Capitulum

cum voluerunt edificare turrim pertingentē vſqꝫ accelum vt ſi forte inundaret diluuium. poſſent ſe a dedefendere in illa turri ⁊ nō ſubmergi. ſed deus confudit ſuperbiam eoꝝ. quia cum moniti per angelos noluerunt deſiſtere. confuſe ſunt ibi ⁊ diuerſificate lingue eoꝝ vt nō poſſent ſe mutuo intelligere. ⁊ ſic oportuit eos dimittere inchoata. Unde ⁊ ip̄a Sapientiaait. Superborum ⁊ ſublimium colla propria virtutecalcaui. confundendo ⁊ conculcando eos multipliciter. ¶ Sexto probatur ratōne firmioris adheſionisſic. Quanto peccatū firmius eſt ⁊ minus ſeꝑabile tāto eſt grauius: ſed ſuꝑbia eſt huiuſmodi. ergo ⁊cͣ. Qd̓probatur multipliciter. Nam ſi ſeparet̉ anima ſenſibilis ab homine nūquid erit concupiſcentia oculoꝝin homine? certe nō. ⁊ tamen eſſet ſuperbia. Item ꝙtum ad peccatū ire. Nam ſi tollatur vt nō fiat alicuiiniuria. nūquid iſtud erit appetibile qd̓ eſt vindicta?conſtat ꝙ nō. ⁊ per ablatōneꝫ iniurie remouebit̉ vindicta. et tamē erit ſuperbia .i. appetitus inordinatusexcellentie. Item cuꝫ motiuū inuidie ſit odium aliene felicitatis. ſi ſit vnus homo ſolus in mundo. nunquid erit triſticia aliene felicitatis? certe nō. et tamēpoterit eſſe ſuperbia. Superbia igit̉ quia minꝰ ſeꝑabile ratōne iam dicta. ideo grauiſſimū. ¶ Septimoratione aſſimilatōnis ſic. Sicut maior virtus eſt illa que nos magis aſſimilat xp̄o. ita ⁊ maius eſt viciuꝫillud qd̓ magis nos aſſimilat dyabolo. ſed ſuꝑbia eſthuiuſmodi. Unde dicit̉ Iob. xlj. de dyabolo. Ip̄e eſtrex ſuꝑ omnes filios ſuꝑbie. ergo ⁊cͣ. ¶ Octauo ratione iniuriatōnis ſic. Illud eſt grauiſſimū ⁊ maximuꝫpeccatū qd̓ maxime iniuriat̉ deo ⁊ auertit et derogatdeo ſed ſuꝑbia eſt huiuſmodi. ergo ⁊cͣ. qd̓ patet ꝑ aliadiſcurrendo. Nam ꝑ blaſphemiā homo iniuriat̉ bonitati diuine: qꝛ eſt peccatū in ſpiritūſanctū. per mēdaciū iniuriat̉ homo veritati diuine. ſed ꝑ ſuperbia:iniuriat̉ excellentiſſime maieſtati diuine. qd̓ patet qꝛſuꝑbire eſt quaſi ſuper ſtatū hominis ire. hoc eſt quaſi quādaꝫ equalitatē dei appetere. ⁊ ſic iniuriari maieſtati diuine. hec Alexā. ſcd̓a ꝑte. q. xxxviij. Rainerius. Cum ergo ſuꝑbia ſit maximuꝫ ideo deteſtanda ⁊euitanda. ⁊ remediū ad hoc notat̉ in. §. ſe.Quatuꝫ ad terciū.§. iij.principale .ſ. de remedio. hoc eſt qd̓ ait pͣs. A lege aūttua non declinaui. quaſi dicat. Superbi ideo iniquoeagunt ſuꝑbiendo quia declinant a lege tua nolentesſubijci ei. Ego auteꝫ non declinaui ab ea ſed ſubijtiome ei ſeruans eam. ⁊ ſic vito ſuperbiam. Sic ergo quivult vitare ſuperbiā non declinet. ⁊ non recedat a lege dei eterna per affectum. que eſt voluntas ſua ordinans cūcta ad fines ſuos ſubijciens ſe voluntati ſue.Qui em̄ eſſe vult vt deus. ait Auguſt. ſuper pͣs. viij.ſfacere voluntatē ſuam non dei. peruerſe vult ſimiliseſſe deo. ſicut dyabolus ⁊ primus homo qui noluit d̓uino teneri precepto. Item nō declinet a lege naturali per effectu que docet inferiorē ſubijci ſuperiori ꝑmaxime ⁊ ei nō velle equari. Unde dixit Anthiocꝭ⁊ ſi peſſimus tamen inſtinctu naturali ductus. Iuſtieſt hominē ſubditum eſſe deo. ⁊ nō paria fentire de eoij. Machab̓. ix. Decet etiam hominē vilem ſe reputare cum clare videat ſe eſſe vermē ⁊ cinerē. Unde Michee. vj. Humiliatio tua in medio tui. Item non declinet a lege diuinali ſcripture per intellectū frequēter meditando ruinas ſuperboꝝ que ibi referunturvnde ab ea ſibi caueat ne ſimilia patiat̉. Hinc virg.beatiſſima in canticis Luce .j. Diſperſit ſuꝑbos merte cordis ſui .i. eos qui ſunt ſuꝑbi nō primo motu ſedmente .i. deliberatōne. cordis ſui .i. voluntate ip̄oꝝ ſuperboꝝ: ſic exponit dn̄s Ioh̓. dn̄ici ſuper magnificatUel ſic vt reteratur illud ſui ad deuꝫ: ⁊ eſt ſenſus. deꝰ

