I0ANNIS MESVAE
DAMASCENI
MEDICI CLARISSIMl
O P E R A \
Dcmedicamentorum purgantium delt&u, caftigatione,&vfu, Libriduo. Quorum priorem Canones vniuerfales, poftenorem de Simplicibvs vocant.
G rabadin, hoc efl Compendij fecretorum medicamentorum, Libri dtio. Quomm pnor Antidotarjvm: foflerior de Appropriatis vulgo infmbikir.
i**i?" %
Cum Mvndini, Honesti, Manardi,&Sylvii intres priores librosi ob/eruationibus, qua: vulgo cum his prodire confueuerunt.
His AccefTerc
' P lantarvm inlibroSimpliciumdefcriptarumimagines exviuoexpreffae.
sAtque item IOANNIS COSTAll eAnnotationes, tum quas in editione pnori dedimus } tum pr&tered. nou£ au<z in pojlremas nouem Antidotmj feUiones, qu£ dejiderabantur.
Reliqua vero, qux cum Mefucc operibus exire folent, in aliud volumen coniecimus, quod noimne
Supplementi in M hsvbn infcriptum eA.
omnia accuratifiime hac pojirema editione yrodeunt emendata,& ab innumeruqi endi j> & tmribm qtti infupertort trrepfer*nt,adhibtta dofforum homtnum indttjlrta expurgata.

ILLVST RISSIMO
BONONIENSIS REIPVB-
s e n a t v i.
1 0 A N N E S C 0 S T JE V S S. D.
I humanum genus c&terorum animalmm natura njna ea ammtparte antecellit, quam raitonijpartictpem ex cliuina rnente decerptam habet, tureprofeffo, qut tnter homines re- rum prdfiant cognitione, hos quoque in humana natura om- nt,fiiperare alios digmtate, &jrlonafatenaum eji. Rede igttur & JEgyptijprtmartam homtnis nobiliiatem in lite- ris, atque tn rerum diutnarum humanarumq ? cognttione^ quam fapientiairu vocant^ pojuerunt. & non fine laude antiquifitma tllafuere controuerfia de no- bilitate, eam fbi <vendtcantibu4gentihus njarqs ob uterarum tnuentwnem^atqs ob antmi cultum infitenttarum ferquifitwne. ex hoc celebris ilia quoque tam multisvrbibus de Homero contentio, dum viri tllws hterarum ornamentis pra claripmi ortum fibt qu<zq\ afcriberet, & a (ludqs literarum tlla effluxtt ^the^ menfum gloria, non exteris modo, fidetia?n nofiris non fne tacita cuiufdam tnuidentia fufbicione commendata, acfuprernts laudibm elata. Et fiautem alijin armis quoque fitam ejfe hominis nobilitatem &glortam acerrtme con- tendunt. alq opum etiamnumadeohabendamrationem putarut, utdmttias conditionem adncbilitatemneceffartam exiftimarint: at neq\ tamen illi qut- dem rerum cognittonem, atcj\ mgemj cultumin Itterts,folidifitmum ejfebellica r virtutisfundamentum diffitebuntur:neqj Romanos armorumpouus ferocia, quam fedendo^ & confidendo <vtciffe affirmabunt: velfi affirment,\iudium ta- men quod m hteris, & rerumperjcrutatione verfaturficuti humann naturji, imo & diuina e[t confentaneum, ita etiam hoc riomtne laudabilms^glortofms, nobilitatef, omm aho hominisftudto longe excelfim ejfe non poterunt dtfiimuU re. Neq\ rurfitm qui diuttias partem habere cenfent tn nobilitate,,praponunt-> tamen c vvrtuti',ac rerum cognitiom opes .fidcoroliarmm tantum quoddam no- fohtatis fortuna bona, opes inquam^ honores, aliacfe eiusgeneris ejfe arbttran- tur^qua vere non confiituimt,fiquuntur autem jrequenter.j non perpetuo ta- men, nobilitatem. Jtaque quum tanta literarum fit digmtas, vt easinpr<zci- puam laudem^ acnoktlitatem fibi fapientifitma qu&q?gentespofuerint: Nunc vtadvos redeam Bononien. Reip. Sen. Ampliss. quantotamfflen- dore inttr nobihfiim<ts non halt& modo,fidorbis totius ciuitates vefira R e sp. emteat,plme apparet. Literas qtttdemfumma ahas cura excoluit ^Egjptus: exarfire ecdem fiudio & Gruta, & Cfallia. admirandos quinetiam m ijs pro- gjeJJus Italta vniuerfa fecit, Sicilia prfertim^atque ea pars, quam magnam
a ij Gr&-

Cjr &ciam uocarmt, T haletis, drchit&^ Pythagora, T imM>tot(j\ aliormn cla- rifiinioriim Jjhdojo-phorum mater } ex quibus nori Jtalica modofid£?) Platoms fere,atque Ariftotelus ortum duxitphilofophia. At fitamenprojiteri verali- ceat,mhile[tcuriilis Bo nonien. T vesp. concedat. quz non rnodo erecioad earum imitationem gymnafio, viriscfe ex vniuerfo orbe clarifSimis puhlico are, £5 maximi-s pramijs adfe accerfitis,femper in fijiinenda <veterum difcipli- narum digmtate laboramt. fedpr&terea etiam dum in piA ,ver&que t acfiipre- fna phtlofophia, dum in facratifiim&mcdictn&, etlegum ftudijs poftea tempo- ra in clariorem, atque exphcatiorem culturam reuocatis, annos iam fere mil- le ac ducentos siudiofif imam adhibet operam •, eoufque perduxit literas, vt illarum non feruatum modogradum,fedmaxime amplifcatam etiam ma- iefatem videamm. H &c quummihi P.A. admirabiies 'Reip. hterari&pro- grejfus cogitanti quandoque inmentem vemrent, atque communi cum ijs,qui iiteraA profitentur debito , Reiv . vesvr^plurimum deberememtelligerem: fubirei vero ad h <zc animo, tum vmuerfi ijtim patria filendor in omm virtu,- tumgenere dluslrifiimus > tum priuata illa^et gentis vejlrapropria ciuilts con- uerfationis virtus^ quam quafi human&naturaideam^humanttalem vocant y haudfacire profetto expltcarim,quo tenerer defiderio oblatam mihi iri occafio- nem,qua huius mei ergavos propenfiammi dare ahquampofjem figmficatio- nem. Superauit bemgnitM veflra meam omnem diltgentiam P a t r e s . qut quafi confihj mei confcij nonmodo eammbivltro obtuliftis proumciam ,ex qua me& erga vosgratitudinis fignificand'& amplifitmum locum fium nafiMy fid eam quoque dignitatis mea babutflis rationem, vtvere egoquidem neque honeflius, nequemaius a me altqutdexpeti vnquam potuiffefimperpetuopro- feffurus. f^ntsenirnatantisfifeviris omnivtrtutum,etItterarumornamen to fpetfatifitmis alicuius &slimari non glorietur ? quis tn fummam fibi non re~ ponatgloriam, dtgnum effehabitum,qmcum tot in dtfciplmarum omnium or- be confummatifsimis profejfortbus, m honorificentifsimo omntumgymnafto lo- cum aliquem babeat ? Jtaque quando veftra egopatrta nobtltfitma tot & pu- bltcts priuatis nominibus debeo^fferare ipfie qutdem poffumfore aliquando, <vtgrati,memorisq ? hutus animi mei candoremclariortbus argumenttspatefa- ciam. nunc vero, quodpoffum ,mcum huncfcetum, measc^ lucubrationes vo- btsoffero P. A. quasolim incZMefuen Medtcu doatifistmum tnchoatas, nunc 'uero abfolutas in veftrum apparere nomen volui , vt veHrorum ergame me- ritorum, meaque in vos obferuantiafintteftimonwm: fufceptumjg a vobts mei patrocinium effeomnes tntelltgant.

INDEX IN LIB CANONVM
M E S V A.
Edicametorum pur ganrium yis. fol.i. col.i.A ; Medicamenta falu- hria, & infalubria quomodo difcer- nas. 4-4-H
De mdicamentorum deledlu indi- canone fumptaab ipforum facul- taie. 6.$.A
De medicamentornm putgantiu cor reftionc. 11.3.A
Medicamentorum purgantium cor- rectio ,per ipforum temperaturac contratia. ij.i .A
Medtcamentorum purgantiumcor- icdio, per jpforum effedis contra ria. ibid. D
De proportione medicamentorum inuicem mifcendorum. 13.4.E Quibus modis ars medicamenra_j corrigat,&co<Sionis differennar. 14. i.A
Delotione. 14.3 .F
Deinfufione. 14.4. F
Detritura. ij.i .B
Corredlio fymptomattim, a fumpro purgante medicamento nondum vacuatoexcitatorum. ij .2. B De medicamento illegitime, & mo- le/fevacuanr£. 17.1.A
De medicamentoimmodice vacuan te. 17 .Z .A
T rochifci ad fluxum. 17.4 .B
Eledarium. 17.4.H
Curatio febrium purga.fuperuenien tium. 15). 3.G
Cephalalgia poft purgationem_j.
fol.19. 4.G
De vertiginepoft purgationem_^>.
fol.io. i.A
De vifus imbecillitate poftpurgatio- nem. io.z .A
Deventriculi imbecillitatepoffpur-
Ariftolochia.
Armenuslapis-
Afarum.
78. i.B <>1.4. G 444.F
BAlanus myrepfica, feu Ben^. fol 61. 4-F
Bryonia. 76.I.C
INDEX E ORVM
quazinAntidota- rio Mefux.
CApillusvenetis Cafiafiftula. Centauriura. Cnicus. Colocynthis.
44.1.C
30.3.F 60.3.G fii.i.D 5i.;.E
Cetum fcilliticum. Acorus conditus. Alfiracolium. AlcheKengi. Aquafrudluum.
Cucumer agreilis. j5.1. C. & feq. Cyclaminus. 77.1. D
Racunculus.
D
ELleborus. Epithymum.
Efula.
Eupatorium. Euphorbium.
f Vmaria.
G Enifta, leu/partum.
HErmodaftylus. Hyffopus.
" Ris.
X Ius gallorum.
LApis Armenus. Lapislazuli
Luf.
7J.1.A
80.3.E 40.1.A
73.4.E 35>.i.C 70.1.D
38.3.F
80.1.C
56.J.G 44.1.C
1*.i.A
4J.1.G
63.4.G
ibid. 74-J-D
31.1.B
Aqua hordei.
Aqua mellis.
Aromaticum caryophyllatum. Atomaticum Mufcatum. AromatkumNardinum. AromaticumRofatum. Aromaricum Rofatum minus. ibid. Aromaticum ro/Idefcr.Gab. ibid. Athanafia Magna. 108
*4J
122
"5 ii 9 14«
*9S 134 97 97 97 96
MAnna:
Mezereon. 714.E
Myrobalani, Ciainx,nigrx,ik In- dac. X7.1.A
gationem.
10 .1 D
Defiti poftpurgationem. n.i.B Definguliupoftpurgatione. 11.4. E De dolore ventriculi poft purgatio- nem. ibid.C
De vlceratis inteftinis poft purgatio- ncm. 21. i.D
De ctuenta deiedionepoftpurgatio- tionem. 21.1.C
Detinefmopoftpurgatione. 213.E Delaffitudine, feu imbecillitate cor- porispoft purgationem. ibid. De cotiuulfione poft purgationem. ii. 4.G
iINDEX IN LIBRO
Simpli
cium.
Albcmefuc.
Bfinthium. Adiantum. Agaricus. Aioe. Alfcebtan.
3<C. } .F
44.2.C J1 .2.A 24.1. A
73.3.E
79.2.C.& lcq.
Itrum. O fopanax.
POIypodium. Pruna. Plyllium.
RHabatbarum» Ricinus. Rolx.
SAgapenum. Salisgenera. Sarcocolla. Scammonium. Scilla.
Sena.
Serumlaftis. Stcechas.
TAmarindi. Turbith. Thymckea. Thymus.
Vlola:. Volubilis.
66.3.E
70.4. H
54-i.B 41.3.F
43.2.A
25M.A
79.3.E 34-i-C 69.2. G <5 7 . 4 .G
66. 4.G 43-3-F JJ.2.A
^5-3 ,f
33.2 .A
37.3.G 31.3.E 50.1.B
71.1 .D 4 i.2.C.&feq.
3J.3.G
46.2. B
3 Auciac condi».
CEratum Alexandrinum. Ceratum aliud eiufdem. Ceratum Andtomachi.
Ceratum diapente.
Ceratum Galeni.
Ceratum Gale. llomachicum con- for. 172
Ceratumhyffopidefcr. Phil. 167 Ccratum hyffopi deicr.Pauli. ibid. Ceratum hyffopidefc.Gal.
Ceratum hyffopi diateffaron. Ceratum fandalinum.
Chebuli conditi.
Citonia condita.
Citra condita.
Conditum bugloffi.
Conditum citri.
Conditum citri aliud.
Conditum citoniorum.
Confcdtio Alcanzi.
Confediio de acetofis Galeni. Confeftio Alchermes.
Confeftio Almezereon.
Conk£tio Alphckra.
Confe<Sio Alfebran.
ConfedlioAfx.
Confedtio anacardina:
Cor.fediio citoniorum bona. i»i Confcdtio citoniorum fadla cum fuc
cocitoniorum.
Confeclio cinnamomi.
Confedlio dadly lorum.
Conf.elediex inuent.noftra. Confeftio ele£tarij Alcharif. ConfetSioclcc.AIcharifalia. Confedtio eupatorij.
Confeftio Galanga?.
Confedhogallix (ebellise. Confe<S.galIi£e elephangina:. Confcftio gallia; mufcata:.
Confedtio de zingibere.
Confedfio Hamechalia Confccfiode Iacur.
Confedio mannx. , x ,
Confedtio medicaminis, quodfcri- pfit Hamech. 1 iS. cum feq. a ; Con-
J 73
J 73 ibid.
170
167 J 7 2 I70
120
121
ibid. i 4 2&feq.
D 141 142& 1 4 3
143
106 101 89
118
119
119 106
106 101 tfuc IOI
98
"f
107
"4 ibid.
np.
9f IJI
ibid.
if*
"f 118 113 118

IN ANTIDOTARIVM MESVR.
>49 ibid.
149
14? ib id. 96. &c 97 98 98 104 104 ibid.
% 104 104
98 104 98
Conlectiomororum. 116
Confe£tio Mufci. 5>i
Confecbio Philonij. 107-180
Confedtio Philonij ex defciiptionej
Hamech.
Confeilio prunorum.
Confeclio Ramich.
Confeclio rauedleni.
Confeiflio defeminibus.
Confe£lio ftyracis.
Confedtio de fucco nucum. Confe£tio tefticulorum vuipis Confectio teilic.vulpis alia. Confe&io xyloaloes.
Confeitio zingiberis.
DEcodtioalhafce.
Deco6tio capiliorum veneris 14S
Dccoclio ep/rhym i.
Decottio cupator.!;.
Decoftio fumiterrar.
Decodlio myrobalanorum Decodbio StCEchados. Diacalamenthum.
Diacyminum.
Diacyminum faon um.
DiacoHum.
D/acurcuma magna.
Diacurcuma minor.
Diagalanga.
Dialacca magna.
Dtalaccaminor.
Diambra.
Diamortifia.
Dianifum.
Diainodondefcriptione comuni. 96 Diaphoenicum. iif
Diafatyrion. <?4
Diafulphur.
Diatrion pipereon defcriptionecom muni. 99
ELeftarium de Aromatibus. 8 j Eiecfcirium confortans lioma- chum. 106
Eiedrarium Citri. 90.& 91
Ele£tatium diacitonite. 121
Eleitariumelefcof. 117
Eleitarium exinuentionenoilraco- fonansftomachum. ioj.&feq. Eledtaiium fractuum. xoi
Eleiftariumgemmatum. 87 Eledariuin granorum myrti. 99 EJe6tarium indum maius. 114 Eledtariumindum minus. iif Eleitanum lpificans. 90
Ele£tarium de nucibns. izf
Eledtarium perficorum. 101 Eledtarium pomorumbonum. 101 Eledtarium pfyllij. 116
Eleitarium regium. 101
E ledrarium regium alteru m. 10 r Ele£tarium rofarum. ic 6
Eledtarium de forbis. ioz
Embliciconditi. izo
Emplaftrum Alexandrideales. 177 Emplailrualiud Andromechi. 175 Emplaftrum Arabicum. 168
Emplaftrum diachylonmagnum.
fol. 174
Emplaftrum diachylon paruu. ibid. Emplaftrum diachylon cuiusiuua- menti. 174
Emplafttum diaph^nicon. 177 Emplaftrum diapha-nicon defcn-
ptione Alexandri. 177
Emplaftrum fermenti. 176
Emplaftrum filij Zacharix. 177 Emplaftrum gallice. 175-
Empiaitrum gallia: aliud. ibid. Emplaftrum granorum lauri. 174 Emplaftrum mcliloti. 178
Emplaftrum Oribafij. 177
Emplaltrum Onbafij aliud. 178 Emplaftrum relatum ad Androma- chum. 175
Emplaftrum relatum ad Ariitar- chum. 177
Emplaftrum Sinapinum. 17^ Emplaftrum ftomachum, & hepar
108 ioz
106 ibid.
109 183
. 24
ibid.
90
149 confortans.
Aliia Alephangina.
Gallia magna Gallia mufcata. Gallia Sebcllin a.
i7f
. 1 J I ibid.
Iera Archigenis defcriptione
IIZ IIZ
11*0 110 ibid.
109
167
f J vniuerfali.
Hiera Archigenisdefcr.Pauli.
Hiera Diacolocinthidis.
Hiera Hermetis.
Hiera ex inuentione noftra. Hierapicra Galeni.
Hyflbpus humida.
INfufio alia hieri. 149
Infufiolnera:. ibid.
lnfufio Aquascafei. 148
Infufiode fuccts herbarum. ibid. Infufio rofarum. 129
Iuleb rofatum. iz8
Iulebiuiubinum. IZ9
Iuleb violatum. iz8
LOchalfefera. 1 16
Loch aliud noftrum. 117 Lochde amygdalis, 127
Lachadafthmabonum. IZ7
Loch bonum conferens hedticis. 127 Loch ad caliditatem. .
Loch fanum,& expertum.
Loch de fcilla.
Lochpapaueris.
Loch Pini.
MEl alchilil.
Melictatum conditum. Mel rofatum.
Miuaacetofa.
Miuaaltera.
Miuafacta ex fucco frudtuum. Miua fimplex.
Mifturaad vulnera fananda.
Vcescondir.-e.
OLeumalchannar.
Oleum alhafech. Oleumalmahaleb.
Oleum amyg.dulcium. Oleumamygdalaruamararum. i8z O leum anethinum.
Oleum auellanarum.
Oleum Balaninum.
Oleum balfami.
Oleumdeben.
Oleumcarthami.
Oleum ceraforum. Oleumdecheiri.
Oleum Chamgmeiinutn.
Oleum chiyfomelorum.
117
ibid. 12 6
Iif
124 1x4
142 124
r 43
143 ibid.
178
185
189
190
I8 f
181
18tJ
182
183
184 1S3 182 j8J 187 186 186
Oieum cheruac. rSj
Qleum cinnamomi. 188
Oleum citoniorum. 188
Oleum coftinum. 189 Oleumcroci. 190.151
Oleum cucumeris afinini. Xi>° Oleum ciicurbics. . i^
Oleumenuli. ibid.
O leum euphorblj. 19 1
Oleumfiftici. 184
Oleum fraxininum. 19?
Oleum frumenti. 19 2 Oleum gagatis.
Oieumgranorumcitri. 18} Oleum granorum papaueris. 18 f
Oleum granorum fefami. 184
1 •> Q
Oleumde granis viridibus. i a 4
Oleumirinum. 187
Oleumiuniperi. 193
Oleum lactucx. 1& 7
Oleumlaurinum. 1^4
Oleumlentiicinum. 184
Oleumliliorum. 186
Oleum maftichinum. 189
Oleum meliloti. 187
O leum de mezereon. 19® Oleum myrtinum.
Oleum nardinum. 189
Oieumnenufaris. i' ! 7
Oleiun nucis indics. i 8 5 Oleumnucum.
Oleumouorum. J9 1
Oleum papaueris. 1 87
Oleumperficorum. 182
Oleum philofophorum. 193
Oleum piperum. 19 1 O leum pomoru citrangulorum. if o Oleum pomorum rabioIf,ideft nau
188 192 18* 188 1S7
188
190 192
185 ibid.
i8f
191
192
189
186 191 144 144
ibid. 136 121 163 , 159
,M9 ibid. 160
if8 160
dragora;.
Oleum pulegij.
Oleum ranarum.
OleumRofatum.
Oleum rut?.
O leum (ambucinum.
Oleum fauinx.
Olcum fampfuchinum.
Oleum fcorpionum.
Oleum lini.
Oleum feminum Iadiucx.
Oleum feminumlini. Oleumfeminum cucurbits.
Oleum ferpentum.
Oleum finapinum.
OleumStyracis.
Oleum violatum.
Oleum vulpinum.
Oxymel fcilliticum.
Oxymel fcilliticu de rad/cibus. Oxymel fcilliricumDemoc. Oxymel fimplex.
PErfica condita.
PiluLx agarici.
Pilu lce aggr.ex noft.inuenuone. Pilula: aggreg.maio.
Pilulxaggreg. mino.
Pilulse alchechengi.
Pilula; alephangina:.
Pilulx alandahal.
Pilulae alandahal experta:.yi>id.& ieq. Pilul<e bdellij maiores. 164
Piluixbdellij minores. 165
Piiulae bdellij ex noft. inuetione. 165- Pilulz benedidtx. 164
Pilulx bechichia:. 164
Pilulx

Pilu!.' colocynthitfos. l6i
Pilulxdiarhodon. 16$
Pilulscaphorbij. I^i
Piluls cuparorii inaiores. 159
Piiulx euparorij minorcs. 159
PilaUadtebresanciquas. 16«
PiluljeadfeDrescholcricas, 163
Pilulx fetid? maiores. 16 x
Pilulxf?tidiminores. 161
pilulxfumireriiE. l6j
Pilulxhermcdatlyl maiorcs. 167
Pilute hermodadtyl. minores. 1 i J Pilute hcrmodadtyl. ex noftra inucn-
tione. 16?
Pilulae hierx picrx G al. 165
Pilalzindx. 160
Pilulaelapidis Armeni. 164
Pilulx lapidis lazali. ibid.
Pilulxlucismaiores. i6z
Pilutelucisminores. 162
PilutemagiftralesproReg. 1 c8
Pilulae mezereon. lfiz
Pilulx magiftrales. 164
P/Iula; opopomcis. i6\
Pilulxad omnes morbos catar. 164
Pilulxrhabarbari. 16 r
Piiulz/arcocollx. 161
Pilutefagapeni. ' 164
Pilute febelliae. 163
Pilukfinecuftodia. 161
Pilulxftomatica:. 161
Pilula: turbith. 164
Pomacondita. .12.1
Pomumcontrapeftem. I5>4
Ttifanahordeacea. I9T
Pvracondita. Ut
R
~f) Ob deacetolitate. I4f
f\ Robacreilz. I4f
Robdeberberis. 14 j
Robcornorum. 14^
Robcydoniorum. 146
Robfruttuum. 145"
RobGranatorum. 146
Robmororum. 14 6
Robmyrtinum. 146
Rob pcrficorum. 146
Robpomorum. ibid.
Robprunorum. 146
Robpyrorum. 146
Robderibes. J4f
Robdefumach. 146 S
ST-.caculcondicum» 111
Secaniabin. 137
Secaniabm calamenthi. 138
Secaniabin cheifin. 138
Secaniabin deradicibus. 13 8 Secaniabin folutioneeducens melan
choliam. 138 Seaniabin folutione educens phleg- ma. 13 8. & feq.
Sympusabfinthij. 13 p
Syra^us abfinthij alius. 139
Syrupusacetofitatiscitri. 131
Syrupus acetofus alterniabin. 134
Syrupusacerofus citoniorum. 134
Syrupusacetofusdiarhodon. 138
Syrupusacetofuspomorum. 134 Syrupus acctofus pomoru alius. 134 Syrupus .icetofus pomorumdefcrip-
tionenolira. 134
Syrupus acctofusprunorum. 134
I N D E X-
Syrupusacetofusradicum. 133 Syrupusacetofusfimplex. 13 z Syrupus acetolus folutione educcns choleram. 134
Syrupus acetofus defuccis fiudfuum.
foh 133
Syrupusacetofus de fuccis, & aqua fru&uum. 13 3
Syrupusdeacrefta. 131
Syrupus acetofus de fuccis herbaru.
f ° L , . • ,
Syrupusacetofus defuccis herbaru, &aromatibus. ijo.&feq.
Syrupusdealbelach. J31
Syrupusdebizantijs. 131
Syrupuscalamenthi. 140
Syrupus calamemhi > valens ad fin- gultum- 140
Syrupusdecannis. 134
Syrupuschefmes. 131.&13Z
Syrupus confcrcns catarrhis. 154 Syrupus corcicum citri. 13 o.& 131 Syrupuscidoniorum. 130
Syrupusendiuixalius. 133
Syrupusepithimi. 141
Syrupuseupatorij. 141
Syrupus defumoterrxmaior. 139 Syrupus de fumoterrx minor. 139 Syrupusgranatorumacidorum. 130 Sy rupusgranatorumdulcium. 130 Syrupusgranorummyrti. 133 Syrupus hyffopi. 139
Syrupus iuiubarum. 13 $
Syrupus liquiritix. 139
Syrupus mentsr. 13 8
Syrupus mentx, ex inoentione no- ftra. 138
Syrupus papaueris. 131
Syrupusperficorum. 130
Syrupuspomorum. 119
Syrupusporrulacx. 134
Syrupuspraflij. 140
Syrupusprunorum. 130
Syrupuspyrorum. 119
Syrupus ftcechados. 141
Sy rupus (ucci acetofx. 131
Syrupus facci cucurbitx. 151 Syrupusthymi. 141
Syrupus violatus. 135
Suffufaromatum. 1 f6
Suffufbonum impinguatiuum. i^t! Suffufdiarhodon. ibid.
SufFufgranorummirti. 1 \(>
SufFuflignialoes. 1^6
SufFuflignialoesaliud. iy6
Suffufadtuftimantiquam. i f 7 T
'"T" 1 Heriacadiateflaron. 102 X ThrypheraGaleni. 103
Tryphera maior ex artc Phxnonis.
fol. 103
Tryphera minor defcriptionecogni- ta. 103
Trypheramufcata. - 103
Trypheraperfica. 103
Tryphera faracenica. 103.& 104 T rochifci abiinthi j. 153
T rochifci alandahal. 1^3
T rochifci alchechengi. 1 ^
Trochifcianifi. 1^3
Trochifcianifialif. 153.1 ^4
T rochifci arfenici. 1^4
Trochifcideberberis» if 3
Trochifcideberberisnlil. ifi
Trochifcicamphorx. iji
Trochifci cappaium. Ijy
T rochilci de charabx. 1 f j
Trochifcicyperi. ifj
Trocifcicroci. 154
T rochifci diarhodon. I f l
Trochifcieupatorij. ifj
Trochifcigallix. ifz.
Trochifcihamech. 1^4
Trochifcilaccx. if4
TrochilcilignialoeSt iff
T rochifci ram ich. 15 z
T rochifci 1 habarbari. 1 <; z Trochifcirofarumadftomachu. if2
Trochifcirofarum. ifz Trochilcirofarumalij. ibid.
T rochifci fantalorum. 1 f 4
Trochifcifpodij. 153
Trochifci Ipodijalij. IJ3
Trochifci terrx ligillatx. 154 V
VNguentum Aegyptiacum. 171.
&i7z. :
Vnguenrum alhatiel. i<?9
Vnguenrum alphefuicon. 171 Vnguentum Arrhanirxmagnu. 169 Vnguentum Arrhanirxparuum. 169 Vnguentumaureum. 171
Vngucntum Bafilicon magnum. 170 V nguentum bafilicon minus. ibid. Vnguentumbdellij. 171
Vnguentum crafeos magnum. i<J5J Vnguencum crafeosparuum. 169 Vnguentumcerufx. 171
Vngucntum diaph^nicon. 167 Vnguentumdiaphgnicon aliud. 167 Vnguentumad Herniam. 178 Vnguentum in ifchiadis declinatio- ne. lCy.tk 170
Vnguentumlini. 178
Vnguentum mirabileNicodemi. 168 VngufintumNicodemialterum. 168 Vnguentumpalmeum. 178
Vnguentum pahneum aliud. 17S. & 179.
Vnguentum papaueris. 170
Vaguentumphilagrij. 171
Vnguentum ad renum fupercalefa- dtionem. 17^
Vnguentum rofatum. 169.& 170 Vngucntumfanans vulnera antiqua.
17Z.&173.
Vnguentum /encinum. 171
Vnguenrumadfcabiem. 178
Vnguentum ad fomnum prouocan- dum. I79-& feq.
Vnguentumad ftomachifrigidaspaf fiones. 179.&180
Vnguentumtriapharmacum. ijz Vnsruentum triapharmacum aliud.
foL 172
Vnguentumviolatum. 170
ZAzenaexperta. 108
Zingiberconditum. nz
Zuccharum Alchilil. 123
Zuccharum bugloifatum. 11 j
Zuccharum rolatum. 113
Zuccharum violatum. ibid.
a 4 PRA-

PRACTICES
M E S V £■
I N D E X.
De (Xgritucknibus cavitis. 19 9>
E cafu capillorutm De alopecia.
De fiufunbus.
Defaphati.
De foda, id eft dolore capttis» De hemicianea.
De fcotomia, & verrigine.
De vigilia, & fahara.
Dephrenefi.
Delethargia, &eft fetfenftigidum.
De d im inutiorie memoriae.
De melancholia, & tn tntik Deepilepfia.
De apopiexia.
De <egritudimbus neruorum. 2x>9-
De paralyfi De rortura.
De fpafmo.
De tiemore.
Deftupore.
De catarrho.
De (Zgritudinibus oculorum. 213.
Depriferuationeoculorum.
Deophrhalmia.
De doloribus oculorum.
De vulneribus,& vlcetibusoculorunia De lcabieoculorum.
De febel oculorum.
Dealbugineoculorvim.
De vngula oculorum.
De lachrymarum exuberanria.
De tharphati.
De fiftula lachrymali.
Dedilatatione pupilla?.
De nyciilopa, ideit qui poft folis occafum nonvidec.
fol. 119
De aqua defcendente in oculum. ibid.
Dcdebilirate vifus. 220
Dc cafu pilorum palpcbrarum. 210
Deinuerfationepilorum palpebr. 121
De hordeolopalpebrarum apoftemate. ibid.
T>e agntudimbus aurium. 221.
ibid. 200
200
201 2C4 20 <j
ibid. 205 zoG zoG 207 zoS 209
210
211
21 I
212 212
ibid.
u 4
2If
216
217 2x7
217 ziS
ibid. ziS
218
219 219
Dedolore aurium. De apoftemate aurium.
Dc fon ltu, & tinnituaurium. Ds debilitarc auditus, & furditate.
221
221
222 2 II
De vlceribusaurium.
De vermibusaurium.
De ingrefiu aqus in aurem.
De Agntudmibus narium* 223.
Defetorenarium.
De Huxu fanguinis narium.
De nocumenus odoratus.
De apoftemate narium.
Dc vulnenbus,& vlceribusnarium.
De pol vpo.
De ftcrnutationc.
De ccgntudinibus oris. 226.
Dc fcifluris labiorum.
De dolore denrium.
De extraftione dentium.
De com m otione dentium.
De corrofione, & perforatione dcntium.
De congelationedentium.
De vermibusdentium.
Dc corrupuone coloris dentium.
Degenerationedcntium.
Deapoftematibusgingiuarum.
De vulneribus, & vlceribus gingiuarum c
DeapoltemaribUs lingui.
De vulneribus, & vlcenbuslingui.
De mollificatione lingui.
Defpaftnolingux.
Dealcola,&prauis puftulis oris-.
Def^rore oris.
Dcdoloreoris.
De ccgritudinibus gutturis. 232.
Dc ftrangulatione.
Decafuvux.
Deapoftemate amygdalarutn guttttris.
De fynanche.
De raucedme vocis.
De agntudimbuspilmoms* 2]S.
De afthmate.
De tufti.
De fluxu fanguinis ab orc.
Depleurefi.
De aqua hordeifacienda.
De pcripncumonia.
De empyemate.
£>e phtbifi.
ziz
22J
22A
2i4
«S 2fcr.
i.f zii
zi6 Zld
"7 228 228
228 ibid.
22S 22<>
229 ibid.
229
230 230 230
230
231 23*
2J2.-
23 8 242
244
245 24? 249
2fO
INDEX

I N D E X
ANNOTATIONES
C O S T AE I-
B/Intbium Italicum, Roma- num, & Tonticum, eiufdetn fpeciei,fol. 3 7. i.c. Eins co- ma. 174.3 ,c
TemperamentMn. 3 7.2.c. d Visad venas. an extendatur, Anpituitam educat. 3 7.3. e 1 jLccicix rubra. 126.1. a jLcetum.Eius teperameutum. 100.i r %.Mbum. vetufium tenuius.1 34. i.d.quibus tfoxium.ibid. Vjruis nonprorfwsinutile. 144.3 g Exaqua Mulfafaffum, acerrimum. 144-3 g lAcetum fcillinum, an exScilla cruda autcoRa, rectti, aut aridaparandu. 144.4e.Eius aquaftillatitia.eo. uiBiones medicamentorum ali£ exforma,ali£ ex ma- teria.^.z.b. exproprietate&ex totafubfiantiaea- dem. 3.2 .d. quccex Specifica forma fimt,prodeunt formaetiamcorrupta. 3.2.6. c
Jdiantum an ventrem laxet, an cohibeat. 44.3 b. in eo coquendo obferuatio. 148.1. c
jLerugonon efi flos nris. ijz.l.b.c. pro florearisfu- mitur. ibid.
^igallochus eius Hifloria. Differentia. jlgallochus crudus. Indus. qo.l.d.&feq.
Jtgartcum caftigandum falegemmeo. Mas rotundum. Optimumfriabile. Ignotum Galeno quid ejfet. Ven- triculo innoxium.Z.z.c. V omitorium. 5 2. i.c. d Mlifvis. 177-3- h
^Aioe. Eius fpcciestres an ex eadem planta. Vlant£ duum generum. Calor ignem dici non potefi.ylperit yenas exproprietatefubfiatia. Hemorrhoidas ape- ritpr&fertimhyeme. 25.4 f. & deinceps. Hepar cffendit.26. l.d. Hyeme cauenda.26.4g. llumores diuerfos trabit, licet trabatex.pprietate. 26. 3 ./. g Sanitatcm conferuat.ibid. Sanguinem educitno pri- vio. 10.3 .g. Sanguincm educere cur. Mef.aduertat. 62.1.a. Soluitminus, deterget antem magis Melli commuia. i6.2.b.c. Ventriculoinnoxia. 26 .3 .£ Succntrinaan lauanda, & eius Lauandxy& coquen- ds.ratio. 158.2. c.d
Mfccbran maius & winm quid. 74.2 .a. an coquen- dumaceto. 144.^
jilth^£mucus. 177. i.a
Urnbra odorata. EiusHifioria, & delc&us. 98 .}.g.b cruia quid. 90. i. d. Liquefacicndi, &terendi ratio. ibidem.Faffitia. 98.3 .h
Jm^daUamara. 105. z.a.b
+Amomm nrnc igmtum. Quapartcvfi fmtveteres.
Q^Amncvfurpentur. 101. i.d
jtmylum tuffiantiqute vtile. 124. 4-g
Jtngelica odorata, Cofiifpecies credita. 105. 3 •/ Jnimalia odorata. 93. 2. c
Jphrolitnm & Aphronitrum quid.Aphromtrum pra uurtt. Quo dijferat a 2$itrifpurua.b!/ -4-£. an afirin-
gat. jipios.
Uplj fuccus.
jlquafrigida pojlpurgansmedicafttentum p acetifcilhni.
1 ardens.
I hordei.
1 ftaxinelU.
jtqua
\fruttuum. i i
<58 3-r 74.2.4 15 3-3-b
16. 1 44-4 -g »75-4/ IJO. 2 .a 150.3 .b 148. z.b 136.4.^ 150. zx 140.3 -a.b 139-4-S 150. 2.b 146.4£ 88.4.g
1 mulfa. mirti. pluuia.
rofacea an afiringat.
-JiiUatitia ex vino. fiillatitia omnis parum aflringit. jLrgcntum cordis affeUibus vtile. jLrum. eius color. Colligetidi tempus. an radix Hepati, CT ventriculo infenfa. 7 j. $.b
Anftolocbidnuncupatio. 73. r.c
jLrmeniaci malinuclei. ' 182. 3 ./^
tArmenius lapis rarus.64-.Z.b.Eius pparatio. 164.} .4/ jLftrum. Eius flores hyofciami floribusnon difsimiles.
45. i.b. Turgare vix noruntGrxci. ibid. y
jlfpalatbiloco cinnarnomum, aut vitex. 99.2. a. & 100.4 .g.h
Athanafu vires contraria. 108.4.^.
jtttrattioduplex. z. l.c. ModiexAlexandro. 6.4 .g eius caufe in purgantibus medicamentis varix, va- rijs.z.l .a. inpurgantibus, anfiat obfubHantix fami iiaritate,proprietatem,fimilitudinem.an.vi 6.4..g jiuellamrum vis. 182. i.d
^iuripigmentum. 175.3 .h
jluri vfus in cordis affeftibus, & deleftus. 8 S. 4 £
£
BjLlfami fuccedaneum oleum ex myrrha. 1 04.3-g & 184.4.^. olcumphilofophorum. 18 3.3. b.e Baucia. 103. z.a.b
Edclltj catapotia an afiringant. 164 4-£.C^ 165.1 .b Bedegar. 1 1S.1 .C.& 141. 2.c
Beenalbum&rubrum. 88.4.5
Berberorumacini. 1 ^i-^.a.b.Trochifciad fttim. ibid.b Boraginisfiores condiendi ratio. 123.4./
CjLlaminthes radix d Mef prafcripta. 138.1 .b Species quxdam Catarria. 99.3./
Caiamumaromaticum,acoriradix. 105.4.^. quidpro eo. ibidem.
Caicuiis vtiiia olea multa. 183.3.^
Carnphora.eius Temperies. Deleffus. Terendi ratio.
115.2-0-. Trochifci an hcclicis vtiies. 1 5 2.4.5 Cannarum aqua quid. 134-4 g
, Cantha-

I N D E X.
CantharidumvJUs, 169.4. a -b Cucumeris agreflU radix, quando legcnia. Tempett-
Cardamomum. 90.4. e mentum. ex ea Catapotia. 60.2. h
Caricaru vfus infinapifmis. 1 75.2 .a. cremor. 115. 4.6 Curcuma non efl erythrodanum. \0{.z.b.neque Zedca~
Carpefium. 86.1 .d
Carpobalfamum. 104-3 .g-h
Caryopbyllum Galeno ignotwm a Tlinij carpophyllo diuerfum.yanade eo opinio. ■ 97.2. d
Caryopbyllumflos non eflphlox Gr&corum. ibidem.
Cafia fiflula Arabum dijjerta fisiula Gracorum. 31.
\.a. Fiflula jLrabumclementerpurgat. ibid.b. an Vlatus faciat,an Inteflinis obfit.ibid.Oleum illi qua- doque addendu. Eius cortex ad ciendos menfes.ibid.
Cafia nigra ^d&uarij diucrfa d cafia nigra Theophra-
fli-l i.i.a. Cafiaodorata.%6.\.c. Caffuta.
CaHoreum. eiusHifloria. qi<£ pars fit animalii. qute parsvfurpanda. Tonticum optimum. I\anadum perni- ciofuni. 107.4. h
Catapotia crajfioraplnstrahunt. 1 59-i.fr. 160.4.1?.«- tapotia ftntfanguineis morbis conferentia. 163.4.f Centaurium minus. 6 1.4.5. Sanguincm educere cur Mefu.fcribat. ibidem.
Cspa jlfcalonianoneHBidbusTbeophrafli. 95. 3 .g.h Cspa adaflbma vtilis. 126.4. c.f
Cbalcitinprochalcantho vfurpat Syluius. 1 79. l.b Chelidonij vires. 162. 3. e
Chermes jtrabum qtiid.Vulgare veterib.ignotu.% 9. 3 ./
Cicerdeligendus in mcdicina.an Venerem eius deco- ftum excitet. 95. 3 .&
Cinnamomi hifloria. idem cum Cinnamo. Cortex vfur- pabatur Galeni tempore non virgultum. V ulgarc^ legitimum ejfe. 98.4.6
CitrangnlumMefua.\C)\.\h.&feq. eiusoleum.ibide.
Citrum. de eo error in Galeni libns. eim partium tem- peries. Cortex deligendus in electario de citrio. 91. l.b. Eiusflillatitia aqua. i 65.4./;. Condiendiratio opti- ma. 1 22.2.a. de eius oleo controuerfia. 183.4.5 Cnicus. eiasgenera duo. de temperamento non diffeniit a Gal.Mef. an intesiina leniat,an exiccet. an vetricu lo ohfit.6z.i-h.eius oleu,anitiericisvtile. 183.2.b c Coccumgnidium Me^ereonis femen non est. ui.i.b. & 118.4.5. e fll{i<-'inifemen Apuleioqi.l.b. ^iluum fiftere cur Tlinius dixerit. ibid.
Colocynthis. Terniciofa qu£ vna vniusplanta. qaos humorespnrget. Temperamcntum.quomodo Teren da. an eius Vfus vitandus. 53.3-g.& deinceps. eius Trocbifci ladano reffi coguntur. 164.3./ Conch& Euphra/ix vires. exufl<e. 163.2. c
Condiendarum plantarum, & frutiuum ratio varia^j.
120. l.c.d.
Coralli, an cordis affeffibusprofint,anfpecie differant. an vrendi,an teredi in medicin^ vfum.an ijs veteres aditerioresaffettusfint vfi.3$.$.c.Corna. 145.4-b Coflihifloria. 105. i.d
Cotonea mala condita varijs modis. 121.2 .a.fcammo- nio in ijs incotio clementerpurgant. 1 ig.^..g.Frinas cient.i 21 .2.4. ^ittringuntferriper. 134 .1X eorum
ria. 88.3. b
Cyaneus lapis. an Turget .an Tilos abradat,&feruet. anVitandus in mcdicina. 6$.l.b. eiuspr&parandi ratio ibidem. Vfus. 160.3. e
Cyclamen. eius caulvs. Flores. 72.2.«. Magnum &■ paruum an fpecie dijferant. ibid.
Cyminum. 98.2.C. 100.i.b
DJiByli. eorum fuccns. 152.3.P. Terendiratio. fol. 177.2. c
DxmonesanGagatefugentur. I93.3. e
Defiiilandiaquasrnodivarij. 34.4 -/7. oleum. Diapbanicu medicamentu, conficiendi ratio. 115.4.5 Diatriompipereon Mefva\entius,qua Galeni. 100.1. <t Doronicum^iconitum effe.J^ecare.vfum eius nonpror fusdamnandum. 86. \.a
Dracunculi radix. eiuscolor. anHepati & ventriculo obfit. an Turget. 75.3 .f& demccps.
EBulifuccus. 169.3-«
Ebur legitimum copiofum. an Ore affumptum ve- teribus.eiusScobes deligenda.SS.4/. Vflupro Spo- dio. 113. i.c
Effeffus contrarios ex eadem reprodirepoffe. 108 4.5 Elaterium. eius Dur.it io. Tarandi ratio. Trobatio.Te- peramentum.6 0.3 .e. Eletlri vis. 156.3 .b
Elixationis vfus,& ratio in ea obferuada. 147.diffusJ. Eileborus. Ignotus Theophraflo. eius colligenditem- pus. Vfus an tutus. vulgaris niger an legitimus.Vter ^Acrior, albus an T^figer. 8 2. 2.c
Epithymum. quid. quos Humoresducat.Temperamen- tum. Dofis. 40.3.C. Eruca duplex. 94.4 .g
Eupatorinm yluicennx. idem cum Diofcoridisagrimo- ma. 3 9.3 .e. ^iuicenn# vulgarenon eji legitimum-j. Mefue ^Age riton Diofcoridis. ibid.
Euphorbium. d qualiplantaprodeat.cotrouerfum .Col- Ligendi ratio. Turgare non norunt Diofcor. & Gale. 70.45. ad Ganglia.ibid.i,.e. ineius oLeo obferuatio.
191-3/
162. 2 .b
FMultas rei cuiufque duplex. 1.4. b
Faufcl.\oi.\.h.eiusSuccedaneum. 176.3./ Fermentivis. 176.1.6
Ferri fcoria, quid ea in interioribus affetlus non vfos fuiffe veteres. eiusTarand&ratio. IOJ. 2.b
Ferretum Hifpanicum. 172. i.c
FgnicuLum.97 .^..g.eiusfuccm Thoracispituit& educen dnvtilis. 127-4-tf
fuccus quomodopcrcolandus. quaadfuccum expri- Foliuman fitBetrc,aut Tembul. Quidpro CO.98.4./5
mendum idonea.ibidcm.eorum conditum non cflhy- Form£fpecifica rsrumignotx. 3.3.e. aneas Galenus dromalon. 143.3 .b.in ijs condiendisfuccus. 121. c.a neglexcnt.3 .4.^. Formafpecifica duplex. 14- b Crocum. Cardiacum efl duorum generum. Interimit Tumaria. eius temperamentum. Dofis. 38-4-b
quandoquc. ^idulteratur. 104.2 .c.eius oleum paran Fraxinifal. 193. z.b.Tru&us vox profcmitie.66. l.a.b
diratio. 191.1 i.b FrnUuum condiendonirn ratioVarut. 122.1 ,d
Cubebti. 7~{on fimt Carpcflum, an fmt Tiperis fpe- Seruandorummodtis. 120. c.d.
sies . 86. i:d Fruitmm aqua, 148.2.6
' Galangam

I N D E X.
GyAlangam tion cjfe acortm. Galiiius,
Gallinarum. iu* an aluum cobibeat, Gemrnarum vfns.
Genijia afpartio differens. eius Thecx
69.1 .c 45.2.6 46. l.d 88. l.b.c 88 ,z.d
Glans vnguentaria. eim Temperamentu.olenm ex cor ticein medicos vfws veteribtis non ex nucleo. V etu- fia non tcmere prmfertur recenti. 6 3.3 .e
Gluten Sanacb.quid,& qnid j>eo. 173.1 .d.& 174.3 .e Granatornm capita quid M cjm. 7$.z.d.&feq.
Gummi jirabicum. 104.2. b.^Lffum. 26.4/
H
HJLemorrhoides aperiri aloesvfu pfcrtim byeme. i&cur. 117.4.C
Hamecb confetiio. & multa in ea obfernationes. ibid. & fequen.
Hafce thymum Mefux. 41.3 .b.&feq.
Hermodaffylits Mefua &Tauliqui. Temperamentu. Deleftus. Vfus. 57.2.6. ad Vodagram cum calore &frigore vtilis. 166.3./)
Uiera jLrcbigenis. in ea obferuatio. 112.4.6
Hiera colocynthidos. Elaterium in ea nonfumendum.
Dofis. 112.4.^
Hiera Hermetis. eim Dofis. Eleffariu non eH,fed Ta- flillws. Mellvsin eapondus. 110.3 .fcumfeq. Hiera fimplex- eim Autbor. Bafis. componendi ratio. Dofis. Diuerfitas in ea paranda.Turgantia medica- menta in ipfaduo. Ouales humorespurget.no.i.c.d Hyofciamum. 108.1.6. Hyjfopum Montanum. Legiti- mum.\z.$.e.Siceum. 14.2 .a
l
IT^fundendi ratio. 14 6.3 .h
Irisjn eim Hifloria obferuatio. 5 8 -4-.&feq. 5 9.per totum. lrncus odoratm. 90.3 .e.
Iti 's Galli. eim conficiendi ratio. 45.3 .b
L
LA c. eius temperies. 94.2.6
Lacca. Cancamum gr&corum. Cbermcsnon retU proea. Legitima est Serapionis,qua.vulgo vtimur. M,infe(ioriaeJi.eimSurculiabtjciendi. 105 .I .6 .C Laffuca. eius oleum anpinguefaciat. 185.2.6. quomo- doparetur. 187.3.6
Lapis jLrmenm, rarm. eim Traparatio. 164.2.^ Lapis Cyanem. eimparandi ratio.%9.\.g.h Turgandi vis ipfimignotaveteribus. ibid.
Launfolioru /««•«*. 174.4.6. Lentifcioleum.\ 84.3 g. Liguflrini olei obferuatio. 189.4.6
Lignum aloes.90. l.d Vide Agallocbum. Limonumfnccm.iz6.s.e. Linguaauis. 95.1.c
LinutninVnguento. 169.3.^
Lenientia & lubricantia medicamenta qu.t. 9.1.6. eo- rumpurgandivis. ibid.
Uniendi corporis ratio. 170.3 •<?
Lithargyron a.n emolliat & difcutiat. 174.1 .d
Lupu.li T emperameritum. i6-\.e
Zycijyfm. 162.3.e
M
MAcaatio.eius.Materia. & Rgtio varia. 110.3 .e ad condiendas res opportuna. 111 .^..g
Macis Macer.90.2.. c. MandragornefruBus. 18 8.3 .e Manna. '7s[on efl melaereumCaleni. quidfit. Italica duple.x. T^omina eiw varia. 32.3.^. citm feq. Vfu-s tktus. ibid.
Margarita. Delecius. Diffoluendi raiio.ad Cordisaffe- £tus non temere vfurpata. 87,4.6
Mcdicamenta. eorumJ.ttiones ali<e amateria, alicea. forma. 3-3.6. Artificiumpaffa, agmttamen ex for- mafpccifica.\.z.b. Componedodebeteorumconfen- fus obferuari. 1 i-4-g. Turgantia varijs modisagut. 9-i.a. Ts^on agunt nifi dufta inaftum dnatnra.6. 3 .e Troprios humores educuntnonpromifcue oes. 7.1 .6 & c. Scmguinem non educunt aproprietate. 10.3 .g. Humoresn<mgignunt,quos trabunt.S.l.a.V entricti lo berent,non autemin corpus vniuerfum feruntur. 7.4.^. Vomitoria,autfubdu£loriacurfint.$.l.b.Mel aereum & mannanonidem. 32.4.1?
MelCrudu inCardiacis curfumatur. 86.3 v Sf. eius vis. 17 \-\-b.Coquendi & defpumadiratio.86. j.g.De- SlilUtum. 150.3.^. Menfuraincle£iarijs. 87.1 .a. Vfusvmus. 86.3. e
Melpaffulamm.W&.z.d.Mel tabar^eth. ibid. 125.2 .6 Melilotumquid. 187 .i.h.Emplafirum exeo conficien- diratio. 17S.3.6
Melones hyemales. 134.2 .6
Mczereon.Ji.i.b. Troeiusfemincquid. m.i.6 Mirabolanus d Chryfobalano Myrobalano differt. 28.2.<z. Frigidilicettemperamentiattrabit tamen. 28.3 .e.f. Febribus vetuflisconfert. 28.3.6. Jlffandi eiusratio. 103.4.6
Macerandimodus. 99.2 .6
Mirtus Foliorum eiusfuccus. 175. l.d. fruftuu fuccus.
13 {.ifg.Granaqux. 175.3.C
Morifuccus. 127.4.C Dele&usin Diamoroti. 126.2.4 Lac. 183.1.4 Mofchus odoratus. eius Hisioria. 9 3 . 3.6. Vfusinaromati%ando. 142.4.C. Vteriaffe£ii~ hus an vtilis. 9j.z.c.d
Njlbet iz8.2 .d
TSfardus. eius fpecies.97.^. anfpica. 97-4-£ afluftjum album. 165.2 .a. Torrefaftum. 1 27-2.fi T^itrum. eiusfpecies,&Hifloria. 69.1 .a
"Hux lnda. eius oleum. & vis. 183.3.6
TNjix Mofchata. eius Hifloria. 90.2 .c
O
OCymum. 95-4-6
Odorata, vteriprxfocationi an conferant. 97z.c Oenomeli. l ^z.yh.cumfeq.
Oefypjts ater improbus. 167.3.e
Oleandrivfus adfcabiem. 17Z.3.e
Oleum amygdalarum elegans. 18 1.4.6
Oleum anethinum, an fomnum conciliet. 18 6.4/ Olei armeniaci mali nucleorum vis. 182.}/
jLn Oleum auellanarum neruoru dolori utile. 18 2.2 .C Oleumcaryophyllornm. 189.4.?
Olernn chamizmelinum, utaflringat magis. 186.2. c Oleurn cerafmucleorum quo calculofis vtile. 183.3.6 Olei cicini vftts periculofus. 18 3.3 .f
Oleum citranguli. 1 90.4.g
Tro oleo coflino,quid. 189.4-e
Oleum cotoneorum elegans. 188.2.4
Olei crociparandi ratio. 190.4.6. &feq.
Olet cucumeris afmini ufus. 190.3.6.ckw feq.
Oleum cucurbitn feminum,anfebribus ardentibus vti-
185.2.d
Oleum cucurbitx. 188.1.4
In Oleo cuphorbiiobferuatio. 1 9I-3-/
OleifraxiniconfeUio <& vfus. 193 .2.6
Olei Guaiaci vjfus. 193.2.c.&feq.
Oleum

I N
183.2. c 187. l.a 194.1.c.</ iSy.z.d 189-4 g
Oletini tnd*. nticls,&eius vis.
Oleum irinnm ex radicibns.
Qleum fijiici,
Olei leucoif parandi ratio.
Olei ligujlri obferuatio.
Qleiliniferainumvis. 185.1 .c
Qleum ftyracis ex nuclek. 18 9.3./
Qleutn riolaceum quo oleo eonficiendum. 18 S.z.c Qleumriperinu extota vipera parari potefi. 191.4./ Oleumvitelliouorum. 192. }.h
Qlei vulpini conficiendi ratio varia. I91.4-f
Qleummyrtielegans. 188.2.C
Qleumnaphtbicum. 173.3./
Qleumnardinum. iZy.i.a
Olei nucum vis. 18 2.2 .b
Olei nympbtti conficiendi ratio. 187.4.^
Oleum ompbacinum. ex quo oleo conficiendu. 18 6. 1 .c.d Qleumpapaueris. iSj.z.a
Jn oleo papauerino obferuatio. ibidem.
Oleiparandi ratio varia. 180. l.a.b
Olei perfici nucleorum vis. 181 -4.b
lnoleoexpipcribmobferuatio. 19 i.Z.b
Oleumpumicis. ip^.i.c.d
Olei ranarnm conficiendi ratio. icjx.z.c
Oleum rofaceum ex amygdalis. 185.3/. P^facei com~ pletiparandiratio. 853.4.?
Oleumfambuciadambufta. 187.2 .b
Qieifampfucbini conficiendi ratio. 190.1 .a
Oleifcorpionu vfurpandialiquorum audacia. 191.1.a Qlei fmapiniconficiendi ratio. 193. 1.a
Oleuru fpicatum pronardino. I Zy.l.a
Ompbactumdenfatum. 145.4 .e.Vfnseius. 131.3J?.
Sylueflrisvua. 134.2.6
Opopanax legitimns. ji.i.d
Oxypro fyrnpo. 130.2,.^
Qxymelielegans. 137.3.1?. Tituitxpurgatorium, quo- modoparandum. 13 8.3. a
T
PMmularum fuccm. 15 2.3. b. eas terendi ratio. fol. 187.2. c
Yapaiteris capita qualia fumenda ad dolores, & fom- num. 170.1. d. eiwsoleumquoparandum. 187.$.e Vfus.lz$.\.d.Vapauerrubrum. 13 5-3-^»
T ajfularummel. 155.2.**
Terficns. an Orisfatorem emendet. I jo. l.c.d
Thilonium. qu& in eo fpicafumenda. 107.^.g.b TiperisHiftoria. xoo.l.a. delongononconfentit.Gal. Diofcor.ibid.
Tolypodium. de eo controuerfis. 54,3.3;
Tomacordi conferre. loi.i.a
Troprietasfubfiantidt. 3.3 .g
Truna. an Damafcena asiringant aluum. an ventricu- lo 42.4.6. eorum ^Aqna & Syrnprn. 13 o. 3 .a Tfyllium. controuerfia de eius temperamento. de Tri- tura-ifi.i.h.andifcutiat. 1 74.3 -g
Tumicis oleum. 194.-2.c.d
Turgatio.de eius caufa,& modis difputatio. 1.4.h. an jteftateperfupertora, hyemeperinferiora. n.z.c Turgans medicamentum. vide medicamentum.
K
RAnarum oleum. 192.2 .c
T\apbanura cur Vcnerem excitet. 9 5.3 .c
J{habarbarum. controuerfm deeo. 3 o. 1 -c
J^ofa. de ea Difputatiopro Mefux. J{ofas ari iaspurga re. 157.3.*?. yAquaearimfiiUaticia. 128.}.h, anirt
D E X.
Frigidisajfetlibus fitVtilis.iJl.l.b. adtvfjn an- tiquam. 140.1.4. P^ofas condiendiratio. 120.2 .b earumfemenquid. 106.z.a. anaftriv.gat. 154.2. i Melexi{ofisjemiaridis. 124.2.6. Olcum ompbaci- num ex ipfis an vtile fit ad dyfenteriam, epotunuj. 185.4 .e 'f Syrupus ex aqua. 96.4./;. Vnguentv.rn^ elegantifsimum. 170 .1 .a. Zulapium. 128 .3 -b. J\c,rifniarini flores condiendi. 12 3.4.6
S
SAccbavum.de eo multa. 86 z.b. rD. J\pface\ & violacei facchari parandi ratio. 12 3. 3. g. cum fequen.
Sagapenum. 70. 1.b. &deinceps.
Sal ex re omnipararipoteH. Fraxini. 193 .2.b. Crjcq. Jndus. "Pauli faccbarumejicandidum. 70.1.6. Sal Tetrx. ibid.
Saliciscortexanlienistumorivtilis. 155.2 .d.& 3 .e Santalum.noneftjljpalathum. 106.1.d. Maxahari quid.gj.z.e. Ceratum ex ijs vt refrigeret. 170.3 -g Sanruis. an vilo medicamento a proprietate educa- tur. lo.jg
Sandaracha. 175.3/
Sanguis draconis. 165.16
Sapbirus. 88.2 b
Sarcocolla an femen augeat,& Tingues rcddat.69.ld eimCatapotiaantuta. 161.1 .a
Satyriumpro orchy. 94.3./;. latte ouillo cur. Mef. co~ quat. ibid.
Scammonium. eius colligendiratio. 49.3 f.g. Tempe- ramentum.\j.l.b.c. 49.4./. Cafligatio. 115.1 .a& 1163 -g.T erendi ratio. 49.4 .g. Dofis controuerfia. 49.3 .h. quem humorem ducat. Coquendi in eleffa- rijs ratio. 1 17.41?./. cur Mef. recoquat in elt £i. de pfyllio. 117.1.6
Scilla. duo eiusgenera. 5 6.1 .a. de eo controuerfx .5 6. l.d,&feq. ^Acetumqnomodoparandum. 144.3 / ^Aqua flillatitia. 144.2 .c
Scincus. 95-3-b
Scoriaferri. 103.2.6
Secaculignotum. 95.2 .d. pro eoTaftinaca. 112.2.e Scitaragi Jndum non eft cajia,aut lepidium. 103.1.6 Seminisvoxprofruftu. 66.1 .a.b
Sena.de eavaria. 66 -i.<t
Separatio rei fecmdum fpeciem re qu.-e eft fecundum materiam, quid Mejus. 3, 8 .3./
Serum. 33.1./ in eius infufo obfernatio. 148.} g Sericum.eiustemperamentum. 89,2 .c. Delecius. inji- ciendi cocco ratio. Vfws. ibid. Jnfettum cocco in fe- bribusnondamnofum. 1 54.2.i
Sigia. 171.2 .C
Simila. qux. 3 A- e
Sinapi. aceto maceratum. 176. i.c
Sifymbrium. 89.4,5
Spartion &genijiadijferunt. 74.2.C
Spica. vide Tfardum.
Spodium oreajfumendum. 11 i-i.e.d.& 153. i.d Spuma nitri. videnitrum.
Squinantbum. 90.4 f
Stoechas an foluendi vim babeat. 37-4-f
Styraxliquida. I09-X.a.& 167.3.0.
Subducendi aluum & foluendi vis diuerfa. 26.2. b Subftantite proprietas. 3.4 .h.
Superpurgationis caujie.j.l.b.c.an ei vfla mcditamen tacometiiant.l\.$.e.Tberiac(eadeam ris. 19.1.6
Succns

I N D
Sticcns artificiofns quemexrtraElurn rocant. 146. l.b $ucci ex omni repar<indi } & confernandi rutio. Alate- ria.F arietas. 145. i.c
$y r £on. Syricm, 1'"d.
125.4 .b 171.4../}
TiAmar Indi. Controuerfia de tjs varia. 314.1? Aqna. 134.1.«/
Tereniabin. 32.3.^
Terebintbi ris. 1842 .d.&feq.
Torcularis modi varij. ibidem.
Tberiaca (lupefattoria. 18.4-g. infuperpurgationc-j rtilis. ibid.
Tragacantba. 96.4.^
Trypbera. inTerficaconfeSlione obferuatio. 113. 2.d Scribontf trypbera cauftica. 103. l.b
Turuitb.de eoF aria. $l.l.b
TkymeUaignota. 73-i-b
Tbymidelineatio. 4-l-3- e
V
Vlnum Maluaticum Luteti&ex melle. 13 6.4.« Viola. de ea varia. 3$-3-g- cumfeq. 129.3 & 170.I.C.
E X-
Viperinum oleum extota viper*. 19 1.4.^
V ifcum duplex. 1 74.3 .e
V ifciquercini vvs. 176. z.c
V itis alba. an cerebrum pnrget, an vertiginem faciat. fol. 71.1 .c.d
Veneni caufe varix. 8 7.1 .b
Volubilisjj/ecies. 46.1.6 Vnguentum Bdellij articulorum topbis aduerfum.
fol. 17 l.i.b.c
Vngucnti diacbylon vfns. 17O -3-e
V nguentum rofaceum elegans. 170.1.0.
V nguentum violaceum elcgans. ibid.b
X
XT loaloe.vide jigallocbum,
,Xylobalfamtm. i04-3-£
ZEdoaria. tS.2.b.
Zingiber conditum, an ^i&Hantius, quod recens, an quod aridum conditur. 122.3.f
Zi^ipba ad Tboracis affeftns £«WMOdo Ttilirt. I2& + f-i-& U9.).b.
F r N I s.

IOANNI PAVLO MONGIO
HIDRVNTINO MEDICO OPT- l O A N N E S C 0 S T V S S. D.
WM eorum quiadiecere ammumkdfcnbendam Taria fint propojita ,/it- Jj;eiios illosego qitidem femfxer habui 3 qui "Vnms alicuius fcnptoris >-vei U omnia damnarc,velttten omniaprof tc?itur. prabent entm ilh quidcm ma- f> Lepotiits in alienum nornen mutdentu 3 quarn inperqmrenda Teritateflu- f kk du argumentum: hi vero dum eftm 3 cuiuspatroamum fufcepere 3 ntbil Vn- qitam temere 3 inconfdcute mhildixiffe contendimt, homnem ab homims conditione fubtrahere iham fludto mtuntur: vtriqne vcro 3 dumpro fuo qmfque infiituto com- minifci Varia necejfe habcnt, in mdgnashumzr.cc rmferi£ 3 idcsi infittcc tcnebvns frequcntijjimc pfdapites dcuoluuntur. Nos Vero, qumuis indicari in artibus 3 maxime vero m medicina , errores neccjje exifiimemus: &■ bomnnn fcnptorum authoritatem fuHinere fimper egregiwn 3 (gj magna dignumlaudefateaynHr: quum tamcn pcftinacius niudrtttdmm dfaendi 3 a ventci- ttsqitc afjequcnda insiituto aucrtereplttrtmumfoleat s ferutlis qutdem ammt cenfrnus honnnum extfimationem plims 3 quam momenta rerumfacere 3 ingema vero hominis ejfe in humam omms jludij ratione muhxm Jibi vent<xtem jrcoponefc ad-perqiurendum. Ita qutdcm 3 ji tu Ioanncs Pauls Mongi m memortam reuoces 3 eatemporaqmbus in Autccnna te maxirne hortatore, atque etiam achntore mcdttabar 3 hoc tpfttm quod mihi ante oculos conf ttueram 3 tu ipfe uehcmenter 3 ($f pro- bab,is 3 & tn eo Vt perfifierem bortabarts: boc ipfum vix dtcam 3 quantum pottea mthtfueritfia- lutare. Hauc igttur rattonem fecutus 3 qttum inctdiffcm non multos po(l annos tn Mefita cpera > coelem fato negleffa 3 quo reliquorurn Arabummedicorummommenta 3 & ca meorttm fiudtorum gratta 3 vna rnthtpropofta veritate 3 percurretidafumpfijjcm $ profeclo non modo vtrum hunc dc medtcina benemeritum 3 imqua atque wtufia vexattone a recenttortbus accufatum animaduertt > r fed httitts quoque extlto exitiofam medtax. reipub. tllatam futfie cladem perjfext: Namque mate- rtam tllam medtcam 3 quam quotidie traciamus 3 quomodo nunc fine eorum pncceptortm obferua- tione tuto invfiumreuoccmus 3 qux ab boc docltftmo vtro 3 acfortaffc ab hoc vno 3 funt nobts tra- dita 3 atque explicata ? Itaque cjfccium quidem eft co tempore 3 Vt tam infigms damnt admonttus>. m jeratufijue nostrorum temporum conditionem refiituendi bunc fcrijtoremprif ino fiatutma- xtmofim correptus deftderio: azpcnm vero etumperiditan 3 ji ctuspartes tueri pofem 3 pro qut- bus Ventatem siare extftmarem. At ^vero, dum ahudex alio negotmm <~urget 3 opus quod ar- denti animo aggre(f'usj'ueram,pendcreinterruptum contigit . quodtamcn qualemcunque fiattm obtineret 3 quumpublict bom Hudtofus communtcari altjs libenter ejfempajjus, tanto applaujii ex- ceptum 3 probatumquejui (Je tnteliexi, me Vtqmdem fiudij met nonpcenituerit 3 posi Veroetiam, ■ Vt eundem laborem, quum primumper octum ltcuit 3 tuapnefertim M o N G I exbortatione cx- citatus 3 jubire, ftj quat rurfum tntcr legendum dtgna notatu occurrere, eadem quoque omntbus impartiri nou recufanm. Jzhtamobrem prater ea, qim in vmuerfs eius opcrtbns vfque ad eam prtorts Grabadtn 3 quem Antidotarium Vocant 3 Ji titonemjuere a nobis conjcripta, (jj dtuulgata 3 in quaagtt de conditis 3 prodcunt nunc tn feliquam ewsvolumtmspartcm nouee obf ruattones s non Vulgares tlU quidem 3 maxtme autem (vtputo) adcompoftorum 3 de quibus tlltc agitur 3 me- dtcamcntorum conslruchoncm, atque vfitm opportunec. Saneatttem prater heec qu£ mtncadte- cia Jitnt a nobts, recognoutmus ettam ahcna: dcdtmitfque operam 3 Vt fiudioforuri? commodo y qitam maxtme confuleretur. Quapropter, quum tn toto hoc opere duplex verfio cjfietpoftas vetu- tld; {§>' nouaSyiutj; nc tempus letion m dupltct ea lctlioncjhjl ra pcreat {vna S yluij appofttmuj
wterpre-

intcrpYetationem, perftcilem illa ,m quidem, & fidclem: a qua tamen fialiquo paSio rc ipfa dif- ferre antiquam obfcruauimus, idqmlccunque efet dijcrimen 3 in margme indicmimus 3 Vt cui- que liberum fit Vtram volet 3 fequi letiionem, atque hoc quidem tum in libro Cmonum, tum tn Anudotano, in hbro enim Simplicium 3 quodefet a Syluio perturbatiis authom ordo 3 nje- tuHam quoque integram reliquimus verfionem 3 vt fua fcriptoru, ftj metbodus 3 & fides feruetur. Erant etiam m fuperioribus editiombus 3 <JVlundini 3 Chrifophori HonesJi, ^Ma- nardi 3 ac Syluij obfruationes 3 quasfuu locu reliquimus. In <31undini tantum & Honesli fcriptis 3 in quibus alicubi 3 aut fola yerborum expoftio, autminimarum rerum animaduerjio ent 3 nein ijs inutilibus abfumerent tempus fludwfi 3 delegimus ex hifmet friptonbus ea tantum 3 qu <z momenti alicuius 3 atque r vfus fore fentiremus 3 negleximus reliqua 3 qu<z tamen f ahcui fuerint cordi 3 nongrauabitur is priores quoque cidire editiones. Iam Vero 3 quod ad ipjius Mefu& opera pertinet 3 ea quidem Vmuerfe omma 3 quanturn fien potuit 3 emendata Vt prodt- rent, curauimus. ZJt autem in Antidotario diuerfts ponderum, ac rerum leSiiones etiam an- Tiotauimus, itx in pofteriori quoque Grabadin libro 3 qui eftdeparticulanbus corporis parttum re- medijs (de appropriatis uocant) infinitos errores fuftulimus.zArabicas -voces 3 qu &inhis fre- quentes funt, mutare non JumusauJis Vt nein aliena lingua plus ipfi nobis 3 quam alijs tn- buere Videamur. Ita quidern hoc volumrne vniuerfa opera, qu <e Mefux fimt 3 conclujimus. Keliqua qu£ Vna cum his ipfis exire confueuerant 3 fub nomine Supplementun Mefuenprope- diemprodibunt, Vincentij Cogolli Medici Vicentini dociijf. Hudio longe, quamantea illusirto- ra. Atque hxc quidem funt quac in hac noua Mefu<z operum editione ipji ejfecimus 3 quo- rum idcirco rationem hoc loco reddidimus Mongi doUifi. atque optime 3 vt qu<e abs te tanto vi- ro proUta Jitnt 3 a (ludiojis quoque alacriori antmo excipiantur . Vale.
Ratio

Fl
i
Ratio in mifcendis mcdicamentis obferuanda.
r Similia,ficon- ucniat.
f Caufaenm caufa. I Caufacum morbo, f Morbus cum morbo. •j Morb 9 cu fympcomacc. I Symptoma cum (ympt. L O mnia fimul coucniac.
f Caufaamorbo. Caufa a caufa. Morbus a morbo.
I
II
r Aftio ncm
*" ■
Me-
dica- roen- tami- fcen-
tuf^P ptcr
q<2 inte- dimus, mifce- mus.
, Vfum
In his omnibus qnq; vfu venic ltiifccrc fi- - milia medicamentacouenicntiaingra- du, quod conducere poffit, vt alfequa- mur prxcifc qualitate conuenietem pro morbo. Scd vt nocat Auer. coll. ^.iu- uanc hax medicamenta fi accidac vnum efle tenuius, quod craffiore mifceatur, quarepenetrarefacit,&: intimius agere. Si vero hoc non accidat,quoad fcopum hunc,nihil facit huiulmodi milcclla. Vtin inflammatione vchemeti cum fluxio- ne, Mifcemus refrigerantia repelletibus. Vt fi bilis & obftrudtioadfit, Mifcemus re-
frigerantia attenuantibus.
Vc fivlcus cum mala temperatura calida, Mifcemus refrigerantia exiccantibus. Vt aflc- ^ Diflimilia , fi J Caufaa fympcomatc. Vtfithumor frigidus, & dolor vchemens, auamur ' difliniilisfit < Mifcemus caiefacietiadolorelenietibus.
- 1 I Morbusa fymptomate. Vcfifebriscumfluxuvenrris,Mifcemusal-
» terantiaaftringentibus.
j Symptoma a fymptom. Vcfi vigilix mult^cualui fluore,Mifcemus / conciliantiafomnum aftringentibus,.
LOmniafimuldi/fimilia. Vtfifebris,obftrudio,& vomitus,Mifce-
mus alterantia attenuantibus,& vcntrem corroborantibus.
Vcfiadficfebris,& humor frigidus, Mifce-
mus refrigerantia calefacientibus.
Vtfi peccet bilis cum pituita, Mifcemus re-
rrigerantia calefacientibus.
Vtfifit humor frigidus,& dolor vehemens,
Mifcemus calida ftupefacientibus.
Vt fi ventriculus laboret mala temperatura fiigida, iecur calida.Mifcemus calcfacien tia refrigerantibus.
Vcfifebris adfit cum fopore gtaui, Mifce- muscalidafrigidis. Symptomafymptomati.Vtcoma soniculosu ,Mifcem 9 calida frigidis. In hocomnianonreperiuntur fimulnifi fecundum quid,cumvnum vni fit contrarium.
"Omnium fimul,vtcumorbi,caufa:,fympromatafuntvaria, &partin\ contraria,Mifcemus diuerfa,vt in Theriaces compofitione. Si dcfint medicamentaaccommodata, qua- pracise tantum aganr, quantum intendimus, vt imbecillu fiat validius, aut contra,com- mifcemus eiufilem qualitatis vakntiora,&imbecilliora i.decop. med.per generaj. Adhoc mifcerietiam po/Tunt aiia, quce obtun- dant, aut vigorenc medicamenta, vtoleum serugini mitcetur,vt mi- nusagat,& cinnamomum,aIoe,& zingiberagarico,vt magis.
Vc fi vlcus fit ininteftinis calce abftergendum,autalia re ficca, qu? in-
infundinequeat,liquidaadmifcemus, vt infundi poflit.
Mifcemus etiam a 'rugini,fquamm .T xris ,acahjs,qnx conficere volu-
mus ad formam emplaftti Jithargvrum,oIcum, & fimiiia.
Vc fi pars fic alceranda in profundo, Mifcemus aliqua,qua:ad loca per- j ducant, aut valentioraeiufdem qualitatis & tenuium partium , aut I etiamaliquod oppofiti qualitatis, vt calidx: ficin vlcererenum , quod intendimus ducere ad cicatricem , Mifcemus medicamenris j tenuia,& qux per fe offenderenr,imo vlcus augeret, vt canthandes:
aur lenra, vt in gulx affedtibus, vt hxrere poflint in tranfitii. P Vt inHammato lecore, digetentibus mifcemus aftringentia, ne ipfius ca 1 roburdiffoluatur.
in < Et fi vbi defit medicamentum alrerans fimplicis qualiratis, mifcemus
Contraria, fi Lconttarietut
r-Caufa morbo.
Caula caufie. ). Caufa fymptomati. Motbus morbo.
L,
Morbus fymptomati.
Vt agi- -mus can tu quan tum age re inten dimus , qd fietf
r auge-
robur
do
medi-
came-
:
• toru
mi—
nuc-
L do -
-Quodintcn- dimus.
l
1
L
5-
n Vt age- re pof- fint.
Quantum in- ^-tendimus.
Vt tuto agant ne dant
Partem circa quamagere tendimus.
offen 1 Parresaliasab 5 Vrcum purgandueil caputfcamonio,ne offendaturvcntiiculus,; f affeda. £ iecur,Mi(cemusodoraramodiceftyptica,vtviicerumroburferui
duo in vna qualitate fimilia, in alteracontraria: vr calidum, & hu- midum cum frigido, & humido.
aut
obur feruet.
Cito,propterea Turbith & Agarico zingibermifcemus.
Vt agat Tarde ,purgatorijs crafliora mifcemus,&in forma pilulari conficimus, vt purgario £ paulatim fiat.
r Infpicientibus, veluti antiqui nobisdiligentiores emplaftriscoloris gratia mifcebant ce- rufam, vtalbaeffent,autoleumrecens.i.decomp.med.pergeneia.cap. 11. Guftantibus,vtcum fcammoniomifcemus cotoneu, & Theriacxvinum dulce 3. fimp. 1 f. & i.de Antidot. f.
Vt fint< Odorantibus,vtpropterdiuires &delicatos,pomphoIygiin neruis vu /neratisdetedlis Lgrata. ' mifcemuspicata vnguenta. j.decomp.med.pergenera .S.
} Tangenribus, vtinmedicamento, & Hydrela?o admilccmus oIemnreccns,acniulta - alia, vc bkndius tiat-i-dc comp. mcd. pcrgenera,6.
ii

