Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

ſcd̓m ſe. Diſt. .xxii.Pars ſcd̓a. De pctō ueniali

Impoſſibile eſt aūt circūſtantia de pctō ueniali faciat mortale niſi afferat deformitateꝫalterius gn̓is. Dictuꝫ eſt enī pctm̄ uenialehabet deformitatē hoc importat deordīationē circa ea que ſunt ad finem. pctm̄ autemmortale habet deformitatē hoc importatdeordinatōem quandā reſpectu ultimi finis.Vn̄ manifeſtuꝫ eſt circūſtantia non poteſtde pctō ueniali facere mortale manens circūſtantia. ſꝫ ſolum tūc qn̄ tranſfert in aliam ſpeciem. & fit quodā differētia ſpecifica moītalis actus. Vnde dicit augꝰ. in ſermonepurgatorio ſi diu teneat̉ iracundia & ebrietas ſi ſit aſſidua tranſeūt in nu̓m pctōꝝ mortaliū. diuturnitas ire non eſt circūſtantia trahens in aliaꝫ ſpeciem. Similit̓ neqꝫ frequentiauel aſſiduitas niſi forte accidēs ex aliquo ſuꝑueniente. non enī aliqͥd acquirit nouā ſpeciēex hoc multiplicat̉ uel ꝓtelatur niſi forte īactu ꝓtelato uel multiplicato ſuꝑueniat aliqͥdquod uariet ſpeciē. puta inobedientia. uel contemptus. uel aliqͥd hmōi. Dicendū eſt ergocum ira ſit motus animi ad nocendū ꝓximoſi ſit tale nocumientū in quod tendit motꝰ irequod ex gn̓e ſuo ſit mortale. ſicut homicidiuꝫuel furtū. talis ira ex gn̓e ſuo eſt pctm̄ mortale. Sed ſit pctm̄ ueniale habet ex imꝑfectōne actus inquantū eſt ſubitus motus ſenſualitatis. Si uero ſit diuturna redit ad naturaꝫſui gn̓is conſenſū rōnis. Si uero nocuniētūin quod tendit motus ire eſſet ueniale ex ſuogn̓e. puta aliquis in hoc iraſcit̉ cōtra aliquē uult ei dicere aliqd̓ uerbuꝫ leue & iocoſumquod modicū ip̄m contriſtet. non eſt peccatūmortale qͣntūcumqꝫ ſit diuturna. niſi forteaccidens. puta ſi ex hoc graue ſcandalū oriat̉uel ꝓpter aliquod hmōi. De ebrietate uero dicendū eſt ẜm ſuaꝫ rationē habet ſit mortale. enim abſqꝫ neceſſitate reddat ſe impotentē ad utenduꝫ rōne quā homo in deuꝫordinet̉. & multa pctā occurrētia uitat. ex ſolauoluptate uini. expreſſe contrariat̉ uirtutiSed ſit pctm̄ ueniale contingit ꝓpter ignorantia quandā uel infirmitatē. puta homoneſcit uirtutē uini. aūt ꝓpriam debilitatē und̓ putat ſe inebriari. tūc enī non imputat̉ eiebrietas ad pctm̄. ſꝫ ſolū ſuꝑabundātia potus.ſꝫ qn̄ frequent̓ inebriat̉ non poteſt hāc ignorantiā excuſari quin uideat̉ uoluntas eius eligere magis pati ebrietatē qͣꝫ abſtinere a uinoſuꝑfluo. unde redit pctm̄ ad ſuā naturā. Similiter dicit mgr̄ ſentētiaꝝ. xxii. di. ſcd̓i libri. ſi delectatio ſit moroſa ē pctm̄ mortale. Siaūt non ſit moroſa. ueniale. delectatio moroſa non dicit̉ eſſe pctm̄ mortale neqꝫ ī hiis exgn̓e ſuo ſunt mortalia pctā. in quibus ſi delectatio non moroſa ſit pctm̄ ueniale eſt ex iniꝑfectione actus. ſicut & de ira dictū eſt. Dicit̉enī ira diuturna delectatio moroſa ꝓpter approbationē rōnis deliberantis.D ſextū ſcꝫ utrū pctm̄ mortale poſſit fieriueniale. dicendū mortale et ueniale dif

