Druckschrift 
3 (1903)
Entstehung
Seite
45
Einzelbild herunterladen
 

45

weil das Pergament bei der Aufnahme in Folge des starken Siegel-wulstes schief lag.) Das Kaisersiegel prächtig erhalten.

Die Bischofsurkunde mit etwas lichterer Tinte sreschrieben. Hänsre-Siegel an blauer Wollschnur, lichtes blätteriges Wachs, der rechte Randweggebrochen. Bild: der Bischof, in der Rechten den Stab, in derLinken das Evangelium; die Mitra schlecht ausgeprägt, Spuren der-selben nur an den Rändern erhalten. Legende: BRVNO DI GRAHILD NESHEIMS EPS.

Taf. 84: (C.j £ In nomine sattele et individue trinitatis.

Fredericus divina favente dementia romanorum Imperator et

semper augustus. \ Imperii administraiione(m) quam divina

nutu collata(m) nobis esse credim(us). in virtute d(e)i p(er)

manu(m) n(ost)ram prosp'cr]ari confidim(us). si cccl(esi)a-

r/t mj qitieti simul et utilitati p(ro)videre curaverim(us).

Unde ta(m) fnt(tir)is q(u)am prcsentib(us) dir (ist)i et imperii

fidelib(us) notu(m) esse volum(us) . q(u)od ex petitione Reinaldi

Cancellarii. et Hildinesheim(cn)sis ecclfesjie p(re)positi. k(a-

rissijmi n(ost)ri. j necn(on) et IJvdolfi Richcnb! er) Mensis p(re)-

positi. et ciusde(m) ccd(es)ie fiddiu(m) snpplicatione. ipsavi.

eccl(es)iam vid(e)l(ic)et Ridicnb(er)gensem. in honore p(erj-

petue virginis Marie fundatam. ob amore(m) et reverentia(in)

eiusde(m) iutemerate d(e)i genit(r)ids. et spem ct(er)ne re-

mun(er)ationis. specialit(er) tuenda(m) et manuteuendam sus-

5 cepim(us). et ei quecu(m)q'ue) mobilium seit

et neeessitate loci . ad co(m)mune(m) utilitate(m) suf(er) Jiispossessionib(us) suis aliq'ujid ordiuantes. q(u)oq'ujom od"oaudeat impedire. Et ut hee n(ost)ra i(m)p(er)ialis sanetio'om(n)i evo stabilis et inconvulsa p(er)maneat. haue pagina(m)in(de) (con)sc(r)ipta(m) corroborantes. sigilli n(ost)ri imp(re)s-sione iussim(us) insigniri. Hui(us) nostre actionis festes liiis(un)t. Brvno liild(enesheimensis) epfiscopujs . Widniiann(its)magedeb(ur)g(ensis) archiep(iscopu)s . Herimann(us) fardensisepfiscopujs . Heinric(us) dux . saxon'ie) et baiva(rie) . Adel-b(er)t(us) marchio . Livdolf(us) comes de Waltiggerod. Liv-dolf(us) comes de dassele . Marciuard(us) de gronbach . Walt-her(us) dapifer . Hildebrand(us) pinc(er)na . Hartmann(us)cam(er)ari(us).

\ Signum domini Friderici Romanorum imperatoris invic-tissimi. \

\ Ego Reinaldus canccllarius vice Arnoldi Magont(ini)10 arcliiep(iscop)i et archicancell(arii) (M.) recognovi \ (SI.).Data . VII . k(alendas) iulii . Anno d(omi)nice incarnat(ionis)MCL VII . indietfione) V . anno au(tem) regni dfomijui fri-derici (von gleicher Hand aus frederici corrigirt) . VI. im-p(er)ii v(er)o tercio . Actu(m) goslare in d(e)i nomine felicit(er)amen.

Taf. 85 : In nomine s(an)c(t)e et individue trinitatis. £ Brunod(e)i grfatija | Hildenesheimensis ep(iscopu)s. \ Quia divinadispensatione eccl(es)iaru(m) nobis regiiuina co(m)missa sunt.n(ost)ri int(er)cstofficii. fidelium vota que p(re)ve\uiendo aspiratd(eu)s. n(on) solu(m) piis exJwrtationib(us) excitarc. veru(m)et(iam) n(ost)re auetoritatis munimhic (con)firmarc. Proindenotu(m) sit om(n)ib(us) dir(ist)i fidelib(us). ta(tn) fut(ur)isqua(m) p(re)scntib(usj. q(u)od religiosa midier Emmika no-mine de gosld\rieiisi civitate. ta(m) p(ro) remedio anime sue.q(u)am p(ro) dilectione filior(um) suor(um) q(u)os in Riclien-5 bferjgensi eccl(es)ia divino servitio mancipav(er)at. de reb(us)suis eide(m) cccl(es)ie mansiuncula(m) una(m) que croam vo-cat(ur) delegavit. et maritu(m) \ suu(m) Adehvardu(m). utet ipse alia(tn) tantundc(m) solvente(m) dimidia(m) vid(e)-/(ic)et libra(m) ibide(m) (conjferret. pia exhor tatione co(m)-monuit. Unanimi ig(itur) (con)sensu p(re)dicta(m) oblatione(m)d(e)o et beate Marie virgini in Riclienb(er)ch obtu ler(un)t.hac int(er)posita pactione. ut q(u)amdiu vivere(n)t. q(ujo-cu(n)q(tiej t(em)p(o)re p(re)posito et frlatr)ib(us) (con)veniret.ipsis a(m)minist(r)antib(us). eis ad servitiu(m) impenderc-

