Superſtitio
hoc dicit Aug. ij. de doc. xp̄iana. Suꝑſtitioſum eſtinquit quicqͥd inſtitutuꝫ eſt ab hoībus ad faciēdaet colenda idola ſicut deū creaturā vel aliā. Ecce pͥmū ſubdit vel ad ꝯſultatōes ⁊ pacta quedā ſignorū cum demonibus placita atqꝫ federata. Ecce ſecundū poſt ſubinfert. Ad hoc ergo pertinēt om̄esligature execrabiliū remediorū quas nō cōmēdatars medicorū ſeu in precantationibus ſeu in caraeteribus ſuſpendēdis atqꝫ ligandis. in quibꝰ om̄ibus ars demonū eſt ex quadā peſtifera hominū ⁊malorū angelorū extorta. Unde et cūcta vitandaſunt xp̄iano ⁊ omnino penitus execratōne repudianda atqꝫ damnāda .xxvj. q. v. nec mirū. ⁊ in. c. illud. Prima antē ſpēs ſuperſtitionū ſimpliciter eſtpeccatū mortale. Secūda v̓o ſpecies ſil̓r ē mortalepctm̄. ⁊ de hac habes sͣ. ſors. Sed qn̄ conſiſtit ſolum in obſeruatione quarundā obſeruantiarū ſicaduerte ꝙ ſolū eſt mortale peccatū. qn̄ duo cōcurrunt. Primū aliqͥd ſuperſtitioſum. Scd̓m ꝙ ſciatſuperſtitioſum fore id ſeruans quacūqꝫ intētionehͦ faciat. Secus ſi ignoraret ſuperſtitioſuꝫ. quia ſicnon eſſet mortale pctm̄.2 ¶ Sed quero qūo pōt cognoſci ꝙ tale quid ſit ſuꝑſtitioſum. ℟. ꝙ ꝯſiderandū eſt. vtrū naturalitervideant̉ poſſe tales effectꝰ cauſare ꝓ quibꝰ effectibus cauſandis talibꝰ qͥs vult vti. ⁊ ſi ſic nō erūt ſuperſtitioſa. lꝫ em̄ cauſas naturales ad inducenduꝫeffectus ꝓprios adhibere. Si v̓o nō pn̄t naturalit̓cauſare tales effectus ꝯſequēs eſt ꝙ nō adhibeant̉ad hos effectus cauſandos vt cauſe: ſꝫ tm̄ vt ſignaet nō vt ſigna diuina. Sicut ſunt ſacr̄alia ſigna. ſedtm̄ vt ſignā vana ⁊ ſuꝑuacua. ⁊ ſic pertinēt ad pacta ſignificatōem cū demonibus inita. ⁊ ſic ſuꝑſtitioſum. Nec ob. ꝙ ſicut corpora naturalia ſubdūtur corꝑibꝰ celeſtibꝰ. ita et corꝑa artificialia vt imagines ergo ſicut illa. ita et iſta ſortiunt̉ aliqͣs virtutes ex imp̄ſſione corpoꝝ celeſtiū ad aliquos effectcauſandos. qꝛ ℟. ꝙ naturales v̓tutes corporū naturaliū conſequūtur ſubſtātiales formas ip̄oꝝ qͣsſortiunt̉ ex imp̄ſſione corpoꝝ celeſtiū: ⁊ iō ex earūdem imp̄ſſione formarū ſortiunt̉ quaſdā virtutesactiuas. Sed forme corpoꝝ artificialiū ꝓcedūt excōceptōne artificis. Et id̓o cū nihil aliud ſint qͣꝫ cōpoſitio ⁊ ordo. vt d̓r. ij. phi. nō poſſunt naturalemvirtutem hr̄e ad agendū. Et inde eſt ꝙ ex imp̄ſſione corpoꝝ celeſtiū ẜm ꝙ ſunt artificialia nullā ſortiunt̉ v̓tutem. ſꝫ tm̄ ẜm materiā naturalē. Et ſic patet ꝙ qui faciunt anulum in tali conſtellatione velimprimunt imaginem vt valeat ad febres et huiuſmodi ſuperſtitioſi ſunt. concor. Tho. ſecūda ſecunde. q. xcvj.3 ¶ Utruꝫ ars notoria ſit illicita ⁊ inefficax? Rn̄. ꝙſic. qꝛ illa quibus vtit̉ nō hn̄t v̓tutem cauſandi ſcientia vt eā: ſꝫ tanqͣꝫ ſigna ſiue qꝛ inefficax eſt ad ſciētiā acqͥrenda. qꝛ cū querat acqͥrere ſcīam nō ꝑ modū ꝯnaturalē hoī .ſ. adinueniēdo vel addiſcēdo oꝫillud expectet a deo ſicut ſancti hoīes faciūt nō pervana. ſꝫ ꝑ verū dei cultū. aut a diabolo vt faciūt qͥarte notoria vtunt̉. qꝛ ꝑ vanas ſuperſtitōnes qͥ demones cū nō pn̄t illuminare intellectū. id̓o nunꝙͣſcīam poterūt dare lꝫ aliqn̄ exprimāt aliqua doci
