D E S I M P

IOAN MANARDI

FERARIENSISANNOTATIO.

De ^Aloeo

P e rit orificiavenarum.jHoenodicucanciqui, fedcoactarium potius:dicit enim Diofcorides, qucd fangui-nem fiftit per ora venaru ani manan-.tem, & Plinius vndecunque fluente.Dicendum igirur, fi aperit, eo id face-re,quod acres humores mouet, vt exGaleno colligitur lib.7 .Aphor.47. nec efic hoc ei magispeculiare, quam cxteris purgatorijs medicinis: immoforte id minusfacitquam reliqua, quae aftringendi vimpurgatoria: coniundtam non habet. Verum Mefue hoc(ump/irab Auicen.Scio th quid pro vtroque dici poffir,fed fat fit nunc locum fignaffe. E l e c t i o . aliud eil,quodfitin Succutri,& reliq.)Ait Dio/corides,in Indiaplurimam generari,& in Afia, Arabj'a,maritimifq-, qui-bufdam locis,ac lnfulis,vt Andro,Gal en.in Syria no bona,inCcelefyria,&: Arabiamclior, in Indiaoptima. I ncolorequoque,vtfitcoJoris citrini.) Eligit Diofcoridesfubfiauam,refpJendentem,nonlapido(am,aut arenosa.Etfaporeiusdeclinansad amaritudinem. Galen. iapo-riseffedicit parum adftringentis,&multum amari.Quod prxter Galen. authoritatem, ipfe quoque fenfusdemonftrat . I n fubftantia tenerum.) Facile hume-lcere eam qux bona fit, ait Diofcorides. E s t au-tcm complexionis calidx in fccundo. ) Calidam mprimoordineexrenfo, veJ fecundo remillb, dicit Gale.A perit orificia venarum.) Cum fcribat Diofco-rides,quod arcet fputum fanguims, negate videtur,.jiltihtpnr- quod ora venarum aperit. E t dicunt quidam , quodmcn uut. Ixdit hepar.) Dixic hoc Auicenna,cui parum in hacparte credendum: & fapore eius, & antiquis auchori-bus, contrarium potius atteftantibus, niCi caJidmn ,vel ficcum fupra modum hepar intelJigamus. 5 t o-u /« W imachi conforratiuum.) Tantuminhocei tribuir7*cif»7rat' GaJenus, vt nulJi cedere medicamini dicat , maxime" fi Jota fuerit. E t mixtum cum melle , eft minorisfolutionis.) Maioris potius,vt ratio,authoritas, &expenentia conteftantur. Y 1 x pertranht hepar.) Siquantitate exuperet, ad hepar vfqac atringic, inquirGalenus: non tamen totum corpus euacuac, niii val-de multadetur,ait Pau. T ria funtineo,inquibus»i im- cadit corrediio.) Adde ex Galen.quod nocet tempera-tarx ventr ' cu '' calidas, & ficc^, & ei quoque ficcx,qua:Ztr,°'nijw c um frigiditate ad rabem ducit . S olvtione edu-l*t. cit choleram,&phlegma. Probe intellige:iiquidem.craffos humores , etiam qui finr in ventriculo , tra-hcre ob imbecillitatem nequir, Galeno tefte: fedbili,& humiditatibus,qux ventriculusiinbibir,optimefa-cit. Paulus. Datur quibus caput graue eft, Jippienci-bus,ficiculofis, imaginabundis in fomno,abJque fe-bre horroribus, acres inflaciones exccrneniibus, mor-fumin inteftinis patientibus, atque ventnculi incen-Stnanitu- dium. E t quiaffiduat acceprionem eius diebuscon-to^iiocvtZ [ ln ms , non videbit in corpore fuo xgricudinem qiucnon fit habilis.) Ne quid dicam de iuuenibus in-terim , certe fenes, fi Galeno rnagis, huic quam vi-ro crediderint, non nifi magna vrgente ncceffitate,Aloe vtentur. C a v e ergo dare Aloenin tempori-taucnia <t- b us frigidis.) Cauenda mihi magis viderur tempo-flntm."" ribus calidis,cum fit vt tu fcribis, calida & ficca infecundo ordine, & calidx, & ficca: noceat tempera-tura:, vt fuperius notatum eft: nifi fortequiabilem va-cuat,qu$ hyeme non abundat,ideoeo tempore dan-danonfit.

