Pars qͣrta. De Triſtitia d̓ bonis ꝓx̓iDe Detractione. Diſt. .III.

ex iuſta dei ordinatione diſponunt̉. uel ad eorū correctionē. uel ad eoꝝ damnationē. & huiuſmōi bona qͣſi nihil ſunt in comꝑatione adbona futura que ſeruant̉ bonis. et ideo hmōitriſtitia ꝓhibet̉ ī ſcriptuta. ẜm illud. pͣs. Noliemulari i. &cͣ. & alibi. Pene effuſi ſunt greſſꝰ&cͣ. Quarto aliquis triſtat̉ de bonis alicuius īquantū alter excedit ip̄m ī bonis. & h̓ ꝓprie ēinuidia. iſtud ſemꝑ eſt prauū. ut dicit ph̓us. ii.rhetorice. qꝛ dolet de eo de quo eſt gaudendūſcꝫ de bonis ꝓximi. Inuidia contrariat̉ caritati. que maxima eſt & optima uirtutū. q̄ ī omnibus lucrat̉ cōgaudendo de bonis & compatiendo de malis. Econtͣ inuidia perdit in omibus dolēdo de bonis. gaudendo de malis. immo & ſpūiſācto & diuine bonitati reſiſtit. &aduerſat̉. Vn̄ h̓ pctm̄ vix eſt remiſſibile. quiaimpugnat agnitā ueritatē. fraternā caritateꝫ.& diuinā bonitatem. Item ꝙ inuidi ſint peſſimi patet ex hͦ ꝙ bonū naturaliter eſt cōmunicatiuū ſui. Ideo deus ſūme nobiliſſimus & optimus p̄dicat̉. qꝛ ſumme cōicatiuus eſt ſue bonitatis. & ſol inter corꝑa celeſtia. ignis int̓ elemēta. leo inter aīalia. lux inter actidentia. Ecōtra inuidus viliſſimus poteſt dici. qꝛ non ſolūnon cōmunicat ſua. ſꝫ etiā de cōicatione factaꝓximo dolet vndecūqꝫ ꝓueniat. Vn̄ tales miſeri iam uident̉ eſſe damnati. quibus bona cedunt ī malum. & alioꝝ gaudia ī tormentum.¶ DE. DETRACTIONE¶ DISTINCTIO..III.Finde conſiderandū eſt de detractione. Circa quā conſiderāda ſunt qnͥqꝫPrimo qͥd ſit detractio. Scd̓o qūo ſitpctm̄ mortale uel ueniale. Tertio de comꝑatione eius ad alia pctā que cōmittunt̉ ī ꝓximū.Quarto utrum detractioneꝫ audire ſit pctm̄Qn̓to que mouere nos debent̓ ad detractiōismalum deteſtandum.Irca primū ſciendū ꝙ detractio eſt alienefame ꝑ occulta uerba denigratio. Ad cuiꝰeuidentiā ſcienduꝫ ꝙ ſicut facto nocere poteſtaliquis ꝓximo dupliciter ſcꝫ manifeſte ut ī rapina uel alia quacūqꝫ uiolentia patenter illata& occulte ut in furto uel doloſa ꝑcuſſione. itaetiā uerbo ledit quis ꝓximuꝫ dupliciter. manifeſte uidelicet. ut ī contumelia. & occulte. ut īdetractōne. Ex hoc aūt ꝙ aliquis manifeſte ꝓfert uerba contͣ ꝓximū. uidet̉ eum paruipēde̓& ex hocip̄o exhonorat̉. & ideo cōtumelia detrimentū infert honori illius in quē ꝓfert̉. Sꝫqui uerba ꝓfert contͣ aliquē ī occulto. magisuidet̉ reuereri qͣꝫ ꝑuipendere. vnde non directe detrimentū infert honori ſꝫ fame. qꝛ qͣntūin ip̄o eſt facit illos qui audiunt malam opinionē habere de illo contͣ quē loquit̉. Vn̄ patetꝙ contumelia differt a detractione in duobusVno mō qͣntū ad modū ꝓferēdi uerba. qꝛ cōtumelioſus loquitur manifeſte. detractor occulte. Alio modo qͣntū ad finem intentū ſiuenocunientū illatum. qꝛ cōtumelioſus derogathonori detractor fame. Ideo in deſcriptōe pre

