Druckschrift 
Die Landgüterordnung Kaiser Karls des Grossen :
(capitulare de villis et curtis imperii)
Entstehung
Seite
43
Einzelbild herunterladen
 

43

33 . Post ista omnia segregata et seminata atque peracta,quicquid reliquum fuerit exinde de omni conlaboratu usque adverbum nostrum salvetur, quatenus secundum iussionem nostramaut venundetur aut reservetur.

34 . Omnino praevidendum est cum omni diligentia, ut quic-quid manibus laboraverint aut fecerint, id est lardum, siccamen,sulcia, niusaltus, vinum, acetum, moratum, vinum coctum, garum,

c. 33. Z. 2: quicquid exinde ist iibergesclirieben; de ist von späterer Hand er-gänzt. Z. 4: re ist erst vor servetur von späterer Hand iibergesclirieben.c. 34. Z. 12: gentia manibus ist iibergesclirieben.

33. ista omnia, quae dicuntur capp. I3032, Bo. S. 86, ISI. 42, s. obenEinl. S. 15 ff.

exinde, s. c. 8.

34. lardum roman. v. lat. laridus,frz. lard (. 4685, Speck) , delardo: baccones (Schinken s. 0.Aquisgr. c. 10; Bo. S. 171), minu-tia (Würste), uncti oder exungia(Speckseiten) s. Brev. exempl.Asnap. c. 25, 30 (Bo. S. 254, 255/;Staphins. c. 7; Bo. 252; Ga. 231Anni. (Ableitung von lares! beiIsid. Etymol.. XX, 2).

siccamen, Getrocknetes wie ital.prosciutto Di. 312: caro fumosiccata, Rauchfleisch u. SchinkenPe. I, S. 183, X. 13; Bo. X. 44;Th. S. 250.

sulcia Sülze oder sulcitiaWürste Pe. X. 14; nach Bo.X. 45 ist Beides fraglich, s. aberDi. S. 401;. 7940.niusaltus = caro recens sale conditaPe. X. 15; caro recens (neu)salita, Pökelfleisch Bo. X. 46.Du. C a. Y, 594. Vgl. c. 66.vinum s. auch c. 41, 49 u. a.acetum, Essig s. c. 62.moratumvin de inures, Maulbeer-wein Bo. N. 47;. 5426, s.auch unten c. 62; Bo. S. 89, X. 96u. c. 70; Bo. S. 91, X. 86. In-teressant ist das gleichzeitigeRecept, auf welches Boretius auf-merksam macht: Cod. Paris.

Suppl. lat. 1319 fol. 229 (saec.IX):Morato quomodo facias : insmorae campestris modia 4, meimodium 1, connniscis, recondis invas pigato (ausgepichtes Pafs) etsi volueris mittes cenamo (viel-

leicht ciminum Kümmel, s. c. 70,Xo. 12) gariofile (Da. M. S. 368,Anm. 2:unbekanntes Gewürz, es ist aber m. E. ganz un-zweifelhaft die Gewürznelkegirofle (. 1699) caryophyllusaromaticus wie aus der vonFi.-Be. S. 188-190 (X. 35)mitgetlieilten glossa theodiscasec. IX und aus derPhysicader h. Hildegarde (ebenda S. 202,207) hervorgeht; s. auch Du.Oa. IV, S 38) costum (s. unterc. 70, Xo. 4 u. Da. M. S. 368) etspicanardi (Xarde, Bergbaldrian,Weigand II, 199) tantum.vinum coctum gekochten Wein =Würzwein, mit Honig, Xelken u.A. versetzt und an der Sonne oderam Feuer gekocht und geklärt.Vin cuit, Du. Oa. VIII, 343.garum = potionis genus fermönta-tum P e. 185, X. 17; garum estliquor piscium salsus, qui olimconficiebatur ex pisce, quem Graeciydoov vocabant. Isid.Etvmol.XX,3;'Bo. 86, X. 48. Vgl. Eberl,Fischkonserven der Alten (Pro-gramm des alten Gymnasiumszu Regensburg 1892), nach Dahn(Da. M. S 368) in fränkischerZeit aber nicht mehr Fischbriilie,sondern ein unbekanntes GewürzDu. Ca. IV, S. 38), wogegenfreilich gerade die Zusammen-stellung der Hauswirthschafts-produkte in c. 34 zu sprechenscheint; vielleicht marinirteFische, Fischgelee, mustum, mo-starda, mustaticum (Gu. J. II,228) u. dgl. Du. Oa. V, 559, vgl.piscatum c. 44; E r 1 e r: gegolirenesGetränk, Tli.: Gährwein.