IOANNIS M E S VjE
DAMASCENI
DE MEDICAMENTORVM PVRGANTIVM
Simplicium deledu, &Caftigatione.
LIBER PRIMVS.
Quem Canones vniuerfales vocant.
IACOBO SYLVIO MEDICO INTERPRETE.
Tia Mefwt t - mcatio.Ge- tiealpp* mo
dus Kcbrao TH blblij s con juetns. Medi
\ CN^nomme Dei mifericordts(cuius nu- tu, fermo recipit gratiam & doSlrma perfeflionem) prmcipiumJit Verborum loannis filij Mefiue j fikj Hamech 3 filij Hely y filij +Abdela T^egis ^Damafct,
P R O OE M I V M.
caftigandis medicamentisfimplici I bus purgatorijs mcntioa quibuldam
Tjrr veteribus habita , iapientes plerofq; impulitineiusrciinc|uifitionemulta ponereoperam: acde inuentis a fe multimulta Cu*iT7^ icnpferunt, iedcapicarantumqucedam rerum Iparfa, nullaq; metliodo coha-rentia. Ob id ro- «ftnuvma. gaucruhtnos amicorum integcrrimi, quorum vihJfflt ainicitix multa debcmus, vt imperfeda, & di- 'P ei ^ a hiuus inuentionis pr^cepta perficeremus, iuopusq; vnum exa&a mcthodo trasferremus. -cXrbirt Quorum iuftis precibus vidi commentarium ttvHdm,- huncaggredimur, confifi auxilio, ac bonitate Dei, qui fit bcnedidus. Ergo pie Deus horum UmZZ** P r2CC P t0rum colledioneni, compofitionemq; fmnlV! " facfelicem, qui ex thefauris largitatistua:, fum- >™p"rn'!d«maquetua benignitate,omniafortunas,&fe- nbu*:G<,u n liciafacis. Opusautemhocinlibrosduosdiui- demus,quorum priore vniuerfalem caftigan- *<>/«». dorumcertisquibufdamrationibus mcdicamc torum fcientiam tradcmus: poftcriore verO,vbi cuiufque medicamenti purgantis effentiam , [ipccies, deleftum ] facultates, cafligationenl particulatimexecuti erimus, finem taciemus.
M O N D I N V S,
HIc dubitatio eft, vtru cte medicinis folutiuis lini- plicihus debeartradi cognitio in arte medicinar. Videturenim quod non. Deillis nondebet tradicogni- tioinartemedicinx, qusfuntvenena, autres veneno- f<c,fedmedicinx foluduie funt huiufmodi. Maioceffc nota auftori tate Haly, primo fermoiie fus theoricse di- /po/itionis regalis ,fecundocapdicitenim,quod hoceil vnnm exprarceptis, fcilicet nonexhiberepotum vene- nofu m vel morriferum alicui, neque eum alij s norifica- re,neq; deeoloqui. Minorapparet,eoquod medicinx folutiux .i corpore noftro euacuant inferendo vim natu- ix. omne autemtale quod narurx vim infert, eft ve- nenofum_^.
In oppofitum eft hic Mef. & alij au&ores, qui de eis ttadunt cognitioncm. Dico ad hoc, qtiod de medicinis
A folutiuisdebetttadi cognitio in arte medicinar. Ratio • eft,quia de illis medicinis debet rradi cognitio in artc mc dicin? & modo approximationis earum,qu? funtextra- dhue rerum praeter naturam a corpore humano:(ed me- dicinx folutiux /unr huiufmodt-.quare &c. Maior appa- ret, quia perhoc medicus confequitut fuum finem, qui eft adeptio fanitatis in corporibus argris, aut praderuatio ab xgritudinibus.Minor apparer,eoquod hx medicmij folutiua:euacuantmaIoshumoresa corpore, qui adu faciunr a:grirudinem, aut funt parati eam facere: omne autem tale eft res prarter naturam. Secunda ratio efti De lllis medicinis debet tradicognitio in arte medicin?, circaquas vel per quas conuenit medicum redte agere & errare: fed circa medicinas folutiuas conuenit medi- B cum redieagere & emre: quare &c. Maior eft notaj cum ars fitredia ratio faClibilium, fit etiam de bono & di/ficili, vnde ita fe habet, vt circa ipfam poffit artifex redte agere&errare.Minorapparer,eocj> Gal.& M ef.8c alij autiqui redte proceflerunt circa ipfas cum rnodo ap- ptoximauonis earum in debita quanute, qualirate,& te- pore,& alij s qu2 oportet confiderare in ea approximan- da,ficut & mulri alij hic talia non confiderantes erraue- runtcircaipfam*. vnde yidetur magis communiter er- rari circa vfum medicin? folutiux,quam circa vfumnfc dicina: alteratiua: vel refolutiua:, eo effeiSum medici- nx alteratiuse vel refolutiu^ aftantes non vident nec alij, tiec credunt ift<e medicinx aliquid facianr, & ideo li ex eis Isedatur infirmus, non propter hoc medtcus acqui C rit magnum dedecus, fi meaico deea male fuccefferit; aut honor magnus,fi ei de eius vfu bene fucceflerit .bene ergo neceflaria eft medico earum cognitio, & quantum ad eanlm eflentiam abfolute, ficut ex patte fubiedli, & viirrutis, &poffe ipfarum •,& quantum ademendatione riociiinentorum earum, &mo dum approximandi earu, fifnifiter eriam quantum adremotionem noaimenroru ipfacum in hora foluttonisipfarum, & poft folutionem, vt fciat curare earum accidentia,& nocumcnta,dum ad- luiit, &etiam prxferuareabeis:hocautem facitMefue in hoclibro primo,qui continet quatuor fermones.Tuc ad rationem (de illis&c.) dicoquodiftamaioreft falfa. Tu probas audloritate Halyabbatis, Dico quod multu refert dicere, non des potum mortiferum,& no cogno- Df ta s eum: non enim medicus debet eum dare, eo tytinis deftruitur: fed non dicit Halyab.quod non debeamus eumcognofcere,imooporteteum cognofcere, vtipfum euitemus. Vel poteft dici quod concedatur maior, qua- tum ad ea quae funt venenum abfolute, fed fi fint medi- cinaevenenof^nonperfe, fed confolatx cum alijs me- dicinis, vt earum malitia remoueatur, bene oportet tra- dere de eis cognitione: & fic fadet Mefue infra.docebit enim cognofcere fcamoneam, & agaricu, & fimilia,& quae funt meliores exeis, & qux no, & partes venenofas ab eis remouere, qux quandoque inueniuntur in eis.
IN hocautempriore libro quatuor theore- mata feupropofita docere ftatuimus.
Mefux. A THEO-

C A N O N E S
THEOREMATA PRIMI LIBRl QJATVOR.
Vx in medicamento purgante deli- gendo funt obferuanda, ac cftimada: primo, propria fcilicet ipfius ciTen- _____ tia: fecundo, faeultas.
2 Qua ronevis medicamenti malefiea, priuf- quam fumatur, corrigenda fit. Quod duplici fit xatione: vna quidem, admifto ei altero medica- xuento,& eo ipfi contrario, vel tota fua fubftan- tia,feu proprietate fua, vel temperie, vel effcctu, admifto,inquam,proportioneiufta.Alteraver6 rationeperquadrupliceartificis induftria i.co- <5tionem .2. lotionem. j .infufioncm .4. trituram.
3 Quibus remedijs propulfemus incommoda tria in nobis a medicamento excitari folita pur- gandi tempore. Primum,materias ab eo moue- xi, fed non vacuari. Secundum, eas vacuari qui- dem, fed molefte & illegitimc. Tertium, vacua- rivltraquam conuenit.
4 Quibus auxilijs fanemus affe&us in corpore poft purgationem reJiquos, quales fere funttre- decim,tinguU capitibus finguiis a nobis traditi. i.Febris ,2 .Ccphala!gia, 3. Vertigo, 4. Vifus ob- tufitas. 5 .V et riculi imbecillitas ,6 .Sitis ,7 .Singul- tus, 8 .Ventriculidolor ,9 .Inteftinorum vlcera- tio, io.Deieftiocruenta, xi.TenefvTc\us ,i2 .CoE- porislaxitas, Scdcbilitas, ij.Commlfio.
k
THEOREMA PRIMVM.
^fedicAt*C"
Toriu hwno- Tcm fibi fn- wnihare tra hit
dine totius
Edicamentum eft purgatorium, non a temperamento, neq; vt cotrarium agcns in contrarium, quatenus cotra rium: neque vt fimile trahens & euel fZuZu. l#nsalterum,autvtcontrarium : nequevtleue «1»«'g2 furfum,grauedeorfum, agitanspurgandama- iib.f*c'«i*n4teriam, ledquiatalem[coelituseftfortitumfa- jtur.irfimp. cu i(atem. ] Omnisenimres (vta Philofophis dicitur) facultate duplici eft dotata,& praedita: vna quidem elementari, qua calfacit, refrige- tat. [humectat, ficcat, ] non autem purgat: al- tera vero codefti, hacque vel communi, vel fi- bipropria, & temperieil\amdirigente,&qua hoc medicamentum eft purgatoriu, illud hanc, velillam vacuationem prouocat, aliud aliam atquealiam habet virtutem . Qua: omniapo- teft medicamentum a coelefti virtutead tempe- raturam accedente.
TMOND. TTIc adiiertendum, primodicitMef.g, omneens JL JL miftum hic inferius exiftens eft informatu dupli- ci virtuce. f. virtute elementari,& c^lefti, ca eft in prom- ptu, qaia omne miftum habet duplex principium, quo poteft operari fuam operationem.f. principiu inferius, 1 Sc fe tenet ex parte materix, & agentis proprij,& deter-
«linati. aliud eft principium fuperius fiue vniuerfale, & s ,. Jioceftcorpusccelefte. vndedicit Arift. fecundophyfi- corum,g, homo homine generat, ex materia, & (ole, & ideo bene dicit Mef q> omne miftum eft dotatu, & in- formatum virtute elementari, & ccelefti, cum per harc duo perficiat fuas operationes. Secundo aduertendum. dicit Me£ g> miftum dotatum virtute c^lefti, quando- qus dotatur ea communi exiftentc , quandoque pro- pria. Nam forma fpecifica quandoque eft communis, quandoq, propria communis, ficur quando ineftpluri-
E bus eiufdem generis, aut eiufdem Ipeciei, fiaittiicimus quod omnibus odoriferis ineft•forma fpecifica,per qua habent attrahere matricem,& rebus foetidis ineft forma fpecifica,per quam matricem fugant: fed forma fpecifi- capropnaeftilla, quxnoninell olbus indiuiduiseiuf- dem fpeciei,& eodem modo.non.n.omnis magnesmo- uetur verfus polum meridionalem, etiam cfi quida ma- gnes qui attrahit carnem.hominis, & quidam non, vc Alber. ponit in fuo de mineralibus, autoritate A rifto. & tamen omnes funt eiufdem fpeciei. Dicit poftea. Et hoc quia a ccelefti virtute tale fupta complexionem fertur, &perh£ecverbainnuit Mef quddlicetmedicina folu- tiua non euacuet proprium humorem per complexio- nemfuamimmediate&principaliter: tameipfa cople- xio eft principium praeparatiuum, & deferuiens formsr foecific^ ad faciendum illam operationem. Na fpecifica formanoninfluitur mifto abfolute, fedinfluiturmifto- prarparato per complexionem. & ideo nos poflumus di- F cere, q? ip(a forma (pecifica non eft ahud formaliter, g" quoddam additum fupra complexionem, perquodfa- cit talem operationem. aut etiam licet complexio non fit primum principiu operationis occult£,tamen multu adiuuatadoccultamoperationem, lllius mcdicinx fo- luziaXjVt fit verum dicere,quod medicinx (blutius,qu£ cum forma fpecifica habent complexionem calidam, & ficcam eis annexam, plus attrahunr & euacuanr,c£ fi no eflenttalis complexionis, adbucquar funtvehementer calida: & ficcas cum proprietate quam habent, plus cua- cuant,quam alise qux non funt fic calidar & ficca:.
Ebusenimomnibus natura (vtinquit Pla- ^to) proprietates quafdam indidit, quibus hse ipfx, quod libi eft proptium,agunt, idq; pro jh,'quli,Z'~ forma: natura &motioncinfita.cam nullius rci aftio propria effe poffirvlla, nifi quam forma nejumfd. ipfa excitat & diri^it. Hocautem demonftrare, q medicinoneft, fed phiiolophi,altiora ipeculan-
R
tis. Abfurdum igitur fuerit cxiftimare, afimili trahifimile: abfurdius, acontrario: contraria enim mutuo feexpellunt, non attrahunt.
DE fimili fciendu,q>fimilitudoeftduplex:qua:dam monD eftfimilitudoin qualitatibus manifeftis , & hoc s, m a,tJ"» modo medicina nuquam euacuatfiue trahithumorem, quia eiftmilis in qualitate.f.manifefta, nechoc fuit vn a d d J™° r " quam opinatus G.bene.n.fuiflet rudis, fi dixiffet op car- thamus & turbith attrahunt phlegma, quia ei fimiles ia qualitatemanifefta, primocu phlegmafitfrigidum & humidum,&turbithcalidum & ficcum, etiamdiffe runt in modo fubftantia:. Alia eft fimilitudo in qtialira- te occulta fiue fpecifica forma, de qua loquitur Gale. in tertio de fimpJici medicina. Vnde euacuat cartham 9 aut turbithphlegma, quiaeisfimile in qualitate. f.occulta jfiue fpecifica forma, per hoc foluitur vna quiftio prius mota fi bene auertatur, vtrum.f.medicina laxati- H uavel folutiuaeuacuet humorem fibi proprium,quia fimile,vel quia contrarium.
IOANNIS C O S T JE 1
ANNOTATIONES.
DEpuygatibm medicametis quajiio inter antiquos medicos fuit,attraheret ne ipfa humores quos de- trabiit,anpotmgigneret.Mq; Hipp. quide vetuflijf- mus medicind parens non folit trahendifacultate inejfe ijsprofitetur,qu£purgant:fed eapropria & peculiaris ctidhumorisattraclricem. Cotratame& Erafiflratm aliquam in naturalibus rehws fieri attraUionenegauit, &J.fclepiades medicameta ipfofmet gignere humores qui tjs affumptis educifolet, tueri eft aufm. Mefues hic nofler ronalis,& diuinm certcmedicm,abHippoc.non reccdit.-fedhoc yelittipofito fundamento ,quod attra~
hant t
Depurgan-
tium medi* camemoi £ a&ione fu- fius egimus i.cie vniuer fali fiirpiu natura, qu6 fugiori aiw no ciiuulga uimus •

VNIVEE
hant, qua viid ipfam agant breuiter innuit, refutatis
breuijjime quibnjda aliorum bac de re opinionib 9 . ^ige tiiit, quando digna animaduerfione eji quaFtio, qum bic de purgatidi caufa proponitur: praternuffa nunc vete- r« illoru opinione a Gaietio in libello depurg.medic.fa- cul fatis reprobata,attra£iioms huius caujam paulo fu fcwsinquiramw,&Mefute fententia expendamm,fane fhcultatts huim admirabilis caufas,vt ego quidem vi- deo,alijmanife,1as ajfer:int } vt calore, temperamentu, qualitates fenftbiies nnnci '.patas,ac ftmilitudine in fub- fiatia, vel qualitatibus mter medicametu & humores. alij ad obfcuras ccfugiunt:atq; hi nomuUi ad fimilitu- dinemter bumores,& medicamenta,alij ad cotrarieta- tem, quidam etiam ad proprietatem totimfubfiantiA ct, cplo impartita.Explicemm ergo h&c omnia /igillatim. Trmum omniu, quiob caloremtrahere medicamenta arbitrantur, exemplo mouentur ab enidentibus rebm defumpto: vtenimcalore folisvaporu copia exterra furfumefferri,& calefactcvsfeu igne ,feu friiiione ,fen medicametialicuius vi externas corporu noHroru par tes intumorem attolli quotidieobferuamm, ob fpiritun fcilicet, & b nm o; u attra{lione;ita etiaquu medtcamc tu humores aJlicit, vteim caloretcaufi effe flatuar/ nonvideturdrationealienu, atq; obidmaxime, qudd attrailior.e omne excalore fieri philofophiquide cla- rijfimife,:ferunt,& expurgatibm, qu£ calidiora funt, ceteris minm calidis valentim expurgare vju ipfo ex- perim:ir,merito igitur purgadi vis calori videturafcri benda. Cotra autalu, quanitprobabilem affe&ionis bu im car.Jam caliditate dent effe; abfoiuta tameeffe non affentiuntur.Atq; doffiffimus quide \sLuerroes, quii at- Oap. i*. trattione duplicem effe doceat. 5. Coll. alterd d calore, alter'aaproprietate,qud etiam d tota fubflantia nuncu- pat;cdcurrere in medicametis vtraq; exijiimat,adejfe, vidclicet attraBionem,quatenu>s attraffio esi (talemq; ea vocat,qu<e d calore) cuim merito trahant: (jr attra- fiioneaproprietate ob qud certu humoreM ex certa rt gioneexpurgent,pYoprietatem vero hanc conuenientid & proportionc ejje ait inter medicametu humores, qu.t ex cert.i eicraentorii mistione proueniat. trahere aut medicamela no fine bumoris cognitione exifiimat. lAlii aut,quanius attrathonis initiu caloris gratia fieri no abnuant:quia.tamencaloris acies obtundi ab humi- ditate folet,vt prirAO Jiatim humorum affluxu medica- menti quoq; caliditas reprimatur,attra£irixq; ipfa vis ' infringatur,ncceffe putantfi modo purgatio vrnm calo ris vim fequitur, qua ob rern fhtio d calore trahedi ini- tio,ac detratia bumoris portiuncuia, Juccedere pojirno du quod reliquu eji, vi vacui,& confecutione qJadd ar- bitrantur.^Alij tamenrurfum no calori,fed teperamen- to^iiod exprimaru quaiitate fit cofujione,veluti exua vtjs vocibus harmonia,pnrgandi tribuunt vires. quum enim fcammonid biletn primo loco inomni corpore & ajfeciu omni fentper educat,no pituita, agaricus contra pituitci,nori bilem; verifimiie efifacuitatem hanc, qux totifyeciei comunis &perpctua inefi, non caliditatem fequi,qu£ par in alijs reperitur rncdicarnentis, qu<c ta~ rnen pares vires non habent: fed ex intimis acpropnis borii pricipijs ,atq ; adeo expecuiiari eorti tepcramen- to effiuere,qno paClo etiapropria reru accidetia omnia exproprio temperamento duci philofophipleriq; pro- fitentur. Sed neque bgc tamen opinio ommbm fatisfa- cit.prxter caloremenim &prxtertemperamentu altj etiam qualitatesfecundas,faporesfcilicet, & fubftanr-
SA L E s- i
titc tenuitatem addendaputat: quarepurgantiagenera tim omnia,quo caiidiora,acriora,& tenmora fuerlt,c6 etiam cra/Jiores humores,& ex remctioribm partibus aiunt expurgare.Hac autem ratione id fierifubdnnt, vt medicamenta,que minus calida,acria,& amaritudinis ferc expertiafunt, a toto corpore trahere vehementer quurn nequeant,merito folam bilern fianam educant;cct lidiora vero & acriora tum calore, tnm infigni partiii tenuitate craffum ac melancholicu humorem alliciant; ficuti etiaqut cu infigni calore,& acrimonia vchemen tem amaritudinem coiuttd habent,piti:itam ; calidiffi- nia uero,et acerrima,ac pent} caujiica aquas expurg.lt. H&c illi.^ib his tamen omnibus difcedut alii,&attra- fiionem hanc no nifi fimiiitudinisgratia fieri aiunt: fr- militudinis inquam,cti fubfidti<K,tu qualitatum, qua ir,- ter attracium humorem e$i & medicamertu quod tra- hit.confentaneii certe efi qux fimiliaJiint facillime co- gredi. Sentireauthocipfum Gaienus interdu videtur, velutiquum.-i.de fimpl.medic.fac. cnictim pitnitanon immerito expurgareait, quia illi fimilis cft colore, & fubftantia. Seddcmanifcfiis caufis katlcms. Quivero ad occultas caufas rem deferur.t, horu quu aliqui ad ft~ militudinem,alij ad cotrarietatem,alij ad occultapro- prietatem cofugiant; qui ignott ftmilitudinifeufympa- thice vim hdc afcribut,cu vt fuperiores,d fimilibus tra- hi ftmilia argumentantur, iu tuentur fefe & magnetis exemplo, qui opinione multoru ob fimilitudinemferri trahitfijde quippe vtriq; natalesfunt, & eademferri, & magnetisfodina eftj& alimentoru qucfimilitudinis itidemgratia trahuntur dpartibus, quibus alendidefi- deriii ineji.hos aut <gr 3 .de fimpl.medic facult.videtur • Gal fequi.M vero qui diljidtj & antipatbi<e potius qud fimilitudinis vllius caufa purgdtiones fieri fufpicdntur, alia mouentur ratione,non fugantfe fe qrnc fimiliafunt, fed quce contraria. ataffumpto medicamento humores extrudiforasvidemus.l^foalia item decaufa medica- mentapurgare cofiat, qudm quod naturs. noftra aduer- fantur,vim faciunt,ac veluti veneni vires exercent, id enim medicis omnibus efi receptu.difjidmm ergopurga tionis efi caufa,no fimilitudo. C&terum neq; hxc opinio vmnibtis arridet.Sed alijs no antipatbia,nofympathvd, veru infita quccdam proprietas mcdicamcrti f orrnx d calo inipartit* affionis buius potijjirnavifa cfi caufa. quu enim duplex in re omnifacultasftt,phtlcfophon,m tesiirnonio,ele'/nentaris aitera,&altcra c(lejiis,qux Jii pra eiementoru efi vires, & proprietas vocatur: iure ■admirabilis attio hxc ad cplejiem facultatem referen- da videtur,no ad elementarem. itafani & magnetis dt £ tratfionediuinii diuinusTlttto cenfetin dial.de poet.fu- rorejicet interdu vacui addat necejjitate vt in Timeo. Sequuti opinionem hanc doffiffimifunt viri jluicc.atq; \Auer.tandem etia fequitur Mef.no[ier,no teperamenti, ac elementaris vlltm facultatis gratia, no cbfimilitu- dinem aut cotrarietatem:fed obproprietatem ijlimu- nere impartitam purgantiu medicamentoru atiionem fieri,primis fiatim verbisproniicians.Itaq; quu hxc ita fe habeant,totq; ac tam varite de propofito problema- te fmtfententi<£, perpendamus nos rurfrm. fingula dili- gentius,& quid ipfi fentiamt:s ingenue explicenf.Tro fetto (ne ab injlituto ordine recedamusj q> calcr attra- hatnon efi vt qnisneget,quando idfenfus docetjcuper fe,feuper accidens attrah.tt.ita etiam q> nullo paito at- trahere medicamentu. queatjirte calore,fateri oportet, quando venaru referatio, q ad attraiiioncm ncccffaria MefuA. A ij eft,

C A N
tft ,no tiifi ealoris vi fieripoteft.qnod tamen ad huc lo- fu facit,fi caloris eius ui,qui medicamento ineji,attra- [iio bumoruprimario fieret,medicamenta ergo calida oia purgatoria effent,educereturq; quouis ingeflopbar vnaco humores promifcue omnes,femperq;tenuiora ex crementaprimo locodeijcerentur. Contra tameninfini taprope modu calida, & ipfis,qug purgatoria uocam 9 , longe calidiora funt,qute no expurgant. obferuareq; efl tnedicamenta no cofufe omnes,fed fuos qu£q; hv.piores primo femp loco detrahere, ac crajfiora frequenter ex- crementa pro ~pi,fcilicet medicamentoru varia primo loco excerni tenuih 9 relittis.id.n.pulchre J lib. depurg. tned.facult.Cal.dijferit. quanq illud quoq;pro certo ha hemus,in eadem humorisJpecie,quod tenms eft primu, de binc quod craffius,ordine a medicamento omni elici: id enim & ratio docet,quando tenuiora fluxioni aptio- ra funt q crafja; & expermento licet cuiq; obferuare. Ita ergo cofutari eoriiplacitu exiflimarim,q caloripri- mariu inpurgando afcribunt munus. De jluerrois opi- tiione qui caloris naturalis gratia & couenientitx, ac f- portionis (vt eius verbis vtarj intermedicamentu & humores attraEiionem hancfieriexiftimat,fi liceatpro ferre quodfentimus,no fatis affequiniur quid tantus vir yelit.eflo intcr medicamentu,& humores couenientia, grproportio.vnde btsctEx certa quada mtjiionis men- furatSit &prim&,& fecuda, & tertia qualitates cer- ta exiguunt elementorum misiionem, vt edantur. quod cnim abjinthium primo ordine calfiiciat, minm quam fal aflringat,& abflergat, non alimide quam ex diuer- fa elementoru miflione putoprouenire. no differet ergo attrattio exproprietate ab ea, qu& ex calore,fi vtraq; miflionefequitur elemenloru.non ergo vnus, aut alter, fed confufe omnes, & ex quacunque regione, humores trahentur. jLt cognofci ait^Auerr. a medicamentis bu- Tnores.lfo renuo,neq; ut quida,tam crajjk minerut ho- Tninefuiffe jLuerroeputo,qui fentiendi vim medicame- tis ajcripferit.acfkteor ineffe medicamentis, vim tale, qualis in tjs,que vt alantur,trabut.neq; enim fine natu- rali appetentia,acpropterea cognitione,ac reftim, in- ftin£iuquoda trahunt, id quod Tlatone, vtplatis fensu tribueretycopulit.veru quia non alutur humoribm me- dicamcnta,quod ita appetant,attrabantq;, videturdi- •gniori qua elemetis imtio deferendu. Faciuntvero b<ec 710 minm aduerfm eoru opinionem,qui,quum trahendi initium calori acceptu ferant, dctracia tamen bumoris fortione fuccedere alia confecutione quadam, & metu tiacui exiflimat.Sed bos etia illudparticulatim refellit, *p fi modo,vi uacui purgatio fieret,leui qnouis ajfumpto pharmaco humoru omnium, & fanguinisetiam ipfim euacuatio fuccedcret.itafcilicet tubulos,qui hauriedis, 1n vacui aquisparantur, nunqua in trahedo habere mo dum videmus.atqui hoc ridiculu efl. Sed quid de ijs di- cas, quipurgandi facultate accidens veluti proprium medicamenti effe aiunt, ex toto temperameto emanas, atq; adeo teperamentu purgationis caufam ejfeputat? His certe,quu temperamentum ex permiflis elemento- ru qualitatibus originem ducat, neq; aliud fit, quidpia (juarn certus quidam ex calore,fiigore,humiditate, & (iccitate concentm ,cur & quopaffo prater primas eas qualitates,vires huic, quam eiusprimordijs tato inter- uallo maiores afcribi debeant,reddedaratio erat. Atq; hac aduerfus eos qui calori, aut temperamento purga- tricisJucultatiscaufamafcribunt. Ouiautepr.ttcrhec fapores etia, & fubflantU modu adiungunt } tjs noteme
O N E S
E re hac obijcipoffe videntur.primum quidem neq; acrid arnaraue omnia, cum tenuijfima etia partium fubsian- tiapurgandi vipr&ditafunt: neq; qu<cpurgant omnia, vel amara,aut acriafunt, vel tenni fubjiantia coFlant, quodhi velutiperpetuii ponere videntur. afcribi vero etiam b&c fkcuitasnon minusodoripofle videtur quam fiporibus,quando exfolo medicamenti odore pluribus citarialumfolet. Qnid ?etiavmbilico,&caicibmad mota medicamenta intcrdum expurgant,quod ^ietms, & Taulm,& jLttuarim docent. jrequenter etia inte- gra euomuntur medicameta,&larga tame deieffiofe- quitur.neq; raro catapotia,qualiaprorfws ajsuptafunt, reddere aluus folet cit copiofa humoru collnuie.^An etia fapores, & fnbfianticctenuitas inbis purgationis funt caufa?Quod certefubflatis tenuitas prxfiarepotefl,pe netratio efl medicametiin intimas,&rcmotijfimai cor ^ porispartes.acrimonia aute,& arnaror cura fentientes partes irritare,tu abflergere aptafunt. ro id aut pofiut nifi medicameta ipjamet in vniuerf >.m feratur corpus, quodfvt nunc quadoq; fieri demmj fieri tameperpetuo no poteji,veluti, quuforisadmouentur y,elintegra vo- mitn,ant deiettioneper aluu reddimtur. no eft ergopur gatio,velfaparu, velfubflantix tenuitatis, vtprimarie caufc opus,vt htputant.Quarc neq; quod fubdrmt, cy- rore vacat,quu atunt medicamenta, qua mims, acria, amaraue funt,biletenuc tantu, ac leuem bttmorc duce- re;acriora vero, amariora, ex maxime longinquis partibus craJJu educere,quale pituitofum,& melancbo iicu efl.amariffimu.n.medicamentueft aloe,qu<s tamen hepar vix attingit,& bile vix expurgat.contra autem armen 9 , & cyanem lapisfaporis ferc omnis expertes, q Cprafertim tritura,& lotionepaffi,)melacbolica,&pi tuitofa excremeta,ex extremis corporispartibus euel- lunt.ita,&poiypodiu,quod dulce e[i,acredinis prorfts expers,pituita elicit,marina braffica,que J'ubamara,& bermodaftylmfert?dulcis,ferofos humores trahit.lfo> funt ergopurgationis caufafapores,aut fubflatiemcd 9 , licetnon nege huius generis qualitates ad purgation.es etplurimu coferre.jlb ijsuero,qui obfimilitudine inter humores,& mcdicameta illos allici ab hispntant, bxc quxrenda ejfent. Trimu quide,quia fubsiatitz vocabuiu no vno ftgnificatufumifolet,fed quadoq;fubftatia vere ipfam,quandoq; autmodu fubftar.titffignificat, vtrnm horu intelliguntiSi rere fubftantia, ea efl materia rei, acforma.ridiculu aiitfit dicere eade,aut fimiliforma, fcu materia coftare medicameta,& bumores, qua toto genere dijferunt,nihilq; coe habent. Si autc fubflantix H ntodii,atquiagaricuspituitatrahitcrafia,vifcida,gra- ue,ipfetamen tenuis,friabilis,leuis,infinitaq; vfu quo- tidie veniutpituitA hocpafto fmilia,oui albumen, ca- fem,itriaatq; eiusgenerisalia,queepituitanoeliciunt, Quodfiin qualitatib 9 fenflbilibus ftmilia medicamenta funt,& humores,quu ea,qaod ad \)ocnegotiu facit,ali$ ad taffu referantur,vtcaliditas,frigiditas,bumiditas, ficcitaA,alit£ adguflatu,vtfapores,ahe ad ajpe£ium,ut colores,ft reperpendas,medicametapleraq; calidafri- gidos etia humores ducunt,ut coiocynthis,cnicm,agari cmpituita,&dulcia amara dulce, autcerte infipidum eliciunt,vt eade colocyntbis, cnicus, agaricm,eande?n pituita,&dulcia amaru,vt mana,& caffia bile,ita ctia fcammonium cineritio colorepr&ditum, & manna,qna candida efi bileflaua,ac myrabolani chcbulinuncupa- tifubnigripituita ducunt.Sequitur nunc eoru opinio qni ad occultas caujas cofugientes ftmiiitudine in fubflatia
ac

VNIVERSALES- 3
'ac fialitatib 9 no manifefta>vtJuperiores,fedocculta irt A certamus,vt ipfi ejuoej; qd in ta multiplici controuerfia
rer medicamenta,& bumores ponut.Sed paucis,vtram fentiamus,libere explicemus.T^aturaliu ergo reru qt-.u
. fimilitudine intelligM ,occulta,aut manifeftk,inqualita -varUfint a£liones,eas quidemjj totialicutfpecieifunt
jibus,autfubftantia,maior no videtur ratio,vt medica- coes, ex intrinfeco rei principio initiu ducere inter oer
mentu bumorestrahatfprabatur.quod.n.fiolet Gal.ex- coftat,qbus de naturaftudiufuit.funt vero intrinfeca re
cufare,boc illos trabere quia valentws,vel ex eo cofu- ruprincipia materia grforma.qua ob reqa attYaSio/j
tatur (p djfumuturpbarmacafnpiffimefruftratapurga- apurgatorijsfit medicamentis, ex earu efi ferie, qux in
Honis expeffatione: quo docemur quandoq; etia attra- totafuntJpecie,eft.n.oi rbabarbaro & fcamonio vis ex
Hioni reftftere bumores,neq;femj> a medicamento fupe purgad x bilis,illudprimu omniu eft inquirendwn,fit ne
rari: alioqui et bec ipfum quod Gal.ait,pr&ter eam qu% huius,de qua hoc in loco agimus, attraffionis facultas
texeuentufit obfernatione,nulla coiuSam babet ronem. tnateria afcribeda an form(..pfecio materiafequmtur,
yerifimile.fi videtur id quod trabit eo qd trahitur effe qu^primas elemetor\viresfequutur,funt.n.hmc &■ftir
•yalidius.atqui no idemfemf trabitaut trabitur,n'o fem piu,et medicamcntoru,&reru inferioru owm materia.
y>cr medicamcntupurgat,jicuti etiam no fernp magnes atq;ficuti duo b;c in elementisfunt ipfis, qualitates ac
ferrufed cotra magnetemferru, aut etiam ipfemet tra. fubftatit,& expermiftis qdem qualitatibus teperamert
Jjitmagnes. infirmaergo hac de reGal. ratio videtur. tu,exfubliantijs verofitqu$ miftio nuncupatur-.itaetil
iAdde,<\$ qu& ob fhmiliaritate,feu fimilitudine fubfian- qualitatu cofufione primce qualit.ites,altern vero qu£ i tia trahut,ob id trahut, vt attraQofruantur: & qux ad ® fubftantijsfecund(,& aliez deincepsfequuntur,fapores %
trahens mouentur,mouentur out vt perficiantur.at quis odores,craffitudo & tenHitas,q moduJubftantia vocat:
medicamcntishumoru vfu4,qu& etia humoribusex me adhec cgtere e$qug in corporibus f mt oTousgeneratim,
tdicamcntis perfettio effe pot eft^ddamus etiapoftre- qn$ fenfuipatet,£r v/dgo fenfibiles nucupantur.Ex his
?no nnnqfatis laudatifAuicnmx ratione.Siattrattio ob diuerf^,&plures in reb 9 attionesfiunt,Jicuti & ecfunt
fimilitudme fieret,ferru ergo ferru attraberet. quid.n. diuerf?,ac mult(:&aficribioes materidi folent,no qdem
ferro fimilins eftffierru j? fklfum igitur eftno fiolum q$ ep has ipfiasmateria edat a£liones,agit.n.no materia no
medicamcntu obfimilitud.inembumores alliciat,fedge forma,fiedcopofitu.-veru materia aficributur,(p ipfima
meratim qSftmilitudinis gratia vlla fiat attraiiio. H<ec xime funt affines.his exceptis c&ters, oes quotquot in mt
dici pofiut aduerfus eos,iqfmilitudmipurgandi vi afcri turalibus reperire eft reb 9 ,forma fequuntur,<& propric
but:}fo difficiie vero etia eft eoru placitu euertere,qui nucupantur,cpform$,ex qbus emanant,funtproprix.h£
antipatbugratiapurgationesfieriputant. Qu&.n.anii ctiaobfcuraatq; abdita dicifolent, <p ignotu & fenfui
fatbiahxctobfcuraxean manifefta ?Vtradixeris ,fu- minimecofpicuu habetinitiu,funt.n.ignote reruformc,
gant &fugiuntfefe qu& cotraria funt,no aut cogrediu- &propterea,qugformasfequuntur,affiones quoq;igno
tur.humoru autem propulftofqua.f.opinio hgcfulcitwr) t&,ftcuti qux afcributur materix <& commesfunt&pa
qu.t ajfiimpto fit medicame7ito,expultricis naturg vifce tentes,q> exelementis & comunibus,&qux fenfibuspx rii opus eft,no medicamenti. hoc.n. licet naturx noHra q tent origine ducant. Hxc quu ita fe babeant, vtrum na.
infenfumjiobisfuis qualitatib^acfubftantia fit moleflu t pricipiu medicamentoru attradio fequitur? materiane
abfurdit fit,fi quis velutifenfualtquopr#ditu,perfequi anformatEx ijs qtixfiupra attulimus vtrii boru oppor-
bumores dicat. Supcrefl iam eoru placitu,quipurga- tunu aQtonis buius initiu fit,difficile liatuere vllus pot:
tricisfacultatis caufam occultaproprietatem ejfe pro- quando & eoru qui teperamentis,ac qualitatib 9 fenfili-
fitentur,q etiam qualitates occuitas, formam fpecifica, bus.i.materiee ipfi,eteoru quiform$ id acceptu referuty
&proprietate totius fubfiantu appellant.Hanc autem depreffa opinio videtur ronibus varijs. Esl tamen,fien-
derident multi,& turpiffimx ignominig vertut medico, tentia noflra, resformx afcribenda non materi<x,fi rem
qnifenfitiuusefi,vtaiunt arttfex,adobficurxs cauftis co j>pendamus.T<{amq;ft natura in collocandis atq; agedis
fugere,apertis,& qu.tfenfui euidentes funtrelitfis.pr& reb* fapienterfefegerere veru efi,a£iiones q coesfunt
fertiaittcastigatione dignws hic author quibufda vifus coem caufam fequt et oportet,& proprias propria. Esi
esl,<p d Gaidifiefferit, qgenttanx, brafiicA marinx, & aut cois reru caufa materia,propria uerefua cuiufiq; rei
:p$oni£ vtres ad manifieftas qualitates referre conatur, formajcamonij ergo aElionequa bile,& agarici qua pi
<& nufquam fpectficaferma agnoficit, rp etia nulla noua tuita & epitb ymi qua bile atram no autbumores alios
vone illius dogma euerterit. alij etia incbftantia ipfum expurgatfq borumprepria efl,no etiam medicamentis
danant,quum alibi de rofa verba faciens,primam eius oibus cois ,form£putarim merito afcribenda,formx in- aperationem.i.purgatione,fuioblitus,inamaritudinem q quam no coi .i.generic(,quapurgatoria oia vipurgandi
veferat.Addere vero etia boru calumnijs has rones nos pr£ditafiunt,fedfpecific<e,qua & fingularem quendam
foffumus.Sidfpecifica formapurgadiuismedicametis humore,& excerta quada corporis regione unitquodq;
inefi:vtpurget,nifi feruata illoruforma,ineffe illisnon trahere natura infttum habet. T^eq; igitur temere vis
■pot.atqui quu ea offeruntur,vita vegetali atq;adeofor hxc,q purgatorijs ineft medicamentis, eorum fpnctas
pna. fpria exuta offerutnr,ne de cotufione,tritura, &co nuncupatur.etfi.n.qug vere fpriafiunt,vni,& oi&fiem
ftione aliqd dica ,d quibusex propria natura miris mo- per coueniunt,pituitam vero, & bile vtraq; &fierofios
dis exmurform£ ergo afcribipurgatrix vis ndpotefi. humores pltirafunt q expurgant:no eff tamen utfacul-
^Adde boc et,quii eadempurgandi vnius humorisfacul tate hanc inter comunifjima accidentia rcponarnus,qu£
taspluribus infit;fimo vis hecforma fequitur,vna etia & oibusfipeciei indiuiduis&perpetuo ineft,fied dignan
borum oium eritforma.qf eft abfurdu.I{ecitauimus ba da eftproprij,quamuisno omnino legitimi, nuncupatio
Senus variade ppofita qfiione placita,& oftendimus, ne.lllud vero etiam cofiare cxiftimo,nbfalli eos,qui to-
quopa&o cofutariautcerte labefa£iaripoffe fingulavi tiusfubftantia.pprietatem banc appellant,quu aUiones
deitur. Bgliquu nuc eft,quado & nos in bac arena defice -vere ex copofito corpore no ex materia aut forma ema.
dimnS)Vbi.p vna veritate,&p bonoru autboritate dc~ neut.jLd b#c etiam,qutm pbilofopboru teftimonio pro-
Mefi, A iij priarim .

C A N O N E S
priaru fortnarutnprouetHS in inferiora omnia ex ctlo, E tudinis vox adea qux idefunt,quadoq; folet, qu& certe
(Vlato mundi anima,Urifloteles naturam vniuerjale, quum coueniant m oibws, tamjimilia ridentur,vt nihil
jhucenai datoreformarujeu colchodea vocatjortu fu magn,ita bos boui,homo homini fimillimus interdu di- ,
fcipiatyfol naq;&bomo hominegignit:no ejt de Mefue citurlicet improprie.identitas n.hxcpotius ejlquam/i
admiradu,q.u medicameniu quatenm tale iformcgra militudo;nos identitatehac alias fimilitudine exa£lam
tia,queprofeiio rei cuiq;largitur,ut boc ipfum fit,quod vocabamtts, quia nihil defit quin cdueniat;rettinf autt
qu^q; efl,& ex cglefti vi,q<ix impartitur formas,purga impropria fimilitudtne nunc dixero. jLuicennits igitur
di vires obtinere medicameta projitetur. Itaq; fufcipie impropria fimilitudine idcjl identitate negat attra£iio-
da,laudadaq; inprtmts Mefux quide fententia videtur. nis caufam eJfe:ferro.n ferru traheretur,& au.ro aurtt;
cubactamenfieoruquoq; opinionecoiungipoffedixe- propria veronon negai.it a&Gal impropriam illa 3.
ro,qui cofcnfurn inter medicamentu,& humores attra- deJimp.med.Jkc.renuitattrattionia ejfe causa, eodem
ttionii caufam ponnnt,no diffido ipjum quoq; Mefuem ferri allato exemplo,proprid aut afcribit. atq; hocpa-
aJfenfurum.Sedadfcribenda attrafiiobfc Jimilitudini, ftoideduo ijmedicinxprimatesfentiunt. Ergo obiecla
nonveluti ejfettrici ca<<fe ejl,verum vtcaufe,qn<z fme rationihiladuerfm nosfacit,qui de propriajimilitudi-
qua no,folet nuncupari: ita vt ipfa quide attioprimum ne,non deidentitate verba fkcimm. merito igiturfer-
celo accepta ref:ratur,ecmws Jinu &fo rmx, &Jo rma- rumferrofimile effe Gal.non affentitur,quod idefpecie
rii proprietates emanant:proxime auteform£,aut cor- f esl,&merito etiaerroris taxandifuntrecentiores Gal.
poriper formam afcribatur,fed no tamen nift interuen hac de re accusates,fi enim ftmile, id efl,cui aliquid idc
tu fimiiitudinisperficiatur, hoc Mefue no Aetrettatum accidit: no tamen cui omnia eade accidut fimilia funt,
arbitror, quifiJimilitudinereprobat, vteffeflricecau- fed eade.quod aut homohomini Jimilis vulgodicitur t
fam reprobat,no vt caufam,quale nos dicimus,qux qui quod obijciunt:accidcntium externorupr$fertim,figu-
deres fi d Gal.fortcfortuna ita vtnosfcribimus fuit in r&, coloris, magnitudinis,aut etiam a&ionumgratia fi-
tcllc£ia,no recieficiutrecentiores,qui ab illo difcedut. militudo ea Jpeffatur, quodbxc quum toti fpeciei com-
T^cq; vero admedicamentiattratttone fola neceffaria muriianonfint, duobustamenhis coueniat:fed quod ad
ejifimilitudo, veru quia no fine calore referari meatus fubflantia atq; adeo materia,ac formaptinet, idem bo-
pof.<ut,pcr quos attra&io fieri debet,babebit ipfe quoq; mo bomini femper dicifolet,no fimilu.^it vero,vt qug
calor caufcefme qua non, rationem ,ficuti etia fubflati& de fpecificaforma obflare nobis uidebatur ,expedamm,
medicamcntorum tenuitas, caufa, cum qua expeditius primu quidem quod Mefue d.xnant, quia d Gal.difcedat
purgatio fiat,rationem fubit.amaritudo uero acrimonia referete ad mamfeflca caufas omnia, & fbecificdfor-
& fapores vno verbo omnes inpurgatione indigni funt ma negligente:quod etid nullam aduerfm Gal. promat
caufe nomine: fed maioris dutaxat aut minorts calidi- ntua ratione; hoc inqud,$qui ac dofti iudices nullius ffti
tatis,autfubflantif crajfitudims tenuitatisue,funt figna. mabunt.Thilofopbiprobi <r ingenuifuit nullius autbo
& btftc qu£ na incidendo penetrado abflergcndo magis ritate feduci,q:tin quodJentiret iibere proferret. neq; valedtydocerepoftut. H&c igitur de attraffionis medi- autquduis Gal. brajficamanna,gentianaq; manifesiis
camentorum caufafint difta. C&teru fi res itafe babet, qualitatib 9 agere fcripJent,amaritudo tame, aut alius
quid ad rones, quibus & fimilitudo,&proprietas hxc vllus faporpurgatorufacultatis caufa funt ,fed figna.
fupra ~iprobatur?Diffi:iles eat profeElo Jemper vifcfunt tdtu,quali fubsldtia,modo fub(idtm,calore,ac ficcitate
nobis:paucistamen. qttum primo loco de ftmilitudine medicametu coflef.dein vero, quatu incidedo,attenua-
obijcitur no maiore effe ratione vt medicamentum hu- do,aperiendo,abitergendo valedt.purgatorice verofo-
mores trahat,quam ab iifde trahatur,probaturq; vires cultatis tantu abe/i vt caufa fint; vtneq; etidperpetua.
Cquod Gal aitj in medicameto no effe maiores,quam in fintftgna,quddo infinitafunt amara,acria,faifa,acida 7
humoribm, quando non Jemper trahunt medicamenta, qu£ eiufmodi vicaret. Sed eflo etid vt aluum Jubducat
ftcuti neq; femper magnesferrum trahit;idfatisfucere ntarina braffica amaritudinis acfal/cdinis rone,&ge
foffe pro Giil .videtMJ-, quod licet quandoq; fruflrentur tiana,quia amara eflexpurget; quidtamen in reliquie
medicameta expe£lato euetu,plerunq; tame expurgdt, propemoduifinitismedicametis Jimtliu affionu fitcan
quod argumeto ejl humores fuperare. quanqud interau fa,neq; Gal. expreffit,neq; eim pnulatione ex manife-
etia fuperatur ob naturx illius, qui afiupfit robur FuLci Stis caufisfumipot.iure ergo ncgleffa etid Gal.fnia co-
turergo Gal coiettura quotidiane & ordman$, (vt ita mune aifert Mef.purgatortjs oibm caufarn ,Jpecificdfor
dicdjobferuationis teflimonio.Q^pdauttrahant medi- |-j ma:qua quide quta obijciuntfuiffe dGal.ignorata-,ut de
camcta,ut bumoribus fruantur,cui miru ?vtjriidtur,in~ m* illis Jpecificg form % nomenJUiJSe ab eofuppreffi:m,q
qua,vtjria magneteferro aiunt,no velutialimetisfruu formd inter cauftu nunqua agnouit,vt benefatetur do-
tur,qu£ viuut atq; ignoramm certe quishumoru vjm fti,& iniilius Libris verfatt viri;no is tamenfubftantict
ipfts Jit medicametvs, ignoramm etia quctperfettio hu proprietate,qu.£ eadem cuJpecific^formefacultate res
moribm ex eo congrejfu aduemat; noob id tame coten- esi,dijfimulauit,cu in reliquvs,tu inpur^atorijs.id quod
tiofius dcjpicwnda b&c res eflnobis,quos naturs. magi- obperuicaces moflrareidaggrcdimur.Vrinu quide 6.
fieriu,conftliuq; latet de rebusmultis. Sedquidad^iui ftmpl.medic.fhcultatesaitmedicamentorualias rone,
cema negatem fimilitndinisgratia vllafieri attraftio- alias experietia dignofci,rom qnide,qu£ calJkciedo,re
nc,quddo ferru ipfmmetferru,& auru aurti traheret* frigerado,humeftado,exficcddo:fola vcro experietia, ^Ub«.'**
Cbciliauimm hos rnagnos interfe virosalias. nuc aut quce totiusfubflanticeproprietate afficiunt .Hocipfum
vt buic loco fatisfdciamm,illud aduerteduputamm,fi affirmans lib g.facultates ait, quaproprietatistotius
cuti ftmilta ea f.nt,quce aiiqua in re coueniunt,fimile.n. fubftantia ratione infunt,d metbodo ac rationeejfe alie
Tlato effe ait,cui aliquid ide accidit; ita,eade dici qtM nas,&perfold experientia dignofci. Hic etid lapides
in oibm coneniunt.lmproprie aute qum fmilia funt,ea- dicit virespartim fecundu ejfeftrices qualitates habe-
dcdicas:&quceade,ftmtlia.TransferritamenJimili- re,partimfecundumtotimfubflatieproprietate. Quicl
autem

VNIVERSALES- 4
t yiineipi ecutetn per efftftrices quahtates intelligat, lib. io. ex- A purgadipotcfia* no amaritudki afiribitttr/ed rofie ip-
plicat priorum liurorum fumma colliges in h&c verba. fiusproprietati.amaror vero aut illim caufie rationem
„ oftenfum efl(ait)medicamenta qu& effefiricibm nomi- fubit,quam,fine qua non,appellant; aut ipfa amaritudo
)} natis qualitatibus agnnt,ntpe caliditate,frigiditate,hu :deft,rofipartes, quibus atnaror ineftfiubieffi locum te
}} miditate,& ftccitatejhavu miflione effici acerba,aufle- nent,in quo purgatoria facultas refideat. hac vcro ro-
„ ra,fal/a,falfuginofa,amara,acria,dulcia,pterea exter ftt ipfi,ficuti alijs quoq;medicamer.tis totim fubflantix
}) gentia, refcutientia,attrahentia,emoliietitia, vrentia 3 fprietate,ac cflefliinefl largitione, linfte ergo accusat
j, fceptica,cruflica, ad h&c fecundu alia<s atlionesmagis magnubmcfcriptore incofianti&.Quodfequiturmagvs
,, fj>cci/ilesfarcotica,fynulotica,glutinatoria,tufifiularu anxiit femper me habuit,ratio.f.tu prior tuposlenor,
}i tH vlceru,aut carnis excrefcentia detrahetia.b&c Gal. quaaduerfusfpecificam huc forma adduximm.Hista-
qutz verba idcirco attulimus, vtne quis purgatoria, de men h&c forte fatisfaciant.jlc priori quide,quu corru-
qua bic agimws ,facultate referriad effettrices qualita pta medicametoruforma corrupi & eius attiones opor
teseoauthorecontendat. Scribitveroetialib.g. iafpi- tereaffertHr.huic,7qua,itairiobuia poffeexiflimarim.
dem viretem vere fprietatem habere,vtflomachu,& euulfis certeplatis, ac artificiu. terendi,coquedi, mace-
csvetris adhtefu adiuuet.Et lib.rurfum decimo,cp ster- radiue expertit,&- vegetale,qua uiuunt,& formapla-
cusbubulumapum, &veffarnmmorfibus profit,fieri neipfamjpecificam corrupi. alioquienim adhucviue-
poffe ait, vtdproprietate totiusfubflantiiz eueniat. Ita rent.difpofitionestamc,qu<tformx inflrumenta erat, cu
etia lib.ll .cancros exuflos,quod rabidisfuccurrat,opi- materia ipfafupereffe,veluti&figura,& color,&fa-
nari fe ait fieri ex totitis fubflantia proprietate contra for,&plura aliafuperfunt.cu his ergo &poteflatis il-
Cap.8, Telopisdofforisfuifententia. Jltnone etiaZ.de comp. lius, qit<eformx inerat feminariaquxdaremanere, ab
med.perloca, eclegma ex cochleis ab ^Afclepiadepa- hifqfforme aHiones fdire no ejlaratione alienu.immo
ratu, & lupinu iecur in hepatis affeEtibus prodeffe ait fquod quisforte magis admireturjinf mt rebus agendi
nonfecmdu vnam,autaltera qualitate,fed/ecundum vires nonnunqua,qus tamen nift diffra[ta earu f ubflan
totafubflantium ?proptereaq; medicamenta hcecpro- tia nunqua fefe exerant.id in magnete videre cfl, q vbi
bat vt benigna, qu<z & nutrire iecur poffint, & media ob fitum,quo obducifolet,uel alia quis ob caufam trahe
qriit fint iuxta calidi,ac fiigidi oppofitionem, omnibus re defijt,cofra£lus nouas veluti uires trahedi acqrit.ita
inteperaturis conueniant,vt qucz exfiibslatim proprie- feri & in purgatorijs medicametis. h&c enim difrupta
tate comoditatem defe exhibeant,neq;calidas,autfri- eoru fubflatia,atq; adeo forma,tum vegetali,tumpro-
gida-sintemperies l$dant?Quaob rem quumhxcitafie pria exuta,fi£pemagispurgando valet,qua integra &
babcant,patcre exifiimo, quiexGal.fentetia proprie- viuetia.huiusqidicimus,lathyridis femen exeplupr^
tates refutant, non fiatis ftrenue in eius libris effe ver- beat,quod integru deuoratu minus qudm cofia£tum de-
ca <je \b fatos. ^lnvero purgatoria medicamenta proprietate C trahit.cuiusfiandret no obfcura efl ratio.foluutur.n.vin
soiano. fubfiantmanmanifesiisqualitatibus agereidem exi- culaveluti qu£da,vbifiangitur,&inpartesoesinna-
jiimet, ex6de fimpl.medic.fiic.plane! confiat.quu enim to calorinoflro adituspatet,ad que.funu pertinet,uim B
medicamentorum qualitates alias ratione, alias expe- qu£ poteflate medicamento inerat,in affufvt aiunl) du
rientiad-fcidcceret, atque experientiaeas dignofci, cere.qua ob rem quamuispurgatiofpecificam formafie
Cap.17. " que ex totiusfiubflanti£proprietate:interhas,qu£ tota quatur,corrupta tameforma,vt atlio htzc obeatur,qucz
fubfla/itia,fnnt,ait,qusifacultatis deleteri£,& delete- formafequitur,( licet non vnius fitform<e,fed animalis
riortim alexitert£,&purgatoria. Qmd ft quis obijciat etia calorisjbocpaffo fieripojfearbitramur.Quod aiit
non effe hoc ipfum legitimu, Gal.iudicium, quum. 5. de fequiturfifpecificaformapurgatiofequitur, quia eade
fimp.med.fac.&alibi pa(fim,purgatoria ,totiusfub- vnius detrahedi humorisfacultas pluribus inefl,vna et
flantim fimilitudine humoresalliceretueatur: Tfobis eritpLuriumfpccificafiorma, quodeHabfiurdu: hoc,in-
equidemlicet varijs vocibm Gal.vtatur: idem tamen qua,ita diluipoffe exifiimo.differt bilis a bile,pituita ii
per fiibflantu totius fimilitudinem, totius fubflantite pituita,& plures humoru flnguloru f mt differeti£,qua
proprietatem, &totafhbflantiam fignificare prorfum do altj,tenues,alij craffi,vifcidi,calidi,acres magis,aut
videtur. idhuius reiconietturamnobis prabet, quod minus,ergoliceteudefpeciehumorempluradetrahat;
qwtm6.&9-de fimp.med.facu.de abrotano,&lapidi- no eiufdem tamenmodi,fedneq; eadem copia,eadem
bus verbafiaciens, qu£ d proprietate totius fubflantise, D violentia,ex eodem loco,eadem noxa, aut comodo, aut
agunt, a methodo ac ratione ejfe aliena ,folaq; expe~ eodem temporis interuallo medicameta h£c detrahut.
ricntia agnofici afierat:hoc rurfum idem 6.fimp.alyJfo t h£c igitur d fpecifica fiorma fortaffe etiam prodeunt,
& reliquis tjs afcribit, qu£ totius fiubsiatie fimilitudi- quamuis non ignorem ex materia, & Jubflantia modo
ne agunt.lt aq;(quodpollicebarjpatereexhispotefl& eadequoq; variare.comeniant ergo in eodemducendo
(pecifica form& vim,fiub diuerfio licet vocabulo, d Gal. humore & eadem a&ione medicamenta plura:no con-
agnofci,& ab eo Mefuehac in re non difcrepare. quem uenient tamen in agendi modo, &^ reliquis. id quod re-
tttam vt dificrepare aliquis contendat, quod nulla no- qitiri dixerim,vt aliqua eadem coftareforma dicantur.
uaratione refutatarn opinionem confutet, quod obyci- Sedeflo etia vteadem atito fit,& fimilisplandhumor
tur,nonadmiramur: quando hic adeaqu£ medico funt eodemprorfim modo apluribus trahatur:non id tamen
longe-ptiliora tranfiturm fatts habuit prttermiffa lon- fequi putandum efl,vteadem ffecificaformafit multo-
giori dijputationequidfientiat breuiffimeaperire.lta ue rum, quando rhabarbariacito,qua bilemdetrahit, etfii
ro etiaquod illum inconflantitedanent,nonmultiaflima rhabarbaro omni&fiemper conuenit; illius etia ma-
rim.habet certe rofia ex amarorepurgandipoteflatem, xime propria noeii,qu£ vni illi coueniat :fiequitur ta-
quod vbihic euanuerit, abit ipfa quoq; fkcultas purga men non minusfiecificafiorma, quam qu£ maxime pro
toria,ficutietiimedicamentoru quorumuisalioru fit- pria efl a£tio,qudqutdem,fi quis,qu$ namfiit,nos roget,
cultxs eoru fapore abolito faceffit. at primaria tamen fatemur ignorare,& credimus ignorari,ficuti et aliaru,
plu-

C A N O N E S
pluriutn reru form& ignorantur. J.tq; hic obieftarnm rationum,& in futnma gpofitcc qiuHionis fitterminus. w Edicamctu prcctcrca humores purgat, fcd Wjb,flTu IVI natura cius a&ionc inchoatc,limuatc,di- ri«,etc.Naipta humoru vacuatio natura; cftop 9 ,
nis fimtiem r c , *.. _ . ^ ~ . 4
jibt humorg led per medicamcntu lpliusnatureeartincisin- ftrumetu.Natura enim vt (ait Hippocrates)mor fuiflirtafeu boscurat,nomcdicus:mcdicivero munusprx-
cipuumeftnaturse inftrumenta fuppeditare. €OST • A ^ on ^ s y H ua Medicameytuni humores purgat, J ~\.pr1cipium ejfe ait naturam; eam enim inchoare, limitare,& dirigere; ita vt, euacuatio fit opusnaturx permedicamenturn,ytperinsirumentum.Id veroHip- focratis teJiimonioprobat,qui curationem ejfe ait natu rs. opus,nd medici.Est igitur hoc loco vt dubites.^ittra liio.n. humonm no efinaturx corporumnojirorumgu- iernatricis opus,fed illius,qu<&forma eji medicamento- rum.Quin etiam Hippocratis fnia videtur iportune af- ferri.Trobandnm efi,no medicamsntorum,fed corporii naturamcuraremorbos : ^Atquodex Hippocrate ad- ducit, no eji de medicamentis,fed de medico. Trofe£io quum purgatio dnplex qufdam aciio fit,tum humorum ad ventrcm attraciiojum corundem extra corpuspro- fulfifyhumornm quidem attraffiono eji naturce co~rpo- rum a£lio,fed natura,acform<& medicamentorum;atno tamenfine corporisnatura, i.innaio calore; qui vim in medicamento fopitam excitat^ j n a £tum deducit:at- tratti rero ad ventrem huxnoris perfecntio & expulfio "pnius eft corporum naturaopus, alle£ios ad ventrem bumores ob fui vel copiam velqualitates molejlosnon ferentis Itaq; ftue attra£iionem,fiue excretionem fpe- £iemusinpurgatione, vtriufq; caufa noperperam cor- poris natura conftitHitur,licetvario modo; expulfionis quidem abfoluta & vera, & vna citra vim vllam me dicamenti;attra£lionisvero ra<tvvct'mov,feuadiutrix *aufa,& in earumgenere qu& caufa,fine quibus no,vo cantur; quum vera primariaq; eins caufa fit medica- mentorum forma ac natura.Ha£ienus igitur de medica Tnentipurgantis a£iione re£ie Mefues ,fententia vero q txHippocrate affertur, licet abiterprete hoc loco qna fide medicoprolata afferatur,vere tamenquu abHip- focrate ipfo.6.vulga.mor.fe£i.$. id in vniuerfumpro- f>onatur,naturas morborum effe curatrices, de natura, 3fio vt medico tantumfed etiam,vt medicamento copa- ratur,intelligi debet. proptereaq; opportune adducitur ■adp robandum , fypurgatio non fit medicamenti a£iio , fed natur.-e.ita vt meopericulo andeam affirmare,fuif- fe a Mefue,nudam, vtab Hippocrate proponitur ,fen- tentiam hoc locopofitam: licet,nefcioquo cafumedici quoque fuerit interpofta commemoratio.
QVa: fi opus naturai,aut quatitate, aut quali- tate malefica vincut,immoderatiusagunt magno naturaj incomodo,quatitate vero fi plus quam natura exigit,vincant, noxa multitudinis inuehunt. fi aute qualitate malefica, non multi- tudinis m5 noxa, fed alia quoq; atq; alia cxcitat. MOND. Iica hsc eft dubitatiojvtru medicina laxatiua cua- vtm ntedi- V j cuei hnmorem per fui complexionem quam ha- ^ et ' ^ P rxc, P Lle calidam, quia de hoc eft magis dubiu, fu7m'Jm. ^ videtur cp fic. per id medicina habet euacuare humo- ■ftcxmnem. rem, per quod attrahit ipfum: fed medicinalaxatiua at- trahit ipfum humorem per caliditate: quare &c. maior eft nota,eo quod per hoc medicina haber euacuare, quia attrahit. Minor apparet, eo q> caliditas eft vna ex caufis attra£huis,vtponit Auic.primo can.Fen.prima, cap.de vwwibas nsturalibus miniilracibus, capitulo cuam de
E operationibus. Item,fimedicinaeuacuathumoremrc? foluendo per fui caliditatem: ergo etiam per caliditatem euacuatipfum exfoluendo. fed itaeft:ergo &c.Maior eft: nota,eoquodeuacuatioper folutionem humoris,&eius refolutionem nodifferunt,nifi fecundum magis &mi- nus: etiam ex alio differunt,quia vna eft manitefta,vt il- la qux fit per folutione^alia occulta, vt illa qua h"t p refo- lutione. modo magis & ininus manifellu &: immanife- ftu no diuerfificant principiu operationis. In contrariu Scj^mfh; eft Mef & alij autSores.Dicoad hoc principium, per quod medicina euacuar humore,eft duplex.f.generale, p 11' quod medicina.f eft euacuatiua no determinati humo- • ns:aliud fcilicet fpeciale, perquod medicinaeft euacuati ua determinati humoris a determinatis Iocis,p determi- nata loca,illu etia attrahens ad determinara loca. Modo ii loquamur de primo principio operauonis medicinx folutiux,dico,q, ipfa pot talem euacuationem facereper coplexionem,& prarcipue calida.Ro eft ifta,fi medicma P folutiuaperlui cojjlexione calida poteftmtroducereva- cuu in corpore,tunc ip/a per fua coplexionem calida po- teft humorem euacuare: fed ita eft. quare &c. maior eft nora eo,q> medicina folutiua cu euacuat attrahendo, in- ducir vacuu non abfolute,fed vacuitate fubftantia-. mi- nor apparet,eo dc rone calidi cll: dilatare,& aperire,& inanitioneinducere, & ficpercofequens vacuu inducit,
& facit Joca vacua.Sed fi loquamur de fecudo principio» per quod medicina folutiua humore euacuat:dico g, lpfa no euacuat per complexione, fed per forma /pecificam.
Ro eft ifta,omnis operatio,qux eft appropriata alicui rei & no eft cois,fir a propria fpecie fiue fpecifica forma: fed medicina foluriua hoc modo afiiimpta eft appropriata determinato humori,illu et euacuans a detcrminatis lo- cis:quare &c. maior eft nota au&oritate Platonis.oe.n. quodmouetur,afpccie&afpecificaforma fua agit, qtf ei propriu eft: minor eft de fc nota.Ite hoc conrmeturfic. fi medicina folutiua euacuat determinatu & propriu hu more ipfum euacuans,per coplexionem, aut lpfum eua- G cuarer pcr fimilitudinem,qua habet ad lpfum inqualira te prima,aut per contrarietatem cj habet ad ipfum: non poteft dici ipfum euacuat perfimilitudinem quaha- bet ad ipfum in qualitate,quia tunc hoc mo turbith eua- cuaret cholera & no phlegma,cu fit ei contrarium, quia phlegma eft frigidum & humidu;item etia epithy mu cu fitcalidum & ficcu non euacuaret melancholiam , fed cholera,quia cholera eft calida & ficca: & viols, & feru caprinum,& fuccus atriplicis no euacuarent choleram, fcd phlegma, cu fmtfvigidx & humidx,ficut phlegma.
Nec et poteft dici,q, medicina folutiua euacuat detetmi tum humorem per contrarietatem, qua habet ad ipfum in qualitate: quiatunc hoc modofcamonea no euacua- ret choleram,nec etiam rhabarbarum, ci1 medicina: n5 fint contrarix in qualirate ipfi cholera:,fed ei fimiles. E c per hoc foluunt'rationes, eo cp omnes c6cludunt Cp me- dicina folutiua refpettu operationis lux communis,que eft euacuare quemcunque humorem indeterminatum , potefthocfacereperfuicalidamcomplexionem , vnde H & hoc coceffum eft, nam medicina folutiua calidaeua- cuans indeterminate humorcs illos, euacuat per lui ca- liditatem, refoluendo & euacuando humorem quemcu que,& non determinatum, per (ui caliditatem.
PVrgantia medicamenta no modo imoderata copia, c q S T. autmalefica qualitateincomodafimtfed etiapar- ciusfumpta. quareadpriorishuiuslibricalcem id quo que docebit,quomodo fymptomatibus fuccurras,qii£ ex medicamento imbecilloproueniunt. Sed non ejl vthic alieno loco omnia commemoret.fat.n. esi maximoruin incommodorum meminiJ]e,quorumgratia de malignis, benigmsq; medicamentis difputationem hanc injiituit.
QVapropter tuaintereft, medicamera nialc ficaa falubribusdifcernere. Suntautema- ^lefica qucdam toto gencre ,qaoru virtqs CfFrxnis omnibus cit cognita } vt thymelea,lathy
" ris,

VNIVER
iiS ;,cuphorbium • Alia [ fpc&e tantum, vel acci- A dcnte maligna,eaq; ] in multisgeneribus,vttur- bith nigru,agaricus niger,6c durus, colocynthis vnica in plauta iua,icammoniu Sceniticu.a qui- bus (ambobus) abftine,nifi iiquado in maguis )V' afteCt/bus eft ins (prius omni rone corredis) vte- du,idq; cuformidine,& pr^meditatione. Mor- vfTlkZZ bis.n quibutdam vcnenaiuntlalubria, vtvipfcra '«"• ' elephantiaii,malcfica tamen vi eius modis om- nibus, vcl lalte quibus nobis licet,fracla,vt dicc- nius (lib.2.) quanquaftolidiquida, pracipuc ru- fticiA idiota' improuidi, quibulda non caftiga- tis vtuntur,ignorantes quantanoxa principiDus corporis parubus, & vinutibusipfum corpusgu bernantibus, afterat venenu illoru perniciolum, r.is cttemi j\feq; tantu ha:c delctcria funt vitada, icd onmia qnoq-, alia medicameta ctia benigna,nifi dicen- B ta »t u - daf poft (iig Dei gratia rnihi licuerit) coditioncs obleructur.Huiui auteobferuatioms in lecerne- ^'•Z. M> domedicametubenignua malchco,mcthodus f "' i ver/atur,in coiiderandamcdicameti Cubftatia, $™i-.t't" repcratura, icquentibus teperatura qualitatibus, WinSt tactiiibus,oltacWibus,guftatilibus[vihJibusjtcm ftttifinfii/i- p 0rCj loconatali,vicmia medicamenti alterius, numero.Abhis.n.hngulisdiftcrentijsdiipoiitio 'medicttme'- quedapropria,«Scvirtus medicameto acquiritur. u f u , s iti* f orro a medicameti iubftatia difterentix ipfvus "Sufttt'"u'i luntobkruadx,li ld eft leuc,grauc,raru, deliim, t't,craifum,tenue,lentum, friabile. Per qua,-, medi- n£c-tm camenta bona a malis fecernerc potens. Quce.n.
^ unt intcr h? c facultate valetiora,qualia siit om- tmjift,nt,a. nia trahendo purgantia,quo funt leuiora,co mc tmc'fr/et liora,grauiora aute maligna.Ob ld icamonium, uSamm. coiocynthis,euphorbiu, agaricus, nitrum, aloe, &iimiliaieuiora funt prjELtatiora: fimiliterqux humiditatehabent excremetofam, vtagaricus, turbith, polypodiii,icilla, & iinulia leuiora funt meliora. Contra Veco grauiora lunt meliora,veL quiouscoacta efle fubttatia deoet (vt hcrmoda- £tyius,iris, cyanusiapis:) velqux coprimendo purgat(vr myrobalanijipecies riiabarbari,abfin- thiu,abiinthij tuccusjvelqux lcnicndo purgant &lubncando (vtpiyilium,pruna, myxa, caftia fiitula:) velquxpiena, 11011 vacua elfc oportct (quaiia cailia nftula, tamar Indi, balanus myre- ptica,cnicus, granu nil, (quod carthamu indicu quidavocant) ricinus, & limilia. De fubftantia rara,vtde leur.de dcnia, vtdegrauieft iudican- du.Quaiusautcm fubftantia fnabihs cife tenuis, &lciua clTc craiia videatur, tn id abfolute veru non ett, cu ex nis qua: fubftantia iunt craila, (vt idedetenui potiiceai) quxdam lenta,&friabilia mueniantur, vt ex aloe craila, quxda lenta, alia fnaoilis.Ide oftendunt lcamoniu, falis fpecics,& rnuu. Sagapcnum quoq; elt lcntu,& tenax, ied tenuc:6cuern anacardus. Noeftigiturvnicum rcnue, friabilis cauia,ncq; cradlim lcnti,&gluti- noii, ted a puntate,& impuritate cii tenuitate,& crailitieiLincta, prohcilcitur vttunqi na purum & tcnueettfriabile,impuru fimul & craflum,eft z lentum. Praetcrijla,quorum cilcntiaefthumida lenta,vt iaccharum cadum, manna. In hisenim quodpurius&tcnuius, eft glutinoiius.
A teperamentoaut^, mcdicamcntu benignu
S A L H s. 5
amalefico feccrnitur, per qualitatu primarum adtiones &opcra: na medicamcntu calidu, cal- mo,&fu M fadio, tcnuatio, rarcfactio, maturatio, coClio, viarumapertio, & fimilia cfrcftapropnaconlc- qnuntur: fi auteimmodicecalidu eft,mor(us,de liccatio,fitis:fidcnique eftfunime calidu, infia- rnatio,vftio cauterij modo, morliis acerrimus, . attractioimmodica,confumptio, plioenigmos: idcft, rubrificatio.Frigidu aute, frigcfactio, cru- r * d< h' 2 "f e ditas: & fimilia: fi iupramodu eft frigidu, coar- ctatio,obftruCtio: fi extreme frigidu cft,congcla- tio,[ftupefa<ftio]mortificatio.Humiduitehunie««w»i'K datio,lubricatio,lcnitio,glutinatio: fiadmodu efthumidu,obftructio, flatus, naufca, &fimilia <•* [prsefertim fi etiam glutinofum fit:]Siccum dc- T p ' c Lcl'jt','. iuquc,riccatio,rarcfaClio,emaciatio,[coarctatio cauitatu,] cutiscorrugatio,cutis iciflio, furfura- «»». rio,& iimilia. Propterea mcdicamentu purgans caliduin, falubriusfrigido: humidum (icco, & etiacalido. In fummaquanto medicamentum eft temperamcrohominismedio pvopinquius, tanto falubrius: quantorcmotius, tanto mali- gnius.Quod fi qualitatibushisa media hominis temperatura extreme recedat, vencnum potius eftdicendum, quam medicamentum.
Tadus indcx eft certus,mollis,duri, afperi, le- 5 nis,molle eft quod cedit noftrx catni: duru con- Se 9 k '"' a
■ n 1 !• -11 1 r -1 . ■ pnatuTxm
tra,cui noftra caro ccditullud quoq; tacile parti- tur,aiteratur,corrigirur: hocdifticultcr. Afperu quoq; a iiccitate ett,leneab humiditatc: ob idq-, medicameta purgantia, prxfertim viriu violcn- tarum,lenia,luntialubriora,&aliafimiliter,prx 1 fertim quibus & lenibus & alperis in eodcm ge- nere efle cotingit: afpera cotra. Sic colocynthis, abfinthium,fumaria, elaterium, agaricus, & fi- milialeniaprobantur, afpcra improbantur.
Medicamenta bene olentia funt falubriora, oifaau,,. quia odor ille bonus, partes principes facultatu, ccufontcs, roboratjipus inftaurat, & facultates, animamq-, exhilarat: grauius:contra: ob id cffc- 6la moleita; & difficilia illi fuccedunt.
Sapor aute pr.Tfcr cartera obferuandus in iu- cufatii* dicandomedicamentopuvgatefa\ubri,autinia lubri. Nahic medicameti virtutem immutat, & modicediuerfamfacit: hocaut locodefapori- bustantunobiseftdicendum, quantii addiIeer-/V- nendum medicamentum bonum a malo perti- neat ,quatenusfcilicct eos proprice qua:dam &
> purce dhpofitionesomnesconicquanrur. T<*j%ui!Z
Acreenim medicamentfi facile inflamatur, ^™. mordet,penetrat,aperit,vrit,vlcerat, flatus difli- pat,tenuat,incidit,fcparat,refoluit,elonginquo attrahit, ficdat, emaciat, fitim facit: obhxcola cito,&valenteragit, &fuatenuieflcntiaamaru medicamcntum^ & csetera imbecilliter aut tar- depurgantia, celerat, & purgantiora rcddit. Amarumautemficcat,coniumit,vlcerat,ape- . .
. . n . 1 j • - \ ssitnAri •
ritonficia venarum,ha:morrhagia mouet,a pu- trcdine vedicat, terget, incidit,torminofum eft, conturbat,rcfoluit, attrahit, fcdtardiusquam acre:flatus diflipat, fitim cxcitat, valcntcr agit, fcd tarde, iuaq; crafla iiibftantia acre obtundit.
SCiendu vt vidcamus cam corum qux dnr in litera. MOND.
Navrponit G-4.de fimpl.med.fumma.^.j.cap.&cc.
2.fa- t