menta ſcīarum. ⁊ ideo mortaliter peccant tali artevtētes ⁊ vt plurimi efficiunt̉ fatui.¶ Utrū v̓tus imagitiua poſſit īmutare corꝑa na 4turaliter? Rn̄. Auicē. vj. naturaliū. c. vlti. ꝙ ſic accipiendo imaginatiuā ꝓ ipſis v̓tutibus interioribꝰvt patet in trabe poſita ſuꝑ aquā et in terra ⁊ multis alijs exemplis et etiam extranea qd̓ non credo.quia nimis extendit eius virtutē etiam nō intelligas in quacūqꝫ īmutatōne ſed in aliquibꝰ alijs impedimētis ſublatis.¶ Utrū faſcinatio ſit poſſibilis? Rn̄. ꝙ accipiendo faſcinatōem ꝓ illuſione ſeu ludificatōnē ſenſuūper artē magicā facta. ſic certū ē ꝙ eſt poſſibilis niſi ꝓhibeat̉ a deo mediante miniſterio angelorū vl̓ſanctoꝝ. Si v̓o accipiat̉ faſcinatio ꝓ inuidia. ⁊ ſiceſt etiā poſſibilis ſicut multipliciter experientia docet. Si autē accipiat̉ pro īmutatōne ad malū factain corpore alterius per oculos alterius reſpiciētisin eū. ſic ſimiliter eſt poſſibilis naturaliter. vt dicitAuicē. vbi sͣ. ſꝫ nō ī om̄i corpore neqꝫ ab om̄i aſpectu. vide Ric. in quolibet qui hanc queſtionē format vnde poteſt vetula infecta aſpiciendo pueruꝫipſum inficere.¶ Utrū herbe vel armonie habeant v̓tutem ꝯtra 6demones. Rn̄. ꝙ nō niſi per accidens. Nam cuꝫactus actiuorū ſint in patiēte diſpoſito. ſcd̓o de anima. Si demon inuenit paſſionē melanconiā intēſiorem acrius vexabit eū in quo eſt qn̄ eſt in maiori diſpoſitōe qͣꝫ qn̄ eſt in minori. Et ſic cuꝫ herbe etarmonie valeant naturaliter ad talē paſſionē leuādā vl̓ minuendā. ſic ꝯſequēter valēt ꝯtra demoneꝫvt minus poſſit vexare illum. Sed directe ⁊ ꝓprienulla herba aut res corporalis pōt agere in puruꝫſpm̄ naturalit̓. Et ſi aliqn̄ valet eſt potiꝰ ex aliqͣ ſuperſtitōne que prohibita eſt.¶ Utrū liceat ſuſpendere breuia ad collū? Rn̄. ꝙſic. ſi. v. cōcurrāt. Primū ꝙ ſint noīa cognita ⁊ nota nō ignota. Secundū ꝙ illa noīa aut verba ſintnoīa ſancta: puta euāgelij aut ſacre ſcpͥture aut aliquorū ſanctoꝝ. Terciū ꝙ in eis nō ponāt̉ aliqͥ caracteres ſeu ſigna preter ſignū crucis. Quartuꝫ ꝙnō inſeratur aliqd̓ vanū ſeu falſum. Quintū ꝙ inſcribendo ſeu ſuſpendēdo aut portādo nō obſeruetur aliquod ſuꝑſtitioſum: ſicut qn̄ creditur minꝰvaleant ſcripta ante euangeliū. vel alio die vel perpuerū v̓ginem et hmōi. aliter iſtis nō ꝯcurrentibꝰſuperſtitioſum eſt. vt patet. xxvj. q. vlt. non lꝫ. ⁊. c.nō obſeruetis.¶ Utrū incantatio ſerpentiuꝫ ⁊ aīalium ſit licita? 8Rn̄. ꝙ ſi in ineantatōibus ſerpentiū ⁊ ſimiliū habeat̉ reſpectus tm̄ ad ſacra verba et ad v̓tutē diuinā nō eſt illicitū. Sed qꝛ vt plurimū fiūt illicite obceruantie circa tales incantatōnes ⁊ per demonesortiūtur effectū ideo reprobant̉.¶ Utruꝫ carminatrices et carminatores qͥ carmi 4nant infirmos aut pueros peccent mortalit̓? ℟. ſinihil ſuꝑſtitioſum dicūt aut docēt aut faciūt ſꝫ tantū vtunt̉ licitis p̄cibus et adiuratōnibꝰ. ſicut ꝑ paſſionē ⁊ crucē ⁊ ſimilia nō eſt pctm̄: ſꝫ non dn̄t cōſuli niſi diſcretis ꝑſonis vel religioſis. quia cōiter ſuperſtitōnes immiſcent.