Druckschrift 
Summa de angelica de casibus conscientie
Seite
CCXCVIr
Einzelbild herunterladen
 

vſura. jͣ.

CCXCVI

ſat ab vſura. qn̄ mutuū non ſit ſpe habendi vltraſortē. Si tn̄ poſſet ſcire p̄ciū ſue pecunie p̄ciſe. et ſichabere. et vellet hmōi lr̄as cambij. eſſet vſurarius.qꝛ iam intenderet lucrū ex mutuo nec incertitudoeum excuſaret dicto capitulo fi.55 Utrū deponēs pecuniā apd̓ campſorē vel mercatorē vel artificē ꝓ qua qꝛ negociat̉ dat deponēticertū qͥd ꝓ centenario licite recipiat? ℟. ẜm Bal.in. l. j. C. ꝓ ſocio. Aut talis depoſuit in ſpē. ⁊ tūc qꝛillicite vſus ē pecunia depoſita tenet̉ om̄e lucrū reſtituē deponēti. qꝛ ex re illiꝰ locupletior factus ē arl. qͥ ſine vſuris. ff. de nego. ge. Sed ego nō credo inꝯſcīa ꝙ teneat̉ de neceſſitate per ea que dixi Reſtitutio pͥmo de lucro ꝙ vſurarius ꝑcepit ex pecuniavſuraria. qd̓ non tenet̉ reſtituere. Aut vſus eſt licite. qꝛ depoſuerat in numero. et tunc ſi deponēs nōhabuit animū fenerādi. et campſor liberaliter datvel ex quadā equitate ſic licite reciꝑe pōt ſine vſura. Si v̓o dat ex qͣdā neceſſitate credēs ſe obligatūexcuſat̉ deponēs ꝙdiu bona fides durat .ſ. credēsꝙ liberalit̓ dedit. Nā obligatio antidotoꝝ iuſtamparit receptionē ꝑ errorē ſoluti. l. ſi teſtamento. §.ff. de fideiuſ. Si v̓o deponēs habuit animū aliqͥdhabendi lucri. ſic vſurariꝰ eſt. qꝛ verū mutuū ē cuꝫſpe habendi vltra ſortē cū ſit in numero nō in ſpēniſi depoſuiſſet rōne ſociętatis cū ꝑiculo ſuo ſed q̄ad reſtitutionē dic vt sͣ. Reſtitutio pͥmo in verbovſurarius.56 Utrū deponēs pecuniā dotalē apud mercatorem ita ꝙ ſit ſalua et recipiat aliqͥd de lucro ſit vſurarius. videsͣ. dos. §. xj. et ſocietas. j. §. vij. Circa contractū emptōis et venditōnis. qꝛ ſepeinteruenit mutuū verū vel interp̄tatū. Ideo plura queruntur.35 Utrū mercator ſeu artifex ſit vſurarius qui illiqui ſtatim ſoluit reꝫ vendit ꝓ minori p̄cio qͣꝫ illi qͥnō ſoluit incōtinenti. ſꝫ vult terminū? ℟. p̄ſupponō pͥmo qd̓ dicit Sco. in iiij. diſ. xv. q. ij. ⁊. Ric. inij. quol̓. q. xxiij. artic. iij. ꝙ penſatio valoris rerumvſualiū nō pōt fieri a nobis niſi ꝑ coniecturalē ſeuꝓbabileꝫ opinionē. Et hoc quidē nō punctualiterſꝫ ſub quadā latitudine eqͣlitatis. vn̄ ꝑuꝰ exceſſusequalitatē illā nō corrumpit. ſꝫ tunc ſolum qn̄ ē ibitantus exceſſus ꝙ ineqͣlitas clare videtur. Et talisexceſſus ꝯͣctū vicioſum reddit. Et hoc p̄ſuppoſito℟. ad. q. cū diſtinctōe. ꝙ aut talis venditor non excedit p̄fatā eqͣlitatis latitudinē cum illo qͥ vult terminu. licet ꝓ minori daret ſi ſtatim ſolueret p̄ciumEt ſic non eſt vſura. Exemplū extimat̉ pecia talispanni ab aliqͥbus. x. ab alijs. xj. ab alijs. xij. ſtatimſoluēti libent daret ꝓ. ix. vel. x. nō ſoluēti vult. xij.nō eſt vſura cū nō excedat rōne tꝑis equalitateꝫ latitudinis iuſti p̄cij. Si v̓o p̄fatā latitudinis eqͣlitatem trāſcenderet: vtputa qꝛ vellet. xiij. vel. xiiij. ſiceſſet vſura. c. conſuluit. de vſur. Idē dic̄ de eo qͥ nōvult ꝓrogare terminum debitori niſi aliquo dato.9 Quid ſi ex inueterata mala cōſuetudine et paud. c. conſuluit.citate pecunie currentis cōiter vendit̉ ad tp̄s plusꝙͣ inuenire poſſet emptorē ſtatim ſoluētē: Rn̄.Tho. in qͣdā. q. et Gira. obdo. in ſuis cōtractib