C A N
i.fapor amarus eflpoftfapore acutum incaliditatc, ve- rumeii tn q>ipfe dicit in^.fumma,^) duplexeftfapor Syram*- amarus,hoc etia ponit Auer.cap.de mo. cognitionisvir r»! duf/ex, Cutum me d ic inaru ex faporibus. Vnus eft,qui generatur ex vftioepartiu terreftdufubtilium,ficut qn res dulces fiiit amara::hoc.n.cftpervftionepaitiu terreftriu fubti- liu,quce in eis iunt, ficut qii mel ex temporis diuturnita- te in amaritudine couertitur,licut et contingit de fru&i- bus qnfuntdukes,&pofteain proceflutemporisfiunt amari,ficutcontingit de amygdala dulci,qn fit rancida. Alius eit fapor amarus,qui gencratur ex vehemeti,& for ti congelatione facla a fiigido,ficut eft opiu, quod in fa- pore cft amaru,& ell valde frigidu,ficutprobat Auer.in f .fui colledtorijihoc etia modo cotingitin frudibus an- tequa pueniat ad debita maturitate: primo.f. fiut amari, poftea potici,poftca ftyptici, poftea acetofi & poftea dul ces,ficut ifto mo eft glas,aut caftanea. Modo prim 9 fapor in coplexione e valde calidus: fecud 9 aut eft frigid 9 . Ideo Mefue deprimo fapore amaro hic inielligit, & no defe- cundo, quod apparet,eo q> tales operationes,quas expli- ca thic Mefue ,non copetut fapori amaro fecun domodo dicl:o:non.n eftveru dicere de opio,gj fitapenauu:imo eft oppilatiuu,fimiliter noneft et confumpuuu,8cfic de alijs, loquitur hicergodeprimo /aporeamaro, qui eft valdecalidx coplexionis polt acuru,generatur.n. per fo- la vftionepartiu terreftrium fubtiliutn, quare oportet,q> vftioin co iuu cfFcitu relinquar,q eftcaliditas, Scideo ifte /aporin coplexionea&iuaru eftcalidus,& in cople- xione paffiuaru eft ficcus nam ifte fapor habet duas co- ditiones,propter quas in eo non eft humiditas: vna eft, quianonutrita\iquodanimal,eo q> nutncauo tit exre aliquantuludele'_tabili,moddexamaropuro prarcipuc no deledtaturanimaiia.-hocautenon eftnurritiuu, quia in eo non cft humiditas, qux fit materia nutrimenti,& ideo no nutrit.& propter aliud,in eonon eft humiditas: eo qudd res amaraalias res a putrcfacrione praiferuat,& ctiafeipfam,vndcineanunqua generantur vermes,& ideo in ea non ell materia putredinis, talis aute materia efthumiditas, & ideoifte (aporin complexioneeft fic- cus priuatus humiditate, &prarcipue fuperflua, tamen non fundatur in fubftantia ficca ignea, quia in tali fun- datur res acura: fed fundatur in ficcitate terreftri fubti- liata per aduftionem, vt conuenit in re cineritia. s*ifi, Q Alfum \x~io incidit, tcrgct, tenuat, liquat, lJ mordct,a putrcdmc vcndicat,c6turbat,iub- uertit ventriculum,& ad vomitum impellit, fic- cat, Citim cxcitat, afpcrat, cxpurgatradendo, aperit, Scheccomnia opqra imbecillia&tarda efficitiobhcxc, fuamq-, mediocrem lubftatiam, omnia imbccrllitcr, & tardc foluentia roborat.
Vncluolirm itcmienit,lubncat,laxat, mollit, abominabileeft, &nauieabudum, flatusgignit, obftruit.HxcoIaIbecilliter,& tardcpficit, fuaq; mediocri fubftatia acre,amaru,(aifum rcprimit.
Duicu* Dulce lauat,lenit,obftruit,flatulentueft:om- niaautem haecpraftat imbecilliter,neccito,nec tarde, fed in horummedio: acre autem, amaru,
falfum quoquereprimit,fed infipidum roborat.
IN parteifta Mcfue ponit virtutes&operationesfa- poris dulcis, propter quod eft aduerrendum vt ponit
G.in j.& 4.defimpl.med. ponitenam Io. filius Ser.lo- co pra:allegato.fapor dulcis eft fubftantia: xqualis, reni- peratus m humido & ficco,declinans tamen ad humidi tate,habens etia tcmperatii calorem. quod apparet,nam videmus g? res dum perueniunt ad perfecta, & tempera tam decoitionem,fiut dulces,ficutapparet in frudlibus, ficut etia fi perueniant ad fuperfluam deco&ionem lunt amarae: ficut & quando res non funt perfette decodtar, non funr dulces, ideo res perfecte dccodta & temperata exiftens dulcis eft,calore temperata,licet fapor dulcis m- tionefaporis declinet ad caliditatem & huxniditatcm,
O N E S
E hocergovifoapparetratio eorumqux dicic inlitera.Di cicenim q?,dulceeftlenitiuum,lauatiuum,& hochabet fuihumiditate. Oppilanuum,hocetiam habetpropter fui humiditatem:& exalio eftoppilatiuum, eo quoi ci- nus attrahitur ab hepace indigeftu a ftomacho propter fui dulcedinem, eo quod hepar valde deleCtatur rn dulci bus,vnde dulcia quam plurimum eleuant, id eft oppilat fplenem & hepar,vtponit Gal.i 3.Therapeuric2.&pro ptemanccaulam ponit Hipp. & comentator ln tertio acu.quod vinum dulce eft oppilatiuu generatiuum ve- tofitatum:quia non excedirin caIore,& eft etiam humi- dum. Etponitoperationemiuamdebilem.coquod ifte fapordulciseftvaldeamicusnatura-, vndenonagit co- tranaturam, & ideo medicina(oIutiua,qu;c m faporeeft dulcis,facit ftiam operationem valdedebiliter, & pra:te- rea cum medicinis folutiuis efFrcnibus admifccntur me dicina? dulces, vt fcilicer iftce medici ns effienes fiant magisbenigna:&amica:natura:, ira vt cx eisnon fiat operatio, qua: lit egrediens naturam. F A Cidunvpenctrat,aperit, inddit,diuidit,te j£\.. nuat,terget,denfat,afperat,extinguit calo- rem, citoagit ha:copera-. Tcd in medio valcntiu, & imbccilhu eft:fua deniq^ lubftantia tenui acre obtundit, dulci&ii]fipido vigorem addit.
ADuertendum quod duplex elt fapor acetofus,qui- MOND- dam eft faporacetofus fimplex,ficut fapor agreft^, quando appropinquat maturitari, &etiamficut fapor herbx, qux acetofa dicitur: alius eft fapor acetofus, qui iimplexnon dicitur,&ifteeft faporacetofus,qui dici- tur fapor acris,qui acumine participat,ficut eft fapor ace ti. modoprimus fapor acetofus fundatur m fubftantia frigidaaqueanon digefta, necbene permiftacum ficco terreo, vnde quanto plus procediteius pcrmiftio,tanto magis appropinquar dukedini, fed fecundus (apor ace- tofus, non folum fiindatur in fubftantia frigida, aquea, fedetiamfundaturinfubftantia ignea, vndehabet ali- quas partes fubtiles & illas pi opter putrcdinem, qili eft " ineo,dumexdufciadacetofumpermutatui,mcdo Me- fueloquitur hicdeprimo fappre acetolb, non de fecun- do, eoquod hx mcdtcin.c non benepolfunt applicari acetofo didto lecundo modo.
STypticumintrocogit,denfat,repellit, robo- rat,diuifa glutinat,tarde & imbeciJJitcragit, sr * r ' fuaquefubftantia crafla prxdicta omniaobtun- dit,quibus acrc,[amaru,]& falfum vires addunt.
ADuertendum vtponit Gal.in z.de fimplic. medi. MOND.
3-cap.ponit ena Serap.fermone z.primi lib. prx- ail.cap.fapor ftypticus ctt fi~igidx,3c ficcq complexion is, fundatur enim in iiibliamia terreftri crafTa valde,& per hoc di fFert a faporc amaro, eo quod licet vterq; fit ficcz complexionis,tamen vnus cft c u caliditate,vt iapor attia rus, alius eft cum frigiditate, vt lapor ftypticus: differut etiaminalio, eo quod fapor ftypticus fundatur infiib- ftantia terreftri craffa nec vfta, nec incinerata, fed con- H gelata, vt ita loquar. fed fapor amarus fundatur in fub- ftantiaterreftri fubtili vfta, &per hoc conuenit m com- plexionefaporftypticuscumponrico, quia vterqueeft frigids & ficcicomplexionis,licet ponticus fit maioris ftypticitatis & crafTitiei,quam fapor ftypticus.
INfipidumdcniqueJubricat, flatulentumeft, tnjipu;. obftvuit,denfat, congelat,calorem extinguit, & ha:c omnia rarde, & debiliter, fua tamcn fub- ftantiamcdiocri, acre, amarum, falfum, ad- dum r eprimit.
Propter hax , qtux medicamcnta purgantia funtfolum, & omninoacria, vt euphorbium, tliymelxa, funt maligniora, quam fvnceriter^"* amara, vt colocynthis, cucumer agreffis. In ho- rum mcdio funt acria limul,& amara, vt fcam- monium. Innocentiora hisfunt acria fimulSc
ftyptica 5

V N I V E
ftyptica ^vtthymum, cpithymum. Hisadhnc . niitiora, qux amarafimul & ftyptica funt, vt rhabatbarum,abfinthium, fumaria, (aloe:) in horu medio acria & amara,& fimul ftyptica, vt ftcechas. In fumma quanto medicamentum ab acri & amaro fapore recedit longius,tanto eft be nignius: quoq; acris & amari medicameti pro- portionemftyptica fubftantia magis vinc-it, co cft fanius medicametu. Saluberrima quoq; funt dulcia, vt callia fiftula,mana: & infipida,vt pfyi- *£r[Tt™L lij vifcago:& dulcia,fimul &acida, vtpruna, ta- t*r.n,mp\ marindi. Minus his falubria, dulcia & amara fi- vphZlZl mul, vt viola:: meliora, quibusaddulcedinem &amaritudineacceftit ftypticalubftantia,vtro lx: ftypticitas enim medicamenta omnia pur- wr. g2 t j a ' re ddit falubriora. Quibus aut natura deeft ia j u ^ rc a liquid,ars naturx imitatrix & miniftra, id futficere debet:quo aute modo dicem'poftea.
Ex coloreaute fecretio medicamenti benigni a maligno certa,& vniuerlalis fumi nequit:qua- qua ex accidenti in quibufdageneribus fitordi- nara & fcientifica: vtagan'cus,colocynthis, tur- bith,aibafuntpra;ftatiora:nigra,maIefica:fcam- moniu fubaJbum aut variu, eft bonu: nigru ve- ro,malum: rola exadte rubra, melior, & alia ali- ter, vt in fimplicibus fingulis docebimus. De his autemqualitatibus tcmperamentum fequcnti- bus, ii plura requiris, lege philofophia naturale. 0,7^, Ad medicamenti quoq; dclcdlum recie iudi- candum,& bonum fit an malum, expcndcndu, tempus iuuat,tum quo medicamcnta funt ptx- cipu.e colligenda,vel non colligcnda:tum quan- to virtus medicamentorum durare poteft. Qlk-- dam eni m recentia funt meliora, quam vetera: 1 alia contra, dum antiquata funt, euaferunt mc- liora: aliain horum mcdio iunt.
Meliora fiquidem recentia funt, primo fty- ptica & amara,(nam cu ipfa fint ficciflima,vctu- ftatc adhuc ficciora euadunt, ob id dctcnora ) fccundo loco quorum facultas imbecilla eft,aut fuperficiaria,aut facile refolubiIis,ob rara corpc- lismedicamentorutexturam. Antiquatis enim his,tepus vires omncs refoluit.Incontrarijs ho ru contra res habet, hoc cft, antiquata ihnt prx- ftantiora,& acria fimiliter.T empore etenim ca- ioreorum inflammabilis,& fuperficiarius (quo hasc, dum recentia funt, mordent & vrunt) ex- pirat, acrimonia autem a reliquo obtunditur. 'S*!/a nct- Media autem recentium, & antiquatorum , . *uJtc{Ta'r dulcia, infipida, & falfa funt prsftantiora. Nam humUit* falfa, recentia turbant ventrem, & euertunt ad iTfiTXati naufeam & vomitum:veterataeade,morfu vio ve» auii. i cn ter pungunt. Reliqua duo, recentia quidem» ' oblargu humoreexcremetofum funtfiatuleta. ^CiarUrd [vetufta vero exanimata iiint.j Recentiavero& mni mma, antiqua intelligcprocuiulq; gcnerisnatura,[n6 rT n tu h . HC eodedierum,menfium, velannorumnumero w/in metienda:]nec qux germini proxima funtrece- ' tia,neciamvetuftateputrentia.& vclutiamci- ncfacia, veterata hic intclligo, fedminusdiu, aut magis, poft collectum icruata. Quoautcm fint tempore medicamenta colligenda,&quan- diuviribus integns leruari poilint, poftea DCO aufpicc diccmus.
R S A L E s.
^ Locus autem natalis, quia mcdicametis fim- '■ L " w • plicibusmultisnonrnodo proptam gcneratio- ne& felicem prxftat, lcd & propria quanda vir- tuteimpertit, in medicamentorudeledu,maxi- * mi faciedus eft. Natura etenim (vt Plato inquit) i„ r.vx». locis quibufda, aliquas virtutcspropriasimper- tiuit, quas illa rebus in fc genitis & crefcentibus comunesfaciant,fedtantu diuerias, quantum cau lx harum difterunt, & artifex natura cftmul tiplex.In locis ita que liberis,excrementaq ; nulla fortitis, planta: proprictatem pcrfcclioncm quc aflequuntur generi fuo debitam: in non libc- lis, excrementorum naturam induunt,& a per- fcctis degenerant. Attrahunt enim finguii ex terraalimentum fibi familiare, & conueniens: vitis (verbis gratia ) dulce : lupinus , nitro- fum; colocynthis, cucumcr agreftis, amarum, cx partibus tctrx aduftis natum. Eiusautem rei inquifitio, fermorvis noneft prxfcntis, fed al- tioris.
Obid plantx humido exctementofo prxdi- txnatura, inlocis[humidioribusquidem, dc- teriores: ] ficcioribus vero, prxftantiores eua- dunt:ficciorescontra, inlocis ficcioribus , pcio- res, [ meliores in humidioribus damnantur: & thymelxa, cucumer agreftis, colocynthis in fic- cioribus &calidioribusmalafunt &venenofa: abfinthium item maritimum eft maleficum , vt lcammonium cx regione Scenitarum : An-
, n. ■ ~l ■ ■ finfhiH.fiu
tiochenum vero citprxcipuum:] qux enim lm- mar,ni t t,z moderatius calidx funt,vt fcammonium, in lo- d £Taul?. cis calidioribus, peiorcs etiam euadunt, & frigi- ^ ^ dx ad portionem. tuTlacXl
- Adnxc terrx, & pcr hanc plantis virtute ma- gnamimpertit, &variamnonfoltantum, fcd aliorumquoque corporum c^leftium afpedus hunc locum &illumaliteratquealiterafficies. » de e Uus - Inquo caufarum genere, quxdam plantx lo- ^. aHU & cum,& cclum habentes fux intemperaturxco- e< ,'„1a'cL. travium,funt meUores: alix fimili emendantur: ficguaril,& aquaticum fifymbrium, & qua: ali^ humido abundant excrcmentofo, fub coelo fu® naturx diftimili meliores funt: turbith quoque, agaricus, fcammonium, iub diflimili funt me- ^ liora. Plantxprxtcreanonnulixexalteriuscu- iufdam vicinia vel conta&u, mcliorcs aut pc- iores euadunt: fichcrmodadylis fcilla, aut ra- phanusvicina,vigoremaddit: & thymusepi- ^thymo, &quercus polypodio, & fennx ruta.
Confra autem malignioraeuadutfcammonia, efulxaut tithymallis propinqua : polypodium lapidibus: cpithymumozymo.Numerusquo- que plantarum vel fru&uum, vires eorum mu- tat: nam caflia fiftula fingularis, & fola eftprx- ftantior, contrafolacolocynthis, fcilla, cucu- mer agreftis, deterior vis enim plantx, & terrx, diffufa, multisqucdiftributa, eftremiftior: to- ta vero in vnicam plantam, aut fru&um folum coacia. valentior. Eodcm pertinet fruftus quan- g titas, quod in paruum virtuscoada,cft valcn- tior: inmagnumfoluta, imbecillior ;obidco* locynthis magaa eft mcliQx.

De
- C A N
medicamentoYum deleclu, indicntione
fhmpta■ ab ipforum facultate.
Edicamentumpurgansa noftro calo- re in cnergeiam redudummotuvic^ lento vacuat: neque cnim vacuaret, nifi naturx vim afferret.
O N E S
MOND. T? Xhisverbiscocipimasduo principia,perqu?me- 1 v dicina attrahit humore fibi proprium a locoi.ad lo ca comunia expulfionis. vnum cft principium extrinfe- cu magis,aliud eft intrinfecu magis, & per hoc concipi- mus modii operationis correfpondentem illiprincipio. principium extrinfecu magis iftiiis operationis fiae at- tradlionis humorum folutiuaeft medicina. cuenim fit quxdam res non naturalis, eft ficut eius principium ex- trinfecum,vnde non agit nifi regulata a natura. ha:c aut regulatio eft duplex, vna eii eius regulatio,vt exterius exi Itens eft antequam a corpore alTumatur: na ipfa opera- tur per principia Cux generationis,& debita comixtione elementoru regiilata cum debito afpeftu ccrlefti, & hoc no eft aiiud, quam forma fpeeifica in ea cxiticns , vnde quiddam addit fupracoplexionem m edicinx. vndeme- dicina attrahit hunc humorepropm; per comixtionem proportionata,& regulata a corpore ccrlefti, &c fuo afpe- dlu,& hoc eft,quod dicebatfupra. M ef.ty medicina folu- tiua attrahir humorenon qnia calida, nec quia frigida, fed quia ra li virture ccclefti dotata, quia in ea eft forma ipecificata,&per hocinnuitur ,quod medicinaeft prin- cipale agens in aurahendo humorem non incitatiuum, aut irritatiuu, fed principale: vnde ficut magnes princi- palitet per fotma tpecificam,qux eft in ea,attrahu ferru: itamedicinaperfui formam lpecifica attrahithumore fibi proprium, tamen no eft principiu perfedriuum, aut copleriuum illius attradhonis, fed potius natura: Alia eft regulatio ipfius medicina:, quado interius eft aflumpta, & hanc regulationem forrita eft a calido,& virtuternam medicina lolutiua comparata corpori noftroeft talisin potentia,& noadlu,humoresattrahens. omneautquod cft in potentia relatum nobi%nunqua fitin adu talc, ni.fi reducatur ad adlum acalorenoftri corporis,& ab co re- guletur,& tunc ficut eft attradho humoris propr ij, qux qu ide eft in ea potentia, cu hocquod agit fcilice t in adtu. fecundum regUlationem, qiia fortita eft, f. a calido natu- rali. & hoc iatis confonat veritati, fi enim in aliquo lo- co exteriori ex vnaparteponeretur multaquantitasfca- monex, & ex alia parte poneretur quantitas pauca cho- lerx,nunquam fcamonea attrahgrpc choleram, nunqua ctiam cholera moueretur ad /camoncam, & ideo opor- tet, quod eius opetatio fit fecudum regulationem,quam fortitaeftacalidohoftricorpotis, &hocetia vultinfra Io.Mef. ficnim ipfa perfe faceret hanc operatione fine alicuius auxiiio, tuc ipfa per fe fanaret corpus, quod fal- fumeftammonatura omnium principaliter eft opera-
trix,& fanatrix sgritudmutn principaliter,& hoc modo
ale:
JE ne.Neq - , enim educit,nifi quiartatur .T vim infert.Tpfa.n. medicinainquantuiuuat virtutem expulfiuamalicmus membri,in quo mebro erat multo teporecontentus ali- quishumormalus,itaq> eratfadtus illi membro cofiie- tus, & tunc a membro no poflcr expcll i,adueniente me- dicinaipfum membrum vineenre & incirante ,fit quod tuc talis humor nociuus a membro expellitur,& vlq, ad locu comunem expulfionisperuenit, & hoc modo me- dicina (blutiua infert vimnatura:.non enim hoc eft vio- lentiafimpliciter,qua: fit dcftrutSiuafiueimpeditiua o- perationis ipfius natura-: immo cofortat naturam in ex- pellendo. iterum etia talis violen tia fimpliciter fadta ipfi narura: eft irregularis & mala; hxc autem non eft mala, fcd infert iuuamentum ipfi corpori euacuando ab eo,qd prrcter naturaeft, in tantum quodeft regularis. iedhxc violentiafecudumquidfadia per incirationem virtutis expulfiuxmebria medicina fo!utiua,& per hoc foluitur quoddam argumentu,quod con/ueuitfieri.Non viderur p (diceret aliquis) quod medicina folutiua euacuet inferen 'do vim natura:,quia fi faceret medicina vim natura:, tuc eifet pugna inter natura & medicina - ,quare eius operatio no eifet regularis.Soluitur periadi6ta:na hoc non eft vio letia,qus fit cu pugna, fed eft violetia,qux fit per quandi incitatione natura- a medicina, cum.n. virtus cxpulfiua mebri incitaturabaliquarenocente, tuncvehementer operatur,vrponit Gal.v.deacc;dcnn&moibo ,& ideo qa virtus expulfiua mebri inciratur a medicina,inciratur et ab humore, qui ;a comotus eft per medicina - ,ideo tuc virtus mebri vehementer illu humore expellit:multa n. videmus principia,qux valde vehementer operantur,qfi incitantur ab aliqua re nocente, & hoc habet verii in vir tutibus naturalibus, lrnmo etia m vitaiibus & animali- bus,vt ponit Gal.praxipue de virtute vitali in libello de caufispulfuum:ponit.n. quodvirrutes aliqua neccifita- te affumenteSjf abaliqua re prster naturam, vehemen- tius operantur,& tunc poifet fieri pulfus fortis valde.
q A TtraEiionistjuumtresmodos^Alex.z.qutifi-Md-
XV tur.tradat,quxdam.f.vi&ta&utrahunt,& bec cap.ij. viouenio monentur, alia caloris vi,quod intermedium efl, trahentia,quod eft intermcdie cmiunHim confecu~ tione quadam, vacui videlicctratione,trahmt,alia eb familiaritatem henigno motu trahmf: iure cuiufnam modi rncdicamentorum attraciio fit,dnhitare licet.Ca- lenusfand,de qua re in fuper\orfbusfatis,ob familiari- tatern attrabere, qua!pUrgandi facultate pradita jiint faffim tenet,pr<efertim 3 .defiqipl. med.fac.atq-, ita in tertio attraciionis modo reponit.Contra hoc in loco Me fues no nifijob v i 0 lentiam, quam naturg infert,vacuarc medicamenta fnuncians,inprim0 modo coliocare.atqj i Galeno hac etiam in re videtur difjentire.Mefuc aute aliipulaturllipp.& quotidiana experientia. Sani non ignoramus,uelie aliquos magn<£,& eruditionis,<$r a:i
exponendo dicemus,quod ptincipale agens in hac attra- j j tboritatis viros,quia ~piolentiaminferut,qii£ purgani, «Sfcione humorum ad loca comunia expulfionis eit ipfa nifiprimi ordinis hanc. efi'eattratlionem,&propte
virtus expulfiua mebrorum,inquibus cotineturhumo- rca Gal.damnare,quodtertio modo, ob familiaritatem res nociui;& attradiiua virtus,qu$ eft in locis cSmunib 9 fcilicettrahere ea exiflimarit ,, quando qii£ hoc pafio
expulfionis ,&exhisduabus virtutibusperueniuntpo ftea humores ad ftomachum & inteftina,fed inftrumen DmrZ dul. ta ' ea S ens ipfa medicina.Per hoc (bluuntur dua:qu^- inddentium ftiones, vna eft in qua qtmitur vtru medicina folutiua fitntio . attrahat humores ad ftomachum & inteftina per virtu- tem,quam acquirit a corpore noftro, an non. Soluitur etiam fecunda quxftio, quid fit principalius agens in at- trailione hac, an medicina, an virtus operans cum fuo naturali calido. Quare dicendu, q, principale in hoc eft virtus,& eftprincipiii intrinfecumiftiusoperationis,vc etiam fupra ponebat Mef.audloritate Hipp. omm.n.na- tura eft operatrix rerum,& fine natura non educitur hu mor a corpore,medicus vero minifter eft. T angitur etii modus/ecundu quem natura operatur in hac attratSio-
trahunt,benigno no violentomcdo atiiciunt.Tfo eft ta- m en,ut nos uel h<£c ratio, uei ullius authoritas fedncat. Qu&primo modo attrahuntnonfolum ui, tafiu tra- hunt, fed eadem tangendo amplefiendoq; trakunt, & dum mouentmouentur: atq-, propria huiufmodi attra- £iio esi,atmedicamenta, quo pafio amplefii humores- pof[unt,auttangere,quomodoetiam moueri ipfapofiut t fenfit & motu omni deftituta?fomnio certe hocprepius videtur,adanimal autem (vtego video)primaattra~ fiio pertinet .ita.n.equi currum, autnauim trahunt,non ita etiam medicamenta,neq- } magnes. Confultius igitur ftatuiffe medicos alios omnes dixerim,impropriam rne.
dicam

VNIVERSALES- •/
iicamsnti ejje attYaftioneni ,qna, Cjuod tYahit quiefcit. A ventriciilipr&fertim expurgatio efl; "verijfimu ejfepu-
neq; enim ad ipfos humores medicamentufertur; fed tofcatere enim ventriculu hyeme pituita,& ea crajfa,
vt mox ofiendemus,quiefcens illos allicit cu obfubfian- vere liquidioripituita, &Ftate biliofisexcrementis, &
ti£fkmiliaritate,tum ob alias cauft/s,quas fupra expli autumno atris,proptereaq; diuerfis hifce ieporibus di-
cauimm-Mmedicameta(dices)vim i?ifcrunt:qngter- uerfe quoq\ euacuari, vt rationimaxime cofentaneum
tio modotrahunt,non inferunt. Quodvim faciant, re- fit; ita quod expurgatio huiufmodifiat, attrattionend
fpondeo no attraffionis effe caufa:fed infuntipfts prgter eji opmjedfda perficitur abfierfione. expurgato aute
attrahendi vim,qualitates eorufubflantae annexx,na- ventnculo fi tlli medicamentu adhuc b&reat: tunc de-
tur&hominis aduerfe , ob qucvsperturbari neceffe efi: mum neq; vere liquida, dtflate biliofa, autumno atra,
funt.n. & fapores ingrati admodu, a quibus naufea, & hyemepituitofaexpurganturfemper;fedtaliaa circic
vomitm,& mordicatio,atq; aliaea cffe£iapr'odeunt,q liantibus partibus,ac a toto plani corpore alliciuntur,
hicprimo capitefufius docuit,fecandi,wcidendi,abfier qualia attrahere aptum fuerit medicametu,illifcilicet
gediflatm excitandi,conturbadi,&idgenus alia:funt peculiaria,&propria.boc etia ijs euenit, qu&Jubducen
fcetidi odores, &fubfiantia ipfamet medicamenii toto do aluu expurgant.primumfani abfierforia,qua viget,
fepegenerehominiinimica,d quibusomnibws affligi potefiate,quicquidobuiafit,euertunt,fennoHrapotius
cportet. Sed non medicamenti tantum caufa perturba- natura ab illorum acri,& molefla qualitate irritatafct
mur. quin,& bumorum crajfitudo, aut lentor, viarum _ £lo impetuforas pellit; dein vero infita vi familiarem
angufiia,obfiru£iioq; totius nox£ frequenter origo effe humorem ad fefe alliciunt, quipofimodu expultricis fa
folet. quare,& diuinm Hipp paranda effe corpora ad- cultatis conatu deorfumprotruditur. Quod auteex eo-
monetantepurgationes, vt humores fcilicet fluxioni dem Hipp.posiea adducitur, cuietiaquotidiana expe-
<aptireddatur,& vi£, per quasferri debent,expedian- rientia aflipulatur, trahi, fcilicet medicamento omni ,
tur. Ob has igitur caufa<s affimpto medicamento con- humores omnes in fuperpurgationibm, vt veru efi, ita
turbamur,no autem ob attra£lionem:h&c enim blando, fententia noflra cofirmat.cur enim, quod JhmiliariJfimK
&amico admodumfit motu,nifialiud obflet.quare, & eflprimum trahitur,quacunq;menfura medicamentum
fepijfime obferuare cft,ex cafligato,& opportunepro- dederistcurfcamoniumfemper bilem, colocynthisfem
finato pharmaco abfque vlla prorfus noxa larga fequi perpituitamprimo loco,dehinc humores alios eliciut ?
attratfionem,& attrafti humoris expurgationem.Lrit argumentu hocprabet certe, ypeculiaris facultatis,
ergo medicamentorupurgatiu attrafiiopropria,& ter qua peculiare humorem qu&q; detrahunt,non comunis,
ttjmodi vt Cal.&medici vniuerfim omnes cofentiunt. autfortuitee. *4tcurfhmiliariattratfo,alijquoq; humo
YAcuatautem proprium, & familiarem fi- resfucceduntf Gal.de fmpl.med.facul. venaru imbe-
bi humorem, nonetiam alium quemuis, cillitate,ofculorum laxitatem,& medicamentimordi-
nihacbioeius,ob quantitatem iniuttam [& qua- cationem affertpro caufa: venas f.& quiaa medica-
Jitatem aiiena] effrenis, ac immodica euaterit. mento mordicantur,ac quodamodo emulgetur, & quia.
COST. .i Edicamentaaitproprium humorenopromifcue C eiufdemedicamentividtemperiefuacadunt,imbecil-
J \jLhumores omnes educere,quod, &paulo pofi re- los reddi,& imbecilliter continere,atq;ita medicamen
icn doc P e M-b° c i&Gal.in lib.de purg.medic.facult.& jLuic. toexpultricemvimirritantealienosetia humoresex-
4?« p i.Can.& % Auer.$.Coll.& ante omnes Hipp. inlib.de purgari.Eande qu&fl.$.Coll.proponit jLuerr .& difjol-
Vexlfi natura hom. Contra tamen idem Hipp.eode libro,medi uit aliter qua Galfed tam obfcure,vt vix, quid velit in
camentu,ait,idem,fi qitater in anno exhibeas,hyeme pi telliga.hoc tamen voluijfe auguror.Quum duplex infit
tuitofiffima tibieuomet,vere liquidiffima, tesiate bilio- purgantibus medicamentis attra£iio,vt idem jiuer. eo
fijfima,autumno nigerrima,atque idempaulo etiam di- dcm loco docet,altera calorisproprij, qua abfolute tra
xerat infuperpurgationibiis cholagognm medicamen- hit,altera aproprietate,qua no humoresquofuisfed f-
tu bilemprimum,dehincpituita,atrum bumore, acfan prium,& expropria regione trahit;vtraq; b<ec trattio
guinem detrahere:phlegmagogum autempituita pri- poteflate medicamento inefljreducitur autinaffum ab
mojpoflea bilem flauam, atra,& ipfumfanguinem eua injito noflro calore.at vim hancpecidiarem,vt certum
cuare.Qua res fi ita habet,educetergo medicamentum humortexcerta regionetrahat. attrattione.f.ex pro-
quoduis humorespro diuerfo tempore,& diuerfa men- prictate,no nift fub certa quada,&exaffa medicamcn
fura omnes,neq; vnum trahetpeculiarem. Scribit etia ti menf tra fortitur. quo fit fub alia menfura hctc quide,
jLrifl. i .probl.medicamenta vbi in ventre refoluta, & qug exproprietate efl definat,fola aute ea remanet,qu£ ad venas delata funt,ex venis, quia cocoqui nequeut re d merito calorisperficitur. calor vero , quicquid obuium
gredi,& quicquid obuium fitfecu detrahere-, atq; hanc cfl fmifcue trahit,proptereaq; attraBione exproprie-
ejfe,quapurgationem vocamm.quare fi hoc quoq; ve- tate feriante,caloris tamen illius vi purgatio adhuc fe
rum e(l,nultu-s etia in trahendo eritdelecim. Cxterum, quitur,fed alienibumoris.Htecf xrbitror)jlucr.fenten-
~t>t bis fatisfkciamm.animaduertendum,duplicem me- tia efldpofitis ab eoprincipijs no recedens,neq-„ vtmi
dicamento omni cxpurgationem fieri: alteram abfler- hivtdetur,paruieflimanda,ji em,vtipfep'ofuit,duplex
gedo eorum omniii,qu£ obuiamfiunt: alteraattrahedo, attra&io medicamentis inefi,cdis altera, ita.n. qus. fitd
quodpecuhare efi tatum .pollent.n.acria,amara,falfa, calore,nucuparipotefi :alterapropria,fi .ppria h$c,qua.
acida medicamenta abfiergedi;dulcia autem,&infipi- no nififub certa medicamett mefura feruari maxime co
da abiuedifacultate,vtpriort capitc, hic authorfujim fentaneum efl,ob exceflu corrumpatur, comunemfuper
docet.medicamento igitur cttiq; quii duplex buiufmodi ejfeintegra,ueritatis jpccie habet:atq; ob id alienos hu
expurgatiofuccedat,priorea efl, qu<e abfiergendo, & mores traht.'}fobis certe,licetidfujpeffum habeamus,
hac quicqimd obuiurn efl eximitur-.pofleriori vero, qu£ quod attraHione d proprietate ex elementorit mijiione,
Attrahendo abfolmnr,no mft quodpecnlicye efl,&pro aitemanare;h$ctame jLuer .de duplici attrattione opi-
prium. quamobrem,quod Hipp.fcribttde vomitu, qui nio tnaxime arridet. Eflo qiGal.ait y vtvafa imbecillia.
Mefuts. B fint

C A N O N E S
fint ob medicamenti mordicaniis moleftiam,& ob eius E & infuperpurgationeputo euenire,in qua,ut modo dixi
fuclum,vt etia eorum laxiora fint ofcula, ac irritata a ex jLuer.fola viget attra£tio,qu$ calorisfit ope.de pur-
medicamento expultrix expurgandi modu no babeat; gatione vero ipfa,ab jlri(i.ipfi me rci veritas abducit.
inejfe tamen attrattionisnd nibilneceffarimn videtur, Vanqua vero omnia prope medicamenta
qtmm adhuc vigeatmedicameti calor, attratlionis co- y ^ pn rgatia gcnere iunt deleterin, aeiuavio-
mune inftrimentum;&expultrici facultaticontentrix lcntianaturaenoftregrauiffima: jpiata-
mebrorumuisnumquanonreluffetur.etA.n.imbecillior menatura,quibus poteflmodis illorumotibus
fortajfe hcc efi reddita,no tamen prorfus inualida, alio facultatcs noftru corpus dii penfantes purgando
qui,&fanguinis & bumoru omniu,exlargiorimedica difibluentibusoccurrit: dii corporisexcremeta
meto omtii euacuath fuccederet expultrice uigente,co- illis trahentibus,non modo facil is permittif, fed
tetrice autem proflrata. Itaq; prtfer expultricis opera, etia his pcr mcdicamenta expellendis, tanquam
prfter uaforu imbecillitate,atq;ofculoru biatu,de quib. onere leuata,recrcatur,n6 minus, q fi ipia motu
Gal.quod in fuperpurgationibus euacuatoproprio bu- fuo naturali cxpelleret. Porrofitpurgatio duo-
more ahenifequatur,calore medicamentipotiffima cau bus potiilimu modus (vt lib. i .aphorif meminit
fam effe egofacile affirmarim. atq; itapropofita folui Hippocrates)interdu vomitu agitatafurfum ad t. 7 . s . f .u.
qugfilone.Jt obijciat aliquis,fi exhibiiu ampliori mefu llomachum materia: frcquen tius, deicdionc,cx
rapharmacuattrattrice nopropria,fed coi agit, vtait F crementis ad aluu deturbatis. Ne putesauteme-
jLuer.ergo quodcunq; ipfumfuerit,tenuiores primo bu dicamentu purgans ventriculo, reccptu ad hu-
morespoft crafjiores educetnnllo aliobabitodeleftu.Co morevacuandumpenetrare, fed vi attraftrice
tra tamen propinato maiori copia melanogogo medica jfibi infita dele&u quodamcognatum humore,
meto atru humorevi,&pblegmagogo pituita educi pri & familiarem,ex venis,& covporis rncatibus lcu
mofemper loco videmrn,relitta bile, qu$ tenuiorcfl . fum latcntibus, ad fc ventriculum, & inteftina,
Impulit hxc rononnullos viros, certepr<eftantes, vt de rapcre: quomodo Mxgncsferrum,&L fuccinum
*Auer.malefentirent.7{obis vero infirma admodu obie fcftucam, <Sc aha quadam alia attrahunt.
(iio videtur.T\[onftatim medicamentu largim fumptn A T^tiqua vcrfio itahabet(&i/ludideo quoniam COST.
immoderatucdcipit calorem-.fed innatxnoftrg calidita J \ medicina laxatiuaperueniens adftomachu, non
tis vi exfufcitatur primu,& ad agedu promouetur: tuc adit bumorem,quem euacuare debetpenetrando ad ip-
-veromedicamenti calore viccsreferantc attrattoria, fum:fedvirtuteattraftionis ftgillatain ipfa attrahit. quoq; vis,qu( exproprietate illi mefi,exeritfefe,& q J eligens, quod ex humoribus eft eipropriim attrahere.
fropriu,acpeculiare cuiq; efl,allicit.at excadefcitpau & eft comparatio operationis eius ad materias, com-
latim infitus corporis noftri calor cotinua fubminiftra- paratio magnetis ad ferrum, cbarabe ad fuftem, & ad
ta ex medicamcnto materia, & medicameti quoq; ca- ^ alia.JVariant tamen etiam codices. in manufcript. qui
liditas maioriacceditur flama: quofit,uteiuspropria Tbilippi T^icolotif Florentini medici egregtj opera
•vis calore certametatrafgrejfo corrupatur,& trabere ad nosperuenitlegere esi,faddit)alij ocsfidit.JP x efuta
deftnat,tuc veropeculiaris humoris euacuatio fuppri- re iuxtapriore leiiionc ^Afclcpiadisfcntentia videtur,
mitur,intenditur aut altera uis,ipfa uidelicet caliditas, gigni d medicamento humores opinantis.iuxta uulgatd
& trahedo laborat,fed nullo amplius deie£iu,quicquid litera,opinionem eoru,qui rnedicamcntum cocedere ad
obuiafit,trahit:tenuiora tamenprimo loco, & fluxioni ipfos humores, & vniuerfitm corpus exiftimarunt. Esi
aptiora,deinceps etiacraffiorafubfequutur,fanguis au aut qutfftio vtraq; digna animaduerfione.jin medica-
te,iicet atra bile,& crajfapituita tenuior,minm facile menta certe humoresgignant,quos educunt,fufius Gal.
admittitur,quod eo mebra maxime alatur.Ergo cur me lib.de purg. med.fac.profeqwtur, cr coueliit,in eandem
dicameta maiori menfura ajsuptaproprium tamen hu- tamefententia is quoq; videtur interdum ire,ueluti quu
more alliciant,attra£iicisproprierobureft, quod nofta 3 .deJimp.med.fac.mcdicamcntu nntiusfia corpore fu cap.14.
tim dijfoluitur.difioluitur aut po(lea,tuc vevo purgatio peratur,no autem fuperat, inhumores ait degenerare.
nis efifinis.incipit autfuperpurgatio, & fola attraciio quare, & eu damnare jluic.merito videtur 1. Can. <Jn rcn 4. ia.
cois viget,&humores cofufe omnes trabuntur, qui fa- vero,quodinquaft.2.ambigitur, medicamentu ventri- i^bi.^4.'
ciliores.Erit igitur,vtfemel dica,fuperpurgationis cau culo immoreturjeu in vcnas, & corpus vniuerfum co-
faipfa quidecaliditas;purgationis aut,vispropria. re- H meet,difcrepareamedicis vidctur jirift.&ipfametex
Beergo Auer.attrattionempropridrioniftcu determi perientia.Medici,prccfertim<Auic.l.Can.hererephar~
nata menfura cofisierc,m ftperpurgationibus auteat- rnacu ventriculo,atq; ita trahereperfuafum habent.Co
traUricem coem uigere arbitratur.attraftioneaute co- tra jlriH:i .probl.id ubiin ventre refolutu eft,in venas
munevoco,qtM ex calore.qua quide fi recentiorespur- per cibi vias permeare:ex uenis aut,quia concoqui ne-
gdtibus medicamentisgeneratim inejfe intelligunt quu quit,regredi,atq; humores detrahere,fed,& quotidia-
ad peculiaretrahendivimgenerale,quoq; quanda tri- no quoq; experimeto videmm,aJsuptorhabarbaro, & bui illis oportereaiunt; reUe illiquide,fednonrenoud cafta fiauefcerelotia,quodargumeto eft,advenas atq;
docentfin aliaprgtercalore vim effeputant,fruftraeos ipfosetia renesduobgcferri. Quin&jluic.caufam red
arbitror laborare.Sed de hac re fatis.Qu.id aut adjiri. dens,curmedicamentu interdu vomitum, quddoq; alui
fententidtrahimedicamentis,quicquid obuiafitfcribe- deicQionefaciat;citu,auttardum illius ad inteftina de-
tis ?Sufpeffa ea femp nobis fuere,qu<t is,diuinus alioqui fcefum ajfert. ex quo pertingere ad inteftina medicarne
uir,fcribit depurgationc:quado experientiapland ipfa tii,atq; adeo uentriculum excedere,cofirmare videtur.
peculiarishumorisdelcciu cuiq; ineffemedicameto,ad jtt vero, vthxc etiapcrpedamus.quod primoloco qux.
monemur.qiipfeigiturait,vtinprimo ipftuspurgatio rit,anmedicamentubumoresgignat,deqmrenotatur
nis initio veru effefateorfmanifeftis.fqualitatibus, q$ Gal.incoftavti£,&erroris etid ab jLuic.mgenue dica,
uetricuio adhp etfecado,attenuddo,&detergendojita quodfentio.Tucbamur alicts in noftris in jluic.adnota-
tionibus

VNIVERSALES.
8
ilonibns refutariabAuic.nio Cal.fedAJclcpiadisplaci A cxpelledis dedicati, plures ad inteftina, quam ad tu,Qt )inantis.J.feitipergigni a/Jirmpto medicamento hu ' ' "
rnores,quu Gal.non femperjed tantu, vbindfolnunt,id fieri cxiftimaret.TSluc tamen te diligentius animaduer- fa uideo,id nonadmitti,ant reijci ab Auic.quodputaba.
Illud p o tius J.uic .fiijj) effum ar'uitror,quod Gaimedica mentiiin enndem verti bumorem ait,quem eximere co- fueuit.boc.n.non videtur carere dubitatione,auod certe nloe,ybinoexpv.rgat,in bilem yertatitr,vcrifimile eji,
■qrnndo calidum,& ficcum medicamentu eji.at quopa- tto cnicus,agaricns,polypodium calore,& ficcitateprp dita inpituita degencrabunt<? Fateor ego,id me no affe- qui .quiuis ergo medicamenta, vbi eodcm consiat cum h:imore,quemtrahunt,temperamento,cocoqui, ac inpe culiaris ftbibumoris naturaabire poffenegandumnon £sl,rbidifjimili tamen temperatura coJiant,id neq; ne- ceffariu,neq; etiarationi admodu. confentaneumvide- B tur, vt propterea non temeredo&ifjmius Arabs d Gal. defcifcat.Sed <j uid de quxftione altera?adeunt ne medi- cametabumores,an vetriculo h&rentZSuft>efta(rurfum <i ic ojfemp crnobts fuere,quc Vhilofophus depurgatio- nc.neq;.n.videre vnquapotui, ch ,quopacio medicame- ta fponte moueri pojjitit, qn& inanimatafunt, aut trahi d yenis debeat,quf i:ieptafunt,vtalant:tu quo modo ex- perimentn,id ipftm reffjcdeat, quado medicarnenta in- terdu extnnfecus appiicita v:nbiiico,calci,vole nyin 9 ,
& naribus ad.rnotaexpurg.int, & integro f&pe reie&o medicamento per aomitum iarga fuccedit dcieciio, ac pcracta copwfi expc.rgatione,catapotia rursuintegra, qiana deuorataf -.:rant,redclercjapealuus folet Sunt tamea ex medicamentis mnlta mitiora,&natur% nojlre magis afficia, qiu, &pcr ciboru viaA admitti, imo ab
ventriculu feruntur. T ertio loco inteftina vacua dis excremetis de(Hnauit'natura no ventriculu. Excremeta.n.ad partes ignobiles,St propinquas icdi a natura tranfmitti, fuit melius, q ad nobi- lem particula, <5c afcde remotum vcntdculu: in qucm fi repant,ea deij ci quoq; perintcftinapre- ftat,quam pergulam euomi: q> pylorum inferio c>«'- rem ventriculiportam expullioni, guJam vcro " M ''' attradzoni dedicauit natura. Exquibusapparct, eandem naturam medicamentipurgantis opus dcicdionc potius, quam vomitu moliri; omnis enimpartis actiocontra primum naturx infti- tutumiacbjCll improlpcra.Eft lgitur mcdicame Mjdiami. tum purgans, aut vomitorium, aut deiectoriu. 'ZpuxV'
ALiudfubdit,quod cbtrouerjianocaret.Curmedi- q q cameta alia vomitoria, aliafubdufforia fmt, ex proprietate ejk ait. & explicas qualia nam vomitoria fint,talia effe dicit,quti ex prop netate habent,vt osve triculijuperius debihtent.Cotra tamen cur alia vomi- toria fint, aliaft<bdu£ioria,aliquigrauitati, ac leuitati accepta retulerc.cui quideopinioni,quamm ca hic au- thor. i.cap pnmkJiatimuerbisrefutarit dices(etneq; quia graue,aut leue agitatiuiifuperius,uel inferiusjed quiatalc.Jneq;.n.quod multosjentire uideo de medica- mentis generatim,id protuht, quaft aliquis eapurgare ob grauitate,aut ieuitatefenferit,fed ,p caitfa ajfert,cur aliaj'ubdu£loria,aliafintvomitoria;fubfcriberetame ipjemet uidetur pauio poJiea,dices medicameta,fi fuap te naturafacilis defcejmfuerint,ex uomitortjsfien de- ie&oria.funtaute defcenfufacilia,qug grauiafunt.qua- re,& lapide armenu laxare aluii ob fui grauitate aiut,
ipfifmet mebris ob aiin.cnti firniiitudinem qudda trahi C Ucet excitandi vomitwsgratia exhibeatur.Difcrepare
etiapoffeprobabileeii y qualia,cafia, manna,tamarin- di, rhabarbaru:quare,cp tis ajfurnptis flauefcdt lotia,& alienos coloresftfcipiat no efi admiradum.his exceptis reiiqna barere ventricuio,eorum autvapores, quoquo verjh/i. dijfundi medici cofentiunt: atq; per hos veluti manus quafda agnatos ad fcfe humores allicere : quan- qudtj,vbipcrueneread intefiina,cxpultricisfacultatis impstu deorfumpr£cipitdtur,raroq; ad ipfum ufq; ucn triculu pertingunt.M cur.Auic.cp medicamenta uomi- tu,autfibductione expurgent,ad citu, auttardu eorum ad mtejiina defcenfum refiert?f{e£le ille,quidcm,& do- £ie. Medicamentu quandiu uentriciilo inbaret trahen- di fmem nunquafacit,ac Jkpe $ vetriculo ipfo,cui ob me dicamentosa fiubfianti.: ingratu,&infenfium efi,ad inte ftina anted deturbatur,qudm ad ipfium aiie£ii eius uihu
ergo dfieipfio Mefi.uidetur.jLlioqui etid,fi ijs tantu cita- ri vornitus fiolet(quod hic innuit)que exproprietate ha bct,vt vetriculi os debilitet, atqui agaricm aftrifforia vipollet,qua uetriculns fiolet cofirmari,& maxime ta- menommu vomitu facit.CAterum adb<ec breuibus,qu£ grauiafiuntfihcilim,&citius deorfum labi, leuia vero Jurfum moueri no eji,vt quis ambigat.in medicamentis aute,licet agaricm ob fui leuitate raro vomitu, aut cer te naufeam nofaciat,et lapis armenm J\pe aiuu laxet; nd propterea tameperpetua ea regula eji, autfrequcs, quod quxgrauia,per inferiora,qu£ leuia ,per fuperio- ra expurget:quddo,& agaricm fubducit, & armenus lapis vomitii cocitat.alioquietia,& lapisi(le, & fimi- lia omnia lguigata,& terrenis fordibus, qu&grauitate faciebant,expurgatiffima oJficrmitur.Tfon temereergo
mores afcendat: tunc ueropurgatio deorfiumprocedit. ^ Mefi.grauitatis, autleuitatisgratia iiiud fiubdu£ioriu.
Comodafex deiecfionis. £*"
interdit tamen etia diutius in co moratrahit,&propria ui humorum adfefe copiam allicit,quoru muititudine, autetid quahtate irritatus uentriculus in uomitu pro- rumpit. £f pci ergo medicamentu per aiuu, aut uomitu e.cpurget, citus quoq; ac tardusillius ad inteflina de- fcenfasfacit, quod aduertit.Anic.non ex hoc tamen il- Ludfequitnr, quod obucitur, medicamentaad uenas, ac imiuerfm corpus ferri, quod eftpofitum in qumtHione. jf Ocaut humore vetriculi, & inteftinorum Jl natura du graUatur, cft expcllit, quaquam ad ventriculu rarius rcpat, voniitu, li ftomachu agitct:autdeieftiohe,ii ad pylorum declinet,va- cuandus.-frcquctius ad inteftina,proptcr multas caufas. Materia.n.ob infita grauitatem ad infer- na rnit.P ncter ea vcnaru i n meatus, excrementis
hoc efie uomitoriu negat:&ad eande vim refert,d qua etiapurgandifacultateputat emanare,dicens medica- mento horum alteru ineJJe,quia tale. ^Ajficiunt tame vo mitoria omnia os vetriculifiuperim,feu quod in illoftt- pernatent,quodpinguiaprafertimfaciut;feuquodme- dicamentofium virm fiapiant:fierre enim id ventriculus pr&fertim os cius,fienfu eximiopraditumriopoteft; aut etia quodflatus copiofiores excitent, qui fiuapte natura fiurfium repunt. Tro abfiurdo igiturhabet Mefiquodgra uitati,aut ieuitati hoc aficribatur munm.jLt obtjcies, ts tamen,qu£ deficenfiu faciliafiunt aluufiubducereait,qua uisJponte vomitoria fimt:talia autem fiunt qu&grauia. Ego vero,quia cito deficendunt etia,qu& fluxa, ac leuia fiunt,h&c & alia huiufimodiptfto d Mef.intelligi,no qutt grauia.atque hoc patio mlla erit in eius verbis cotro-
B z uerfia.

C A N
verfia. De agarice autem>qmm aflringente vi polleat, &ventriculo ob id robur concdiare aptum fit , an os ventriculi debilitet, acpropterea,an vomitoria omnia •ventriculum imbecillem reddant, non efi intelleVtu diffi cile. infunt agarico diuerfc qualitates , & aere£, ob quasfacile fupernatatventriculo,& vomitum ciet, & terrena,ob quas aflricioria vi quum polleat,ipfum quo- que ventriculum confirmat, nihil ergo impedit ob qua- litatesvarias ,variasetiam vires eundem obtinere, quamms igitur agarico facultas etiam infit, qua ven- triculo robur conciliat, nullum tamen uomitorium il- lius non infeffat, quod Mef. statuit. vmfarii. x T Omitorium eft quod ftomachum (ideft, V os ventris fuperius)fux fubftantix proprie tate debilitans,& in ipfo immorans,ad ipfum cx hepate, inteftinis, &partibusca:teris, materias attrahit,a quibus ofFenfus ftomachus,<3t ad na u- feam euerrns vomituperos expellit, motu fcili- ^eutfiriti. cet fua: naturacontrario.Deiedorium cft,quod in ventriculo manens, ab hepate, & cxtcns par- tibus humorem fxbifamiliarem, ad inteftina po tius attiahit, propter commoda pvius dicia, a quo quidem humoreirritata naturalis inteftino rum facultas,ipfum,vtfoletalia excremcnta, a dfedem protmdit. Sicquevomitorium mcdi- camentum, eft tantum vomitoriuim&deiccto rium nihil aliud, quam deieQorium.
J40ND. VT Otandumquod Mef.iniftisverbis,tagimia,qu3e _i\l requirunturadhoc,vtmedicinafolut.euacuetper feceilum, vnum cft fumptum ex parteioci, in quojpfa manet, cum dicit. Quicunquemitomacho manetes: nain /iue med.folut. foluat ventrem per virtutem attra- <Siuam,quac in ea eft,fiue per viclentiam,quam infert,fi- ue per vtrunque, quodeft melius didtum, fempervel vt plurimum oportet,quod maneat in ftomacho, & in hoc conuenit cum medicina vomitiua. quoniam ta vo- mitiua, quam folutiua medicina moratur in ftomacho, quod enim medicina vomitiua moretur in ftomacho cftfatisnotum cuilibet, poteftaute declarari de medici- na feceffiua,quia inquoloco magis fua opera tionem per- hat, in eo moratur:fed dum eft in ftomacho magis fua operationem perficit. quare &c. Maior de fe patet, mi- nor etiam eft nota ,quia haec eftopevatio regularis, qux roagis completur, dum eft in loco conuenienti: fcd cum ipla eft in ftomacho magis a Jonginquoattrahit,non au- tem il\udfit,dumeft in mteihnis, vndefiipfaeffet inin- teftinis,cuinteftinaimtdeputataadexpulfiones,poffent ex aliquo incitante vel ftimulate mteftina illa tale medi- cinacitoexpellere, tuncautquandoeftexpulfano facit ampJius /iia operationem. Etlicet medicma folutiua, & vomitiuamaneantin ftomacho, tn in alia & alia partc ftomachi,vnde medicina vomitiua manet niagis in fupe rioreparte ftomachi, folutiua autem magis manet in fundoeius. Secundum quod explicat Mei.in operatio- ne medicina: foluciux, eft locus, per quemmateriam euacuat, attrahit enimad lnteftina. nam quamuis illa medicina folutiua maneat in ftomacho,non eftneceffe, quod attrahat ad ftomachu: tunc.n.omnis medicina fo- lutiua effet vomitiua, & nunqua folueret ventre, immo oesattraheret ad ftomachu humores,qui educerentur ^"^^.pofteaper vomitu , fedattrahit folum tales humores ad fvinntUt iocu deputatu magis a naturaadexpuiiionem: talisaute tractiuaqut fiint intellina. Et per hoc poffet haberi argtimentum ad ttimt*. p ro b anc j L ^g, meciicinafolutiuanoneuacuatper virtute attraii:iua,qu£ eft in ea.probatur:na pofuit ftatim,quod ipfa manetin ftomacho: fiergoeuacuat manensinfto- machoper virtutem attra&iuam, eosattrahit ad fto- machum,eo quod attraftiq eit motus alicuius ab aliquo ad fe, vt Anftot. ponit 7. Phyfic. Poffet folui harcratio
O N E S
E hocmodo,nam medicina folutiaa attrahit per vintir temattradtiuam,iednoneftnece!;e, quod attrahatad locum, in quo eft ; itd (ufficit quodattrahat ad locum deputatum anaturaad expulfionem, qui locuseft inre- ftina. Si dicis qucd attrattio eii motus alicuius ab aiio adie: dico quod etiam eft modus alius attradhonis , quemenamrecitat Arift.ibi, quiquidem cft abilioad aliud, quia ad locum depuntum. vndc & ii medicina pofita (uper volam manus,aut luper ventrem, vel illa, euacuet per fluxum ventris, ncn eft neceffe, quod ibi fit a^tradtio humoris ab aiio ad (e i (ed fufficit, qucd fit attradiohumorisabalio; quia ab aliquibus membris determinatis; fiue a rocoad aliud, quiaad locum alium deputatumanaturaadexpulfioncm, talisautem locus funtinteftina. Tertiumquodexpiicatinhis verbis,cft perquodmedicinafolutiuaeuacuet, tk hoc per fecef- lumeft,quiainnuitnobismembra, a quibus euacuet, fiue attrahit cum dicis, ab hepate, & alijs membris.
F TJ" St autem quando deiccloriu fit vomiforiu, M,dk*mu X (vtetiaaliquando contra, vomitoriumfit deieftoriu) illudq; ob naturavcl medicamenti, m-.tonit^ vcl cegri,vel vtrmiq-, fimul.Medicamentu enim, u> """" fi ventriculo liipernatat, aut ftomacho molcftu cft, ipfumqucvaJcnter agitat,&fubuertit, aut nimis abominabiiecll.-fitprodeicftono vomi- ^, gr i. toriu. Adhcc,cui ftomachus tum cftimbecillus, cu fumitur mcdicamentum deiedorium: cuiue ftei^us iam ficcius inteftinis obftruftis, pertina- cius hxtet: aut intcftina ipfa ar&ata & anguftio- raredditafunt, autflatusaliquis medicamentu fubleuat:vomitoriu euadit .Poftrcmocorporis, autanimimotusaliquisimmoderatior,velfbe- tor, vel rci abominabilis aipc&us, & fimilia, medicamentum deicftorium reddunt vomito- G rium. Vti contra, quod natura fua cft vomito- Vtr{u ^ ue- rium, euaditdcic&orium, caufa fimiliter me- dicamcnti,vcla-gri, vel vtriufque, fcdrationc diuerfa. Sicnimmedicamcntumcx fuanatura prSpte ad aluum defccndat, aut ci grata qua:da Mtdi<, m u lintadmixta: fiitem ftomachustunc eftrobu-"' ftus, aut ob in a n itionem, & vehem en tem fa m e va\enterappetit,autaluusnatura e/1 li!brica,& facilis: ii deniq; iucunda quardam obiccla exter - ^, g ,i. na apprchenhoncm mcdicamcnti prohibeant: id pro vomitorjo fiet deicctorium. Huc accedit, lVr ,v,„ cp natura in melius omnia prudenter dirigens, rem vomitoriam efficit deiecloria, proptcr di- da prius commoda . Ex vomitorijs pra:tcrca uxdam funt vchcmentia,alia clcmentia, qua■ am mcdiocria. V ehementia quidcm,qua: na- H tura:ip(ivim magnam afterunt, vtvomitu va- cuent: qualia iunt ellcborus albus, ftruthium, thymclxa, balanus myrepfica minor, Jathyris, ricinus, thapfia,ruta agreftis, cucumer agreftis, & fimilia. Cicmcntia, vi nulla, autminima na- tune moleftia, vomitum cicnt: cuiufmodi funt, afarum, flos myrica:, fcmcn cceparum, anethi, atriplicis,melathij,rapa:,rhaphanidis,raphanus, lal,& fimilia,Mediocria sut,nuxvomica,cnicus, nitrum,lal gemma, fal indus, balanus myrcpfi- ca maior,& iimilia .Medicamentum autem de- iedonum vacuat facultate propria fibi infita , eaq; aut diifoluente, vt fcammonium, turbith: < £ n r ,,m "- autperaftnclioncm exprimente, vtmyrobala- ni: aut lcniente, vt cafia fiftula, manna: aut lu- bricante, vt mucagofeminis piylJij.
Dittin-

VNIVERSALES- >
COST. TT\ iftinguitpurgantinmmedicamentorumattione , A cianturinternanmpartiumrneatus,neq;ipfumneqae
X_J eaq; alia difioluendo,aiia coprimendo,alia leni- ahumfcripfiffe vng memini; adnerfatur.n. potius objii
endo,aliatitbricumfizcierido purgare ait.ld&Uuic.l. patio,infarciusq; ille fubduttionifq auxihctur. .Ageer
• Can.Qntfiioneautdigmmuidetur,fitneideleniens,& gohispr&miffis,anlenientia alubricantibusdifferant,
lubricans medkamentum.folent.n. bs, voces nullo di~ videamus.T^obis cert<?,qnos jlrabum authoritaspluri
fcriminepro eadem refumi a recentioribm -.fmtneprx mum mouet,lenientia a lubricantibus diftingm,vel exe
ter eos qnatuor, altjfubducendi modi, iaxant.n.aliqua plaperfuadent,qbusquid borum vtrunq,- fit,& hic au~
etiamabJ }ergendo,vtferum,abfinthium,beta,fal y ac ni tbor,& Auic.infinuat,alia qdem ratione cafia,& ma-
trum; alia emolliendo vt oleum, &pinguia omnia-iq in na,&alia pfyllii muccago,febeften,atq; alia idgenus
duratxs fxccs fubdudioniaccbmodant: alia humetian aluum mouent,paucis ergo,vt q<ffentiam exponam,lu
do,ut aqua ,cucurbita,attriplex,malua; alia eliquado , bricantia ab ^Arabibus ea videntur intelligi,q quu len-
yteupborbiim:an demum q leniendo,lubricando,copri torefuo non mediocri faces vniant, bumiditate etiam ,
mendofubducunt,uere ftntpurgatoria,q attrahendo ex & grauitate impetum fluendi addut,hocpfyllium, hoc
purgent.Mcfucs.n.quum hoc in loco his tribus vim tra JebeJien,hocprunaprteftare videntur, c&tera autem q
Jjendiadmodum imbecillam tribuat; idem tamenpau- inteftinorum,autetiam humorum afyeritatem auferut t
lopoftcatalogum eorufhcies,qbilem,pituitam,aliaq; ® lenientiaputoappe!Uri,talismanna,&cafia videtur,
excrementorum genere d proprietate educant, borum talia pmguia,& oleofa funt omnia,qprofe£io aut inte-
quoq;meminit,q4 etia particulatim fhcit,qmm de fim- ftinorumfufficiem leuem reddunt, autetiaipfts excre-
plicibw agens,fingulis fuam peculiaris humorisedu- mentis durioribus adimfta fluorem illisadqciunt, ita
tlionem ajcribit,qfine attraHione fieri nonpoteft.Tro- ergo difiingui lenientia d lubricantibus videntur.Cx.te -
fefio vtadfmgula h&c rejf>n*deam,an lenientia medi- rum inciditetiam hicfcrupulus,qmm.n. cafu lentorie
camenta,q<lprimo loco qu£ritur,d lubricantibus dijfe- aliqd infit,huius gratia inter lubricatia h jc quoq; effet
vav.tfunt nonnulli ex recentioribws,q vnam effe lenien- reponenda,ft modo lubricatiafunt qualia diximus .T*fo
tium,& lubricarititimjpeciem putent,contra q^Arabes ignoro qd ab alijs dicifoleat,nihil,f.referre, quo minus
jevjerint, horum iamen duo genera effe aiunt,alterum idern,& leniens fit,& lubricans,ac vtroq; fimul fubdu
■eonm q,qa frigidam humidam, & lubricam temperie cendi modo valeat.Sed adde pterea,lubricantia non vi
habent,lentore,&aluum imbecillam mouent, & inter fcida tantum effe,fed inftgniter vifcida,talis aut no ett
Tiarumpartiu rneatm frigidafua,& lubrica vifcofita- cajia. T^unc autem videamus,qifeqtur, anprxterle-
Xe condenf.rnt,infdrciuntq; emplafticorum more : taiia nientia,lubricantia, cbprimentiajbluentia,alijftnt mo
\cutblitum attnpkcem,porttdacam,cucurbitam,<& in- difubducend<£ alui.^Atq; id qdem q$obijcitur,eJfe &(j
ftpida pend ola effe aiunt,q,f.intimos vifcerum meatus molliendo,q abftergendo,q abluendo, qaliquando alutt neq; permeant, quos lentore potim fuo, & Jrigiditate q moueant,differreq; hec d lenietibus,lubricantibus, co-
cbfipant,neq; quicquam educunt, nift p accidens,alte- primentibus^babet certe veritatis fpecie,quando fi ha-
vumgenm effe dicunt eorum, qpr&ter diftas qualita- rnm vocu vimfpeffes, leniunt q ajferitate tollunt; lu-
tes aliquid etiam caliditatis babent, & tenuiumpar- bricant q vifciditate fuafxces cogunt,ac humiditate ,
3ium,quibm inteftinorum recrementa non modo lenien &grauitate impetu dantfluendi; coprimunt qpartent
do vtprimumgenw,fed etiam rarefacienflo,actergen vniunt, & q$illi inerat exprimunt; foluunt q meatus
doaiuumfubducunt: in hocgenereponuntcafiam,mal referant,&quodammodo, qjinuinculiseratliberant,
aamprsfertim agreftem,violam recentem,borragine. inde.n. accejfiffe huius vocis vfus medicin£ videtur ;
H&c illi ,qfianififingula examinare animm ejfet,ut ob mollimt q duritiem auferunt;extergunt,q fordes dpar
fcura,itavereor neetiamfintfriuola.primumeqdem, teremouent,id vero,autftcciorefuifubftdtiapr&ftat,
quidnam lubrica temperiei nomine velintfqin primo &feriabftergentia pprievocari hac video,authumo
lenientiumgenere effe aiunt,non video,nifi temperiem re multo,quo rempfundunt,&ablutiua riucupcitur; col
profubftantia vfurpent, lubricum autem,qf humidum liquant aut,qquodd frigore concreueratfui calore dif-
cft,& vifcidum intelhgant. Sintergo frigiddt humida, foluunt ,exhis ergo differre bac inter fe videnturnon
& vifcidmfubftanti&,qSfubdut;q taliafimtlentore im mediocriter.Enitendum tamen etthacetiam in re, vt
becillam aluum mouere, &internarupartium meatrn ad verum qproxtmeaccedamus.Itaq; q emolliunt,ab-
nifcofitate fua frigida,& lubrica codenfare, infucireq; luunt,abftergunt,ad lenientia redigtpoffe arbitror,ea- ~vaideobfcwumeftnobis,ut.n.pr£tcream,q>nugatioq- j) dem.n.qmolliunt,aff>entatemquoq;inteftinoruleniut,
dam videtur, quum aiunt d, vifciditate lubrica h.<c fie- & eadem lenia futit,q & mollia, licet diuerfa lenien-
ri,fi.n.lubricum eft,qd cum humiditate etiam vifcidu tium,& mollientium fit ratio, ita etiam q abluunt,ab-
<eft,lubrica vifcofitas erit vifcofttM, cum humiditate, fierguntq; dumfiordes auferunt, illa quidem copiofo hu
& vifcofitate,vt inquam bac prgteream, ficuti lentor, more,h&c uero ficcitate veluti corr adentia,naturalem
~vi[ciditccsue,qbus vocibu* tanquam diuerfa fignificati ftatum vifceribus cociliant,q f.mollia,& lenia fuapte
ius utuntur,pro eodem ab oibusfumifoXent; ita contra fnnt natura,ita vtfeu f fe,feup accidens eadem quoq;
-j-ios effettics p rodire ab eadem nequeunt qualitate, vt leniat. Colliquantia vero ad foluentia referripoffunt,
laxet alnum, & internarpartiumu meatm infarciat, euphorbium etenim pr£terq,q, qua in ventriculo inte-
£ondenfttq; emplaslicorum more. I\e£iius ergo ab hu- ftinisq; obuiafiutdfrigido coa£ta,qualiapituitofia sut,
imditate qdem laxari alumn, d vifciditate vero inter- fui caiore diffoluit;etia d uenis,quaru ora maxime refe
narumpartiu meatus condenfari, & infarciridixiflet. rat,valenter trahit, qteorupropriu eftfqfoluendo ex-
Jlt qs vnquam internarupartium meatm infarciri,con purgantfq ob rem fi bac itaje babent,fupereft,vt qua-
idenfariq; dlenientibusdixit?*4iteqdem Gal.nonraro, tuortatu fintmodi laxddte alui,quosjLuic. &Mefues
&tnalua/S,&blitum,&aliaeiusgeneris,cumletore, defcribut.Tranfeonuc adid q$tertio locoqrebatur,an
tum humiditatc alwm fubdncere;at,$ lentorc infar- Unietia y lubricaua,cbprimetia,purgatoriafintueri,a*
Mefii*. B iij fcilicet

C A N
fcilicct hutnores,Ctm deleftn trahant,& fpecifictfor- m{ r4tione,-pt pnrgatihns vem fupra attribuimm.T^o ignoramus hac etiam in re Mefuen carpi. fi enim leni- endo ,Lnbricando,comprimendo edncunt\vt ob manife- fias qualitates educant,& quidids obuium nullo dele- thhabito detrahant, neceffe videtur-.acpropterea vt temere inhisquoque fpecificaformapro caufa affera- tur, & certihumoris elettio afcribatnr. Cieterum an tneduamenta huiufmodi proprios htmores fpeEicnt, experimento flandum cenfeo.at affumpta rofa, mirabo lano citrino,manna, cafia,rhabarbaro bilem multam, & ex polypodio, mirabolano emblico,& alijs eius ge- xeri<s medicamentis pituitam prgter communia excre- menta,q inteftinis adbxrent,detrahi femper videmus: fltq-, hoc argumento eii nonpromifcue omnia,fed cer- tos ab his quoq;ipfis deligi humores,quod fi verum ejl, exijsquoque qua fupra longa difputatione fiatuimns, vt dfpecifica formaagantneceffe erit.MMefuesipfe 7net(dicesjhigc interflercoraria, & ea qua obuinmpo tius quiduis educant, qnam attrahant,reponit. T^jbil impedit vt medicamentum idem ob manifeftas quali- tates leniendo,comprimenao,& lubricando,ac ob oc- cultas foluendo etiam expurget :xcpr?ter conrmunem attraHricem vim,propriametiaminfitamhabeat. d mamfeftii autem qualitatibus, qu£ eiufmodifuntpr£- fertim denominationem fufcipinnt, & <p dum expur- gant ejfeffa fenfilibus ,qualitatibus fimilia apertius frodire ab his quam ci foluentibus videmus, ajfumptis enim lenientibus lenif^comprimentibus aflritta aluus rcmanet peratta purgatione : &qudd hic if>fa nihil foffe in purgado videntur verepurgantibus coparata.
C.£tcrum qucediflfoluendo purgant,& deij- ciunt.fere eadem vel attrahut,vel eradicat: attrahunt quidem,a fupernis partibus materias; cradicantab infernis. Reliquisvcro tribus dcie- ttoviprum generibus facultas purgatrixinfita, cftadmodum imbecilla : ob idq; parum pcrlpi- cua,vtqux folum marcrias,quibusiplaoccur- runt,euacucr,neq; hepartranfcedat.A capiteau teperaccides vacuare videri hcec poffint,cp raa- *' m d» rc " asa d ipfuni tolli confuetasvacuant.Medica nt1'Jnun». menta enim purgantiaiuuant per fe,qu£edaeria per accides.Pcr fecnim, qua: ex iua teinpcuc, & propria facultatecomodant,vtpituitx turbith: biii flaiux tamarmd\,tcmperatuva, & propricta- i«opponutur.Peraccides vero,id eft,alio aliquo interuenientc,quando qureda ab aliquibus fiunt contra propriam ipforum facultatcm,vt hsec ab his poffefierino facilecredatur,vt fcammoniu cum fit calidum, corpustameTefrigcrat,perac- cidcns fcilicet, fcu per calidx matcrise vacuatio- ncm:quacnim caufa pra;fcntefithoc,eadeab- fcnte fit contrarium. Facultas prxterea medica- mcntorum,in materiasoiknditur,quadoea hu morem fibi familiarem dclcclu quodam edu- cunt:educunt aute (vtquibufdam vifum eft)eu, qui cseteris in corpore frtlargior, & poft hunc, alium copia illi proximum. Namomnia medi- camcnta purgantia pituitam fere vacuarent,vt- pote in nobis vtraqs bile prope femper largiore: quod lal fu m cft. imo humorem abfolute no va- cuant. fed hocgcnus medicamcnti humorem hunc fibi familiarem dele6tu quodam expellit, cumque inter dum tenuem, craflo in nobis xcli-
O N E S
E do: intcrdum contra. Cuiufque cnim mcdica- menti purgantisadioinfita,& benedireda hec cligit,illa relinquit: hucvcUllum humorem re- lpicit,non omnem: ncc vltra quam pafiurus hu mor exigit,tranlgreditur, nifi immodcratius a- gat.Rci cuius abundc fcientcm te naturalis phi- lofophia reddiderit. Mcdicametum igiturom- ne humoremfibi familiaremprimum cducit: deindeillu,qui ad fequendum magis cfthabilis: poftea alium fequi paratiore: poftrcmo iangui- ne,queceuthefaurumquendanatura, quandiu poteft,rctinet,trahiq', prohibct:tandcm vero vi- £ta,trahentibus pcrmittit expcllcndu.In hachu moru fucceftione primu fibi cognatum trahit medicamentu, fuo iure diredum:alios vero tan 4 qua degeneras, ob aclionis vehcmcntiam:quo- P modoli quis irafci facilis, ira ficincitetur,vrfu- riat. T unc enim rectas adiones fuas, vltra quam par eft,& quam ftatuerat,tranfgredictur.
NO tandum, ex ifta litera poffumus liabere folu- MOND*. tionem ciliuidam qu£elUonis,in qua confueuic qusri, vtrumaliqua xnedicinafolutiua pofliteuacuare alium humorem,quam proprium fibi.Qma diceteali- qui'v/dentiir,qu6d non, quia fi ip,'a cuacuarct alios hu- mores aluo proprio,tuncad omnes iJIos haberetfor- inam Ipecificam determinatam,vtl perquam lllos cua- cuaret,hocautem eft impcihbile. Dicoadhoc,g>ip(a medicma (oluuuaper fe,& feciindum fenon euacuat nifi propnum determinatum humorcm, /ed perac- cidens benepotelt euacuavcalios a ptopriohumore,& hoccoiningir, quado ipfi efl c/frcnis, & itregularis. Eft autemeffrcnis,aut irrcgularis cxquatuor,aut ratione 'frtjfrtoi'.' malx qualitatis,aut raaone quantiiatis, aut ratione cor- poris,& virtutiseius,aut ratione vtnufque,ratione qua- litatis & hocdupliciter, aur rationc qualitariscommu- G nis, aut propna:, ratione qualiratis commuhis, &hoc non potell euacuare humorcm hunc&iHum jnamvt ponit Auer.in {. fuicoll.c.de mediciniseuacuantibus a forma fpecifica ipfa medicina folutiua non poteft abfol- ui a virtute communi,quce eft educere humorem -, nam turbith cum educit phlegma, educit etiam cumhoc humorem.modo cumhumores ipfi non finttantum. difparati,ficUt viuum,& cadaucr, imoipfi aliqualem conuenienriam & communitatcm habeanr, potefl me- dicinafolutiua,manente inea virtute euacuatiua com- muni,euacuato ptoptiohumore,alioseuacuare. Hoc etiam poteft effe ratione qualiratis proprsa' ipfius medi- cins,& qua: meft fibi per fc & accidentaliter: perfc, nam agaricus euacuat phlegm a,& choleraxn per fc,qtla- doqueouadam fimuiduinuenit eosadinuicemixtos, quandoque autem fucceli ue. potcft ctiam medicina perqualitatemaccidentalem diuerfos humoreseuacua re , ficut turbith quando eflct rubeum, aut nigrum, ve- nenofum: runc enim non folum phlegina euacuar, 1 tno " euacuarquemcunque humorem, vt etiam/anguinem euacuet. Secundo dico, quod euacuare poreft plures humoresrationequantitatis,quando cfferrurin maio- ridofi, quamdebcat: namficut medicina euacuatap- propriata huic humori,ira oportet vr fir hec quata,quia in conuenienti do/i, Sc ideo ii fir fuperHuaeuacuat eua- cuatione communi & aifociara, ficut apparct in fcam- monea,quando exhibeturin.)uperfiuaqtiantitate,tunc exiim primo euacuat choleram, poft phlegma vfquc adfanguinem.Item eriam hoccontingit tcrtioratione virtutis corporistnam cum ipfa medicinaeuacuetviin . inferendonatura:, vt Auer.ponit ^.fuicoll.pofuitetiam Mcf. fupra, tunc licet virtus expulfiua fit irrirata ab ip- fa ,vt expellat folum vnum humorem fibi groprium-, ta men poftquam expulit illum, nititur virrus expuliiua corporxs xllum alium expellere , qut etiam eft nocxuus
ci, &

