Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

Lib. v.Titꝭ. xxvij.

Einde ꝯſiderandū eſt de qualitate ſatiſfactōis ſcꝫ ꝑ qualia oꝑa habeat fieri ſatiſfactō. Et c̓ca hͦ querūt̉ pl̓aſcꝫ vtꝝ habeat fieri ꝑ oꝑa penalia. ℟º ꝙ ſic qd̓patet ꝑ hoc qd̓ dicit augꝰ. ꝙ penite̓ eſt penā̓ tenere. Sciendū tn̄ ꝙ opus penale duplicit̓ pt̄ ītelligi. vnoº rōe gn̓is oꝑis ⁊ ſic ſatiſfaciēd̓ ē ꝓpct̄o ꝑ oꝑa penalia ⁊ ꝓpt̓ emēdacōꝫ culpe p̄terite⁊ ꝓpt̓ p̄ẜuacōeꝫ a fut̉a. culpe eī debet̉ pena. peneaūt ẜm ph̓m. 2. eth̓. c. 3. medicine ſt̄ nō tm̄ cūratiue ſꝫ etiā p̄ſeruatiue. Alio mō rōne oꝑis oꝑantis ⁊ ſic nō oportet ſatiſfactōꝫ eſſe ꝑ oꝑa penalia. quia frequēter oꝑa qͣntū ſūt ex gn̓e ſuoſūt penalia q̄ tn̄ rōe feruētis caritatis in oꝑāteſūt eī delectabilia. habet etiā ſatiſfactio fieri peroꝑa ꝯͣria pct̄is. vt dicetur infra de menſura ſatiſfactōis poſt ſcd̓am queſtionē. Sꝫ quia ſatiſfacere vt dictū eſt ſupra eſt deo debitū honorē īpende̓. hͦ aūt ſit ꝑ omīa oꝑa bona nō tm̄ ꝑ penalia. ergo ⁊cͣ. ℟º debitū honoris vel venit exbono collato ⁊ ſic debet̉ ꝑ gr̄aꝝ actōꝫ. vel ex ma̓dato iniūcto ⁊ ſic debet̉ ꝑ obediētie ſubiectōnē.vel ex maieſtatis imꝑio ⁊ ſic debet̉ ꝑ latrie adoracōnē. vl̓ ex pct̄o ꝯmiſſo. ⁊ ſic debet̉ ꝑ ſui punitōnē ⁊ hoc in ſatiſfactōe. Vtꝝ flagella qͥbꝰ a deo punim̉ ī hac vita poſſint eē ſatiſfactoria. ℟º recōpenſacō offenſe p̄terite pt̄ fieri ab eoqui offendit ⁊ ab alio. qn̄ fit ab alio tūc magishꝫ rōnē mediacōis qͣꝫ ſatiſfactōis. qn̄ aūt ab eoqͥ offendit rōnē ſatiſfactōis hꝫ. vn̄ ſi flagellaque ꝓ pct̄is īfligunt̉ a deo ſuit aliquo mō ip̄ipacientis. rōnē ſatiſfactōis accipiūt ⁊ fiūt eiusinqͣntū ea deꝰ acceptat ad p̓gacōnem pct̄oꝝ eisvtens pacienter. Sūt aūt talia flagella mat̓iaſatiſfactōnis. ſꝫ formalit̓ ip̄a ſatiſfactio ꝯſiſtitin actu volūtatis. Si aūt eis oīno ꝑ impaciētiādiſſentiat n̄ ſūt aliquo mō eiꝰ. ⁊ ideo tm̄ habētrōnē vindicatōnis. vn̄ ẜm g̓g̓. ſicut ex eodemigne auꝝ rutilat ⁊ palea fumat. ita ec̄ eiſd̓ flagellis ⁊ boni p̓gant̉ ⁊ mali magis ꝑ impacientiā īficiūtur. Et augꝰ. li. i. de ci. dei. c. 20. Cū deꝰadu̓ſū me rebꝰ exagitat. aut merita exaīat.pct̄a caſtigat. ⁊ iō licꝫ flagella ſint ꝯīa ſatiſfactō tn̄ tm̄ ē bonoꝝ. Sciendū tn̄ ꝙ flagella q̄ d̓ꝰīmittit maiorē efficaciam hn̄t inclinādi volūtatē ad bonū q̄m illa que non īmittit ſꝫ īmittiꝑmittit. ſic ergo flagella pn̄tia aut ſūt oīno excā ext̓n̓ ſeca ⁊ ſic nō ſūt meritoria. Aut cadūtaliqͦ mō ſub volūtate paciētis ⁊ tūc illa voluntas vel eſt informata caritate ⁊ tūc fiūt meritoria vt in bonis. aut nō ⁊ tūc non ſūt meritoria nec ſatiſfactoria vt in malis. Nec obſtatillud naū .i. non iudicabit deus bis in idip̄my hoc em̄ videt̉ ꝙ flagella pn̄tia minuāt fut̉a.Ad qd̓ dicendū ꝙ naū. intelligit de iudicō ſufficienti. vel dicendū ꝙ pena tꝑalis non ꝯtinuat̉eterne ad augendū eternā ſicut nec pūctꝰ lineequia nulliꝰ qͣntitatis eſt reſpectu eterne. pct̄oretiā vt̓uſqꝫ eſt debitor. Nam ⁊ ſi ſtatim more̓tur iuſte extūc penā eternā ſuſtineret. gͦ multomagis toleratus ad vitā iuſte int̓im omnēpenā tꝑalem imꝓporcōnabilit̓ minorē ſuſtinet