ra. jͣ.ſi tales ſolū hoc faciūt vt iuſtū p̄ciū extorqueāt nōerunt vſurarij. vn̄ ne decipiaris. attende ſi preciuꝫoccurrens ſit iuſtū an nō. Et hoc tibi demonſtrarepoterit ſi attendat̉ an mercatores ſi venerent talip̄cio cōſideratis laboribꝰ et ceteris debitū lucrumcōiter reportarēt. qꝛ ſi ſic eſſet plus nō poſſet vendiſine vſura. Si v̓o nullū lucrū cōiter haberēt ſic eſtclarū. ꝙ nō eſt iuſtū p̄ciū. illud qd̓ taxat̉ de p̄ſentiſoluenti. ſꝫ hoc ꝓueniat potius ex nimia cupiditate pecunias habētium qͥ tali p̄cio volunt emere. vtpoſtea mō ſuo vendant. Et ideo ſi plus vendūt illo precio ad tp̄s dūmodo iuſtū preciū nō excedantqd̓ deberet valere. ſi talis corruptela nō eſſꝫ: nō eritvſura. qꝛ nihil vltra debitū exigunt rōne tꝑis. Aduerte etiā ꝙ ſi qͥs eſſet in tali loco in qͦ cōiter ementes nō habēt pecunias. ſꝫ emunt ad tēpus poſſꝫ vēdere aliqͥd plus iuſto precio occurrēti ſine vſura.Rō qꝛ mercator pōt magis extimare mercantiamillā q̄ tardius expendit̉ ꝙ que citius. Et iō ſi plusaliqͥd vendūt ſolū habendo reſpectum ad lucrumꝙ rōnabiliter deberēt reportare ex tali negociatiōenō ex tꝑe. nō cōdēnabo eos ſi tm̄ plꝰ ſolū vēdūt adtp̄s ꝙ moderatū lucruꝫ reportēt penſatis laboribꝰet expenſis et ceteris hmoi. nō haberet tn̄ locū iſtd̓in illo qͥ defert aliqͣs merces ad aliqueꝫ locum vbicredebat multū vendere et lucrari poſſe ꝓpter eoꝝraritatē. Sed qꝛ alie multe ſuꝑuenerūt videns ꝙnedū lucrū. īmo dānū reportaret ſi venderet p̄ciooccurrēti vendit ad tp̄s plus vt ſic non patiat̉ dānum: qꝛ hoc eſſet vſura. Sicut em̄ noluiſſet minuere de precio ſi nulle alie ſuꝑueniſſent. ita adueniente habundātia rōne tꝑis non poterit aliquid plusvendere. Naꝫ in caſu iſto hꝫ locū illud qd̓ dicitur.Res tantū valet qͣntū vendi pōt. l. j. §. ſi heres. ff.ad trebel. ⁊. l. q̄rebat̉ pͥmo ℟. ff. ad. l. falc. ⁊. l. ſi. qͥsvxore. §. vlti. ff. de fur. Sed in caſibꝰ ſuperioribuslimitat̉ verū. ꝙ res tantū valet qͣntū vendi pōt .ſ.ſi p̄dicta abuſiua nō obſtarent. Et ita rn̄dit Tho.ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxvij. ad. l. p̄cia. ff. ad. l. falci. Ubi dicit̉Precia rerū nō ex affectu ſinguloꝝ. ſꝫ cōiter fungūtur dicit verum. niſi affectio ſit rationabilis ex parte venditoris. vt eſt in predictis duobus caſibusnon iſto vltimo. Utrū vendēs rē alicui qͥ pecunia indiget vt ſta g0tim reemat ꝓ minori precio ſit vſurariꝰ? ℟. ꝙ ſic.qꝛ perinde eſt ac ſi pecuniam mutuaret. Et iſte eſtꝯtractus peſſimꝰ qͥ dicit̉ ſtoch et biſtoch. qꝛ cōiterplus vendūt. Et ſic vnū gladiū infigunt. et poſteaminus reemunt. Et ſic aliū gladiū imponunt. Sitn̄ ſimplicit̓ qͥs vēdidiſſet ꝓ iuſto p̄cio nō cogitāsreemere. et emptor nō inueniēs emptorē vellet vēditori vēdere ꝓ minori nō eſſet vſurarius minusemendo. ſed poſſet eſſe iniuſticia et cōiter in eo accidit. Et ideo illicitus contractus. Utrū vendēs rē ad tēpꝰ plꝰ ꝙͣ cōi extimatione 61valeat. ſꝫ tn̄ plus valet vel valore naturali vel ꝓpt̓vtilitatē ementiū. vel qꝛ erat multū vtilis vēdentiet ẜm illud exigit preciū ſit vſurariꝰ? ℟. ẜm Sco. ⁊Ri. vbi sͣ. et Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxvij. ꝙ res nō pōtextimari vt tali precio vēdatur ſalua iuſticia. Necẜm valorē naturalem. qꝛ ſic muſca valeret plus ꝗͥ

A

e8

eo

56

e

55