Titulus
ea ſil̓is erit homini ſtulto qui edificauit domū ſuamſuꝑ arenam. ⁊ deſcendit pluuia. ⁊ venerūt fluminaflauerunt venti in domū illam. ⁊ facta eſt ruina eiumagna. ¶ Decimanona eſt ſtulticia mundane leticie. Eccleſiaſtes. vij. Cor ſtultoꝝ vbi leticia Prouerx. Per riſum ſtultus operat̉ ſcelus. ¶ Uigeſima ſtuticia eſt ocioſitatis ⁊ accidie. Prouer. xij. Qui ſectatur ociū ſtultiſſimus eſt. ⁊ Eccl̓s. iiij. Stultus complicat manꝰ ſuas.¶Titulus ſextus de Gula. ¶ Capitulū primū de¶Gula ⁊ de ſpeciebꝰ eiꝰ. ⁊ de pena. ⁊ remedijs.Ila eſt vnum ex ſeptem capitalibus vicijs. De quo vicioinquit Ambro. Gula a paradiſo regtem expulit. di. xxxv. Sexto die. PorIautē ſic diffiniri. Gula ē inordinatꝰ appetitus cibi ⁊potus. Dicitur autem gula appetitus inordinatusẜm. b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlviij. arti. j. in eo ꝙ recediab ordine ratiōis in quo conſiſtit bonū virtutis moralis. Et qꝛ ex hoc aliquid dicit̉ peccatuꝫ eſſe quodvirtuti contrariat̉. ideo gula eſt peccatum. Sed ſciendum ẜm Tho. vbi ſupra. ꝙ duplex eſt appetitus.Unus quidem naturalis qui ꝑtinet ad vires potentie vegetabilis in quibꝰ nō poteſt eſſe virtꝰ ⁊ viciumeo ꝙ nō pn̄t ſubijci rōni. Un̄ ⁊ vis appetitiua diuidit̉ ꝯtra nutritiuā. digeſtiuā ⁊ expulſiuā q̄ ꝑtinēt advegetatiuā vt ꝑtes eiꝰ. Et ad talē appetitu .ſ. naturalem hmōi vegetatiue ꝑtinet eſuries ⁊ ſitis vbi nonē pct̄m. Un̄ Gregoꝰ. Sepe ſine culpa agit̉ quod venit ex culpa. vnde ⁊ ſine culpa cum eſurimus comedimus. quod tamē ex culpa primi parētis eſt factū vteſuriamꝰ. di. v. c. ad eius. Alius eſt appetitus ſenſitiuus in cuius concupīa viciū gule conſiſtit. Un̄ ⁊ primus motꝰ gule importat inordinationē in appetituſenſitiuo que nō eſt ſine peccato. quod videt̉ eſſe cuꝫquis appetit cibū vel potum nō ꝓpter ſuſtentationeſed ꝓpter delectationē. Unde excedens in quantitate cibi vel potꝰ nō ꝓpter concupīam cibi ⁊ potꝰ. ſederrorē eſtimās eo indigere. nō ꝑtinet ad gulā. Et ⁊hoc vicio loquit̉ p̄s. contra quoſdā p̄s. lxxvij. Adhuceſce eoꝝ erant in ore ipſoꝝ. et ira dei aſcēdit ſuꝑ eos.Ubi tria notant̉.Primo mat̓ia ex qua gula ꝑpetrat̉. ibi. Adhuc eſceSecūdo culpa in qua anima maculat̉. ibi. erāt ī oreipſorum.Tercio pena a qua ꝑſona cruciat̉. ibi. ⁊ ira dei aſcēdit ſuꝑ eos..§. j.Materia huiꝰ vicijeeſca ⁊ potꝰ. Et de eſca qd̓ eſt pͥncipale dicit. Adhuceſce eorū. ⁊ loquit̉ de cōturnicibꝰ quas dedit dn̄s illppl̓o iudeoꝝ ī deſerto ꝯſtituto appetēti alios cibosqꝫ māna quod dabat dn̄s eis quotidie de celo. Ubiſciendū ꝙ eſca ī ſe quecūqꝫ nō ē mala ſed bona. qꝛ creatura dei. j. Thimo. iiij. Omnis creatura bona. ⁊ nihil reijciendū quod cū gr̄arumactōne ꝑcipit̉. Et ſaluator Math̓. xv. Nō quod intrat ī os coinqͥnat hominē .i. cibꝰ ⁊ potꝰ ẜm ſuā ſub̓am ⁊ naturā nō macl̓athoīem ſpūaliter. In quo redargutꝰ eſt error quorūdam iudeoꝝ eſtimantiū quoſdā cibos vt qͥ ſunt legeveteri ꝓhibiti ex ſui natura malos ⁊ maculare aīameoꝝ eſu. Sed. b. Tho. ī. iij. ꝯtra gētiles. c. cxxiij. hoc reprobat triplici rōne .ſ. aliquem cibuꝫ ẜm ſe malum.Primo ſic. Quod fit ẜm rationē nō ē pct̄m. fit autēvnūquodqꝫ ẜm rōem qn̄ ordinat̉ ẜm ꝙ congruit debito fini. Finis autē debitus ſumptionis ciboꝝ ē cōſeruatio corꝑis ꝑ nutrimentū. Quicunqꝫ gͦ cibꝰ hoc
