Vita Burchardi. 107

patum visitavit, Wormatiamque vcnit a , quam destructam et pene desolataminvenit. Nam non usui hominum sed ferarum et maximc luporum latibulisaptissima erat. Planities enim valli et destructio muri latronibus et feris fa-cillimum praebebat introitum. Fenint namque, quod lupi saepissime cunctisvidentibus pccora ibidem devorassent b ; et homincs hoe prohibcrc volentes sassiduis insultationibus audactcr terruissent, et 0 tandem, quamvis cunctis in-sequentibus, illaesi evasissent" 1 . Latrones vero hunc locum ad perficiendamsuae voluntatis nequitiam aptissimum esse iactabant", quia neque munitiovalli neque obstaculum muri aliquam diflicullatem ingrediendi illis aliquando'afferebat 8 . Si quis autem civium voluntati eorum aliquid contradixit, hunc 10nocturnis aggressionibus petierunt, et cuncta, quac habuit, rapientes secumasportaverunt, ipsum seu mortuum u vel scmivivum relinquentcs. Tali pace,tali 1 securitatc necnon k tali munitione cives Wormatienses illis diebus usisunt. Ad ultimum vero cives 1 relinquentes civitatem desolatam, extra murumomnes abierunt, ibique domus m et aedificia ad suos usus necessaria condi- 15derunt, et sepibus ac trabibus aliisque lignis contra raptores et feras, inquantum potuerunt, se suosque munierunt".

Igitur episcopus Burchardus videns desolatam civitatem, multum doluit,acceptoque a suis consilio, vallo firmissimo circumdedit civitatem, undiquereaedificavit murum, et cives intra murum aedificare domos 0 et habitare prae- 20cepit l . Ita quippe in quinque pene annis cives expulsos revocavit, pacemque pm his finibus firmavit, et civitatem 1 omnino desolatam rite restauravit. Sedhaec una res piis huius viri laboribus fuit maximum impedimentum r .

7. Otto dux 2 suusque 8 filius Gonradus intra civitatem habebant muni-tionem turribus et variis acdificiis firmissimam*. Ad quam domum" raptores »5et fures et omnes contra cpiscopum delinquentcs refugium tutissimum habe-bant. Si quis enim contra episcopum suosque fideles verbis vel factis ali-quid deliquit, ad hanc partem statim sc recepit v , et ob hoc obtruncationes et

a ) MK: dimissus est. [Caput VIII.] Quomodo Burchardus episcopus Wormatiensisfaotus Wormatiam visitavit, quam desolatam invenit. Burchardus itaque rocedens ab 30archiepiscopo Wormatiam venit etc. b ) MK: devorabant, c ) MK: terruerunt ac.

d ) MK: evaserunt. ») MK : aiebant. f ) al. fehlt MK 2. 8) MK: offerret.

h ) MK: semimortuum. ') MK: talique. *) MK: necnon et. J ) cives

fehlt im KDr. m ) KDr : domos. n ) folgt im MK: [Caput IX] Quomodo epi-

scopus Wormatiensis civitatem munire coepit. °) KDr: aedificare necnon et. 35

p ) MK: et pacem. 1) MK: atque c. Wormatiensem. r ) folgt im MK [Caput X.]

Sequitur de Ottone duce et de Conrado filio eius. ») MK 2: eiusque. *) MK:

m- firmam t. et v. a. munitissimam. u ) domum fehlt im MK. v ) MK: omnes,

lui contra episcopum suosque fideles verbis vel factis aliquid deliquit (so X; 2: delique-runt), ad hunc statum se recepit (so 1; 2: receperunt), et sie tutissimum ibi habebant 40refugium. Unde et ob hoc etc.

1 Man kann diese Nachriclit auf die bekannte Maiierbaiwrdnung beziehen,welche der von Schannat I, 211 benutzte Text und die Handschriften A, C, I) etc. derXormchcn Chronik dem Burchard zuschreiben; die Annales Worm. und Hs. B derZornsclien Chronik weisen sie jedoch dem Bischof Thietelah (891—914) zu; vgl. auch 45Koehne, Ursprung der Stadtverfassung p. 39f> ff. Was Grosch hiezu bemerkt, p. 22,M * z. Th. ganz falsch. 2 Otto, der Sohn Konrads des Bothcn, Herzogs von Loth-

ringen, besass grosse Güter im Worms-, Speyer-, Nahe- und Niedgau, Herzog vonLothringen, gestorben 4. Nov. 1004.