vſura(CXCV

ꝓ anno ⁊ ip̄as vēderet. Similiter vſura vr̄ qn̄ exigitur plus de redditu ꝙͣ res reddat in fructibꝰ de lucro. Qd̓ bene no. qꝛ pauci aduertūt. Et attende ꝙtalis cōtractus qͦ qͥs emit redditus poſſeſſionū veldomꝰ cōiter ſit ſb̓ ꝯͣctu emphiteotico ſiue libellario⁊ cū pacto ꝙ ille qui ſoluit penſionē poſſit reemere⁊ ſe liberare a dicto cenſu. vn̄ dr̄ in aliqͥbꝰ ꝑtibꝰ vēditio a ficto ⁊ a catha franchi. Et propterea licet locatio poſſit fieri pro p̄cio totius redditꝰ quē redditdomꝰ vel poſſeſſio. Nō tn̄ ſic poterit fieri in illo cōtractu libellario. qꝛ talis tenet̉ manutene̓ rem ſuisexpēſis. l. ij. C. de iur. emphi. Et tenet̉ etiā ſoluē pēſionē. lꝫ res ꝑeat caſu fortuito dūmō maior ꝑs nonpeat. Secus ī cōductore. qꝛ nō tenet̉ ſuis ſumptibꝰmanutenē̓. l. colonꝰ. in pͥnc. ff. loca. nec tenet̉ ꝑeūtere caſu ſine culpa. c. ꝓpter ſterilitatē. de loca. Et id̓oſi tātū vult de cēſu qͣntuꝫ ſolueret cōductor ſimplexē iniuſtus ꝯͣctus ⁊ ī fraudē vſure ꝓpter pactū de retrouendendo. de qͦ. jͣ. §. lxvj. cū ſe. Et ꝓpterea dꝫ haberi reſpectus nō ad fructus ſi excedūt. ſꝫ ad qͣntitatem pecunie ſolute ꝓ precio. ita ꝙ talis penſio multiplicata ꝑ. xx. annos aſcēdat ad toͣlem extimationērei ſic locate. Et ſic erūt. v. pro cētenario. vt ē tex. inaut̓. de nō alie. §. qꝛ v̓o. ⁊ in autē. ꝑpetua. C. de ſa.ſan. ec. ⁊. ibi no. glo. Et ſeqͥtur Bar. in. d. l. ij. ⁊ do.Bartholomeꝰ cipola veronēſis. ⁊ iō ſi locaret̉ ſimpliciter pro. vj. nō poterit dari ad libellum niſi prov. Un̄ qꝛ cōiter grauat̉ talis in cenſu iudico cōitercontractu talē illicitū ⁊ in fraudē vſurarū.3 ¶ Utrum emēs frumentū in herba vl̓ vinū in vite aut oleū ⁊ hmōi an̄qͣ ſint matura minus ꝙͣ valebūt tꝑe qͦ matura erūt ſit vſurarius cuꝫ videaturmutuū interp̄tatū? Rn̄. ẜm Bal. in rubrica. C. devſu. ꝙ aut pn̄s numeratio ē cā dāni ipſius vendētis ⁊ ſic ē vſura. ꝑ. c. in ciuitate de vſuris. Aut ſolaꝯuentio. qꝛ p̄ciū nō ſoluit̉ de pn̄ti. Et ſic cōtractuslicet non ſit vſurarius. eſt tamen illicitus. Aut neutrū eſt cauſa damni. qꝛ non plus valet frumentumvl̓ vinū ſub tali qualitate ꝓpter ꝑiculū cui ſubiacetEt ſic licet. l. fiſtulas. §. frumēta. ⁊. l. ſi debitor. §. veriſimile. ff. de ꝯͣhen. em̄. Hoc intelligo qn̄ emit̉ noͣin genere ſed determinate .ſ. frumentū iſtius agri īherba. vel vinū iſtius vinee ⁊cͣ.o ¶ Tene ergo pro toto iſto. viij. caſus melius intelligendo hanc regulam ꝙ ſi mutuum ſit principaliter ſpe habendi vltra ſortem nulluꝫ periculum pōtexcuſare quin ſit vſura talis cōtractus. Si v̓o mutuū fit liberaliter. ⁊ poſtea ꝓpter periculū aliqͥd accipit̉ excuſat.¶ Nonus caſus eſt ratione adminiſtratōnis. puta tenebatur quis collocare pecuniā alterius in em̄ptione predioꝝ vt tutor vel in aliud fructuoſum ⁊nō fecit ille cuius erat pecunia poterit tantuꝫ vltraprincipale accipere quantum lucri habuiſſet veriſimiliter ſi vt debuit collocaſſet. l. tutor qui repertorium. §. ſi poſt depoſitionem. ff. de admi. tu. Et facit ꝯtra prelatos qui poſſunt acquirere eccl̓ie ⁊ nōͣfaciūt. xij. q. ij. quicunqꝫ.9 ¶ Decimus caſus eſt ratōne hoſtilitatis. Nā quēpoſſum perſequi gladio ⁊ bonis ſpoliare iuſte poſſum etiam licite vſuras ab eo extorquere. xiiij. que

