LiberSetundus

maturatōnis apoſtematū quā non habet ſi ſolū fuerit confuſum Secūda digeſtio eſt in ſtomatho vbi groſſuꝫ a ſubtili ſeꝑatur. ⁊ hec a qͥbuſdam ⁊ ſingulariter medicis vocamur pͥma ⁊ vna cū illa q̄ fit in ore. Et hec veraſentētia eſtquia pͥma digeſtio in ore incipit ⁊ in ſtomacho ꝑficit̉ Stomachus aūt vt d̓t Guilhermus de conchis natural̓r frigidus eſt quia neruoſe nature ꝓpter hoc vt ſi hō plus ſolito comederit poſſit extendi. ⁊ ſi minus contrahi. ⁊ cuꝫ durum inſugit non ledat̉. ⁊ vt melius retineat interius ē villoſus Quāuis aūt ſic natural̓r ſit frigidus tamē ex accidēte calefit. Epati nāqꝫ ſupponitur. ⁊ fere totus ab illo clauditur In dextera ꝑte eius eſt fel. in ſiniſtra cor que oīa ſuntcalida. ⁊ ſic fit accn̄taliter calidus. ſicut igne ſuppoſito ollacacabꝰ fit calidus. Et ergo ꝓprie loquēdo in ſtomacho nōa ſtomacho decoqͥtur nutrimentū. Sed forte diceres.Om̄is res appetit ſuum ſil̓e. gͦ ſi ſtomachus ſit frigidus ⁊ſiccus dꝫ appetere frigida ⁊ ſicca ⁊ fugere calida ⁊ humidaSol̓o Stomachus nō appetit ⁊ coqͥt ꝓ ſe ſed ꝓ omnibus mēbris. ⁊ gͦ qd̓ ſibi eſt ſil̓e ſibi appetit. ⁊ quod ſibi diſſimile alijs tribuit Et ita cibo mutato ⁊ alterato quod ſibi neceſſariū eſt retinet ⁊ in ſubſtantiā mutat. reliquū veroſibi ſuꝑfluū ⁊ ceteris mēbris neceſſariū vi expulſiua expellit vt poſtea dicet̉. Scd̓a eſt in epate maſſa q̄ vocat̉ ptyſanaria hoc eſt ſuccus de cibo eliqͣtus trahit̉ ꝑ venas q̄ dicūtur meſerayſe ad epar vbi ſanguis accipit colorē rubeuꝫ ⁊dirigit̉ ad venas. Et in extremitatibꝰ illaꝝ terciaꝫ accipitdigeſtionē ⁊ in albedinē mutat̉. ⁊ ſeꝑatur ab ea nimia aqͦſitās que eſt in ipſo ꝑ colatoria vrine in qͥbuſdā aīalibus q̄vrinā habent In alijs aūt q̄ nō habent remanet cū fece ſtercoꝝ īmixta Tercia gͦ vl̓ qͣrta ẜm primā diuiſionē digeſtiofit in ſingulis mēbrꝭ in extremitatibꝰ venaꝝ ad ꝓpriā membroꝝ ſil̓itudinē In plantis. vero qꝛ terreſtres ſunt nō eſtſtomachus. Sed eſt eis terra ꝓ ſtomacho. qꝛ in terra ſubradicibꝰ eliquat̉ humidū ꝑmixtū. ⁊ ſubtile qͥdem ſugūt radices ⁊ groſſum dimittūt. ⁊ iō ventre nō indigent. Expulſiua aūt qd̓ ſuꝑfluū eſt ſiue ſit purū ſiue impurū ꝑ inferiusforamē expellit in inteſtinū duodenū ſic dem. quia cōtinetquātitate .xij. digitoꝝ. ibiqꝫ relicto qd̓ conuenit eius nutrimēto tranſit in aliud inteſtinū qd̓ ieiunū d̓r. qꝛ qͣcunqꝫ hora aīal occidat̉ nil in eodē de ſucco inuenit̉. Huic aūt ieiunō ſe cōiungūt q̄dam ſubtiles vene q̄ ꝓgrediunt̉ ab epateEſt em̄ ep̄ar principiū venarū cor arteriaꝝ. ⁊ cerebruꝫ neruorum Habet aūt hec vis tria vaſa. qꝛ venter cuꝫ ſuis inteſtinis fuſcipit groſſum expulſum a ſtomacho. velica humidū vrinale ſtillans ex epate. ⁊ vaſa ſemīalia. q̄ recipiūt ſuꝑfluū quarte digeſtōis qd̓ eſt ſuꝑfluū in qͣnto nō in quali.vt poſtea dicet̉ Iuuat̉ aut expulſiua in oꝑe multis Sed p̄cipue ſunt qͣttuor q̄ eam iuuant. Iuuat em̄ caliditas viasꝑ quas fit expulſio aꝑiendo ⁊ acuēdo illud qd̓ expellenduꝫeſt Iuuat etiā humiditas aliqn̄ vias ꝑ qͣs fit expulſio lubrificādo ⁊ mobilitatē ei qd̓ expellendū eſt cōferendo. Iuuat etiā frigiditas ꝑ accn̄s ventoſitatē q̄ eſt in eijciendo ſuꝑfluitate cōtinendo ne euaporet. ⁊ etiā ingroſſando. q̄ cuꝫfortis eſt magno impetu eijcit ſuꝑfluū. Iuuant etiā frigiditas ⁊ ſiccitas ꝑtes ꝑ quas eijci debet contrahendo. ⁊ tūcquaſi expͥmendo eijcitur ſuꝑfluū. Similiter caliditas incedit viſcoſitatē ⁊ ſeparat. ⁊ tunc facilius educit̉. In om̄ibꝰaūt his virtutibꝰ eſt manifeſtū qm̄ frigiditas nō iuuat niſiper accidēs. ⁊ hoc ideo fit. qꝛ virtutes iſte p̄cipue motu ꝑficiunt̉ ⁊ ſunt qdam opera vite. frigiditas āt immobilitatet mortificat Uocantur aūt iſte quattuor virtutes naturales. eo ꝙ vt patura ꝑ inſtrumenta oꝑantur corꝑalia. Et

