Pars. Vi. De. Omiſſione.De. Ingratitudine Diſtiinctio Xi.

omiſſio. Ideo uidendū eſt quo trāſgreſſio ſitſpeciale peccatū. Sciendū ergo ꝙ nomē tranſgreſſionis a corꝑalibus motibꝰ ad morales actus deriuatū eſſe uidet̉. Dicit̉ aūt aliquis trāſgredi ẜm motū corꝑalem ex eo qd̓ tranſit terminū ſibi p̄fixum. terminus aūt p̄figit̉ homini ut ultra nō trāſeat ī moralibus per p̄ceptūnegatiuū. & iō trāſgreſſio ꝓprie dicit̉ ex eo ꝙaliquis cōtra p̄ceptum negatiuū agit. Qd̓ quidem materialit̓ poteſt eē cōmune om̄ibus ſpeciebus pctōꝝ. quia ꝑ quālibet ſpeciem peccatimortalis trāſgredit̉ hō aliquod p̄ceptum diuinum. ſꝫ ſi accipiat̉ formalit̓ ſcꝫ ẜm hanc ſpecialem rōnem q̄ eſt facere cōtra p̄ceptum negatiuum ſic eſt. ſpēale peccatū ſcꝫ ẜm ꝙ diſtinguit̉ab omiſſione. q̄ cōtrariat̉ p̄cepto affirmatiuoOmiſſio enim importat pretermiſſionem boni debiti bonum autem ſub ratione debiti ꝑtinꝫ ad juſtitiā. Et ideo eo modo quo iuſtitiaeſt ſpecialis uirtus et omiſſio eſt ſpeciale peccatum. & eo mō quo facere bonum cui opponit̉omiſſio eſt quedā ſpecialis ꝑs iuſticie diſtīctaa declinatōne mali cui opponit̉ tranſgreſſio.etiā omiſſio a trāſgreſſione diſtīguit̉. Hoc autem ſciendū eſt ꝙ qꝛ omiſſio nō eſt niſi bonidlebiti. ad qd̓ aliquis tenet̉. nullꝰ aūt tenet̉ adimpoſſibile. ideo nullꝰ ꝑ omiſſionē peccare dicendus eſt ſi facere nō poteſt. Vn̄ mulier queuirginitatē uouit ſi corrupta fueit uiolent̓ nōomittit uirginitatē nō. habendo. Similiter ſialiquis tenet̉ ad reſtitutōnem nō eſt dicēdusteneri niſi ſuppoſita facultate. Vn̄ ſi nō habꝫnec habere poteſt nō omittit. dummō faciatid qd̓ poteſt. Et idem in alijs eſt dicendū. Iteꝫſciendū ꝙ ſicut peccatū trāſgreſſionis opponitur p̄ceptis negatiuis que ꝑtinēt ad declinandum a malo. ita pctm̄ omiſſionis opponit̉ p̄ceptis affirmatiuis q̄ ꝑtinēt ad faciend̓ bouūPrecepta aūt affirmatiua nō obligāt ad ſemper ſed ad tēpus determinatū. & ꝓ illo tempore omiſſio incipit eſſe peccatū. poteſt tn̄ cōtingere ꝙ aliquis tūc ſit impotens ad faciēdumid qd̓ debet. quod quidē ſi ſit p̄ter eius culpaꝫnō omittit ut dictū eſt. Si uero ſit impotensꝓpter eius culpā p̄cedentē. puta cū aliquis inebriauit ſe in fero. & nō poteſt ſurgere ad matutinas ut debet. tūc dicūt quidam ꝙ tunc incepit eſſe peccatū omiſſionis qn̄ applicat ſe adactū illicitū. non cōpoſſibilē cum illo actu adq̄ꝫ tenet̉. Sed hoc non uidet̉ eſſe uerū. qꝛ datoꝙ ꝑ uiolentiā excitatus iret ad matutinas. nōꝯmitteret. Vn̄ patet ꝙ mebriatō nō fuit omiſſio. ſꝫ omiſſionis cauſa. Vn̄ dicenduꝫ ē ꝙ tūcincipit eſſe omiſſio & ei imputari ad culpā qn̄fuit tempꝰ oꝑandi. tn̄ ꝓpter cām p̄cedentemomiſſio ſeques reddet̉ uolūtaria.Irca ſcd̓m ſcꝫ utrū peccatuꝫ omiſſionis ſitgrauius peccato traſgreſſionis uel ecōuerſo. Sciendū ꝙ omne peccatū in tm̄ eſt ī quātum diſtat a uirtute. Cōtrarietas aūt eſt maxima diſtantia. ut dicit̉. x. metha. Vn̄ cōtrariūplus diſtat a ſuo cōtrario. qͣꝫ ſimplex eius ne-