ferunt ẜm ꝑfectū & imꝑfectū in gn̓e pctī. utdictū eſt. Imꝑfectū aūt aliqͣꝫ additionē pōtad ꝑfectionē uenire. vn̄ & ueniale hoc additur ei deformitas ꝑtinens ad genus peccatimortalis. efficitur mortale. ſicut quis dicituerbum ocioſum ut fornicet̉. Sed id qd̓ eſtfectū non poteſt fieri imꝑfectū additioneꝫ.& ideo pctm̄ mortale non poteſt fieri ueniale hoc addit̉ ei aliqͣ deformitas ꝑtinēs ad genus pctī uenialis. non enī diminuit̉ pctm̄ eiꝰ fornicat̉ ut dicat uerbū ocioſum. ſed magisaggrauat̉ ꝓpter deformitatē adiunctā. poteſttn̄ id qd̓ ē ex gn̓e mortale eſſe ueniale ꝓpter īꝑfectionē actus. qꝛ non ꝑfecte ꝑtingit ad rationē actus mortalis. non ſit deliberatus ſedſubitus. ut ex dictis patet. & hoc fit ſubtractionē quandā ſcꝫ deliberate rōnis. et qꝛ ane deliberata habet ſpeciē mortalis actus. md̓eſt talē ſubtractionē ſoluitur ſpecies. DE. PECCATOI VENIALII SECVIIDVM SE. IDIST. XXII.Einde conſiderandū ē de pctō ueīali ẜm ſe. Et circa hoc querunt̉ ſex Primo utrū pctm̄ ueniale cauſetmaculā in aīa. Scd̓o de diffinitiōepctī uenialis ꝓut figurat̉ lignū. fenū. & ſtipulā. i. Cor. iii. Tertio utrū homo in ſtatu innocentie potuerit peccare uenialiter. Quartoutrū angelus bonus uel malus poſſit peccareuenialiter. Quinto utrū primi motus infidelium ſint pctā uenialia. Sexto utrū pctm̄ neīale poſſit eſſe in aliquo ſimul cum ſolo peccato mortali.ID primuꝫ ſcꝫ utrum pctm̄ ueniale cauſetAmaculā ī aīa. dicendū ſicut ex dictis patet macula importat detrimentū nitoris ex aliquo cōtactu. ſicut in corꝑalibus patet. ex quibus ſimilitudinē nomē macule ad aīam trāſfertur. Sicut aūt in corꝑe ē duplex nitor. Vnꝰquidē ex intrinſeca diſpoſitione mēbroꝝ et coloris. Alius ex interiori claritate ſuꝑuenienteita etiā in anima eſt duplex nitor. Vnus quid̓habitualis quaſi intrinlecus. Alius aūt actualis quaſi exterior fulgor. Pctm̄ autē ueniale īpedit quidē nitorē actualē. non tn̄ habitualē.qꝛ excludit nec diminuit habituꝫ caritatis& aliarū uirtutū. ſꝫ ſolū impedit eaꝝ actū. macula aūt importat aliqͥd manens in re maculata. Vnde magis uidet̉ ꝑtinere ad detrimentūhabitualis nitoris qͣꝫ actualis. Vnde ꝓprie loquendo pctm̄ ueniale non cauſat maculam īanima. & ſi alicubi dicat̉ maculā inducere. ēẜm quid. inquantū impedit nitorē qui eſt exactibus uirtutū. Vnde illud uerbum augꝰ. libro. de penitentia pctā uenialia decore int̓nium exterminant. ita ut a ſponſi celeſtis aniplexibus nos ſeꝑent. intelligendū eſt ī eo caſuin quo multa uenialia diſpoſitiue inducūt admortale. aliter enī non ſeꝑarent nos a ſponſiceleſtis amplexibus.D ſcd̓m ſcꝫ utrū pctā uenialia cōuenient̓ lignū et fenū et ſtipulam deſignentur.