omniū harum virtutū inſtrumentū ſiue vehiculū eſt ſpūset frigiditas ſpiritū a motu ſuo impedit. ⁊ ideo ad operavirtutū ꝑ ſe officit ſed proficit ꝑ accn̄s. Et ſic ptꝫ ꝙ ꝑ iſtasquattuor virtutes nutrimentuꝫ diſſimile primū. poſtea fitſimilimū ſubſtātie ip̄ius aliti Minor ꝓbat̉ ex dictis ſuperius Quia ſicut nutritio ꝑ appoſitōeꝫ nutrimēti reſtaurantis deꝑditum ꝑ actōem caloris naturalis ſaluat indiuiduū in eſſe ſuo naturali. ⁊ augmētatio que maiori vtiturcalore ꝑficit quātitatē ꝑcipue ẜm longitudinē. Ita generatio que eſt ex ſuꝑfluo nurrimēti ordinatur ad ꝑpetuāduꝫeſſe ſpecificū. quod non poteſt in generabilibꝰ ⁊ corruptibilibus in vno indiuiduo ſaluari ꝓpter quod fit ꝑ generationē indiuiduorū multiplicatio. vt dictum fuit in queſtione p̄cedenti. Et hec ſunt tria opera que reqͥruntur ad vitam vegetabilem ⁊ ſufficiunt diſtinguere eius potentias.Eſt em̄ vita vegetabil̓ ſubſtātiale eſſe quod exerit̉ ab anima. quod ip̄a ſaluat ſine virtute extrinſeci loci. tam in eē indiuidui qͣꝫ ſpēi. Et ad eſſe indiuidui vt tactū eſt reqͥrit nutritiuam ⁊ augmentatiuā. ⁊ ad bene eſſe generatiuaꝫ. Adeſſe ſpēi reqͥtit augmentatiuā p̄parantem. ⁊ generatiuaꝫ vtexequentē Et in hoc conſiderandū eſt ꝙ anima iterum excedit naturam que non poteſt ſaluare eſſe ab ea exercituꝫſine virtute loci. Nec valet ſi dicatur. Animata etiā requirunt locū. qꝛ non requirunt illum vt animata ſunt. ſed vtſunt naturalia. locus aūt eſt vnum de cōſequētibꝰ naturā.Concluſio ſeqͥtur ex p̄miſſis Unde nihil poteſt excedere in agendo ꝑfectōem ſiue facultatē ſue ſpēi Naturalifſimū ergo eſt attingere ꝑfectionem ſpēi producendo ſimileEtiam generatio eſt actus ſecūdus rei natural̓r conſiſtentis. Sed actus ſcd̓s eſt ꝑfectiſſimus qn̄ aſſil̓at ſuū opusactui pͥmo. Tūc em̄ natura nedū ꝑfecta eſt in rōne forme.ſed etiā in rōne finis totius vniuerſitatis entiū cū p̄t in cōſeruatōem eē diuini qd̓ fit ꝑ generatōis reciprocationemAd obiecta in oppoſitūAd primum eſt dicendum. Ꝙ alimento vti hoc ſubdiuiditur in nutritioneꝫ ⁊ augmentationem. ⁊ ſic ſunt triaAd ſecūdum eſt dicendum ꝙ potentia actiua nō indiget aliquo quod dat ſibi virtutē agendi. ſed bn̄ poteſt aliquid ſubſeruire potētie actiue. ⁊ ſic iſte virtutes ſubſeruiētes aīme vegetatiue p̄parāt id in quod debet agere nutritiua. Ad confirmatōem eſt dicendū ꝙ anima vegetatiua eſt ſupra naturam. ⁊ ſic cōtinet virtualiter iſtas ꝟtutesſed non formaliter. ⁊ ergo vtit̉ eis vt inſtrumētis. nō enimveꝝ eſt ꝙ quicqͥd p̄t virtus inferior p̄t virtus ſuꝑior eodēmō. ſed verū eſt ꝙ ſuꝑioris virtutis oꝑatio eſt altior qͣꝫ inferioris Ad terciū eſt dd̓m ꝙ expulſiua nō eſt in omnibꝰvt d̓t Albertus eo ꝙ natura non abūdat in ſuꝑfluis. cū ergo plante trahunt cibum digeſtum prima digeſtione ⁊ inillo groſſum ⁊ impurum ſeparat̉ a puro ſubtili ⁊ conuenienti non indigent ventre ⁊ expulſione. eo ꝙ terra eſt eis ꝓventre vt dicit ph̓us in vegetabilibus ⁊ plantis. Cauſaautem huius eſt. quia trahunt cibum per poros. ⁊ non recipiunt groſſum ſicut animalia. ⁊ hoc propter debilitateꝫcaloris qui eſt in eis qui non poſſet groſſum cibū in plantam digerere. Et huius ſignum eſt. quia ex modico frigore exteriori diſtinguuntur pori plante. et denſatur ſuccuset fluunt folia. ⁊ iō attrahit cibuꝫ in radice tā ex calore ſuiqͣꝫ etiā ex calore vapoꝝ qͥ ſunt in terra Ad qͣrtū eſt dd̓mꝙ nutrire eſt bn̄ naturalius indiuiduo. ſed ſimplicit̓ ⁊ ſpe