63
A. Exempla und Auszüge aus dem großen Homilien-werke des Caesarius.
1) Aus den 18 Homilien über die Geburt und Kindheit Christi
= Catal. nr. 16. 1 )
Hss. M 1 , M 4 , T-, T 4 , von denen je M 1 T 2 und M 4 T 4 enger unterein-ander verwandt sind; der Vergleich mit dem Dialogus miraculorumund andere Gründe geben mitunter M 4 T 4 den Vorzug, mitunter denanderen Hss. Druck: Coppenstein I.
/. (Om. I. C o p p. I, 14). Beata Dei Genitrix cum cuidam monachoper visum noctis in forma virginea apparuisset illeque eam intuituscum magna cordis dulcedine exclamaret: „Dulcis Maria, quam pul-chra es!", illa ei arridendo respondit: „Ego vocor Elisabeth". Ille eam5 intelligens huiusmodi verbum quasi iocose protulisse et accepto responsohilarior adiecit: „Certe, domina, nomen tuum est Maria". Cui illaquasi affirmando tale responsum dedit: „Veraciter ego dicor Maria".Tunc monachus quasi virtutem nominis intelligens: „Quia" inquit „vo-caris Maria, ideo orare debes pro ecclesia Dei et pro me". „Sic" ait
10 „facio semper". — Ecce non supervacue videtur sibi Maria imposuissenomen cognate. Maria, ut supra diximus, virgo est et iuvencula, quiamens, quam caritatis radius perfundit, cottidie per virtutes iuvenescit.Elisabeth vero, id est sensualitas, vetula est et sterilis, quia, dum caroper mortem tabescit, et ipsa simul deficit. In senibus sanctis licet
15 marcescant et consenescant sensus exteriores, florent tarnen et reno-vantur sensus interiores. Elisabeth concipit filium, quando sensualitasmovetur ad opus meritorium.
2. (O m. II. C o p p. I, 16-17). Componitur autem hoc nomen MARIAex tribus sillabis et quinque litteris . . . Legitur eciam in quodam libro20 de nativitate eius conscripto quod, cum esset trium annorum positaqueante templum Salomonicum, quindecim gradus templi ita cursim ascen-disse, ut penitus non respiceret neque, ut solitum est infancie, parentesrequireret, sicque eam ad litteram eciam per ternarium annorum multi-plicasse quindenarium ascensionum.
4 Elizabeth M 4 , Elyzabeth Mi. — 5 intell. hec verba M 4 T-'. —21 cursim fehlt M 4 . — 23 per trinarium M i .
2. Vgl. Evangelium de nativitate Mariae bei C. Tischendorf, Evangeliaapocrypha (Lipsiae 1853), p. HO: Cumque trium annorum circulus vol-veretur et ablactationis tempus completum esset, ad templum Domini vir-
J ) Vgl. oben S. 5 und 16. Verfaßt im Jahre 1218 und abgeschlossensicher vor der Mitte des Jahres 1219, s. J. Greven, Kleinere Studien zuCaes v. Heisterbach, Annalen des Historischen Vereins für den Nieder-rhein 99 (1916), S. 4 ff.