Druckschrift 
3 (1903)
Entstehung
Seite
41
Einzelbild herunterladen
 

4i

placuit atq(uc) convenit int(er) domn(um ildericus v(ir) v(e-i.erabilis) ep(iscopu)s s(an)c(t)e ueron(en)s(is) eccl(esi)e. Neeu'oii) et int(er) iok(a)n(ne)s p(res)b(ite)r de eccl(esi)as an)c(t)i bartholomei sita in Castro uer(onensi). Ut in d(e)inom(ine) ambe partes int(er) se titulu(tn) cotnut ationis) fa-ce/r deöeriut q uo)d ita fecernnt. Dedit atque) tradavit in-pritnis iain antedictus ildericus ep(iscopu)s da partem eccl(esi)as(an)c(t)ipe\tri sita in p're)clicto Castro uer(onensi) q(ito)d estsub potestatem s(icpra)s(crip)to episcopio. domu(nt) s(an)c(t)izen(oni)s in comut(ationem) s(upra)s(crip i to ioh(a)n(ne)s p(res)-b'ite)ro p're)seiit{i] [Rand des Pergamentes hier und in ein-5 zelnen folgenden Zeilen ausgebrochen] die et ora ad suamp(ro)prietatem. ad habendum. id est terra q(uo)d est orticelloin loco uno iuris eidem s(upra)s(crip)ta eccl(esi)a s(an)c(t)iPetri qfui) posita est in finibus ueron(en)s(ibus) infra Castroueron(en)s(i) n(on) longe ad p(re)dicta eccl(esi)a s(an)c(t)ipetri. hab(en)t(e) p(er) l(on)g(itudi)n(em) p(er)t(icas) Septemped(e)s sex lato de uno cap(i)t'e) p(er)t(ica) una ped(e)s sexde aho cap(i)tfe) p(er)t(ica) una q(ui) de uno latus et unocap(i)t(e) iura s(an)c(t)i Petri pos(ita) de alio lat(ere) viap(er)currentern de alio cap(i)t(e) s(upra)s(crip)to ioh(a)n(ne)sp(resjb(ite)ro comutat(o)re hab(en)t(e) Ad invicem reeepit iamante dictus domn(us) ' ildericus ep(iscopu)s ad partem [durchp ein überflüssiger Kürzungsstrich gezogen] s(upra)s(crip)taeccl(esi)a s(an)c(t)ipetri in comut(a)ffioncm) a s(upra)s(crip)toioh(a)n(ne)s p(res)bfite)ro p(re)senti die et ora ad eide(tn)

10 s(upra)s(crip)ta eccl(esi)a \ s(an)c(t)i petri p(ro)prietatem adhabendum Id est terra cu(m) vineas sup(er) sc liab(en)t(es)in loco uno et terra aratoria \ similit(er / in loco uno iuriseidem s(upra)s(crip)to ioh(a)n(ne)s p(res)b(ite)ro q(uij positaest in finib(us) ueron(en)s(ibus) in valle paltennate Primo locoterra \ cum vineas sup(er) se hab(en)t(es) locus ubi d(icitu)rsclauiano kab(en)t(e) p(er) l(on)g(itudi)n(em) de uno latusp(er)tficas) decem et octo. de alio latus p(er) l(on)g(itudi)u(em)p(er)t(icas) decem \ et novem lato de amba cap(i)t(e) p(er)t(i-cas) tres qui de uno latus iwa s(upra)s(crip)ta ecclesia s(au)c(t)ipetri pos(ita) de alio latus et uno cap(i)t'e) An drev(er)tokab(en)t(e) de alio capite via alio loco terra aratoria locusubi d(icitu)r subtus ualerio hab(en)t(e) p(er) l(on)g(itudi)n(em)