VNIVERS
<i,& fuperfluusin corporc,& lllum fugare,&pra:ci A pac quando nacura corpons,& vircus cltforcis,&cx
hc " f '- iJ r ---'
H,
ioc poteft apparere nobis,quod non parum facit ad cuacuationem virrus ipfa violcnta mcdicinje. Quarto criam hoc puteft c'ntingere exparte vtriufque: nam poteft cffe, quod virtus fit fortis in expcllendo, medici- na eriam euacuabit vircutecommuni euacuatiua, vn- decuminter humorcs noniittantadifconuenientia,fi- cut inter viuum tk mortuurft, pocerit tuacuare ahos humores a proprio,6c determinaco.
Oc autem ordine vacuant materias hxc . purgantia medicamenta, vt cholagogum bilcm primum trahat, hinc pituitam, poltea atrani bilem, poftremo fanguinem: phlegma- gogumpituitam primum euucat,pofteabilem Hauam, hinc atram, poftremum languinem. AlcJanogoga dcnique bilem atram primu, dein deflaua, tertiopituitam,adpoftrcmu fanguine. p MOKD. A Duercendum ,quod caula quare medicma qux ± \ cuAcvratphlegma,pnmoid euacuat,pofteame- lancholiam, vltuuo fanguinem, eft. duple» vnde vt lu- pra dicebatur, propterduascaufas prmcipaliter medi- cina po/t euacuationem proprij humoris euacuat alium humorem.vnaeft proptcr vjrnitem euacuatiuamcom- munem, qu£e in rp/a remanet poft operarionem virtu- tis propria-: & hanc virtutem (k operationem com- raynem habet rationecalidicacis, vel vacuitatis. modo otnnequodattrahitrarionecalidi, vel vacui,attrahit ci- tius, quod fubtileeft, quam craifum. & ldeocholera cu n fit fuottlior,quam ipla lcilicet melancholia,po!t cuac:iandnem phlegmatis euacuabiturclv lera, poltea melancholia. fed caula poteft eife : nam vr apparuic fupra, vna cau fa quare vna medicina etiacuat vnum humorem pcft altum *,erar, qnia medicina uifereDat vnn natura:, & idco quando mcdicinaeuacua iitpro- prium humorem poit illum , deoet magis euacuarc iJJum, qui mag;s moleltatnaturam ,quietiam magis C a )imdat mcorpore: & ideo fiihabarbarurneuacuauit ch leram in aliquo,polt ipfam debctcuacuaicphleg- aa, poltea melanchoiiam,eo, quqrf magts phlcgma
A L E S- io
NVllumenim mcdicamentum facultatem
habctprimam, & per fe hxmagogam, id eft, qua languinem abigat,& vacuer, quem na- tura viq-, aa poftremuretinet,neq-,trahi permit- tit,nificoada vi mcdicamcnti immoderatiore.
ADuertendum,quod Mef.in /uis verbispomt duo
ingenere,vnumeli,quodno eftreperire aliquam 1 niedicinam regulanter ,6. de propiia lntenrione fan- guinis edudhuam, & caufaeit, quia natura eum recon- dit vique ad vlcimum. Secundum quodponitMei. m his verois elt, quod licet non fit aliqua medicina, qua: ymiwmid. de propriaintentioneeuacuet fanguinem, tamen vir- de l"t" A tuSjfiue naturacoaCta abeffrenitate pharmaci vitimOy^Tw»»'»* illum expellit. Ratio primipotelteifi. duplex, prima 4*8«*. ctt, quoniam fi naturanunquam intendtcprincipali- ter ,oc regulariter langutnem acorpore expellere, tcd lpfumad vltimum rtunere, lecundum quod eft ei po£ fioile, tuncnon reperitur mcdicina,quarpnncipalitec ilium euacuet-. (ed lta eft,quare ikc. Maior elt nota quia medicina regulariter opeians folum lllum huniorem expellit,quem naturaintenditeuacuare. minoreft no- ta , eo quod /anguis elt theiautus tiaturx, quem nun- quam inttndirexpcilcre. iccunda r.mo ctt, quoniam li medicina folunuanon habcta prop. ctaic iptuinian- guinem attuihere, tunc non eilrepairc nicoicinam, qua: regulantcr £k per ie fansjUinem eua cuc r . /cd . ta eft, cuare&c. Maiorelt nota ,co quodilfcemcdicma eua- tuant humores, tk eusa.trahuntperpropi ii. tatcm mi- nor apparet ex eo,qu d naiur. pnni.ipaliter atnahic languiaem, eo quocl membra ex eo praxipue nutriun- tut, 6c ii actrahu alios humores, hoc facit,vt cum ian- guineiinrpermixD,quomam nonartrahunrui nrfiper- niixti cum /angume,aut etiarn proptei dincif ratem memoroium m attu nutntionis lplorum: vndc qux- dam magis lndigenrianguine melancholico,vt ofla, quadam fanguuie cholerico,vt pulnio•,& ficdealijs. modo icitis, quod atcractio naturae, qua: actrahitfan- guinemelt oppofuanaturae lpfius medicinir (olutiua:, co,quod medicina attrahit per virtutem venenolam quar eft in ea, virtus autem venenofa eft contraria na-
mokttat,plusetiam deeo eftincorpoie,quam derne- ruraecorporis. quare concluditur, quod nonrepentur
tfitdrnlxt*
lan>-holia: vltimo veroeducit laiiguinem,eoquod cum fit thciaurus naturse , non molettat lutuiam, etiam ftfitdc com corpore plus,quam deatijshumoribus. Aduertendum e/t,quodidq loddiitum elt ,haDet ve- rum,quando lolum litc humor,qui debetprmcipaJiter euactiatia medicina,peccatin quali,autin quanto, vel vtroque: alij humores luntlecundum naturam: nam ii ali^ua medicina euacuat chohram , &. ltla peccet m qualuncorpore,phlegma autem nonpeccet,icdma- gispeccetmelancholia inquali,tunccontmgit, quod nnedicina, qua: euacuauit choleram , poitcholeram cuacuabit melanchiliam, & non phlegma, etiatn fup- pofito, quod phlegma peccaret in quanto, &nonin quali, vtmclancholia,& ldeo etiam fialiqua medici na dctur principaliter propter vnum humorem eua cuandum,&ifte humor lncorpore non peccet,tunc ipia etiacuabitprius humorem aliuin peccantem,quam il!um,quem debetprincipaliter euacuare,etiamlinie- dicus faciati /tudex errore. tk exhocapparet,quodhic ordodeoet mtelligi in corpore,in quo lolum lllehu n\or,quidebet principaliter euacuana medicina,pec- cetinquali, alij autem humoresnon peccentmquv<li. .fudrtmr. Etexh >capparctquare vltnno& ranuseduciclangui- «««ww nem ,e0( l j o ' raio eft, quod languis peccet m quali,(i- ntfMivni cutal.jhumores,etiamnaturaiplutn reconditpro rhe- z» virmo, lauro. Sed tu dices, quare etiamnon coaptauithunc ordinem ad medicinam euacuatiuam melancholiz principaliter? Dico quod iaus datur intelligiexdidtis abeo: nam fi aliquamedicina euacuat pnncipaliter • melancholiam,polt iplam euacuat choleram, poftea pklegma^vlaiHO ncctilitaca natura, euacuat fauguine.
mcdicina principaliter langumis euacuatiua. Tamen iltx rationes non funt demonftratiu^: no enim conclu- dunc,quod nullo modo polhc reperiri mediunalan- guinis cdudtiua, imo bene repentur, fed tamen medi- cusnon debeteamalicui oftendere,necdemonftrare. cum illa medicina /ic valde efFrenis, phvficus eoara medicus non poteft fic fubuenire nocumends eius vn- de Gal. ponit rn tiD.de limpl.ph.acm. quod talis medici- na fangumis cduttiua n. n rcpentur, <&fircperitur, medicus ea vti non debet:non eniin cuacuai fangui- nern nifi proprer pei/ima accidcntia, qax inc/ucir, & nocumcntafcilicetexcoriando venas, ik lupe: flueape- rMido fciliccr orihcia vcnarum, ik etiam quando val- j) de fuperHuit in etiacuatione, vt ipleftattm ponct, lam magis tute ,C\. commode pofliimus tanguinem cuacuarc, quam cum mcdicina. poffuviius enim cuin euacuare per phlebotomiam, Cx cum vent» >fis, non au- tem fic alij humores,eoquodalij humorcseuacuan- tur magis cum eledti >ne, non aucem ex neceflirare va- cui, vel confecuttone vnius ad alteiUin , /icutcon in- git quandjex phlejoiotr.ia tanguiseuacuatur, euacua- tur enitn magis ex neceilitate vacui, vel ex quadam co- fequentia,quani euacuetur ciectione. f
QVod fifanguis iamcorruptuscft,accom i.u. putruit, fanguis efle dclijr, & portioncte- nui in bilern flauam abij t,crafl'a in atra, ' v '"' vtinquitGal.quam vtranq; medicamento pur- gante vacuaripofle, neminiambigitur.
KEmouec qtundam obiedtionem. dixerar,quod no MOND. repeiitur uJiquu medicina euacuattua fanguinxs
dc
2. de
o

C A N
^epfopriaintfentione. ffloio diceret aliquis,non eft ve- mtn, eo quod fangnini putrelcenti inuenitur medici- 1 na eum euacuans. Refpondct & dicit, quod ifte (an-
guis receffit a natura fanguinis: nam dicit ipfe au&ori- tate Gal.quod fanguis putrcfces (ubtile eius couertitur in cho[eram,& craffum eius conuertitur in melancho- liam, & ideo qua ratione inuenitur medicina euacua- tiuaipfius cholera-, & melancholias, ita etiam medici- na eadem euacuatiua eft fanguinis putrefcentis, cuius fubtileeft conuerfum in choleram, & crafliimin me- lancholiam. vnde tenet naturam humorum, in quos tranfmutatur, &exhoc apparet,quodnofolum Auic. immo etiam Mef. & alij authores pofuerunt quod de intentione fuit Gal. quod fanguis putrefcens noneft languis, de hoc tamen eft dubium, & hoc dicetur per- fedte in (ecundo defeb. Tamenfciendumadpraefens, quod fanguis putrefcens, aut eft in fieri, aut eft in fa- cto, fi eft in facto, eft in termino putredinis: fi fit in fie- ii,tunc adhuc feruat naturam fanguinis, & non eft co- uerfus in choleram, nec in melancholiam,fedeft aptus conuerti ad illos:fi autem fanguis ifte fitintermino putredinis, tunc non feruat naturam fanguims; imo eius fubtile iameftcholera,&eius cralfumin melan- VrrS ittur choliam eft conucrfum. Sed tu dices, fi languis eft in iued. euacu* putrefieri,reperitur ne medicina ip/ius euacuatiua; Di- co non,nam quod taJis medicina non reperiatur, mr futTtfii hoc non eftex parte vinutis, eo quod virtus & natura • regitiua totius gaudent bene in eius expulfione: fed hoc eft,quianon inuenitur aliqua medicina, qua: a forma fpecifica poffit fanguinem euacuare, & fi reperiatur ta- lis medicina,tamen aliter, & melion modo poflet talis fanguis euacuari, quam a medicina,quia cumphlebo- tomia, & ventofis, etiam talis medicina pofiet fangui- nem laudabilem euacuare, &non putridum, aut ma- gis euacuare, quam putridum, etiam non polfet ficre- jfifti nocumentis talis medicinx euacuatiu? fanguini?, ficut fieuacuaretur cum phlebotomia,& ventofis,non enim medicus poteft fic regulare medicinam euacuati- uam,ficut phlebotomiam tantum, licet ipfe fanguis pu- tridus euacuaripoffit perphlebotomiam,adhuccirca iftum humorem expeaamus digeftionem, antequam euacuetur,ficut circa alios humores, vtponit Auic.pri- mo ca.fen.iiij.c.dc phlebotomia.
dOST. A Tfjmaduerfionekoc etiam dignumcft.qmdait, JIl medicamentum mllnm propriam,ac peculiarcm fanguinis detrahendi habere facultate. naturam enim fanguinem adpojiremum vfque retinere,neque vttra- Oip.4. baturpermittere, nifi coaBam. ^AtcontraGal. lib. de furg.medic.fac. Acprehenfum fua tempeflate h&mago gummedicamentum teflatur.neq; alioqui ratio,quam hicMefues ajfert opportune afferri videtur, non enim finaturatantam fanguinis babet curam,id fequitur,vt medicamentum non detur fanguinem ducens. habctx- quidem natura etiam bominis curam, cuiusgratiapa- rajfe inferiora h&c aiunt omnia, at eatamen venena plura,atiimalia homini infefla infinita quotidie .ffert. Trofcclo fanguinem ducunt medicamentaplura immo deratius fumpta, b&c tamen h&magoga non funt, quod primo loco eum non extrabant,ficut cholagoga bilem, phlcgmagogapituitam, melanogoga atrumbumorem pr& omnibus eliciunt. fanguinem etiamper vrinas er- unm,& cantharides detrabunt,fcd neqite de bis estfer mo, qu£ purgatoria non vocantur. aloe quoq; fangui- nem detrabitper veruvsfedis (vtaitMef.Jproprieta- te,fed non primo loco, neque attrabendo id agit: ve- rum bilem primum allicit ,fanguinem vero ob id detra hit, quod ora venarum rcferet 5 atque b&cpropterea non efl per aluum expurgatio.de purgantibus autem quafiio nunc inflituta esl, an eonmi aliquodprimo loco
O N E S
E ex proprietate bumorem bunc extrahat,ficnti alios htt mores alia. jLc Gal. quidem,tale quoddarn fuo tempo- re inuentum teflatur. Vere tamen (vt ingenue dicamj cogit me addutlad Mef. ratio,vtnullum tale inuertiri medicamentum fujpicer. nempe, quod naturafanguine totis femperviribm cuflodiat,nequetrabinificoaBa permittat. At contra argumento firnpto d fimili obij- cis naturam venena,belutctsq; ac fer&s homini aduer- Jas,& infeflcvs proferre,licet eius precipuam,ac ueluti primariam curam gerere videatur.addisq; experime- tum Galeniatatecomprobatum. verum adbxc.Medi- camentumid fanguinem educens,exproprietate ne ac primo loco id ageret,an potius manifeftis qualitatibtts fecando ac erodendo ,aut pofl immodcratam aliorum bumorum euacuationem, non afferit Gal.fed quod in- uentum illud ajierit obferuationefiitta infuillo iecore, F con ieBuramfa cio, id ex ijs;fuiffe, qux erodendo,diffol- uendoq; agerent. propterea ergo non aduerfatur nobis Galeni hiftoYia , qui de ijs verbafhcimm , qu<£ expro- prietate, acprimo locofanguinem educunt. Quod aute aduerfus rationem noflram affertur, irritum puto <jr vanum. Eflo enim vt medicamentum tale adfit fangui nem appetens, & attrabere primoloco contendens; quum tamen fieri bumoris nllius attratlio nonpoffit,ni- fi annuente contendenteque retentrice membrornm fh- cultate; propria hcecpartium natura tuendofanguini, quo alimenti gratia egent ,totaoperafemperincum- bens,trahi illumprimo loco,fi integrxpartes fint, non fmet; fedadmittet omnes antea humores alios ,quam fanguinem. Firma ergo ratio eftMefuce, qna bmiago- gum medicamentum non inueniriperfuadet.
OMnia autem,qua; fumme & effkcni virtu- te purgant medicamenta, fanguinem tan- G dem, non tamen propria vi educunt, fed vel ex coriatis venis,vcl oriflcijsvenarumtauilatea- pertis, vt languis effluat: vel fua vi immodera- tiorecxtremam vacuationem molicntc. Qua- lia funt, aloe mala,cucumer agreftis,centauriu, colocynthis vnicainp\antavna, fcammonium e regione Scenitarum, euphorbiuSf thymelea m . feugranumgnidium,pr£iertim paruum. Sunt tamen medicamenta quxdam, ianguincm pu- rum &clarum efficientia, vtlupulus, adiathum album,rhabarbarum Sceniticum, ferum lactis, pracipue caprarum bono paftu cducatarum: liiccus rofarumjCafiafiftula, abfinthium,fuma- ria, aloe, fuccus bonorum fructuum vt Dama- fcenorum, a(phodelus,potiflinuimcp ipfiusfuc 14 cus & fimilia. Medicamentaautcm prarcipuc cholagoga funt,aloe, fcammonium>abfinthiu, eupatorium,lupulus, myrobalani citrear,fuma- na,rhabarbarum,ferum lactis, fuccus rolarum, violse, cafia fiftula, tamar Indi,manna, plylliu, pmna,fuccus fru &uum bonoruni,Phlegmago- ga vcro magis lunt, myrobalani cepuls, cmbli- ca;,bcllericx,falgemma, colocynthis, turbith, ftoechas,iris,iarcocolla,balanus myrepfica, rici- nus, hyflopus, thymus,opopanax, lagapcnu, euphorbium, ariftolochia, cnicus,centaurium, cupatorium,agaricus,cucumer agreftis, hermo dattvli, fcilla, cuminum, afamm, polium, po- Iypodium, vrtica, zingiber, fcrum la dis , mel, Jaccharum rubrum.Bilem atram proprie & po- tiftimumvacuant, epithymum,ftoechas,myro-
balani

V N I V E R
balant nigi'«,po!ypodiu,eiula,ca!aminthe mon tana, lcniia,clleborusniger,fal Indus,ial napli- thicus, lal nigcr, lapis Cyar.us, lapis Armenus, & fimilia. Humores quoque vltos,lcnna,myro- balaui nigre, fumaria, lupulus.volubilis maior, fcrumJactis, & fimilia.Aquas denique,turbith, thymus,adiathum album, cuphorbiu,ricinus, cucumcragreftis, centaiuium,ariftolochia, fal, ialgemma.aquam autem rufam, iris, cucumer agrcftis, agaricus, fagapenum, * granum gni- dium, efula, ^s vftum, &fimilia.
Mcdicamentorurh quoq; facultas quredam '/Jtnrrf*- eftpartibusquibufdafamiliaris,casiuuas,& hn- Islun hL mor '^us luperfluis expurgans.Expurgantur aut hihumores a vetriculo&inteftinis facillime:a venismeiaraicis, minus proptc: & his adhuca:- /»"'' v f»- ffrius ex venis fimx hepatis [& gibbe.l Difticul-
snculoj • -« n i -
tdhnu,t ter lte a venis tenuibuslingularu corponspar- ,ntatus tiuidifficLWime a iun&uris, prctfertim cu ipii di-
iint an&u- .. . . . \
jhorej jto a- ctis partibus aiu lmmorati iunt,& lmpacn tena C iusadhxrent. Cuaiit medicamentafoluendo purgatia poilint a partibusremotis,fupcrnis qui deattrahere,infcrn/5 veroeradicarc.tria vero re liqua purganriu gcncra matcriaspotiusobuias educunt, [lllis in parte difficulter vacuada,his in eaq prompte vacuatur,vtcndum eft:] obferua- tafimul proprietate medicamento cuiq^ purga tiinfita,hanc vel tlla partem magisrefpiciente. Vt partes capitis, agaric 9 , colocynthis, ftoech as; aloc,fcilla, epithymu, myrobalaniccpula; & in- dc,fal Indus,lapis Cyanus,lapis Armenus, refpi ciunt magis,& ab his matenas potius vacuant. Vtthorace,& pulmones,agaricus,thymus,hyl- ( iopus,volubilis, manna,cafia fiftula,larcocolla, iris, colocyntnis,& iimilia. Ventriculu,& intcfti na,abfinrhiii, aloc, myrobalani.&alia.qobuias tantu matcrias educunr.Splenevcro,agaricus, fenna, epithymu,ellcbOrus niger, ftoechas,cupa toriu,abfinthiu,ca\aminthe motana, fal Indus, lalniger,&fimilia.Heparite, agaricas.volubilis maior,lupulus, fcru lactis, rhabarbaru, eupato- riu,abfinthiu, & vtriufq; ac roiaru iuccus,myro balani,tamarlndi,fiimaria,iris,*granugnidiu, fenna,efula,$s vftu,iagapenu,farcocolla,& fimi lia.Iuntfturas deniq; ac parres alias remotas,her- modadylus, farcocolla,opoponax,iagapaium, euphorbiii, colocynthis, turbith, fal gemma,fal Indus, centaurium,cucumer agreftis, elleborus niger,polypodium 1 & fimilia. Ab ipfa vero cute j materias educur r ac expurgant feru laclis, fuma iia,colocvnthis,cpithymu,agaricus,polypodiu, myrobalanilndx, volubilis,& fimilia. Prseteria difta,indicatio ab aeris temperie magni eft mo- mcntiad rechl medicamentorum purgantium vfum. Naaercmultucalido autfrigido,amcdi- camentis purgantibusabftinendueft,quod iiip nuauitHippocratcs, fub cane, & antecane diffi- ciles medicationespronuntians:quia(vtinquit Cahn. bu Galcnus) natura abaerecalidiffimo inflamma- ZZVrT' ta,[necacrimonia mcdicamcnti purgantis fere „«s ^hor. te,]fcbresexcitantur, & virtus amultocaloreex clmmcntl- terno rcioluta & infirmata, a medicameto pur- gatemagisdeijcitur. Addequodaerexternus, balnci rnodo calorcfuo prxlcrtim immodera-
5 A L E S- ii
tiorc medicamenti intro trahetis,vim ad cutim attrahens[purgationk)bfiftit]Qiiod fi xftateva cuandumcft,purgab*(\ tctiamiubctHippocra tes)lupcrioreventrc, &hycmeinferiorcm. Re- dteu quidem (inquit Gaienus) imperatHippo- a - crates sftate vomitn purgandumcovpus:quia q["jT, n tuncbilis flauaabundat, &totaanimalisnatu- na/ura ra ob ambientis calid|tatcm omnino magisad fuperiora mouet: humores enim perannipar- tiudiipofitione fibi fimilem augcntur,autmi- nuuntur per cotrariafibiaeristemperatura: vt cftate bilisflaua augetur: calidaitcm&acria[&. leuia] iacile ad fuperiora feruntur. Dandu igitur medicamentum hoctempore,quodbilemper lupcriora educat.In hyeme veroaugcturpitui- ta,qu2 cu grauis fi t,ad inferiora repit: dandum igiturtunc medicamcntum, quod pcr inferiora cducat.Medicamenta igitur^ftatc vitanda funt, qux acria & valentia funt, purgantque diftolue- do: hyeme vero purgatialubrifando.Illa enim febres,vIcerationcs,dyfcntcrias, proptc excitat: ha:c diarrheas, & iicn terias. Acriavero illa no in ?ftu folum,fed etiafrigore vitanda, quia ut inil- loexcoriationem,& febres (vtdiximus) proptc excitant,fic in hoc hypcrcatharfin, hoc cft, pur- gationeimmodicam,& virium diifolutionem.
DE opportuno affimendi medicamenti tempore a ~ git, atque id affert qnod Hipp 4. apb.aslate per Aph , v ' fuperiora,byemeper inferiorapurganAu effe. Hxc ta- menres dubitationenon facat.quandoidemHipp.feH Aphor . 'Volybus lib.de falnhridipa fex brimialibm men/ibits perfuperiora pwgandum pr£cipit,qnia id tempus tnfii uopuuitofms ejly cr rnorbi caput tent int, & regionem fupra feptnm tranfuerfum,<tr Celfus quoq-, lib. 1. vomi tumbycme vtihorem efje docet qua&ftate,q, tuncpLis pituite,dr capitisgrauit&s maiorfubefi San£,licetpro buius controuer/id!Jol.ttione alicvs quoq■, non mediocri- terlaborauerimus,dum in jluic.meditaremur-, nuncta men ijs intereapr(termifjis,quxillic fcripjimusjiac li betadijcere.In libro quidemde filubridixtade fanis agi corporibus, tota enim in hoc ea tra£iatio est: in a- pborijmis vero de ijs, qui xgrotant ,proptereaq\ illud qmdem,quod byeme uomendum fit,prafernatricis,boc -vero,quod<&Ttate,airatricvspr <Siceptumefie ,atqueboc pa&o difcordiam Hippocrati cumipfometHippoc.ac Celfo effe nullam.lnnuere boc ipfumGal.in eo defalub. dixta libro videtur, quumpracepta bac perpendens , - vbi purgandum vniuerfum fit corpus & euacuanda , qux in p r<afenti abundant,agendum aitper loca,ad qug bumores vergunt-, per contraria autem retrahendum , fi ne augeatur excrementa,velis obfiflere.V niuerfum profetto corpxsnifi prxfente, aut imminente iam mor- bo non expurga(ur,proptereaq;, quodin aphorifmis traditur,in ijs qu£ agrotant obferuandum,<e£iate fcili- cet p fuperiora,q> bilis tunc temporis maxime affluensy <jr excandefcens furfum repit- : hyemeper inferiora, q» pitnita tuncredundet grauis,&Jponte deorfum incli- nans,fecus vbi,ne augeantw excrementa,fludium eji, tuncenim nonprajentem,fedfuturummorbumauerti mus,& hyeme quidem perfuperiorapurgare ventri- culumprcjiat,cppitnitain eo multa affluit,expurgatur per vomitum fkcilior ob vite breuitatem .\tflate autem deorfum retrabenda excrementa, q> biliofaprxfertim tnnc teporisfunt,a obus metns eji,ne incalefcat corpus.
THEO-

@drrifed mt dicamcti ra tia duptex.
C A N THEOKEMA
S E C V N*D V M.
Ve medicamentomm purgdntmm correEiione.
Edicamentorum purgstium tam bo- no rum ,quam malcficoru m, di ffcren tias prius demonftrauimus: nunc au , ^ tem horum malignitatem auferre, vel faltem obtundere, & quibuspoterimus mo- discorrigere,partim malitiam eorum & excef- fum frangentibus, partim falubrem aliquam fa cultateniafterentibus,Dei bcnedidi beneficcn- tia adiuti,tentabimus.Corrigimus autem medi camentum purgans malcficum, autmiftoipfi altero facultatem habente contrariam ipfi ! ex- ceffui,autartealiqua, & induftria meliusipfum reddendo. Verumfacultatis contraria; miftio tribus modis perficitur, vt inquit Democritus. Aut cnim malitiamaproprietate innatam,vt qualitatem venenolam,& vitx noftrse inimica, alijsproprietatcmoppo/jfam natura fortitis, e- mendamus: aut intempcriem eorum calidam, frigidam, humidam, uccam, contraria quali- tate mifta , permutamus: aut denique eftectis ipforu noxijs poft dicedis, cotrariaopponimus.
COST. * p^ipHdmedicamentorum vitiotriplexprxfidiam 1 accommodat ,fmile videlicet differentix nox£ fimiiem dijjerentiam prxfidij apponens. vitium expro prietate cajiigat pr&fidio ex proprietate, quod ex in- temperie efl corrigit auxilio ex intemperie,& qnod ex fecundis ac tertijs qualitatibus prodit, (effeffa hxcvo cat) ijs quee, fimilis differentix funt,& contraria effi- ciunt, emendat. Sed in his opportnne adhibendis dno fracipue obferuari a mcdico defiderat. primum vtmil la comungantnr,niJi qux cognata ftnt natura,& concor dia;altcrum vt debitaproportione commifceantur , ita cnimforeputat,vt quod ex eamifcellaproditfaluber- rimum fitfuturum.Tar autem eft,vthic huius viridi- ligentiam admiremur. T^on fatisputat vitio expro- prietate medicamentum opponere ex proprietate con- trarium,fed confenfum quoque (fympatbiam vocant) inter ea,qu.-e ita commifccnda fmt,etiam defiderat, id quod plurimi ego certefaciendum duxerim,qui ejfc in- ter naturales res omnes afienfum, & diffenfum pro cer to habeo,licet id etiam negent, quiproprietates occul- tas non admittunt. Atque,vt maior certe in tomponen dis medicamentis fit difficultas, ntcefie efi fi obferuan- dus hic etiam efl confenfus: enitendum tamen medico futuro ejl } vthac quoquein rcplunmiimproficiat,neq- y ijsfunt auresprabenda, qui dum ^irabas fuperfiitio- num authores faciunt,prxdicantj-, ,fubterfugiendi la- horisgratia d diligentiori harum rerum obferuaiione, cum ipfi abftinent,tum alios etiam abducunt.
vem.&vni, tuo afficiant,vt tranfmutationc abfoiuta, ex his itb.i. dege- duobus cotranjs vittus vna conlurgat: vt exepli
& eratione * • : i ^ i • - • • •.
cap.7,
gratia,zingiber turbith ipll vim miraimpriinit;
O N E S
E & raphanus hermodactylis : raphanus aut Cu turbith, fruftra pmi (cernr, qa his d Liob us in (1 ta noeftinterfe cocordia.Scammonium quoque cor proprietate fua,& calore ipfum infiamman- te,ac multu dilfoluetc ledit:licet vero ambra cor roboretj&cryftallusinflammationeextijiguat,
& galla partcs diifolutas cogat, th nullu eorii re- dle fcammonio mifcet: qa hxc, ac fcammonio agendo inuice& patiendo invnius virtutis con cordia non confpirant,nec contendunt.Quse ve ro medicameta proprietatibus luis concordent, acfymbolu habeant,ab hisctifcc, qui reru varia- ruarcana fcrutantur. Sccundum tibiobfcruan- ducft, v t ,pportioi>e idonea mifceas hacc mcdi- cameto corrigendo oppofita, inuicemqiagerc,
& pati idonea:vt ex his ia confenticntibus,medi F camentum refultet vnum, vcl ut pacatum, pu- gnx omnis expers,magnarumq; virium.Dc his aut proportionibus, quantum operi propofito expcdit,pofteadicemus. Medicamentopurgan c° r r,tXom»
. r . l - t , -r ~ dicamento—
ti propnctatequandamlaudabile, qiKE milccnt rump e r*iu oppolita,conferut:quorupropria virtus ab ipfo- rum forma proficifc&,in hisatq-, alijsvaria, ali- tuem qua medicamcnti noxa peculiariterrefpicit, ac corrigit:quahafunttriplicia. Mcdicametienim purgantisvirtutemvelimbecillam augent, vel violentam minuunt,vel malignam permutant.
Canon frimus.
I quidemcdicamentorum afliioim- becillaeftintcndenda niifto ,ppor- tioneiuftacorum aliquo,q actionis vigoreipfi tribuunt, ob agendi inui- ce,ac patiedi proprietatecognata: feu ob totam. fuafubftantia, non ob caliditate,vel frigiditate. Quomodo corallium fanat ftomachi imbecilli ta cc,p £Eonia epilepfia, non quia illud frigidum, ha:ccalida:aut quiailludgraue,hxcleuis:led qa hacvirtutisdote vtrunq; cft fortitu: lic lerpens iuucncfccre facit, Magncs ferru attrahit, & alia fimiliter. Porro medicamcti facultas purgatrix cft imbecilla, qn debilitat, & minus quam opus eft purgat,aut tarde purgat, tum.fprimum,quu corpus cibo,autfomnoreficiendum cft : immo intcrdu diepoftero: & interdum humorcs mo- uet,non vacuat: interdum codione vitiat, cibu crudum,aut tm coqui ceptum,vna fccum dctra ^ hens,acdeturbans. Siigitur medicamenti pur- gatio lit debilis, imperfctta, parcior quam opus cft,(vt turbith reuera pituita tm tenucm vacuat: cpithymum parum aut nihil vacuat,nifi cius lar ga vis fumatur: manna, hermodadylus, & alia multa debiliter vacuant) roburfacultatisci ad« denuum eft per ea,qua?ipfi funtfamiliaria, & fc %nutao ferunt: vt ex vtrifqLie conflata virtus vna,purgationem abfolutam perficiat.
EX hocapparct,quodfecundumiftum modumde- MOND. bilirans medicinarum folutiuarum, aiiqa meciici na (oludua dicitur adhuc debilis dupliciter. Vuo mo- do dicit ur debilis ratione quantitans medicina;, & fu.e qualixatis feu fubftantix , quia non euacuat multurti de materia; nec etiam euacuat de fe, riifi quod fuDtils eft,ficutifto mododicimus, quod turbitii eft mrdiei-
na ib-

VNIVERSALES-
I Z
V
nafolutiuadebilis: &pammde phlegmate euacuat de A ie,&etiam fubtileeft. Securido modo diciturmedici- nadebilishocmodo, rationelocia quo euacuat, quia fcilicet 11011 euacuat a longe, ficut firacofl.cafia: terenia t in.i.manna, & tamarindi, hi enim medicina: no eua- cuant. niti hujnorcs, quibus obuiant in vijscommuni- bus expuJiionis, vnde ii inueniat humores craffos, & multosinvi)Scommunibus,itaeos euacuant ficut cho- lericos, vel alios fubnles humores, & ideo hi' medici- na.'nondicunturdebilesprimomodo, fed dicunturde- biles fecundomodo, quianon poffunt euacuare mul- tum a longe-» •
T turbith,zingibcrcadiutum, pituitacraf» fam,& fuccum crudum vacuat, alioqui p fc non vacuaturum. Epithymum cum fero la- ctis, vcl hydromelite,vel fale Indo, vel fale gem- ma, vcl myrobalanis nigris, potentius purgat. Alannacumthvmo, autammi, autcardamo- mo, laudatam & abfolutam facit purgationem. HermodaCtylus cum cumino, aut pipere, itcm hermodaftyli pu\uis cum fucco fcillae, vel rha- phaniiii trochifoscoaftus, matcriam crafiam, &lentamaiundluris mirc cducit.Si autemtar- ciius,& longo poft temporcpurget medicamen- tum, (vtagaricus,a/oc,hermodaftylus, turbith, Sciimilia) mifce purgationem tuto acceleran- tia, vt agarico oxymeli, falem gemmeu: aloe, aromata: hermoda&ylo, fcillam,rhaphanum: turbith, zingiber.
MOND. J T I c aduertendum,quodaliquamedicina admixta JTX medicinxfolutiua:dicituraccelerarefuamopera- tionem per virtutem figillatam & occultam,(icut quan do cum agarico permifcetur iecaniabin, aut fpeaes aro- niaticx. Secundo modo dicitur accelerare operationem ciusper fuam virtutem communem, quam habetin- ,, ducedo fcilicet mordicationem in ftomatho,& hoc mo do fal gemma eis admixtum accelerat opcrationem, & fal commune, & fal nitrum, & fal indum ad huc etiam accelerantfuioperationem per proprietatem. Aloeau- tem cum fpeciebus alefanginis, ideft cum fpeciebus aro- maticis, & heeceftcaufaquateGal. &alij audiores in compofirione hiercc noniolum ponunt aloe, fed etianx ponuntfpeciesaromaticas, vt habeant accelerareeius operationem, cum illa operatio fu valde tarda, ficut cll fpicaaffata,cyminum,& folium,& fimiiia. etiapropter aliudibiponuntur fpecies aromatica:, vt.f confortent virtutem ftomachi,& cordis & aliorum membrorum, quibus obuiare poteft medicina folutiua fut malitia } & turbith cum zingibere proprie . Ec ex hoc apparet, quod non eft inconuemens, quod vna & eadem medi- cina admixta medicinx folutiuae debili fortificet eam in operando, & tarde operando: nam ponebar etiam fupra, quod zingiber admixtum turbith fortificat, & vigorat eius operationem, modo ponit, quodaccelerat D tius operationem
Ctnnon fecmidus.
Edicamenti malignitatem permuta- mus, his miftis,qua: proprietate qua- dam id prxftant. Malignitas autem medicamcntim capartcplurima eft, quod corpus 6c fenefcere cogit, & vfu crebro la:dit, pavtcs ipfas principes virtutum nos gu- bernantium ccu fontes, & ipiritus, caloremque natiuum, hatu motores, infirmat. Quapropter medicamentis foluendo purgantibus mifcere cogim ur, quae cor, & alias partes principes qua- dam proprietateroborant: illaquepurgantia fa-
lubria reddat, adeo vt miftis vtrifq; corpus fit fa- num, & iuuenefcere vidcatur. Qnalia funtcar- diaca,ftomachica, cerebrica, & qua: alias quoqi partes principes,& viicera roborare cognofcun- tur. Cor nanq; in omni vacuatione,in primis 10 borandum eft, (quod ipfum cor,ceu vita:bafim, fymptomata purgationi fuccedcntia primum infeftent:)fecundolocoventriculus, vtquimc- dicamentumprimus iit luicepturus. Aliaru ve- ropartiumrobori non admodum, necprimo ftudemus, nificumabipfisvacuandumeft. At medicamentum facultatecardiacum, quadru- plexeLigendum eft: vel roborans tantum, vt po. ma dulcia, & aromatica, xylaloe, doronicum, & fimilia: vcl alterans purgantis mcdicamenti tcmperiem ,tam calidam, vtdum fcammonio roia, fantala, & fimilia, miicentur: quam frigi- dam, vt dumtamar Indis mifcetur macis, & fi- milia: vel roborans,St fimul purgationcm adiu- uans, vt fiiccusrofarum, Sc violaium, &myro- balaniembI :CcT,& /huilia: velpurgantisviolen- tiam,&immodicam vacuationem exo\uens,ac rcmittens, vtfuccinum, fpodium, &fimilia. Stomachicum veroetiam miiccndum mcdica- mentis diftolucndo purgantibus, vt ftomachii, [&hepar] facultatis naturalii fontes , muniac &tucatur :cuiufmodieft, maftiche, fpicanar- di, & fimilia : vt etiam a medicamentis cxcitata intemperiemcorrigat,caiidam,fiigidam,humi dam, liccam. Qyam in rcm vicius quoquc ra- tio idonea iuuat, a nobis contra ha:c inftitui co- fueta. Mifcendum item cerebricum aliquod me lu , cy dicametum: qua ob re plcriq-, medici(vt ait Ga- ien.jhieris mifcueruntnucem mofchatam,cere »""■ brum, & neruos roboratcm: quod idem pr^ftat '1'ZT. ftccchas,gallia,caftorium,& fimilia. Hcpaticum fimiliter mifcendum, & alijs partibus familiare medicamentum, qualia plurima inuenias in ta- bulis medrcamentorum fimplicium.
Cnnon tertius.
MEliorem medicamenti purgationem red- dunt,quae ipfiusvirtutemad partempur- gandam infitafibi proprietate deducunt.
HIc funt duo notanda,primum cli quod melioratio MOND. medicina: iolmiaqcft triplex. vna dt,qux fitpme dicina alia fornficantem, & accelerante operatione me- dicinx, alia ell qux fit per medicina alia ,qu3E r .ppropriat eam, quod non eft aliud, quam appropriatio operatio- nisipjfiusadmembruveladcorpus,aquo euacuare in- tendimus, ita quod non ab alio.modo prima melioratio medicina: (blutiuxacquiriturin i.c.prxccdentrabrfto, in quo docebat Mefueaddere in virtutem,& operatione medicinx folutiux,& acceleratione fua: operationis,/ed fecunda melioratio ipfrus medicinxfolutiua 1 acquiritur per aliud capitulu feques illud imnrediate, & deilla etia. non intendit Mef hic, fed intendit de tertia melioratio- ne,qua: eft per medicinam aliam appropriantem ipfam ad determinatum membrii,iiue fit caput,autpedtus,aut fimilia. ifta autem eft magna nrelroratio in medicinis •, nam quando medicina aliqua euacuatiua abfolute a to- to corpore eft, quod quandoq; medicus vult euacuare determinatum humorem, vt phlegmaa determinato membro. modo medicina de fe hoc non faceret, qua- re bonum eft mifcere, cum ea medicina,qux ipfam du- cat ad id determinatum membrum, & euacuet ab eo
deter-

C A N O N E S
Setermmammhumorem ,&ideo tuncper illam medi- cinam remoucmr eius nocumentum, nam fi volo eua- cuarel phlegma pra:rer naturam contentum in capite tantum, exhibeiem medicinam euacuantem abfolute a toto, tunc qua ratione euacuabitur id phlegma preter riaturam contentum in capite, itaeuacuabitur etiam aliud phlegma namrale cotentum in hepate, ant in flo- macho, autin alio membro,& fic inducitur mde nocu- mentum. modo fi mifcuero illi medicinam refpicien- temcaput, illam ibi perducens, remouebiturhocnocu- mentum. Etiam ex hac permixtione acquiritur aliud maius iuuamentum: nam fi volo medicina confortati- ua materiam contentam in cerebro euacuare, & cum medicinafolutiua, nifi apponatur medicinaalia, qux cerebrum refpiciat, & lllam ducat ad ipfum , tunc me- dicina folutiua vagatur, quia ita euacuabit alia membra ficut cerebrum, tk fic contingit, quod non m fufficienti quantitateeuacuabitacerebro. Secundoeft aduerten- dum, quod duplex efl medicina, quazalteri admixta facit ipfam penetrare ad membrum, quxdam eft, qux , hoc facirperfui virtutem, vel per fui qualitatem com- niunemprimam,fecundam,vel tertiam, ficutiftomo- do acetum, vel vniuerfaliter omnis mcdicina penetra- tiua. alia eft medicina, qax alceriad/ucrix facit illam penetrare ad membrum per fui virtutem occultam, li- ueproprietatem, ficuriftomodo crocus facit euenire medicmas hepacicas : modo McC intelligit hic non deprimismedicinis,qu?faciunt alias penetrareper vir- tutem communem, fed de fecundis intelligit, qua: fa- ciunt alias penetrare per proprietatem, eo quod lemper fermo lpfius Mef.de confolatione medicinavum clt le- fpiciens formam fpecificam.
COST. TX fnperioribusquumdemedicamcntorumpurgan JL tium differcntijs ageret, inejjc-as etiam trahendi ex peculi -ariregioneproprietatem fcripfit, quarn rempar ticulatim efl profequutns ■hic,alia etiam nonpurgantia affirmat eadem proprietate pr&dita , qua peculiarem eorporispartem JpeEient.quod qnidem, occultarumpro prietatum derifores ftforte derideant,occulta enim, & b&c proprietas efl,babes quem illis obijcias Galenum, tjuem vnum ij fibi fapicntia ducemfaciunt.i.decomp. tned.pergenera, & lib.de ther. ad Tif. & alibi. quod enim eupatorium iecori,aj]>lenon,& nnguentariaglans lieni,pulmo uulpis,thoraci,betonica ,& faxiphragia. renibus opitulentur, qudd cantharides ueficam ,lepus vnaxinus pulmones offendat, non aliaeftratio, quam ignota h&c proprietas.
NAtura.n. medicamentl aftionedirigit, & hanc,& illa ipfius virtute diftinguit & diri- git.Mcdicusautenatureipfi,rebusinuice,quam optimefkripoteft, miflis fuffragatur. Domini cn im benedi&i opcrc factu cft,vt rerufumptaru. proprietates natura dirigat,aiiter tamcn atq^ ali- ter: vt exepli gratia, agaricus cum ftarchade, aut acoro, capitis affe<ftibus prodeffe certo cognolci tur: hepatis aute, intybus,&cichonum agrefte, lpica nardi. thoracis,thymus,& hyffopus. Confi aimus igitur naturam ad partes virtute medica- mentorum varia egentes, hoc &illud tranfmif- furam: cum ftntha:cinftrumenta ipfi auxilian- tia,qux natura fapiens diftinguit & dirigit: quo- modo exepli gratia artifici norma,& perpedicu- lufubferuiuntjilla adangulos conftitucndu,hoc adoperisre&itudine.Sicnatura confidimus his vel illis partibus, hac virtute rei fumptx necefla- rio egenribus,porre&uram, prseftaturamque.
MOND. A Duertedumquod medicus aliquid potefl permi- jt\. fcere medicins folutiux ducens ipfam ad dctci-
E minatum membrumduobusrnodis. vnomodo quan- do eft fecum fermentata,& reda&a ad vnamformam,
& tunc eavalde teducit ad illud membrum. nam cum acorus de fe reipiuat cerebrum, qua ratione lpfe folus vaditadcerebrum, itaeadem ranone medinnam fecu fennentatam iiluc ducet, vnde ifla talis medicina de- terminatur tali mem bro per ipfum acomm, aut flqcha- dem. Secundo modo poteftei permifceriquandofecu non eft fermentata, necrcdadta advnamformam. 6c hocetiam ducit ipfam mcdicinam folunuam ad deter- minatum membrum. nam licet quanco pcrmiicetur hoc modo agaricus,& acorus, vtrunquc feruet iuani vir «tutem ,quarationeacorusflimu)atvirtucem corporis, vtpereamadcerebrum perueniat, ita etiam flimula- bit agancum, vt ibi conducatur, & natura ab eo unra- tur, ab eo prsecipue fit caufa iuuamenti, &. non nocu- menti, cum duo de medicinis contranjs ad inuicem perffiiftis,qualiter vna cxillis vaditad determinarum F membrum, dc aliaad aliud membrum,Iiocautein ma- gisinfraapparebit.
PRsftantiora igitur medicamcnta purgantia efticimus milccndo, quae illorum virtutcs ad partcm vacuandam deducunt. Illa vfro funt (vtdiximus) quorum virtus huicvcl illiparti cft familiaris. Hocautcm Ioco docerelibetmcdi- camentorum cum partibus cognationcm, quce aliorum mcdicametorum virtutes ad partcs ip- iasperducit. Ad caputenim mcdicamenti pur- gantis facultatcm deducunt, nux mofchata, p3eonia ,fta:chas,acorus,xylaloe,(al 1 ndus, lai ge- ma,baliamum, xylobalfamum ,carpobahhmu, anacardus,thus,ladanum,buthuricendcn,n.yr- rha, chama:drys, chamspitys, lcoenu anthos, fcilla, fpica nardi,caftorium, gcntiana,th\ mus, G hyflopus, opus Cyrenaicus, ftrobyli, pipcr, nia- iorana, fagapenum. Ad thoracem vero, & pul- mones, iris, thymus, hyflopus, crocus, glycyr- rhiza, eius iliccus,vua: pafla:, adianthum, icilla, ammi, cardamomum, fuccus braflicx, ius gal- li antiqui,nafturtium, amygdalae, ftrobyli, auel- lan3e ,pulmo vulpis,fefeli,opopanax,myrrha, la- gapenu, raphanus,calamus aromaticus, aipho- - deius,volubilis maior, laurus, calamyntha,labi- na, viola :,ariftolochia [vtraque, ] tragacantha, gummi, thus, mel,iaccharum, morum, fenum Grxcum, marrubium, lilium, &fimilia. Ad hepar item, ipica, aiarum, aniium, foeniculus,
& eius fuccus,intybus,cichoriu agrefte,amygda lsamarx, folium , daucus , eupatonum, ab- finthium,cancamu,caflutha,*granaquaiuor, H cinamomum , aiparagi, decodum ciccrum, ZZ'ZiZ chania:diys, arnoglofla, volubilis, iris, laurus, »'.«"■«'» ■ fch^nu anthos , cliamamclum , fumaria , lc- rumlaclis,pctroIclini & feniculi fuccus.polirm, fcilla, & fimilia . Adlplencm, daucus, cala- mintha, fpica nardi, tamarix, cappaiis, cycla- minus, cortcx falicis , fal gemma, lal Inaus,iris, acorus, prafium, rubca tiniftoria, abfinthium, eupatonum, anifum, fcniculus, afparagus, caf- futa, alplenon, icilla, afarum, volubiils, icor- • diu,agnus, chama:pitys, amygdala: amane, aii- ftolochia, & fimilia. Ad iunduras deniquc me- dicamenti purgantis vim dcducut, zingiber, i u- ta agreftis, opus Cyrenaicus,opoponax,thapiia, cardamomum , aqua porri : fuccus braii .ca:, acorus :triplcxpiper ;fcordiuni :chaniadrys:cha-
ma;pi-

i
VNIVERSALES- 13
mxpitys, thymus,amomum, polium, &fimi- A quodneceflariohumorumcongelationem tol-
iit,<5cobftru£tionesaperit,medicamentoquepe
lia. Qua:adalias quoquepartes deducunt,vir- tutem medicamenti cx tabulis medicamento- rum fimplicium collige,nobis prseftantiora, & pra:cipua lcripiiflc iuftecit.
Medicamentorum purgantium correciio > per jpforum temperatur#, contraria,.
Edicamenti purgatistemperiem im- modice calidam, vel frigidam, vel W humidam, vei ilccam, [vel harum coniugatione aliqua noxiam ] con- trario aliquo valentiore, imbecilliore^jequali, pro lcopis, & indicationibus varijs permuta- mus. Hac autem derefufius icribere non fta-
netrandivirtutem impertit,cumeam perieno haberet: quo fine fcordium, & diuretica acria magnis medicamentis miicentur. Medicamen- vu e u. r . taitem amara,medicamentum acrimonia pur- ^'■""■»•
t r i n ^ * rium maiw*
gatormm non modo iubftantia fua quadante- nusfrangunt,acreprimunt,fed etiam purgatio- dl nem adiuuant: ob id re&c quidam fcammonio ro ""j" m -r cri aloen mifcuerunt. Amara pr.xterca ftomachum firmant,&flatus diilipanr,medicametum [cor- pusq; fumentis] aputredinc immincnte&pr.x- fcnte vendicant. Saifa item medicamcnta pur- gatemvim debilem,actardam celcrant,& per- ficiunt: ob id falem gemmam, & alias falis fpe- cies, re&e agarico mifcuerunt, & epithymo, &
tui, qus plenius apud Halyfenem, & Aichin- g alilspurgantibuspermultis.Hisenim vigorem,
f ac f| cm a ftj onem craflas,& lentas materias incidendi, & tenuandi, & tcrgendi facultatem impcrtiuntur, /Iccitatem intendunt,ob id fitim excitant,eaque putrere,& putrefacere ptohibet,
dum iegere potes
£Medicamentorum purgdntium correciio 3 pr ipforum ejfeChs contra.ru .
Edicamcnta valenter purgatia, opus
&fiericoeptam putredinem cmcndant.humo- res partibus merfos,& imbutos exiccat,obftru-
excitant vioicntum, & efteda fxpc ftiones iiberant, flatus diflipanr, quofdam ra-
malefica, & noxia fvmptomara,na- turamque profternentia,quaiia funt conturbatio, animi deliquium, morlus floma- chi^flatuum generatio,inflatio, pundio,inciiio, vlceratio venarum in oritici)s,apertio, attraclio imniodica, vflccruni lubricitas, congclatio,fic-
men conturbant, alijs contra turbarionem fc- dant. Vndtuofa vero medicamentum lubri- cando purgatorium,magisiubricum faciunt,& quod adhxrere eft prociiue,fimulhibncant,& tardius purgans cito deturbant, acrimoniam, morfumque pungentium frangunt, afperira-
catio^-cotrugatio, inuilcatio, feu adruefus, ob- tcmjcnmnt.. Quibuldam tarnen naufeabiinda flructio , ;ardatio 1 &iimiiia. Quibusper lpfisef- funt,& ftomachum infirmant. Dulcia medi» feftisconrrariaeft occurrendum: qualia pleru- canientum purgans etiam prius abominabile ;
que liiht odore,aut (apore,aut tota fubftantia iu- cunda, ob id medicamenrum melius,& faiu- brius-reddentia. Odor enim iucundm; medi* camcntumreddit meiius,qu6d agitationem,& nariicam fedat,cor &cerebrum roborat,animu gaudioexhilarat: fetcns vero atquegrauls,con- trariamolitur. Odorarum vero purganti me? dicamento opponatur.calidum aur fr/gidum, quantum ipfius medicamenri intemperies po- ftulat [&a;gri,morbr,aeris.].Medicamenti quo- queadionem tcmperatfapores iucundi,&me- dicamenti cftcctio contrarij ,acerbus,aufterus, acidus, duicis, vnctuofiis, lalfus, amarus, acer; prudente medico conicdore,qua horum diffe-: rentiafitopus adfrangedos mcdicamenti putr gantis exceffus varios. Resenim acres, vtaro- mata,flatusa medicamento excitatos,tenuaht, D Styptica.omne medicamentum purgans, pra;-
efticiuntgratius,magisque tum lauans,tum ter- gens,tum expurgans: turbationem fcdant,acri- aaoniam & mortiim ferrantem frangunt: pur- gationem tardam, cclcrant, & nemedicamcn- tum adh«reat, l.ubricando prohibent, corpus roborant. Ob harc funt veiut fundamentum, &matetiacompofitionum.Qnibufdam ramen infiammationem pariunt.alijs tlatus., Infipida^'"""- purgans mcdicanlentum lubricant,eiufque flammationem extinguutit, acrimonia.obtun- dunt,morfum fertantem aufetunt. Acida me- dicamenti purgantis caiorem, & ab eo cordis, ventriculi,& corporis rchqui in/Iammarionem extinguunt,morfum> & acrimoniam obtun- dunt,naufeam,& conturbationem fedant,vint penettandi,& incidendi, & tenuandi augent.
& dtflipant: ob id ipfi haec miicentur, yt daUr cus; foeniculus, piper iongum . Fcenictilus,ani- fum,polypodium,&fimilia,fcammoniomifta, n\ateriamcraflam,lentam incidendo,apparant fcammonio expcllendam, ld quod ipfum for- fanpcrfenon eftecerit. Scillahierismagnisra- tionecadem addita cft,vt matcrias euulJu con- tumaces vacuent, Piper quoque hieris & tha- piia,& acriaaliacatapotijs» f^tidis,vim quadam trahendi apartibus rcmotis nnpertiuntur. Ea- demacria medicamenti purgationem imbecii- ]am, atit tardam celeranr,& eflicaciorem red- dunt: obid ipfiturbitij mifcetur zingibcr: ra- phanus,hermoda£tylis: cnico, cardamomum:
cipue quod acrimoma foluit,& imwodicetta- |iit,& venas proprietate innata fic aperjf,vt ian- guis effluat,& vifceraexcoriat,vd ea immodice lenit ^ & lubricat, melius reddunt rribus de cau- fis: prima quiamedicamento ficpurganti repu- gnant fubftantia fuajnon modo crafla,fedfrigi- da, qua illius acrimoaiam, & infiammati.onent frangunt. Obid reCte maiores fcanunonium Gau».a. } in maio cydonio coxerunt,& eidem ipfum etia/" v/ ' ' commifcuerunt. Secunda, miftis, quoque fty- pticis,fa£ta ventnculi compreflio,eitiusf& faci- lius, purgatoriumillud vehemesacorpore pro- pellit;quocirca rcitcetiam fcammontomyro- bolanos mifcuerunt.
Mefux. C Aducr-
1

MOtfD.
C A N
ADuettendam ficut apparebk irtfiacap. defcamo- nca,quod ipfa fcammonea. cofolatur mulus mo- dis. Vno modo per folam affationem,non cum realia admixta,fecl poniturincer tegulas adignem. Secundo modo cofolatur,quia accipiturparta ex farina frumenti, vel hordei,& ex ea fiimt dua; cruftx,poftea fcammonea clauditur inter illas duas cruftas,& ponitur in fiirno in- ter tegulas, & tamdiu diminitur, quoufque palrafitde- co£ta^& tunc fcammonea fit confolata. Tertiopotefc confolari per cytonia,& hoc e(t duplicirer, vno modo, quia accipiturfcammonea,& bene pofteacooperitur ) & ponicur inter cvtonia,ita cvtoniaponanturad ignem, iiue in furno,&: fcammonea circundetur abilliscyto- ni;s,vnde quoufque cytonia fint benc affata,tunc fcam- moneaeftconfolata. alio modo accipitur cytonium,& diuiditurper medium, & in vtraquepartefitcocauitas extrahendo medulla cum feminibus, qu:e funt in vtra- que parte cytonij,pofcea impletur vtraque concauitas ex fcammonea,& benepofcea cooperitur,^^-. vniturvna parscytoni; cum aliavalde,pofteaponitur illud pomu in furno,vei inter tegulas,vel fub cineribus,vbi fter,quo- ufque pomum fit bene deco6tum,vldmo habcrur fcam monea confolata, & harceft optima ipfuis confolatio: nam inde fcammonea acquirir ftypria ta tem,ve m i 11 i t u r etiam fua acuitas,quia non/oluitita fortiterj^nde ali- qua eius virtus prfcipue acuta remanet in cyton.io,vnde eftcironium irafoiuriuum ficut icammonea, qua; cum myrobalanis commifcetur : nam ipfa fcammonea ex multa mora quam poffet facere in ftomacho,poffet fto- machum mordicare fui acumine, quod cum myrabo- lani cum ea admifcentur comprimunt fui fiypticitate inteftina, ftomachum,& quod in eis cfc.vnde ci- to fit eius operatio, & non multum moratur in itoma- chojficut/uperius diximus.
r Typtica denique cor, & v.entriculu reliquaf- que partes nutritorias,ne a vchcmentibus il- lis ledantur,muniunt,toborant,naufeamque>ac ventriculi lubuerfionem (cdant. Nonfolisau- tem purgantibus valenter,fed omnibus quoque alijs miffa ftyptica,iplorum adionem reddunt lalubriorem. Dulcia vero omnibus commodc mifcentur, prxrerquam falfis. Vnduola com- xnodc mifcenturacribus, amaris,mordcntibus, pungeritibus,vlccrantibus,3egre lubricantibus: dulcibus autem & infipidis,incommode: a cidis autemmifta, ventriculumad vomitum prom- ptius euertunt. Acida /alubriter mifcentur acri- bus,vrentibus,mordcntibus,dulcibus,6c alijs in- cendi aptis: inutiliter amaris, falfis,ftypticis,vl- cerantibus,ferrantibus. Infipidavtilitermifcen- tur acribus,amaris,(alfis,ferrantibus, mordenti- bus,vlcerantibus, inflammantibus: ftypticis in- utiliter. Salfainutilitermifcenturacribus,ama- ris,dulcibus vnduofis: pr^terquam quibus a&io imbecilla,auttarda,vigoreobid indigent.Om- nia enim tarde,ac imbccilliterpurgatia,abacri, & falfo vigorem accipiunt. Amara & acria qua- dantenus vtiliter mifcentur: falfis vero,vlceran- tibus,ferrantibus,ficcantibus,inutiliter. Poftre- moglutinofa omnia,fua fubftantia medicame- torum malignitatcmfrangunt,& exulccrarevi- lcera, venarumquc ora aperire, interpofitu fuo prohibent. Qu_apropter tragacanthum,autma- ftiche,aut bdellium, refte mifcentur aloe,colo- eynthidi, cucumeri agrefti,& fimilibus. Hanc in rcm quoque ladanum efle mirum prsedicant nonnulli, prxlertim fi pauco oleo rolato folu- tum,colocynthidi mifccatur. Alia a liorum liint
O N E S
E rcmediaanobisparticulatim dicenda in fingu- lis fimplicibus purgatorijs.
De proportione mediccimentorum inuicem mijcendorum.
Rsdida aute medicamenta propor- tione, quantitateq; idonca funtper- milcenda, vtcxhis licct diucrla po- tcntibus,vna tamen facultas conlur- gat. Qua igitur menfura vnu altcri mifcendu fit» vt falubrc fiat medicamcntu, inaicatione ab ip- forumproprietatetantum fumpta,hic breuiter docereftatui,non ctiam aquantitate,& qualita- te: id enim libcr Halyfenis,& Alchindi abunde docet. Quod aut breuiter perlcqui ftatuimus,cft
F huiufmodi. Omnemedicamentupurgans,aut violentum eft,vt fcammonium,euphorbium» granum gnidium,& alia multu acria: aut imbe- cillum, vtcaftia fiftula, manna, viola:, & alia fi- militer dulcia,& falubria: aut mcdiocrc,vt liib- acria fubamara,&alia violentorum,& imbecil- Jorfi,mcdia,quorum magnaeft latitudo ,acpcr magis&minus inbonitate,&malignitate dif- feretia.Adhaxomne alexitcrium(bezahar Ara- bes vocant) quod medicamentu purgans emen- '«<fl dat,autvalenter,aut imbccilliter, aut mcdiocri- teriuuat: ideft,mcdicamenti purgantisnoxam oppofitu fuo frangit,vel intcmpericm corrigit, vtui^ c'r vcl virtutem [cordisj regit. Valenter autcm iu- uant,qux pra:terquam quodha:c ttiapraeftant, etiamnosnutriunt,vtdulcia. Parum iuuar,qua: q vno modo,vcl duobus iuuant,tamcn nonnu- triuntcorpus,fcdipfum alterado pcrmutant,vt amara,{alla ,ftyptica,& fimilia. Mcdiocritcr iu- uantquspluribus modis commodant,&qua- dantcnusnutrircpoflunt, vt vnduoia, infipida, ex auftero dulcia,vt dadlyli,cydonia: aut dulca- cra,vt mel: aut acidoduicLa» Vt % me/a:aut dul- * cia,& fimul infipida,vt poma. Si eftigitur mc- dicamentiJm violentumvaltcriplurimuniuan- </J. ti mifccndum: amboque propnctatibus inter lii eutmm4d *' admiftionem concordanr,&conlcntiunt. De vtriufque quantitate fic ftatucs,vt quod pluri- mum iuuareconfidis,largius mifceas,ceu a quo commodum expeftas: violcntum autcm par- cius,vfca quopropter adioncm vchemcntiam, noxa corpori aliqua impendet. Id quod Demo- pj critus his verbis volcbat. Mcdicamentum ex violentoimbecillum efliciasoportct. Qma me- dicamentum alteri proprietatibusconcordanti miftu,quantitate idonca eft falubrius: non cor- redu aute,malignius. Quod fi mcdicamcntum violentum alteri parum iuuanti milccdum eft, vtrunque eft minuendum:iliud quiden ,obim- pcndentem noxam: hoc,quiatantum illiuste- peraturam,altcrat,vel [adioncm] immutat. Si autem medicametum imbecillum alterivaldc iuuanti mifcendum cft,illud vtpoteobdebilita- tcm innoxium,eftaugendum,vt ei quantitasvi- gorcm & roburadijciat (quod ctiam voluit De- mocritus, medicamcntum cx imbecillo valen- tius faciendum lmperans:) augendum quoque quod magnopcre xuuans eft, ob di&am prius
cauiam.

VNIVERSALEJ
taufam. Si deniquc mcdicamcntnm imbecil- lumalicriparumiuuanti mifccndum cft: illud augcndum, hoc minucndum , proptcr dicras pi ius caufas. Hsc dc mifcendorum quantitate tibi cognoiccnda funt: quaquam fUnt, qui aiia quoqucaddant,icopis alijs intcnti.
Qmbtts moduars medicamentx corrigit: & coClioms diffcrentia.
du nGUds/ne dicamento^
7H (jHdfda COTTl^tt
«jrnfixmc 'ff^#?|Edicainenti pumantis mahtiam ars
d/tctu bis mo V S C I. ..
rcprmut, oc tacultates nouasimpcr- tit,quatuor modis codione,lotio- ne,infufionc, tritura. Codio, vna cftclixatio,altera aflatio. Elixatio medicamen- ti humorem excrcmentoftim coquit, refoluit, flatusab codcmcraflos, mordaces,ad naufeam ventriculum cucrtcntes, diflipat: eiusdenique actimoniam, motus in corporc molcftos,vim validc ferrantem, excoriantcmque frangit & prohibet. Proptcrea fcammonium in pomo, vclcydonio codum,vcl invafe vitrcocumfuc- corolarum,& olco amygdaiarum du/cium,efl: praftantius,vtmoxinliiuplicibusdiccmus.At- tractio quoque mcdicamcnti vehcmentior, & finaligniorclixatione obtunditur,vt cummedi- camentum makticumintra cauitatemalterius bcnigni coquimus, vtillius virtusin hocfracta mancat: quaiiter excmpli gratia.ii radiccmra- pnani radicibus»eIIcbori transfixam,fub cineri- buscoquimus,&cam damusedendam. Habet enirn virfutem ellebori purgatriccm,fed mul- tum reprcilam. Sapam quoque ,autfyrupum xofatum, quibus incoctum lit fcamnionium, propinamus. Idquod Philofophiappellant ie- parationem rci lecundum fpeciem, a rc,qu£eft fccundum materiam, [ hoceft formce,& virtu- tis fpecific2,a matcria tranllumptionem. ]
COST. \ T%ivniusmedicamentivisin alterumtrasfertur, V dicitur feparatio rei fecundumjpeciem a re,qu£ efl fecwidu materiam,& vt in fequenti capite de infu- fione,feparatio proprietatis a proprietate. Meminit buius reietiam lib-fimpl. quum de rba Earbaro agit.
T)iictcreamedicamentorum multorum ma- X ugnitasrcprimituripforum coftioncinher- barum,vel feminum,vcl alioru fuccis&aquis, liia f jcultate itlorum violcntiam permutanti- bus. Cajtcrum codionem non liiflinentomnia a:qualcm,/cd quxdam debilem,alia valentcm. c^mndo Quorum enim virtus facilcrcfoluitur,quiavel t*nm. i m bc C iiia cft, vcl in fupcrficie eft pofita, vcl in iubicctoraro conlifht,omnia ciufmodi parum diu,t\cc valentcr coqucda lunt,quod virtus co- rumacoctionc immodiearefoluit. Taliafunt, lcm ina quatuor [frigida maiora,]adian thum al- burn, cpithymum, violx,& flores [ prope] reli- qui. Conttario iiis modo affecta medicamcn- tadiu coquenda funt. Omnia enim craflas cf- ff ent ja, cocta,tiunt clementiora: omncitem me- dicametum; arte,&kgitime coduin,partcpIu rimacft bcnignius. Sic omnia acna dccocta fiunt meliora (horuni eniin violentiam, ii qua
*4
A incft,coctio frangit) nifi fiquahorumvirtutem habentaut imbeciliam.aut fuperficiariam. Quc denique intcr hac duo extrcma funt mcdia me- diocrem quoque decoCtionem fuftinent. Pur- gantia autem humiditate multa,autlubrican- do,vel nihil,vel minimum cod:io iuuat. Pra:- terha:c,co&io facultates medicamcntorum di- ucrfas omnium optime permilcet,vt ex his orn- nibusvna refultet, velut concreta,faciensadlio- nem: quarum fi qua cnt imbecillior,minus va- lenter coquenda eft: vcgeta: vero,magis. Calo- rem enim coquentem temperabis proportione, &naturatumfubftantia:,tum facultatis coque- dorum medicamentorum.
MF.dicim diuerfe rionfaciunt in virtute infitam MOND, operationem,& compofitam virtute,nifiquando B iplxadinuicempermifcentur,& praxipae vera mixtio- ne iecundum quod ineiseft poflibilis. nam melior mo- dus mixtionis iplarum eft ille,qu\ fit per decodtionenr_j iplarum,& hoc habet yerum in mixtionc ipfarum in na turali,& artificiali hocmOdo. nam fcimus quodturbith euacuat phlegma, agaricus choicram, epichymum me- lancholiam. modo quid eft ii volo omnes iitas tresin- tentionesperficere,melius perficiuntur,quando lftx rres medicinx fimul permifcebantur,& maxime per deco- «Sionem ipfarum adinuicem, bene tuncreducunturad quandam formam,in aua referuabitur virtus compoli- ti,vnde poftea euacuabuntur melius omnes ifti tres hu- mores. Et hsc eft caufa,quare ab audonbus fiunt illac confe6tiones,&fyrupi f61miai,8c fimilia,Sc decodtio na furalis,qm'ticin talibus medicinis acquirir-eis bonum modum permixtionis,v: ex eis refultet virtuscompo/i- ta,ficutquandoillx medicini per logum tempusadin- uicem compoflta: aguntinle inuicemperearumquali- q tates ita,quod pertalemadlionem refranguntur m qua- datn forma media,in quafunt virtutes,feu operationes, ficut extremi colores limt in medio colore,vt Auerr.po- nit,hoc fit quando bene prarparatx funt apud apotheca- rium,quia bene tr)turati,bcneabluti,& bene exiccatar,
&fic de alijs,exemplum huius ponit: nam videmus, quia clyftere nuper conftrudum ex aliquibus medicinis iiftetpetduos,veitres dtesin inteilinis nobiliilimam facit operationem,quod non eftnifi quia tales medicin^ melius ad inuicem in pofterum permifcentur, vnde vi- demusquod medici diuerfas virtutes attribuunt medi- cinisper diuer/as setates ipfarum, ficut apparet inthe- liaca, quae quidem dumelt nouavalde frigida & oppil- laciua,antiqua vero eft valde calida.
FLammcus enim ac vehemcns, calor, mcdi- camcnti facultatem reioluit. Aflatioautem in frixorio, vel patelia fa&a codio,mcdicamen- • p ti viitutem nunc auget, vt aflata fcilla purgan- tior euadit:nuncminuit,vtpfyllium peraflatio- ncm humiditate lubrica fpol"iatum,minuspur- gat. Alia quoque multa fiut aflando meliora.Eft quando medicamenti facultatem vnam aflatio ' m ' reprimit,& alteram vegetiorcm reddit. vtmy- robolani, rhabaibarum, afiando virtutem pur-. ^ gatoriam rcmittunt, adttrictoriam intendunt: luntcnimambo duplicihac facultatc prxdita. Sic balanus myrepfica,cu lit vomitoria iinuil,& LHntt. dciedoria, pcr afiatione excoquitur humiditas^^, ciusexcrementofa&nitrofa, aa naufeam culum cogcns:rcmanet aute virtus deiectoria.
Er quandoque per affationem vna duarum, irc.J ln fuperpurgatione etiam rba Earbarum myra- bolanum,& aliaplura tofla cmmendabit. J.t contra
Q z verim

C A N O N E S
tu fenicn v
ytrifimile eU, ex v(lione,addita ijsrehut acrimonia, eadem magis aerea ena/ura, & violentiut etiam irri- tatura ad excretionem.Cteterum ad bacpaucis.vflione dr calidiora,& acriora reddi omnia negare nulhis po- teft. lAtqui adhjc,qu£ita rruntur,licetaccidetariaca liditas maior accedat,naturalis tamen qu£ tenuionbws partibm infidebat,dijjipatis bis ipfis a calore,ipfa quo- que vna cum connato humore dijjipatur atque abit,vnd yero etiam abit,qu$ infita iilis erat acrimonia.ln com- buflisergo fola aduentitia acrimonia,ac caliditas fu- peresi. hac vero non multopoftea negotio etiam retun- ditur,fa£ia videlicetin frigidis rebus maceratione.hac autem ablata medicamentum, & minus deie£iorium, magis autem exficcatoriu remanet,acpropterea coer- cendo alui fluxui maxime opportumm. T^on temerd ergo hac fcribit Mef verutn ipfi etiam experimentum fiibfcribit • obferuarunt enim patres noftri, obferuaui- mm etiam nos Jrequentiffime buiujmodi artificioeuen- tumnullo difcrimine fequi expeElatum .
^De lotione.
Otiomcdicameta multis modis me- Jiora reddit, nunc acrimoniam eo- rum fuperficiariam auferedo, (vt ex aqua) aut mucagine tragacanthi lo- /rticc,guttur, & pavtcs alias,quas per- meat, adurere dcfinit: fal quoquc naphthicus (ideft,Sodomites)aqua cucurbitx,aut fimililo- tus.fi tclementior: (nuncfaeulratemeorum ma ligniorem auferendo, falubriorem vcro reJin- quendo,) vt lapis cyanus, & armenus molefte vomitoria,& deie£toria,per lotionem multam vomitoria elfc definunt,tantum clementer fiut deieftoria: & cancamum lotu clementius pur- gat,tamcn obftruclioncs vtillotum libcrat: & aloe lota potentius roborat partes nutritorias, minus aluum fubducit: non lota contra.
MOND. XTAm qaandoiftiIapideslauantur perablutioncm, rcmouetur abetsacuuas,perquamhabentmole- ftare ftomachum, & inducere naufeam,& vomitu.Jind etiam quafi omnes habent Jauari vt conforrenr.vnde vi- demus,quod ifti ocularij in paffionibus oculorum admi niftrantes tutiam,aut lapidem harmatitem abluunt,vt abeisremoueatur acuitas, & magis confortent oculos, & inde faciun t collyria oculorum,imo etiam fi ifti lapi- deshaberctacuitatemin profundo,primo adurunteos, vt per ignitionem illa acuitas ex profundo veniat ad fu- perficiem,pofteaabluunt vt per abJutionem illa fuperfi- cialis acuitas ab eis lauetur & remoueatur,vnde ilii ocu larij nouiesdocenteos ignire,& nouies docenteos laua- re. hocetiamfirin alijsrebus exteriusapproximatis, vt in calce: nam quandoque abluitur, vtabearemoueatur acuitas.&remaneatinea virtus ftyptica,perqua poteft cflecicatrizauua,& indurare carnem,vt fiat lococuris.
Vnc facultatem eorum valentiorem etfi- ciendo, vt aloe ex aqua aromatum lota, potentius roborat: ex decodo autem valenter purgantium,vt agarici,turbith,& fimilium,fi laueturpurgantioreuadit: k)ta deniqueexaqua bdelij,auttragacanthi,ora venarum ficapcnre, vtfanguisinde effiuat,dcfinit.
MOND. TPfa iuuamenta funt poffibilia reduciaddiuifionem bimembrem hoc modo:nam ablutio aut fitin medr- cina,vt earum virtusremittatur veldeperdatur,aurJe-
E cundo fit,vt perablutionem acquirat virtutem.fi prim»
modo,o<, hocduplicitcr,autquia abfolutefecundum
ablutionem remoueatur viriuseius,autinquantu me- dicina habet duas virtutes,quarum abearemouetur vna & proprie malignior,& aliaremanet. fi primomodo,& hoc dupliciter,quiaaui per ablntionem remouetur ali- quodmagis intrinfecumarnedicina,& ficeilprinuim iuuamentum eius. fi fecundo modo,ficeft tertium,fi autem medicina abluitur,vt lcilicet,quia habctduas vir tutes,&ab ea volo alteram remouere tantum,& proprie maligniorem,fic eft (ecundum iuuamentum, fiautem per ablutionem medicina lpfaacquirit aliquatn virtu- tem,fic eft quartum,& vkimum iuuamentum eius.
NVnc partes impuras auferendo. Quibus autem medicamentis virtus in fuperficic eft(vtintybo,cichorioagrefii,rofis,&fimilibus) illaiotione diflipatur:(ob id lauanda non funt,j F cxtera magis,& minus laucntur,quatcnusicili- cet eorum virtus ferre poteft.
De infujti
JAefiits in fimpl. c*p. \ dt dhi.
N
tone.
Nfufio quoq; niedicamenta efficitme- liora, facultatc/n corum nunc malefi- cam aufercndo.
ADuertendum quod infufio,&ablutio,fiuelauatio MOND. conucr.ium & diffcrunt, conueniunt,quia vtraq; Cmumin. habecfieriin re Huidaliquida,ieddifFeruntquialauatio " aj&
-[,rr r 1 • • • i rentta wter
habechen fine protandatione vimiusin re^quarlaua- vir riir,iraqu6din re,inqualauaturno remanet virruspro- u^timim funda rej,qux lauatur,ficut conuenirde aloequando la- ™ cd "- uatur,& de endiuia,quia fi lauatur folum,eius virtus fu- perficjalis calidaabearemouetur,&non profunda,led ininfulione virtustei,qux infunditur,& profundare- manet in re, in qua lnfunditur, & infufio ipia pcnetrac vfquead profundum m re,qua: infunditur, iicut ftatim apparebit .
SIc mezereon,granum gnidium,& cfulaacc- to macerata , acmnoniam fuperticiariani lctrantem amittunt.
MEo periculo affirmarim fubejfe hic medum :quis CO S T> enmi acrimoniam Me^ereon,& Scebran uifu- fione ex aceto cajiigari credatt intedi egoprcfetto Jem per exifiimarim. Sed & turbitb,fivetriculumpertur- bat,curlaElemaceratum:& afcito fere ex laffe flatu, magisnonturbet?Arbitror ergo cajiigandam litaram,
&quod delaffe fcribitur, mczereon& fcebran : ipft autem turbitb quod de aceto, ejfe tribuendum . leniri eqnidemillornm acrimonia lac verifimile efl,buius ve ro vimperturbatricem,aceto eim intimaA partes fub- eunte,&,quod flatuum atq; adeo pertnrbationis mate- riamprabet,dij]ipantefuiacrimonia,fedari. ne idpra- teream accelerari aceto turbith ipfim aftionemffyon- tefuapigri admodum & tardi. Confirmat conietturam banc nojiram ipfemetMeflib-fimpl.fcebran & me-^e- reonnoxam cafligans lacle:non autem aceto nifi in qno cydonia mala fint in.coQa. & turbitb noxampalmitlis aceto maceratis emendans, laftis neverbum quidem fkciens. Sed bctc doffi iudicarint.
ET turbithla£lirccensmulfo infufum,& fic- catum,ventrcm turbare definit:nunc bo- nam augcndo (fic turbith, fucco cucumeris a- greftis maceratum materiam crafiam a parti-
bus

