De Lege naturali. DIS. II.PARS .II. De Lege eterna.

cognoſcunt aliqualiter. aut unus quantū adprincipia cōmunia legis naturalis. in alijs uero quidam plus et quidā minꝰ ꝑticipant de cōgnatiōe ueritatis. et ſcdm̄ hoc etiā plus uel minus cognoſcunt legem eternā. illa quidē quedei ſunt a nobis cognoſci nō poſſunt ſecūdūſe. ſicut dicit apl̓s. i. coꝝ. ii. que ſunt dei nemonouit niſi ſpiritus dei. ſed tn̄ ī effectibus ſuisnobis manifeſtant̉ ẜm illud ro. i. Inuiſibiliadei ꝑ ea que facta ſunt intellecta cōſpiciunt̉.Nec totaliter poteſt nobis maīfeſtari lex eterna ꝑ ſuos effectus. & ideo non oportet ꝙ qͥcūqꝫ cognoſcit eam. cognoſcat totū ordine rerū.in quo ſunt omnia ordinnatiſſima. ꝓpter qd̓dicit Augꝰ. in libro de uera reſ̓. Lex eterna eſtde qua hoīeſ iudicare non poſſunt. ſciendū tn̄ꝙ iudicare de aliquo poteſt ītelligi dupliciterVno modo ſic̄ uis cognitiua diiudicat de proprio. obiecto. ſecundū illud Iob. xii. nonne auris uerba diiudicat & fauces comedentis ſaporem & ſecundū iſtū modum iudicii. ph̓s dicitꝙ vnuſquiſqꝫ bene iudicat que cognoſcit. iudicādo ſcꝫ an ſit uerū quod ꝓponit̉. Alio mōſecundū ꝙ ſuperior iudicat de īferiori quodāpractico iudicio. an .ſ. ita debeat eſſe ul̓ nō ita.& ſic nullus poteſt iudicare de re eternaCirca quartū ſcꝫ utrū oīs lex a lege eternaderiuet̉. dicendū ꝙ lex īportat ratōem quādādirectiuā actuū ad finem. in omībus aūt mouētibus ordinatis oportet ꝙ uirtus ſecūdi mouentis deriuet̉ a uirtute p̄mouentis. quia mouens ſecundū. non mouet niſi inquantū mouetur a primo. vnde & in oībus gubernātibꝰidem uidemus ꝙ ratio gubernatōnis a primogubernāte ad ſecūdos deriuat̉. ſicut ratio eoꝝque agenda ſunt in ciuitate deriuat̉ a rege perp̄ceptum ī inferiores adminiſtratores. & ī artificialibus etiā ratio artificialiū actuū deriuatur ab architectore ab inferiores artfices quimanu operant̉. Cum igit̉ lex eterna ſit ratiogubernatōis in ſuppremo gubernāte neceſſeeſt ꝙ om̄s ratōes gubernatōis q̄ ſunt ī inferioribus gubernatōibus a lege eterna deriuent̉.huiuſmodi aūt ratōes īferioꝝ gubernationūſunt quecūqꝫ alie leges p̄ter legem eternā. vn̄omnes dicunt̉ leges inquantū ꝑticipant de ratione recta. et ꝓpter hoc Augꝰ. dicit ī pͥmo delibero arbi. ꝙ in temꝑali lege nihil eſt iuſtumac legitimū quod nō exeterna hoīes ſibi deriuauerint. ¶ Circa quintū ſcꝫ utrū omnia eterne legi ſubdant̉. dicendū eſt ꝙ duplex eſt modus quo aliquid ſubdit̉ legi. vno modo īquātum ꝑticipat̉ lex eterna ꝑ modum cognitōis.Alio modo ꝑ modū actionis & paſſioīs īquātum ꝑticipat̉ ꝑ modum interioris motiui prīcipii. & hoc ſecūdo modo ſubdunt̉ legi eterneirrationales creature. ſed quia ratōnalis natura cum eo qd̓ eſt cōe omnibus creaturis habetaliquid ſibi ꝓprium inquantū eſt rationalis.id ſecundū utrūqꝫ modum legi eterne ſubdit̉quia & notatōin legis eterne aliquo modo habet. & iterū unicuiqꝫ rationali creature ineſt