15 p(er)t(icas) vigin ti et quattuor lato de a(m)ba capite p(er)t(ica)una ped(e)s tres q(ui) de uno latus iura senedochio be(ate)m(emorie) Gisclb(er)to pos(ita) de alio latus iura s(an)c(t)izen(oni)s pos(ita) de uno cap(i)t(e) iura s(an)c(t)e marie po-s(ita) de alio cap(i)t(e) iura sede sacerdotum s(an)c(t)e j ue-ron(en)s(is) eccl(esi)e pos(ita) mensuratu(m) vero fuit sup(er)totum ad p(er)t(ica) legitima de ped(ejs duodeeim ad extensisbrachiis m(en) surata et infra designatas locas v(e)l ea(m)m(en)suras seu et p(re)dictas coerencias cu(tn) om(ni)a sup(er)se liabfen)t(ia) Quem iam p(re)dic,tis comutat(o)res q(uod)sibi ambe partes unus alterius ad invicem tradiderunt et cx-

2u inde sibidem [so statt sibi ibidem] nullam reser vaverunt unacufm) ingressis com(muni)s Hanc autem ipsa comut(atione)visa atq(ue) estimata est ex utraq(ue) parcium p(er) \ domi-uico et ildeu(er)ti et iok(a)n(ni)s p(res)b(ite)ris s(an)c(t)eipsius ueronfen)s(is) eccl(esi)e missis da partem s(upra)s(crip)taeccl(esi)a s(an)c(t)i petri et cu(m) eis fuerunt bonis d(e)otimentes hom(ine)s cor(um) fides amittitur Id est garib(cr)tusde Castro uer(onensi) et domii.ico q(ui) mauro d(icitu)r | etildeu(er)to q(ui) Udo d(icitu)r de q(ui)nciano et ipsi totim (!)insimul estimaverunt iusta legem q(uo)d pars s(upra)s(crip)taeccl(esi)a s(an)c(t)i pe tri. ab Mo die plus meliorem et atn-pliorem rem reeepisset. P(ro)mittentes aut(em) p(ro)pt(er)ea

25 ipsis comutat(o)rcs ut si ipsis vcl corum successores atqueher(e)d(e)s si contra ca q(ue) comutaverunt atque tradaveruntire quandoque tempta verint aut ea infrangere q(ue)sierint etab om(n)i hom(inc) n'on) defensaverint et p(ro)batum fucrint

tunc tantu\ m et inquautu(iii) s upra)s(crip)ta comut(atio) cufmom(ni)a supfer) se hab(en)t(ia) eo tcmp(o)re in consimile locissub estimac(ione) mclioratii'in valuerit de quantum exindeunus alterius eidem defendere ti(on) potuerint aut contenderev(e)l minuare q(uc)sieriiit in duplu(m) restituant pars pariifidetn servanti cid sup(cr) quem culpa respexerint ab ipso q(ue)3u in sua fide v(e)l et scripto pferjmauseriut v e)l ad eor(umsuccessores atq(ue) her{e)d(e)s aut cui ipsis dederint et hauepag'i)n(a) comut(ationis) om(n)iqfuc) te(m) p(o)re firma etstabilis inconvulsa et inrevocabilis pferjmanead cu(m) stipu-lac(ionc) subnixa. Acto in civit(ate) uer(ona) fel(iciter). I

+ Ego Ildericus ep(iscopu)s in hacom(u)t(atione) [so statthac comutatione] a nie facta m(anu) mfea) s(ub)s(cripsi).

-f- Ego dominicus p(res)b(ite)r in hac com'u)t(atione) mis-sns int(er)fui et m(anu) mfea) s(ub)s(cripsi).

