Dars ſecūda. De cauſis exterioribus pctī. diſt. ix.

habitu. uti enim ex habitu non eſt neceſſariūſꝫ ſubiacet uoluntati habentis. vnde & habitꝰdiffinit̉ eſſe quo quis utitur cum uoluerit. &ideo ſicut poteſt contingere ꝙ aliqͥs habēs habitū uitioſū ꝓrumpat in actum uirtutis. eo ꝙratio non tota corrumpit̉ ꝑ malū habitū. ſꝫ aliquid eius integrū manet. ex quo prouenit ꝙpeccator oꝑatur aliqua de genere bonorū. itaetiā poteſt cōtingere. ꝙ habēs habitū interdūnō ex habitu oꝑet̉. ſed ex paſſione inſurgentevel etiā ex ignorātia. ſed quādo utitur habituuitioſo. neceſſe eſt ꝙ ex c̓ta malitia peccet. qͥaunicuiqꝫ habēti habitū eſt ꝑ ſe diligibile illudquod ē ei conueniens ẜm ꝓpriū habitū. qꝛ ſicei quodammō cōnaturale eſt. ẜm ꝙ conſuetudo & habitus uertit̉ in naturam. h̓ aūt qd̓ eſtalicui conueniens ẜm habitū uitioſū. eſt illudquod excludit bonuꝫ ſpūale. ex qūo ſequit̉ ꝙhomo elegat malū ſpūale ut adipiſcat̉ bonuꝫquod eſt ẜm habitū conueniēs. & h̓ eſt ex certa malitia peccare. Vn̄ manifeſtū eſt ꝙ quicūqꝫ taliter peccat. peccat excerta malitia.¶ D tertiū ſcꝫ utrū om̄is qui peccat ex certamalitia peccet ex habitu. dicendū ꝙ uolūtas aliter ſe habet ad bonū. & aliter ad malumex natura enī ſue potentie inclinat̉ ad bonuꝫrōnis ſicut ad ꝓpriū obiectū. vn̄ & omne peccatū dicit̉ eſſe cōtra naturā. Ꝙ ergo ī aliquodmaluꝫ uoluntas eligendo inclinet̉. oportet ꝙaliunde contingat. Et qn̄qꝫ quideꝫ contingitex defectu rōnis. ſicut cū aliquis ex ignorantit peccat. Qn̄qꝫ aūt ex impulſu appetitus ſenſitiui. Sic̄ cum aliqͥs peccat ex paſſione. ſꝫ neutrū hoꝝ eſt ex certa malitia peccare. Sed ſoluꝫtunc aliquis ex certa malitia peccat. qn̄ ip̄a uoluntas ex ſe mouet̉ ad malū. Qd̓ poteſt cōtingere duplicit̓. Vno quideꝫ mō ꝑ hͦ ꝙ habitushabet aliquā diſpoſitionē corruptā inclinantēin malū. ita ꝙ ẜm illā diſpoſitionē fit hominiquaſi cōueniens & ſimile aliqd̓ maluꝫ. & ī hocrōne conueniētie tendit uoluntas quaſi in bonū. qꝛ unūqd̓qꝫ ẜm ſe tendit in id qd̓ ē ſibi cōueniens. Talis aūt diſpoſitio corrupta uel eſtaliqͥs habitus acquiſitus ex conſuetudīe q̄ uercitur in naturā. vel eſt aliqua egritudīalis habitudo ex ꝑte corporis. ſic̄ aliqͥs habēs quaſdānaturales inclīationes ad aliqua pctā ꝓpt̓ corruptionē nature in ip̄is. Alio mō cōtingit ꝙuoluntas ꝑ ſe tendit in aliquod malū ꝑ remotionē alicuius ꝓhibentis. puta ſi aliqͥs ꝓhibeatur peccare. non qꝛ pctm̄ ei ẜm ſe diſpliceat. ſꝫꝓpter ſpem uite eterne. uel ꝓpter timorē gehene. remota ſpe ꝑ deſperatione. uel timore ꝑ p̄ſumptionē. ſequit̉ ꝙ ex certa malitia. q. abſqꝫfreno peccet. Sic igit̉ patet ꝙ pctm̄ quod ē excerta malitia ſemꝑ p̄ſupponit ī homīe aliqͣꝫ inordinationē. q̄ tn̄ non ſemꝑ eſt habitus. Vnde non eſt neceſſariū ꝙ quicūqꝫ peccat excerta malitia peccet ex habitu.D quartū ſcꝫ utrū ille qͥ peccat ex c̓ta malitia grauius peccet qͣꝫ ille qͥ peccat ex paſſione. dicenduꝫ ꝙ pctm̄ quod ē ex certa malitia