dicta dicit̉ ꝙ detractio eſt denigratō aliene fame. Ꝙ aūt addit̉ ꝑ occulta uerba. ſciēdū ꝙ uerba detractionis dicunt̉ occulta non ſimplicit̓ſꝫ ꝑ comꝑationeꝫ ad eum de quo dicunt̉. qꝛ ſcꝫeo abſente & ignorante dicunt̉. Vnde ſi aliqͥsloquat̉ male de alio coram multis eo abſente.detractio eſt. Si aūt eo ſolo p̄ſente. cōtumieliaeſt. Quāuis etiā ſi quis vni ſoli loquat̉ male d̓aliquo abſente corrumpit famā eius non in toto ſꝫ in ꝑte. Nota etiaꝫ ꝙ poteſt alicuius famadiminui. & tn̄ nihil diminuit̉ de ueritate. qͥaſcꝫ uerū eſt qd̓ dicit̉. ¶ Denigrat̉ enī fama alicuius duobus modis. ſcꝫ directe uel indirecteDirecte quidem quadruplicitet. Vno modoqn̄ falſum imponit̉ alteri. Scd̓o mō qn̄ detractor pctm̄ adauget uerbis ſuis. Tertio modoqn̄ occultū reuelat. Quarto qn̄ dicit mala intetione fuiſſe factū. id qd̓ bonuꝫ eſt ī ſuo gn̓e.Indirecte uero denigrat aliqͥs famam alteriuel negando bonū. uel ex malitia reticendo.Irca ſcd̓m ſcꝫ utrū detractio ſit pctm̄ mortale uel ueniale. Sciendū ꝙ pctā uerborūmaxime ſunt iudicanda ex intentioue dicentis. Detractio aūt ẜm ſuā rationē ordinat̉ adfamā alterius denigrandā. Vnde ille ꝓprie etper ſe loquendo detrahit. qui hac intentione d̓aliquo obloquit̉ eo abſente ut eius famam diminuat uel corrumpat. Amittere aūt alicui famam ſuaꝫ eſt valde graue. qꝛ niter res tēꝑalesfama uidet̉ eſſe p̄cioſior. per cuius defectū hōa multis bonis agendis obtinendis uel acquirendis impedit̉. ꝓpter qd̓ dicit̉. Ecc̄i. xli. Curāhabe de bono nomīe. hoc enī magis tibi ꝑmāebit qͣꝫ mille theſauri magni & precioſi. Et id̓odetractio ꝑ ſe loquendo eſt mortale pctm̄. Cōtingit tn̄ ꝙ aliquis qn̄qꝫ aliqua u̓ba ꝓfert vnde diminuit̉ fama alicuius. licet h̓mōi uerba ꝓferens non intendat diffamare nec famam ledere. ſed aliquid aliud. Vn̄ p̄ter intentionē dicentis ſequit̉ diminutio fame eius de quo uerba dicunt̉. Hoc aūt non eſt detrahere ꝑ ſe &formaliter loquēdo. ſꝫ tantū materialiter & qͣſi ꝑ accidens. Et ſi quidē uerba ꝑ que ledituralicuiꝰ fama ꝓferat aliquis ꝓpter aliquod bonū & neceſſariū debitis circūſtantiis obſeruatis. non eſt pctm̄. nec detractio debet dici. Siaūt uerba ꝓferat ex animi leuitate. uel ꝓpteraliquid non neceſſariū non eſt pctm̄ mortale.niſi forte uerbū qd̓ dicit̉ ſit adeo graue ꝙ nōtabiliter ledat famā alterius. in his p̄cipue q̄ad uite ꝑtinent honeſtateꝫ. qꝛ hoc ex ipſo gn̓euerboꝝ habet rationeꝫ pctī mortalis. & tenet̉homo ad reſtitutionē fame ſicut ad reſtitutionem cuiuſcūqꝫ rei temꝑalis ablate. Si quis ergo pctm̄ uel malam conditionē alicuiꝰ occultam reuelet non intendens diffamare. ſꝫ ꝓpt̓eius emendationē denuntiat ei qui ꝓdeſſe poteſt & debet. uel ꝓpter bonum publice iuſtitieaccuſat. denuntiat. uel reuelat h̓ non eſt detrahere. Tum. quia ſtultoꝝ infinitus ē numerꝰpauci uero ſunt qui per uiam ſalutis ambulētTum etiam. quia pauci uel nulli ſunt qui nō