4- Ego ildeuertus p(res)b(ite)r in hac com(u)t(atione) mis-35 sus interfui et m'auu) mfea) sfub)s(eripsi). ||

+ Ego ioh(aune)s p(res)b(ite)r in hac coiiim'u)t(ationemissus interfui. et m(auti) mfea) s(ub)s(cripsi)

'sigiium -f- manibus s(upra)s(crip)tis garib(er)tus et domi-nico et ildeu(er)to q(ui) in hac estimacionc int(er)fuer(unt) etestimaver(unt) et manus suas posuer(unt). Signum + ma-nibus ildeu(er)to magistro et dominico q(ui) bono d(icitu)r etgarib(er)\to viventes lege roiuana festes. Signum + manib'us)lamb(er)to et zeno germ(ani)s festes | sign (um) + manib(us)ildeu(er)to filio grausemp(er)to et liutefredo q(ui) toto d(i~10 citu)r festes

+ Ego liutefrcdus not(arius) rogatus qui) haue pag(i)n(am)scripsi et postradita (so statt post tradita) complevi.Tafel 8o. Papst Benedikt VIII. ^Privileg für die Kirche vonHildesheim (10201022). Original-Papyrus im kgl. preuss. Staats-archiv zu Hannover, Jaffe-Lövvenfeld Nr. 4036, Lüntzel, die ältereDiöcese Hildesheim S. 351, jetzt durch Kehr die ganze Papyrusrolle(135 cm, dabei noch unvollständig, weil die Datumzeile weggebrochenistj, in Lichtdruck reproducirt; von diesem Facsimile ist für unsereTafel der relativ best erhaltene Theil (Z. 7 16) ausgewählt undganz unbedeutend verkleinert. Jüngstes noch erhaltenes Papyrus-Original aus der päpstlichen Kanzlei (der beglaubigte Gebrauch desPapyrus reicht noch bis Mitte des 11. Jahrhunderts). Ueber diewenigen erhaltenen Originale von Papsturkunden aus älterer Zeit vgl.Bresslau, Papyrus und Pergament in der päpstlichen Kanzlei, Mit-theilungen d. Instituts f. österr. GF. 9, 1 ff.; über unsere UrkundeS. 7, zuvor über sie Ewald, N. Arch. 5, 329 A. 2 und 339. Schrift:die sogenannte Curiale, worunter man bis vor zwei Jahrzehnten eineder päpstlichen Kanzlei allein eigenthümliche Fortentwicklung deralten römischen Cursive (Heft I. 2) verstand. Die eingehende Durch-forschung des stadtrömischen Urkundenwesens hat mittlerweile gelehrt,dass ganz dieselbe Schriftart auch von den stadtrömischen Notarenfür ihre Urkunden angewendet wurde, dass man es also mit einerallgemein römischen, nicht mit einer speciell päpstlichen Schriftart zuthun hat. Der Name »Curiale« wird trotzdem auch weiter beibehaltenwerden können, nur in dem Sinne, dass man mit ihr nur dasvornehmste, nicht das einzige Geltungsgebiet dieser Schriftart be-zeichnet. Die sachkundigste, aber etwas zu panegyrische Schilderungder Curiale gab Kehr, Eine Hcrsfelder Papyrusurkunde, Götting. gel.Nachrichten 1896 S. 11; über die Schrift der stadtrömischen Urkundenhandelte am eingehendsten Hartmann in der Einleitung zu seinemTabularium S. Mariae in Via Lata; doch ist sein Versuch, päpstlichesund stadtrömisches Notariat zu identificiren, zurückzuweisen; vgl. Kehr,GGA. 1896, S. 8 ff. Besprechung von Hartmanns Tabularium, undTangl, Mittheil. d. Instituts f. österr. GF. 18, 629. Zahlreiche Schrift-proben bei Pflugk-Harttung, Specimina chart. Romanorum pontificum.Das hervorstechendste Merkmal für die Schrift im Allgemeinen wie fürdie Einzelbuchstaben ist der behagliche Zug in die Breite, ganz imGegensatz zur Schrift der fränkischen Reichskanzlei (Heft I. T. 10 u. obenT. 75). Die charakteristischsten Buchstaben sind a (Z. 3 donatas und