Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

PARS .III. De VirtutibusDIS. .VIII.Theologicis.

in nobis temperantia dicitur per hoc concupiſcibilis conformat̉ rationi. fortitudo autemdei eſt eius īmutabilitas. iuſtitia uero dei ē obſeruatio legis eterne ī ſuis operibus. ſicut plotinus dixit. et quia homo ẜm ſuam natura eſtanimal politicū. uirtutes hmōi ꝓut in homīeexiſtunt ſecundū conditōem ſue nature. politice uocant̉ ꝓut ſcꝫ homo ẜm has uirtutes recteſe habet in rebus humanis gerendis. ẜm queꝫmodum hactenus de hiis uirtutibus locuti ſumus. Sed quia ad hoīem ꝑtinet. ut etiā ad diuina ſe trahat quantū poteſt. ut etiam ph̓s dicit in. x. ethico. & hoc nobis in ſacra ſcripturamultipliciter cōmendat̉. ut eſt illud Math̓. v.eſtote ꝑfecti ſicut pater ueſter celeſtis ꝑfectuſeſt. neceſſe eſt ponere quaſdā uirtutes mediasinter politicas que ſunt uirtutes hūane. & exemplares que ſunt uirtutes diuine. que quidēuirtutes diſtinguunt̉ ſecundū diuerſitatē motus & termī. ita ſcꝫ quedā ſunt uirtutes trāſcendentiū. & in diuinā ſimilitudinē tendentiuꝫ. & hee uocant̉ uirtutes purgatorie. ita ſcꝫ prudentia oīa mundana diuinoꝝ cōtēplatione deſpiciat. omnēqꝫ cogitatōni in ſoladiuina dirigat. tēperantia uero relinquat īquātum natura patit̉ que corporis uſus requirit.fortitudinis aūt eſt ut aīa non terreat̉ ꝓpterreceſſum a corꝑe & aſcenſum uel acceſſum adſuperna. Iuſtitia uero eſt ut tota aīa conſentiat ad huius ꝓpoſiti uiam. Quedam uero ſūtuirtutes iam aſſequētium diuinā ſimilitudinēque uocant̉ uirtutes purgati animi. Ita ſcꝫprudentia ſola diuina intueatur. temperātiaterrenas cupiditateſ neſciat. fortitudo paſſiones ignoret. iuſtitia cum diuina mente perpetuo federe ſotiet̉. ſcꝫ imitando. quas quidēuirtutes dicimus eſſe beatorum uel aliquoruꝫin hac uita perfectiſſimorum. DE VIRTVTIBVS. THEOLOGICIS.DISTINCTIO.OCTAVA.Irca octauum ſcꝫ de uirtutibus theologicis querunt̉ quattuor. Primūutrū ſint alique uirtuteſ theologiceSecundo utrū uirtutes theologicediſtinguant̉ ab intellectualibus & moralibꝰ.Tertio quot & que ſint. Quarto de ordīe earum. Ad primū ſcꝫ utrū ſint alique uirtutes theologice. dicēdū uirtutē ꝑficiturad actus quibus in beatitudinē ordinat̉. vt exſupra dictis patꝫ. Eſt aūt duplex homīs beatitudo ſiue felicitas. ut dictū eſt. vna quidē proportionata nature humane. ad quā ſcꝫ homoꝑuenire poteſt principia ſue nature. Alia eſtbeatitudo naturā hoīs excedēs ad quā homoſola diuina uirtute poteſt ꝑuenire ẜm quādaꝫdiuinitatis ꝑticipatiōem. ẜm dicit̉. ii. pe. ii per xp̄m facti ſumus cōſortes diuine nature. & quia hmōi beatitudo ꝓportionē humane nature excedit principia naturalia hoīs exquibus ꝓcedit ad bene agendū ẜm ſuam proportione non fufficiūt ad ordinandū hoīemin beatitudinē predictā. vnde oportet ſuꝑ-