Qd̓ aūt dicit hieroꝰ. ꝙ deꝰ humanū genꝰ diluuio. ſodomitas ignē. egipcios mari. iſrl̓itas īheremo ꝑdidit ſcitote illos ideo tꝑaliter ꝓ peccatis puniuiſſe ne ineternū puniret. quia n̄ iudicabit deꝰ bis in idip̄m. Intelligendū eſt d̓ illisqui inter ip̄a flagella cōtriti fuerūt ut ip̄emetexponit di. 3. Item opponit̉ de hieroº. Vtrūpena mortis diminuat aliqͥd de pena ꝓ pct̄o actuali debita. ℟º ẜm tho. ꝙ nō. quia mors tꝑalis ſū nat̉alis ē pena ꝯn̄s originale pct̄m ⁊ qͣſiiam in nat̉am verſa ſicut originale peccatum⁊ ideo ꝑ mortem nat̉alem non p̓gat̉ aliquis d̓pct̄o actuali. ſꝫ ꝑ mortē illatā bn̄ pt̄ purgari.vnde ſiquis mortem illatam pacienter ſuſtineat. etiam ſi ꝓ alijs crimībus ſit illata valet addiminutōnē pene. ⁊ etiā adlib̓atōneꝫ a tota pena ſcd̓m qͣntitatem culpe ⁊ paciētie ⁊ ꝯtritōis.Dicit tn̄ ſco. in. 4. di. 21. q. j. in fi. ꝙ bn̄ poteſtꝯcedi ꝙ mors nat̉alis qͣmqͣꝫ ſit nccͣia tn̄ volūtarie acceptata ſit pena ſufficiens ꝓ oībꝰ peccatis venialibꝰ. Et forte ꝓ magna ꝑte pene debite ꝓ mortalibus dimiſſis quo ad culpaꝫ ꝓ quibus tamē non eſt plene ſatiſfactū. Vtrū ſatiſfactō poſſit fieri ꝑ oꝑa q̄ fiūt in peccato mortali. ℟º ꝙ non. deꝰ em̄ cū oīm bonoꝝ noſtroꝝnon egeat oꝑa homīs non acceptat tanqͣm remuneratōne digna. nec tanqͣm ſatiſfactorianͥ acceptet oꝑantem. vn̄ gen̄. 4. pͥus dicit̉ reſpexit dn̄s ad abel. ⁊ poſt ſubiūgit̉ ⁊ ad muneraeius. ſꝫ deꝰ non acceptat homīem exn̄teꝫ in pct̄omortali. quia in illo ſtatu eſt inimicꝰ dei. ergooꝑa exn̄tis in pct̄o mortali non ſunt acceptatanq̄m ſatiſfactoria. quia ſine dei acceptacōnenō pn̄t eſſe ſatiſfactoria ſic̄ dicit̉ .i. corinth̓. 23.Si diſtribuero in cibos pauꝑū om̄s facl̓. m. ⁊ ſitradidero corpꝰ meū ita vt ardeā cari. aūt nonhabuero nichil michi ꝓdeſt. Sed obicit̉ quianemo ſcit vtꝝ odio aut aniore dignus ſit. ecc̄.9. ergo ſi nō poteſt ſatiſfacere nͥ qui ē in caritate. tūc nullus ſcit ſe ſatiſfacere qd̓ eſt inconueniens. vt videt̉. ℟º ſicut homo neſcit ꝓ certovtꝝ caritatem habeat vel habuerit in ſatiſfaciendo. ita etiā neſcit ꝓ certo vtꝝ plene ſatiſfecerit ⁊ ideo ecc̓. q. dicit̉ de ꝓpiciatū pct̄oꝝ. noli eēſine mētū. Nec tn̄ exigit̉ ꝙ homo ꝓpt̓ hūc metū ſatiſfactōnē iteret ſi ꝯſcīam peccati mortalnon habet. licz enim nō exꝑiet penā ꝑ huiōi ſatiſfactōnem. non tn̄ inc̓rit pct̄m ꝯmiſſionis exſatiſfactōne neglecta qꝛ ad hͦ vitandū nō q̄ritur c̓titudo ſcīe ſꝫ ſufficit certitudo ꝓbabilis cōiecture. Vtꝝ oꝑa in caritate inchoata ⁊ inmortali pct̄o ꝯpleta ſint ſatiſfactoria. vt̓ ꝙ ſicqꝛ vnū totū opꝰ eſt meritoriū in v̓tute bone intentōnis ꝑ quā fuit īchoatū. ergo ſil̓r ſi homoſatiſfactōnē inchoet in caritate ⁊ peccet mortaliter an̄ ꝯplementū in v̓tutē pn̓cipūj totū reſiduū erit ſatiſfactoriū. ℟º opus inchoatu exbona intentōe meritoriū eſt in v̓tute illiꝰ n̄ mnt̓rūpat̉ ꝑ actū ꝯͣriū. vt illd̓ qd̓ ſeqͥt̉ n̄ ꝯtinuet̉ cūintentōne pͥma nec ſecundū actū nec ſecundūhītum. facta aūt tali interruptōne iᵈ qd̓ ſequitactu n̄ eſſet meritoriū in v̓tute pͥme intentōis