naturalis inclinatio ad id quod eſt cōſonū legi eterne. Sumus em̄ innati ad habendū uirtutes. ut dicit̉ in. ii. ethi. vterqꝫ tn̄ modus imperfectus quidē eſt. ut quodāmocio corruptꝰin mal̓. in quibus et inclinatio naturalis aliqͣꝫuirtutē deprauat ꝑ habitū uitioſum. & iteruꝫipſa naturalis cognitio boni ī eis obtenebrat̉per paſſiones & habitus peccatoꝝ. ī boniſ aūtuterqꝫ modus inuenit̉ ꝑfectior. quia & ſupracognitōꝫ naturalē boni ſuꝑadditur eis cognitio fidei & ſapientie. & ſupra naturalem inclinatōem ad bonū ſuperaddit̉ eis interius motiuū gratie & uirtutis. ſic igit̉ boni ꝑfecte ſubſūt legi eterne tanqͣꝫ ſemꝑ ẜm eam agentes.mali aūt ſubſunt quidē legi eterne ſed īꝑfectecognoſcunt & īperfecte inclinant̉ ad bonū. ſꝫquantū deficit ex ꝑte actōnis ſuppletur ex ꝑtepaſſioīs. ꝓut ſcꝫ intm̄ patiunt̉ ꝙ lex eterna dicat de eis inquantū deficiunt facere qd̓ legi eterne cōuenit. vnde Augꝰ. dicit in primo de ſibero arbi. iuſtos ſub eterna lege agere exiſtīo.& in libro de cathezizandis rudibus dicit ꝙ deus ex iuſta miſeria animarum ſe deſerētium& ꝯuenientiſſimis legibus inferiores ꝑtes creature ſue nouit ornare. illd̓ aūt uerbū apl̓i adgal̓. v. ſi ſpiritu ducimī non eſtis ſub lege. pot̄intelligi ciuplicit̉. vno modo ut eſſe ſub lege ītelligat̉ ille qui nolens obligatōꝫ legis. ſubdit̉quali cuidā ponderi. unde gloſa. ibidem dicitꝙ ſub lege ē qui timore ſupplicii quod lex minatur non amore iuſtitie a malo opere abſtinet. & hoc modo ſpirituales uiri nō ſunt ſublege. quia ꝑ caritatē quā ſpirituſſanctꝰ cordibus eoꝝ infundit uoluntarie id quod legis ēimplent. Alio modo poteſt etiā intelligi inquātum hoīs opera qui ſpirituſancto agit̉ magisdicunt̉ eſſe oꝑa. unde cū ſpirituſſanctuſ nō ſitſub lege ſicut nec filius. ſequit̉ ꝙ huiuſmōi opera inquantū ſunt ſpirituſſancti nō ſint ſb̓lege. & huic atteſtat̉ quod apl̓s dicit. ii. cor̓. iii.ubi ſpiritus dn̄i ibi libertas. Item prudētia carnis non poteſt ſubiici legidei exꝑte actōis. qꝛinclinat ad actiones contrarias legi dei. ꝓpterquod dicit apl̓s. rō. viii. prudētia carnis mimica eſt deo. legi em̄ dei nō eſt ſubiecta. ſubiicit̉tn̄ legi dei ex ꝑte paſſioīs. quia meret̉ pati penam ẜm legem diuine iuſtitie. nihilominꝰ tn̄in nullo hoīe ita prudentia carnis dn̄at̉ ꝙ totum bonū nature corrūpat̉. & ideo remanetin hoīe inclinatō ad agendū ea que ſunt legiſeterne. peccatū em̄ n̄ tollit totū bonū nature.¶ DE LEGE NATVRALI. DIS. II.Einde conſiderandū eſt de lege naturali. Circa quā cōſideranda ſuntſeptem. Primo an ſit ailiqua lex naturalis. Secundo quid ſit lex naturalis. Tertio que ſunt precepta legis natural̓.Quarto utrū om̄s actus uirtutis ſint de legenaturali. Quinto utrum lex naturalis una ſitapud omnes. Sexto utrū ſit mutabilis. Septimo utrū poſſit a mente hoīs aboleri. ¶ Circaprimū dicendū ꝙ cū lex ſit regula & mēſura