facere pōt. gͦ abſqꝫ pct̄o pōt ſumi. Nullius gͦ cibi ſūptio ẜm ſe ē pctm̄. ¶ Scd̓o ſic. Uti rebꝰ ad qd̓ ſūt ordinate nō ē ẜm ſe malū. ſunt autē plāte ꝓpter aīaliaaīalium v̓o quedā ꝓpter alia. ⁊ omnia ꝓpter hoīem.Uti gͦ plātis vel aīaliū carnibꝰ ad eſū vel ad qͥcquidaliud homī ſunt vtilia. nō ē ẜm ſe pctm̄. ¶ Tercō ſiDefectus peccati ab aīa deriuat̉ ad corpꝰ ⁊ nō econuerſo. pctm̄ em̄ dicimꝰ ẜm ꝙ deordinat̉ volūtas. Cibi autē immediate ad corpus ꝑtinēt. nō autē ad anmā. Nō ergo ciboꝝ ſumptio ẜm ſe poteſt eſſe peccatū niſi quatenꝰ repugnat rectitudini volūtatis. Ꝙaūt cibi ſumptio repugnet rectitudini volūtatis cōtingit tripl̓r. Uno mō ꝓpter repugnantiā ad ꝓpriūfinem ciboꝝ. ſicut cū aliquis ꝓpter delectationē q̄ ēī cibis vtit̉ cibis ꝯtrariātibꝰ ſaluti corꝑis. vel ẜm ſpeciē vt infirmus fructꝰ. herbas ⁊ hmōi. que nocēt omuniter illi. vel ẜm quantitatē. vt cum nimis comdit de aliqͦ ita ꝙ grauat ſtomachū vel caput ⁊ hmōiScd̓o mō ẜm ꝙ repugnat cōditioni eiꝰ qui vtitur cibis vel eoꝝ cum quibꝰ conuerſat̉. Exemplum primipatet vt cum quis comedit accuratius ꝙͣ ſua ꝯditivel facultas exigit. vt ſi ruſticus vtat̉ cibis gentiliuꝫſeu nobiliū. Exemplū ſecundi. vt cuꝫ quis vtit̉ alijcibis ꝙͣ ſe habeant mores eoꝝ cū quibꝰ conuerſatur.Tercio modo ẜm ꝙ cibi ſunt aliqua lege ꝓhibiti ꝓpter aliquā cām ſpecialē. puta in veteri lege aliqͥ cibi ꝓhibebātur comedi ꝓpter ſignificationē ſpiritualem. puta porcus. miluꝰ. coruꝰ aquila. et hmoi. queſignificant vicia. videlicet luxuriā porcꝰ. raptum etauariciam miluꝰ. tarditatem ⁊ craſtinationē coruꝰdelicioſitatē aquila que vicia vult dn̄s ꝙ non incorporemus nobis. In lege eccl̓ie ꝓhibet̉ eſus carniumſexta feria ꝑ totum annū. ⁊ ieiunijs. ⁊ lacticinia ī qͣdrageſima. In aliquibꝰ etiam religionibus ꝓhibetregula vel conſtitutiones aliquibꝰ cibis vti vt carnibus. non qꝛ malis. ſed ad concupīam refrenandā. vtdr̄ de cō. di. v. Carneꝫ. ⁊ quia illa ceremonialia legiveteris nunc ceſſant ſeruari nō debent. ideo illis vtipoſſumꝰ cibis tunc prohibitis. ſed a ſignificatis cauere debemus .i. a vicijs. Prohibitū etiam fuit gentilibus ad fidem cōuerſis ꝑ apl̓os veſci idoloticis ꝓpter ſpeciēmali vitandā. ne .ſ. aliqui crederēt hoc illos facere in venerationē idoli quod ad id olatriā ꝑtineret. al̓s de ſe pctm̄ nō eēt. Itē ꝓhibitū fuit ſāgune ſuffocato veſci. qꝛ iudei erant ex lege aſſueti abſtinere a talibꝰ que adhuc ſeruabāt. ⁊ ideo ne redderē.tur odioſi eis ⁊ graues in cōuerſatione vtendo cibitqui illis erāt abhoīationi fuit ad tempꝰ ꝓhibituꝫ ꝓfraterna concordia. Ad errorē igit̉ ꝑtinet quē manicher ſequebant̉ eſtimare eſcam aliquē de ſe eſſe malāUn̄ apl̓s. j. Thimot̓. iiij. In nouiſſimis tꝑibꝰ recedent quidā a fide attendētes ſpiritibꝰ erroris ⁊ doctnis demoniorum prohibentium nubere ⁊ a cibis abſtinere .ſ. quibuſdam tanqͣꝫ de ſe malis. Eſca igit̉ nōeſt viciū gule. ſed materia circa quam exercet̉ ex concupīa ad ipſam..§. ij.Quātum ad ſecundū .ſ. in quo conſiſtit culpa huius vicij. Scienduꝫ ꝙconſiſtit in deſiderio inordinato cibi vel potus dū .ſ.appetunt̉ ꝓpter delectationē corꝑis nō ꝓpter ſuſtētationē ad quā ſunt ordinati. Et hoc notat̉ cum didicit̉ in ip̄s. Erāt in ore ip̄oꝝ .ſ. qui habuerūt deſiderium comedendi carnes ꝓpter delectationē. Aug. ī li.confeſſ. Iuſſiſti dn̄e vt ad alimenta ſicut ad medicamēta accedamus. Sicut em̄ ſumit̉ medicina non atdelectationē. ſed ꝓpter neceſſitatem .ſ. ad p̄ſeruandūcorpus a morte. ⁊ cum timore ſumit̉ ne ledat. Ita cibus debet ſumi ad ſuſtentandum corpus ne deficiat⁊ cum timore ne offendat ex nimia cōplacētia. vnde