V N I V E
bus rcmotis valcntius educit: & hermoda&ylus accto fcillato,aut icillae lucco, aut raphani infu- fusa lun&uris porentcr trahit: Scagaricusoxy- nielite maceratus fit purgatior:) nuacinliquo- rem,cui infunduntur trasferendo,(vtliquor,cui infufa ilt aloe,aloes virtute adipifcitur,&in alijs fimiliter: quod multis decaulis facimus: inter- dumvtmedicamenti virtus adpartes remotas promptius penctrct,vt cum decocttr aromatu, cui infufa fit aloe propinatur:interdum,vt virtus illa mitior fiat, vt dum fcammonium panno li- gatumincoquituriyrupojvel fapa,vel aliofuc- co: interdum vt faciiltas vna fepareturabaltcra, vt rhabarbarum, & myrobalani infufa, virtute deicctoriam liquori tra'nfmittunt,adftridoriam retinent:) nuncnouam,vtlubricamimpartien- do: fic medulla colocynthidos mucillagine tra- gacanthv imbuta,ventriculi villis adhxreredefi- nit.cito pevmcat, nec fedi,nec veficae nocet: fic fcammonium oleoviolato infufum,&fimilia. Nectamen medicamentorum omniumvirtus folain eum liquorcm,cui infunduntur,tranfit: fcd quorundam, vt cafix fiftula:, tamar Indo- rum,6c fimiJium aliqua quoque fubftantia.
' - { " — •
De tritura.
TRitura mcdicamcntis admodum confcrt, multa quidem craffis, vt fcamoniocralfo: paucavcrotenuibus,5c texturx debilis,& virtu- te cito exhalabili pr^ditis,vt fcammonio Antio- chcno: mcdiocris denique amborum medijs, quantoquc mcdicamenti eflentia crafiior,tan- to Jargiore tritura eget:quanto tenuior,tanto parciore. Confcrtautem medicamentis tritura, vt in vnum melius mifceantur.
MOND. 1~| St fciendum, q> illa criptex neceffitas, & vtilitas tri- r turarioms medicinarum noa lolam applicari po- reltmedicinis foiunuis, fedetiam poteft applicari cui- cunquealreri medicina?,fiue fira]rerauua,fiaedigeftiua, alteratiuis,autexprimis qualitanbus,auc (ecundis.aut tertijs. Omnis.n. tnturatur propter Utas tres cau(as,ta- men inagis hoc debet applicari medicinis folutiuis, eo g>deeisellhicfermo. S 'u/ficientiaautemn\arumcau- iarum habetur hoc modo: nam rriturano in medicina, autfit,cum lpfaeitcoponibiliscum alia, aut non,fi pri- mo modo,(iceil: prima neceffitas truurationis. 5i aute hxc trituratio fiat propter vtilitatem medicina: in le, & nonvt ipfa eftcomponibilis ciialia,hoc eftdupliciter, aut enim fit vt acquirat vtilitatem,qua non habet,& fic eftfecudus modusrriturationis, aut vtperdat maiitiam quam haber, & ficell tertius modus. Sccundo eltad- uertendum,dicitenim,quod neceffitastrituiationis eft fic vtmilcibilia meliusin vnam forma tranfmutentur. caufahuiuseft duplex-.natn mifcibilianonbeneredu- cuntur in vnam formam,ni(i per al terationem,& com- mixdonem cuiufcunque, fiergo vnuquodqueeoru fer- uet fuam naturam,nunquam in vnum poterunt conue- niri,&ideo oportetquod alterentur,& rranfmutentur adimiicem,itaquod tranflumptaafuanaturaacquirant denouoaliam naturam pofitiuam,hocautem fieriha- bet per rcdudtionem ipfarum ad vniufcuiufque ipfarum triturationem: fic enim m3gis alteratura fua natura,& iualiquam vnamnaturamconuertuntur,&ideo Auic. in f.can. cap.de compofitione theriaca:,laudat diftolu- tione,(iue diuihonem medicinaru adminima eacom- po*entium .fecundacaufa poteft eife,nam per tritura-
R *S A L E S. ij
A tione,& diuifione ipfarum minimu ipfius artingir mi- nimum alterius. quare tunc facilitera fua natura per- mutantur,& acquirunt vnam formam:namin rebus naturalibus quanto agens magis attingit paffum ad m i- nimum, lpfum etiam magis attingir,&in ipfo fortius agit & facilius alterat paffum.
QVx res theriaca:, & alijs compofitionibus eftmultum vtilis,& neceflaria:(vtaliquam w facultatcmnoua adipifcantur,) ficGa- lcnus cuminum leuiflime tcrcndo efFecitvreti- 'ZrZit cum,quod prius eratdcie&oriu. Nam purgato- riaacria interdu tenuiflime pulucrata proptius pcrora vaforum penetrant in partcs vrinarias,
«Sc alias rcmotiores,per easque vacuant.
GAlen. in quarto de regimine fanitatis,defcribens MOND. compofitionem diacalamenti dicir,quod fi medi- ° cin^ componentes ipfum triturentur,ip(um valetaddi- gerendum inimores crudos,qui funt m ftomacho, & in in teftinis, &c in meferaicis, & fi tales medicinar vltimo triturentur, tunc earum virtus valde penetrat ad longin- qua,vnde fiunt poftea vrina?prouocatiux euacuates hu- mores,qui funt rn gibbo heparis,& vijs renum,&poris vrinalibus: hoc eria contingit de rhabarbaro; na ipfum crafte trituratum foluit ventre,fed fubrilirerpulueriza- tumprouocat vrinas,&ideohoceft bonumdocumea- tum medicum. nam quado ip(e vult per aliquod medi- camen folutiuum euacuare humores,qui funtiPgibbo hepatis,autinrenibus pervias vrina\es,debetid medi- camen folutiuum vltimo triturare, & cribellareper fin- donem,& cum liquoreaJiquoipfum propinare,& ideo, quando veJJeshmnores exiftentes in meferaiciseuacua- re,aut ingibbo hepatis,& mteftina effent debilia,aurpa- rata ad dy(entenam,itaqu6d non poffes eas euacuare perinteftina,eritlicitum facere medicinam folutiuam C vltimetrituratam,vt fcilicet poffet illam materiamper vrinales vias euacuare,fiautem iftx vix renum,& vrin? fint debiles,dabo folutiuum id in craffa fubftantia,& fru Hulis,&euacuabo eos perventrem,& prarcipuelinon funt inteftina debilia,& apta ad xgrotandum.hoc etiam poteft intelligi de omnibus alijs euacuationibus.
7T deniquc vis qusdam malcfica obtunda- Y tur. Colocvnthidis enim mcdulla quatum tenuiflimefieri poteft pulucrata,innoceter pur- gat. Quod fi portiones quxdam crafliorcs fen- luqi perccptce fumantur,villis vcntriculi,Sc lpi- ris mteftinorum adhxrcnt,humorecjucinibi re- pcrtoimbuta; tumcnf, & partcs didas tumefa- ciunt,ac vlccrant, vtinquit filius Scrapionis.
IK^quitfilinsSerap.Oportetvtcolocynthis,&c.Ea- COST. dem opinionem filio Serapionii afcribit lib. fimpL D quum agit de colocyntbide.Contrariam tamenin Sera- pione legerecfi, & quum de foluentihm agit medica- mentis,& quum colocyntbidk bifloriam fcribit,neque enim exafte vultteri, yeritm ne adh&reatinteflinis : & ea exulceret. Qnare &Mefuen Manardusaccufat qui temere Serapionemfibi affentirefcripjerit. Cxte- rum quumMef.& bic & lib.fimpl. nbSerapionem,fed Serapionisfilium authore huius opinionis afferat; per- pcramManar.Mefuendamnat.Qitod vero adpropofi- tam quxftionemfucit. vt Serapionvs ratio friuola nobis videtur;ita Mefuen vero maxime cofcntanea fcribere arbitramur. yeretur Serap.ne colocyvthis in tenuiffi- mumpollinem redatta intefiinis adhareat. atqni etiam craffiufcula adbdrebit,& ionge quidem maiori difcri- mine. vbietenim tenuiuseji, qitod vcntricuh,aut inte~ klefux, C 3 ftinonm

c a n
fiinorum corpori impaBum eft,irritare tantum potcsi: leui autem bumorc acceciete retunditur acrimonia om- nis, & noxa omnis reprimitur. at fi craffim id fuerit, quodcft impa&um ;quodfolet chirurgo ficcam jpongia in vlcerum os immittente euenire, idem & in vetricu- lo ,aut intejlinis difcrimen efl,ne eueniat. intumefcit,fci licet,paucoetiam bumore imbutum, & partes,quibus inhdiret,dijiendit pnmum,ac mox fui acrimonia, qitx. non tamficile reprimitur,etiam exulcerat .l\eBius er- go mea quidem fententia Mcfues,& cu Mefue Taulus, & J.mc. Jtquiobijciet rurfum quifpiam colocynthi- dem rara,laxa,& tenui conflare fubflantia: qu<£ autem talia funt,Mefuen hic iubere, vt leniter terantur. Veru tflo,~pt rara fit,& laxa fubflantia, vifcida tamen eft, ac minime friabilis,quodnorunt pharmocopcsi,quos in eaterenda laborare diutius oportet. quxautemhuiuf- tnodi funt,craffa Mef. vocat,non temia.
Flat autem tritura omnis clcmcfer,&pro tc- fendorumfubftantijerationc. Quxenimeft immodica,virtute difibluif.lliiabarbarum vcro contra quam diclu nuper /camoniu m habct:na purius,& grauius eft melius,probeq; tritum,ve- getius euadit; rarum vcro,& laxum impcnfius pulueratfijvim purgatrice propc omneamittir.
T*H E O K E M A
t e r t i v m.
CorreElio fymftomatum afumpto purgate me- dicamento nondum vacuato excitatorum.
Ymptomatibus formidadis, ijfdcm- quccaulls multorum morborum,& lcnij,&mortisacerba:,a medicame- to pu rgante oricntibus,occurredum cft Ea autem funt,humorum prauorum como- tio citra vacuatione, vacuatio illcg'tima,& mo- lefta,vacuatio dcniq-, immodcratiflima,&nuil- tolargior,quani nccelTitas poftulct. Quoru cau- fa eftmcompctentia,& vitium,vel fumentis,vel medicamcnti, vc\ accidetium vtriquc fuperue- nientium. Q lix tria fi commoderate fe habent, jnagni funt momenti ad corpus incolume fer- uandum. Vitioautcm fumentis purgatio male procedit,quia is vel eftex coru numcro, quibus cft interdidtus medicametorum vfus, vel mate- riam vacuandam non equauit,nec obedientem natura: coquedoreddidit,nec mcatus, perquos facienda erat vacuatio,aperuit,& lxues ac Iu bri- cos rcddidit. Quae praparamenta cum prarcefie- runt,reucra corpusab lmpendente periculofc- curumreddut. Medicamentumautemimpro- fpera; vacuationis eft caufa,quando eft genere malignum,aut notas no habet omnes boni mc- dicameti,autnec proportionem artiticialcm,cu iusante meminimus. Vitanda igitur tibifunt medicamenta,qua: nccarte,nec rationealiafie- ri meliora poflunt: cligenda vero alia,obferua- dsconditionibus,& rnodis proportionumpra:- diftis. Vitiodeniqueaccidentium fuperuenien- tiumvitiofa fitpurgatio, iiin victus ratjoneper
o n e s
E fex res non naturales,tibinotas,a?ger deliqucrit. Mcdicamentum aut humorcs prauoscommo- uct,fednonvacuat,aut tardius vacuat obipfius aftione remiflam, & debiie: vel ob materiaex- pclli contumaccm,quc commouctur quide,icd expulfioni refiftit, &latiusin corpore ipargitur & increfcinvelob imbccilla fumentis virturcm, non potetemin medicamentuagere,quofit,vt nccmcdicamctum invirtute,& naturamagat, velob fiatuscrallos mcdicamentum leuates,& in poros corporis impingetcs(vnde fcbres putri- d <T ,iyncope, & mors feftina:) vel ob facultatis expultricis imbecillitatem: vel ob mcatus, per quos vacuadum eft,obftiuQos, autconftipatos.
SVfficientia iftaram caufarum quibus medicina vna AIOND. /oluac debiliter,aut non foluar,eft iita: namadhoc fcc,? quod medicina lbluatc6uenienter,requiruntut nia,lci-
i ... . 1 _ UAt C0tlH£7ii€
licet medicinaipfa,virtuscorporis,& materia,qu£e eua- urre^mi- cuatur. Si ergo mediciria debiliter euacuat,aut non eua- ,ur • cuat,authoc eftexpartevittutis,aut exparte materia:, autexparte medicinx,fi hoc eftex parte virtutis fecun- dum fe^aur fui intrin feci. fi fitexparte virtutis fecudum fejiocelt dupliciter, veJ cx parre virtutis digeftiua:, vel expulftuar. fi primo modo,fic eft primacaula.fi fecundo modo.fic eft tertia caula. Si aute hic prohibitio,vel de- bilitatio fitexparte inftrumetiintrinfeci,hoceft dupli- citeijaut enimexparte inftrumeti intrinfeci pnter na- turameiobuiantis,autexparte inftrumenti lecundum naturam.fi primo modo, fic eft fecunda caufn, qux eft ex parte ven tofitatis. fi fecundo modo,eft cjuarta caula, qux le tenet ex parte oppilationis canalium.fi autem me- dicina debiliter operarurex parte materia:,quae debet euacuari,lic eft quinta caufa. li autem medicina debili- ter euacuet ex parte iuimcr,fic eft vltima caula.
Q]
Vibus caufis omnibus, qua ratione opti- ma profpicias, accipe.
INparteifta docet talibuscaufis fubuenire,quiqui- ^ qND dem funt caufa: quare medicina debilirer euacuar, aucnon euacuat, & per confequens ex hocinducirma- la accidentia. Etprimo doce rremouere impedimetum huius medicinx, quando debiliter euacuat ex parte vir- tutis,qu'a:eft debilis. Secundohoc idemfacit,quando hoc impedimentum ptouenit ex parte ventofitatis,& mala: qualitatis humorum.Tertio hoc idem facir,quan- dohocirnpedimetum prouenit expartevirrutis expu!- fius,qijando eft debilis in expellendo.Quarto hocidem facir, quado hocimpedimentum euenit exccnftipatio- ne viarum- fecunda ibi.Si autem fuerit caufa huius ven- tofitas. tertia ibi. Si autem expulfiua debilitarur. quarta H ibi. Siautempropterconftipationcm. Debili accm na- turxideft virtutis alteratma: debenris eam reducere ad adtum.res,qua: cadit in fenfu,id eft res,qua: apparetad fenfum,conualefcentia:navniuerfaliterinconualefcen- tibus,ficut qui funt coualefcetes poft febres,& prxcipue acutas,hic ineft.proprietas natura: coualefcentm, vt au- «Sores ponunt,& praripue Gal. in rechni vltimo cap. fci VnfriZ «. licet refumptiuavero, &c.g,in eis virtuseft debilis pro pter membrorum confumptionem,& refolutionecalo- Je ""~ ris,& fpintuum fadtam ex fortitudine argritudinis. Et vfquehuc tangitcognidone debiliratisoperationisrno- dicina :,qu3ndo eft propterdebiliratem virtutis alterari- uaijfiuedigeftiua:. rei ciba!is,non autem dixir cibi abfo- lute: nam hic cibus non debet efle omnino cibus,fed de- bete(Ie cibus medicinalis,habens fcilicet virnalteratiua qualitatis medicina:,& etiam qualitatiscorpons contia- leicentis,nec etiam hic deber effe exhibiuo rei medi- cinalisabfolute. eo qu6dJi.cc debilitas operationis me-
dicinac

V N I V E ]
dicins titcxdebilitatcvirtiitisalteratiux.veldigeftiux, & ldeo debet cxhiben talis,qua: eonfortat vututem fto- rnachi alteratiuam>qua: eciatn alteret dilpoiitionem cor poris,tk medicin^talis autern res elicibalis,fiue medici na cibalis,qu? quidem cft tacilis digeftionis,iiciit ius car ms pullina,C^l;- perdicum, vel vicelia ouorum, &c. cx. eis.n.acquuitur duplex iuuametum.vnum elt,quia vir- tutemconfortant.lecundum, quiaex fubllantia eorum liquida ponftur medicnia,qux erat debilis, ad euacuan- dumdebiceper feceffum lauando, & ex eis verbis MeC docethis accidentibus proueniencibus ptopterdebilira- tem virtutisiuDuenire.poft, lciiicetcibum lam digeftu. potumque aqua- non veri fngoris/cilicet velin actu ,vel jn pocentia: primo dico,quod non debet efle veri frigo- ris m attu,fed tepida,vel calida parum:nam ii harcaqua cffet adtu frigida exringueret nacuralem calorem ftoma- chi,& virturem medicin?,&prgcipue de his medicmis, clequibus eft hic fei'mo ,qua -,(cilicet euacuant leniendo, vel Jubricum faciendo.non debec eciam elTe actu mulcu calida ,quia, fcilicet caliditaterefoiueretnatur.alem calo- iem,& ldeo debet effe tepida, aut plutquam tepida, ne, fciUcet tepida exittens vomitum mduceret. dico euam fimiliter, q, hxc aqua non debet effe veri frigorisin po- rentia, ncqac vere calida in potenna: nam li effet mul- tumfrigidainpotentia debiiitaret naturalem calorem itomacni, & virtutemeuisaireraciuam :nec debet effc jnultumcalidampotenria,&hocquia re/oluendona- turale calidum debilrtaret etiam virtutem medicinav cik etiain debilis eft in foluendo,& ldeo debet effe cem- peratainter caliduatem in potentia, & frigiditatcm po- tentia, & hoc modo cum aqua decoquimus taks res,vc acqutrant talem virtutem potetialein m aqua, ficut hoc jnoda, & aqua horda, & tic exponendo concordat hoc <hilum didto Auic.i. can. fen.4. ca. de vijs iiue regulis- lucturtendi his,qua:fiunta mcdicinis folutims:nani di- cit ipfe, quod quando medicina folutiua affumpta non euacuar dcbemusdarcpoft lpfamapozema eiuidem vir tutiscum ea,& hocetiam modonos facimuS nam qua doahcui damus cafiam, tamarindos,aut mannam, & iftanon euacuat,fi hocfit, quia virtus eft debilis.damus cibum conforrand ) virtucem,licut effetbrodium ,vel ius carnmm , <3c pra;cipue pulli: ii autem contingit, per lftud ipta nou euacuat, tunc damus polt comeftio- .tiem cibo digelto apozema,vr aquam iioidei,ver pruno- rum ,coniueuerunctamen quandohoc euenit propter lttam caufam, qadd jjott comeltionem foluunt,<5<: vir- tute itoma. hi lam confortara, ik ldto quando virtus eft deoiiiijdaiiiUS rem qux lit coruorrans ltomachum, fed li virrus effet tortis,damuS re quxiuvututis ablteiliux»
SI ob naturx imbecillitatcm id cotigit (quod fenlu deprehendere potestaut enim ex mor- bo reualefcit homo,aut alta limtli cauia imbecil Itxs elt) & medicamentum iauandoySclubrican. do eftpurgatorium,cibo naturam inox robora- te dato, & potu aqua; minimum fiigtd.r: medi- camenti adio adiuuatur. Si ob flatus, & malam humorum cjualitatem (quod prcecedentia fla- tum figna, aut lntemperieicum humorca;qua- lis, velmxquaiis declarant) clyltenbus, aut vo- nntu vacttandum cf\: deinde iiatus ditVoluendi, »> cau » hi autmalaqualitascontranoeftaiteranda. Sita- cu ' tas expultnx cit 1 mbecilla: aut medicamenti jitguijhtm adtio debilis, aut remifla, data aqtia modice fri- gida, &horapoft, adftringente aitquo, vtcydo- "'""'"1"'' n i°5 pyro,vcl ftmili: mcdtcamentum potenter vlwT' ad inferiora detruditur. Ob inteftinotum ob- H ' c def t'iu fttuctioncm^clyftcribus aftectui couententibus iZZfcZm medendumei\,& alijsconftipatam aluum ex- »eiicunm p CC i lcna ij US . Quibus auxilijs ii purgatj,o lion
5 A L E S- 16
procedat, nulla inde noxa itifignis mctuenda eil. Si autem medicamentum purganscompri mendononvacuet, aquam ffigidam priorum nulliproptnandam cenfent, quod adaucta per aquam grauitatc,citius lubricct,ac defccndat medicamentum. Quod vcrum eft,fi libera ha bcnt inteftina: fi vero obftructa fint, aut in iitis anfradibus arctata, augetur pcr aquam frigida anguftia. Id quod cum lntcllcxeris, potabrs re- pidam, quod ha:c praterquam, quod anguftta non auget,lubrtcarc cogit medicamcntu numf- modi. Non cftigtturidauxilium abfolute, & finelimitationelcribendum. Omnccnim mc dicamentum comprimendo purgans,nifi va- cuet, inteftina pradertim tenuia,& alios meatus exiles lxdit. Quapropter vacuandum eft pra:di- <Stis tum lubricantibus, tum ad inferiora tra- hentibus.
HIc fcire dcbes, qt»od fi alicui fit data aliqua medi- cina euacuans comprimendo, &c non euacuat, tunc non debemus dare poit ipfam alram medicina co- prelTiuam,eo qubd ha:c magis adhac c6primit,& coan- guftat meatus,& hoc verum habei,luppo/iro quod non litibialiquarescogens ipfam medicinain cuuipccHiua darcjficut effet m diaria iuperflua,auc dyfentena fimili- ter, &iltam medidnam compretiiuam non debemus dare m habentibus meatus ftnctos, inets enim nonde- bemuseuacuare per medicinam compreiliuam, quia magiscoanguftar, &ideofi fintaliqua corpora diuaad feceffum,non de bemus in eisad euacuandum dare me- dicina compreisiuam, eo qtfod maioremftypticitatem. ventris faciet, & pra:cipue ante cibum, vnde poitea fic maiornecelsirasexhibendi folutiuum fortius,& ideo ; quia in m ulieribus meatus funt valde flndti, non debe- mus dare hanc medicinamcomprelsiuam,m poiterum enim inducunt ftridturam meatuum, muenimus enim jn mulieribus conftringi menfirua ex vlu my robalano- rum,vtebantur enim eis propterpafsiones capitis,& fto machi, quareoportuit nos dareeis fortia folutiua, fed fi canales lunt valde lati, tuncmaximeiuuantur talia cor- pora ex vfu comprefsiuorum propter oppofita caufam, aquam tepidam: nam aqua tepida, fiue calida parum,li cet fit potentiafrigida, tamen fui adtuali caliditate dila- tar,& aperit meatus.fui etiam fubftantia liquida lauat, &. lubricum facir non timens id,(cilicet ftricturam mea tuum,& faciat fic,vt in aqua llla frt dccodta aliqua me- dicina aperitiua, aut hoc enim malum enr nmere/u- per ea ltcfionem ,fcilicet ventriscon/Jipationem,quam etiam dicimus, auc eriani quas diccmus , vc notum ell, &c.
; r Iautem medicamentum folucndo purgato O rium,&obid fugiendum , non vacuant , quam potes celerrime a corpore expellatur, vel vomitu, vel potius deiedione, ad quam clyfte- ribus etiam potenter attrahcntibus lpiiun reucl- les, fi ad luperiora moueatur : taleenim uifi ci- to vacuetur, anguftiam, aeftuationcm, conuul- forium quendam motum, in quo partes exten- duntur,& retrahuntur,totius corporis mole- ftiam violentam, cordis morfum, prafocatio- nem in quibufdam, fcotoma capitis, & ocuto- rum dolorem tantum, vt hi foras elidi videan- tur, facit. Prseterdt&a anxilia horum medica- mcntorum malignitatcm frequenter obtundit,
6 acrimoniam trangit, Rufb authore, potus aqu® vehementer fngida;, & in eadcm fclTio,6c
qua:*

C A. N
quxcunque ems Vehemcntiamjacrimoniamjiri fiammationem, furiolum impetum frangunt: ad hxc tiicriacc,& cxtcra partim paulo ante di- £ta, partim dicenda.
MOMD. y j Ic eft dubiratio, vtrum aqua frigida fit conuenies "»«;?«; jLpoltexhibitionem medicinx folutiu2,qui venc- %ma?""jt nofa eit, qn non foluit,aut dcbiliter,& tarde foluit,& vi medicmifi dctur quod non.illud nonefl conueniens,qii medicina TmTf (olutiua non euacuat,quod facit conllridionem ve'tris hhur, aut (ed aqua frigida eft huiufmodi,quare, &c. maior cft no- tarde fiuen ta>m j n0L - appat'ct:na pofuit fupra in hoc cap.q> poft exhi bitionemedicinxeuacuantiscomprimendo non debet dari aqua frigida, eo quod anguftat meatus, & canales. Non n.vr enam q> debeat ficn balneum in ipfa, aut fcf- fio in ipfa,quia id non debet fkri poft exhibitionem me- dicina:folutiua:, qm non foluit, quod habet debilitare anum,& inteftina,aqua frigida elt huiufmodi,quare eft &c.nam frigidum eftinimtcumano,pudendo, & fimili hus membris frigidis, vtponitur ab Hippo.in j.particu Jaapho.Contranumhicponit Mel. Dico, quodaquam frigidam exhiberi poft medicinam folutiuam, intelligi- tur dupliciter vno modo exhibcturpoii medicinam (o- lutiuam, inquantum folutiua,aliomodoinquantum ve nenofa fui adlione,feu fuperflua caliditatc,fi primo mo- dotunchoceft duplicirer: namifta aqua frigida, auc cxhibeturinpaucaquantitate, aut multa,ficxhibea- cur in pauca quantitate, aut multa, fi exhibearur in pau- ca quantitare, dico quod ipfa competit; nam ipfa lui fri giditatecorrugat,& condenfat partes ftomachi,quibus corrugatis, medicina,& materia attra&aabeaad infe- riora exjiellitur, & prarcipue hoc habet verum,in his, quibus ftomachus eft calidus, medicina etiam habet tu raptum furfum, & tunc alterat qualirarem calidam fto- machi,&etiam fuperfluitproprermedicinam vcneno- fain f.'lutiuam,fcd fi ftomachus effet frigidus,& corpus ltomachi, vel corpus totum cffet debilis virtutis, tunc ipfa non competeret, & ideo propter lltam caufam de- bet dari in pauca quanutate, ne ipfa fuperflua debilita- rct ftomachum, & debet lambendo exhiberi. Si autem ifta aqua frigida fit multa, tunc ipfi non debet exhiberi ratione medicinx folutiu?, vt folutiua eft,eo ipla fic ex hibita nimis debilirarer virtutem ftomachi,& corporis tocius.Ecracioneipfiusmedicinx foluriux inquantum foluciua cft,dico aqua frigida debet exhiberi:nam ipfa frangit omnem acuitatem,omnem etia fuperttuam cali ditatem ipfius medicinx folutiux ratione quorumdici . tur venenofa. rameri fi lfta medicina elfct vencno/a, no per acuuatem,vel caliditarcm fupeiHuam/cdper nimia fngiditatem effet mala, licut mucillago pfylij, tunc non debet exhiberi aqua frigida,ipfa enim augetet magis con gelationem ralis medtcina:, feddeDettuncmagisexhi- ber/ id,quod congelarionem eius prohtbeat. Sed tamen aduertendum,qu6dfiaquafngidacompetatin hoc ca- fu,quandoque exhibetur interius per potum,quandoque vero tit feiiio ,autbalneum in ea fecundum diuerfita- tem fitus, aut loci,inquo ell medicina folutiua: nam fi medicina fupcrius repat,debet dariaqua frigidain potu, fi autem hic medicina videatur facereardorem,autex- coriationem circa inteftina,& partes inferiores debet cx cafieri balneum ,aut(ellioinea. Adrationes. Adpri- mam,illud non eft conueniens, quod facit conftnaio- nem ventris, verurft eft,fiiftaaquanonprohibeat ope- rationem medicinjefolutiu£e,inquantum venenofa,fed bene talem operationem prohibet, & hic elt fermo de medicinisfolutiuisvenenofis,vt iamcft di6tum ,qua- ru venenofitas ex aqua reprimitur,& acuitas,& inflam- matio abeis per aquam frigidam remouetur. Ad fe- cundamrationemcumdicitur,id non eft conueniens, &c.verum eft,nifi faciat aliud maius iuuamentum, & & prohibeat eriam maximum nocumentum, modofa- cit i l,nam prohibet excoriationcin inteltinorum remo uendo acuitatem,& inflammationem medicinar,finuli
) N E s
ler etiam prxferuat cor,& corpus totum a vcnenofitate repnmendoeius malitiam,& ideo quando malitiam ifhus mcdicina- non poffumus remouerecum theria- cis,tunc exhibemus aqnam frigidam.
Slautcmmedicamcntuni benignum cft,ta- men non vacuarit,fcd anguitiam, ventris tormina, ceftuationcm corporis , capitis dolo- rcm,vcrtigincm, fcotoma, feu oculorumobte- ncbrationcm,pandiculationes, ofcitationes ex- citet:citoexpellatur,lumptis primum adftrin- gcntibusipfum deturbaturis,vt cydonijs,ma- itiche,&fimilibus:dcindebalanis&clyfteribus ad inferiora trahentibus. Plurima enim talia medicamentum infra valenter compellunt.Sed <»?«> in clyfteribuspro vario affcdu compoiitis, (pcs omnia hgc deturbandi,& a ma gnispcriculis vin dicandimagna eft.Quod ii hax non profucrint, u. • '.& 1." & fymptomata praua multipliccntur, & mate- riatenuatafeorlumfcratur, fccandancccflario '»»<*••• vena eft,prxfertim brachij interna, deinde vena maleoli:phlebotome enimad hxccft cfficax.
DVbitaturpropterdi<5J:a,vtrum phlebotomia com- peratpoft medicinam folutiuam prius exhibitam qn non euacuauir:& videtur q, non: nam duas euacua- vtmm p),ie tiones fimulcomungere fallaxcft,& timorolum, vtcol ligitur exdidtis Auicen. i can.fen.4.1ed tunc coniungun J'f. tur dux euacuationes fimul, quare,&c. Prarterea id qd iut,ui ■ ?*« diuertit materiam ad partem oppofitam parti, ad quam medicinadiuerritnon eftfaciendumpoft medicinafo- " lutiuam.-phleboromia e/t huiufmodi: quare&c. proba- tiominoriseocj) phleboromiaeducit humoresde cen- troad circunferentias, medicinaautem folutiua facit e contrario. Dico,quod phlebotomiam poff medicina foluuuam fieri,poteft duplicirer intelligi, vno modo elc <itiue,& per fe,aliomodo caufaliter,& neceffarie. Si pri- mo modc,dico,quod non debet ficri, & hoc dico nili in corpore fit peccatum fanguinis, aut etiam aliorum hu- morum,& fint fimul mixti,& adxquati cum fanguine; tunc enim debet fieri, & hoc contingente,dico fpatio te poris interpofito,phlcbotomia enim mulritudinem hu moris euacuat:fi vero non fmcmixci cum languine,tuc phlebotomia elcdiua no debec fieri, tunc enim ip(a eua cuar folum languinem,& alios humores malos m cor- pore derelinquit ,fedfiloquimur dephlebotomia coa- «ita,& neceffaria,dico,q) dcbet fieri phlebotomia,& pr£ cipueqnexipfa medicmahumorcsfunt valdecommo ti,& agitati.nam i/taphlebotomiaprohibernocumen- ta,quxpoffunrindeprouenire,ficutetialanguinis cbul lirio adueniens ex ta!i medicina,& commotio humoris cum languine fadta a medicina.per phlebotomia enim hxc omniaremouentur: tamen fi ibi fitplus decommo tione humorum, quam de fanguinis cbullitione,debec fieri phlebotomia de bafilica:fiautcm ibi fitmaxima ebullitio,fiatde faphenaad diuertendum illam inflam- mationem,& ebullitionem, & fi ibi fit vtruque,fiat vtra quephlebotomia. Tunc ad rationes, ad primam cum dicitur duas euacuationes,&c.veru etl clectiue: fed coa- dtenon eft fallax eas coniungere, & fiipponitur, q, vna ex talibus euacuationibus non ccmpleatur,aut non fiat nifi illa,quar debeatfieri a medicina folutiua. Ad fecun- dam,cum dicirur id quod diuertit, &c.dico verum elt fi medicina fufficienter,& perfedte euacuai"et,fed quia ipfa non euacuar,ideo fienda eft phlebotomia, vt rcmoueat ebullitionem, & furorem in humores aduenienrem a medicina, euacuat enam humores commotos.
•
VOmitus autem tuncprouocandus,velin- tcndendus, quando amedicamento fto-
machus

^pharj.Ii, **•
V N I V E
machus peros vcntriculi(quod ctiam cor nomi nant) mordetur,& naufcam, autlingultum liif focatorium cxcitat medicamentum generc ftra gulatorium: non ncgle&isetiam turn clyftcn- bus, praeterrim (1 vcntrem, aut hypochondria angit mcdicamentum,6ctormmibus,ac xftua- tionefatigat.
De medicamento illegitim, & molejle Vacuante.
Edicamcntum illegitimc, <5c molcflc purgat, quod vacuat quidem, fed no quos humores vacuari oportuit: idque pr.xtereafacit cum fubuerfio- ne, vomiru, torminibus, sftuationibus. Si au- tem vacuat corruptum quidem & impuru.non tamenquem volebamus humorem, is ipfe alio purgante fumpto cft vacuandus: alioqui latius in corpore fpargetur ,& increfcet ob agitatio- ncm, & commotionem in eo facftam, & alia- rummateriarum afriuenrium,in ipfum conuet fionem: quomodo in iacunam dum diucrfa , rumpura tum impura affluunt, eam fubucrtut, vt thrite- & totam randcm impuram reddunt. Quod fi noncorruptumhumorem , fed benignum, & vatuki* /». neceiiarium vacuatmcdicamcntu,xgerxftuat, vexatur) yiribus immodice deieftis languet,na- turaexpuliioni repugnante,(quorum nullum adeft, vbi excrcmenra iola vacuantur) proinde mox eius medicamenti vires frange, ipfumquc acorpore lubricando deturba : qux duo aqua calida in hoias pota pracftat, aliaque idem pote- ctuft mti: tiaplcnius trademus. Si autem vomitum, & animx lubucrfionem medicamentumcxcitat, vomitorium vel natura,vel quia eft abominabi- lc,autaflatibusleuatur,autob ftomachi lmbc- cillitatcm, autftercus ficcius, aut inteftinorum anguftiam: fiob haec poftrema, clyftere idonco ftercus moIIiatur,&inteftinorum ab his obftru- cfio liberetur: qui fi non futHcit , uoniitu expel- '*■» latur medicamentum • Quod ii fumptum eft " A " *' abominabile medicamentum ,aut ftomachus cft imbecillus,obidque vomitus timeatur, a corporis, & animi motibus,quantum potcs,ab- ftine,donecin medicamentum ipfam natura vndique agat, aliter in naturam non a&urum: %,mcdUvo odoretque xgcr flores,& aliasplantarum partes ^ uau itcr olentes, mentam, fampfuchum, citri- Tmttcum, folia, & fructum, apium, abfinthium, cydonia, {Znvitmacianum, rofas, bolumaquarofarum,&ace- to afpcriiun, lutum,quo panni abluuntur, roiis ' ■'•w • xceentibus, & aqua rofarum nutritum. Extre- maquoquefricuiffe,&vinculis dolorificis ad- ftrmxitTc, manus item acpedes aqux caleti mul tummordentiimpofuifife,iuuat. Siautemme dicamcntum cft ftypticum, mordcrc[aliquid prcediaorum] quafilambendo biberc, faciem aquarofita; velaliare dolente leuiter aipergc- rc, gauderc, delicias curare,pra-fertim naulea in cipientc, vomitumprohibet. Vbiveroanima eftfedata,ambulet,acpaululummoueatur,quo promptius medicametum defcendat, vtdocuit Hippocrates. Torrnina autem medicametum
R S A L E S- , 7
A excitat, quod ftomachum, & partes, quas per- meat, pungendo la-dit, vclintemperie fiia affi- cit,autquod immodicetrahit humorem tam bcnignum, quam malignum. Obid vim eius citoobtundimus, ipfumque citoacorpore cx- pellimus, vt a nobis partim didium eft, partim mox dicetur.
De medicarnento immodice Vacuante.
jl Y percatharfis, hoc eft,a medicamcn c«u n u. h to purgante vacuatio immodica, fit f p^ c - "• rationcfumentis, medicamenti, ac* " * 7 ' cidcntium vtrique fuperucnientiu. Rationefumentis,qu6disvel excrementis, ad fluendumparatifiimis redundet,vcl venarum B facultate retentrice fic imbecilla,vel orificijs ca- runi amplioribus-.velex ijs eft,quibus purga- tio eft interdi&a, quos in libro de pharmacis de clarauimus. Rationevero medicamenti,quo- niam id aur quaJirarem habctalvcnam, & dele- teriam, vcncnofamqtie, aut largius fumptum eft,aut portioncliii ventriciili, & inteftinorum villisadhaerct,autvenarum ora morder,pungit, apcrit,aut cor intcmperarius reddit, quasny- percatharfeoscaufas ex his,quce prxceflerunt, difcernito. Ratione dcnique illoriim, qux vtri que fuperueniunt: auftralis enim conftitutio, vt inquit Gal.fi vincat,aperir, rarcfacir, humores adfluendunlidoneos reddit: aqniloHia- quoq-, fi prxpollcat,fluxioncs etiam comprimcndo, & exprimendo cxcitat: quapropter per hosfla- q tus, qui prompte tunc fluxionibus tentantur, purgandinon veniunt. Potus quoqnc largior aqux trigidae, ac erroresalij quidem in fumen- dis, admouendis, educendis, faciendis, hypcr- catharfim promoucnt. Huic immodicac vacua- tioni,ne vircs proftemat, refiftemus, per auxilia diftisfluxuscaufis (quasprecedcntiadeclarant) contraria: qualia funt, quae medicamcnti virtu tem frangunt, obtundunt, incraflant, compin» gunr,motu moleftoexuunt, expellunt vomitu, oppofito fcilicet motu fluxui ventris : adhccc quce retentricemvim venarum, &orificiorum laxiorum, & inteftinorumroborantcogendo, & conftringendo: quzdeniquc cor ipflim ro- borant,& animam recreanr,exhilarantq;: his enim omnibus tota hypercatharfeos curatio D perficitur.
Canon primus.
11 igitnr fiat ob mcdicamcnti actio- nem immodicam,frangenda \ irrus eiuseft,ipfumq-, citoa corporeexpel
 __ lendum perlauanrja, vt aquam ca-
lidam, autaquam hordei, aut mucaginem fe- \emtnitri minum pfyllij, &cydoniorum:vcl tcrgentia,vt p „-*z't' c c * faccharum rub r u m, m el, d eco cf li m vuarum pai t«" farum,hydromel,& limilia:vel comprimcntia, vtcydonia,fylueftria poma, (maciana vocat) pyra, maftichen, myrobalanos, & fimilia. Ea- dcm ratione cuni medicamentum aliquod vio lentum , prafertim expullu difficile, dctur-
bandum

C A N, O N E S
bandumeft. Rurfus piimum propinat muca- E coagulnmleporis,fanguis draconis fcmcn naf-
fturtij alTatum, gallia, frudus rubi, & fimilia.
ginem propofito affeflui idonea, cum aqua te- pida, & pauco olco amygdalino: horis poftea duabus aliquid comprimens exhibet: fic medi- camenti virtutem totam a corpore expellit, vt tib.).rdt. nullum iplius veftigium iuperfit. Addit Gale- nus,aquamcalidamlauare,expurgare,medica- mentumque purgatorium,etiam ii alicui parti h$ferit,deturbarc: frigidam vero,quod villis vi- fcerum adhseret, magisimpingere. Scrum de- niqueladlis caprinicum melle,&paucofale me
Excompofitisveroinidcm iymptoma vtenda cmpi/u« funt faccharum rofatum, cum maftiche, & gal lia,&excydoni;s malis compofitiones, 6c aiia id genus. Interqujc noflrum elcduai ium Dia- dLjZ - cyminum cligimus ad cohibendu-m alui fluore, rMr "' mcdicamentum purgatoriumin corpore frigi- do iequentcm. Nam vifcera calfacicndo robo- rat, fiatus diflipat, haemorrhoidum quoq; ftuo rem, & flatuscompefcit. Eft autcm eiufmodi:
dicamentum probe expellit, vt Ioannitius ait,vt Ligni aloes, fpicx nardi, gallise mofchataj, cy- nullum eius mancat vcftigium. peri, calami aromatici, ana drach.duas: cymi-
ni Carmani accto horis24maccrati, &torre- Cdnon fecundus. facti, drach.tres :icminisporritorrefa£ti,drach.
vnam, &dimidiam: myrobalanorum emblica Nteftinorumvero,ac venarum,&in f rumliiccocydonij maceratarum, & to/hrum ipfis orificiorum , atque ctiam cor- drach.fex: feminis vuarum paftarum drachmas poris pororum vim retentriccm fir- quinque: baccarum myrtitenuifiimctritarum, mamus,fumptismodo quopoteris drach.fexdecim:ba\auftij,concharum vftaru, optimo, vel etiam clyftere,fi opus eft,inicclis re- thnris, fruclus tamaricis, ana drach. duas & fe- busodoratis,acconftringentibus, cogentibus, miflem:ammcosdrach.tres: tereomniatenuif contrahentibus. Qux prope omnia maftiche fime, & lterum vinoodorarofrangantur,<Si fic prxftabit: cogcndo cnim, & contrahendo robo centur: deindefrangantur aqua cydoniorum,
lat. Si igit ur maftichesdrachmx dux, aut tres cum fucco cydoniorum bibantur, medicamcn tum reliquum expellent comprimendo, ac tan- dcm aluum adftringent, vt Hamech vilum eft. Ad h«ec ftomachum,& ventrem rcliquumoleo rofato, quam pati potcalidiflimo illeuille, pul- ueremque maftichcs, & gallas , autrolarum fu- per/pariilTe in id, eft miriricum. Idem,Hamech authore, praeftabit tragacantha affata a drach. tribus ad drach.quatuor, ex la£te dulci, aut aci- do, fi affcctus id exigat, cocta & pota.Adhzec fe- iiien nafturti) totumadrach. duabus vfque ad
aureos duos, cum fucco cydoniorum,aut rnyr- rum,& toftorum,rhois,baccarum mvrti, hyp.-v
autaqua baccarum myrti, & hypocifthidos,& ficcentur: vbi erunt probe pcrficcata in vafe vi- trato , iterum tere , & miua excipe . Dantur drachmactres cum fyrupo cydoniorum , aut myrtino.
Trochifci ad fluxum.
N eundem fluxum,prefertim diutur num, efticaciflimi quoque funt hi trochilci noftri. Rec. Balauftioru, corticum glandium aceto macerato
torum, coq uendo impinguatum, in id eft om- nium valenri/limum,prajiertimfi femen non. jfittritum : nam terendo lentorem amittit. Co- riandro autem tibi cft vtendum, cum incrafla- te, & compingere materiam ftudes: fphragi- de vero Lemnia, & /anguine draconis , cum vlcus fufpicaris: fpodio autem, & adipibus, & mucagine feminis pfyllij, cum pungens,& mor dax, & excorians,dolor eft fedandus, & reliquu medicamentum expeilendum. Acaciavero, & languine draconis, & fuccino, cum fanguinis deieQiio fiftenda eft. Succo item barba; hircina:, H quando venarum,pororum,orificiorum am- pUtudolaxior materias inteftinis permittit.Nar- coticis dcnique,cumeft ftupefaciendum,iom- nus conciliandus, materiajincraiTands.Id quod poftremum eft tentandum, acindeploratis, & magnis, & periculofis cau fis, vbi catera non fa- tis contulerunt. Porro intcr conftipantia, in vnum cogentia, roborantia,fiftentia, primas tcnet, maftiche, rofa, fcmen rofarum, xylaloe cruda,balauftium,acacia,fuccusbarbaihircina:, galla, gummi, Iutum Lemnium, fpodium,aci- ni granatorum,_rhus, ammi, femen portula- cx , & arnogloflae, fructus tamaricis, & corian- dri folia, & grana myrti, cyminum, vel anifum aceto infufum, & torrcfadum, cortex thuris
cifthidos ana drach.duas: cyminiCarmani,gal- larum aceto maceratarum, & toftarum, capitu granatorum, fructus tamaricis,macis,xylalckrs, gallia:aromatica:,ma/ficiics, ipicce.ana drach. vnam: feminisoxalidis,gummi,boli Armeni- cce, feminum vux, pafteru toftorum,ana d rach. vnam &dimidiam lc.coriandri acetomaccrati & tofti,drach.duascum vino pontico.fingetro- Chifcos ponderis drach. vnius , quorum vnus daturcum fyrupo cydoniorum, vcl ahquo fuc- co ftvptico.
Eleoiarmm.
I veroamedicamento purgatorio a- ln luusimmodicefluatcorpore calidio ufZudut re,fumat hocele£tuarium. Rec.Ba-1°*"'
 carum myrti drach.duodecim: roia-
rum, ipodij, rhu, fantali albi, lutei, rubri, ba- lauftij, gummi, ana drachm. vnam & dimidia: granorum granati acidi aflatorum drachmas /e ptcm: coriandriacetomacerati & aflati drach. quatuor:feminis roiarum, oxalidis, plantagi- nis,ana drach.vnam : omnia hcec probe trita frangeomphacio folo, vel fucco myrfi, & acc- tofimul, & ficcata excipe miua, facla ex fucco cydonioiuni,&aceto. Dantur drach.tres cum
fyrupo

V N I V E
£* frmfympo cydoniorum acidorum.Ad afFeftu eun 'plfcfJrida dem,etiamfi inteftinorum vlccratioadfit,mire 2r^ f t'Z~ valent hiti-ocliifcianobiscopofiti. Rec. Spodij rZ di'ach.feptcm,reminisrofatum,& roiarum ipfa Z™Z7.~' ru,acacKe,balauftii,fanguinisdraconis, ana dra- ch. duas & fcmiifeni: feminis oxalidis drach. vnam & femilfem: oxyacanthx, carnis rhu, fe- minis plantaginis, & portulacx alfati ana drac. vnam & fcxta drach. vnius, gummi aflati drac. vnam,fiant trochifci pondcris drach. femiilis. Datur cum dccoftohordeiexcorticati.Ad ean- dcm hypercatharfim cum ventriculi, hcpatis tytbma & aliorum vifcerum imbecillitate , epithcma hoc faiubrc fum expertus.ilcc.Acacix, hypoci- fth^ os ' rhu,gallae,ladani,calami aromatici, ro- ?Cmu',,ro lani& fcminisipfarum, fantali albi&rubri,gal hafniof^hata;,ramic, [ideft, compofitionis cx iir galliamofchata,&paffis vuis] maftiches, xyla- lZvr'w* loes, fpicaeythuris, cofti, myrrhx, cyperi, abfin- '£ r \-7u thi),anadrach.duas:probeomniatcrant.Tunc j-orteliorum de fenidrach. tres, daftylos iiccos wvii.jc" fjyodccnn numero, gumi affi drach. quinquc,* * h * c niiua.' glutinofie vncias tres: horis a^maccra: aqux rolara:, uhiaufteri, fucci roiarum,fucci fo mtnufat. ] JO rum myrti, & foliorum rhamni ana vnciam vna,& dimidiam: calfada poftcoque ignelcn?- toad mcllis fpillitudinem: tunciriie&is pulueri bus tcre ir*nortario,donec glutinofum cuadat, extende linteo,aut aluta, 6c lufti xylaloe, & vetri toti impone. Aitemm Recipit, roiarum & le- imnis earum, pulpce rhois, iantali albi, & rubr?, fpodi j, fanguin is d i acon is, fuccini, bala u (lij, gal J«,acacis,nypocifthidos. gallise mo(chatce,cor- tictim mandragora:,capitum granatorum, ana drach.tresjcaphura: drach. vnam, & tertiam drach. vnius>.pjiluera tenuitentuncaccipefuc- ciextrcmitatum vitis , vncias duas: omphacij vncias lemiiTcm;. fucci cxtremitatum myrti,& aceti,ana vnciam vnam:quibus mfunde ho- xis 24 hordei excorticati vncias duas, gummi vnciam ynam , granorum myrti tenmiTune tritorum vncias trcs: qurbus adde miugaceta- ts \ ncias tres : coque igni lento ad viicolam fpiflitudinem . tunc in mortario fpecies tun- dendo pcrmifte intendantur lintco , & cum xylaloe liiiriatur,&ventritotiimponatur. Eft ty/rr. enim fanum hoc, & expertum epithema.Cly- lleribusquoquc ,fiaffedus poftulat, vtendum idoneis, qualis fuerit optimus ex butyri dra- ch. triginta, languinis draconis drach.tribus» autpluribus,aut paucioribus pro necefiitate,
Cnnon tcrtius.
Eucllimus itcm medicamcntum ad loca fedi immodice fiuentioppofi- ta, v t cutim,balneo,& frittione fudo rem prouocantes:vtcola,vinculis ip- forum dolorificis,&cucurbitulis: vtveficam,p vretica,& peros vomitorium dantes. Prxftantif iima auteminter ha:c funtfridio, &balneum, pradertim cxaqua dulci,cui chamamalum: ab- iinthium, iampluchus, foliaporos dilatant, &
R S A L E S. 18
A corpus roborant. Ncautemcumimperitisqui- buldamadftringentiaincoquas: corpore enim denfato materia;,& vapores intro compcllun- tur,qux res fluorem auget. Prxcipuo igitur ftu- dioporosrarias, &foras quibuspotcsmodis at trahe, vt per cutim materia,& vapores acres ex- pirent: idquod iiidorin balneo,vel aqujecalfn- tis vapore, prarftabit. Fricliones autem fiant pri Ptd» mumlenes , poft etiam valentiores, ne tamen "J"*% a:grum lxdant: identidemque repetantur, do- nec multus reddatur fudor,idemque frequentif fimus tergendus cft:hoc enim modo promptius^""- effluit, cum m poris diu reli&us concrcfcat, & alterum,vcl fudorem, vel vaporem exitu prohi beat. Fricuifleetiam extrema multum iuuat. At vero vulgus mcdicince imperitum, omnes a B medicamcnto indiicriminatim lauat, ignorans
balneumforastrahere(vt Galenusait) & ma-*^ reriaireliquias virtute medicamenti purgantis ad inteftina omnino repentes,in oppofitum mo uere, acfacultatcfua ad totum corporis habitu reuocare : tunc qmdem facile erat iuuare , vt promptius reperet, vei faltem exolucretunnunc autemdilficile. Pr.ttereadamnanc/um cft bal- ncum, licet ipfius virtute attraclio materia: ad extcriora,eaqueignobilia fperetur: ipfa enim tranfmittitur ab jgnobilibus partibusinteftinis, ad ignobilemcutjm, fed per partes nobilcs, he- par & venas: cum prxfertim natura melius va- cuet propinqua, maxime fi \ix adfint conue- nientes. Materiacnimvacuandaeft pcrparte, ad quam magis declinat, pracipue fi ea ent ido- C nea, inquit Hippocratcs. Errantigituromnes, m.^ firie difcrimine , poft fumptum mcdicamen- "• tum lauantesj obftrudioncsquc, & cutis vitia excitant. ,
SCiendum eil, quod balneum pofl: medicamentam MOND. fxpe perducic ad magnum nocumentum, quod ad- uenit de tanto diuerfo motu ipfius mcdicina:: nampri mo lTvateria vi pharmaci motaad inteftinaper venas meferaicas tranfiens tranfiuit per hepar, & principalia membra, vnde ea debilitauic. fuperueniente pofteabal neo materia ifta ex inrcltinis peruenit ad cxteriora,& hoc etiam per hepar. vnde etiam adhuc magis debiiita- uit, quia debilius eft hepar, quam in pr imo tran/itu. vlterius etiam hi'c materia pippter eius motum di- uerfum facia eft maJrgna, qrnre magis noccchepati, perquod tranfit,& maximeconuenientibus , fed fup. quando materiaiila euacuaturper inteftina, tuncedu- j) cxt per conuenientes vias. Inquit Hippo.in fecunda parti. aphor-qiii ducereoportet.in oppilationes,& prz- cipue, <1 vtantur, balneo, in his qui non funt fufficien- teieuacuati. Sedhiceftdubitatiovtrum balneum re- folutiuum faciens fudorem competat poft medicinam folutiuam. Et eft breniter fine argumentis dicendum, quod iftud balneum , aut adminiftratur poft operatio- nem medicins folutiuae, aut dum ipfa operatur. Si lo- quamur de ipfo primo modo,tuncaut ifta medicina diminute euacuauit, aut fuperfJue, aut mediocriter. Si dirainute, dico,quodbalneumiftudnon conuenit, eo quod balneum mouet humcres ad contrarium eius ad quod medicinamouebat,eo quodmed cina mouebat a circumfercntia ad centrum, ied econtrario facit bal- neum, & ideo non damus tuncbalneum,fed potius aliam mcdicmam folutiuam , qua: compleat opera- tionem ipfius perfonje non perfede euacuat^, hoc habec vcmm, prxcipuc fi rcfiduum matenx eflet
commo-

C A N O N E S
commotum ad ihteSina : fed bene poflet balneiim competere, fupplens defedum medicin.xsprxcipue fi iftud refiduum materix eflet magis verfusexrremacor- poris. Si auterri hxc medicina mediocriter,& conue- nienter euacuauit,dico quod tunc non conuenit balneu fortiter refolutiuum,& (edatiuum, fed bene conuenit balpeum aperitiuum pororum,& lauatiuum, ad hoc fciucer,qu6d fi aliqua materia fu contenta in poris car- nis,adcuius expullionem naturanonerat multumin- tentapropterintentionem aliam magis nece(fariam,il- Ja materia poftea pofficper balneii euacuari per poros. Siautemhax mediana fuperfiue euacuauir,dicoquod tale balneum refolutiuum non conuenir,eoqu6diftud balneum fuperflue euacuat: duas autem euacuationes, & praecipue fuperfluas fimul coniungere, aut vham poftaliam immediate eft fallax,& rimorbfum. fimili'- ter etiam iili fic fuperflue euacuati f«nt valdcdebilesin virtute,tales autem iuntablhnendia balneis,tamen in cafupoffetcompetere aliquod balneum humedtatiuum membrorum, fi tilent fuperflue euacuati amedicina. Sed fi loquamur de balneo approximato in hora opera- rionis medicina;,tuncaut iftaeuacuatio faiSaamedici- ha eft diminuta,aut fupertlua: aut medlocris: fi eft di- mirtuta.accidunt res,quasponit Mefin Jitera,quxfatis funt nots lntelligentijinducunr eriam oppi!ationes,& lEgritudines cutis,peridctiamquod conftringunt ven- trem. fed fi ifta euacuatio fit fnperflua, tunc balneum conuenit, quia humores actrattos a medicina diuertit adcontrarium. fedfi ifta euacuatiofit mediocris,non conuenit donec fit, cjUia tunc euacuaret ficut pharma- cia,& diuerteret materiam ad oppo!itutfi,quod non eft fiendum ,t|uando eft euacuatio mediOCris.
REuera auteni balneum nequaquam/aJubrc eftpoflniedicamenfum purgarorium, ni- fl euni lmmodice vaciiat: tunc enim auerlan- domatcriam fluotem iifl.it . Poftquamveroin balneo diu fudatum eft, adftringentibus vires funtfirmandx.nelaxata purgando v'i(cera,ma- tetias recipiant, & vt materia: ad opp6fitum conuertantur. Si verohgeqnon contuIerint,cor- pus eius totum paiinis lineis aqua infufis tam diuin balncb vndique percutiat, donecipfa cu- tis rubeat,<5c infletur^tunc fricetur,vt fudet. Se r dereautem inbalneo, fuper calidos lateres,aut lapides leues raros: ali;s vero hypocbddria,ven- trcm lumbos calfacere» in id mtikum confert.
Ccinon aimtus.
' Oleftamar.tem humorumin corpo- rc agitationem,& fluduationequie- te,& lomnofedamus: cum enimva-
 | cuationcmabellcboroimmodicam
liltcre voles, fomnnm irnpcra, <Sc quietcm,in- quit Hippocr. ccrporis fcilicetac animi,vt He- ben Mefuesinterprctatur,idque fenfuumobie- ^t^r.r/. £tis cclcbribus, & iucr.ndis homini adhibitis-. l ' i "' Somnusetiam inducendus e(l,animnm demul centibus mclodijs,&cationibus,&muficisom- nibusinftrnmcntis: adhacremedijsfomnificis, &rcliquis delirium iedantibus. Somnusenim ptofundior,& quies,omncs humorum agira- tiones maxime fcdat,vtconrra mdicat nanrga- tioturbari mofione corpus, vtinquit Hippocr. ^hcr. Prceterea in hoc affectu a cibo, & potu onmino l,i - *• abftinendus homo eft,niii fyncope, hoc cft, vi- riUin pracceps lapliis timeatur: hicnimhumo- rum agitationem augent,non rcmittunt.
cx,&fti£tiones materiam peraluum fliienrem in contrarium aucrtunt, prxfertim fi ab alis, & inguinibus coepta; deicendant :,I(fem prxftant diuretica, hoc eft, vrinam mouentia. Mictus enim noctu plurimus,paruam fignificat deie- ftionem,vt inquit Hipp. quoniam vrinamlar- m ■/. gior,vtetiam fudor,multam deiectionem fiftit, materia ab intcftinis, & fima hepatisad renes, vel poros partium retracla, & ob id ftercus fic- cum,& ad exaetionem pigrum relinquente,\t jsfot i„i- Humain vifumeft. Yomitumquoque inhoc "TpTfiur 1 '."' affe&u prouocare in contrarium reuellit [vta longoaluiprofluuio habito,fpontinusvomitus fuperueniens morbum ioluit.] Qnomodo e- nim fluor alui vomitum aliquando, fiC vomi- Yphor. rj. tusfluorem alui curat,authorc Hippocr. quan- dofcilicet materiaillorum caufaadoppofitum trahitur, vr ait Humain. Auertunt etiamalui profluuium cucurbituls,hypochondrijs,late- ribus, vcntriculo, lumbis,atii.\3e.
M. <S.
Canon quintus.
Copus tibi fitpra:cipuus,animum ex- hilarare,corque roborare fumendis, admouendis, cducendis ^facicndis.
_ Hominem igitur in domo tcmpera-
ta componc, non autem frigid a (quoniam fri- pushumorcsintro compcllit; quosforasadcu- nmtraxifiefuerit ialubrms) neque itan calida, quod calor corpora refolucndo mfirmat vircs, G acdei;cit. Cibusautem,& potusomnisefttibi deligcndus, qui animum recrcet, ac ipfumcor roborct,dc quo poftea plenius dii$turi iumus. -•i .. • ■.iJ ■ .- ■' H7 rril.13 '
CAnon fcxttcs.
'' rjy iirjp:
V moresvero con^cJar<?,&mrcoticis
 vfi,perfugium eft vltiiiium, tuncey,
ggHJf JoJum, quando prxditltiomma ni- hibcohtu\erunt,& curatio propede- plorata oft. narcotica auteforfia ribi vteda funt, qualra antidotus fheriaca,& Philonis,& limiles. fiJ .'i;: ■ r-.!!aii'01 , • •'
IT^ter fortianayc&ttCa tberiacen ponit,id antemde COST. recentiintdligendum m qna fcilicet opii vis adbuc •viget. Ob id Gaten.5. metb.niatrond f{onur/ia tberia- j _ j cam reccntem obtulit fiftendx, defliMtimugratia. Efl tamenbac in rc vt merito ambigas.,fitne opium flupe- faciorium,quod amt,& quarto ordine frigidum; vide- mm certeipfum fances manfum exurere,quod acrimo- ni£& caloris cfftclum etf: at amaYa calida Galen.pu- tat. TurcA quoque opio vtuntnr prtelium inituri, & alaCres redduntur. ac Tridcntini ruflici, vt aiunt,ex papauere alboferculaetiam. parant,nec vllo tamenjiu porc opprimuntur. Trofettoh&c deopij temperamen- to ancipitrm me femper tenuere. ISl equc autem quod doffiiffimm Auerroes fcribit de dnplici amaroris cau- fa 5. Coli. fatisfh.cere buic controuerfix. poffe vidco\ qnando fcilicetcontra Gal.fententiam amarum fapo- rem frigidum temperamcntum fequi non minus putat, quam calidum:fed qut d frigido,ex amaro dulcem,qui 4
calido

VNIVERSALES-
taliio (X dutci tn amarum immutari affirmat. Tapaue A tiseqnidemnigricaput,exquo opium,noacerbrm t~v- tum,fed maturim quoque amarum efl,ita vt ad ea nor- mam optj temperamentum duci nequeat.^lddc etiam, vrendi vires,quc opio infunt,non frigoris,fed calork infignefpecimenpr&bent.Quidergo?Calfiicietergo o- piwn..Atqui fluporem inducit. Fortafe qnopafio vbe~ rior vinipotus fluporis effettm inuebit ob vaporum co •piam,quam ad caput promouet; eo etiam opium, vcl faiacrimonia,dum in uentriculum agit,vel quacunqne aliaraiione copiofos halitusexcitat: qbuscaputpltis iufto oppleniibus,& utgilandi impotentia,&flupor in ducitnr.Huius rei argumentu nobis quandoq; pr&buit, tp quipaftillos ex cbarabe nuncupatos affumpferat (in aos enim paulo liberalim opium venit)obuerfari ani- mo varia admodum velutifomnia, dein etiam veluti immemores,& amentes reddifefe rctuliffent.Hac ve- g roetiam decaufaTurcas ininfaniam agiarbitrarili- cet ajfumpto maslacb,quod ex opio paratur,&pericu li contemptores veluti ebrios euadcre, quanquampa- pauere vtuntur albo minuspniciofo,tmpme enim boc, ficuti,& medicamentum,quoddiacodion vocant, affu- mitur,qnamuis coptofitu idquoque vfurpatumfomno- letiam, nift exerceamur, grauemfhciat. S and illud etia aduertendum boc in loco,tberiacam antidotum non re- centemfolum cobibendapurgationisbabere vires,fed idemetiamprsflare antiquam, alia tamenratione : tii tjttod vim vcluti venenata medicamenti oppugnat, tu tiuodbumores ad ventriculum confluentesin cutem re- uellit.Quare tberiacenan probatijfimafiteo argumen to deprebendi G.ilen.docet,fi quum pharmacum alicui furgatorium exbibueris, bac fuperdata, purgatio eohibetur. Q
AT vcrograuiffimcemnt,qui horumafFe- £tuum initio narcoticis vtuntur:hcc cnim vcrcnoncurant,fcd vclut congelatammateria intus cohibent,qu(j non multo poft lmpetu ma- ioreruit quamprius,rcli&is in corporcpcr hcec congelationis,& mortis quibufdam rudimetis. Vera autcm curatio fucritcaufjefluoremcxci- tantisablatio, partibus interea, &facultatibus nos gubcrnantibus,in vnum redu&is, & robora tis,vti diximus. Vbi vcro neceffitasinuitat, prx- fertim quando prxdida omnia non contule- iunt, narcoticis vticogimur ,priustamen cafti- gatis fccundum modos, & conditiones,quibus ipforu m nocumcnta emendantur, eaque quam plurima:vit£cenimfuntomninocontraria (con gelant nanque, & ftupefaciunt, & mortificant) pnecipue,fi limplicia lint, & co magis,fi fint re- centia. His autcrn narcoticorum noxis, ars tri- bus rancdiorum miftis gencribus praxauet, <Sc hornni actioncs tutas reddit.Pamo.loCo milce- tur,qua: narcoticorum congclatione rcfoluunr, & auferunt, vt cartorium, pipcr quidem, & ca- ftorium rcfolueildo, &^dillipando > crocusau- tcm coquendo,& narcotici vimcohibendo.
Plper,& caftreum refoluiit, & carminanr propter eo rum multam caliditatem, & ficcitatem, & crocus matuiat Virtutem narcotici, & hoc non facit propter multam caliditatem, quam habet,aut ficcitatem, quia illam non haber: fed quia confortat cor, Hc calorem na- turalem,qua: habenc refiftere medicjnx narcodcs, ha-
I?
bent etiam humores, & ipfum narcoticum digrrerc, omnes Iegitfimul,dicit quodcumeis oportet mifccri res,qux fedanr,& conftringunt agitatasmaterias. Con- tra,natura narcoriconun habcr conftrin«ere materiam, & congelareipfam,quare non dcbemuscommifcereid quod humores ftypticat, & infpiflat, inde enim nocon- lolatur, (ed potius eius virtusaugetur. Dicendumbre- uiter, quod duplex cft confolatio narcotici, abfoluta, & ifta nunquam habet fieri,per ea qua: conftringunt mate- rias,& incraflant,immo pereaquxhabcntcalcfacere, & fubtiliarc,&humoresdiffoluere: alia eft confolatio narcoticorum determinata,qua: eft ad ftringendum flu- xum ventris fuperHuum, & ifta habet bene fieri per fty- ptica,&conftringentia,& prohibentiaagitationem hu- morum, & de hac eft hic fermo/andaraca, idelt vernix, totumeftnotum. .
%
SEcunda mifcentur, qua: facultates noftrum corpus difpenfantes lirmant, & fpiritus in- ftaurant, vt fpica, doronicum, zedoaria, & alia tu cardjaca, tum homachica, vitx, feu didis fa- cultatibus commodantia.Tertia mifcenturnar- coticis, qua.* marcrias dc partc inpattcm flucn- tcs.agitatasquefiftunt, <5c cohibent,vt myrrha, thus, gummi iuniperi, Sc fimil/a. Hisenim nar- coticorum malignitas reprimitur. Vcrunta- men fi narcoticis abftincrc potes, prxftantius quidem fuerit: fin vti cogaris, potui ne da, fed cmplaftris adhibc: aut fi pcr hxc parum confi- citur, balanis,aut clyfteribus. Quod fi potui da- xc cogeris,cum prjemeditatione,& caute dabis, idqueantiquatum potius, qualclcilicet, minus cft noxium,virtute narcotici,codione,&rerum aliarum miftione, co&a, & frafta. Vcfpercau- tem dormituris tempeftiuc datur,quiafolum conciliat agitationcs fedantem.Dant itcm non- nulli mane,pra:fcrtim quando argruminfom- nia nontorquet, tuncquc minus crebramdc- furgendi ncccflitatem, morfum excrementoru obtundendo, faciunt. Sed narcoticorum vfus eft fugiendus mox acibo,&in pleniscorpori- bus,autimpuris,purgatisautcm efttutior.Ca- ue item ea dare dicbus fimul multis, fcd tcm- pus interpone, quo roborantia dabis, quxvitas feruant thefaurum . Addc, quod narcotica, oculis quoque, & fenforijs alijs noccnt, nifi ho- rum noxam ftudiofe vites, vtdando famparua quantitatcm, qux viribus noftris non omciat. Pauco enim, & fxpe, quam multo femcl vti prq~ ftat. Quod autcm ad dolorum infultus attinct, antc hos narcotica adhibcre eft fatius: quarn- quam interdum m ipfa commotione violenta > vtcolico dolore vehementi, exhibercoportcat: quod fignificauit Galenus, dum colicodolori multum vehementijintcrdum ncceflariama- gis cfledicit,perftupefacicntia fallamcuratio- ncm, prjefertim cummagna eftdoloris inten- fio,quamvcram,nc viPes interimreloluantur, & collabantur. Hxc vcro narcotica fuerint vfu tutiora, primum quodfcnpfit Ifraelita valentcr aftringens, ob id falubread fluorem alui,a medi camento vcl alia cau/a excitatum: rccipitthuris drach. vnam,coaguli leporisdrach.duas,opij drach. vnam, gallarum drach. tres: fiant ex eis trochifci drachmx vnius.Datur autem vnus po- tui. Catapotia quoquc hcec fili; Zezar, ad alui Mcftic. D fluorem,

C A N O N E S
fltiorcm,& fluxioncs ad vifcera, vel a vifceribus, E recipiunt bdellij ,gummi iuniperi,opi;,thuris minuti, myrrhae, croci, ana: fac catapotia cice- ris magnitudine, da vefperi a tribus ad quinque. Noftri prseterca trochifci funt eflkaces adim- modicum alui fluorem, a medicamento purga- te excitatum, vel alia caufa,& ad choleram mor bum. Nam, & vomitum a caufa prxfertim fri- gida ftringunt, & facultates corpusgubernan- tes roborant,& ibmnumconciliant:recipiunt vero cyperi,thuris minuti, ameos, galls, croci, gallix mofchata;, caryophyllorum, balauftij, chamspitvos, malicorij, mirrha;, Ipica:: ana drach.duas: hyofcyami,opii, ana drach.vnam, & dimidiam: fac trochifcd aurei vnius, datur vnus. Sunt, & alij noftri troeiwfci in pnefentem fcopum efficaciiHmi, hoc eft, ad ftupefacien- p dum, & omnem alui fluorem,& vomitu a cau-. fa calida. Recipiunt fpodij, feminis r ofx , aca- cix, hypocifthidos,balauftij, fanguinisdraco- nis. gallte, croci,ana drach. duas:boli drach. vnam,& dimidiam:opi;,hyofcyami,ana drach. vnam:fac trochilcos drach.vnius: daturvnus cum aqua roiarum.
MOND. T) ^nit a ' iam defcriptionem trochifoium, qai magis X ad frigiditatem intendunt, fac trochifcos.z. v. nam ifti funt magis fortes,& mfrigidando,& ftupefaciendo, quam prxcedentes eo,quod cum narcoticis his non po- itetuUin nuntur medicins calidx,fcdfrigidx. Etinhoceftre- medicinlri gulageneralis^uod quado firaliqua confed;o,veI rece- (ompojitu- pta, S: pomturcum mcdicinis.qux eftprincipalis, fiue baiis refpedlu aliarum, Alia medicina limilis virtutis cumilla debetdiminui de pondere, & dofi illius medi- cinx compofit?,non tamen perfedle creditur hxc dofis, q fcilieet med. eo quod dofis medicinarum compofita- rum non habetur perfe&e, nifi ex dofi medicinarum fimplicium,iVlam autem dofim medic. fimplicium,ha- bebimus infra, & fic dofis eorum minus ad prefens tan- tum non daremus nifi medium,& fidaturmelius eftdi . minuere dc dofi taJium medicinarum,qua poftea fubue nire nocumetis,qu? poflent inde fequi,fi daretur magis.
T HEOREMA
QJ/ARTVM.
jVartus nobis fcopus fupercft, corre- ctio, fcilicet noxarumin corpore a me- dicamento poft purgationem rclicta- rum, capitibustredccim abfoluenda.
CwfAtiofebnum purgntionffupememen- H tium. Cap. I.
pori funt denfati, qui vapore tranfpirationc pro hibuerunt: vel quia fol humores iam motos in- cendit: vel quia poft medicamentum purgans homo cibum ceierauit: quo fachim eft, vt me- dicamenti aliquidcumalimentoin venaspene trarit, &fluxum valcntem concitauit, autma- teriam conculcauit,&obidputredim parauit: vel quia qua: materiamcoquere, & expulfioni pararedebebant,antenonluntlumpta. Qua- propter medicamentum purgans,dum crudam materiamtrahit, interdum naturam dillbluit, nec vacuat humores, fed conculcat, & putredi- niparat. Atque, vt fummatim dicam, error omnis invidlus rationefebres has excitarepo- tcft. Has autcmfebriumcaufas prxceffiftecum k £^£% certo intelleximus, abigcrc per con trarja, ii ad- huc perleuerant,oportet:ni/i febris magniru- ' ' 7,SK do curadi ordinem interpellet. Interdum enim caufx febrim gignentis maiot eft habenda ra- tio: interdum febris, praifertim cum maligni- oreft. QucC duotibi diligenterfuntdifcernen- da. Quod ii cauia febris eft frigus, porosden- ians,adhibe quse diximus porosaperire, & va- pores tranipirabilcs reddere: quas ad res fudo- rem prouocafleclt imprimis falubre. Si autem vel lolis aeftus, vel medicamenti calor ve- hemens,&acer,febrim excitat, calorem hunc cxtingue refrigerantibus, & acrimoniam ob- tunde remedijs poft dicendis. Sipra-rcreama- taia vacuanda tantumcft commota, &indc conculcata putret, arquetur, & expulfioni pa- rata vacuetur. Si a motucorporis, aut animi, poft medicamentum febriseft,curavt diariam ab his caufis natam. Siafeftina comcftionefe- quuta eft fcbris,acibisabftinendocuratur. Si prasterea fcbris cft multum ardens, calorcm flammeum extinguentibus cura, aerern appara, cibum , potum,vnguenta, emplaftra cordis, & hepatis frigida fuffice,&odoramentafrigi- da, &medicamenta cardiaca, ftigid a. Poftre- mo balneis tcmpcratis corpus humecla, & vte- rerciiquis omnibus, quaecontrafebrium ardo- rem a pcritis fcriptafunt. Si autem pigrafebris eft, interdum eius caufa jcquanda, expulfioni, paranda, vacuanda cfl, quandofebris maius cll momentum.
| E morborum purgationiimmodicje fuccedentium curatione agamus, primumqufcdefebribus. Hasautem
 medicamentumpurgansexcitat, vcl
quod ipfum immodice calidum, & acre,intem periem calidam ficcam in corpore relinquat: vel quod materiam commouit,non expulit, ha:c autem vclut conculcata, putrefcit, & fe- brem excitat: vel quod fumpto valenti medica- mento purgante, motus vehemens corporis, aut animi fuperuenit: vel quiafrigorisoccurfu
GephaUlgia, poji purgationem.
Cf- "■
Olor capitis a purgationcfit, vapo- ribus in caput fublatis a medica- mento purgante ,pra:fertim viole- to, aut imperfe&e vacuante, aut materiam mouentequideminca- pite, fed non educente: auta caufa aliqua exter- na fuperueniente, vt cgpitis calore, frigore,& fi- milibus. Eius autemaoloris curatioeftquoqj in promptu, caufa ipfius cognita. Si enim a va- pore eft furfum afcendente, ad contraria is re- uellitur di&is prius remedijs. Si veroiam fit ela- tus, idemque calidus, humeralem vcnam inci- dimus. Si autem frigidus eft, curandus,quomo- doalij doloresa caufafrigida. Adidautemfe-
da