ſtione quarta. ab illo dummodo nō ſit ſcandalumalijs.¶ Undecimꝰ caſus rōne oſtentationis. Exēplum 4do tibi pecuniā ſignatā ad on̄tationeꝫ vel etiam adſupponendū pignori ita ꝙ volo illā met quaꝫ tibidedi in nūero mihi reſtituas ⁊ vltra eā aliquid lucri. Nā talis ꝯtractus lꝫ cum nō ſit mutun. ſꝫ potiꝰlocatio. vt no. glo. in. c. ſi feneraueris. xiiij. q. iij. ⁊ īd. c. cōqueſtus. ⁊ facit. l. iij. §. vl. ⁊. l. ſe. ff. como. Cōcordat Sco. in. iiij. di. xv.¶ Duodecimus ē rōne alterius cōtractꝰ a mutuo 56vero vel interp̄tato. Nam in ſolo mutuo vero velinterp̄tato cōſiſtit vſura. qn̄ aliquid ſupra ſorteꝫ. idē mutuatū exigit̉ qꝛ vſus rei ī mutuo nō ē ſeꝑatꝰ aꝯſummatōe ip̄ius rei mutuate ſeu dn̄io. Ideo exigēs aliqͥd vltra ſortē rapit vſum. ⁊ ſic dr̄ vſura. nōſic in alijs cōtractibꝰ. Et qꝛ aliqn̄ cōtractus apparēter nō videt̉ mutuū. ⁊ tn̄ eſt ſaltē interpretatum ꝓpterea de multis queſtionibꝰ ſubinferā que fiūt ī diuerſis ꝯtractibꝰ a mutuo apparenti.¶ Et primo circa cambia ſciendum ꝙ om̄ia redu­ 51cūtur ad tria .ſ. realia ſoluꝫ. ⁊ ſecūdo ad realia ⁊ perlr̄as ⁊ tercio ad ſicca.¶ De cambio reali ſolū. Utruꝫ cambiū reale liceat 52quando ratione eius aliquid lucri accipitur. ⁊ ē qn̄quis habet ducatos in auro vellet monetaꝫ. vl̓ habens monetā vellet auꝝ vel alterius generis pecuniam campſor vult tm̄ pro ducato vtrum ſit vſurarius. ℟. ꝙ nō qꝛ n̄ pōt eē mutuū in cāpſore in hoc.vn̄ minuere ſortē nō pōt eſſe vſura. ſꝫ bene augere.tex eſt no. in. l. rogaſti. §. ſi tibi dedero. ff. ſi cer. pet.poſſet bene eſſe iniuſticia qn̄ exceſſiuū lucrum acciperet reſpectu laboris. Et licꝫ quidam dicant licerecampſoribꝰ ſolū qͥ de hoc faciūt artē nō alijs tamēego nō video rōem diuerſitatis cur nō poſſum extimare laborē nūc rōnis vnius ducati vnū ſoliduꝫſicut qͥlibet alius. Tamen eſt verū ꝙ aliquid pluspn̄t rōnabiliter acciꝑe illi qͥ de hoc faciūt artem qꝛmaiores labores portant cū ſemꝑ ſint parati.¶ Utrū cambiū reale ⁊ ꝑ lr̄as liceat. ⁊ ſit duobus 3modis. Primo hoc modo. Ego habeo hic Ianuecentū aureos vellē ꝙ mihi rn̄derent̉ romē ꝯueniocuꝫ cāpſore vt faciat mihi lr̄as qͥbꝰ dent̉ mihi. xcv.ſoluꝫ reliquū lucret̉. Rn̄. ẜm Bald. in. c. j. de pluspeti. ꝙ licitus ē talis cōtractꝰ ⁊ neceſſarius iuregētiū munitꝰ naturali rōne. eo ꝙ campſor ſubit pericula viaꝝ ⁊ dāna nūcioꝝ. pēſiones oꝑarū ⁊ ſalariorum factoꝝ. vt no. in. l. ꝑiculi. ff. de nauti. feno. ⁊. l.traiectice. in pͥn. ff. de ac. ⁊ obl. ⁊. l. qͥ rome. §. j. ff. dever. ob. vn̄ ſi aliquid lucrat̉ hoc ē iuſtū cum induſtria accedat rei licite. l. ſi heres. ff. ad. l. falci. p̄tereanumeranti mihi decem licet paciſci ꝙ ei nō reddaꝫniſi nouē cū nō poſſit eſſe vſura minuere ſortē. ſedbene augere vt dictuꝫ ē. Poſſet tn̄ eſſe iniuſticia qn̄exceſſiuū lucrū caperet reſpectu laboꝝ ⁊ expenſarū⁊ ꝑiculi. vel qn̄ pecunias non bonas darent. Fit ſecundo mō cambiū ꝑ lr̄as ⁊ reale hoc mō. Eſt vltramōtanus qͥ habēs mille ducatos venetos ⁊ intendens ferre eos venetias vbi plus valēt ⁊ ibi expendere inuenit campſorē in ſua patria habētem tabulam cambij venetijs ⁊ tradit ei ad forū cambij ve-

9

45

6

68