.V.Titulus

quod tibi non vis fieri: videne tu vnꝙͣ alteri facias.Thobi. iiij. Sed quis eſt ille qui velit vxorem ſuamadulterare? Certe nullus. niſi fatuus ⁊ peſſimꝰ exercens lenocinia. Nulla mulier hoc deſiderat niſi fatua ⁊ mala. īmo non poteſt pati vir talem iniuriam:ſed expellit ⁊ percutit. ⁊ vxor ſumme turbatur de adulterio viri cum nouit. ergo ⁊ tu hoc ſerua erga proximum. ⁊ non adulterabis. Adeo hoc vniuerſalit̓ d̓ctat lex ſeu ratio naturalis. ꝙ etiam ante legem naturalem ſcriptam ethnici ⁊ īdolatre habuerunt procrimine ⁊ magis abhorrent ꝙͣ homicidium. Et in ſignum huiꝰ quando Abraham propter famem deſcidit in egyptum cum vxore ſua Sara perpulchra. rogauit eam vt non indicaret ſe eſſe vxorem eiꝰ ſi interrogaretur. Et hoc ideo ẜm Nico. de lira. quia cogitauit ꝙ ſi ſciuiſſent vxorem ſuam eſſe cū ob pulchritudinem eius concupiſcerent eam cognoſcere. ne adulteriū perpetrarent quod ſumme deteſtabant̉: occidiſſent Abraham vt poſſent poſtea vti ea ſine vicieadulterij minus ſibi facientes conſcientiam de hoīcidio ꝙͣ de adulterio. ¶ Secundo arguit de adulterio deus per legem Moſaycam ⁊ prophetalē. Exod̓.xx. Non mechaberis: hoc eſt adulterabis. et addicit̉pena Leuiti. xx. vbi dicitur. Moriet̉. mechus ⁊ adultera qui adulterati fuerint. Unde ſcribe et phariſeiadducentes ad ih̓m mulierem in adulterio dep̄henſam dixerunt. Magiſter. hec mulier modo in adulterio deprehenſa eſt. Moyſes mandauit in lege huiuſmodi lapidare Iohānis. viij. ⁊ ꝑ Malach̓. dicit dominus. iij. Ero teſtis velox maleficis adulteris et ꝑiuris ſcilicet ad accuſandū vt puniant̉. Ꝙ auteꝫ aliqui ex patribꝰ cū haberent vxores accederent ad ancillas pro habendis filijs vt Abrahā ad Agar Geneẜ .xvj. Et Iacob ad Balam ⁊ zelfam ancillas geneſis. xxx. non propter hoc ꝯmiſerūt adulterium. qͥcognouerūt eas non fornicarie ſed maritali affectcum quibꝰ deus diſpenſauit vt ſimul haberent plures vxores abſqꝫ peccato. vt extra de diuor. ca. Gaudemus. ⁊ hoc ob multiplicandū cultū dei qui remāſerat ſolum in familia eorum ex multiplicatione hominū eorum per generatōnem in illa familia. Et etiam ob ſpiritualem ſignificationem. que habet̉. xxxijq. iiij. Recurrat. ⁊. c. ſe. ⁊. ca. obijciunt̉. ¶ Tercio arguit̉ ſeu reprehendit̉ adulteriū per legem euangelicam. Nam dixit xp̄c in euangelio Math̓. xix. Quosdeus coniūxit homo nō ſeparet. rep̄hendens illos iudeos qͥ dabant libellum repudij vxori cum non placebat eis. ⁊ ea dimiſſa cōtrahebant cū altera adultera. declarans hoc eſſe adulteriū nō matrimonium.qꝛ Moyſes propter duritiem ⁊ crudelitatem illoruꝫꝑmiſerat non vt bonū ⁊ licitū: ſed vt minꝰ malucciderent vxores ſi dimittere nō poſſent. Seꝑatigit̉ homo quos deus coniūxit. ⁊ male facit infringēſdei ordinationem. cum ſine cauſa legitima dimittitvxorem vel vxor virū. ⁊ multomagis ſi adulterat. etpeius ſi de facto cū alia contrahat. Pro nulla igitucauſa licitū eſt accedere ad aliam ꝙͣ ad ꝓpriam vxorēNec ex eo ꝙ ſterilis ſit vxor vt ex alia habeat filios.nec ex eo ꝙ infirma qualicūqꝫ ⁊ qͣcunqꝫ diutina infirmitate ⁊ incurabili. ſiue ſit ceca. ſiue ſit ꝑalitica. ſiueleproſa. Nec ex eo ꝙ eſt adultera vel qͣntumcūqꝫ mala vel heretica. Benę poſſet dimitti ꝙͣtum ad cohabitatōnem ⁊ thoꝝ ꝓpter adulteriū vel periculum ſuiꝓbabile corporis vl̓ anime: ſꝫ non qͦ ad vinculū. id ēꝙ poſſit accedere ad aliam viuente prima. al̓s adulteriū eſt. Et idem de vxorē erga virū. Unde AuguSic nō ſunt facienda adulteria volūtate etiam procreandi filios. ſicut nō facienda furta voluntate paſcēdi pauperes. xxxij. q. iiij. Sicut ⁊. q. v. c. Si vxoreꝫ.⁊. q. vij. ꝑ totū. ¶ Quarto arguit̉ per legem canoni-