Vt fi phid-
lctm acjtut
plenarn civ- cum agas, & corpns, vertat,phia la,&te<jm
V N I V E R
fta mallcoli vcna rcmedium cftpreftantifiimu. Si denique craflus eft vapor, & firigidus, curatur remedijs morbo conuenientibus, tibi non igno tis. Verum fi materia eft mota, tandem vbi co- ftacnt ,vacuetur purgatione idonea.Sipoftre- mo dolet caput ab intemperic, mcdicameto vel alijscaufisfuccedente, cureturalterantibus con trarijs conuenientibus.
De yertigme pofl purgationem. Cap. III.
Ertigo inde accidit, quod intcrdum vapores a niedicamentomoti, & fublati, caputpetunt:ibique motu rebus agitatis proprium excitant, quaJiseit aqu£Eingyrum commo- te > vd in vorticibus circumadx obalteriusoc- m curfum: qualis item eft rcrum leuium vcnti ver tiginofi turbinofoftatu circumaftarum. Verti- go autem a vaporibus in nobis fit, quando hi in cerebri ventriculis,& arten;scircuma&i, vna fecum ipiritus circumagunr, & maximequo lo co nerui (enfuum opificcs oriuntur. Quapro- pter imaginarur xger omnia fuper feipfum vo- lui, & terram fub pedibus trcmere,& moucri.
MOND. T N parte ifla determinat de quadam sgritudine,qui Difmntid accidit ia fubftantia eius, ac cura ipfius,Hvertiginc, pnljrfi»- nam '^ a paffio magis attribuitur (ubftanria - cerebri,qua m ». panniculis,eftenun (juxdam paflionondoloroia,(ed dico, quod differt vertigo,& fcoromia, nam verdgo ni- hil aliud eft,quam vapor exiflens in cerebro, & vetricu- lis eius,qui vaporfacit motum rotundum gyratiuuni, isc videuir /ibi,quod tota terra tremar,& voluatur in gy- rum propter taiem reuolutionem, & cum hoc fit lx(io virtutis fenfitiu2e,& non motiua:, fed fcotomiacft mo- tus gyratiuus,in quo non folum lxditur virtus fenfitiua, fcd etiam motiua* Et diuiditur hxc pars in duas partes, primo enim inquit caufas huius vertiginis, fecundo do- cet eam remoucre fumendo indicationem, ab illis cau- fis,fecunda ibi. Quod quidcmcuramus,accidit autem, fcilicet poft purgationein phaimaci folutiui id nocume- tum,quodeft vertigo,quando mouerur aqua motu gy- ratiuo iicut,quando in ea proijcitur res grauis , ipia cnim agitaturfaciens reuolutionem vnamconfcquen- tem adaliam,ficur motus rerum leuium,&c. multoties enim videmus,quod quando ponunturpanni ad folem, qudd propter ventum agitantem iftos pannos fir motus gy ratiuus in eis, deifta tamen vertigine plenius habebi- mus in nono Almanforis,qua: quide vertigo nihil aliud eft, quam vaporcontentus incerebro mouens ipuitus, cerebri circunuolutiuo motu, tedens tantum eius ope- rationem ienfitiuam,fcdin fcotomialsditur virtusfcn- fitiua, & motiua. Eft tamen fciendum, quod ifte talis motus cft in parte anteriori cerebri, ideft,in bafi eius^in- feriori, nam ln llla parte eius antenori multi funt nerui fenfitiui, didtum eft autem, quod vertigo nihil ahud eft quam motus rerum in gyrum cum lxfione motiux a- dtionis, & nerui motiui, vt plunmum ortum habent a pofteriori pattecerebri, hinceft,quod vertigo cft maxi- ma paftio partis pofterioris cerebri.
T Stud autem fymptdma hoc modo curabis: fi X abfidet fanguis.humeralem incide: fcarifica- to:iteiiiauriucartilago ,cucurbitLiLxceruicibus affixa:,& cruribus, in id admodum conducunt: & prajter hxc viftus ratio tenuis, quaefanguine minuat: poft ha:c omuia aqux dulcis balneola-
S A L E S- 10
A uabis. Si autem vertigo eft ab humorum copia, vacuentur vomitu, aut[potius]dcic<3ionc: poft hxc cerebru his,que afFedui quoq-, conueniunt, roborandum eft. Fnciio quoquepartiuminfe- riorum, & alia qua^uis in contrarium reuulfio, prodeft. Prouidendum quoquceftpartibus his, vapores in cerebrumtranfmittentibus, vtven- triculo,hepati, lieni, folliculofellis, & alijs. Po- ftrcmo, quod in capitc reliquum eft vaporum, id refoluendum eft.
De yifus imbecillttate pojipurgationem.
Cap. IIIL | Ifio fit imbecilla poft purgationem, in- terdum aboculi partium ficcitateim-
 modicafuperflua: vacuationi fuccede-
teanterdum ab humorein nerui optici cauitate coadk>,quem medicamentum liquauit, & non vacuauit:interdu a vapore craflo tu rbido, quem medicamentum adcapu't,& videndi inftrume- ta fubleuat. Si autem vifio imbecilla fit ob ficci- _ tatem vacuationi imwodicx fuccedentcm, hu- mectantibus cutanda,cibo,potu,proba nutritio ne, balneo, fomno, & cxteris corpus totum, & oculospnecipue, humettantibus. Siabhumorc permedicamentumliquatoin neruo optico,cu rabitur catapotijs coccijs,&exhiera,&exaro- matibus,qux in antidotario delcripta habes.De ftillato quoq-, in oculum fucco chelidonij ,& foe niculi,&felleperditis,aurerici/, autaquilx, aut caprx, aut collyrio ex fellibus. Si cx vapore crai- C fo,&turbido excitatur vifio imbecilla, humor eft vacuandus, a quo tenuato vapor attollitur,& vapores furfum alcendcntes funttumrepellen- di, tum ad inferiora reuellendi, per horum fri- ftioncm, & exercitationem.In oculum vero di- da collyria inftillanda. Adhaecfalubre eftieiu- no quidem ventriculumexcrementis purgarc hicrse picrxinfufo, autaloes,autabfinthij deco- &o,aut oxvmelite fcillino. Poft paftum vero va- pores a cibo Veuari folitos prohibere, coriandro prxfertim, & cydonio, & fimilibus. Poftremo adhibc oculis, qux ipfos roborent, & tergcant, quantum tibi vidcbitur.
QVxret aliquis,faciut ne piluls cochix,pilu!a de qn MOND. quegenenbuSj&pilulide/peciebuSjOinnesiqua wliter huic paffioni,& vnomodo? Dico, quod no.
Nam fi ifta debilitas vifus veniat ex humore,qui in fto- macho exiftit,eius vapor eleuatur ad oculos,& cerebru, & inducit debiJitarem vifus,tunc eius cura fit cum pilu- lis hierx,fi authjc debihtas vifus fit adueniens ex humi ditate,ex totocotpore oculis communicata,& praccipue crafTa,tuc conferut pilula' de quinq-, generibus,fi aut h^c debilitas vifus fit ex humiditateproueniens propter pro priu nocumentum cerebri,tuncconferunt pilul? de ipe- ciebus,quas ponit in fuo antid.in principio ipfius.
D e ventriculi imbecilliute poH purga-
tionem. Cap. V.
Entriculi imbecillitas interdum eft communis toti ipfius corpori, tuc- que omnis facultas naturalis (cu- iusorigo ventriculus)imbecilla fi- mul emcitur: interdum ori ipfius (quem ftomachumappellant) eft propria, tunc
D 2 appe-
D

C A N O N E S
Cu.YAUO.llk. 7. methodi. triam doce- tnr.
LLr.de dif. feb.adfine , li.meth. iz.Lib.r. feb.
apprtcntia fit imbccilla: intcrdii fundoipfius , & villis retinentibus,tunc retentiix imbecilla fe quituv. Ventriculo autem imbeciHitas poft pur- gationem accidit, quod medicamentum ei in- temperiem pariat,autip(mscorpus inanitione immodica extenuet,&iarefaciat: aut humo- rem bcnignum fupernatantem vacuet,& noxiu relinquat poris immerfum,autadhaEretem,aut imbibitum : aut materiam mouitin eo,l"ednon expulit: aut ipfum medicamentum in ventricu lo pcrmanct, villis eius adhsrens: aut ipiiini eft igneum,& multum acre,obid vcntriculi fuper- ficxem vehcmenterafficit,& vlcerat.Agens nan quc mpaitcm ienlu exadlo pra;diram,\'chcmcn tius imprimit,& magis afticit.Huic autem mor bo alios multoscxcitaturo,facile cognita tibi ipfius caufa,occurres,nuncperea ,qucE corrigut quantum incommodi a medicamento vcntri- culus accepit:nucper ea,quae imbecillitatis cau- fas, vel auferunt, velcorrigunt: nuncpcr ipfum roborantia: nunc per ea, qua:prohjbcnt mate- riasabalijspartibus inipfumciFundi,&afflue- re.Id quod frcquen tcr con tingi t,p refertim cum materia: redundantin aliqua parte vicina,caq; robufta: tranfmittit enim adimbcciliumven- tricuiumt, ob id promptum ad recipiendum. Agens cnimetiam non ita validum,facileim- pnmit in corpus ad patiendum prxparatum.
Medicame. ftatura. lib. 3. tCTHp. & *niti9 fimp.
MOND.
Canon primus.
Vm medicamentis purgantibus pro- pe omnibus proprium ftt ventricu- lo nocere, multisque caufis, & mo- dis ipfum laceffere, ob fuaz fcilicet "ubftantig contrarictatcm,3cactionis violentia, inventriculum ipfarecipicntem, totamqueip- fius naturam, multa cura,pra;cipuoqueftudio, his tum cauiis tum modis moleftiarum eft refi- ilcndum, his prxiertim remedi)s,qux ipfum ro borant, & quietem, lomnumque conciliant: vt alimentis his delcdis,& paulatim datis,qua: ve- tnculum roborent, eiusquepartesin vnum co- gant,&laftitudinem ab eo purgante medica- mento ipfi impreffam abigant. Neque imitan- difunt,quipoft purgatorium medicamentufe- ftjnanter iura pinguia, & pulmenta moilia pro- pinant,cum hxc ventriculumlaxent, &emoI- liant, & repleant, ob hrecque cibiiaftidium, & naufeamgenerent. Quamquam iulculumhu- iufmodi iorbereinterdumeftneceilc, tumpra;- fertim,quando medicamentuviolentius a parti bus nutritorijs dcturbadum eft. Iufculum enim lauat, &citolubricarefacitmedicamentum.
Nparteiftaremouet erroremantiquorii inpartibus
 l^fis, qua: fcikcct erant relaxata?,& rarefadx propter
malam qualitatem medicmx .folutjua', vndeilla remo- ta remouetur debilitas ftomachi. Sed ell aduertendii, quod quando debditaseft in ftomachopropterfuilaf- firudincm, & mollificationem, tunc non conferunc brodia, vel iurapinguia, eo quod ifta mollificando fto- machum debilitant eum magis, & fuam virtutem ex- pulfiuam, led fi indigeamus, vel abfterfiua, vel lauati- ua, eoquod aliquando aliqu^ reliquia- meelicina: re- manfcrunt iu Momacho, cunc bene conueniunt brodia,
, & aiiquando damus aqUam hordei, & brodinm,fiue' iuscai nium, namqiiando indigemus lauatione foluti- ui, quia aliqux Leli.quii medicinar remanferunt in fto- macho, & hoc in fuperficie, vnde cito poffuntexpelli, tunc,damus brodium , velius carnium,fed fi partes medicinx remanferunt in ftomacho, & adhrcrent par- tibus ftomachi forciter,& pra-cipue medicinas mahe qualitatis, vnde timemus ne m pofterum debilitent ip- fum, vei inducant alia nocumenra, tunc damus aquam hordci, fed quando timemus de humoribusfuperfiuis ftomachi parnum,tunc non damus brodium lauati- uum, neque aquam hordei abfterfiuam, quia cum finc humidaper fe haberent multiplicare talem humorem,
& ideo alia die in quodam paraly tico, eo quod xgritu- do eft frigida, Sc htimida, timens ne humor euapora- , ' ret ad cerebmm, non dimifidare brodium neque a- quam abfterfiuam, fed fi damus in aliquo brodium , non debet efle nimis pingue, eo quia talespartes fe- P rofar, & pingues appodiarent fe partibas ftomachi.
DAndus itaque tunc cibus, qui ventviculi partes laxas in vnum cogat, ipfumque, roboret,qualis maximeidoneus fuerit lubaci- dus,& fubaufterus,aromatibus parum aftrin- gentibus co nditus, vtmiua,&fegles,conditura cydoniorum, & fimiJia. Paucus autem dandi is. sitGnt.ia. eii, quantusfcilicet, ventriculumgrauaturusn.6'' mc "' eft, fenfimqueaugendus, donec ad conilietam ventriculo quantitatcm ventum iit.
1N parteifta p:>nit ea,qua: proprieconueniunt, fiue MOND. conferunt, & luntqux tiuit cibana, vnus eit cibus factus ex Ipeciebus ftypticis, & rebusagteftis, & acens,. ficut eft murcina, & lumachia. Nos facimus fic mur- cmam,quia accipirur lebes,poftea accipitur my rta cum tota fubltantia, &acetum ponitur modicum in lebete,
Q poftea accipiuntur membra vnius puili, vel capretri, Sc fubmerguntur infufione , poftea proijcimus defuper tpecies odoriferas, & llypticas contortantes etiam me- braprincipalia,poftea delltainfufionc, (cilicet murci- na:, &acctx infundimus fuperifta membraprincipa- lia,iterum pommus de iitismembrisfupenus, & iu- perifta membra lterum (upra pommus denominatis, ipecicbus,& fic vlteiius taciendo,ficut placuerit fa- cienti. Et fumachia fitifto modo,qu;aaccipimusfti- mach, &acetum,&pullos mem£>ratos,& fpecies fty- pticas,& odoriferas,ficut cinnamomum,& catyophy 1- los, macem,& fimilia,& fit eo modoquofitmurci- na, etiam hoc modo poffet fieri de iure, & alij s femini- bus, & rebus, etiam hocpoffetfieri fme fubftantia illa- rumrerum, nam piftamus muxxinam,&ponimusir» pecia, poiiea ponimus in lebete cum acero, vel alijs re- bus, vel piftamus, & diftemperamus eam cum brodio, pulli,& coiamus,& iftam infufionem ponimus loco iubftantis murcinje, & inteiligasiemper, quod non fic H murcinafolum ex liquore aceti,quando fit cum iubftan tiamurcinx , immo ponitur femperibi de brodio fuffi- cienter,non enim poffethabere bonum faporem, nx- mis enim peccaret m fapore aceti, &hocpoceft me- lius videri ad fenfum quantum ad propoxtionem ifta-
rum rerum.
I
H
Is autem cibis omnino mifcere oportct mentam, omphacium, cydonia, * ma-
tiana mala, fuccum graLiatorum,& rhois,cydo- nia condita, cydoniorum conditum,aromata, &fimilia. Bibat autem vinumtenue,odorum, Ieue,aqua fole, vcligni parum cocta, quata opiis eft,dilutum, pauca quoq; rofataadieda. Vitet autem vinum dulce,craftum,turbidurh, aquam prstcrea tum calidam,tum exadefiigidam: ii-
la

VNIVE
la enim vcntrictilum kxat, & virtutcm cius diflipat : hxc imbccillum calorcm cxtinguit. YtiiiPotus vero fit parcus , ctiamfi magna iitis eft,
R
A
7'M.u k ' quam potulargoplacarenetcntes. Nam fitim s "™ tolerare, ventriculum roborat. Vitet pra:ter «"rZri" ha:c pinguia,pitccs,frudus, cibos co&udiffi- nb .Stmpi. c ^ cs ^ £ ma ii fucci, coitum, & iram. Hxc enim poft purgationem corpus fenefcere faciunt, & in morbosprxcipitant. Somnus vero poft pur- gationem ventriculum , & corpus reliquum cmendat, & priftino vigorimaxime reftituit. Omncs enim ventriculi moleftias , ex vacua- tionis agitatione proficifcentes ledat. Dcliga- turitaquecibus, &potus talis, & paucus, acr teinpcrams , gaudium , dclicix , & reliqua id *Jd genus 5 victus ratio. Balncumvero his eft no- ,u«m Wr . ccntiffimum , nifi immoderatius vacuentur : tunc cnim neceflarium . ob id per immodi- ,t»s, fl.fr, di cam huiufmodi vacuationem , imperan-
quens nt vi- . A A
rdxquAi QUm Clt .
«kfipst*
Canon fecundus.
N aufcrendis vero caufis imbccilli ventriculi,dandaeft opcra, vt qua: illasaufcruntremedia, omninoctia vcntriculum roborent, vt his inte- gra fuccedat ventriculi fanitas. Quam rem pre- ilabunt mifta illis cardiaca mcdicamcnta , & ftomachica. Siautem imbecillus eft ventricu- lus, ab intemperie permcdicamentumexcita- ta , curabis idoneis ei intcmperatura: miftis rcmcdijs. At fiimbecilluseft ventriculus , ob ' id, quod per purgationem latera eius fint rarc- fada, &attenuata, fanatiocft difficilis. Cura- bistamen partim, vidtus ratione virtutcmeius paulatiminftaurante, potiftimum quiete, & ci- bo boni fucci cito nutriente , fed pauco, qua- lis e/l vitclius oui recentis , & forbilis , hepar gallina: iuuenis, Sc pinguis , ala: auium, & pul- lorum, vinum odorum: partim medicamen- tis virtutem ipfius congregantibus , fumptis , qualia funt aftringcntia, odorata, non valen- eiu.mf.ui tia. Emplaftrum quoquc , cx medicamentis \mutr''- aftnngentibus, & odoris ipfi impofuiife con- fcvt: conferuat enim ipfiuscaloremrefoluipc- riditantem, obventriculiraritatcm . Quod fi adco attcnuatus fit ventriculus, vt hcftica im- mincat, ventriculum modis omnibus humc- £la, pnrcipuc his, qux tum corpus, tum vir- tutcm inftaurare partim diximus, partim di- cemus.
MOND, VT Otandum.argritudines /iccx propter earum in- JL_ > fuperabilem qualitate funt de difiicili cuvabiles, vt plurimum. alas auium intellige non cum extremita- tibus , fed cum pediculis carnium . nam extremitas alarumeft valde peccansin fuperHuirate,&eftmodi- ci nutrimenti, & fi alicui luperHueret Huxus ventris da- rem rem ltypticam, & cum hoc darem rem frigidam, qu® corrumpat caliditatem talis medicina: calidaefa- cientis ralem debihtatem flomachi, & darem rem odo- riferam, qux proprieconfortaret cor, & membraprin- cipalia, vtproptetiftamconfortationem natura pollit melius renftereillidebilitati ftomachi.
S A L E S* if
SI prsterea ventriculus cfl: imbecillus, ob id, quod humorcm benignum vacuauit medi- camentum, & prauum rcliquit, aut quia hu- morem prauum commouit quidem, led non vacuauit: eo humore vacuato fanabitur, fi ven- triculum quoque poftea roboraris. Quod fi im- becilluseft, quia medicamenti portio villisip- fius adhxret, didis remedij s curatur. Si ventri- culum vlcusa medicamento imbccillum fecc- rit, idque recens fit, da roborantia,& vlcus glu- tinantia: fi vetus, tergentia aliquando, aliquan- do glutinantia, & roborantia.
Cznon tertius.
k Odis autcmtribusventriculum im- becillumroborabis:primo,caufala> dcnte ablata, quemadmodum antc _ docui: fecundo, his,qure ipfius lafli- tud incm tollcre fcripfimus: tertio, cibo, potu, & alijs omnibus, qux roborant, & virtutem in- ftaurant, adiuuantibus in id aromatibus ftyp- ticis, & rebus alijs parum acidis, pra:l'ertim pri- mum, aut fecundum [caloris autirigoris ] gra- dumnonexcedcntibus, quibus natura gaudct. Infingulis, autcm tribus modis prsdicbs , cor vitx thcfaurum roborare conuenit.
Canov quartus.
Acuata cx ventriculo matcria, ad ip- fumafFufa,itcrumrecipi ineundcm prohibebis bifariam ; primo mate- _____ riceadcontraria rcuulfione, pcrfri- ftionem extrcmorum, & alia iam difta, pra:- ter balnea : fccundo , virtutem vcntriculi in vnumcogendo, ipfumquc vcntriculum robo- rando, ne humorcs ab alijs partibus tranlmiflos recipiat. V irtus nanque vnita contrarium fugat, non admittit.
De Jitipoftpurgationem. Cap. VI.
Itis anteinterdum fit, quam purga- torium mcdicamcntum vacuet, in- terdum purgationcm fequitur: qua-
 do immodicam purgationem . Si
D antevacuationcmcxcitcturfitis, eiuscaufacft, vel med/camentum , vel ventriculus, vel hu- mor v acuandus. Medicamentum, quidem ca- lidum, acre, falfum, amarum, aut alitcr dcfic- cans;vcntriculus vero natura calidus,aut ficcus, aut calidus fimul, & ficcus: humor calidus, & acer, vt bilis, flaua prsefertim, & falla pituita vcntriculo confuctior . Hicautcmcummedi- camcnto, vbi vacuatus erit, fitis ceflat, nifi for- teishumorintemperiemin parte reliquerit. Si autcmventriculus humore craflo,lento, &pi- tuitofo abundat, fitis non gignitur. Hocautem vipurgatriccmedicamcntivacuato, fitim fuc- cedere bonum eft. Id quod Hippocrates innuit hoc aphorifmo. Si quis ob fuam plcnitudincm, non atiat purgatus, iterumquc fumpto mcdi-
D 3 camcnto
omuta exco mitdrioGd* in dphor,/p a lltr.4,
Sttis a cali- do,utl ficeo 9 vel vtroque
eaf.jo*
tpJh 4,db hoc dU uerfta efi *

C A N
eamcnto nonfitiit, iterum atque iterum pur- gandus, eft, doncc litiat.
MOND. Tn xhis verbisdaoliciteexcipimus,primumeft,qua: r, fit caufa huius fitis , quia eiuscaufa eft euacuatio debitahumotis, qui debet euacuari, & pcr hocdiffert ha;c fitis a prima , eo qUodhaec fitis non fit anteeua- cuationem, immoeamconfequitur, quodnon eftfic de fitipraroccupante, & hxc fitis in tenditur magis eua- cuationeprocedente, &non remittitur, vndequanto plusprocedit euacuatio conueniens, &c debita, tanto magishxc fitis augetur, fed prima fitis remouctur^pcr cuacaationeni fadlam a pharmaco. Secundum, quod concipimusexhisverbis, eftincuius euacuatione hu- moris confiftat haxfitis, duius etiammembri fit hac fitis , quia fcilicet paflio Jtomachi cft, nam licetconfe- cutiue, &per accidens fitispofTeteuenirepropterina- nitionem aliorum membrorum , principaliter tamen aduenit propter pafTionem ftomachi, & eft eius paflio. • confiftit ctiam hxc fitis in euacuatione debita humo-
ris pinguis, Sc phlegmatici, nam fitis pra:occupansnon aduenit propter humorem phlegmaticum , nam hu- mores phlegmatici fuifrigiditate, & humiditateillam mitigant in principio : & ideo qaando ifti humores purgantur conuenienter, adacnithxc fitis, & omnino non erit fignum ctucuarioiiis humoris cholerici, cum humor cholericus, antequam euacuetur poffit fitim fa- cere, quod non eftfic dehumore phlegmatico: nam fi- cutfitisprincipaliter eftpaffio ftomachi, & exconfe- quenti aliorum membrorum , ita fitis hxc fuccedens fufficientipurgationiprincipaiiter, eftfignum humo- ris, qui debet conuenienter euacuari, & debite a medi- cinalolutiua, non aurem eft fignum aliorum, nifi per accidens, & ex confequenti.
, Va fententia voluit Hippocrates, vt Ru-
GrtTJui. V/fuseftinterpretatus , * confertim exquifi- S o ^-tiffirac corpuseffevacuandum, donec
Ephc fitiat.Rufus autem male oblitns erat fermonem /tui, medi. j lunc Hippocratis in Epidemijs dieentis , per
carpiA- f, f . r .. , 1
^ opus medicamenti purgatori;, non veniendum eife ad vltimam vacuarionem, quod hazcnatu- ramterret; Ob id lalubrius putauit Galenus, yacuationem iterare , quam lemel multam fa- cere. Hac igitur rationefitis a purgatione lau- datur- Sitisveroillalaudabilis Ioannitio figni- ficatur, cum qua fimul adfintetiam Jaudabiles, & legitimae ,leuitas, iucunditas, quies. Immo- deratx, autemactionipurgantis medicamenti fuccedens lltis, ab Hippocrate non intelligitur, quod inanitio immodicahe£l;icam,&attenua- tionem ventriculi, & fitim, & afperitatem exci- tat: eftque illa terroris fignum potius , quam commodi alicuius. Siti vero, quam Hippocra- tesintellexit, nullis opus eft remedijs, pr.xter- quamtolerantia, &fomno. His enimduobus fic fedatur, vtetiam probius coquat ventricu- lus. Ne igitur tam confidenter potum multum mox propines . Hic enim virtutem abolct, fi- timq; potiusauget, quamminuit. Adhxcob- ftrudtiones prauas excitat, quibus hydrops in- terdumfuccedit. Quum vero fitis eft acalore ventriculi, blande tradanda eft, quoad medi- camenti purgantis adio erit abfoluta . Tunc cnim fi ventriculiintemperies perfeueret, fitim curato his,quaj intemperiem conuenienter per- mutant. Cauendum autem tibi eft, nenatu- ram potumulto obruas, cum fitis potiusfran-
) N E S
■ gcnda fit his, quce lambendo fumuntur, qualia multa dotlis lcribuntur.
POnitcuram fitis, prxoccupantis propter calorcm , MOND. [fcilicet proprium ftomachi, qux ell ftomachopra> ter naturam eueniens, vel propter calorem fadtum a medicina, vel ab humore illuc attradto, vel extrafto. namfides potum ante operationem, polfet prohibere eius pcrfcdtam operationem, & ideo debes blandiri, confortare etiam eum, vt ipfe potu abftineat, fi tamen non poteft a potu abftinere, debes libi exhibere talcm rcm potabilcm ,qua: ei non noccat, nec mcdicina'. Er ideodebesfibidaredealiquofyrupo, ficut tyrupo vio- DocumcntS lato, velrofato, velnenufarino, aut deaqua zuccat aut de aqua hordei, aut dare fibi aliquod pyrum , feu pomum ftypticum, vtcytonium, qiKEquidem habent corroborare operationem pharmaci, aut pilulas bichi- chias ,qu«Eomnia habentfitim fedaie.
SI deniquefitisvacuationemimmoderatam vt jiccrk- fequatur , modis omnibus, totaque vidus "Tuln). rationehume&a: cautione tamen interimad- mc,h - hibita, vtco&io fumptorum fiat, «Scprcedidis roborerur.
De Jingultu posl pirgdtioncm.
Qtp. VII.
Ingultus eft ventriculi motus con- I ^ y II xJ lm ^ or ' us ■>areipfa noxiacxcitatus: I MgKI ^ cu ' c ft partium ventriculi motu HtWM violcnto aggregatarum contiactio.'" Isautem mcdicaniento purganti, aut interue- nit,autfuccedit.Interucriitquidem, nuncme- dicamcntipurgantisratione, nuncobmaferia: per iplum mots naturam . Medicamenti ra- rione^ quiaipfum, autluocalore immodicc,& acrimonia mordet ventriculum , aut ficcitate eundem corrugat, & coarQat . Ob matcriaj vero per medicamentum mota: naturam, cum ipla iri ventriculutfi cfFuia,aurcaJida,acris,mor- dax, fuo morfu comiuJdoncm excitat: autcraf fa, frigida, eundem grauat, & replet: aut in fla- tum eft loluta craflum, replentcm , ac exten- dcntem ipfius tunicas. Succedit autem fingul- tus , actione medicamenti purgantis, obiicci- tatern ab immodica vacuatione excjtatam, Sc eam , aut nondum conlrimmatam , autcon- firmatce proximam , quze Hippocrati fignum cft , lethale . Singultus vero , quem mcdica- I '""° mentum purgans perfeexcitauit, curatur,his viciiTim aahibitis, qux ipfius virtutcm aiterant. Ob materiiE vero naturam factum curabis , blande acrimoniam ipfius frangcntibus , do- nec ipfa materia vacuetur , quando etiam ve- ftigia ab ipfa vcntriculoimpre/Iaalterareopor- tet. Fa&us vcro fingultus, aficcitate noncon- fummata, humcctantibus iuuatur : quin , & interdum fanatur . A ficcitate , autem vclut figilJo impreffa , & confummata: propinqua, \'ix fanatur , vt inquit Hippocrates in Apho- rifmis . Id quod co poftcriores quoquc ai- feruerunt.
Di

Dotcr ab &l ttrsLtione fn litajaut/o• lutione con^ tinui, Gal. *ut hic Me-
V N I V E R
De dolorc ventricuh poft purgationem. Q$. VIII.
Olet ventriculus pofi: purgationem, vcl ob intempenem ipfius xqua- lem, vclinaequalern, amedicamen» to purgante excitatam : aat ab eo- demvlceratus,aut flatu calido acri pungente» vel crafib frigido,quem medicamentum m ven- tricuio mouit, non diilipauit.
WOND. A It accidcre dolorem ftomathi a malitia ipfius complexionis fitnili. Contratiummalacomple- xio/imilis , eft mala complcxio iqualis, modo mala comp!exioxqiialis,nonertcauia doloris. Vt Auicen. ponit primo can.fen.fecunda.c.decaufis do!oris,& Ga- Je.in libellode malitiacomplexionis diuerfa;. Ad hoc R poftumus refpondcre vno modo, quod ifle dolor fit a mala complcxione compofita . Vel aliter per expofi- tionem textus, vt intelligamus malam complexionem compofiram cum materia, poteft enim pharmacum cx qualitare inducere huncdolorem . Vel tertio tnfitK, modo pollumus fic rclpondere, proprer quod aduer- tcndum ,quoda!iqua mala compJexio poreftdici fimi- Iis, &T i'qualjs, qnoad partes iubiedii, quod alteratur, quia fit in omnibus, fed non quo ad gradutn 5 nam pof- libileeil,quodaliquamala complexiocalida m primo gradu ponatur, fic in omnihus partibus membriali- cuius, vnde crit xqualis, quo ad partes fubiedli, fcd non erira:qualis ,quoadgradumcaliditatts, nam vlte- riuspoteftin tali complcxtone alterare membrum ad Setmiomn vltenorem gradum caliditatis. Secundomodo dtcitur d °' aliqua mala complexio asqualiseconucrfo, q iiaeil x- qualis, quoadgradumqualitatis, ied nonquoad par- tesfubieiii, ficut quandom apoftematc tota materia tiuxicad locum, & amplius nih.il eius reftat fluendum, C eftenim tunc xgritudo non arqualis, quoadpartem fu- biedli, fed quo ad graduin qualitatis, eo quod nihil am- plius de gradu qualitatishuius humoris reftat Huedum, vel fiendum, licct hoc modo fecundo , poflumus me- lius dicere, fcilicet, quod apoftema eft zgritudo fadla, quando amplius eius niail reftat fiendum, non quod Tirtio mi. fit xquahs proprie. Tertio modo dicitur aliqua mala complexioirqua/ys, quoad gradum, &quoad partes fubiecti, nam 111 ipfa mtegie, &perfe£te omne.s partes fubiedi funt alteiata;, & de hac Ioquens Gal. in libello, de malitia complextonis dtuerfe dicebat, quod in ipfa integre, & perfe&e membrafecundum omnes eorum partes, quia iecundum vltimum gradum funt alterata, modo fi loquatnur de prima mala complexione iquali, dico,quod inea poteftfieri dolor, quia conttnue po- tefttale membrum , vel corpus, quod hedlicus fentit -aliditatem , ephimericus fentit etiam caliditatem ex :iboexhibito poit vnam horam velduas. fietiam lo- quamur de fecunda mala complexione, in ea enam fit dolor, vnde quanquam apoftema fit xgrttudo fadta, ad- hucmembrum (entitdoloremin tali apoilemate pro- pter exte/ioncm iUic fadtam a materia apoftemante, fed in tertia nunquam fit dolor, cum perfeCte fit fadta alte- ratioadid,quodprarter naturam, dolor autem haber fieriper remotionetnbonxcomplexionis, modoMef. loquebatur de prima , & fecunda mala complexione arquali, n 0 n de rertia.
Li.i.famt. Q I intempcLues eft, eaciue fola, curabiturcon-
'!tO\ '
io*
7'Z'ett.a-'. O tiarijsalterantibus, quantum conucnit. Si g 11' m vero non ' fcd cum niateria, ea prius co- me/b.' quenda,poftvacuanda. Si vlceratuseftventri- culus, ha;c folutiocontinui curanda remedijsa nobis di<5lis. Si aflatu calido, aut frigido, refol- uaturhisremedijs,qua;dodi fciiplerunt.
5 A L E S' it
PErha;cpoiTumus habere illud, quod dicebatur m MOND. folutione alterius qua-ftionis, quod ipieibi per ma- lam complexionem fimilem intelligebat, eam,qua; eft fine materia, & per diueriam, eam, quae eft cum mate- ria, hxcenimnuncdidtaconfonant illisdidtisin pnma parte capttuh,propter folutionem cotmuitatis. nam iita folutio continuitatisj aut eft noua , aut antiqua, quia emittatpusautfaniem.fieftnoua, curatur cumincar- natims: fi eft antiqua, curatur primo cum lauatiuis, & abfterfiuis illius putredinis, poftea cum incarnatiuis, aventofitate,& haxetiampoteft curari cum ventofis pofitis fuper os ftomachi, aut fuper vmbilicum , aut pofitisfuper fpwmdylescoftarum, qux maxime refpi- ciunt partes Itomachi, inueniturque idbonum reme- dium, nam accipitur calidus panis extradtus de furno, poitea fcinditur per medium,fa<5to hoc accipitur oleum,
6 mel, & cum eo commifcentur , poftea emplaftratur fuperftomachum,multumenimconfertin tali dolore ftomachi, qui aduenit a ventofitate.
De vlceratis inteshms fosi putgationem.
Cap. I X.
Ntcftina vlccrantur,aut a mcdicamen ti facultate,aut materia acri, inciden- te, vlccrante, a medicamento mota. Diximus autcm mcdicamenta, qui- buseftincidendi, acvlcerandi proprietas. De hisqueiterumdicemusin iimplicibus. Diflin- guendaverotibi funt intcftina vlcerata, fintne luperiora, feu tenuia,aut inferiora, 3c crafla,aut media. Quain rcm ex fitu doloris, & pundlura: dilcernes,& flrepitum [Bafjlofvy/xavs Gra:ci,vul- gusgurgulationesvocat] difterentijs,&alijs fi- ltc gnis, quae a peritis medicis conlcripta funt.
TRadit cognitionem cxcoriationis percaufas . fe- MOND. cundo ratione locorum,quib us aduenit. E t habe- turcognuio excoriationis, per differentias fitus dolo- ris hoc modo, quia fi dolor eft in partibus fuperiori- bus, tunc excoriatio eft in inteftinis fuperioribus: fi in inferioribus ,tunc excoriatio eft in inteftinis inferiori- bus: fi medio modo, medio modo eftexcoriatio, quia ininteftinismedijs, vtin monoculo, vel gracili fiue inteitino ileon. & per differentias dolorum hxc co- gnofcuntur, quia fi dolor ifte eft perforatiuus, ac fi vi- deantur inteftina terebello perforari, tunc excoriatio eft in inteftinis inferioribusrfi autem dolor ifte eft pun- gitiuus, tunc excoriatioe/t, inintellinis iuperioribus, fi medio modo, fehabetin medijslocis. &per differen- tias fcientix procefTus gurgulationis, nam fi gurgula- tiomultumdurarintus, antequam ad extra propella- tur, tunc defedus eft, in fuperioribus intefttnis, fi non, in inferioribus, fi medio modo, in locis intermedijs. etiam hoc cognofcitur, ex modo permixtionis corti- cum inteftinorum cum alijs ,ex faecibus, tunc excoria- tio eft in fuperioribus inteilinis, fi autem cum cis non fit permixtio, tunc eft in inferioribus, vt ponit Galen. in primo de interioribus,& in fexto eiufdem.hocctiam poteftcognofci,exfubftantiaexeuntis, nam fihumo- res cortices fint in fubftantia fubtili, tunc venit a fupe- rioribusinteftinis, fii autem fuerit craflus in fubitan- tia,venitab inferioribus inteftinis . fi autem medio modo fefe habet in fubftantia, tunc venitab intefti- nis medijs .
A Quibus etiam ratio curandi vlccra inte- u\. ftinorum fupcriorum,inferiorum, & me- diorumexadleeft tradita, <5t ex illistibi cftco-
unofccn-

RMNKih
C A N O N E S
gnoiccndum. Quod fi hxc a mcdicamenti pur- gantis reliquijs excitata lufpiciocft,curabisvir- tutcm mcdicamenti frangentibusremedijs,& foras extrudentibus. Si a materia acri, & vlcc- rante, eam coque, & blandc, clementcrque cx- pelle, ne noxam noxa cumules.Poft hcec tergen- tibus, &glutinantibus di£tis vtere.
De cruenta deicEltone posl purgationem.
C a P' X '
Eiedlio fitcruenta, velintcftinis a pur- gationc vlceratis, vel valorum orifi-
Spht&er mu fcnltu fcdi trAnfuerfnt. 9* cla.ud.is . pituita,
tseii vitrea* & falft mordetur .
~ ~ *
cijs a medicamento mordentc,vt co-
 locynthide agrefti, & fimilibus adco
patefa&is, vt ianguine manent: vel ob id,quod vacuafiotamimmodcrataper medicamenti at tractioncni (upcrfiuam cxcitatur, vt visnafura: aftcratur, cogaturque ipla magno lho incom- modo fanguinem trahcnti violcntius medica- xi ?/ >M.d4 mento permittere. Vlcerum autem curatio- nem j am diximus. Si venarum oraimmode- ratiuspatcant, curabis remedijs prius di&ispra: fcrtim,qua: partium eflcntiam vniunt,roborat, glutinant.Si deniquccruenta fitdcicctioapur- gat ione lmmedica, eft iam difta prius curatio.
De tenefmo pojl purgxtionem. Cap. XI.
Encfmus fit, fphin&ere vel vlcerato, vel medicamenti,aut matcrix pcr fc dem vacuat^ acrimonia comorlo, ^vel perfrigerato. Ob qua: fit inanis qujedam defidcndi cupiditas. Curatur tenci- yi us balanis, cnematibus, emplaftris, pro varia a/fe&us caufa fcriptis a doclioribus. '
HDe lafitudine, feu mbecillitate corporu poB purgationem. Cap. XII.
Orporis imbecillitas intcrdum va- cuationi immodicsfucccdit tanta, vt vircs profternantur,ob id rccte
 Galenus vacuationem repeterc, qua
exquifite femelvacuare maluit: & in morbos a plenitudine,quam ab inanitione,aliquem prola bi,tolcrabilius eftc exiftimauit: id ipfumque ucr bis Hippocratis confirmauit, dicentis,tacilius efterepletuminanire, quaminanitum rcplcrc. Morbum autcm poflecurari, vcl nonpoilead virtutem refertur,authorc Ioannitio: illud qui- dem faluam,& integram, hoc vcrolapiam, vel imbecillam. In morbis autem areplctione, fal- ua magis cftnatura: in hisvero,quosinanitio parit, velut lapfa iacet. Eft igitur rcpletum ina- nire promptius,quam contra.Corporis quoque imbecillitas interdum fcquitur mcdicamcnti purgantismalignitatem,ob excitatam fcilicct ab eo intcmperiem, autnatura:fatigationem, proptcr ipfiuscum natura contraiictatcni.Qna
Syncope e& f+Kccps vU vtZ lapfui o
oAph.s.li.i* in progn.li* 3.rAt. vic. mcutorum. CopiM quam inopt* prA- fcntins rtme <dium. $T(tturamtr tos fanal. Tlcnit ina- mtur omni propemodH . %enerc tau- farum faln- brium. inane auti eorptu viu*i fola nutritio nc rcpleripo gtj},vt li. 7. meth.per ei- k>um coftum a virtutc ro- 6ujla,gua'u «n plenu efl potms: cjui tnamtu. farati9. Sic amnino Gtlen.hb.j „ m }b a
A proptcr jequum effc ccnfuit Dcmocritus, va- lens medicamentum rcddereimbecillum,mali gnum vcro falubrc. Id quod opcre hoc toto co- tendimus, & prxftare conamur. Imbecillitas, corporis purgati item gignitu r, intcrdum ab ex- tremo calore,&jeftu,natiuum calorem,& lpiri- tum diffbluete,&a corporeprofundo ad cutim trahente. Ita quoque purgationi accedcns,& lolicitudo, & coitus,& labor, & reliqua viucndi ratio praua vircs deijcit. Hancautcmcorporis imbecillitatcm fanabis, cognita ipfius cauia: ad quam propulfandam interdum conatus om- nes noftros dirigimus, eaque demum cft rite curandi mcthodus, &opus mediciprcecipuum. Efttamen, quandoprius contra ipiiim fympto- ma nobispugnandum eft, runcpra:lcrfim,cum B ob ipfius vehemcntiam viriumrefolutiotime- tur.Siautem imbecillitasha:cad vacuationem immodicam contingit, analeptica; artis parte, hoc cft, refectoria,& renutritoria,vtendum eft, vtin ventriculi imbccillitate diximus. Si vero imbccillitas hxc corporis ab intempcrie eft, con tra rijs ante ditftis profi igct ur. Si fia t Ipi riti- busabxftu, Jabore, coitu,ira, re/olutJSjprxdicta Mcius ratio cft ncccflaria. Cum vcro contra fymptoma pugnamus, renutritoria vi<ftus ra- tione, & roborante eft opus. In idetiam per- quam commoda eft deleftatio,& alimenti pau- latim pro viribus fada acceftio. Adha:c iom- nus,quics,iucunda, &fuaueolentia adhibita , medicamcnta, cardiaca,& ftomachita. Balnea r. quoquc praefcrtim dulcisaqua:, abfoluta prope- m " h ' Qat ' C modum curatione funt falubcrrima: & inhis ipfis ius pullorum, & auium aliarum,& vitcllos ouorum lorbcre, prsefcrtim filenisfrittiopra:- ccflerit, & neruorum mufculorumquc vndio cx olco aliquo tcmperato, quale eft oleum cx ipi ca, olcum chamemeli, oleum lcucoij lutei.O- leum quoque vetus, authore Galeno, laffitudi- nem foluit. Adha:colcum maftic/iinum,cum olco roiato, & vino antiquo tadum, laflitudi- n cni, d c bi 1 i t a tcm q u e n er uo r u m au fe r t.
SI malum regimen in corporibus ftims eftcaufa hu- MONO. ius debiliratis,muko magis 111 corpore,quod pur- gatur erit caufahuius, cutn fit debile in virtute, & idco ex talimalo regimineincurruntmaioremdebilitatem, & commotionem humorum, vndedato ,quod phar- £) macum fit folenniter exhibitum, tamen propter ma- lum rcgmienpoteft impediri,&<iato,quod regimen 4it bonum, & male fit purgatus, aut malum accidens inde fequatur, medicus debet hxc ftatim referre ad malum regimcn,ficut de quodam comite in ciuitate Aretij,adcuram cums erat magifter Thadeus cum alijs quibufdam medicis: nam ipfe poftaliquod tempus vo- lebat petere receffum abinfirmo,fcilicet,quiaeratali- quantulum alleuiatus, alij medict dixerunt ipfi, non re- cedatis, quia volumus llli dare medicinam, dixit magi- fter Thadeus,liita,date, magiftet Thadeus veniens ad infirmum de maneinueniteum vicinum niorti: fta- timdixerunt ailantes, nos fecimus totum ,quodprar- cepiftis, tunc interrogauit magifter Thadeus, vtrum aliqua feneftra in nocte remanfi/Tet apcrta, dixerunt ita, dixit magifter Thadeus, vos male feci/iis, & ha^'- bebitts damnum , & tpfe plus, quia dtmififtis fene- ftram apertam.
fip

VNIVE
p» "
DeconuuijumepojlpArgationem.
Qip. X'11.
R
A
Oiiuulfip in purgatione ipfa intcr- dum accidit, interduiti poft iplam. Qu.e autem in purgatione accidit, interdum fit ob materiam multam a medicamcnto commotam,non tamen vacua tam, fed ad ncruos, & muiculos aliquando pro- cumbentcm, eofque replenPcm, & villosipfo- tc-uuificu tumextendentem. Quo fit, vtncrui,& mulculi ejfwit*T" in latum aucii, breuiores euadant, longitudine fcilicet naturali tum minuta. Quapropter ceu chordis tcnlis vincta: partes, motu contrahun- tur dolorifico ni-ultum, qualiterarcuum chor- GaUfh.if dx breuiores redditce. Porroad hanc conuul- bhx - fionem propenfi funt magis, quibus eft corpus impense plerium, 5c meatus in eo angufti: qui- bus item nerui iunt Ymmidiores: qui denique uph.sM.s. vinofcmukofrequentcringurgitant. Fititem conuuJ/Io hcecinterdum a vapore turbido, craf- v t apti./M. fo,quem cumflatuinflantcmedicamentumad 3 "Hhs'& ncruo ' s iuftuiif. Fit etiam a frigore vehementi, aiifspajtim, neruos, & mufculos corporispurgati lxdcntc, cogente, denlante. Quapropter hi verfus prin- cipium fuum contrahuntur. Nonnunquam fit amedicamenti qualitate venenofa,neruos,6c mufculos feriente, quam vt hi a fe expellant,aut vtomninovitcnt, contrahuntur. Qus vero ex iiccitatc, conuulilo ab Hjppocj-ate ceu lethalis damnatur, ea potiilimum intelligitur,quxfit a ficcirate confummata. Quanquam autem ex repktionc conuulfionem febris fuperueniens
S A L E S- 23
foluat Hippocrati, refte viri huius confiyum cft accipiendum. Qnydam cnim a plenitudinc conuulfio cft.quam tcbris fuperueniens tantum abeft vt foluat, vt ctiam febrem ea de.caufa ex- citaffc,malum geminet:qualis ea prefcrtim fue- rit conuulfio, quam parit materia multa per me dicamentum commota, ied non vacuata, qux in neruos, & mufculos, vtdixi, incubuit. Me- dicamettim namq; purgans,febrim flammeam dum reddit, venenofam ei qualitatem acquirit longe noccntiffimam. Redeautem curabitur, firepente materiam commotam vacuaris,id- B que vel mcdicamenti vimadiuuando,acquiii- ta lcilicet ei,& facultate plenitudinem vacuatu- ra: quin, & fuperdato valenter purgante alio, fi opus effc tibi videbitur. Poft ha:c noxas ncr- uofo generi impreflas corrige , ipfumque ro- bora, & fpinalem medullam, & cerebrum, & corpus rcliquum. Si autem a vaporibus elatis, conuulfiofiat, curabis di&avictus ratione,& didtis omnibus remcdijs ,qux vaporcs incon- trarium reueJJere poflunt. Si a frigore, cale- facicntia neruos, & ltwfculos omnia funt re- medio. Si a qualitatfc veneno/a, curabis per ca C prius dicia , quce malignitatcm Jianc ciro de corpore detrudunt: adha:c tum ea, qua; neruos, & mufculos a noxis indidem acceptis vindi- cant, tum per ea, quse ipfos roborant. Conuul- fionem vero ab euacuatione immodica,letha- lem fcripfitHippocrates, qux a ficcitate omni- no eft: quam, fi confummata eft, inianabilem diximus. Si non eft confirmata, curetur ratio- ne viftus humedante, & au&iorc tum cibo, tum fonino 5 & fimilibus.
*s4pb. 2S.ll 2-& 57Mb +■ & S.& 70.hk.J %
Sie Gal.lib, S. metho.m pwi&o mer-
•Apho. 3. fr 4.I1.S.& ali bi pajitm. Gal. li.7. &
10.meth,fr
11. febnum a & dt 7U*,'
1
INDEX

index medicamentorvm
SIMPLICIVM PVRGANTIVM
A MESVE LIBRO SECVNDO TRACTANDORVM.
Medicamenta fimplicia purgantiai
Choldgogd.
Clcmcnccr.
ftAloe , n
eAbjinthium , | trahendo } (df
T^ofi, £■ aflringedofld- Khabarbarum, I u£: nam alix
tMyrobahni s J aliudvacuant. TPruna,
Tamar Indt, £ afiringendo.
r>.n* J
"iTamar I Cafia y '■ Mann,
Manna, ^
Viola mgra 3 > lubncando . Tfyllium,
X-tAdiantum etiam phleg.
rjCnicus ,
Phlegma- \ Lupulus, goga. (Hyjfopus,
v Eupatorium etiam cbolag.
fStoechas,
Aqua laclis,
Fumaria y Melano- jEpithymusy gogcu $ Tbymus leuitety magisphleg. Tolypodtum 3
( Imgailorumphleg.cum phleg. meUnogogum cummelanog.
Valentcr.
rAgaricus , iAfarum, sArtJlolochia >
Bryohui 3 CyclaminuSy I fucumer agreflis 3 T^adices <DracunculuSy O* arum. j Eileborus. i Efuhy
| Hermodaclylns ,
| Ins,
I
SciUa, Turbith.
rEuphorbium , lopoponaxy Lachryma ^Scammonium y | Sagapenum,
Sarcocolla.
fBalanusmyrepJica, " Centaunum, Colocynthts, VrutluSy ^Coccum Gmdium s
O 4 flores I
Gemfla , T{ictnus, '*-Senna.
rArmenus lapis^
Terrea ^ fy anus hpts, ^U^ttrum,
*-Salts genera.

24
IOANNIS MESVAE
D E PVRGANTIVM
MEDICAMENTORVM
Simplicium Caftigauonc Speciatim,
LIBER SECVNDVS.
QVEM DE SIMPLICIBVS VOCANT.
ANTIQVA VERSIO.
i R utb l av i m vs vfquc A huc intcntionem,& mo- dos re&ificationummc- dicinariun folutionem facientium in lermone vniuerftli. Etpofuimus diftin&ionesin intentio- nibus, & modis cum co- ditionibus (olennibus, vt
inueniatur ex principio relationis fcrutinij no ftri fumma prseclara , ag-
do idoneo
gregans res intentioni huic neceifarias. Volunms au- tem nunc de fingulis ea- lum fingularia explicarc capiruia, quicquid de eifc carum , & poife, & emcn- datione malitiarum in ip- fis , aut redundantiuni m corpore per eas, complc- ftentia . in quoium com- plemento complebitur li- ber totus . Auxiliatorem igitur petamus Deum ,ad quem cun&a refpirant, & aquo mifericordia: omnes prodeunt, qui fit benedi- «us. & ponamus in prin- cipio inter particularia fb- lutiua fingularia capitula de medicinis benediclis , in quibus non eft vcneno- litas , qux non ponunt operationes fuas, vt cadat per eas in corpus nocu- mentum . Et prajponam omnibus capitulum dc A\oe.
ALOE.
IACOBI SYLVII VERSIO.
Ac t e n v s generalem quendam medicamenta purgantia deligendi , & caftigandi modum pro- duximus , libro iuperio- re. In quo fcopos diftin- ximus , quibus intentus, quis ipfa inueniat, & mo- exploret, an conditiones illas celebrio- res habcant, idque fcrutan- di pri ncipio a nobis breui- ter, ac pulchre tradite . in eo autem theoremata qua- tuoradhanc remneceflaria pertraftaui . Nunc vero confihum eft, fingula pur- gantia medicamenta feor- lum explicare , & in ho- rum quouis fubftantiam , facultatem , caftigationem noxarum corpori ab ipfis impendentium . quibus ab- lolutis, hbrum finierimus. Deum igitur adiutorem im- ploremus , ad qucm con- ftiran tomnia, &a quomi- lericordia omn is proficifci- tur , qui fit benedidhis. Incipiamus autem a medi- camentis purgantibus, quae ob id bencdidta vocamus, quod harum a&io nullam corpori noxam imprimit; horumque primam Aloen. ipfam ftatuamus.
T*e Aloe. Cnp, I.
B litarcvirtutes,& membra,qucc funtminera; vir- tutum, & afferre cis nocumentum propter il- Loeeftde melioribus,&fublimioribus lud quoddiximus, cadithajcintentioabaloe. medicinis, habens prarogatiuam fu- Non folumenimnonnocet, fcd inuenitur ad P/a alias medicinas. Quanquam enim confortationem membrorum debilium adde- intentio foiutiui fecundum plurimum ht debi- re, &ad reditionem eorum in proprias virtu-
tes

D E S I M I
tcs conferrc: ncquc ad aliud nifiad vnum vi- dctur nociuum. f Aperit cnim onficia vena- rumapcrtione ianguincmmanarcfaciente. Et ipfeeftaliarum medicinaru reclificator bonus. Mixtusenimcumipfis,&propriccum cis, qux folutionemfaciunt diffoluendo, medicinasip- fas reftificat, & nocumenta carum remouet. Et ncque expoliandxfunt a permixtione eius cum ipfis, e(t cnim regulans >& rc&ificans eas, & illud ideo , quoniam ex parte fubfiantix fux, opponiturfubtilitati, &acumini carum. Etex partefui effedus cas in foluendo iuuat. Et ex parte proprietatis fuse, quod dciplarum mafitia eft, in membra a facili imprimi remOuct,ipium tamcn in fe eft tarde iblutionis.
Ele ct i o. Aliudeft,quodfitinSuctutri. AliudinPerfia. Aliudin Armenia. Aliudin Arabia. Etmelius ex eis cft Succutrinum poft il- lud Perficum. deindc Armenicum. Etdeterius cft Arabicum . Verificatores autcm in quinqj proprietatibus laudaueruntpcrfedum aloen. in colorc, odore, fapore, ponacrc, & fubftantia, cumconditionibusinipfis. f Incolorcquoque, vtfitcoJoriscitrini declinantisadrubcdinem,in ♦ ininim- quafitclaritas. * Etfifitineo denfitascum co- r'J° l° rc hoc, ficuteftcolor hcpatis declinauit eius w.nufi.ud. bonitas ab illo, quod eft clarum. Et oportet, vt fitodorisboni proprij,non extraneiacquifitipcr adulteriu.Etfapor cius lecundum conucnicntio rcm modum confidera tionis eius, dcbcr fentiri in primo guftu dulcc, dcclLnans ad amaritudi- nem: &iitpondereleue,&quantoeftleuiusta- to melius: & fit in fubftantia fua tenerum, ha- bil&adfrangendum: & quantocunqueeftab his proprietatibusremotius,tantodctcrius. Anti- quumautem denigrat tempus. Ettuaintereft. cognofccre,quod in ipfo cadit dead ulteratione: Soph ittx cnim lauantipfum lotione, qua partcs ciusimmundxj&craflxfeparantur. deinde la- uant in aqua maris, & pauci croci lotionibus pluribus. deindc pcrmittunt exiccari, acquircn- tes ci per hocluciaitatem, & colorcm citrinum, &odorcmbonum. Vcrum odor cius deoccul- tat fallaciam.
Complexio , & proprietas. f Eftautem coniplexionis calidx in fccundo gradu, ficcx in tertio, & eft cxiccatum finc mordicatione. con- fumptiuum fuperfluitatum, & prxferuans a pu- trefadione. & cum hoc fit ci proprium, t aperit tamen orificia vcnarum-t & dicunt quida,quod Ixdithcpar aliquando ipfum,&videtur,quod illud fit proptcr apertionem, quam cfficit in vc- nis: vcrum reftificatio acquiritei, vtconferat hcpati. Etinaloe, quidem lotominoraturfolu- tio,& addkurei, vtfitj ftomachi confortatiuu: in non loto vero eft,e contrario, & ctiam t mix- tumcummelle eft,minoris lolutionis, &mi- norisattradlionis,& eft maiorisabfterfionispar- tium, perquas illieft tranfitus.
Re c t i f i : c at i o.tTriafuntineo,quibus caditcorrcclio, quoniam cft dc tarde folutio- ncmfacientibus: quareoportct, vt fumensip- fum cibari differat • & quia fua operatio non multumextenditurincorpore: f vix enim pcr-
'LICIBVS.
E tranfithcpar,nifiinquantitatc cxuberct:&qui*a vcnarum orifica apcrrionc fanguincm fpargcn- tcaperit.Etnosobuiauimushisrriplicitcr rcfti- ficando ipfum. Acquirimus enim ci citam,& fa cilcm operationcm cum Ipccicbus alcfanginis fubtilibus, & acumen habentibus: ficut vcrbi gratia, cu m mace, nucc mufcata, cin namomo, ipica,calamo aromatico, cubcbc, fchxnantho, aftaro, maftice, caryophyllis,dcquibusparrcs a:qualcs,& croci pars mcdia,bulliant in fcxruplo carumaqux, vfqucad tertiam eius cum facilita- tc,&accipeproqualibct libra illiusaquxalocs drach.vj.&pcrmitte ficcariin vmbraprius, & perficc exiccationcm eius in fole. Quidam au- tcmexbene reCtificantibus faciuntfimile cum fpecicbus picrx Galcn.citatenim cius opcratio-
F ncm,hyffopus?cinnamomum,&cafia. Etqui- dam dant infufioncm aloes in aqua fpecierum, &citatureffc&useius. Etacquirimusei, vtcx- tendaturopcratioeiusadpartes rcmotas, cum rebus, quce adduntad vigorem eius: ficutcolo- cynthis proprie, & turbi rh,& fimilia, addantur in aqua lpecicrum,& fiat vr diximus. aut fiat il- lud in aqua cafei. aut fiant ex eis trochifci, & pi- lulx.autcadant ca,cum eo,in confedionibus fi- mul. Kemoucmus autem,ab co nocumcntum, quod imprimit invcnas, re&ificando ipium cu adminiftratione bdcllij cum eo, aut tragacathi, aut mafticis,& fimilium.In aloe autem eft,quod elongatumcft, &dcclinata proprietatibus bo- nis, magnificantur ha:c tria, qu» diximus,& ad- Jiucetiam eftconturbatiuum faciens doloreni
G ventris, & noccns ftomacho,& hepati,& iolucn doimprimit laboremin ftomacho , & viiceri- bus: &aliquando virtus eius remanctin eis, & facitinfolutionccxirefanguinem, &eft maxi- me nocens hxmorrhoidibus,& ano. & nos retti ficamus huiufmodilauandolotionequa partiu immundarum fiat abfterfio, & infundcndo in aquisfpecierum, Scadhmgendoci, qua: cito lu- bricationem faciunt. Et nihit cft tammagn/ti- cum cx rc<ftificatoribus ,ficutbdellium, & tra- gacanthum.Et fi fuper ipfum bibaturaqua hor- dcicumoleonucum , aut dccodlionis pafliila-r rum,autaqua tepida, &mel, tranfinittitauda^ ciam cius a corpore.
P o s s b . t Solutionc educit choleram, & phlegma, & mundificatcaputab eis, & ftoma-
H chum. Et confet t iuuamcntum magnum dolo- ribuseorum. Et confertinflammationi/Ioma- chi,& fiti,& doloribus cius cx c holera faftis. t Et quiafliduatacceptioncmeiusdiebuscontinuis, non videt in corpore fuo,neque in inftrumcntis fcnfuum fuorum xgritudinem, qux non fit ha- bilis fanari. Et prxlcruat a putrefaftionc ita, quod etiam cadaucra, &propriemixtumcum myrrha. Mixtum vero cum fanguinc draconis, &myrrha, fanat vlcera putrida mala. exiccat cmm finc mordicatione.&ablutio infufionis eius in vino,aut aqua rofata, aut fucco iirniculi prxparato abftergit oculos,& addit in vifu m, & ltringitlachrymas, &ipfum quidemacuit fcn- fus,& rationem,& contert hcpati, &aufert icte- •ritiam. Nocct tamc* hxmorrhoidibu s, & ano.
Qua-
>

D E SIMPLJCIEVS. i f
Quapropter caucaut ab eius acceptio .ne patien- A nu; ttihendaqmdcm purgat^taaeis autem pajrtes +
tcskriloiicmihipus. | ^auecrgo aaiealpcn in quaspermeat, tergendo. f Bilem,pituitamq; pur-
tcmporibus fngaUs. Excoiticut cnim & folu- gat,ob,daftkbhusvenmcuh, &ccrebri", &reli
tl0 D o1i C ? SSur.5,% ad diach., Et * *f»n, ^
• r. r , oom,hcpraccauet,vteiuscreberf vfuslenluuin- + y *
lntuhonisaDaiu. i .viqucaaaiacn.3. „ r 7 ' . m pt.&
ltiumenta,or corpus rebcjuum,nuJJo inlanabili af i>« «w
. feftutentarifinat, fedfenfiisacuat, cogitationem
^De^Aloe, Cdj). I. rcddat mchoicm. Hepati CQn£ei:c, idtcrum toljit,
ha:marrhoidibus,& fedi nocet,ob id vitanda his, f'"-'•«»■
■ YLV. Loemedicamentorumpurgantiuprx- quibusiftcepartesdoIent:&aerefrigido, quia tuc-^&h'.
ftantiisima, & ob fuam quandampra: fumptaexcoiticatis fanguinem educit. Vinum au- Zthfpt
'^hVi!: rogatiuam excellentiisima.Cum enim tem,vel aqua rofiita, vcl fticcus foeniculi, quo aloe fi
r ' n • r ■ 1 1 t • • r ■ v • m ^ us
ca?tera purgantia partes noitras pnnci fuitmacerata^oculoslotioneterget^vinone acuit 5 ' , cr
pes,&ex his, ceu fontibus profcdas facultates no- delachrymatione fftit.Daturab aur. 1 .ad drach. 2. "ll™uuL
ftrumcorpus difpen(antesfvel adioms vehemen- Infufaautemabaur.i.addracb.3. Veruntamen eu
tialsdant, [.vel nihil iuuent, Aloe fo!a eas par- ^ & taidius purget aloc,ob icl diu ante cibum fumc- ea!u ' a J' 1 " 11
tes imbecillas roborat, & ad tunCtiones (uas redu- da; & tam imbecilliter , vt eius facultas purgatrix \!bZ"i
Cit,nulla omnino adtione noxu,prxtercpa quod hepar vix tran/eat,nifilargiorfumatur, cum deni-
venarum ora tantum aperit, vt per harc fanguis cf- que adeo venarum ora patefaciat, vt inde faiiguis
fluat. Ad haseiusdotesaccedit,quodcxtens pur emarietjhis eius incommodishacratione occurri-
gantibus, & hisprarfernm,qua* vacuando corpo- mus. In primis tarditatcm purgqndi alocipfi cele-
ra diffoluunt, aloemifta, ha'c ipia corrjgit,&nO- ramus,fi cum aromatis eftentis tenuioris, &acri-
xis eorum prohibitis meliora reddit. Namfua bus, vtmace,nucemufchata , cinnamomo, /pica l,b -7-Mtth.
crafsiofcfubitantia tenuem lllorum, acremque na nardi,caIamo aromatico,cubebis,(chcenantho,afa
turam frangit, & noxam partium ab his prompta ro,maftiche,cavyophvUis portione pari ,croco au-
celeremque proprietate cjuadam fubfiantia; mhi- tem poitione dimidia, in aqua: fextuplo igni leto,
bet,/ua deniquc purgandi tarditate,horum cereli- ad aqux eius tertiam,coquantur,aIoes drachme 6.
tatem contemperat,purgationemc]'; auget.His igi- in hhras aqu^ /inguIas:poft /iccenturin vmbra pri
turipfis nunquamnon milcendaaloe. Eatnvero mum,deindein fole. Idem alij fimiliter effitiunt
mittuntlndia, Perfia, Armenia, Arabia. Optima per aromata fex,quibus cum aloe milhs Galenus
tSyrlde*ni autcm eft f Indica, poft hancPcrfica,tertio loco hierampicram componit.Eius enim adlionem ta-
%£% Armenia, Arabica ignobihlsima. Bonitatem eius lia citatiorem reddunt,& prceterea hyftopus, cin-
prarcipuam declarant color,odor,iapor, pondus , namoraum,cafia , & alia plurima. Sunt qui celeri-
confiltentia,&in finguhs conditiones quxda ipe tatcm purgandi aloe acquirant,macerantes aqua il
iiandar.Colore enim eft flauo in rubrum inclina- la,cui mcodta liint aromata,deinde expreftum po-
te,hepafts niodo,ac perfpicup, & fplendentc.opa- tui dantes. A paitibus autem remotis,trahendi po-
ca enim, & obfcura cft dctenor, & qux vctuftate teftatem aloeconciliamus,alijs purgantibus valen
nigrefcit. Odor vero ineft bonus qmde, ied iiius , ter (qualia funt colocynt\us,turbit\-i,& fimilia)mi;
non autem per adulterium acquifttus . Sapor ftis: vel in decoito illo aromatum , vel in fero la-
autemprimo guftatu dulcis,fubamarus [ mox va- dtis, velin trochilcis,vel catapotijs, velin aliamc-
lenteramarus.j Subftantiadeniq;fittenera,fria- dicamcntiforma. Poftremo vcnasaperirc definit
bili, [pura,doli expeite,rara, ] ob id leui, quoquc aloe,bdellio,auttragacantho,autmaihche, aut fi-
leuior,eopva»ftantior, & quanto a diftis conditio milipermifta.Hscautcm tria eiusincommoda no
nibusabeltlongius,tanto eftdeterior.Aduiteran- modo maiora habct aloc, diftas bonitatis notas
tes cam inftitores,ac fophiftar,partcs eius craflas,et ^ egreifa, led prxterea ventrem totum torminibus
impuras,Iotione fecrctas, aqua marina paucu cro- dolonhcis conturbat,ventriculum,& hepar,& vi-
cum habente aliquoties Jauant,& liccant,donec iu Icera aha Ia'dit molefta adeo vacuatione, vtfu vir-
cida,colorcflauo,odorebonoeuadat,fed odor tuteillishcerente, interdum languinem quo.que
tCaiidd,croci dolu prodit. t Calfacit ordine fecundo, fic- vacuet. Ha:morrhoidibus,& fedi eadem maxime
frdine inten • r \ C C 1*1 T • * 1 C
f.vd z.re- cat tertio^led tamcn line moriu: ob id excrementa nocet. Lottonc jgitur partes huius lmpura? lepa-
m.jfo Gai. con f um ; t ^^r a putredine vindicat etiam cadauera, rentur, & quod purius eft,aromatum deco<ito ma
prsefertim myrrhcc mifta.languini vero draconis, ceretur,&hismifccantur, qua:lpfam promptc lu-
et myrrhseiun<fta,fanat vlcera putrida,et maligna, bricando per inteftina dcturbent,qualia lunt aqua
quia vt dixi,fine morlu ficcat.oratamen venarum hordei,cumoleonucum,autvuarumpaftaru de-
aperitjPrcefertim hepatis. Quaproptcr hepar ab ea coctum,aut aqua tepida cum melle. Bdellium au-
la'cli | quidam putauerunt, vtque ipfiim pouus iu- tein, & tragacanthum,pra:ter ca:tera,omnem aloe
f-rtfcni" viaretcorre<5lione elfecerunt. Ad haec f aloe lota , caftigant, & emendant.
'iidun!a"c minusaluumfubducit,ftomachum magis robo- rat:non lota contra. P.oftremo melle excepta mi-
Mejux, E IOAN

D E S I M P
IOAN MANARDI
FERARIENSIS ANNOTATIO.
De ^Aloeo
P e rit orificiavenarum.jHoeno dicucanciqui, fedcoactarium potius: dicit enim Diofcorides, qucd fangui- nem fiftit per ora venaru ani manan-. tem, & Plinius vndecunque fluente. Dicendum igirur, fi aperit, eo id face- re,quod acres humores mouet, vt ex Galeno colligitur lib.7 .Aphor.47. nec efic hoc ei magis peculiare, quam cxteris purgatorijs medicinis: immo forte id minusfacitquam reliqua, quae aftringendi vim purgatoria: coniundtam non habet. Verum Mefue hoc (ump/irab Auicen.Scio th quid pro vtroque dici poffir, fed fat fit nunc locum fignaffe. E l e c t i o . aliud eil, quodfitin Succutri,& reliq.)Ait Dio/corides,in India plurimam generari,& in Afia, Arabj'a,maritimifq-, qui- bufdam locis,ac lnfulis,vt Andro,Gal en.in Syria no bo na,inCcelefyria,&: Arabiamclior, in Indiaoptima. I n colorequoque,vtfitcoJoris citrini.) Eligit Diofcorides fubfiauam,refpJendentem,nonlapido(am,aut arenosa. Etfaporeiusdeclinansad amaritudinem. Galen. iapo- riseffedicit parum adftringentis,&multum amari. Quod prxter Galen. authoritatem, ipfe quoque fenfus demonftrat . I n fubftantia tenerum.) Facile hume- lcere eam qux bona fit, ait Diofcorides. E s t au- tcm complexionis calidx in fccundo. ) Calidam m primoordineexrenfo, veJ fecundo remillb, dicit Gale. A perit orificia venarum.) Cum fcribat Diofco- rides,quod arcet fputum fanguims, negate videtur, .jiltihtpnr- quod ora venarum aperit. E t dicunt quidam , quod mcn uut. Ixdit hepar.) Dixic hoc Auicenna,cui parum in hac parte credendum: & fapore eius, & antiquis auchori- bus, contrarium potius atteftantibus, niCi caJidmn , vel ficcum fupra modum hepar intelJigamus. 5 t o- u /« W imachi conforratiuum.) Tantuminhocei tribuir 7*cif»7rat' GaJenus, vt nulJi cedere medicamini dicat , maxime " fi Jota fuerit. E t mixtum cum melle , eft minoris folutionis.) Maioris potius,vt ratio,authoritas, & expenentia conteftantur. Y 1 x pertranht hepar.) Si quantitate exuperet, ad hepar vfqac atringic, inquir Galenus: non tamen totum corpus euacuac, niii val- de multadetur,ait Pau. T ria funtineo,inquibus »i im- cadit corrediio.) Adde ex Galen.quod nocet tempera- tarx ventr ' cu '' calidas, & ficc^, & ei quoque ficcx,qua: Ztr,°'nijw c um frigiditate ad rabem ducit . S olvtione edu- l*t. cit choleram,&phlegma. Probe intellige:iiquidem. craffos humores , etiam qui finr in ventriculo , tra- hcre ob imbecillitatem nequir, Galeno tefte: fedbili, & humiditatibus,qux ventriculusiinbibir,optimefa- cit. Paulus. Datur quibus caput graue eft, Jippienci- bus,ficiculofis, imaginabundis in fomno,abJque fe- bre horroribus, acres inflaciones exccrneniibus, mor- fumin inteftinis patientibus, atque ventnculi incen- Stnanitu- dium. E t quiaffiduat acceprionem eius diebuscon- to^iiocvtZ [ ln ms , non videbit in corpore fuo xgricudinem qiuc non fit habilis.) Ne quid dicam de iuuenibus in- terim , certe fenes, fi Galeno rnagis, huic quam vi- ro crediderint, non nifi magna vrgente ncceffitate, Aloe vtentur. C a v e ergo dare Aloenin tempori- taucnia <t- b us frigidis.) Cauenda mihi magis viderur tempo- flntm."" ribus calidis,cum fit vt tu fcribis, calida & ficca in fecundo ordine, & calidx, & ficca: noceat tempera- tura:, vt fuperius notatum eft: nifi fortequiabilem va- cuat,qu$ hyeme non abundat,ideoeo tempore dan- danonfit.
L I C I B V S-
E A Loeoui albuinmcdifFoIutacuaciitemplaflica.tuncgue fan- SYLV. il. guinem non ex venis lia;morrhoidibus folis; fcd vndecunq; Mcth. flucntem per ora,vel diuilionem vcnarum : atque adeo per arteru apertam fiftit,rupto cjuoque, vel erofo, vel hiante in pulmonibus vafe,il liquoreidoneofoluta.fuicibus diu,& fepc contineatur. Sic enim fons auoque valis languinefluentibus admouetur, & fi hx- morrlioidib® lmmodice flueabus,fimiliter foluta adhibetur.adiu- uantc ulem lpfius aclionem focultate aloes adftri£loria,& no mi mmumfarcotica.cuius gratiapra:cipueid a Galeno commenda- tur in hsemorrhagia lib. 5. Methcd.Deuorata vero multa,& fx pc, & in hepar,aliafquepartcsdiftnbuta,calore fuo; & crafla fubifaij tia vcnas tum hepatis, tum ha:morrhoidas aperit: Anaflomotica enim funt.maxime quidem calida,crafla,acria, & mordacia, non minimum tamcn calida,crafla,qualis aloe.Qixd autcmcalore, & craflitiefanguinem efficit melancholicum magis, ld etiamno pa rum ad vaforum apertionem facit, vi adftri&oria eius leuicula, hoc opus ob lmbecillitatem prohibere non potentc. Quam rcm Lti.s.Jimj. expcrienria quoqueconfirmat. Vfuenim crebro catapouorum aloen multam excipientium hxmorrhoidcs multis tumerc cocpc- runt, & quibus lam prius alicjuoties fluxerant, freguejitius,& Jar- p gius, &periculofiusfluunt. Vt veri/fimum iit Galen.theorema, iuhil fumptum, & admotum vires habere ealdem , fed quaxlam genere etiam contr.iria, alia maioris , & minoris untum ra- uone, vtm methodo componendi medicinae probauimus. Quc>d !■ fymptoma , venarum fcilicet apcrtionem, aloe facit per le, vt Mefr.es vellc videtur; alitper humonim acnum vacuationem, qui inteflini redfi finem mordeant; & calfaciant, quod 3c me- dicamenris melauogogis GaJenus tribuit aphor. 47. libro 6.id qma Jongiore eget orationc, in prxtens omitto. Aloen Succo- tnnam Auicen. & Me/iies prsfenmt, Dio/cor.& Haly abbas he- paricam.
Loe notiffmm eftfuccus,& planta,ex qua col- q @ST ligitur,nbtiljima Italixhortis-eam aluit bortu- Im nofler Laudaplures annos cum caule,ac floribm,et talispaffim Fenetijsfj/eciatur. Succusplant.-c v.omen re tinuit, & triplex nojiro tempore ajjertur, Succutrina probatiljima, bepatica Succutrina inferior,& caballi- na vilijjma. InmedicinAvfum bepatica Jrequentif- G fime venit ab hepatis colore,ita denominata:qudi Suc- cutrina dicitur a Succutri Sinaru regni vrbe, rara eji : caballinam,cuius copia efl magna, V eterinaria <jr co- riaria arsvfurpat. Haffenus perfuafum efl omnibus nondijferre plantastriplicem bunc ferentes fuccum , fed exfordidiori exprejji fucci parte caballinam fieri, expitriori bepatica, expuriffima talem,qualis eji Suc- cutrina . audio tamen a quibufdam, licet eadem facie plantx fint,ex quibus hifucci omnes,fpe[iari nihilomi- nus colore longc vario :vnde &fucco diuerfus esi co- lor. Sed htzc res qno tandem paclofe babeat,parum me dicince interefl. illudpro certo habebuntfiudiofi prtc- ter vulgatarn aloesfpeciem,aliam itidem eJfe,Jolijs,fa cie,craj]itudineque illi quidem non dijfmiilem : fed fo- lu.ru ambitus multo magis ferratus, fpinisq; horridns efl,apex vero aculcus eft oblongus, atque adeo durus , H v t eum Jagittis prxfigere Indos afferant. Eft buius generisplanta Tatauij apud Iacobum jlntonmn Cor- tujium nobilem virum,et de naturali hifloria,quantum t II hs ittate nofirx ahiis,benemeritum .fuccus ex eade, vt a vulgata colligitur,facultate etiam quantuni expe riri ba£lenus licuit,non diffimili.
^Aperit enim onjicia venarum, &c.) Hoc & ^Aui- cen. fecundo Canon. in atoes hijioria . ^At contra, Dio- fcor.aloen fedisvenas occludere,&cohibere far.gui- nem tefiatur. & Tliniv.s quoque lib. 27. vndecmque Cap. 4 . fluentem fanguinem hac ipfa fupprimi ait. mire ergo hi inuicem diffident. Sane Manardus fuis in hunc libru adnotationibus , nec non in Epifiolarum libris paj- fim, Mefuem acriter hacde re carpit.fed Manardi alioqui doffifjimi calumniam refellere hoc pafio li- cet. jLloemid ipfmt pr#ftare, quod Mef. ait, ajfir-
mat,