gatō. Sicut nigrū plus diſtat ab albo. qͣꝫ ſimpliciter non album. omne em̄ nigrū eſt nō lalbum ſꝫ non cōuertitur. Manifeſtū aūt eſt qd̓trāſgreſſio cōtrariatur actui uirtutū. omiſſioaūt importat negatōnem eius. puta. peccatuꝫomiſſionis eſt ſi quis ꝑentibꝰ debitā reuerentiam nō exhibet. peccatū uero tranſgreſſionisſi cōtumieliam uel qͣꝫcunqꝫ iniuriā infert. Vn̄manifeſtū eſt ꝙ ſimplicit̓& abſolute loquēdotrāſgreſſio eſt grauius peccatū qͣꝫ omiſſio. licꝫaliqua omiſſio poſſit eſſe grauior aliquā trāſgreſſione. puta omiſſio uel delictū qd̓ genexaliter ſignat qͣꝫcunqꝫ omiſſionem. qn̄qꝫ tn̄ ſtricte accipit̉ pro eo ꝙ omittitur aliquid de hiisque ꝑtinent ad deū uel quādo ſcient̓. &. q. cūquodam cōtemptu derelīquit homo id qd̓ facere tenebat̉. & ſic habet qͣꝫdam grauitatē. uelrōne materie uel rōne cōtemptus.DE INGRATITVDINE. ¶ DIS. XII.Finde cōſiderandum eſt de ingratitudīe. de qͣ cōſideranda ſunt quīqꝫ. Primo utrū ingratitudo ſit pecIcatū. Scd̓o utrū lit ſpeciale pctm̄.Tertio utrū ſit mortale. Quarto utrū īgratoſint beneficia ſubtrahēda. Quinto q̄ mouerenos debēt ad ingratitudīs uitiū deteſtandū.Irca primū ſciendū ꝙ ſicut gratitudo uirtus eſt. ita ingratitudo ei oppoſita eſt peccatū. qꝛ debitū gratitudīs eſt debituꝫ honeſtatis. quod requirit uirtus. Ex hoc em̄ aliquideſt pctm̄ ꝙ repugnat uirtuti. vn̄ manifeſtū ēomnē ingratitudinē habere rōem peccati. Etquia ad debitū gratitudīs reddendū ſufficitſola uolūtas. ſi deſit facultas. ideo ꝓpter impotentiā reddēdi nullus ab ingratitudīe excuſat̉Item ꝑ obliuionē beneficii nō excuſat̉ aliquisab ingratitudīe maxime ſi illa obliuio ꝓuenitex negligētia. Sicut em̄ dicit Seneca. in. iii. d̓bn̄ficiis. Apparet illū nō ſepe de reddēdo cogitaſſe. cui obtexit obliuio. Item ſciendū ꝙ ſi qͥsauxiliū p̄ſtitit ad peccand̓ nō tenet̉ adiutus illum iuuare ſil̓r ad peccandū. qꝛ qui iuuat adpeccandū nō p̄ſtat beneficiū. ſed potius nocumentū. Ideo illi nō debet̉ gr̄aꝝ actio. uel alterius bn̄ficii redditō. niſi forte ꝓpter uoluntatem. qꝛ deceptus credidit iuuare ad bonuꝫ cūadiuuit ad peccandū p̄ter intentōem. & tuncnō debet̉ ei recōpenſatio talis ut iuuet̉ ſil̓r adpeccandū. qꝛ non eſſet reddere bonū ſꝫ malū.quod cōtrariatur gratitudini.Ilca ſcd̓m ſcꝫ utrū ingratitudo ſit ſpecia¶Ne pctm̄. ſciendū ꝙ īgratitudo ꝓprie ex defectu gratitudinis noīatur. Omnis aūt defectus ſeu priuatō ſortit̉ ſpeciē ẜm habitū oppoſitū. ſicut cecitas & ſurditas dr̄nt ẜm differētiam uiſus & auditus. Vnd̓ ſicut gratitudo ēquedam ſpēalis uirtus. ita etiā ingratitudo ēſpēale peccatum. Sciendū tn̄ ꝙ in omni peccato aliqualit̓ inuenit̉ ratō ingratitudīs ad deuꝫloquēdo materialit̓. inquantū ſcꝫ om̄is qͥ peccat facit aliqͥd quod poteſt ad ingratitudīemꝑtine̓. Formalis aūt igratitudo ē qn̄ actualit̓