L I C I B V S-

E A Loeoui albuinmcdifFoIutacuaciitemplaflica.tuncgue fan- SYLV.il. guinem non ex venis lia;morrhoidibus folis; fcd vndecunq; Mcth.flucntem per ora,vel diuilionem vcnarum : atque adeo per arteruapertam fiftit,rupto cjuoque, vel erofo, vel hiante in pulmonibusvafe,il liquoreidoneofoluta.fuicibus diu,& fepc contineatur. Sicenim fons auoque valis languinefluentibus admouetur, & fi hx-morrlioidib® lmmodice flueabus,fimiliter foluta adhibetur.adiu-uantc ulem lpfius aclionem focultate aloes adftri£loria,& no mimmumfarcotica.cuius gratiapra:cipueid a Galeno commenda-tur in hsemorrhagia lib. 5. Methcd.Deuorata vero multa,& fx pc,& in hepar,aliafquepartcsdiftnbuta,calore fuo; & crafla fubifaijtia vcnas tum hepatis, tum ha:morrhoidas aperit: Anaflomoticaenim funt.maxime quidem calida,crafla,acria, & mordacia, nonminimum tamcn calida,crafla,qualis aloe.Qixd autcmcalore, &craflitiefanguinem efficit melancholicum magis, ld etiamno parum ad vaforum apertionem facit, vi adftri&oria eius leuicula,hoc opus ob lmbecillitatem prohibere non potentc. Quam rcm Lti.s.Jimj.expcrienria quoqueconfirmat. Vfuenim crebro catapouorumaloen multam excipientium hxmorrhoidcs multis tumerc cocpc-runt, & quibus lam prius alicjuoties fluxerant, freguejitius,& Jar-p gius, &periculofiusfluunt. Vt veri/fimum iit Galen.theorema,iuhil fumptum, & admotum vires habere ealdem , fed quaxlamgenere etiam contr.iria, alia maioris , & minoris untum ra-uone, vtm methodo componendi medicinae probauimus. Quc>d !■fymptoma , venarum fcilicet apcrtionem, aloe facit per le, vtMefr.es vellc videtur; alitper humonim acnum vacuationem,qui inteflini redfi finem mordeant; & calfaciant, quod 3c me-dicamenris melauogogis GaJenus tribuit aphor. 47. libro 6.idqma Jongiore eget orationc, in prxtens omitto. Aloen Succo-tnnam Auicen. & Me/iies prsfenmt, Dio/cor.& Haly abbas he-paricam.

Loe notiffmm eftfuccus,& planta,ex qua col- q @STligitur,nbtiljima Italixhortis-eam aluit bortu-Im nofler Laudaplures annos cum caule,ac floribm,ettalispaffim Fenetijsfj/eciatur. Succusplant.-c v.omen retinuit, & triplex nojiro tempore ajjertur, Succutrinaprobatiljima, bepatica Succutrina inferior,& caballi-na vilijjma. InmedicinAvfum bepatica Jrequentif-G fime venit ab hepatis colore,ita denominata:qudi Suc-cutrina dicitur a Succutri Sinaru regni vrbe, rara eji :caballinam,cuius copia efl magna, V eterinaria <jr co-riaria arsvfurpat. Haffenus perfuafum efl omnibusnondijferre plantastriplicem bunc ferentes fuccum ,fed exfordidiori exprejji fucci parte caballinam fieri,expitriori bepatica, expuriffima talem,qualis eji Suc-cutrina . audio tamen a quibufdam, licet eadem facieplantx fint,ex quibus hifucci omnes,fpe[iari nihilomi-nus colore longc vario :vnde &fucco diuerfus esi co-lor. Sed htzc res qno tandem paclofe babeat,parum medicince interefl. illudpro certo habebuntfiudiofi prtc-ter vulgatarn aloesfpeciem,aliam itidem eJfe,Jolijs,facie,craj]itudineque illi quidem non dijfmiilem : fed fo-lu.ru ambitus multo magis ferratus, fpinisq; horridnsefl,apex vero aculcus eft oblongus, atque adeo durus ,H v t eum Jagittis prxfigere Indos afferant. Eft buiusgenerisplanta Tatauij apud Iacobum jlntonmn Cor-tujium nobilem virum,et de naturali hifloria,quantumt II hs ittate nofirx ahiis,benemeritum .fuccus ex eade,vt a vulgata colligitur,facultate etiam quantuni experiri ba£lenus licuit,non diffimili.

^Aperit enim onjicia venarum, &c.) Hoc & ^Aui-cen. fecundo Canon. in atoes hijioria . ^At contra, Dio-fcor.aloen fedisvenas occludere,&cohibere far.gui-nem tefiatur. & Tliniv.s quoque lib. 27. vndecmque Cap. 4 .fluentem fanguinem hac ipfa fupprimi ait. mire ergohi inuicem diffident. Sane Manardus fuis in hunc libruadnotationibus , nec non in Epifiolarum libris paj-fim, Mefuem acriter hacde re carpit.fed Manardialioqui doffifjimi calumniam refellere hoc pafio li-cet. jLloemid ipfmt pr#ftare, quod Mef. ait, ajfir-

mat,