DE SIMPLICIBVS.
MtftijjJr JL < -iicen.<& Serapion ex Tanli, & jlben Mc~ A Et dicunt quidam, quod ladit bepar aliquando ipsu,
Juai autboritate-hcet in Taulo boc non legamm: con- &c.J Hic antiqni duo codices, alter manufcriptus, al-
firmatvero etiatn experimenwn.boc certe docemur, ter imprejfus Mediolani, legunt pro aliquando (eli-
cum,eos,qnibus tUrgcrefedisyen.i confueuerunt, aloe quando.) QujS, lctho (igenmnacft, vtnobis videtur,
etiam modica a(Jumpta,aut turgere,aut refcrari: tum non aduerfatur hoc in loco Mef. *Auicenn<x,, vt quidam
qui bac frequenter vtuntur in id hqworrhoidum vitiic putant,neque ab eorum fententia difceiit>qui Udi iecur
labvjum muiiebres menfes enocari.quofit,vt Mefve- hoc medicamento exifiimant ,fed eos refutat,qui pro-
rx fcripferit. T^on ille tamen,aut Diofcoridiaduerfa- pterea Udi ipfum aloes vfu affirmant, quodhac ipfum
tur,quide aloeextcriw admota verba fecit, aut Tli- eliquet. vultque Mef.non eliquationis caufa,fed ob ve '
?m } qmmitw de eadeuorata fit loqmtus: quando eoru narum apertionem hepar offendi. qux res veritati con-
ncuter aioenprafiare id quod Mef.ait; negat: fed con- fentanea efl,quando in aloe tantus non efi calor,cui col-
trarios eidem rei effeffm afcribunt.quod quidem ftMa. liquandi vis afcribipofiit. Sed quid de ijs dicendum,
nardo abfitrdum videatur,at nobisfidemfacit experie- qui aloes vfum iecori innoxium contendunt f 1 Docendi
tia.a q;Mtatnen,&exempltm, & rationon efi aliena. hi profefto funtexpcrimentojed&rationeadducen-
myrrbam enim eodempaffofanguinem feffarum par- di,vt id credant.aloe,quum venarum ora aperiat ,fan-
tiurn cohibere vides, & ciere muiiebria, atque boc,& guinis etiamfluxum importmum promouet, hic vero
centanrio,& pluribm alijs efi commune. cuiws quide B innatum iecinoris calorem obtundit,ex quoiccur offen-
reicaufam,quumalijadoccultam proprietatem refe- di neceffe efi.hocipfum Mefinnuit. Videtur tamen
rant,alijadmamfeflas qualitates;nobis vtrunq; non iecttraloesvfualiaquoqueoffendipoffcratione.nempe
pvoban non poteji. occultx eqnidem proprietatis hoc quum iecur vniuerfim omne infigniter fit calidum, in
videtur eJfe opus,quandonitlla in aloe infignis acrimo- quofcilicet fanguificandi vis inefi,quis neget calidi,&
nia, aut alia etiidens qualitM inefi, cui iure aftio h&c crafii medicamentiadh&fu ipfum magis quam pro eius
deferridebeat, quam tamprompteobit. etfi enim ama natura opportunum fit,calefcere? Eft ergofortaffcve-
ritudc,iu£ qualitas in aloe pracellit, absierforia vim ra Auicen.fcntcntia, non de calidioritantum, & fic-
efficacem incjfcillioflendit,pr£pollct tamen inacnbm cioriiccinore, vt Manardusarbitratur ,fedetiam de
abfierforia quoque fhcultas, quorum multa licet fum- temperamento. Alioqui vero, quod amara iccorifem
me acria Janguinem non educimt; tale piper, ^ingi- per profint, vt quidam putant, tantum abefi , vt cre-
ber,&piretbrum efi. immo neque amariffima omnia dam; vt potius, nifi aliquid fit, quod quia obflruit,ab-
id prsfiant. abfinthiumnempealoenonmultoamaro- siergipofiulat, obnoxia ejfeexifiimem, vel ob id quod
Yeinferim,<& agancum itidcm amariffimumfanguine fanguinem amarore , & naturtt nofira aduerfo fa-
exvenisnoneuocant. Inefi ergo aloe visbnec non ex pore inficiunt, vt iecur neque reffe ali,neque alijs
manifesiaqualitate:quandononquainfigniterabHer- partibus idoneim,quo nutriantur, alimentum queat
gunt omnia fanguinem eliciunt : fed totiws fubsiantia q minifirare.
proprietate,vt etiamcantharidibus. cum hoc tamen Etetmixtum curn mcUc,&c.) Hoc &Aui.z. Can.
yerifimile etiam eH,partes,qnibus amaror incsi,multi Qua ventre tergedo fubdKut ,ficuti exficcate viaditt
inhancrem effevfus,pluris vero etiam,quibus adtun- uatur,ita adflnctoriapotius prohibcri, egoprofeffo di
£ta eflacrimonia. hacenim ratione, nonob amaritudi- xerim.Quare quialoenfola deterforia vifoluere exifti
71 em folum,centaurium, elaterium,taurinumfel,eruu, matcaufam etignorarc necffe efl,curea melli admifia
tam prompteipja quoque fanguinem proliciunt, pri- minusfoluat,quod tamen deterforiasinfignes habet vi
mo tamenatiionisbuius momento ex totius fubfiantix res.Quida aiunt ignea alocsfacultatemeilis lentore in
proprietate fhtlo,vtdicebamm. Hacquum itafeba cra(fari,& frangi.Sedhos errorisredarguittumaloes
beant,quopa£to eadem aloe,&recludere, & occlude- caliditas,qu<& fecundu vix ordinepertingens ignea dici
re venas,proritare,& cohibtre fanguinempoffit,par- nonpot:tum meliis ientor } quitatusnoneft, vtobfcura-
110 negocio patet .educetfanguinem,auttotiwfubilan- ve aloes facultate debeat,prxfcrtim quandoin melle
ti£proprietate,aut certefuiamaritudine,atq; acrimo- deterforiafacultas vifciditate longe efi maior.-cuius ca
iiia abflergendo. eundem fiuentem coercebit adfirtcio- folutrice aloes facultatem adiuuari oporteat,non immi
ria, atque agglutinatoria facultate afiringendo, feu nui,fi modo folutio deterfionefitfola. Taucisergo,quu
etiam candentis ferri modo operculum fuicalore gi- aloe non alia quapropria,et totiusfubfiantieevifoluat,
piendo . atqui contraria ex eadem re effeffa prodire p humores videlicetbiliofos trahat;prohiberi quide met
hoc pa£lo, diuerfa fcilicet ratione, neque abfurdum,nc lis admifiione attrattoria,ideflfolutrix eius vis poteft:
que aduerjm naturteefi infiitutum. quarcneque contra adiuuaturtamen deterforia,&, (vt ita dicam) flerco-
Mefuem Manar.qutcquam habet. Illud vero etiam ex rum edufforia, feufubduttoria,quam certe facultatem
bis conHat. neque aloe tantum prau£,cduccndifangui a folutoria differre fatis confiat,quddo ea,quicquid ob-
■nis ineffe vires, quod Manard.ex lib.Cano .vniuerf.Me ltium efi,tergendo fubducit,foiuendi autem visnon nifi
fven ■velleputat,efi enim hoc aloe omni proprium licet certu excrementuJpeffat. Quare,quum biliofos bumo-
malaminjigniornoxafubfeqitatur: nequeper acciden$ resadaiuum ducat,idquod nonnifitottusfubfiatiApro
hoc euenireobferuentium humorum cdtriiionem fedis prietate agit:meili tamen admifia craffiores etiamfx-
venaA erodentium,vt ex Gai.6.aph.idem Man.refert, ces,et excremcta quavts occurfantia valentiuspot ex-
quando educunt feruidos humores plura alia, vt rofa, tergere,abfierforia mellis vifibi adtuncta.Hoc Meftte,
fena,epitbyrnum quafanguinem tamennonproiiciunt. ct jLuic.inteliexiffe exifiimarim.Mirandu. ergo deMa
Sed dc bac re fatis. nardo,& Fucbfio,quitfOc rationi,experieti&, & autho
Et fapor eius,&c.) Hoc & de agarico fcribet, fed ritati antiquorum repugnare contendunt. Et fi .n. quod
tantum inbis praftat dulci amaror, vt nonnifi ab eo Fucbfiuobijdt,& Hippoc.lib.de morbis,melfupramo
qui exaclifjhno fenfupraditmfit, deprehendipojfit. dupurgare tcfiatur,et Cai.3 .de ahm.fac.c.i 8 .ipsu ait
E i habere

D E SIMPLICIBVS.
habere amaritudinem,qua ad egeflionem excitat ven- E 2 ^on lota equidem quantumuk probatifima, impuri,
trem,Dio/cor.vero hb.z.cap.j^.inflarialuumfcribit: medicamentoflj; babet nonnibil, qnod lotionc fegre-
Taulusquoquelib.l.cap.g6.melcottummagisalere, gatur.exquo stomacbo gratioreuadit,quamuis folu-
quam aluum fubducat, non coUum autem contra, quod toria,& fubduoloria vis Lotione fiat imbecillior.
& % Alex..Apbo.2.probl .66.& J ldem Taulus libro i. Solutione educit, <jrc.) J.loe bilisprmfertim <' ven-
cap.6.mellevtituraddeijciendamaluumpuerorum,et triculocxcernitur.pratcrea veroetiam tenuia in eo
Tfellius l.de viElmratione,damafcenis,&alijs, vt colletia excrementa pituita naturam referentia , vt
aluumplu'sfubducant,mel adijci pr&cipit. Etfi etiam Manardus quoq; aduertit. crajfos vero biimores obpur
' Diofcor.loco antea citato, aloen cum refina, aquave , gatricis fkcultatis imbecillitatem trabere non potesi
aut co&o melle exceptam,aluum foluere teftatur,quoi 8.de compofit.medic.per Loc.Sumpfere nonnulliargu- c»p.i.
& "Plinius, lib.2j.cap.^..Conflare tamen arbitrorb.-ec mentum exboc loco carpendiMefuen, qui, quum pur-
tot illufirium virorum teflimonianibil probare aliud, gatoriammedicamentisfhcultatem inejje putet expro
quam fubduftoriam vim aloes, melle adiuuari; attra prietate tatim fubflantU, trabi ab aloe, & bilem , <jr
llricemtamen, <jr folutricemnon imminui numquam pituitam fcribat. boc certe ft ita babeat (aiunt) aloe
probant. Scd quidde ijs dicas, quiquum medicamen- binos fuccosJpecie diuerfos trabere nuilo modopoted,
ta nulla alia vi qudm deterforia fubducere, neque vl- alioqui aloes formx plures effent, non vna: quippe ab lum humorum deleclum babere contendatfiale.vtip-'F vno, vt vnum,Jpeciediuerft proficifcinequcunt. Sed
fis videtur,fuffultiopinione : ijdem tamen aloen melli ad hos paucis. Qua.ratione medicamenta binos, vel
commiflam minws foluere, & minus attrahere aiimt, plures fuccos ex eorum proprietate trabere babeant 3
fedvalentius detergere, ita vt experientia,quod aloe abunde fumus libra Canon.vniuerfa.profequuti. nunc
melli permifta ventrem magis exoneret, deterfioni vero ab aloe bilem tantum cx proprietate fubjlantiz
potius,quamfolutioni referatur t accepta <?Videant do- trahi,pituitofz vero excrementa,&inteftinorumfe-
fti, quam bi fibi ipfts confentiant.no s vero ad alia fer- ces, exterforia, non etiam ea,quam folutricem pro-
monem conuertamus. prie vim nuncupamus, excerni exiflimarim, vipro-
In aloe autem efi, quod elongatum eH, &c.) legen- pterea diuerfa ratione, non vna, aloe diuerfos hurno-
dum ex manufcripto codice antiquijjimo, & ex impref res trabat.
fo Mediolani. (In aloe autem, quod elongatum eSi, & Et qui aftiduat, &c.) Quiim aloe abflerfione fua
declinat a proprietatibus bonis ,&c.)vtde impura ventriculum,& vniuerfeaiimentorum cottionis focu
aloe verba fkciat, quam lotione, cr partium impura- expurget,corroboretque aftriffione : prxterea vero pu
rum abflerfionc corrigi fiatim fubimgit. pur<£ enim tredinem, ita oppugnet, vt etiam cadauera pmferuet
cap. de A- vitia tria antea enumerauit, & cafiigaridocuit. Hoc a corruptione : cui mirnm eos quibac frequenter vtan
pafto fi intelligas, Labuntur puchfii rationes, quum tur, (quum fciLicet vti efl opus, <jr ventriculus prauis Gal. obijcit Laudantem.6. fimpl.aloen ,vt pr£ ommbus q bumoribusfcatet) amagnis,acputridispr&fertimmor
gratam ftomacbo : & Diofc.qui purgatoria alia ex his vindicari, <&feruan ? Sed non negem tamen fre-
buius miflione minus noxia. euadere pronunciat: & quentius, vel importunius affumptam ficcioribus ven-
Oribafium in comp. medic. vbi hanc flomacho aptijji- triculis,corporibusque,&#tatibus obeffe. neque nift
mum pmgatorium effe ait: &Tlin.quilib .27 .floma- magna vrgentenecejiitate fenibusetiam exbiberitu-
cbum aloe confirmari fcribit, ita vtnulla vis contraria tum crediderim,quod ex Galen.Manardus obtjcit. non
e -*P' +* infefiet. H<nc certeomnia dicideoptima aloe conflat; hoc tamenMefua authoritati derogat, tunc aloenpro-
quutri hicdeprauafitfermo. proptereaque nulla Me- ponentis generatim,vbi efl opus,non etiam importune.
fu£ cumalijserit controuerfia,fi ita intelligas . Qudd Caueergo, &c.)Hoc&^4uicenna fecundo Cano. c a p «.
fi de bona agi contcndM ; de non lota aloe huius fcri- Sialoe ijilem educit, redundatq•, bac aishuo tempore
ptoris fententia erit: Galeni vero,Diofco.Oribafii, & magis, quam hyeme, cauendam ego certe ipfam dixe-
Tlinij,de lota. Alioqui certe dicinonpotefl,vt quidam rim frigido magis tempore, quam calido, nenon pec-
aiunt, aloen vniuerftm etiam probatam, ob amaritudi cantem htmorempurgemus .propterea enim cholago
nem fiomachoeffenoxiam,gratamvero obaflriffione: ga medicamenta quouisannitempcreprxterquahye-
atque ob id veteresaloen abluiffe, vt amaritudineim- mereCle vfurpari, docet Taulm Libro fcptimo .neque Cap . v
minuta slomacbo gratificarentur. amara namque,& autem huius medicamenti temperies, aut aeris calor adftringentia omnia grataeffe fcribitGalenus,quam ^ xflate affumiipfm proJnbeat, vt Manardus putat,
ids lingu£ ingrata fint. EM vero etiam lota aloenon quando vix iecur pcrtingit eius vis ., <jr calor. Sed
minus,quam non lota amara ,neque alia ratione vtilior alia etiamnum ratio efl,cur Mefues cauendum hyeme
ftomacho cenfenda efl, quam quia purior, & medica- prxcipiat. nempe quod ijs,qui ham0rroidarum vena-
mentofi mitms retinet. 7<[onpoffum vero etiam id pro rum profluuio affueuere ,frigido tempore deuorata ve
bare,quod aiunt, aloennon lotam propterea,quiafub- nas recludat, & fanguinem foluendo educat , quod
ducit,fiomacho effe ingratam,alias nonfubduceret,lo- <jr ^iuicenna . Huius autem rei,qtkt fit caufz,dignutn
tam vero gratam efle, quia roborat, Lota enim aloe, animaduerfione efl. Videtur autem id in atri humoris
quamgratam effeJlomacho nonnegant, non leuiterfub crafii, &grauis copiam referendum, qui fi vllo tem-
ducit,quamuis imbecillius, quam antea. Jfeque pro pore, pofl tcslatis calores autumno ,acb yemepr /efer-
conflanti illud acceperim ,aloen,nifiingrataejfet ,non timredundat .quare & fedis venarum frigidis fre-
fubdnfluram : quum multa, vel gratijiima,& Lingua:, quentius,quam calidis tetnporibusfiunt profluui<i ,qiiod
cjr flomacho aluumfubducant, *vtmel, cafia mncupa- interdicere aloes vfum videtur, ne Jpontaneum natura
ta, mel aereum, & fexcenta alia,qux dulcia funt.Erit impetu fua facultate initam in maius aliquod difcri-
ergo, vtpaucis repetam, intelligenda Mefum fenten- men indncat. tia de aloe, vel praua y velprobata quidem,fed nolota.
De

D I SIMPLICIBVS- i7
A ficut aliqua ex diurcticis notis. Et infufio co-
Demyyobalanis citrinis s & nigris 3 (e]f Indis. Cap. 1 /.
Xiffimaucrunt quidam, quod myro- balani citrini,& nign,& Indi, & che buli iiint ab eadcm cditi arborc, & quod citrini funtimmaturi,& nigri, & Indi funt,in quibus iam perucnit complexio, £c maturatio. fct dixerunt, quod arbor eorum cft de his fcrentibus, & quod citrini funtde pri- mogermine, &nigri fimiliter.chebulos vero gcrnicn fecundumtulit:& quidam dixcrunt, quoddediuerfisnafcuntur arboribus, & cft il- jud,quod creditur,ctenim corum diuerfe ctiam funt operationcs. Ipfi quoque dc medicinis be
rum m aqua calei remouet hocnocumentum ab ipfis: & fuccus fumiterra: valet fimiliter, & . v finiiliterabfinthium,&agaricus,& rhabarba-
A N T. Xiiiimaucrunt quidam, quod myro- rum, & fpica, & fimilia. Et emcndamus,quod
poteft prouenire dc co, quod dixim us in 1. & 3. mifcendo cum eis qua: remoucant ab ipfis adhx rcnticc intcntioncm, & acquirant eis lenitatem, ficutfi confortentur cum oleo amygdalarum dulcium, aut cum olco rofacco, aut cum olco violacco aut fefamino. Aut faltem conteran- tur cum oleis amygdalx dulcis. Palfultequo- que,& mel carum lenificant eos , & confor- tant opcrationes eorum,& funt proprij iuua- menti cum cis. Simile acquirit eis cafia fiftula, & violce condit;e, & tcrcniabin, & tamarindi,& nedidisfunt. Noenim dcbilitantcufolutione B fimilia. Quidam autcm dixerunt, quod non
fua, immo confortant ftomachum, & proprie \iTcera, & prxparant, & coadunant partes eoru, «& confortantcor,&hcpar,& corpus totum.Ne- <que cnim nifi ad vnum vidcn tur nociui. Acqui- nturenim prxparatis ad h ocpcr cos oppilatio, proprie paratis cadcrcin ipfas. Suntautcm <de perfefte retfificantibus mcdicinas,qua'ha- fcent aeuitatem, & purgant diifoluendo. Ma- gnifice autem adinucnit,qui cos, proprie citri- nos cumfcammonea mifcuit.Reprimunt cnim cam proptcr obuiationem fubftantiarum , & qualitatcminuiccm, & cam in lolucndo iuuat.
E l e c t 1 o . Citrinos in quinque proprie- tatibus laudaucrunt fapicntcs , in colore , vt fint citrini multx citrinitatisdcclinantisadvi- xiditatem , & fint in pondere graues, & dcnfi, & vt in confraclis fuis inueniatur ficut gum- mofitas,&vtfintcrafli,&vt cortexeorum fit ipiflus, denfus, complcftens ofla parua. Etlau- dauerunt chcbulos tn quatuor proprietatibus, \'t fintcrafii, & quanto crafliores tato mcliores, & fint fubnigri dcclinantcs ad rubcdincm, & fintgraues in podcLc,citx fubmer fionis in aqua, &.fint habcntcs fpifTitudincm corticum fuoru. Nigros quoquc Indosin quinque laudaucrunt yroprictatibus, vt fint nigri, & confradti, denfi- *atcm habentcs fubfhntix, & fint crafli, & gra- aics, & carentes oflibus.quanto autcm ab his «longantur proprictatibus,tanto funt a bonita- ■teremoti.
Complexio , &proprietas. Omnes fri-
eftbonapcrmixtioeorumcum mcdicina lubri ficatiua, & lenitiua, quoniam opcrationcs co- rum in idipfum feperimunt. Et ego non video illud. Immo remouetur ab cis per ipfas adhac- rentia, & corrugatio, & acquiritur iolutio faci- lis. Et fcito,quod dccodio acquirit cis vclic- mcntiorem oppilationcm, quam iola infufio. Etinfufio minus facit dfc oppiiatiuos , quam codtio. Etaflatiominoratcis iolutionem , fa- ciensipfos conftipatiuos plus: & adhuc magis combuftio. Et contriti quidcm plus foluunt, plus dimittunt vcftigia conftipationis invijs. infufi vero minus faciunt iila. Et infufio qui- dcm eorum compctit, quando folum qua:n- tur iolutio:& corum contritorum cxhibitio, quandoquxritur conftipationis imprcflio : & quantomagiscontcruntur etiam, vt fint ficut alchohol, mclius celcbrabitur illud. Et chebu- li quidem conditi minoris folutionis funt, & maioris confortationis membrorum nutritio- nis, & non conditi faciunt contrarium. Mo- dusrc&ificationiseorum fatis vtilis,acquirens cisfaporem bonum, & emendans qusecunque timcnturdeeis, cftvtfumaturde myrobalanis contr itis quantitas quam volueris, & fit hoc in ffftate , & funde fupcr cos olei amygdalarum dulcium quantitatcm, qua confricandolcnian- tur in vmbra, exiccenturin iole, & /cmpcrmo- diceconfricandofuper irrorcntur olco, & fiat illudper triduum,deindc dcnuo pcrtriduum cum aqua zuccari, aut aqua cafei cum pauco
pdxfuntcomplcxionisin primogradu: ficci in D zuccaro conterantur in fole, femper cos ante
Jccundo: & funt exiccatiui, & confumptiui fu- perfluitatum putridaium.prxparatiui,&coadu natiui partium,in quibus cecidit laxitas,& mol- lificatio.
T ^ e cxincATio. Triafuntineis.proptcr «juaein ipfis cadit corredio. Faciunt enim ca- dcre in oppilationem , & proprie prxparatos cadere in illam, & quia facile adhxrentin villis flomachi,& partibus inteftinorum, & quia di- mittnntveftigia corrugationis inipfis. Et nos cmendamus,quod timetur de eo,quod dixi- mus, primo prohibcntes penitus cx hibitioncm corum in ipfis, Sc omnibus paratis cadere in oppilationes: & in non paratis mifcenda funt cacuniipfis,qiKToppilationcm iicnprohibcnt,
modice cum aqua prcedifta rorando , dcinde fac trochifcos ex eis , & ficcentur in .vmbra. Et funtquidam qui feparantineis, quodeftfe- cundum fpeciem ab eo, quod cft fccundum ma teriam, & eft modus folennis. Infunduntenim cosinaquacafei,quod fumptumeft ex capris poftcontritionemcorum,& ponunt ponderis eorumpartcm vnam,& aqus cafei partes xij. & ponunt in vafe vitrco ftridi orificij, & dimit- tunt per dies vi j ,poftea decoquut bullitionc vna, deinde poftquam manibus confricaucrint,co lant,& dimittunt aquam iliam ficcari, & faciut trochifcos, vel pilulas, & funt qui addut cum eis de medicinis benediftis,quas voluntfccundum
corum, & faciunt fi- Mcfm. E 3 milia>
exigentiam intentionis

D E SIMPLICIBVS.
milia, Et eiseft opus magni magifterij.
M odvs condicndichcbuli. Accipeexeis humidis,fi haberi poffunt, vel humeftatis iecun dumartem,qua humedari poffunt,quantitatc quam volueris, & ftilo punge eos vndique, & decoque eos in aqua cum facilitate, vique dum fufficit. Poft hxc dimitteeos per diem vnum fuper tabula, & cxprime aqua eoru,& fubmer- ge eos in aqua mellis,et pcr dies duos dimitte eos tuc coque cos leto igne, & poftqua cocti fuerint, reconde eos in vafe vitreo, da poft fex menles.
A r s autcmin humedando eos auxiliatur hoc modo. Infundanturinaquaplurima,&ex- ponanturradijs Solisper diesviij. deinde acci- pe magnum vas ficut dolium, vel faltem fiat fo- uea in terra in loco humorofo, vt intcr multam arenam hujnidam, difiunftam fepelianturik- pe,acfepe aquam defuper infundendo,&inno- uando arenam de tertio in tcrtiam die vfque- dum tumefiant, & humc&entur. Hic erit mo- dus hume£tationis eoruni.
P o s s e . Myrobalani funt ex rebus,qux fa- ciunt vtentes fciuuencfcere, & acquirunt eis co- lorcm bonum, & bonitatem odoris oris, & fu- doris, &generantgaudium, & hilaritatem, & confortant ftomachum, cor & hepar, & confe- runttremoricordis, & confortant,& prxparat, & mundificant ftomachum, etiam conferunt hamiorrhoidibus, & extinguunt inflammatio- nem cholerx*. Scd citrinorum operatio in hoc cft pracellens. Ipfi cnim lolutione educunt ea, & conferunt complcxiones calidas habcntibus. Et eorum fricatio cum aqua acreft3e,aut aqua ro fata, aut iuccofoeniculi abftergit oculum, & au- fert 1'u percalefaftioncm eius, & fa&o exindc al- chol ftringit lachrymas, & confert mollificatio- ni oculorum,&conferunttertianx, &fcbribus cholenc, & contriti quidem cum maftice ianant vlcera, & deficcant ca.
Chebuli quoque folutione ducunt phlegma, & addunt in ratione, & clarificant vifum,& pro prie conditi,& mundificant ftomachum,& con fortant ipfum,& confcrunt hydropifi, & fcbri- busantiquis. Nigriautemin diflolutione edu- cunt melancholiam, & choleramaduftam, & conferunt melancholia:,& tremori,& clarificat colorem,& conferun t Ieprcc, & rcmouent trifti- tiam,&conferunt quartana:.
D o s i s. Potio citrinorum tritorum cft a drach.2. vfque ad v.& infuforum a drach.v. vfq; ad xx.et potio chebulorum tritorum cft a drach. 2.vfquead4-& infuforum a drach.4. vique ad 10. Potio indorum eft ficut chebulorum. Illc autem,qui fumit eos,timeat boream fuperbicn- tem. Etpifcesabhorrcat.
r De zAlyrobalanis } citrinis 3 nigris > & Indis. Cap. I.
Yrobalani citre^nigraycpuIa^ciuQc arboris frudlus quibufclam vidcntur, vt immaturi fintcitrcx, maturi nigrx. Cumcjue arbor ea his authoribus iit bi Crec " fera,primi partus funt citrea: &nigrs, fecmidi ve-
SYLV.
Myrohala-- nus.i. vngut tariaglans. iiac auttm genera ejtsm
E ro ccpulx. Alijs diuerfarum arborum fructus vi- ■r»- dentur, idquc creditur, ciuod eorum facultatcs,& rmmrmf,
c • 1 1 • neris venus
opera vanant.bunt autem etiam hx mcdicamcnta f mt , benigna. Tantum cnim abeft , vtpurgandovires deijciant, vtctiani cdr, ventriculum, hepar,cor- pusqucreliquuin confirment , cogcndoc]; in vnu r oborent, quare vnica bis incommodant,qui funt obftruftiombus obnoxij,has enim excitant.Piwte rea medicamentis acribus, & purgando exoluenti bus, vt fcammonio perfccte corngenclis redfe mi- fcentur,fed huicprxfatnn citrinx funt mifcendx. Idenim contrariatum fublfantia,tum cjuaiitate frangit,& purgationem iuuat. Citrina: autem co- lore fimt multum citrino, in viridem inclinante, graues,quia magnx,&carne multa dcnfa,fi fran- F giturgummofa,ofleexiguo. Cepular fubnigrse in rubrum inclinantes,quo maiores,eo meliores, car ne multa,ob hcec etiam graues, adeo vt aqua mer- gantur. Inda:funtnigrar,magnx,carne denfa,g. r a ues,tamen exofles.A quibus notis quo harum iin- Tip,ratur•* gulxabiuntlongius,cofunt deteriores, hx autem chnfillul omncsfunt frigida? pnmo gradu, hccceiecundo. Siccando enim excrementa paitium pumda vale- 'f- # ter abfumunt,mollesque partes & laxas durant, & Uuus \ut» denfant,multaque adftridtione cogunt. Cor , Ito- ' machum,reliquumc|ue ventriculum, 8c hep ar ro- borant,quapropter exhilarant,colorem cutis,odo rem oris, & fudoris commendant, corpusfloridu & iuuenilc diutucntur,tremori cordis confcrunt, hxmorrhoidibus commodant. Purgantventricu- ' lum bile,ab eaque tertianam, & rcliquas febres. bi- liofas,& ardorem cxtinguunt, pra?fertim citnnx. Hx enim prarter cxtcras funt cholagogs, ob id ca lidis,&biliofis naturis falubrcs.Eadem omphacio, vel aqua rofarum,vel fucco foenicuh macerata:,co fncatar, oculum tergent, intemperiem eius calida auferunt. Earum cjuoqac pulws tcnuifsimus,per fequidem delachrvmationem ftringit,oculum ab humore multo laxiorcm iuuat, cum maftiche vc- ro vlcera ficcando fanat. Ccpulx vero funt phleg- magogx,vcntricii]u m purgant :i & roborant, ratio nalcm animar partem vegetant, vifiirq, [ & fenfiis alios ] acuunt,prxfcrtim conditx, hydropi, & fe- brxbus diuturnis conducunt. Nigra: melanchoba ^ purgant,& bilem vftam, tremori,triftiti«, leprx, quartanje,& cartens aflciitibus melancboJjcis pro- funt,coloremque cutis viuidum efficiunt.Quia ve ro di&£ myrobalani omnes obftrutftionem prom pte excitant, in corporc obltrudtioni opportuno ,
& villis ventriculi,& inteftinorum facile adharren tes,& ceu rugis quihufdam ea exafperant,non de- tur obfirudioni obnoxi/s,alijsvero dentur cum diureticis,vel infufie fero la£tis,vcl fucco fumaric, vel cum abfinthio,agarico,rhabarbaro, fpica nar- di. Oleo autem amygdalarum dulcium,vel rofa to,vel violato,velfcfamino imbutce,& confncate, vel cum amygdalis dulcibus,aut vuispafsis,aut lia rum melle tritx,vel cum calia, vel manna, vel ta- marindis,vcl violis conditis, vel aJio lcniente me-
dicamen-

DE SIMPLICIBVS- t8
dicamento fuinprx, ventriculum,& inteftina Ie~ A Chryfobalanum vim habere difcutiendi fcribat ,cju^ niunt,& cito per ea lubricant,etiam fi quibu/Ham pioculdubio calorem oflendit.
alitervifum eft, neque amplius his adharrent,aut rugas mducunt.Harc vero ipfarum incommoda fic emendabjs,& iaporem delicatum acquires. Tritas aeftatemerges oleo amygdalarum dulcium,confri cabis,& lubricasreddes in vrnbra,ficcabis fole,af- fufotjueidentidem oleo confncabis,idque tnduo fhfarium cum feceris,altero deinde triduo aqua faccharata, vel fero la<fiis parum faccharato,aliquandiu mer- m^nttdot. las,infoleiteruni ficcabis,arfufbq; frequentereo- dem lsquore c5fricabis,coges in troclnfcos,in vm- bra/iccabis. Alij ipfarum tritarum partemvnam diebus octo, macerant fero laftis caprini,in vafc vitreo oris angiii'ti,deinde femel feruefaciunt,ma nibus confricant,colant, aqua deinde ficcata tro- cViifco5-,vcl catapotia fingunt. Hisq-, addunt non- nulli medicamenta purgatia benigna. Hxc vel il- lapro fcopis & indicationibus varijs. Daturcitri- narum tritarum puluis a drach.i;.ad drach.v. mace ratarum vero ctpi cfTum a drach.v. ad drachm.xx.
DE Myrabolanis^Arabcstantumjiufquam Grjici, COST.
Tno excepto AEiuarto Grxcorum medicorum no uiffimOyqui de kisfub m yroba lani no m ine in lib.de jLn- tidotis quandoque meminit, quurn tamen myrobalanu antiquorum Gr&corum,& Chryfobalanum loge ab bis dijferat. Etexaminanda certe diligenter funt,qu& ab bot autbore dicmtur,ficuti & qua ab alio quouis fcri~ buntur,in tanti momenti arte: fed qudd propterea reij~ ciendimyrabolanifmt,quiaeos Grgcinonnouerint,ne~ que ego vnquam auftm dicere,neque prudes vllu-s me- dicm,qui non autboritatibus tantumjed etiam rationi & experimento nitatur. Scripfere de his prxterMe- fuen, Serapion, jLuicen. & Auerroes magni nominis, & authoritatis viri,& ea,vtego quidem dixerim,qu$ £ a veteribus jLrabibw medicis permanus traditaba- buere,& quibm aslipulari,aut rationem, aut experi- mentum animaduertere.J^on ergo erit vttatopere bo~ rum fruftuitm vfum vereamur,aut fufyeEium Mefuen babeamus,quia Gnecos non habuerit,quos veluti cer~ tosduces fequeretur,vt Manardus & Manardi fitnia obijciu.nt.fed cum maiorum nofirorum fidc,qnibus ex-
Indarum & cepularu puluis a drach.i/. ad drach. plorata hacfunt omnia tuto,ficuti,cafia atque idgenus liij.expreflum infuiarum a drach.iiij. ad drach. x. multis, qux Grxcinon norunt,vti, adbibita tamendi- N e fume flante borea,& his fumptis, pifcibus ab- ligentia, licebit.
ftine. Veruntamcn harum decoitum promptius, Omnes jrigid&funt complexionis,<*rc.J Difcrepant & valentius obftruit,quam maceratarum expref- hicinterfe ^Lrabes demyrabolanorum temperamen- iiim.Affceitem ipfarminus purgat,potentiuscon- t0 - ^ wcen.jluerroes,Serapian.Authorlibellidevi- ' ' ~ ~~ ribuscord. ficuti& hic antbor,frigidos primoordine
fhciunt. *At rurfum Xarcb Indus Serapione recitante calidos vniuerfum myrabolanos exisiimat. Item jiui~
ftipant,& adftringunt,& hismagis vftje. Harum quoque triturataru puluis quo tenuior, eo vehe-
mentius adftringit,maceratarum vero expreffum, _ r r , - .. „
. P . /* m i Ccen.uccos fecundo ordtne e se ait,vt etiam Mef. jLt
jnmusadftnngit,omnmm maximepurgat. Gb id ^ ierr . $Xo i Untertioordine fiatuiu jLuthor veroii- eas mfundimus, quando lolam vacuationem ex-
idrtpctttin petimus. Cepulaj vero condita: purgant quidem t" m m i nus ,p artes nutritorias roborat magis: non con- ditae contra. Condiuntur autem, vel recentes,fl harum eft facultas, vel ficcce, fed induftria hume- itatx. Recente.s quidem,denfe,ftylo confixar,po- ftea igni lento codx,quantum /ufficit,aqua dein- de expreffa,vno die fiiper tabulam ficcantur,poft mulfa biduo macerantur, igni lento percoquun- tur,vafevitreo recoduntur,poft fex menfes vten- dx: fi vero ficcas fint,aqua fab fole dies ofto ma- cerentur,deinde in dolio,vel alio vaie magno,vel foffa in arenishumidis tertio quoq-, die mutandiS fecretas,identide aqua irrigabis,donec tumefiant. reliqua vt prius perfequere.
De Myrob/tianis.
M ANA. "VTOmen,gIandem vnguentarium deiignat: res au- tem ipte, ad pomoram potius genus fpecSant. Propriumdeeiscaputnonfcripfit Diofc. iednec Gale- nus,licetinterremedia aliquando nominis meminerit. Quare fane mrelligendum quod ab Auerroe dicitur,Ga lenum dei|s non lcripfilTc. Plin.quidemde Myrobala- no loquens,tem(vt inferius explicabiturjab ijs diuer- famintellexir..&qua: adgenus palmap referatur,ficuti & eadequa Diofc.fccipfic hbro i. Beneigiturexaminanda <iint,qux de viribus abhoc homine icribuntur,quonia nullum h"ibuit,quem fequeretur bonum ducem rprxfer- timcum GaLlibro 8. decompofit.med.fecundumloca,
bri de virib. cord. eoslaudat,quiemblicum myrobala- num frigidum,& humidum exiflimant.cui affentiri,& jiuerroes videtur loco citato de emblicis myrobalanis agens. ait nempe, augmentant coitum : ergo videtur, quod habeant aliquantulam humiditatem . Cttterum, quodad atliuas qualitates pertinet,ft guflatu explo- r.es,indicat aflrittio inftgnis frigiditatem,non calorem; fimodo vera efl Gal.regula in libris de fimpl.med.fkc. Et fi autemijs inefl acredinis etiatn quidam fenfus, aslri&oria tamenvis longe qualitatibus alijs omnibus praualet: vt reiie inter frigida reponantur,neque ta- men ininria a Xarcb lndo calidi dicuntur,acredinis vi- delicet mediocris gratia. ^ilioqui etiam,quodaliqni ex recentioribus obijciunt Mefua, purgantia omnia, £ quapurgant,calida effe authore Galeno,proptereaque myrobalanos fi purgant,frigidos dici nonpo/fe:hoc,in~ quam,minimi fhceret Mefues,qui purgandi vires, vt alibi diximus,non tam manifeflis,quam occultis quali- tatibus,& jpecifictsfortns afcribit. Depaffiuis autem qualitatibus fatis cuiq; patet ex fapore,pr£terea vero etiam ex ejfe£iis,exiccare myrobalanos infigmtcr,non humettare: idcirco non effe authorieius libelli hac iti re affentiendum. Qjtamquam autem,vt aitd.ucrr.cm- blici vtneri fuppetiaj ferunt,exquo humiditatis ali- cuius participes videntur,cuins gratia excitare fiatus poffunt,qui Venerem maxime excitant; arbitraritame licet excremcntio, & aUuali humore, non tempera- mento proprio id pr^jiare,quopa£lo etiam vinum,quod poteflate, c-r proprio tcmperamento exiccat, aUuali tame bumiditate hume[iat,jiatus excitat,& jpirituum
copiam
Cap.fj.

DE SIMPLICIBVS-
eepum parit,quibm adiuuatur venus. Quodvero alij fccundo,alii tertio ordine deficcare a/ferant :fkcile con~ tiliabis,fi fecundo quidem ordine ficcos dixeris,fed qut md tertium qudmproxime accedant.
Quidam autem dixerunt,&c.) jLuerroeminnuit $.Coll. vbi de myrobalanisb&c fcribit(& m,edicimi- fcent eos cut.» cafia fifiula,& turbitb,fed nefciunt mo~ dummedendi.J Quem verohis verbis Jluerroesaccu- fet,incertum eft nobis. Sed tuetur eum vfum Mefues «diuntia ratione,cui experientia aflipulatur.
Etfunt quidam qui feparant in eis,&c.) Quidfitfe- farare,quod eflfecundum jpeciem,ab eo quod efl fecun- dum materiam,videtur paulb obfcurius. T^on ignoro aliquos quintam chymiflartm effentiam in medium afferre: hoc nomine, fcilicet mncupantes idferifedi- mentum,quod posi maccrationem myrobalanorum,vi ignis humidas partes abfumentis veluti cinis quidam relinquitur. quod artificium dilucide hic docet Mefues. £x ipfo tamtn Meffvt interea demus a cbymiflis tale fedimetum quintam ejfentiam vocari,quodiilosfcimus nolle)generalius quiddam effe feparari,quod efl fecuiu- dum (peciem ab eo,quod eftfectmdum materiam,difce- ve licetlib. Can.vniuerf.quum de elixatione agit, nem- fe fi fcammonium quis in fucco aliquo incoquat,velut iuftpa;transferturfcammonij visin ftpam,hanc att- tetranflationemfeparationemrei fecundum Jpeciemd. re,qu£ esifecuadum materiam,vocari ait.ltaq; elixa- tioni, & macerationi commnnvs b&c erit nuncupatio, quarum fcilicet opera vires rei, qu£ elixatur,macera- turve,in alienam materiam tranfeunt.
lpftenim folutione,&c.) Hic adducinolunt quida, t>t credant myrobalanos citrinos bilem,chebulos pitui- ta ,nigros atram bilem trahere.propterea quod (ziunt) neque inteflinaexcedut myrobalani,neque calore ido- tteo fwauprxdtti. 'Kos vero experientia comprobatum fcimm,ftngulos myrobalanos fmgulospurgare humo- res,quoshic author fcribit. Quod vero obtjciuntjjos inteflina non excedere,verum fani efi.neque enimpur- gatorium medicamentum vllum inteflina excedit: fed in ventriculo,aut inteflinis moram trahit .eiwstamen qualitates, ac vires in vniuerfum corpus extendmtur, acvt Hipp. l.denaturahum. idtrahitprimttm, quod nnaximi per naturam potesi,flirpium more,dehinc ve- ro etiam alia. ita CT myrobalani quum vcntrenon ex- cedant,ex vniuerfo tame corpore ftngulihumorespro- prios ducunt. De calore autem idoneo, quo aiunt my- tobalanos pritditos non effe, vt trahant,non efl,vtplu- ra dicam. adiuuat certe non in his folum,fed in purga- torijs omnibm traSlionem innatm fingtdorum calor, neque vllws magis idoneus calor exigitur in naturali hac attraftione,qu£ fequitur Jpecificam formam.
Et febribus antiquis,&c.) jLdmirantur hic rurfum Mefuf aduerfarij,quo patto myrobalanifebribiis anti- qnts opitulentur ,qH <a ab obflruttione pendent, qmm hi obflrucndi aflriftionefua inftgnem vim habeat. T^obis vero neque hoc videtur d ratione ahenit, vt expurgatis pituitofis, &crajfis humoribus,aquibus longxfebres dependent,ftmul vero etiam vifcerum fubflantia, quct fiaccefcere longa excrementorum collnuie folet,corro- borata,ne excrementa, vel alitmde fufcipiant, vel ip- famet gignant;non,inquam,videtur aratione alienum, vthis prafidtjs diuturnx curentur febres.hoc chebuli myrobalani commodepnx.flant,cafligatipr<efertim,& ab omni eorum noxa emendati, ficutanthor antea do-
E cuit.nequeenim his,velalijsvti licetnon cafligatis, Vt imprudentes quidam medicifhctunt. T^on erit ergo, vt in febribus myrobalanortm vfurn vereamur, vbi obflruffionis noxameo ingenio auerterimus,quodhic Mefues docnit.pr&fertim Ji opportunum exhibendi eos tempus obferuemus : hocefi,vtego quidem exiflimo, fi co£iionis notx appareant. jLnimaduertimus fand c »p. 7« jtuicennam lib.4.. fen 1 . trafi.^.myrobalanos citrinos infebrtbus putridisnonif obita co&ione lattdare,quia obflruant. at vbi concoUi iampraui humores funt,edu- ci apte hoc medicamento poffe videntur, quod pr&ter purgationem vifcerum ,etiam ventriculi fctlicet, iecinorisfubftantiam,ob excrementorum cumulum la-, xiorem, <jr gignendis nouis excrementvs aptam,cor- roborent fui aflri£iione.
F ^DcEmblicis. £ap. III.
Mblicifuntex medicinis confortan- ANT. tibus ftomachum, & cor, &hepar, «5c vifcera.
 Ez.Ecrio.Melioresexeisfuntha
benrcs fnifta crafla, & den/a, & grauia,&qui minus civfcuntin oflibus,& plus in carnc. Ra- ri quoqucnon habent fpirirum.
C0MPLHX10& proprietas. Stlfit cornple-, xionis parum fiigidx, &licca:in primo gradu,
Et ipfi liint cofortatiui membrorum laxorum. &coadunatiui partium eorum,& funtdecxrm- guentibus calorcm in ftomacho,6c hepate.
R ect 1 f 1 cat 10 . En;blici nutriti iuntmaio- ris opcrationis,5c minoris corrugationis iunt.
Modvs nutricdi embiicos. Accipc cx cis uantitate, quam volucris & lubmcrge in aqua» : exponc ioli vfq ; dum tumefianr,& humc&e- tur, & poit exprimc, & ponein aqua mellis, & per dies duos dimittc parum refrigerari,& adde cum eis mcllis tabarzct, ficut quartam totius,& recondc. Et quidam fupercondiunr cum fpccic- bus aromaticis,& con fortatiuis ficut cinnamo- mo,& xyloaloCj & gaJiia,& cardamomo,& cro- co,& fimiiibus. Et modus facicndi fcrcmblach. Infunde cmblicos inla&e dulci, &muteturfu- per co lac manc, & fcro,<Schoc pc r rriduum,& exicceturin venro,& in vmbra,&rccondanrur.
Po s sE.Soiutionccducuntphlegma,&funt exrcbus valde cofortantibus cerebtum,&ncr- uosj&augcnr intclleftum,& confortantcor,& H conferunt trcmorieius,& mundificant ftoma- machuma phlegmatc,& putrefaaione,&con- fortantipfum, & pr.xparant, & fedantfurorcm in eo,& auferunt fitim,& addunt in appctitu,& fedantvomitum.
D 0 s 1 s. Eorum rritorumporioeftab aur.i. vfque ad iij .Infuforum ab aur.ii/'.vfque ad vj.
T*e Emllicis. Qtf~. IIL
Mblicarparum fiigent, ficcant orcline primo pituita etiamputri vetriculum purgant, eumq; & cercbrum, neruos, cor,hepar, & partes laxas confh ingen <lo roborantjob id tremon cordis coferunt, appe-
tentiam
Z

De T(babarbaro. (ap. V.
DE SIMPLICIBVS.
tentiam muirant,vomituir> fiftunt,furorem- > & Ia- A tratus eius cohibent, vim immi rationale augerit, calorem vilcerum infigniorcm, & mde nata fitim extingunt. Prxftantiores funt magna?, carnis mul- tar-jdenfa:, graues, olsium paruorum. Largius pur- gant, &rugisventriculo minus mcommodant, fi
Habarbarum * cft ex mcdicinis bcne- AN T„ cjidtis, & iolcmnibus,in quo aggre- ganturmulta: cx intentionibus,qux
quxruntur in refacicnte mundifka-
a S ua in fole nmow, dontc humcdaK tume. tiooem diccmus
ANT.
fiant. poftea expreffe mulla biduo maceratur,igni lento coquuntur. vbi coCte refnxennt, mcilis al- bijsjmi partequarta excepta? reco ndu ntu r. aroma- tibusquoq;, cjnnamomo,xyloaloe, cardamomo, croco,galfia, &ilmilibus nonulli condiunt. Ex et la&e mane,& veipere mutato,macerantur triduo. fccantur vento,& in vmbra,& reconduntur.
DeHelltricis. £ap. IIII.
Ellirici funt cx mcdicinis bencdi- cti.s. Expeftatur enim pereos-con- fortatio.
E lecx 10. Mclioresfunt craili ,<5c ipiili, & ponderoii, & den/i corticc.
N atvra frigidi Hmt in primo, iicci in fe- cundo.
I k P osse autem, & proprictatibus alijs funtiicutiemblici.
SYLV.
E l e c t i o. Ex ipccicbus rhaued, aliud cft quod nafciturin India,& eft rhaued barbarum, &aliud eft rhaucd turchicum,& melius eorum eftrhauedfceni. Poft illud in bonitate eftbar- barum, & minusin bonitateeft turchicum-1 Et laudatur magisex eis, quod eftfubnigrum,dc- clinansadrubedinem,quod eft graue cum rari- tatefua,&in quoetiam in confra&is fuisinuc- B nitur difgtcgatio ex rufo, & glauco. & quod eft croccx tinfturae,.& quod eft reccns. Et non prse- tcrmittas,quinfcias,quodin ipfo cadit deadul- teratione. Accipitut enim ex co integro,fieut eft,quatitas magna,& fubmergitut in aqua pcr dies quinque, & dimirtitur aqua illa ficcari,& fiut inde trochifci,& funtipfi mcdicina rcgum, rhabarbarum veroiiccatur,& veditur.iicuteft, quod iam perdidit anima. Et cognoicitur,q.uo- niam illud,in quo non cecidit adulteratio,cft ra- rum,& minoris ftypticitatis,5c eft croccae tindu rae. Adulteratum vero habct contrarium horu, &varictatcm, quam habcrc dcbct in confraclis fuis , amiiitjimmo fubnigrcfcit in cis. C omhexio &proprietas. Calidcecom- tera emblicis viribus proxima:. Optim» plexionis eft, & licca: in fecundo gradu, & dici-
De Bellencis . Cap. IIII.
Ellerica: etiam funt benignx, & roborat, frigidxpnino gradu, iiccJcfecundo, cx-
funt magn .t ,multa,denia carne, graues.
R H A B A R B A R V M.
turquod eftin primo.Sed illud eft verius. fCon- C ueneruntautem in permixtione eius aqueitas, & terreitas,dantes ei ftvpticitatem,& fubftantia, & aereitas dans ei raritatem fubftantix, & cftin co igneitas perficicns,quod pcr adionem cius in tcrrcitatem ipiius ipfum fecit eftc amarum. Ve- rumterreitascft fecundum profundumeius,& igneitas cftinfupcrficieipfius, quaproptcrinfu- lio fcparatmtcr fubftantias ipfrns, & complcxio operationis fc^utionis in oppilationcm per ip- fumeftper dominium calidi lnfuperficieeius, &confccutio contraftionis peripfum cftalub- frantia fua terrea ftyptica.
R hctificatio . Non cft in eo nocu- mentum apparcns,&daturin omni tcmporc,& in omni zetatc,ita quod etiam pueris,& prargna- tibus. & dc ekgantioribus, & melioribus, quse D iunctacum eomagnificant opcrationem eius, eftaqualadis,& proprie quod fumptum eftex capris,& fimilitcr magnificatur infufio ciusin aqua cndiuix',& apij prius bullitis, & colatis,aut in aqua plantaginis. f Et non prxtcnnittatur, quincadatin focietate fuafpica. Eftcnimpro- prij iuuamenti cum ipfo.Nequeprxtereas addi- tionem modici vini albi odorifcri, & clari in in- fufionibus eius,& proprie,quandoin emcnda- tioneoppilationum propinatur. Et fcitb,quod in adulterato non remanfit aliquid de virtute folutiua,de quo fit curandum. Etciusquidem quod purum cft, infufio competit, quando fo- lumquxritur abfterfio,& folutio,& oppilatip- num apertio: & ipfius contriti exhibitio,quan-
doqux-

D E SIMPLICIBVS-
doqusritar,vtpofl; illaniin vifceribus veftigia cotraclionis remaneant. Verum ex eo quod af- fum cft,vehementius fit illud,& adhuc vehe- mentius ex adufto. Et quod ex eo efrpurms,fu- ilinet quod opoitet,& dc contritione merctur: In raro auterrt,&laxo vehemens contritio re- foluit virtutem. fDecoftio etiam fimiliterre- foluit in eo virtutem,qualifcunque fit.
P o s s e . | Solutione educit choleram, & phlegma. t Etmaior cius proprietas eftmuri- aificare,&confortare hepar,& ftomachum,& conferredotonbus purtgitiuis eorum,& clarifi- care fanguinem,& auferre oppilariones.& mor- bos,quorum matereft oppilatio,ficut hydropi- fim,& iftei'itiam,& crallitiem lplenis,&febres oppilationum, & fimilia. f Ex parte fubftantise fu.x pi'oprietas eft ci conferre fputo fanguinis,& manationi eius vndecunque fit. Et conferre ca- lui,& percuftioni,& lanare rupturas intrinfecas, & extrinfecas,& proprie eius drach. i .& mumise grana duo,& rubece tinclorum granum vnum, & medium cum vino ftypnco,& eft dofis vna.
Etconfert inun&iooleieius concuftionibus, & contradionibus laccrtorum,& doloribus eo- rum. Scipfum quidem cftmcdicina fingultus,& eftmedicina bona dyfentcrije, & proprie,quod ex co eftaflum,& bibitum cum fucco plantagi- nis,& pauco vino ftyptico. & confert febribus periodicis, & febribus oppilationum, & febri- bus antiquis.
D o s i s. f Potio cius infufi eft a drach. i. & 5. vfquead 10. & potio contriti a drach. 1. vf- qucad 3. Et ipfum conferuatur per annostrcs, vel quatuor, & pra:feruatur a putrcfadione, & corruptione,fi fuperliniantur ei cera,& tcrebin- thinaliquefafta,autcera fola,autfi(epeliaturin melletabarzet,autfi fepeliaturin pfyllio,autin milio. Conferuatur enim efle ipfius ex tcmpo- re exten/o.
Cf
v.
SYLV. 5
Hhabarba- rru hoc a rha fetico vete- ruf* diucrfa res cjl prijcis incognita > Vaulo tame %n podagra Iti adhibe- tur•
%hea ve teres graci\ vitn pur&a- tricem no a- fcripferunt Mwnia, & fubi<t no ita valetiu mc dicamentn- 7« menfura
Habarbarum etiam clemens,& excelles eft med icamentum, multas dotes me- dicamento purganti maxime expeti- tas complexum. Calidum ficcum or- dine fecundo potius,quam primo. fubftantia du- plici conftat,vna aquea, terrea, adftringente, cor- pus dante,profunda. altera aerea, & ignea (a qua rarum efficitur) fuperficiaria , qua: fuarn terream eflentiam adurendo amaram effecit,& purgato- ria,& obftrufta liberantem. Has autem fubftatias macerando feparamus, vt calida, & purgatrix in humorem transferatur,terrea vero adftringens re- maneat. Bilem vero,pituitamque illa vacuat,prar- cipue a ventriculo, & liepate,&inde fanguinem purgat,obftru£tiones liberat,& affe&us inde na- tos lanat,i<9;erum, hydropem, fplenis tumorem, febres putridas, etiam diuturnas, dolorem hypo- condriorum pundiorium. Hac vero hxmorrha- giam pulmonum,vel aliarum partium fiftit,ex ca- fu quoque, aut litu contula, rupta, fratfta, inter-
E na,&cxterna-(anat,fi ciusld'rachm.;. cummumidc i>kr/t far. granis duobus, &rubia; tin&orumgranovno,& dimidio,& vino auftero bibatur. Oleum quoque eius contufis,& contrattis mulculis vtiliter illini- Mefia tur,fingultum item,& dyfenteriam fanat,'prKci->£rvfifj pueaflum,&cumfixcco plantaginis,& pauco vi- tlZtitt 110,& auftero potum. Rhabarbarum quoddam/^-^' eft Indicum,alterum Barbarum generis nomine j <
ii • r-p . . abfceffu cali
appellatum , teraum 1 urcicum, omnium jgno bihlsimum,vtlndicum eft pra*ftantifiimum,pr2- fertim fi recens eft,& fiibnigrum,in rubrum incli- nans: fi rarum,tamen graue,fi fradtum,ex rufo, & glauco,alternat. fi manfiim,vel aliquo liquorefo- lutum,croci modo tingit. Indigena: ipfiim dies quinque aqua macerant,qua ficcata,trochiicos fin F gunt regibus. Reliquum vero c(l ficcatum , fcd iam exanimatum , & vi purgatrice tota,aut prope totapriuatum,venale adnos tranfinittunt. Hoc autem eft denfiim : valenter adftringens,croci co- lorenoninficit,confraftum intus nigricat,amifla colorum didta varictate. Innoxium eft rhabarba- rum,omni temporetuto datur,omni eft a:tatila- lubre,atque adeo pueris,&prsgnantibus. Effica- cius autcm agit fiimptum ex iero ladtis, prccfertim caprini,aqua quoque intybi,& api;,velplantagi- nis codi:a,& colata maceratum,idq; omninocum Ipica nardi, aftionem eius in primis iuuante,ex- preflumque. Quod fi adhberandas obftrudiones propinandum eft,vini albi,puri, & odori,modi- ^ cum macerando admifceatur, expreflumque eius ° tunc fumatur, & cum deterfione, ac purgatione opus eft. Quod fi poft purgationem vifcera ad- ftringendo roborari volumus,puluis eius triti da- tur. fiadftri&ior expetitur, afliim datur-,fi maxi- ma,vftum.Rhabarbarum legitimum,& integrum ahquandiuteri,coquique viribus integris poteft; rariori autem,& laxiori vehemcns contritio,& co dtio,virtutcm refoluit. D atur cxpreflum a leiqui drach.ad drach.ii/. f tritu vero, a drach.i.ad drach. + TrtiiMt iiij. Annos tres,aut quatuor integrum,mcorru- ptumq-, feruatur,fi cera fola,vcl cera cum terebin- thina liquata circumlinatur,aut mcllc al bo,aut "Mret.vt pfylJio, aut miJio mergatur.
omncs ei y c» dices habet.
H
De Rhabarba.ro .
RHecoma,de quo Pli.lib. 17.fi re£te legitur,&,'R'ha, aNA. vehheon,de quo Diofc. alia res eft a vocatonune rhabarbaro,vt quadam noftraad Leonicenumepiftola demonfttatum eft. Ex fpeciebus rhauedaliudeft,quod nafciturin India.)Cumdicat Diofcor. qaod nafciturin locis (upra Bofphorum,& Plin.fupra Pontum,taceant- que Indiam,cognouifte Indicum non videntur. Pau. in duobus ad podagram compo/itis medicaminibus bar- barici meminit, £t laudaturmagisfubnigrinn.)Simi- lemcoilonigrofacit Plinius minorem tantum,6<: pau- lo rufiorem. Diofc. Centaurio magno,fcd minorem,ni- groquidemcolore,fed Crocumaliquo padlo ,dumma- ditur,referente . Convenervnt inpermixtioneeius aqucitas,&: terreitas.) Clarius Gal.fic loquensad verbu:
Mixta: eft temperatura', habet enim quid terreum frigi- dum,quodex adftringenteeiusfapore demonftratur,& caloris aliquid, quem vbi multum mafticatum fuent,
acrcdine

DE SIMPLICIBVS.
3 c
acrcdine quadam otfendit : tenuis & acrex poceftatis ef- A Tonticum. fcrip/ifieque ipfnm nihilalitid puto,qudm
1»-- mm »-»-« ]/iviM( AV lAinf^c kt nr\n i-\rT»_ / ; • 1 . » » *
feparticipem,Iaxiras ) & leuitas declarant. Et non pra> termittatur cum eo fpica.) Ego fpicam hanc prxtermit- tOjtum quod ea egere non videtur ob comnuxtas,vr di- ximusex Galeni fententia,vires:tumquod vera fpica caremus,& ea,qua vtimur, horribilis valde faponseft.
5 o l v t i o n £ educi t,& rel iqua.) An tiqui fuo Rheo v i m purgandi non afcribunt,fed nec Auicen. Auerrois Gal.
6 alios medicos taxans,qui adftringere fcripferunt,pur- gareafferuic: quodexperientiaquoque ipfain vtroque, Poncico videlicec,& Indicoacceftatur . Decoctio ctiam fimilicer refoluic in eo vircucem.) Non incelligas, vcpIerique,non eftepropcerea coquendum: nam&ip- fe Mefue,& ali) eiusdecodlo vtilicer vcuncur,fedinipfa radice.qux decocSa fueric,virtucem effe refoluramj&^j in eoli<juore,in quo fuerat decocla,remafiffe. E t maior eiuspropriecas.) Alias quoque vires fuo adfcribunt anti- qui. Diofcoridesenim valereait hepacicis,nephncicis,
rhaued; quamuis banc vocem interpres rhabarbarnta fit interprctatus.
Et nonprxtermittatur,&c.)^4uerroes yColLtatum rbaBarbaro tribi<it,vt vnum boc inter medicamenta omniafuaptenatura cafligatnm fcribat,&nulla egens correcitone. lnualuit tamen vfus admifcendi jpicam longa iam obferuatione,quam ego nonparui facio: Vi~ drtur profe£ioCquod Calen. etiam animaduertitjrei cuique inejfe noxium nonnihil, quod indiget cmenda- tione. Sed ejlo vt rhabarbarum caftigatijfimum/it,e[l tamen ob terrejirium partium mi/iionem pigra in ex~ purgando a£tionis,quam accelerare Jpica fuarumpar- tium tcnuitatefortajfcpoteft.Tfonefl ergoMefua con- filium refjjuendum. Cum ijs autem,qui carere vera fri- ca nos dicunt,non efl vt contendamus,quado & Indam,
rorminibus,lieni, pectoris,&yeficx vitijs,atque vemri- & Celtica m videreVenetijspaffim Ucet: quamuisln-
culi dolori,imbecilIicati,& inHacioni. E xp/.rte ftantix.) Addeex Diofcor.quod inflammationescum aqua illicum,diffo\uiti & ex Plin. quod vulnera,& mali moris vlcera fanat, epiphorafque,& purulentas excrea- tiones,lafficudinem quoque,& doloresj&^j ex Galeno, quod valecafthmaci, orchnopncEX, citliaris, ifchiadicis, vceri morbis,& ferarum morfibus, &cumacecoillicu, impecigines auferr,acpe/ioinaca Ec proprie eius drach. j.mumia: grana duo,Rubi."e granum vnum,& medium. Manifeltum efthoc locoerror,quam enim vimhacin rehaberepoceftcamexigua mumix,& rubiarquacicas; Sed Sc Auicen.quem inmulcis eft hic fecucus,capite dc Rubia,drachmam integram cum rhabarbaro mifcec,& fimilicer libro tevtio,in cura apoftematis calidi hepatis. Porioeius infufi,adrachm.ij.(edaddraciim.x. Excellic nimis hxc quatitas,nec poflTunc /ine dilcrimine x.drach. femcl dari,vt cum malo fuo,nobilisquidam Panofnen- fisexpermsfuit.
i
EX fpeciebws Rjpaued j Specierum nominc,differe- tia,s intelliged loco defumptas. 7{on meminitau- do rha b"' tem ^ e "Pontico,quod flirps alterius fit Jpecici. dijferre bjro mod». cnimfbecie Vonticum d c£teris,confeJJurus efl quicun- que lcgitimum rha Tonticum viderit,quod nunc demu Venetijs capit apparere. nulla prorfus ex ijs,qua.s illi afcribitDiofcor. repugnante nota,&a rha Earbaro ma gnitndine,odore y fapore infigniterdiuerfum. Hocquia nouit Mef. rtputaraus,ob id Tonticinon meminit,licet ipfum quoque rhei nomine nuncupeiur. lis igitur,qui T urcici appellatione Tonticum intelligi exiftimant,cur affentiri qnis debeat,non video. efl d Turcarum regio- nediuerfi Tontus, nequchocipfum Mefuenignoraffe probare vllus potefl. fufpicari certe no temcreidipfum quis poteft,qHia apud Turcas rheon aliquodnafcinon
COST
Perniciofas
dam raro probatiffmam habeamus. Sed optim&ta- mcn Celticaiopia eft,quam Indaloco vidcod peritis vfurpari,quos ego libcnter fequor.
Solutione educitcboleram,&c.) Exhoc conftarcpo teft,quantum aberrent, quirba Tonticum Gr&corum, rha Barbarum ej]e contendunt. T^os certc,vbi hoc,vbi rha Tontici notas d Diofcor.friptas, vbi vires pcrpen- dimus; nonpoffumus ijs ajfentiri,quirba Tonticum rba Barbari ejfeJjieciemputant.prxfertim etiam,quum vi- deam Tau.lib. 7. vbi de Jimpl. agit, Tontico ta folum afcribere,qu& Galen.S. defimpl.med.jkc.quaDiofcor. cap.5. lib 3. depurgatriceautem vi,neverbum qnidetnfice- re,quam tamen rbeo ajfignat libro 1. vbi lenicndx alm gratiacum terehinthina eius momentum commifcet, perhocnihii aliud intelligens,qudm Barbarum,qmm Tonticum non expurget. Ouodenim Barbaricum etia noritTaulus,videre efllib.y. vbide Diacorailo,anti- doto Agapeti,&, Compofitione Mtattos verbafacit. Sed huius tam vulgati erroris caufa iudicio noflro fuit jlucrr. maximus ille quidcm medicus,Jed in fimpliciU fortajfehifloria nonmultum verjatus,qui rha Barbari viresdcfcribens yColl. Galenum,& medicos alios er- rorit accufatilli aftringendi,nonetiam foluendifacul- tatcm ajjignantes,ac fi Galenus idipfnm norit.T^os vc- ro adducinonpoJfumus,vt Gal.materu medics. accu~ ratiffvmum obferuatorem rha Barbarumnouijfe creda- mus,dc quo nujquam locorum meminit. Ita etiamjlui- cen.qiw.m z.lib. Canon. de rhauedhifloriam fcribit,de Tontico vcrbafacere,&fert } Diofcor. tcmulari, ficuti & Serapio facit,nulli dubium ejfe poteJl,qui rcmper- penderit. pncfertim quandoin tota ^Auicen. medicina
eftlitemcommendatum. Verumneque omniaiitera- ^ rhaBarbaricumpurgatorijmedicamentiloconufquam rum monimentisJrnt tradita,neque explorata funt om- fortajfe vfurpetur.
nia,aut Turcartm traffus obfcruati omnes,an alicubi rhaproueniat,aut aliaA prouenerit, aut aliunde aduc- £ium culturam admifent, qiia omnia explorajfe eum oportet^quicrrafsehic Mefuenfitprofejfurus .
Complexio,&proprictas;&c -)De omni planirheo lndo,Barbarico,& Turcico intelligit,de quo verba Jk- cit,neque Turcicum,vtaimt quidam,excludit.none- nimtamslolidum Mefuen puto,qui hsc fi dijiinffione ejfet opm,in vnum confunderet. Sed hic controuerfia cft. Mefues rha calidum,& ficcum fhcit fecundo ordi- ne: J.t.Auic.lib.^.fen 16. mcurationefluxus ventris abfolute, inter frigida medicamenta cnm.malicorto, galla,acacia,& aiijs eiujmodi enumerat. Verumpau- cis. non aiiud loco citato J.uicen.mcelligit,quam rheon
Etproprieeiusdrach. l.& mumice grana duo,& ru bct£ tinfforumgranum vnum,& medium,cu vinofly- ptico,& efl dofis vna,&c.) Ita legunt antiqui codices oes,quos viderim, & manufcriptus nofler, & imprejji alij.Tutat tamen doffijjimus Manardus fube/femen- dum. nempe, quam(ait) vim hac in re habere potefl tam exigua mumia,& rubia quantitas?prxfertim quu jLuic. lib.i. cap.de rubea tinfforum,rube<e drach. 1.01 Traft. i. rha barbaridrach.i.commifceat,& lib.i .fen i^.incu cap rat. aposiematis calidi bepatis, rubex dracb. I. cu rha barbari drach. 1 x.commifceat,& exhibeat.Sanefi mo do hic eft errorficq; enimfortajfe nimis exigua eft mu- mi£,aut rubi$ quantitas cum drachma vna rhei barba- ri) Monachi Mef. Commetatores in antiquo fuo exem-
plari

N
d e s i m
plari bgmt rnbi.-egrana qnindecim,qui error fequntns • arithmeticas notas vulgares videtur.figriari enim fo- let boc pa&o. 15. Ex hac etiam conic£lnra putant ali~ qui recentioves,quumpridribns verbis legitur (mtmix grana 1 1) legendim grana vndecim . ftgnificatenim nota h.-ec (11 )modo duo,modo vndecirn. CMerum (ic de Monachorum lektione aliquid dicam) quum jluic. cap.475. lib.i.vbide murnia agit,collap/is inpeUus,[iomachu, & iecur,vnius tantum Kirat. 1 .granornm trium,autfe~ cundum q!tofdam,quatuor pondere,mumiam exhiheat cum duobtts danich,ide(i,granis fex,aut fecttndum ali- quos feptem,fiue 0B0 luti armeni,& alio danich,cr6ci curh .aqua folani: non video ego certe quantnm huic conietlur&jitfidendum.
.Totio eittsnifttfiefiddrach. i.& 5 .vfqite addrach- mars 10) Excellitprofecto hxc rhabarbari menfitra,ft qwtidianam experientiam animaduertimus. Qjiare Manardusnon temere de errore commom-.it. Tejiantnr quidam inantiquiff. codice legiffe drach.4.. T^osvero innoflro manufcr.fcriptum inuenimus dracb. 10.roma- rla,& obferuata apud medicos pro denario rnrnero no- ta. patamus atttepro V. nota,qu& germana erat lectioj &pro quinarionttm''ro ponitur, X. denartjnumerino-* tam fcriptoris ofcitantia irrepfiffe,atqueboc pafio e.v eo errorepro qttinque drach. 1 o.fiuffe deinceps repofi- tai. Hic aute errorvt pro V. reponaturXJitera,qudm infcribendo jit fncilis,niillusnonvidet.
n)e cafia fijiulx. Cap. VI.
A NT fiftulaeftdc medicinis,in quibus
cftfiduciaiuuamcntorum,&eftfi"e
nocumento,carens acuitate,& mor- dicatione, & omni exceflii lasdente, ftiper cuius cxhibitione prajfumitur in omni ietate,ita quod pueris,& prccgnantibus.
Electio . Eleclio eius conltatin fex pro- prietatibus. Vt fit arundo,eius crafla,plena, Jplendens, & mulri ponderis. & fit pulpa eius wlchdchs,8c pinguis.& haufta ex arundine con- leiruata in vaiis pigritatur.
Coiiplexio, &c proprietas .Eft xqualisde- clinas ad latus caliditatis,ct eft humida in primo gradu,& eft lenitiua, refolutiua, clarificatiua sa- guinis,fedatiua acuitatis eius, & cholcrce rubea;.
Rectipicatio . Non eft in ea nocu- mentum apparens pra'ter,quod nocet debilia habentibus vilcera, & lubrica. Remouetur ab eahoc nocumentum in pcrmixtione myroba- lanorum,& rhabarbari cum ca, & aqua mafti- chis,&lpica:,cumea,&rimilitercftmedicamen bonum. & quandoquc neceffe eft ci lubricita- temaddere, & proprie in deficcatione vilceru, quare fapientes admiicucrunt cum ea oleum amvgdalarum dulcium. Diuretica quoque fa- ciunteamdeclinaread vias vrince, quarenecel 1 faria efteorum permixtio,quando oportetme- bris fecunda; expulfionis conferre. Et ipfa eft de tardc,& debiliter folutionem facicntibus, pro- pter quod miiccnda cuili ca funt quxdam ex rc- busacuitatcm habentibus, (icutalhafce, & hvi- fopus, vigorant, enim cius folutionem. Et nia- -gis adhuc ficcuin quoddam ex ventrem foluen- tibusmiiccatur. Et iplaquidem cumaquaca- iei eft nobilis operarionis.
p l 1 c 1 b v s
E Pos sb . Mnndificat faiiguiiicm,& cbmpefcic omncm acuitate,& fedat flidnl, & prOpric cum fucco endiuic,aut folatri,aut tarafa.co,in quibus aduenitiam dcpuratiofecundum artem.&ipfa quidem mundificat ftomachum,& educit cho- lcra,&phlegma,&operaturillud finenocume- to,& exceifu, carct enim mordicationc. &ip(a quidelenit peclus,& »utt,&refoluitapbftemata acuta in eis.& confcrt calefadioni renu supta cu diureticis,&infufioneliquiritie,& f phibctgenc- ratione lapidis lncis, & confert febribus calidis.
De cafia fiftula. Cap. VI.
Afia filtula calido fngidoteperata,niii SYLV. quod paulo eft caJidior, humida pri- mo gradu, cJementer Sc mnoxie a ve- triculo bilcm, & pituitam purgatle- niendo,febnbus indeortis coieit, fanguinem hac ratione puriorem reddit,ac eius fanguinis,& bilis flaua: acrimoniam fragit,refoluitthoracis,& puJ- monis,& aipcrx artenar phlegmonas,ea/cjucpar- tesJenitipfamor/us expcrs,htim iedat, pr;rfertim fumpta cum fucco intybi, vel cichonj, vcl foJani, artedeputato . Intemperiem denique renum cali- dam mitigat,cum diureticis fumpta,& glyc\ r rrhi- %x decotto, ob idque calculum in his gigni pro- hibet. Dcligenda eftfiftula infigm, pJcna,ob id graui,fplendente foris,ac etiam inpulpa pingui, ]ux' recens fumeda cfi potius,quam vafis feruata.
1 autem vifcera funt hcciora, cafiac lubricitas au- ^ genda eft oleo amvgdalarum dulcium :fidebilia, & lubricafint,minueda myrobalanis,veJ rhabar- baro,vel aqua cum maftiche coCfa,veI lpica addi- ta.fi ad vias vrinarias ferri eam volumus,vretica mifceantur. Quoniam verotardius,& imbecilhus puvgat,acre ahquid(qualethymuin,hyflopum,) adionem eius intcndens rm7ccatur,aut potius ali- quid medicamentorum vaJenter purgantium.efh- caciu/t-]ue purg.it hxc,fi ex fero laCtis propinetur. Tam eft benignum, & innoxium hoc medica- mentum,vt omni artati, &i pfis ctiam pueris, & prargnantibus tuto /iimatur.
De cafiafflttla.
. } hac non fcripferimt antiqui,fed nitularem ilhm M ANA.
I / vocauemnt, qiiam nunc cafiamligneam vufgus Cafmfijh.u appcllat,res tamen nobilisefl hic Mefuxeafia, & qua adaluumleniendam,& lani,& a:grotates,/iue mane ,fi-./»«/« ann. ueparumante cibu,tutovtuntur. Condiricrepit,& lac- • charorecensin eundem vfum,in quem lcnima quoque efficacia (unt,longeque magis,quamfntraneus liquor.
HViiisliofimMcfuesomiiit;quocJlitmedicamentumtutifli- SY LV. mum.hodic<iafur,cortice, meinbraiils,& icmunbuspcrcri- brum purgar.i,ab vnciadmiidiaad /efcunciam, vel dracli.i o. ma- lie.vdantec^iM.fcd paulo aate paftusduos.trcs, proximos,eaam dracJi.t.3.4.cfamrlus,quibns eft aluus natura pignor,in cjue v/iun quibtifdain iucundius cft pulpam l.tta caltclli cufpide exccptam, deuorarc, Coiidiram /acciiaro ab mdigems,dum( reccnseit,oileu- dunt Veneti,&; Liiiitani. Quamautem vim purgatoriam tribuit Mauardus iemini iplius,m.uorem, iciiicet, quam pu/pa - ipii,rcn rccipiendam confirmat Mula fuo multiplici expenmcnto.Cprtcx vero huius ad menfes mouendos,aut partu luuandum inefficacior cit multo,quani aiix arom.mc.e,«(e c;ua nos ia (implicibus.
CafiiA

D E S I M P
COST. S~~~i Uftic fifiuU voccm antiqm Gal. tejlimonio. i. dc v_v antidotis,ligne£,&odorata cctftx affignabat.Sed hxc tiigra e[i J.ciitari; cafia, de qua, & ^Auic.lib.z. & 'Serapion,anigra cafia Tbeophrafli longe diuerfi,con~ tra qium exijiimarint aliqui.Hpqwm ex Memphi,ex Damiata,&ocadentalibm infulis ad nos perferutur, occidentalis aluum magis lenit,alijs tamcn vilior pnta ttir,&minoris venditnr,ob idfortajfe,qnod cortice, & femine conftat cralfiore,&pauciori medulla.Da.tur ge- neratim cortice,feminibns,& membranis expurgata: a qiubujdam tamen eti.i fimul contunduntur membran.t purgationis, & absterjioms maioris gratia. purgant £>iim,& membranx, & ipje etiamnu cortex aliquibm , ad ducendos menfes vjurpatur,fed inefficaciter, errore ex vocis fimilitudine duffo,quod. f.Graci fuam cafiam odoratam in eum vfum maxinicprobant.F nurn aduer- titbic autor,quu ait.fj^on e/i in ea nocumentum,&c.J vbefje ait Ccifiam habentibu-s inteftina debilia , & lu- brica.^At contra <Auic.gr Mefues ipfcmet ad huim ca- pitisJinem,Johtcre cafiarn abfque nocumento,& mor- dicatiojicteflantur, ita vtpraignantibm conueniat.
Exiflimant aliqui, quod bicfcribitur Cafiam obeffe babentibus debilia inteflina, dici ob ventris tormina, cr flatus, quibus huius vfu torqueri multos quotidie animaduertimus. Veru quu noxiam eam ejfe dicat de- bilia,&- lubricaintejiina habentibus, moxq-, id vitij mi robalanoru,rbeibarbari,ma(iichcs,& fpicx mijiione e- mendari doceat,qu&afiringut omnia,neq; inflgnem di- fcutiendi vim habent,quamJlatn■$ pojiularent.-videtur id vitij huic afcribere,non quod flatusficiai ,fed quod nimis leuia reddatinteflinaijs, quijponte leuia habue-■ rint .folet cnim,idnonnimquam accidere aiiquibm, vt aflupto, vclleuijjitno medicamento aluusper dies mul- tosreddatur lubrica,ac fi intejiinoru lcuitate laborent. boc ergo velle hucputamm,quare etiamhisdocetferri auxiliu ajiringentibm admijiis rebm.Hoc autem Mef. yclle id docet,quodjiatim fcribit,nonnuquam effe opm yt lubricitatem cafu addas in vifceru ficcitate: quaft cpmfuferiori contrariu propones,ficut enim invifce- ru lubricitate aflringetia;ita in flccitate lenietia, oleu, yidelicet,amygdalartt dulciii pr.ecipitcommifceri.Sut tamen, quipojieriorem hanc Mefu<e animaduerfionem dc commifcedo oleo cafla in vifceru. deficcatione mini- mi xjiiment,quadoCamtJ vix tanta ejje poteji intejiino- ru ariditas,qi(£ ca fie atramcto bumecian nequeat. Qua fi vero infebribm,&aridis corporibusfepifjime id non accidat. in qitibus ficciffnna,& cu multa angujiia red- iialtti excrementa folet.M fcio equide,vbi id accidat, multos validtus vifccru robur caujari,cx quo medica- mentH naturxfamiliare in alimentu couertatur.Sed cft fape numero ficcitati vifc'eru,non robori ajcribeda cttl- pa,cuius nulla babitafuerat ratio.C(teru,vt adpropo- fitum redeamus,qttid de controuerfta inter Mefuen, & iAuicennan$ l^oflra equidem fententia, controuerfia nulia eft. etft enim imbecillia, £r lubrica intejiina ha- bentibus cafta noxia cfl, vtait Mef.vbi tamen bocnon cbftet, clementerfoluit,&Jine mordicatioHe,vt jluic. & ipfcmetMeflad huius capitis Jiacm ajflrmat. Sed, quid diccndnm de torminibus, qn.t exhuim medica- rttenti vfuquotidieaccidunt, vfu& experientia com- probante , contra quam & ^iuicen.&Mef.dicantfCa- fla, vt ego qutdem puto ,ft ad nos recens deferretur, no faceret tormtna,niflforte per accidens,vt mcdtcamen- taaha .Sed ty.isignorat mercatorutn, & pharmacoi
LICIB VS- 31
A pceorum indufiriam in madida arena, & humidis locis ipjam feruantibus,vtpinguior, & minime vetttjia ap- pareat? Itaq; mirandum noneft, f excrementitio co httmore oppieta flatnspoftmodum,& tormina excitet, qttos anifo difcttti oportct. nequc item de J_utcen. aut Mefue admirandum , fi abfquc- mordicatione caftam expttrgarc funt tejlati, quarecentiori , & nullo dola dcprauata vti ijs forte iicuit, nobis modo non licct.
UeTamarindis. Qtp. VII.
Amarindi lunt dadlyli acetofi, &sut ANT. cx trudibus palrnarum fylueftriu in India.Ipii quoq-, sut cx medicinis no bilioribus, in quibus no eft exccfliis.
E l e c t 1 o. Laudantur in fex proprietati- B bus,vt fint nigri,non verx nigredinis, cum luci- ditatc, & teneri, & mixti cum villis, qua; funt fi- cutradiccs, & funt rccentcs,&pingues abfquc dcficcationc, &funtcum dulccdineacetofita- tis pauc£,vini puri non permixti. lunt & exadul tcratoribus, qui cos falnficant cumcarnc pru- norum. fcd deoccultat faJIaciam nigrcdo line luciditatein ipfis: & quia funthumoroijores, Sc quiain cis cftodor, & lapor prunorum.
Gomplkxi o ,&proprictas.tFrigid£com- plcxionisiunt, & (iccx m fccudo. Etfunt refri- gcratiui, extin&iui, &fcdatiui acuitatum, & inflammationum.
11e ct 1 fi c at 1 o . La:dunt /lomachu fiigidii, & debilitanteum,& funt tarda:, & dcbilisopcra tionis.Emcndamus nocumcntum,quod impri- C muntin ftomachum,pcrmiicendocum eisali- quiddeconfortantibusftomachum, ficut funt ipica, & macis, & maftix propric. Et propinatio eorum cum fucco foeniculi, & apij, & cndiuia:, & tarafacon aufcrt hoc nocumentum ab cis, & fimiliter cum abfinthio. Et infufio coru in aqua. lactis fumpti cx capris vigorat a&ionem, & fimi litcr in fucco fumiterra, aut in fucco lupuli.
M o d v s infufioniscorum.Accipctamarin- dorum quantitatem,quam volueris, & infunde cos in fextuplo corum aqux cafei, aut aqua: triu granatorum,autaltcriusaqua: compofita:, aut fimplicis, & frica manibus, & bulliant bullitio- ncvna,dcindccolcnturcoIationc,quafiatcxiIc, & clarum. Et quidam addunt cum eis prunoru, quantitatcm corum,&faciuntfimile. Et funtcx D dantibus infufio ncm non colatam,quando ma- gis quajriturinflammationis folutio.Et dantco- latam, quando magis quccritur inflammationis cxtinclio, & cum permifcentur in infufione eo- rum rofa:, & fandali, & proprie mazuzir,& fpo- dium, vigoranturinextinguendo. Etipfiqui- dcm fuftincnt dc dccoctionc aliquid mcdiocri- tcr, quando oportct. Et iiipcrflua dccoctio vir- tutcm corum dcftruxit.
P o s s e . t Solutionceducut choIcram,& re- primuntfurorcmcius, & feruorem fanguinis. Etconferuntinflammationi hcpatis,& ftoma- chi,&funtmcdicinafitis, &omnis a:ftuationis factx ab eis,& confcruntitfteritia;, & rcprimunt vomitum: &funt mcdicinavera febrium acn- tarum , qux indigcnt lcnificationc.
Mefua. F Dom.