cam ⁊ ſinodalem. Nam eccleſia ẜm antiquas regulas imponit penitentiam ſeptennē pro adulterio. vtpatet. xxij. q. j. c. Predicandū ꝙͣuis hodie ſint in arbtrio confeſſoris penitentie imponende ſiue ꝓ iſto ſiue pro alio peccato. Et in aliquibꝰ eccleſijs epiſcoplibꝰ eſt etiam ſententia excōmunicatōnis lata ꝑ ſinodales contra adulteros. De iure autem ꝯmuni ꝙͣuinon ſint excōmunicati ipſo facto. deberent tamen excommunicari quando eſt manifeſtū ⁊ ꝑſeuerans. Zdeo autem ſemper ſunt excommunicati adulteri etiam occulti. Punit etiam ipſum adulterū iure petēdi debitum ab vxore: ita ꝙ non tenetur ei vxor reddere debituꝫ cum hoc certitudinaliter nouit. qͥnimmeſtatuit eccleſia ꝙ ſi in adulterio perſeu erat notorionullo modo debet ei reddere debitū qui innocēs eſt.ad hoc ne videat̉ fauere ei ī adulterio: ſed deſiſtat abeo. Unde Hiero. Cum vxor carnem vnam in aliamdiuiſerit ⁊ ſe a marito ꝑ fornicatōnem ſeꝑauerit: nondebet teneri. ne virū quoqꝫ ſub maledicto faciat. dicente ſcriptura. Qui tenet adulteram fatuus eſt etiniquus. xxxij. q. j. Dixit dominꝰ. ⁊ in. c. ſe. Et ideꝫ iuris eſt omnino in viro ⁊ vxore. qͥnimmo poteſt cōtravoluntatem adulteri vel adultere qͥ fidem ſeruat caſtitatis petere diuortiū ⁊ non cohabitare cū adultero. ⁊ intrare monaſteriū qͣndo adulteriū eſt notoriūvt notat̉. xxvij. q. ij. c. Agathoſa. cū glo. Si vis plenius. de his vide in. iij. parte ti. j. c. xxj. ¶ Quinto arguit̉ ꝑ legem ciuilem ⁊ imperialem. Nam ꝑ legem ciuilem propter adulteriū probatuꝫ vxor ꝑdit dotesvt in Auten. vt liceat marito. §. qui v̓o coll̓. viij. perdit ⁊ famam ⁊ honorem: perdit ⁊ vitam aliquandeꝘuis aūt ipſe leges ſeculares non puniant ita viroperpetrantes adulteria cū ſolutis ſic̄ mulieres ꝑpetrantes cum ſolutis viris vel coniugatis. tamen ẜnrectius iudiciū eccleſie ita peccat vnꝰ ſicut ⁊ alter. etita deberet puniri. Un̄ dicit Inno. papa. Chriſtiana religio adulteriū in vtroqꝫ ſexu pari ratione condemnat. xxxij. q. v. ⁊. q. vj. Augꝰ. ait. Indignant̉ mariti ſi audiant adulteros viros ſimiles adulteris feminis pendere. id eſt ſuſtinē penas. cū tanto grauiuseos puniri oportuerit. quātomagis ad eos ꝑtinet ēvirtute vincē ⁊ exemplo regere feminas. Priuat etiālex ciuilis natos ex adulterio paterna hereditate. etomnibꝰ dignitatibꝰ tēporalibꝰ. Ecce quomodo omnia iura ſumme arguūt ⁊ deteſtant̉ adulteriū. Et iōſumme cauendū.Quantū ad tercium. §. iij.principale .ſ. grauamē expectandū .i. penā dicit. Statuam ꝯtra faciem tuam .i. in iudicio. ipſa pctā ⁊ mala q̄ ex adulterio oriunt̉. tibi oſtendent̉ ipſa peccata⁊ mala. ⁊ ipſa te accuſabūt: ex quibꝰ condemnaberiNam vt dicit̉ Hebre. xiij. Adulteros iudicabit deꝰſcilicꝫ ad ignem eternū. Et primo quideꝫ pena ē eiaſumma ꝯfuſio. quā hēbit adulter coram toto mūdoCertū eſt ꝙ ſi mulier nobilis nūc accuſaret̉ de adulterio in iudicio in aliqͣ ciuitate coram ppl̓o. haberetſummā penā ꝯfuſionis. O quanta ꝯfuſio tūc coramtoto mūdo ⁊ amicis ⁊ inimicꝭ argui de adulterio animam q̄ nobiliſſima eſt. q̄ violauit etiā ſacr̄m dei. Ꝙviri nō erubeſcant nūc de adulterio ꝓpter qd̓ manifeſte ꝯmittūt: hoc ꝓcedit ex maxima cecitate. qͥa noncognoſcūt grauitatē mali. cū deberent magis erubeſcere ꝙͣ mulieres. ſed tūc ſublata tali cecitate igͦrantie ſumme ꝯfuſioni patebūt. Hiere. xx. Confundent̉ehemēter. qꝛ nō intellexerūt obprobriū .ſ. peccati.Primo ſtatuet̉ ante faciē ſuā grauitas huiꝰ peccati ex iniuſticia maxīa ⁊ iniuria quā fecit ꝓximo ⁊ violatōe ſacr̄i dei ⁊ eccl̓ie ꝓpter qd̓ puniuit deꝰ terribiliter iſtud vicium. Naꝫ vt habetur Iudi. xix. propter