eſt grauius pctō qd̓ eſt ex paſſione triplici ratione. Primo qꝛ cū pctm̄ principalit̓ in uoluntate conſiſtat. quāto motus pctī ē magis ꝓprius uolūtati. tanto pctm̄ eſt grauius. ceteris ꝑibus. Cum autē ex certa malltia peccat̉ motuspctī eſt magis ꝓprius uoluntati q̄ ex ſeip̄a īmaluꝫ mouet̉. qͣꝫ qn̄ ex paſſione peccat̉. qͣſi exquodā intrinſecō impulſu ad peccandū. vndepctm̄ ex hͦ ip̄o ꝙ eſt ex malitia aggrauatur. &tāto magis. quāto fuerit maior malitia. ex eouero qd̓ eſt ex paſſione diminuit̉. & tāto magis. qͣnto paſſio fuerit magis uehemens. Secūdo qꝛ paſſio q̄ inclinat uoluntatem ad peccandū. cito tranſit. & ſic homo cito redit ad bonūꝓpoſituꝫ. penitens de pctō. ſꝫ habitus quo homo ex malitia peccat. eſt qualitas ꝑmanēs. &ideo qͥ ex malitia peccat. diuturniꝰ peccat. Vn̄ph̓us in. vii. Eth̓. comꝑat intemperatū qͥ peccat ex malitia infirmo qͥ continue laborat. incontiuentē aūt qͥ peccat ex paſſione. ei qͥ laborat interpolate. Tettio qꝛ ille qͥ peccat ex certamalitia eſt male diſpoſitus quantū ad ip̄m finem qͥ eſt principiuꝫ in oꝑabilibus. & ſic defectus eius e ꝑiculoſior qͣꝫ eius qͥ ex paſſione peccat. cuius ꝓpoſitū tendit in bonū finē. licet h̓ꝓpoſitum ad horā interrumpat̉ ꝓpter paſſionem. ſemꝑ aūt defectus principii eſt peſſimꝰ.Vn̄ manifeſtū eſt ꝙ grauius eſt pctm̄. quodeſt ex malitia. qͣꝫ qd̓ eſt ex paſſione.¶ DE. CAVSIS: EXTERIORIBVSPECCATI. ¶ DISTINCTIO .IXFinde conſiderandū eſt de cauſiexterioribus pctī. Et primo ex ꝑtedei. Secūdo ex ꝑte dyaboli. Tertioex ꝑte homīs. Circa primū querūtur quatuor. Primo utrū deus ſit cauſa peccati. Secūdo utrum actus pctī ſit a deo. Tertioutrū deus ſit cauſa excecationis uel obdurationis. Quarto utrū hec ordinent̉ ad ſaluteꝫ eorū q̄ excecantur uel obdurantur.D primū ſcꝫ utrū deus ſit cauſa pctī. dicēdum ꝙ homo dupliciter eſt cauſa pctī. uelſuiip̄ius. uel alterius. Vno mō directe inclinādo ſcꝫ uoluntatē ſuā uel alterius ad peccandūAlio mō indirecte dū ſcꝫ non retrahit alios apctō. Vn̄. Eze. iii. ſpeculatori dicit̉. Si nō dixeris impio morte morieris. ſanguinē eiꝰ de manu tua requirā. Deus aūt non poteſt eſſe directe cauſa pctī uel ſui uel alterius. qꝛ om̄e peccatū eſt ꝑ receſſum ab ordine qͥ eſt in ip̄m ſicutin finem. deus autem omnia inclinat & conuertit in ſeip̄m ſicut ī ultimuꝫ finem. Sicut dicit. diony. ii. ca. de di. no. Vn̄ impoſſibile ē ꝙſit ſibi uel alijs cauſa diſcēdendi ab ordine qͥ ēin ip̄m. vn̄ non poteſt eſſe directe cauſa peccati. Similit̓ etiā neqꝫ indlirecte. contingit enī ꝙdeus aliquibus non prebet auxiliū ad uitāduꝫpctā. quod ſi preberet. nō peccarent. ſꝫ h̓ totuꝫfacit ẜm ordinē ſue ſapientie & iuſtitie. cum īip̄o ſit ſapientia & iuſtitia. Vn̄ non imputat̉ei ꝙ alius peccat ſic̄ cauſe pctī. Sic̄ gubernator nō dicit̉ cauſa ſubmerſionis nauis ex hoc