Sorantia

Ignoſalutē. ſic nō ē peccatuꝫ. vt. xxij. q. ij. in quibꝰ rebꝰ¶ Sed que ſunt neceſſaria ad ſalutē ſcire? ℟. ẜmTho. pͥma ſcd̓e. q. lxxvj. ꝙ omnes tenent̉ ſcire cōmuniter ea que ſunt fidei et vniuerſalia iuris precepta. Singuli aūt ea que ad eorū ſtatū ſeu officiūſpectant.¶ Utrū ignorantia excuſet aliquē a peccato? ℟.ẜm. S. Bona. vbi sͣ. q. vltima. ꝙ ſi tāta ſit. ꝙ priuet rōnē voluntarij ⁊ rōnē cōtēptus excuſet a toto. ſicut eſt ignorātia inuincibilis q̄ priuat ſimpliciter cognitiōe iuris. ſicut in furioſo et in infante. niſi in talē ignorātiā veniſſet ex culpa ſua. qꝛ tūc nonexcuſat a toto. ſꝫ a tanto. de quo dic vt sͣ. ebrietas.§. iij. Itē dic ẜm Tho. in quol̓. de eo qui hꝫ ſufficiens impedimētū ꝓpter qd̓ ſcire nō potuit. puta fuit in carcere vel in terris ad qͣs cōſtitutio pape nōꝑuenit ⁊ hmōi. ꝙ nō peccat faciēs cōtra ꝯſtitutōꝫSSi v̓o ignorātia oīno nō priuat rōꝫ voluntarij etrationē cōtēptus. ſic diſtinguo ẜm Ricar. eademdi. et. li. ꝙ aut ē ignorātia cōmiſſionis qͣ quis nonvult ſcire. vt liberius peccet: q̄ dicit̉ affectata. Etic nec excuſat nec alleuiat peccatū. Aut eſt rationeomiſſionis. qua qͥs negligit ſcire que tenet̉. que ſatis faciliter potuiſſet ſcire. Et hec dr̄ craſſa et ſupina. ⁊ hec excuſat a tanto .ſ. ꝙ nō eſt tāgraue pctm̄.ſꝫ nō excuſat qͥn ſit mortale. ſi eſt circa ea q̄ ſunt p̄cepti diuini aut nature. xxiiij. q. j. ſi quis dederit. ⁊xxxviij. di. c. qui ea. Si aūt ſit circa ea q̄ ſunt precepti iuris poſitiui. ſic credo ꝙ aliqn̄ excuſet a mortali ẜm eā diſtinctionē. de qua dicā infra inobediētia. Et ẜm p̄dictā intellige qd̓ dicit̉. vj. q. j. quero.et. xxiiij. q. j. c. ſciſma. ⁊. xxxij. q. vij. quēadmoduꝫ.xxviij. q. j. §. ex his.2¶ Ex p̄dictis et ad euitandū ꝯfuſionē multorū q̄circa ignorantiā ſcribunt̉. aduerte ꝙ ſi ex ignorantia quis facit aliqͥd qd̓ nō eſt cōtra legē dei nec nature. credēs nō fore ꝓhibitū aliqua lege cū tn̄ ſit ꝓhibit. et talis ignorātia nō eſt affectata nec craſſavel ſupina. puta qꝛ laborat ꝓ viribꝰ ſcire ſibi neceſſaria. puta ſi eſt mulier vel ruſticus mercator ⁊ huiuſmodi. vadit libenter ad p̄dicatiōes et alia locavbi declarant̉ talia. et facit qd̓ cōiter faciunt alij deſua qͣlitate et cōuenit facere. Si eſt religioſus ſtudet libēter interrogat. ⁊ hmōi. ꝙ talis ignorātia excuſat eū ab omni pena etiā excōicatōis in iure poſita quo ad foꝝ anime etiā ab omni culpa. per texclarū in. c. fi. qͥ matri. accuſa. poſ. et ꝑ rōnem. c. cognoſcentes. de cōſti. Abſurdū em̄ eſſet ad penamobligari ignorantē. Facit. l. fi. ff. de decre. ab or. facien. Iura vero q̄ vidēt̉ innuere ꝯͣriū fundāt ſe ſuꝑp̄ſumptione. vt euidenter colligit glo. in. l. j. C. deinterdic. matri. approbata ꝑ doc. ibi. et in. l. fi. ff. deritu nup. ⁊ in. l. qͥ ꝯtra. C. de ince. et inuti. nup. Etmagis aperte colligit̉ ex his que notant̉ in. d. c. cognoſcētes. vbi determinat̉ ꝙ volens ꝓbare ignorantiā ad euitandā penaꝫ ſit audiendus. Hec nōintelligo de p̄latis officialibus. medicis. artificibꝰet hmōi. qui exercere habēt aliqua officia. ex quibꝰdānū notabile poſſet inferri ꝓximo ex ignorātia:quia nō debent officia talia aſſumere: niſi ſint ſufficienter inſtructi ad ea exercenda. aliter eis impu-