t'nrj. p ost q u)am v(er 0 via(m) univ(er)se carnis ing(r)essi10 fuissent. in ut!r iusq(ue) anniv er)sario. memoria ipsor(um)fidclit(er) ex hoc celebraret(ur). Sup(er) hoc diligentissitnaci r)cu(m)spectione sibimet inpostcru m p ro)videntes. humilipostulatio(n)e a nob(is) exeger(un)t. q u)atin(us) bannt n(ost)riauetoritate p(ro)hibercm iis). ne aliq(u'a p(er)sona p(re)-fata(m) ipsor(um) oblatione(m) v(e)i necessitatis (vcjl utili-tatis obtentu. aut ca(m)bitionc. aut venditione. seil q(u)o-q(u)om(od)o ab ecd(es)ia alie nare p(re)sinnat. sei sicut(con)dictu(m) est ad pro bcndain) fr(atru)in sine cou t(r)a-dictione annuati m) p(ro)ficiat. Annuentes igfitur) eor(um)petitioni. auetoritate d(e)i ac bannt ufostjri int(er)minationehui(us) rci pactione(m) (con)finnam'us . et ne in posteru(m)15 a q(u)oq(u)am\ temerarie immutct'ur . p(re)sentispagine testi-ficationc. ac sigilli n(ost)ri impressione communimus. Testeshii s'un)t. Livdolf(us) p(re)posit(us). Iohannes p(res)b(ite)ret Gocelin'us) subd(iaeonus). capellaui ep iscopji. fr(atre)sRichcnb(er)g(enses) [von gleicher Hand über der Zeile nach-getragen] Hcinric(us) p(re)p(ositus) . ' Ecb(er)t(us) . La(tn)-b'er)t(us) . Bernhard(us) . Berditold us) .Eluizo .Sigehard(us) .Conrad(us) . Gcrhard(us) . p(res)b(ite)ri . Wigand(us) Bru-nigg(us) . Gerhard(us) . Erenb(er)t(us) . Rodolf(us) . Otto .diaconi . (et) cet(er)ifr(atre)s . Laiei Minist(er' / iales . Iordanis .marseale [über der Zeile nachgetragen] Wiscelo . Simon .20 et cet(er)i quam plnres.

Actu'm) in Richenb(er)ch . anno d(omi uiev incarnai(ionis)MCLVII. indict ione) V . IUI. nonas ianuarii.Tafel 86. Boso, Kardinalkämmerer der römischen Kirche, ver-pachtet namens derselben unter genannten Bedingungen einen Wein-garten vor der porta Lateranensis. 1158 December 7. Original imVatikanischen Archiv, Arm. HI. capsa VII. Nr. 21. (Sickel) Documentiper la storia ecclesiastica e civile di Roma, Studi e documenti distoria e diritto 7, 114. Den Separatabdrücken dieser Publication istein Lichtdruckfacsimile dieser Urkunde beigegeben, dem unsere Auf-nahme entnommen ist. Ausfertigung des stadtrömischen Notars An-dreas in römischer Urkundencursive, einer Abart der Curiale. (Vgl. überUrsprung und Entwicklung dieser Schrift die Vorbemerkung zu Taf. 80,dort auch der Hinweis auf die betreffende Litteratur. Die beste Edi-tion und Bearbeitung römischer Notariatsurkunden mit zahlreichenFacsimiles bei Hartmann, Tabularium S. Mariae in Via lata; Facsi-miles anderer röm. Urkunden im Arch. paleogr. Ital.). Während diepäpstliche Kanzlei im dritten Jahrzehnt des 12. Jahrhunderts mit deralten Cursive endgiltig bricht, hält man für die römischen Notariats-urkunden an ihr beharrlich noch etwa ein Jahrhundert lang fest. Soweit meine eigenen Beobachtungen an Urkunden des röm. Staatsarchivesgehen, erwarb sich die Minuskel auf diesem Gebiete überhaupt nie-mals Heimathrecht; gegen die Mitte des 13. Jahrhunderts reichen sichdie Ausläufer der alten und die Anfänge der neuen Cursive unmittelbardie Hände.

Unsere Urkunde zeigt an Stelle der behaglichen Breite der altenCuriale eine kleine gedrängte Schrift, die Grundformen der Cursivesind aber dieselben geblieben (besonders charakteristisch die a, e und t,vgl. die zahlreichen Cursivverbindungen mit i, die Verbindung vonst in Z. 9 iustum und sonst wiederholt, die Verbindung tep in te(m)p-taverit Z. 15). Der Schluss des Textes Z. 18 ist im Druck falsch auf-gelöst : es heisst nicht huius a papa rogatorum, sondern huius ap-pennis rogatorum. Apennis (appennis) bezeichnet eigentlich dieNeuausfertigung verlorener oder vernichteter Urkunden, ist hier aberlediglich als Synonymum für chartula, also an Stelle der streng formel-haften Wendung huius chartule rogatorum gebraucht (demgemäss istauch der Abdruck anderer Urkunden a. a. O. S. 116, 118 richtig zustellen).

Aus dem individuell gestalteten Kreuz vor der Notarunterschriftund dem daran sich schliessenden verzierten und verschnörkelten Egoging seit dem 13. Jahrhundert die Notarsignete hervor (vgl. über dieseLeist, Die Notariatsignete).