addant̉ hoī diuinituſ aliqua prīcipia que itaordinet̉ ad beatitudinē ſuꝑnaturalē. ſicut perprincipia cōnaturalia ordinat̉ ad finē cōnaturalē. non tn̄ abſqꝫ adiutorio diuino. & hec prīcipia dicuntur uirtutes theologice. tum quiahabēt deū obiecto inquantū eas recte ordinamur in deū. tum etiā quia a ſolo deo nob̓infundunt̉. tum tertio qꝛ ſola diuina reuelatione in ſacra ſcriptura hmōi uirtutes tradunt̉ Ad ſecūdū ſcꝫ utrū uirtutes theologice diſtinguant̉ a uirtutibus ītellectualibus & moralibus. dicendū ſicut ſupra dictū eſt. habitus ſpecie diſtinguunt̉ ẜm formalē differentiam obiectoꝝ. obiectū aūt uirtutū theologicarum ē ipſe deus. qui eſt ultimꝰ rerū finis ꝓutnoſtre ratōis cognitionē excedit. obiectū autēuirtutū intellectualiū & moraliū ē aliquid qd̓humana ratōe cōprehendi poteſt. unde uirtutes theologice ſpecie diſtinguunt̉ a moralibuſ& intellectualibus. Ad tertiuꝫ ſcꝫ quot &que ſunt uirtutes theologice. dicendū ſicutſupra dictū eſt. uirtutes theologice hoc modoordinant hoīem ad beatitudine ſuꝑnaturaleꝫſicut naturalē inclinatōem ordinat̉ homo īfinem ſibi ꝯn̄aturalē Hoc aūt cōtingit ſecūdūduo. Primo quidē ẜm ratōem uel intellectuꝫ.inquantū continet prima principia uniuerſalia cognita nobis naturale lumen intellectꝰex quibus ꝓcedit ratio tam in ſpeculādis qͣꝫ īagendis. Secundo rectitudine uolūtatis naturaliter tēdentis ē bonū ratōis. Sed hec duodeficiunt ab ordine beatitudīs ſuꝑnaturalis.ẜm illud. i. ad cor̓. ii. Oculus uidit & auriſnon audiuit. & in cor hoīs non aſcendit quep̄parauit deus diligentibus ſe. vnde oportuit quantū ad utrūqꝫ aliquid hoī ſupernaturaliter adderet̉ ad ordinandū ip̄m in finem ſuvernaturalē. & primo quidē quantū ad intellectū addunt̉ hoī quedā principia ſupernaturalia que diuino lumine capiunt̉. & hec ſuntcredibilia de quibꝰ eſt fides. Secūdo uero uoluntas ordinat̉ ī illum finē & quantū ad motum intentōis in ipſum tendentē. ſicut ī id qd̓eſt poſſibile cōſequi. quod ꝑtinet ad ſpem. &quantū ad unionē quandā ſpiritualem. quāquodāmodo trāſformat̉ ī illum finē quod fit caritatem. Appetitꝰ em̄ vniuſcuiuſqꝫ rei naturaliter mouet̉ & tendit in finem ſibi connaturalem. et iſte motus ꝓuenit ex quadā cōformitate rei ad ſuū finem. Ad quartū ſcꝫ deordine earū. dicendū duplex eſt ordo ſcꝫ generatōis & ꝑfectionis. ordine quidē generationis qūo materia prior ē forma. ut īperfectūꝑfecto. in uno & eodē fides p̄cedit ſpem.& ſpes caritatē ẜm actus. nam habitus ſimulinfundunt̉. non em̄ poteſt ī aliquid motꝰ appetitus tendere uel ſperando uel amando niſiquod eſt apprehēſum ſenſu aut intellectu. perfidem aūt apprehēdit intellectus ea que ſperat& amat. unde oportꝫ ordine generatōis fides p̄cedat ſpem & caritatē. Similiter autē exhoc homo aliquid amat & app̄hendit illud ut