tatur. Si autem ignorantia ſit affectata non enitaꝫpenā: quia in dolo eſt. Si vero ſit craſſa vel ſupina: puta qꝛ neſcit qd̓ cōiter oēs ſue cōditōis ſciunt̉puta quia p̄dicat̉. ſꝫ ipſe p̄dicationē nūqͣ vult andire vel nō curat intereſſe. vbi talia publice declarantur. cū tamē cōmode poſſit. nō euitat penā. vtin. c. vt animaꝝ. de ꝯſti. li. vj. De iſtis dr̄. xxxviij.di. c. fi. Qui em̄ rebelliter viuit et diſcere atqꝫ agere bona recuſat. magis dyaboli ꝙͣ xp̄i membrū eēoſtendit̉. et potius infidelis qͣꝫ fidelis eſſe mōſtratur. Si vero id cōtra qd̓ facit ex ignorātia ē contralegē dei. tunc diſtinguo: aut expreſſum eſt ⁊ explicitum in lege dei vel nature. Et ſic ignorātia nonexcuſat a mortali peccato. xvi. q. j. ſi cupis. nec etiāconſequenter excuſat a pena iuris diuini nec poſitiui ẜm Sco in. iiij. di. vi. facit qd̓ no. glo. in elem̄.eos. de conſangui. et affi. ffacit. l. venia. C. d̓ ī iusvocan. et. c. ignorātia .j. q. iiij. Qd̓ limita quo ad penā iuris poſitiui ẜm ꝙ ſupra dixi. Excōicatio. vij.caſu vltimo. §. ij. Si aūt nō eſt explicitum ſꝫ reducibile. maxime cum ſubtilitate. ſic eredo excuſari aculpa et a pena illos qui nō ſunt ignorantes ignorantia affectata. craſſa. aut ſupina. Etem̄ durumeſſet dicere ꝙ peccat mortaliter qui facit ẜm ſubtilitatem contractum illicitum. credens licituꝫ et huiuſmodi. Facit ꝓ hoc. xv. queſ. j. merito. et. c. fi. xxxvij. diſ.¶ Utrū ignorātia iuris tollat bonā fideꝫ quo ad 5faciendum fructꝰ ſuos? ℟. ꝙ nō tex. eſt in. l. ſꝫ ⁊ ſilege. §. ſcire. ff. de petitio. here. Quod limito niſi ſitaffectata vel craſſa.¶ Que differentia inter ignorātiā neſcientiā et er­ 6rorem? ℟. ꝙ ignorātia eſt neſcire qd̓ ſcire tenet̉ etdebet. .xxxvij. di. c. fi. Neſcientia ē ignorare qd̓ ſcire non tenet̉. Error ē vnū ꝓ alio putare. xxij. q. ij.in quibus. et. xxxviij. di. c. qͣꝫuis. Sed melius ẜmFran. in. ij. Neſcientia ſimplicē negationē ſcientieimportat. Ignorātia vero ſcīe priuationē. Un̄ ignorātia nihil aliud eſt niſi carere ſcīa quā qͥs natꝰeſt habere. Hoc em̄ eſt de rōne cuiuſlibet pͥuationis. Quandoqꝫ autē ignorātia ē aliqͥd ſcientie cōtrariū que dicit ignorātia ꝑuerſe diſpoſitiōis. puta cū aliquis habet habitu falſoꝝ pͥncipiorū et falſarum opinionū: ex quibus impedit̉ a ſciētia veritatis. Error aūt ē approbare vera ꝓ falſis. Undeaddit actū quendā ſuꝑ ignorātiaꝫ: quia pōt quisignorās eſſe ſine hoc ꝙ ſententiam ferat ſuꝑ ignotis. et tūc eſt ignorans et nō errans. ſꝫ qn̄ iam falſāſententiā fert de his q̄ neſcit: tunc ꝓprie dicit̉ errare. Et quia peccatū in actu cōſiſtit. Error hꝫ rōneꝫpeccati. qꝛ ſine p̄ſumptione eſſe nō pōt. ꝙ qͥs ſententiā ferat de his que ignorat maxime in quibuspericulū cōſiſtit. Neſciētia vero de ſe nec rōeꝫ culpe vel pene habet. Un̄ ꝙ aliquis neſciat q̄ non ēaptus natus ſcire nō eſt neqꝫ culpa neqꝫ pena. qꝛeſt etiā in beatis. vt dicit Dyoni. in. v. c. eccleſiaſtice ierarchitfilius quis ſitLlegittimus e quomō ſuccedit. et quot ſunt differētie. et quō legitmatur vide filius et leg-patio.

6

z