nem,vel transmutationem. Per emanationem,eft a qua effe&us imma-nens, non vero transiens eft; feu: cujus atftio ibi manet, unde manat.SchoIaft.dicunt,quae operatur ad intra. Per transmutationem,eft cujuseffeftus in alio recipitur. Scholaft.dicunt.qua? operatur ad extra. 2. Tro-cmns velconfirvans: quarum illa facit rem efle,harc rem porro facit efie,&bene efle. Hisce quidam addunt corrumpentem, qua? rem,qua: jam eft,&beneeft,facit non efle,Graece dicitur fSapvm. Huic adhuc additurcaufa Annihilans, qua: barbaris dicitur,hoc eft,remprorfusdeftruens&toilens:unde Annihilatio omnimoda rei deftru&ioeft. 3. Sola efficit,autcum aliis:& harum fiepe (nonfemperjaliquandoenim paris fiunt digni-tatis) alia principalis,quaeplus caeterisagit,diciturq; mcf ’^°X^item xu&fwrcaijjvel minus principalis, cujus vis minor eft,diciturquectweuvov, feu |iwciivov & trtwifjsv, quamvis fic in genere caufa focia dicipoteft. Huc pertinet praparans, item caufa fine qua non, item Infirumen -rawiquod eft i. w, quod eft conjundtum cum efficiente. Sic

oculus eft inftrumentum animalis, quo animal videt; vel iwirteamv,quodeftfejun<ftumabefficiente,utfecuris. 2. Arbitrarium,quo prin-cipalisutiturprolubitu;velneceffarium,quocarerehautpoteft. Illuddiciturneceflarium vp v : hoc an-AoV. 3. A<ftivum,quod in caufandovirtutem adhibet & cooperatur,ut bos in arando;velpaffivum,quodfenon commovet;ut menfa.fcamnum,incus,&c.Eft etiam inftrumen-tum vel animatum 0 vel inanimatum Animatum

alias dividitur in vegetativum,fenfitivum & rationale. ^..Corporeum,vel incorporeum : illud quidnam fit,facile intelligitur: hoc vero eft,quod fcientiis & liberalibus artibus intelligendis fubfervit.ut Diale&i-ca&praecepta fcientiarum. Debet autem inftrumentum ageredispo-fitive,nimirum ad virtutem principalis efficientis,alias non eflet in-ftrumentum, nifi dirigeretur a caufa principali. Ab hac enim accipitaftionis fuae determinationem. Eft etiam nobiliffima diftinftioeffi*cientis caufa:, in per fe & per accidens, quae nunc nobis eft declaranda.Caufa efficiens per fe eft,quse vi propria,non adventitia agit:ut quse na-tura vel confiliofaciunt. Natura faciunt omnes res, qua: admoto fubje-ftononpoffuntnon agere, ut funt i; Inanimata, v. g. corpora caeleftia,ignis,aqua,metalla,lapides. 2. Vegetabilia, v. g. herbae, frutices,31 bores.' 3 * Bruta animalia. His enim a<ftio voluntaria nequaquam compctic.Vo-luntas enim non eft,ubi non eft ratio. Quum itaq; non fitinbcftiara-

A iij