diſperſit ſuperbos. nō ſentētia ꝯminatoria vel ad tpus ſicut aliquos peccatores: ſed mente cordis ſui. i.deliberatōe ſue voluntatis īmutabilis. Uel ſic diſꝑſit ſuꝑbos in mente ⁊ volūtate. vt vbi prius erāt vniti cum deo ⁊ proximis ⁊ in ſeip̄is ſint per ſuperbiā inpartes diuiſi ⁊ ſeꝑati a deo et angelis ſuis bonis: ⁊ inſe in diuerſa vicia diſtracti. ſicut patet de ſuperbia luciferi. hominis primi. et Nabuchodonoſor qui fuerunt diſperſi Lucifer de celo in infernum. ⁊ demoneshincinde ꝑ aera: homo de paradiſo in mundū per diuerſos ritus ydeomata et loca Nabuchodonoſor deregno in deſertū cum diuerſis feris: omnes mente diſperſi ⁊ intellectu ⁊ affectu. Unde Grego. in moral̓.Conſideret homo elatus quid in terra mereat̉ ſi angelus prelatus in celo proſternit̉. de peni. diſ. ij. §. principium. De ruina luciferi ſcribitur Luc. x. vbi xp̄c dixit diſcipulis ſuis admonens eos cauere ſibi a ſuperbia. Uidebam ſathanan ſicut fulgor de celo cadentē⁊ per quod vicium ceciderit oſtendit Iſa. dicēs. xiiijc. Quomodo cecidiſti lucifer de celo ⁊cͣ. qui dicebasin corde tuo: in celum aſcendam ⁊cͣ. ſimilis ero altiſſimo: qd̓ dicere .ſ. deliberate cogitationis ⁊ affectionisfuiſſe ſuperbiā oſtendit ſubdens. detracta eſt ad inferos ſuperbia tua. Ubi dicit Augu. de queſtionibꝰ veteris teſtamentis ꝙ dyabolus elatōne inflatꝰ voluiteſſe vt deus abſolute .ſ. in nullo ſubeſſe. Pro declaratione ſciendū ꝙ triplex eſt equalitas ſeu ſimilitudo:vna omnimode equiparātie. alia eminentie. texcellentie in conſecutōne glorie virtute ſuen¶ Prima equalitas vel ſimilitudo eſt in ꝑſonis diuinis. Unde Ambro. tractans illud pͣs. Deus quis ſimilis erit tibi dicit. vtiqꝫ filius. qui eſt ymago patrisHanc equalitatē ſeu ſimilitudinē licet quidā dicantangelū appetiſſe .ſ. eſſe vt deus. quia ꝙͣuis hoc ſit impoſſibile: tamen vt dicit Augu. hoc habet ceca ambitio vt ſemꝑ p̄ſumat ꝙͣ poſſit. Sed hoc oīno eſſe impoſſibile ꝙ iſto modo appetierit dei ſimilitudinē ẜmomnimodā equiparantiā probat̉ triplici ratōe. Prima eſt quia ꝙͣuis quis poſſit plus deſiderare ꝙͣ poſſithabere: nō tamen poteſt plus velle ꝙͣ poſſit eſtimarequia intellectū voluntas ſequit̉ nō excedit. hoc autēnō poterat angelus eſtimare. Secūda ratio eſt qꝛ certiſſimū eſt creaturā non poſſe adequari creatori. necetiam ip̄a natura humana q̄ erat in xp̄o. Unde Iſa.xl. dicit̉. Cui ſil̓em feciſti eū: hoc aūt ſciuit angelꝰ cuhaberet intellectū ꝑſpicaciſſimū. ergo nō hoc appetijt. Tercia ratō eſt ex ꝑte angeli qꝛ impoſſibile eſt ꝙangelꝰ appetat aliqd̓ bonū quo exiſtente iam ip̄e idēnō eſſet. Nulla em̄ natura q̄ eſt inferioris gradꝰ apptere pōt ſuꝑioris nature gradū ſine ſuip̄ius corruptōne: que nō cadit in intellectu nec ꝑ ꝯn̄s in appetitu .ſꝫcut canis nō appetit eſſe leo: qꝛ ſi trāſferret̉ in gradūſuꝑioris nature iam nō eſſet. Scd̓a equalitas eſt preeminētie .ſ. in nō ſubeſſe alicui ſed p̄eſſe omnibꝰ angelis ⁊ cūctis inferioribꝰ quod eſt propriū dei. Et qͣꝫtuad hoc licet angelus potuerit appetere omnibꝰ preeſſe angelis ⁊ creaturis inferioribꝰ: nō tamen potuitappetere ꝙ abſolute non eſſet ſub deo. Et hoc ꝓptertres rationes. ¶ Prima qꝛ ē hͦ impoſſibile angeluꝫ etomnem creaturā non eſſe ſubiectam creatori: nec em̄hoc eadem potuit in eius apprehenſione quaſi poſſibile. ¶ Scd̓a ratio eſt qꝛ ip̄e angelus deſineret eſſe ſitotaliter deo ſubiectus nō eſſet. ¶ Tercia ratio ē qꝛtota eius ꝑfectio eſt eſſe ſub deo: quia totū bonū angeli eſt in hoc ꝙ .ſ. deo ſubeſt. ſicut tota claritas aeriseſt ex hoc ꝙ ſubijcitur radijs ſolis. Tercia equalitaseminentie ſeu excellentie eſt habere beatitudinem exnullo merito ſuo vel alieno: ⁊ hec ē eminētia quā appetijt angelus cū dixit. ſil̓is ero altiſſimo. Fuit gͦ peceatū ſuꝑbie ſue in hoc ꝙ ad ꝯſequendaꝫ ſupernalem