DE SIMPLICIBVS-
D o s I s . Sunt debilis opcrationis proptcr, E; (Auerroisintertio. S olvtione cducunt,& reliqua.)
~ ~ Diofcondcs iuas myrobalanos accrbas dicit, & adltnn- gentes, valereq; diarrli5x,& muliebrltiuxui. Etphcrni- cobalanum magis adihingere recentem, quam ficcani, fputoq; fanguinis, inteftinorum difficultati, &ftoma- chicis conferre. Quare fi eandem rem, quam hoc loco Mefue intellexit, contrarias ei vires adlcripfit.
quod potio eorum eft ab vnc. 2. vfq; ad 5. Et ipfi quidem conferuanturpcrannos trcs. Verumfi accidat eis, vt calefcant, putrefcunt. Et fimiliter liquorcadensin eis putrcfacit ipfos . Et mclior modus confcruationiseorum, eftftringcreeos in vafe vitrcato, & ponere in loco reccnti.
DeTamarindis. Cap. VII.
Tjlmar lndorum bi£loria,atque vfm ex ^irabibus COST. ad nos venit. nequc autpoma, aut pbanicobala-
SYLV.
nm eji bic fruffus, de quibm Diofcorid. lib.l.qmm
Amarindi dadtyli funtacidi/ru&us pal fruffws leerx palma da&ylos vulgares ferentis Dio-
ma: fylucftns Indica?,mcdicamentum fcorid.intelligat, quibm curn tamarindis nihil ferd fi-
quoque exccllcns, ac innocens, frigi- milc e JJ e Vldcrc > H ums P ote fi■ nec l ue e tiampalma e(t,  " adipfosdequa Tlin .lib .23 .quumea r.ullointm ftli-
Tamar bctr Htaris efl da-
fwt tama- dum ificcum ordinc f iccudo.Ob id hu
"Zufdffi* morum acrimoniam reprimit,bilem purgat,eiusq;
Sc fangumis feruorem,furoremq*,compe{cit,febres fimine pro- acutas lcnitione cgcntcs,& ldtcrum ianat, fnm,ac
ximo c&fic. ^ 1 ■ i ■ 1
Kei etiam omnem vetnculi,hepatisq-, araorem extinguit,vo- %d?cu.' fc " mitumfiftit.Prcecellunt{ubnigri,lplendetes,tene- I a LT " r ^-» v '^ is •> f eu radicibus c]uibufciam pcrmifti,recen- tes,pingues,dulcacidi ,f7nccTi .Adulteranturcarne prunorum , fed ob/cura nigredo dolum detegit, frepare, quum eos ^4uicen.&Mef.frigidos, ac ficcos prgtcrea humiditas largior,& prunorum tu od or, fecudo ordine exifliment, jluer.interfrigida tertij, (jr tum fapor. Quidam ficcos vino puro humcctant, vtrecentes videantur. Ne ventriculum frigidum lsedant, cauetur miftis liunc roborantibus, fpica nardi ,mace,maftiche ,lucco abfintluj,fcemcu]i, api;, intybi, cichori; agreftis. A&ionem vero eo- rum imbecillam inrendit/crum la6iis caprini, vel fuccus fumaricc, lupive faliftarrj. Maceratur autem
gno: tamarindiautem lignum,feu oshabeant. Qiiare, quodDiof:or.fuarnphanicobalanum inteftinorum dif- ^ f F ficultati,&ftomachicis conferre, Mefues verd tamar Indosftomacho frigido obejfe, & folutione bile expur- gare fcriptum reliqucrint. controuerfia est nulla,quum de diuerftsvterq; agatrebus. De tamarlndis egere,& yAuic.lib.i. & Serapionlib.de fimpl. & jiuer.'). Coll. Sed,&bi videntur inter fe dehoru temperamento di-
ficca fecudi ordinisponat, Serapion vero tertiogradu, &ficca,&frigida ejfefcribat. Licebit tamenfortajfe, vt ita cocilies.ejfe certefecundo ordine,&frigidos,
ficcos; fed in eius ordinis fummofcilicet, contiguo s ter- tio. alioqui etiam non multu referre in mcdendi vfuta- lem difcordiam existimarira . lllud autem egere maio- ris diligetie videtur,an veritamar Indipurgatoriapol - r leantfacultate. T^ouimus certe nos,qui feorfum exhi-
lextuplo prcedictorum hquorum, vel alioium lim q bitos nullo pacio purgare ipfos contendant,experienti.z plicium,autcompofitorum , vttriplicis granati, teftimonio.'t^ostame,&/iexpurgandigratiatamarin demde manibus fncantur , poft femcl fcruefiunt, dosnuquamfeorfum exbibuimus, eoru carne ad vnius poftremo colantur, donecpotio fit licjuida,&cla- vncitz menfuram oblata pueris, ac etiam adultisjkpe ra, prarfci tim quando flammcum calorcm citiui alu.ufubduximus,qnodalyfemiuncigpodereajsequutos
tesiantur.Fji etia fumus commislis rebus alijs in expur gandonon raro folutoriam vim au[ia anim adne rti- mus,id quod purgatorig illorufacultatis nobis fidemfa- cit,fuadetq; vtSerapionis,*Auicenn&,& Mefuf teflnno nio affentiamur, fujjcBumq; aliontm experimentii ha- beamus,qui vel fuopodere,quodpr&fcribit hic author, niiquam boc medicamentu exhibucre, velnimiutn ve- tuftis tamar Indisfmt ufi,quibus fere vtineccfe efi,al- latis adnosexIndia,quod iter vix trium annorum jpa- tio conficitur .arbitradu profe£fo esipurgatoriam in bis vim,qu<e aereispartibus injidet,exolui,& aftri&oriam
extinguerelibet, quandoqueetiam r ofx ,fantala prcecfpue citrea:fpodium fimul cumbis macerata, vt potetius refrigerent.Non colati quoque datur, quando potentius ardor ille extinguedus eft. Ad- dunt quidam prunorum par pondus. Mediocriter coqui (viribus fcruatis) poffunt, fi opus eft , quas tamen immodica co&io adimit. Ob id vcro,quod jmbecilliter purgant,ab vncijs duabus ad quinque propinantur. Annos tres feruantur in vafe vitreo bene obftrufto, & in locum purum, & perflati- lcmfepofito,nifi externus, velcalor,vclhumor terremsrejidetibus roborari,atq; vuiuerfim purgato-
putredinis initium ipfis attulerit.
De Tamarindis.
MANA , TT Osquoquenumerar Auerroisintermedicinas,de ' J_ j[ quibus non eft Galenus locutus. Si nomen fequa- ris, dadtylos putabis. Tamar enim, barbaris dadtylum fignificat» Plin. cuiufdam palmx meminit in y£gypto nafcentis ,quamvocari aitadipfon, quafi arcere fitim diceres, viridequeeffe, & mali cotonei odore, nullo in- tus ligno, colligique,antequam incipiat maturefcere: & quod relinquitur, vocari phoenicobalanum. Diofcori- des fcre eaclem lib.i. Idem Plin. lib. 3 3. Palma, qus fert myrobalanum,probatiflimain j£gypto,offa non habet reliquarum modo in balano. An vero Tamarindos hos inteilexerint,cogitandum ledfori relinquo.Sicuti etiam, an Myrobalani,quaru fuperius habita eft mentio, ad pal mulaspertineant. F rigidae complcxiomsmiccudo
riam borufruffuum, quos Mefuesper tnenruu feruari fcribit,facultatem tam longa via infigniter labefafta- ri.Sed obijciut hic ndnulli,nullam rationem fuadere,ut hoc medicametum a toto corpore,hocefiexcelleter bi- lempurget,quum purgantia vniuerfa caloris haud me- diocrisparticipet,eofcilicet,vtmeatuspoffintaperire, quos fluidos,&apertos ejfe inpurgadis corporibus opor tere Hippocrates docuit.Verum dehac re etiam fupra.. experimurrojis,violis,myrabolanis atq;alijs idgenus, qu£ fiigida cefentur,exvniuerfo etiam corporebumo- res variostrahi. alioqui autem nulla alia ad trahendii aptior ejt in medicametis caliditas, quam innata, que aciionum omniumpropriarum caufa eft omnibus rebus. fed quod ad hunc loctim facit,qui calore aiunt ejfe opm nan mediocri, qui meatus aperiat; hos rogo nu. eorum
opinionc

DESIMPLICIBVS- 31
opinione Tlippocr .flmda velitfieri corpora purgatorio A Posse. f Educit choleram CUm facilitate,
Etipiaquidemlenitguttur, & pe&us, & ven- trcm •, & eft fedatiua fitis.
i-pfo, quod exhibeturjnedicamento, an potius antea, quani medicamentum proptnetnr. Vtego certeopinor, teferandiS antea vi&, incidendiq; ac attenuancH humo- res, vt ait Galen. dehinc expurgandi. Jlioqni etiam, ft purges , nulla expurgandi corporis prxparatio ejjet expectanda , fi a purgatorio ipjo medicamcnto aperirimeatm pojfunt. Sed alia hic lisemergit de hu- ins medicamenti exhibendi menfura. Mefu.es ab vncijs duabus, vfque ad quinque dari teftatiiri^Auicenn&s eo- rum decohipotionem effe ait propinquam dimidix li- brtc: Serapion de fententia Aben M efm,deco[ti eontm dofim fcribit effe librarum quinquc: jluerroesvero a drachmis decem., vfque ad quindecim, quare etiam de cafiafiftula agenseandem illius, & tamar Indorum menfuram ejfe ait. Ita ergo difcrepant hi interfe. T^os
D 0 s 1 s eius eft a drach .6. vfque ad 15. Et ipfa quidem conferuatur per vnum annum.
DeManna. frp. VIII.
E1 eft ros frigorenodiis ^ftiu^ cocretus, SYLV. ex halitibus a terra , & aquis, Solis ca- G * L 'fi mel lore fublatis,a?ftate,ideft die calido /ic- co , acdeindeexa&etenuatis, &co- dtis.Mana eft ros ex vapore elato, & ccdto in aere temperato, foccudo,] a*tis afpcfiibus, cadens (uper quafdam platas,& lapides,a quibus du^ ipfius dif- feretis ftatuuntur. Qua: enjm lapidibus mcidit,
vero in tam multiplicidiJ'cordia,ficutiMefux, & jlui. B guttarum, aut feminis modo coagulatur : quiefi
1 ' 1 /Y* - _ _ _ .1. _ . _ - .J . / . _ <1 /1 .1 4* . / . a. T.ii . 1 C ' C _ / 1 11 I /" 4 c A I l—. A .— 4^1 ♦_ /1 4«« J . • I__ J—. _ ... M " J X I .
libenter affentimm parum inter fe difcrepantibtis. Ita Aben Mefux teflimonium fufpettnm habemn>s,& men- dum codici ine feputamm , reponendasque pro libris vnciits, vt^iuicen. &Mefu<c conueniat. Dc^Auerroe verd, qnid dicammplant?non habemtw, qui valentio- rem longo intcruallo cafi.t, quam tamar Indis purgato- riam inejfe fhcultatem ctiam nouimus.
*T)e Mdnna. Qij). VIII.
Anna eft ros cadcns fuper quafdam plantas, &lapidcs cuiusmateria eft vapor,qui eleuatur, cui accidi t digc- ftio, & maturatio in aere, quando cft
quaUs,& foecundus lajtis alpedibus. Diticrfifi- caturautcm fecudum diuerlitatcs rcrum, iupcr C illa natur^ magis familiariareddat.Obid eam Ga
reces,dulcis,alba,autfaltem fubcitrina, eft melior; mala vero,antiqua, fufca, cocnoia. quar platis, ha- rum tum facultatem aliquam affumit, tum folijs , & flonbus eftpermifta, neque idnimisiqu^ fi pr^- terea reces eft, & fubaibjda,eft melior.T cmpcrati cft,aut paulo cahdior. guttur,thoracem, ventricu- lum lenit,terget,bilem clementerpurgat, fitimfe- dat. Adulteratur faccharo, & ioJliculis fcnx: fcd caiu* hu. hxc tempore maturari eget, dumque mollefcir, & liquefcit,dolum prodit. Quoniam vero imbecilli- ter vacuat,pr|fertim cruda(codia enim citius agit) thymo,& hyiTopo,veI alio,vis eius vt cafix mten- ditur.Valentibus autem medicamentis mifta,eoru aftionem reddit mehorem , cum fuo dulci faporc
quas cadit, cadens enimfupcr lapides eft iicut gurt£ parux, qusecongelantur, & fiunt ficut fe- men.6ccadensfuperplantas lulcipitde virtute plantarum, &eft cum permixtione particula- •rumfoliorum, & florum.
Ei.Ecrio.Exea, qux cadit fuper lapidcs me- lior eft, quce iicut fc men album, & eft dulcis, & eftreccns. Poftiftam vcroinbonitatecft , quaz eft fubcitrina. Fufca vero, & coenoia,& antiqua eft non bona. Et ex ea, qux cadit fuper plantas melioreft illa, qux eft paucaepermixtionis cum foli;'s,&eftfubalbida, & rcces.Falfificatorcsau- temexzuccaro, & folliculis (cnsadultcrantca, cumpofttempusacciditmaturatio, aut molle- fcit,aut liquetit, & deoccultatur fallacia.
lenus lcammonio mifcuit, quod a pofterioribus eft laudatum , alij deindeturbith, alij alijs. Datur a drach.tf.ad draeh, 15. Per annum feruatur.
De Mnnnx.
HAnc quoque lepofuit Auerrois inter medicinas \ MANA.
Galeno non fcriptas, ego tamen mentionem eius habui ile arbitror libro Alimentovum tertio fub nomine mellisaerei,velroiidi, dequo fcribitplunmumcolligi in monte Libano, a:ltate media,no£te fetena, variafque vires a varij s,fuper quas cadit, plan tis acquirere ,quxiu quadrant vocatxnuncManna-, vtambigi non poflit, efleeademrem. E st xqualis.)Auerroiscalidam facit, & humidam, inprimoordine. Galenusautem mifcuit ipfacum Scammonea)Melliquidem inuenio Galennm
Complexio , & proprictas. f Eft £Equalis p mifcuifle Scammonium. Mannx nequaquam
plusdeclinansad caliditatem, &eftlenitiua, ab- fterfiua, mundificatiua, & fcdatiua.
Rectificatio . Nullius cft exceflus. Efttamen cxdebiliter folutionem facientibus. Et nos conforramus operationem eius cu m per- mixtione hyflbpi cum ca,& alhafce,& aliorum, fecundum, quod in cafia fiftula diximus . Ve- rum ipCa iun£ta, cum alijs medicinis vigorat ea- rum operationem: dulcedineenim fua faciteas approximatenaturcE. Ipfa quoquc cocla cxpc- dit, & operatur citius. Galcn. autem iplam cum fcammonea permifcuit, & opcrabatur cum eis. Etpofteriorcslaudauerunt lllud. Et proccden- tesmifcuerunt cum turbith.&alij pr«elumpfe- runtalia, & fcccrynt conucnicns.
E dvcit choleram cumfacilitate.)Auerroisfacilio- re dixit e/Ieinter omnia, qu£e purgandi vim habent.
DE Manna egit Serapio.hb. ftmpl. <jr Auic.2.Ca- q q no.jt£luarius,quoque lib.Metho.medi.$. de man na obiter meminit, vnmforte Gr&corum omnium, qui mannA vocabulum,quod thurispollinemfignificat,pro eo mcdicamentovfurpauerit, dequohicMefues ver- ba facit. Esl autem primum ommum difcutiendum hoc in loco, quia quattior feripro eadcm re voces a multis medicis fnmuntur, manna, tereniabin, firacofi, mel de Cufuram, an idem h<e vocesfignificent an diuerfa. Sa- ne K jLuicen.z.Canon.duo capitafacit, alterum de man- na, alterumde tereniabin: ita, & Serapion.paJJim etiam mentionem facitj.uicen.de firacofi ,quam vo- ce etfi eius interpretes mannam vcrtunt,ipfemet tame
F 2 jluicen.

DE SIMPLICIBVS-
[Anicen.tap.de manna, dicens matmam exiccari ficut E vcro tcreniabin egiffe loco ciiato Galenu fatis coflat:
gummi, quemadmoditm tereniabin, & firacofl, & mel de manna autem boc efi, conglobato rofcido mclle,nuf-
allatum ex regione Cufuram ,dijlinguere a manna vi- qvtarn in eius, quosbabemus libris legcre efl. vtpropte.
detur. Confiat ergo diiterfas res bisdiuerfis vocibus rea ^Auer.iure de bac meminifje Gal.neget,f modo pex
fignificari, quum tamenpro eadem re paffim vfurpen- tereniabin mannam proprie nuncupatam mtelUgk, vt
tur. Ex bis Brafauolus vir celebris,& alij ante nos,te- c(l verijimile. Qjtid ergo(dicet quijpiamJ Mefies con-
reniabin,& rnannam ita differre interfe exiftimarunt, iun£iam cum fcammonio fuijfe mannam d Galeno fcri-
t t tereniabin fit mel aereitm liquidum,(ipfumprofe- bit? l^os quum resbacc in libris Galen.quinunc circun-
£io Serap.&l/Luic.effe aiunt ficut rorem,& ftcut mel.J feruntur, non legatur,in vna fimns cum Brafiuolofen-
manna vero fit idem aereum mel ingummi, ac veluti tetia, ^Arabibus alios fub Qaleru nomine fuiffe libros,in
grana qucedam conglobatum,id quod exipfo Serap.& quibus boc legennt ,quod bic fcribit Mefues virfapies
lAuic. colligere efl. Vnum tamen his objiare videtur, & mentirifortaffe nefcius. Mq; b&c de manna jint di-
quihoc fentiunt,quod ^Auic.de mannaagens ita fcribit. tia. Quodfuperefi; an qua vulgo vtimur, rofcida fit
9 , Manna quid ejl? efl omnis res cadensfuper lapide, aut manna,de qua Arabes,fi nobis quoque proferre liccat,
,> arborem,& jit dulcis,&coagulatur ficut mel,& cxic- quodfentimus, jujpicatmtr vtia exccpta orientah nul~
3) catur ficutgumma,quemadmodum tereniabin,& fira- iam ex roregcnitam mannam ad nos afferri.Duplicetn
}> cofi,&mel ajportatum deterra Cufuramfyluejiri. Ex F faniltaliaprofert mannam, Brigantinamfkmcfciiicet
quibus,quu dicat mannam cjfe gummi quemadmodum ex Brigantio Gallim Tranfalpinm oppido affertur ) &
tereniabin: coliigi videtur,& tereniabin ipfum ejfe in- Calabram.eji verd Calabra triplicis diffcrcntig ,fron-
ftargummi,non jicnt mel,contra ipfim^Auic. & Sera- dea,qu<c exfraxini,ac ornifrondibus colligitur,grojfa
fionis kifloriam,qui tereniabin effeaiuntficut mel.Sed qna cxberbis,faxisq; excipitur, & arborea ex ramis,
paucis. qiiti diaerfis capitibus agi de tereniabin,& ma & caudice colle£la,duplex & ipfa,aut et)im jponte de-
na videamus,fhteri oportet dediuerfisagi rcbus. Qua Jiillans ,aute vulnerata arboreemanans, qn<e for^ata
re meopericulo affirmarim in jLuiccnnn cotcxtu ineffe nuncupatitr.Brigantinafrondea Calabra eji Jimilis,vi-
medum,tranjfofitaq; effe ea verba. [c^ exiccaturficut deturj; ex itmipero, &pinu colligi. atqui barum nulla
guma] reponendaq; vltimo loco in hmcmodu. Manna rofcidam ejfe ratio platrf demonjirat. Si enim ex rore
" quid efl ? efl omnis res cades fuper lapidem,aut arbore, frigoris vi condenfatogignitur vt aittnt:at y que frigore
" &fit dulcis,& coagulaturficutmel, qucmadmodute- denfantur,calore dijfoluuntur. contrahxc, ctiamfron-
" reniabin, & firacofl,&mel afportattt de terra Cufuram dea,calore denfttur magis, neq; nift liqitorc aliquo dif-
" fyluejiri,&exiccaturficutguma. Hxc verba fiitale- foluitur, quodargumento eji,d ficcitatenona frigore
"gM,tollispropofitamdifcordid. Mq; itadifiinguenda effeconcretam,cuiusreiillud etiam jidem facit,qubd
eruntprxdiffx voces, vt diximws, & Brajauolus ante non tam antefolis ortum, qucim etiam meridie fummo,
nosfenfit. quod tereniabinmel fit aereu non codenfatu. G &fub canis &flu,acficcitate colligitur, vtafide dignis
taleautenosaliquddo vidimw in Litid£patri& noflrx viris iutelligere efl.Hoc igiturperfuadetnosrofcidam
agro ceftatc calidijfima,ferenisno£iibm fupra arbores, non effe,ltaiicam mannam . Confirmatjujpicionem no-
& plantas vniuerfim omnes tam copiofe decidiffe,vtd firam id ctiam,quod,quu in eodem traffuplures diuer-
vuflicis colleffu,adpbarmacopaos fit delatum in medi forum,& generu arboresfint, ex folis tamenfraxinis,
cina vfum.manna vero codenfatus ille fuccus crit, que ac ornis manna hatc colligitur, neq; vero etia omnibus,
manna vulgo vocamus,qualis ex orientalibus regioni- fed certis tantum. lmmo,quod maximeperfuadeat,ob-
bus perfertur.De firacofl autem,& melle ex Cufuram, tetta interdu vefperifraxino,& orno linteis,vtrosad-
tjuid certi dicamus, plani non habemus: putamus tame mitti nequeat: deprehenditur tamen mane frondibus
mel ex Cufura tercniabinipfum eJfe,qnodex Cufuram eodeinliitutomanna infidere,quo antca. atqui buiusex
regione affertur:firacoji vero,quu Bellunenfis uir dili- rore ortii ejfe,nullus dixerit. Ex his ergo,atq; alifs,qux
gens, qui ^Auicenntc codicem ex ^irabico cafligauit, in fufijfime Donatus jlltimarus in libello de viribus, &
lArabicarum vocum intcrpretatione,ejfe dicat manna, dijferentifsmannx,futeri ego certe cogor rnlgatte ma-
quavtuntur Itali ; mann &Jpeciem, hoc efi aereummel n& jpeciemmllamexrore procreari,neq; Calabram,
conglobatum effe crediderim: ita vt tereniabin,& mcl neq; Brigantind; fedgummi,feu fuccumpotius, quenda
ex Cufuramparte vna melrofcidum liquidum; manna effe exharum arborum frondibus, ramis,&caudice re
aute,& firacofl parte alia idem rofcidum mel concretu H fudantem,in Calabria,quide fraxini,& orni, in Briga-
fignijicet opinione noflra: quanquam enim ^Auer. tere- tio iuniperi,&pinus. Degroffa autem, quam ex terra,
gebin ,feu tereniabin mann& antiqux Jpeciem itrterpre faxisq; ac herbis colligunt, quid dicam non habeo, qui
tatur,& bas voces confundit;qnia tamen,& Serapion nondupro ccrto habeam,an fnbfraxinotantu,ac orno,
& ^Auicen feorfum de manna cgerunt, diuerfas res fi- vei aperto etiam ccelo colligatur.Sedhxcfatis.qui vo-
gnijicari perfuademur,vbi vocumferuada eslproprie- letplura, jLltimari iibellumpetat, vbi b<ec fufiffime.
tas. Hisitapertrattatis, explicatudigmm videtur an Quod rcliquu eflfinoricntalis, aclegitim& manna ino-
mannaaGaleno,&antiquioribus Gr.tcis fuerit cogni- pia,an Calabra vtendu fit,quamuis no ignorem multos
ta, de qua re digladiantur noflri temporvs mcdici.^Ltq; ea tantii vti,quatn frondeam vocat,vt ipfiputant,legi-
hoc certe in loco Mefiues mannam cum fcammonio ex- tima,c$teras reijcere veluti perniciofcs,quare,&7\fea
hibitam d Galcno fcribit. Et 5. de alim.facul.de melle poli lege omnes excepta frondea interdicuntur; quod
acreo Galenum verba fhcerc,quiuis videt. Contra tame tamen maximos viros frequentijfime obferuajfe noui,
Cap.5y. iAuer.$.Coll.inueniriait medicamenta, qttdidamapud vulgatabanc,& Calabram,&Brigantinametiamar-
medicos,de quibus Galen.teJlimonium non extet:atque boream tutifjimu,&clementiffimu ejic medicamentum
inter h<ec teregebin ,feu tereniabinponit, quam man- affero, vbi ferofi humores & biliofi fint expurgandi.
nam interpretatur. Sedpaucis. demelle aereo, hoc efi, Esl autcltalica mann& propinanda menfura trium, ac
quatuor

D E S IMP L
■jiutuor ctiam vnciarum orientalis,fi majlichina,ideii A pYobatiJJima eji parcim exbibetnr. minus enim in.fol- ucttdo eji imbecil!a,fed raro banc habcmns, ajferturq; euanida, & virium expers, quam bombacinam vocat, quam eadem menfnra, qua Italicam propinamits.
De dqtta lacits. Cnp. IX.
Qua lactiseft mater infufionum, & cfr ipla per ie medicina bona, carens nocumento.
E l e c t i o. Melioreft fumptacx lafle muenum caprarum, & nigrarum, & boni pafius, & rccenter foetarum. Poft iftam in bo- nitateeft,qu£e fumiturex ouibus, & laudatur confiderata rnfe, fi recens, fi boni odoris, & bo- b nilaporis,Scproprij, & non extranei, & in qua nuUaacciditconuptio.
CoMPLExiOjic proprictas . f Eft calidcE compJexionis,& ficcx in pnmo vfque ad iecun- dum,&eft fubtiliariua, iauariua, abfterfiua, per nitroiitatem fuam, ScJolutiua. fincmoxdicatio- ne, &oppilationum aperitiua.
Ricnn catio . Fundamentum eft in- fofionum,&eftperiedebilis(oiutionis. t Mel quoquc vigorat operationem eius . Et vigo- ratacumlupulo, & tlore eius mundificat ian- guinem, My robalani quoque, & rhabarbaru m, & iiiccus rofx,& violx-,& tamarindi, & cafia fi- ftula, & florcs fumiterra:, & icmen eius, addunt operationi cius: & foluit choleram rubeam, & humores aduftos . Et vigoratur cum chebu- lis, &hyilopo, & allhafcc, & agarico, &educit choieram , & phlcgma , & cum myrobalanis indis, & cpithymo , & polypodio , folutione melanchoUamcducit, & humor^s aduftos. & cum afiaro, & iride foluit aquam citrinam. & nonpermittatur, quininpotionibuseius cadat fpica , quoniam euis opcrationem magnifi- cat. Et tarallacon quidem, &endiuia, & cu- icuta,&linguaarietis,&volubilis,& ipica, & rhabarbarum, & abfinthium, & cupatorium, & aifarum, & fumusterra:, & apium,& foenicu- lus,amygdalxamara:, & fennna quatuor , & fcolopendria , & alia , & de diurcticis no- ta, addunt ei ad oppilationum apertionem. Et datur quandoque cxtraclo ab ea butyro ,
I C I B V S- 33
^De fero Lciis. Cap. IX.
Vf&fa Erumlaftiscalidumficcum gradupri-SYLV.
m ° v ^l ueac *^ cu "dum,lauat,tenuat, f nitroiaiuaiubliatia : obftrudtaaperit,
tergct,purgat: clementcj-,& fine mor- TmtiZ' fu bilem flauam,& vftos humores, ob hccc confert jnanuT ,mclancholia?, impetieini, pruritui, lcprx. " r " h
i • t ^. . 0 1 v * - i f eT0 tr *
vlcenbusmalignis, & ca^tens cutis vitj;s, morbis b -<" omnibus obftrudiones fccjuentibus, vt hydropi, tiu-fmpL iftero,febribusabileputridis,lienis tumori. ferum optimum eft la<ftis caprarum nimirum nigrarum, bonis pabulis nutritarum,recens foetarum, recens, iucundi odoris & iaporis, & iui non alieni, non corruptum.iecunduminbonitate eft ouium.
Eo fcre medicameta alia maceramus, eft inno- h * xium,ied cum fit imbecillum ad purgandum,cum fi>< mcllc, &lupi /aliCtarij germinibus, vel floobus , iangujnem potetiuspujgat, bile fiaua,& humori- bus aduftis,pra:tej-ea cu myrobalanis,rliabarbaro, tamarindis, caiia fiituJai J, fumanx fiicco, aut fc- mine roiarum , aut violarum fucco . Cum my- robaIanis,ccpulis,hyifopo,thymo, aganco b/Jcm, & pituitam vacuat. Cum myrob.Indis,epithymo, poIypodio,melacholiam , & alios humorcs vftos. Cum afaro,inde ,acjuas ierolas educit, addita iem- per ipica ipfius adiionem intedetc. ied cti cichorio agreih,intybo, cafiutha , lingua ar ictis , voiubiJi, lpica,i'habai-baro,abfinthio,eupatorio,aiaro,fuma ria,apio,foeniculo,amygdalis amaris,icolopedrio, feminibus quatuoi",& alijs ctiam diureticis,obftru a »™ dtionespotentiusapcrit.Fit autemexlatftc cbuty- rato,ieu a quo eft pingue innatans iecretum, qua- do lubricitatis cauiam cx partibus excretorijs af- ferre volumus; ex ladte non ebutvrato, cum partcs eas lenire magis, & lubricare ftudium eft. Datur ab vncijs fex ad libram vnam.
Deaqualaclis.
1 Alenus dicic antiquos fero ad inferioris ventris MANA.
J iiibducfcionem vfos: & Dioicor.ijs dari , quibus abique aciedine ventris, excretionem volumus pro- uocare. E s t calidx, & ficcx complexionis in primo vf-: quead fecundum. (Galen.iibro quarro fimplic. medic. cap. i(S.dicicfiigiclam,& humidam :alicuiusramen ca-
LiatUJL IV- CALiaCLU O.KJ v.a UUIVIU s , '. . . rT • n 11 ■» I
j ~ v . i •„ loasparcicipemeiie, aichbcoccvciode aiiment. M el
quando oportct caula lcmtatis a mcmbus cx- D vl F ar cl J 0pcrat]0nem . } Galenus rantum mell,s puliionem abfcmdcre . Et datur non extra- • • • ■ ■ ■ «
fto butyro, quando lenitatcm in cis, acquirere oportet.
fPossE. Solutionccducitcholcram, &nu- mores aduftos cum facilitate , & confert ma- niXjScmclanchoIia;, & confcrt omnibus op- pilationibus, & morbis oppilationum,ficut hy-
dropifi, & ictentia:, & craiiitici fplcn is, & con- fert febribus cholericis , & febnbus oppilatio- num . Etcft medicina bona infeclionum cu- tis, quarum materia eft cholera, & humor adu- ftus, ficuteftimpetigo, &ferpigo ficca, &pu- ftulre, & pruritus, & vlcera mala iicca, & lepra, & fimilia.
Dos i s eiuseftab drach.6.vfque adlib.i.
addendum iubec,quancum dcledtare podit, non ven- rnculum fubuercere,quoquemagis(ubduccre vencrem volueris, plures fales adijciendos, modo gullui non fint molefti. P osse . folutioneeducitcholeram. Iuuaredi- xit Diofcor.lepra:, elephanchiaii, epilepiia?, & exanche- matibus. Bubulum vero (eruni confcne /crip/irorrho- pnoicis, ideft, his qui, non nifieredti /pirant. Do/is ab vncijs fex,vique ad lib.i.)Diofcor.bibiheminis perin- tcruallaiingulis,vfque ad quinas. Paulus Aegmctadari virisiubetiextar.ij.pueris vnu.Exeoautem Diofcor.lo- conatus videripoceftmodus,quinunc incomuni vfu eft,bibendi medicatas aquas,qux balnearum dicuntur.
EStcalidte coplexionis&c.)Serumlaftiscalidi,& COST. ficcitemperamentiejfe ait.Ita & jluic.z. Canon. Ca P- 1 7- aquofitate la£fis calidam ejfe teftatitr,quamuis de ficci tate verbanonfaciat.McontraGal.\.defimp. med,
Mefu<X. F 3 fac.

c*r.ir.
D E S I M P L I C I B V S-
fac.frigidum, & himidum effe ajprmat. mire crgo E autem naturarum fubftantia; compofuerunf ro-
difcrepat Mefaes a Galen. Caterum quantum, qmdem fam, inter quas poteft cadere ieparatio diftin-
nos ajfequipofumm,Galen.lococitato ferumcafeofe, guens. tComponiturenimcxterreispartibus,
C'r butyrofx laffisparti confert,nonhomini.eftquepro- & aqueis mediocribus, dantibuseius ftypticita-
prie ipfum aquofa, acfrigida, & hiimida laBisportio, tem, & fubftantia m: & cx partibus acreis, pro-
ftretteperpendtts .T^on is tamcnnegatpotejlate, & pterquas cft in ea dcdulccdincaliquid, &aro-
vi ad homincm, dumaluum fubducit,detergetque ca- maticitas:&cx partibusigneis fubtilibus,in qui-
lidi, ac ficci medicamenti vires obtinere, qui 3 .deali- bus cofiftit pcrfcctio,&fpecies,dandbus ci ama-
men.fac. inejfe huic acrimoniam confitetur , cuim ritudincm, &ruborem . Virtusautcmfaciens
occaftone lac omnefubducit. Conciliariergo lispropo- inborcmeiusplusimpreftit, quam amaritudi-
fita in hunc modumpojfe ridetur. licebitciue fortajfe nem facicns. Proptcr quod in abfciftione ama-
infietta folutoria, feufubdufforia, acdeterforia feri ritudinisipfius,quseremoucturper folamcxic-
potefiate inter calida t &Jicca ipfum cenjcre, qitum ta- cationem, eius non refoluitur fpccies. f In ab-
men butyro, ac cafeo cotnparatum t aut etiam infua na- lciftione vcro rubcdinis non plus eft rofa, quam
turaconfideratum,frigidumfit,atquehumidum,acri homomortuus. Amaritudoautcminca, qux
fcilicet ipfmsportione ab aquofts cxfuperata, quarum recens eft, plus eft ftypficitate ipfius. Et prim a
etiam ratione fubducendo refrigerare covfueuit. quod F opcratio eius, cftproprer amaritudinem luam,
enim citiffme acefcit,frigiditatis indicium eft. fortafje propter quod rofa rccens, & proprie fuccus eius
etia ft quis vlla alia ratione, quam coagulo atque acri bm commifiis rebusfecernerea laffefentm noJfet,Jri- gidam vim obtineret validiorem. Quod autem quidam obid ferum calidum cfe conuciunt, quiaexoluat, & commodijjima fttmacerandis rebus materta ; cum ex eo videtur refelli, quodfupra aduertimm ; ojiendimus nempe temere afcribi exoluendifacultatem foli calori, tum qudd tenuitatipartium feriipftm exnatura pro- pria: vel ex coagulo, atque acri alia, quauis re acqui- fits, dumabutyro,ac cafeo fecernitur,afcribi bacma- cerandi vispoteft,non iniuria. alioqui etiam,quid aqua ipfafrigida ,atquehumida pro macerandis rebw ftt aptim,neque ego video, neque forte alim facile expli- carit. Vnum efthic animaduerfione dignum, quum de
loluit. Cumautem rcfoluiturcaliditas dansei amaritudinem, propter ficcitatem eius mani- feftaturfubftantiaftyptica, conftipationcm fa- cicns. Eftautemfuccuscius calidus ferevfque adprimumgradum, propterexclufionem cius a rc tcrrcftri, & frigida. Eft autem rofa rclolu- tiuaconucniens , cxtindiua lntiammationum, confortatiua mcmbrorum , coadunatiua par- tium, &conftri£tiua. Et fcmcn ciusin hoccft fortius, &fimiHterpilieius, quiftinrin medio ipfius. Etfuccuseius oppilatior.um apeririuus, &rc(blutiuus, & abfterfiuus , & foiutiuus. Et ficca, quidcmcftmagisftyptica,&frigida: & quxnon eft completa eftfrigidior, &ftypticior:
Cap.?«. Cap.8S.
feri propinandimenfura fit fermo. ^Aitdoftm ejfe ab G & alba in frigiditate , & ftypticitatc plus cft vnc.6.ad libramvnam. Diofcor.veroquinashemincis quam rilbca.
exhibet, quod & ^ietius librofecundo. Taulus autem libro primo,fextarios duos eji autem hemina libr.c cir- citer vnius pondus, fextarius vero duas heminas facit. tonge ergo difcrepat hic ab altjs. Sed paucis. Codex quem nos habemus Mediolani impreffm legit ab uncijs fex adlibras tres: jllim manufcriptm ab vncijs fcx, vfque ad librcvs otto. ita, vt fubejje mendum vulgato Mef.codici veriftmile ft. Ex his tamen quum prior le- Qio ex Mediolanen. codice, cum Serapione fere con- fentiatexhibente ab vncijs offo ad tres libras;credide- rim eam quoque ipfam ejfe genuinam. alioqui certc tu~ tifima bacmenfura eji,neq; autimminuta,autplenior, in medicamentLsGrmciferifuere audaciores.
De T {ops. Caj). X.
ANT.
5jj Ofa eft ex medicinis bcncdidlis , in qua cft virtus confortationem fa-
ciens, & folutioncm, & malaj quali tatis permutationcm. Et cft ex ca ru- bea, & alba: & de vtrifque alia eft multorum fo- liorum denforum, &crilporum, & alia pauco- rum, & planorum.
E l b c t 1 o. Mclior eft rubea vcne rubedinis paucorum foliorum, & planoru. Et cx albis me- lior eft habcns fimiliter.Etmclior eft fuccus,cu- iusmater eftrofa completa. ficca quoquc mc- lior eft,in qua nondum cecidit corruptio.
C omplexio ,& proprietas. Frigida cft, in primo gradu ncca in fecundo. Diuerlariun
/
R ectificatio . Noneftinea malitia, fcd eftcx dcbiliter folucntibus. Vigorat tamen cius operationem aqua cafci. fi enim fucci rofa- rumvnc.i.mifceaturcumaqua cafei, &pauca fpica, eftfolutiuumconueniens: &finiilitcrin- lufio foliorum rolarum in agua cafci, cum pau * co melle foluit fmc moleftia. Et fyrupus factus exfucco cius leniscft folutionis . Etingreditur fuccus rola:, & ipfa rola, & fimiliter oleum eius inemedationemedicinarum /olutiuarum acu- tarum, ficut cft fcammonca, & cuphorbium, &fimilia.Etin ficcis, vtinmyrobalanis,cftad- dcndum oleum amygdalinum, aut rofaccum, autviolaccum, aut iefaminum, automphaci- H num. Rofe autem conditacum mellcabfter- gunt, mundificant, & confortant: & condit« cum zuccaro minoris lunt abfter fionis, & maio ris confortationis,& ftypticitatis.Etaqua carum quae fitper infufionem eft mudificatitia, abftcr- fiua, &foiutiua, &ea, quxfitper fublimatio- ncmeftmultxconfortationis, neque eftfoluti- ua propter folutionem fubtilis caliditatis eius,in deco&ionceius. Acetum auteminfufionisea- rum eftmedicina bona omnium inflammatio- num,&cftdiuifiuum,folutiuum,confortatiuu. jPeralbas vero non rit fohitio aliqua, dequa fitcurandum . & eftineis dc ftypticitatc plufi quam fit in rubca, neque adhuc funt fimiles inconfortationc cis . Et fcito, quod rofecnon- fuftinent de decoctione , aliquid omnino , &
proprie

D E SIMPl
proprie rccentes. rcfoluiturenim ab cis virtiis fi- A gillans abfterfioncm eius, & lolutionem eius, & deoccultatur virtusearum ftvptica faciens con- flriftipnem.f Succus veroeius fuftinetdedeco- £tione aliquid mediocriter,&acquiritei fubtili- tatem,& bonitatem abfterfionis. Oleumquoq-, factum ex rofis nondum completis eftmaioris infrigidationis,& ftypticitatis,cuius melius fun- damentu eftoleufumptuexoliuis noperfedis. Etfa&uex rofis,inquibusiaaduenit perfedio, cft maioris refol utionis couenienter, & minoris
I C I B V S'
Derofis. Cap. X.
34
Ofa eft frigida primo gradu/icca fccu- SYLV. do ex {ubftanti;s diuer/is etiam fcpara- bilibus compofita, aquea qmdem me- diocri,& terrea,& adftringente, mate riam ei multam prccbente: aerea vero duici,& aro matica: ignea denique tenui,a qua eft amaritudo, rul)or,perfcdiio, & forina. Ignea? tamen fubftan- infrigldationis, cuius meli® fundametueftoleu tix vis,qus ruborem,& fpeciem imprefsit, valen- oliuaru mediocriuI maturatione, aut fifaminu. t ior fuit,quam quce amaritudinem. Ob id hsrc fo-
la ficcatione perditur, illis adhuc permanentibus, qus li perierint, non magis ro/a fuerit,quam ho- mo mortuus eft homo: recentes tamen iiint ama- u,m ' rx mugis,quam adilringentes. Ob eamcjuc amari-1">rc"«u ruclinemrofe recentesfucco prxfertimpurgant, ficcata: rero rc/oJuta caliditate amantudinem ex- citant,fubftantiam ftypticam, & conftipantcm o- ftendunt. Succus autem ro/arum calidus cftpro-
P gs s b . Succuseius.&aquainfufionisrece- tium,&completarum folutione educit cholera, &mundificat fanguinem ab ea,& venas, & arte rias: & cofert ideriti£e,& aperitoppilationcs he- B patis,&ftomachi,& mundiftcat,& cofortat ca, &confortatcor ,& conferttremorieius,& edu- cit materiam caufantem eum, & confert chole- ricisfcbribus. Rofa vero, & oleum eius, &aqua
ipfiusper fublimarionem ticla conforrantcor,
.ftomachum,& hcpar,3c coadunantpartes laxas pc ad primum gradum, quia cfl a /ubftantia terre-
membrorum,&confortantretentionem: & fe- ftri,&frigida /ecretus,purgat, re/oluit, aperir,ter-
datdolores calidosmirafedatione:&extinguut, get. Siccavero ro/a eft frigidior, & magis flypti-
&permutant malitias inflamationum, & ledat ca ,&ea magis,quar non fuit perfcdta, & alba ma
cas.Et funt ex medicinis dormi re facientibus.Fa ciunttamen corvzam,& fternutationem.Etob- funtcatarrhis,& ftringuntvuluam,&guttur: & confortantea: & au/eruntcrapulam.
D o s i s. Potio fucci ro/arum cft ab vncia i.vlquead2.cum zuccaro. Etpotiofyrupifacli cufuccoearumeft abvncijs2.vfqueadquinq5. q
R O S A.
gis quam rubra.Rofa prarterea rcfoluit, intempe- T „ ^ r ries calidas extinguit,partes cogendo, & conftipa ,
do roborat,id autcm /emine, &pilis i n calicis mc- fljr "
lutca
pars capht
D
dio inuentis maxime.Cum autem rofie fint rubrc,
c J tcs cAnata*
& alba:,& ambce foliorum multorum, vel pauco- "<>•'«
• r 11 tur, florum
ruin^crilporum^vclpianorum^invtroquegencre, femcn, CA - cft pra»ftantior,cui color genuinus eft perfe&ior, f l u ^, s & folia ad/unt pauca,& plana. Alba: nihil autmi- nimum purgant, potentius adftringunt, & robo- rant, quam rubrx. Succus copletarum eft melior, idemcj; & aqua , in qua ip/a? recentes, & per/cite funt maceratce,purgat bileflaua /anguinem ve- narum,& arteriarum, confert iitero,quia ob ftrucftiones ventriculi, &hepatis aperit, & expur- gat.Cor,vcntriculum,heparroborat, cordis tre- morem fanat, vacuata eius caula. Febribus biliofis confert.Eafdem partes roborat oleum ro/atum,& aqua /ubJimando ex ro fis cdutta, cogcndo /iibfta tiam ip/arum laxam, facultatcm retetricem robo- rant, inflammationem omnem extinguunt, &ab ea dolorem /edant,/omnum concilianf, coi-yzam tamen, &fternutationem excitant, catarrhis ob- funt, vuam ftringunt, & guttur , & roborant ea, crapulamauferunt. Rolacum fitmedicamentum bcnignum,{ed ad purgandurn imbecillum, adini- niculis quibufdam eget, vt fero la&is, meJIe: fucci enim ro/arum.vricia.j. cum feri Ja6bsvnci;s.2.aut j .& pauca /pica, commode vacuat: foliorum quo que lero ladtis infuforum, cumpauco melle ex- prelTum,finc moleftia purgat.Syrupus quoque ex fiicco rofarum, & ro fis iphs cft clementer purga- torius. Oleum vero roiatum valentium medica- mentorum,vt /cammonij, euphorbij,acrimoma; potu obtunditj &noxam a ficcitate myrobala- norum corrigitj vt oleum violatum, amygdalaru
dulcium,

DE S I M 1?
UdrtfM. dulcium , fcfaminum, omphacinum. Rofxmel- 3c condit<E tergent, purgant, roborant•, faccKaro autem, minus tergent,magis roborant,& adftnn- gunt. Acjua,cui lnfufxfunt rofc, mundumfacit, terget, purgat. per fublimationem vero fa«fta,mul tum roborat, non purgat, quia fubtilis eius calidi- tas igni eft dilloluta. Acetum rofatum mflamma- tiones omnes ledat, incidit, purgat,roborat. Rofe prxfertim recentes, coCtionem nullam luftinent, facuJtas enim earum tergens, & purgatoria, mox igni refbluitur, remanet adftnngens lam manife- ftior. Succus autem earum mediocriter coqucn- do fit tenuior, & potentius terget. Oleum prxfer tim omphacinum cum ro fis impcrfeitis iniolatu , valentius refngerat, & adftnngit. Oleum vero dulce ex matuns oliuis exprelTum, vel (efaminum cum rofis perfedtis infolatum, potentius refoJuit. Daturrolarum fuccus ab vncia vnaad vncias du- as, fyrupus autem cum fucco earum fadus, ab vn- cijs duabus ad vncias quinque.
De Rojis.
MANA 1) OfamnonvideoaGrxcis,ncqueab Auerroein- XV tct pmgatoria medicami na reponi \ experientia ta menlpta,collocari intereadebere oftendit,cuietiam Diofcor.confentue videtur,ro(aceum vnguentum vires habere dicens, ad /oiuendam aiuum conduccn tes: cjuas viresnonab aliareiiabere pote!t,pra:rerquam arofis.
Componitvr exterreispartib-)Gal.confla- redicitex aqua,& fubftantiacalida, cui qualitas adltrin gens, & amara coniundta eft.
i n abfciflione rubcdinis non plus eft rofa,quam ho- mo mortuus.) Hoc di&um valde mihi eftambiguum, neque enim ex rubore fpeciem habet rota: alioquin alba rofa,rofa non efTet: colore etiam dcperdico, feruari odoremadhuc videmus,&adftringcndi vim. Vfum vero rofx Phn diuidic in folia, Hores, & capita. Folio- rum partescandida:,vngucs vocantur. Inflorealiud femen,aliud capillus: mcapite aliudcaput,aliud ca- lix. Florem luteum,iUud intraneumintellige, quod magis reliquis partibus exiccare, & adftringere dicit Gal.Diofcorides, facere ad ging'uarum deHuxus. Pli- nius dat in poica ad mulierum tiuxiones, maxime al- bas, 6c fanguinis excreationes, & ad venuiculi dolo- res cum vino. Vinum, m quofolia ficcacodta fint lau- dat, Diofcor.iii dolore capitis,oculorum, aurium,gingi uarum, pudendi, ani, vtcri, fi eo mcmbra lllaabluan- tur, nullam autem rofx partem,pnetercapita, prasbet bibendam. P e r albasnon fitfolutio aliqua )Apertus hoc loco error deprehenditur: alba: eriim de (eni voca- ta:, & vulgo apud nos Damatcenx-, cum albhtime fint, csterasin purgandoexcellunt. S v c c v s veroeius.) Succumno reponit Dioicor. adalium,quainadocu- lorum vfum.
COST. T) °f am purgatricefncultateeffepr&ditamnonno- XV runt Grxci neqne ob id arbitrandum Diofc. vim hanc fiifie cognitam, quia vtiguentum rofaceum epo- tnm aluum foluere fcriptum reliquerit,(juado ex oleo, cuim in eo vnguento magna ejl copia, habere hcvs vi- respoiefl : neque is vbi de rofa agit, vllum de vipur- gatoria uerbum facit.Habenda ergo medicamentihu- ius nobilifjimi funt gratix, <Arabibm ,fed pr&Jcrtim Mefi£. Etfi enim, & F{afis,& Serap. & Auic. defol- uente vimeminere j hic tamen anthor diligentijjime,
LICIBVS.
i &vfum, &vfus rationemprxfcrihit. Vluratamen Manardus in hoc viro reprehen.dit. jlc primum quum ait. (Componitur enim ex terreis partibM,&e .)Gale- num obijcit veluti diuerfa fcribentem,qui ex aqtia, «£r fnbftantia calida,cuiqualitasafiringens,<& amaraco- iunfla est,conslare rofam dixerit. Tfihil tamen huic contrarium Galenm fcribit. ficuti enim rnfunt rebm ommbm partes, & terrs, & aqux, & aerw atq\ ignis naturam referentes; ita etiam rojk infunt/ubsiantia in primis atque aftri£lio,qu<zpartibus terrenis, & aqneis mediocribus debentur, vthic ait,quod.& confentiet Gal.infunt dulcedo, & fuauis odor, qua aeris funt ve-. fligia: funt amaritudo, & robur qux igneas feqnuntur partes. H£c quum Gal.Jigillatim non cxplicarit ,no esl propterea hic arguendus ,fed commendandus. ^lliud efl quo reprehenftone dignum hunc Manardus cenfct,
F quum ait f ln abfcifjione rnbedhiis nonplu.s tfl rofa qua homo mortuus.Jjlit Manard.non ex rubore fpeciem ha betroja,alioqui c.lba rofa roja non efiet: & colore etia deperditoferuari odorem adbuc uidemus, & aflnngeu di vim.Vernmhunc cauillumrefellit doflijfmiusBra- fauolus in fuojmpliciumexamine.J^obisrereetiam Ctigrrus laude Mefues videtur,Jirationiriitaris,namq\ quum in rojade q:ra hic agitur,rubra, plura flnt; fub- .ttantta, aHirifiio, dulcor, & amaror, odor,ac rubcr; fi hnc omniafyettcs, mhil rofe rubrxproprium inefl nift r:tbor ; albis autem rofis ccttera inficnt omnia, hoc vno vvo excepto . iure igitur rofa rubrx fpeciem a rnbore Jeruariputat, & eo amijfo aquiuoce dici rofam. T^jhil crgo habct aduerfus Mcjiien Manard neque idfequi- tur,quod ait,ergo rofa alba non erit rofa; quum non om nis rof<£,fed eius qux rubra efl ,j]>ecicm ex ruborc cjfe
G velit. Etquamuis vbi rofa ipfa rubra exficcetur, intc~ grx tamen aliqux feruentur qr:alitates,&aflriftio, & odor-,nontamen Jequitur rojk rubra Jpeciemferuari, qUit Jolo rubore ab albis dtflinguitur.
htprima operatio eius, &c.Jlta intetlige,amaritu~ dinem in cauja efie,fmc qua rofa nonpurgat; qitapro- feffo amijfa rofie vires abolitx funt ,neque fitfolutio, fed huius cfficiendit aclionis,fomia ipfa (pccificaprin- cipium eji. Obtinuitque rofa hoc ipfum vtfoluat non ex amaritudine, quando amara omnianon ea fmtprsdi- ta fkcultate vtpurgent; fedcalejlidono. Intufleer- go hunc authorem fuo aduerfari dogmatihoc inloco quis dixerit,quiaprimam rope operationem idefifolu- tionem alui,amaritudiniafcribat; & libro tamen vni- uerjaliitm canonum purgandi facultatem fomiet rne- dicamentornm [pccificx affignet.
j_j Et ea,qutefit per fublimationem, &c ) Quando hic de fublimatione meminit, locus poftularetremhanc paulo fufius explicari,Sedquia dcdijiillandiratione (vtemur cnim hac uoce iam in hunc fignijicatum rece- pta,)&alif, & nouifflme Matthiolus diligentijf.quan- tum medico negotio fatisfacere potefi,abunde egit ; nospaucula, qutidam in memoriam tantum reuocabi- musnoninutilia. Sane fiiliatitias explumbeo alem- bico aquas, qiium rcrum,ex quibus elicinntur, propriu faporem,aut odorem nullum retineant; (odorata exci- pio ex quibus quandoque nonnihil in ecvs odoris infiuitj fatis conflatnullius inmedicina Cjfe vfus, aut emolu- menti, contra autem potius quirn plumbo cerufa ve- nenorumnon pofiremo infit, perniciofi cas non paritm concepifle, & ratione docemur,& experimcnto etiam admonemur, neque enim dulcor ille, qui liquori omni
etiaj/i

D E S I M P
etiam ex ammffimk rebns extraRo injidet, aliunde quam ex plumbo prodit. inde, & fumidu*, -virojus- que Hle Japor,qucm tantopere abhorrent tnulti, & mo- lejle admodum femnt, quarn ob rem, quod hce prorfus ablegandx fint aqihn; rationi quoque confentaneimi exijiirno. Hisautern longe minm ingratce,,pernicioftz, atque inutiles funt,qu£ Venetijs vulgo parantur, ficli- libmvafis, &hoc fere paSo eliciuntur. Fomaxeji rotunda, turricuU in modum, crebra fiffilia circun- circa babens matulce longioris formam referentia vi- treo diligentiffime incrujlata, quibm Jingulis Jinguli vitrei alembici adduntur , & recipientia nuncupata filo alligantur, calefit ~vt vaporarioyu fornaces, vafis interea vacuis reliilis,dum uehementior caliditas pri mo ignis occurfu excitata remittitur, tunc vero plan- tis,ac fioribm in fuo quibusque fiffili pofitis,&a- lembicis,ac recipientibits accommodatis, atque occlu- fo fomacis ofiio ,ne expiret calor, copiofe eliciuntur aqute.fed, & hdlicet fuperioribus longe meliores, plantarum tarnen acrerurm,ex quibus eliciunturnul- lum, aut certe perquamexigv.um faporem, ac odo- rem feruant ,quo fa[ium eft, vt diligentiores medici hisetiam reliitis, dcco&a, prifcorum inuentnm, me- liori confilio in vfum reuocarint. C&terim quia, & bcec ajpeffn quandoq >e tetra , ac fapore horribilia funt, vt£grotos, vi morbi plus iufio etiam morojos, maiori interdum mobftia afficiant; excogttarnnt altj nouam eiicieadi liqmns rationem, non ex plantis tan- tum, Jed ex re omni etiam aridifjhna : atque idnon in- fhufio certe euentu. 1\es,quarum expetuntliquor em, aqua macerant piu-s minuavt, pro crajfa altttenui earum Jubfiantia. mox eidem hquori percolatonoua Wiedicament.i mtjcimt,maceramque ,vtprius. repe- ttturbac nuu eratio quoujque fattsvirium ex medtca- mento in aqnam migraffe putant. Membico deinde autotneo, cuius tamentnterna fuperficies Sianno dili~ genttfjime fit ctrcunutta; aut vitreo, collettam illam inclndunt: ac Jubietto igne liquor emergit , neque de- cotio mferior,ft odorem faporemve fpeftes , neque contemnenda.pr.tferthu vero, fivt alembicirofirum ligneum cadum frigtda aqua plenum traijciat, ejfe- ceris : quod irt ardentio aqu<z defiiilatione Jieri foiet, aufem enim videtur frigid.t buim aqu<e occurrentis yi, qmcquid fumtdum, atque veluti vfiulatum liquo- riinerat. Exceptumboc paffo exrofa aquam obtu- lit mibialiM Englebertus Germanus pljarmacopazus rofot faporem,atque odorem adeo, licetbtrna effet,ad- huc feruantem, vt recentem rofam guflare mihi ipfi fim vifus. Sed alia illuxtt atate nojira parandce aqus ratio bac etiam melior ex baineo mari&nuncupato.fit- que hcec in hnnc modum. Caldarium tzneum aqua op- pletur, & fno opercuio itidem meo occiuditur. oper- culo in medio, excifum foramen esl, in quo vitrea rna- tula (vrinalem cbymifia vocant) artle collocatur, plantam,ex qua extrahenda efiaqua, contmens. ma- tula ori aktnbicum vitreumf,apellwm vocantjdiligen tijfme ex fafcia Unea,ac luto argillaceo accommoda- tur ,ac caldario ignis fubijcitur, vt aqua ferneat, hu- ius calom viaqua de alembici rofiro coliigitur, qux flanttc fapart m , aique odorem retinet non leuem. Huic vero ficuiifuperiores HL-e fiillatitia aque nuilo pa iio conferenda funt; ita etiam decotium, & eiegan- tia, & vi qudm maxime cedat. ex decocto equidem rei,qu£ excoquitur , in aqitam transferuntur vires,f~d
L I C I B V S- 35
A ab alieno iilo aqu£ humore imminut£: in his proprius pianttshumor proprias eafdem offert qualitates,qucs in planta fed taies qua ob ipfius liquoris tenuitatent caiorisviacquifitam longe, qudm anteaceierius, ac altius corporibns nofiris infideant. esi ergo hquor ijii- ujmodi balneo extratlus, & ajfeffui iucundus, & ar~ ti medic& iongernaioris commodi,atque vfus quam de- coEium, aut ipfe etiam plantarum fuccus, aut Siiiia- titiaex decotio aqua, de qua pofiremo loco diximus. fedexiguum admodumesi ,quod hoc pa£lo extrahi- tur. Excogitauermt ergo altj indujirij fane, & di- gni fumma iaude vin rationem aliam huic non diffi- milem, longe autem opulentiorem , qua ex diuerfis etiam plantis copiofam aquam huic,quam modo dixi- mus,parem pauco difpendio ehcias, vt nos apud Lu~ douicum Lupatmnm feplaftariumD. Marci infignia.
B habentemVenettjs primum vidimus . Fornax efiro- tunda , a fuperiori,quam fecundo loco dicebamus , non difjimilis: ijfdem lateritis matuiis crebris, & a- lembicis vitreis mjirn&a, quibus illa : hoc tantum di- uerfa, quod quum ea non fecus, ac vaporariorumfor- naces calefiat, arido Jcilicet, vt aiunt, i^ne : pofte- riorbtec caldarium meumhabetaqua plenum, quod a fubiefto igne feruens , fernidos in fornacem va- pores emittit, ex quibus fitfilia incalefcunt. Eiici- tur exhis preciofus iiquor eundem prorfus faporem, acodorem retinens,quem planta ex qua elicitur, vt etiam ex balneo fuperiori; fed hic tanto pr&ftantior , quantominorejiviolentia vaporum, qudm feruentis aquce, actemperatior ejihorum,qudmiilius calor: in eotamen aqua fuperiori inferior, qttod intra paucos menfes corrumpitur. H£c de defiillandiartificio fmt
q di£ia. cuius equidem diligenti medico ob idbabenda. eji ratio, quod viresplantarum recentium,quarum nort Jempercopiaeji,toto anni tempore paucoliquoriin- ciufas offert: fi pr&fertim pofleriores tres modos de- legeris, qui certe iudicio nofiro, cxteris omnino negle- tiis deiigendi funt. Efi vero alta quoquefucci abfque vllavi ignis extrahendi ex plantis ratio, quam aiias Franc. Arcilendra Bononien. rerum chymicarum, & dejiillationum artifex periti/Jimus nos docuit: fed quia quod extrahitur exiguum eft,ac turbidiufculum , non muiti in medicina ejfe vfus poteji. libettamen hanc quoque breuiter explicare. Vafaduo fitiiiia paran- tur,quorum aiterum alternm fufcipiat. minorisfundus a figiinoprius quam coquatur cribriinjiar crebris fo- raminibus perforatur, poft coquitur, ac vitro intus forisque diiigentiffinie incruflatur. maius integrum co-
^ quitur , & fimiliter incrujiatur. Locatur autem in maioriminus plantamhabens ,aut floresquosvolue- ris. moxoperculo utriufque vafis ori accommodato ex ficcioritejia,ac luto argiilaceo,ne expiret,ajfofafcrobe cubitum,& ampliusprofunda,in arena,ardenteadfole reponitur vas, atque arena obrutum pedibus calcata, pofi quindecim dies effoditur .deprehendis in maius uas effluxijfe liquorem,cui plantefapor,& odorinfidetjed turbidiufculum.eum uero etiam, fi velis,balneo marix limpidum reddes .T^oua h$c deflillandi explantis ratio esi,vtputo:accedit tamenadartificiii illud,quo exJic- cioribus rebus oleum eliciturfiefcenforiu uocant)fed» quod in ijs nos nifi ignisuioletigj hcit,Jiccioribus ac du- rioribus\in his humidis,& loge tenuiori,ac rarioriprp- ditis fubflantia foliscalor, <jr eius reliquim no£iu in terra vifcera recurrentes p rafiare pojfunt.
Ter

D E S I M P
*per albtts VMO non fit folutio, &c.)Hic Manard.ro Jlts damafcenaA obtjcit,ijucvs ccrtc naletius foluere qua. rubras certifjimu cjl.Sed nobis idem ridetur dicedum, quod Brafauolus has damafcenas feu de fceni rofas fuijfe. jLrabibusfnb ncfrtm feu ncfnm voce nuncupa- tas,deejuibns,& 5erapion, &■ .Auic.i.Can.diuerfa fe- cere capita veluti dinerfis rebus. ^ilioqui etiam aber- rare eos conflat, qui ob id Mcfiten de damafcenis rofis non mtminiffe aiwit } quia eas nd norit, cuius fcilicet rei tcrtiffmum fttargmncntum, quod,h£ inltaliamnuper allatii. frnt. nempe Mtfuen conflat Damafcenum fuiffe nonltaUm. Credidcrim ergo aut ignotam fuiffe folu- tricemharum rofarum vimMefua; ftcuti idem Gr&ci de rofi rubra ignorarunt: aut bas velutifyccie diuer- fas a rofis exijtimaffe, vl .Jniccn. & Scrapion.
Totio fucci rofarum,&c.) TS^oflri raro fucco,crebro infufione nuncupata vtuntur. Hanc autem quatuor vn- ciarum tnenfura affumptam cum fero clemetijpme ma gnum torridtc bilis cumulum elicuifie ipfi quandoq; ob- feruauimus. Vaffim aut faccharo, & mellicomifcetur, &fyrupus rofatus,ac rnel rofatu Jolutinu vocantur, fo lentq; vfq; ad quinq; vnciarum pondus exhiberi,is bi- lis,hoc vero pituita gratia expurgands, in rnediocri- bus corporibus. Torrdpro infufionis ditt<z(vti enim li- ceathac uoce iam in hunc vfum recepta)materia,vfur fattotaItaliapluuiam vel fontanam,velputealem a- quam.no il ri tamen Laitdenfes fepLafiarii etiam infuc- co capni,intybi,ac lupulorum rofas macerant; atq; ex infufione hac coficiunt tumfyrupum rofatum, tum mel Tofatumfolutiuum,& vtrunque complctum vocant,ad priorum differentiam. If.tc autem duo, ficuti capni, & lupulorum gratia deicfforia vi magis pollent,ita in tybi caufa iecori no mcdiocriter cofcrre vcrifimile eji.
V I o L A.
L I C I B V 5.
E
DcViclis. XI.
^.-7 Iola: funtmcdicina tcmperataconuc ANT. nicns, & fit pcr cam malcc qualitatis vVVjV permutatio, &natu tx folutio.
E l e c t i o. Mehor eft qua;cunq; eftexprimis.quamnoninuenit calorrcfoluens virtutem,aut pluuia dillipans.
Complexio . & proprictas. Frigida cft, &humida in primo gradu.Etqua:eftfic- ca cft minus frigida, & minus humida. Eft cnim inrecente luperflua humiditas fupergre- dicns caliditatem eius , a qua eft pcrfe&ioip- fius, & Ipecics , cum autem exiccatur, & re- foluitur humidum tupcrficiale ipfnis , mani- F feftatur amaritudo cius , qux eft propter ca- liditatem , qua: fuerat lbpulta , & efttunc ca- lida plus, & humida minus . Eft enim inre- ccnte humiditas fupcrflua : proptcr, quod qux recens eft , folutione educit per ventrem lambificando . Qua: veroeftficca, educitdif foluendo . Et ipla quidcm eft infrigidatiua , narcotica , fcdariua dolorum calidorum, cx- tinctiua inflammationum , & lcnitiua , &lo- lutiua.
Kectificatio . Eft cx debiliter fol- uentibus , <5c quidam addunt quantitari ea- rum medietatem cx turbitii •, 6c taciunt tro- chilcos , & vigorant cum hoc opcrationcm earum . Et quidam addunt fcammoncam ,
& ipiae quidcm , & oleum earum ingrediun- q tur in emendatione medicinarum acutarum.
Succus autcm ipfarum, & fyrupus cx illis Je- nicndo foluit. Et violx ficca; educunt diftol- ucndo. Et ipfaz quidcm condiuntur cum zuc- caro, & melle : fcd cum mclle funt maioris abfterfionis , & minoris alterationis : & cum zuccaro faciunt contrarium. Et lcito, quod viola; non fuftincnt de decochoneaJiquid, ia quofitfupcrfluitas: Sc fuccus carum fimilitcr. Et corroboratur acctum cum infufione ea- rum, & fit mirabilc in fcbribus inflammatio- nis multx. Et melius oJcum earum eft, cuius fundamcntum eft oJcum omphacinum, aut amygdalinum.
f P o s s e . Solutione educunt choleram, 3c alterant exccfliim cius . Etconferunt mflam- mationibusomnibus, Sc fedant fodam calidam factam a caliditate vehementi. funt fomnife- tx, Sc faciunt coryzam, & leniunt pe&us, & guttur, &conferunt vux, &fynancliia:,&ea- rum iuuamentum cft magnum apoftemati- buspartium pedoris, & pleure/i,&fedant fi- tim, & conferunt propria; ficcaroppilationi he- patis,& hcpaticiuscalido,&i£leriuce,& lunt iuuamcnti magni inflammatiuisfebribus , & fitipereas.
E) o s i s . Potio earum eft ab vnci;s 4. vfquc ad s.& iiicci earum ab vncia i. vfque ad 2. & fyrupi earum cll ab vncijs 2. vfquead 4. & conditi carum ab vncia 1. s. vf- que ad 3.
Be

D E S I M P
"~De Violis.
Cap.
XI
S YLV.
Midtiplex recentium tnfufum pur £at 3 & eo . wagtijente*
3 Iola recens,eft frigida,humida,ordijie || primo;ficcata,minustum frigida,tum humida.In recente enim excremeto- la in luperficie humiditas purgatrix lubricando caliditatem obtundit, perfedtionis ip- fius,& formx cauiam. Hxc aurem fxccando rcfo- luta cum eft, caliditas prius obruta emicat, & ab ea fapor amarus , fitque trahendo purgatrix. V;o- la recesrefrigerat, narcoticorum ritu dolores ca- lidos ledat, lnfiammationes onmes extinguit, a- fperam arteriaip, & thoraCem lenit, & purgat bilcm flauam, & ab ea calorem extinguit, & ce- phaJalgiam a caufa calida. fomniferx funt, confe- runt vucc,cy uancha:, prster caetera vero pleuriti- di, & cacteris tumoribus thoracis, phlegmoncm hepatis, obftruftioncm eius ficcam, i£lerum,val- de iuuant;Sc febres fyrnptomaticas /eu mflamato- rias : fitim fedant, fed covyzam excitant. Melior eft viola matutina, cuius virtutem necjue Solis ca lor refbluit, nequepluuia diflipauit. CJum imbe- cilliter purgent,additur a quibufdam violarum parti dimidia turbith,ab alijs fcammonium,& iinguntur trochifci. Violx, & oleum violatum , vt medicamentorum vehcmentiam obtundant, ipfis adduntur. Succus violarum, & fyrupus le- niendo foluit. Violce meJle condita: magis terget, minus refrigerant, cum faccharo, contra. Nec violar, ncc Jiarum fiiccus, multam codtionem fu- ftincn t. Acetum violatum , febrium ardorem mi- re fcdat. OJeum, fit omphacinum, aut amygda- linum , ex quo oleum violatum fiet. Dantur po- tu expreffo ab vncijs quatuor ad vncias odto.Suc- cusab vnc.i.advnc. i. Syrupus vioiatus ab vnc. 2. vfqueab vnc. 4. Conditum violarum, ab vnc. 1 .& femifle advnc. 5.
DeViolis.
NEcviolam inuenio apnd Grxcos purgare •• credi tamen poteft, fi magna quan ritate fumarur, ven- tremlemre. t.riplaquidem eltnarcotica. (Quomodo narcotica,fifrigida efttantum 111 primoordine,vttu fuperius fcripfiiti i Poffe) ( olia vel per fe, vel cum po- ]enta,facere ad vencriculiexuftiones,-.>culorum inHam- mationes, & fedis cafus,fcribit Diofcor. quofdamque alferere, partem floris purpuream anginx, & puerorum comiciali morbo conferre.
OST XT nom ' ne ^ cet v,< lg° et ' iam Leucoij fjwcics \ yeniant,bic tamen dc ea,quamGrgci iov vocant, -perba fiunt. cuim quurn adbuc pluresJpecies frnt, alb&,& diuerfi coloris ; &pHrpnre£-, depurpnrea hic eftfermo,<\Ham martiam nofln vocant. Sunt vero pur- pure.-e rurfum,(quod ad flores pertinetjalia pancifoliA pajjim nafcentes, alw multi/olix non ita vulgata.fed etiam hx rurfm, quum in multis Italia vifantur locis, pancifoli/snon multo maiores; Bi^antij tamen,vt au- dioexHieron.CapelloVeneto patritio obprsdarano- bilitatem, & naturalis biftoria,pr#fcrtimq; herbarin peritum,ac ftndium infigni,vioU fpecies qugdam coli-
MANA.
LIGIBVS. 3^
A tur,catcra martu fimilis,fedflore infinitisfoliolis con~ Jiru&o,& tcquate rofam Damafcena. magnitudine,atq; odore noftrates etidfiperante,fed hanc,quanquampau cis abhinc annis migrarunt ex Barbarisillismulta ad nos,vix tamen viditltalia. Torro autem,qmm noftra- tis folia interdu laxandn alui gratiain iufcula,ac clyf- mata vfurpentur; flores tamenprxfertim in eum vjum ajfumuntur,ex quibus infufum, &fyrupus ficutetiaex rofa confici confueuit. jltqui,quum Mef.boc in loco pur gatricem vimbuiusfloritribuat; funttamen quiidfcri bi tcmere arbitrentur, neq; enimpurgandi, vel leuem baberefacultatem. Quorum opinionianfubfcribendTi fit,confulenda eft experientia. Illud Capellus ajfrmat, multifolix illius Bi^antina recentem floremvnum,aut alterum prima menfa fumptu aluufubducere insiar re- centis rofa. Sed nobis, & multis altjs obfcruatu fuit no ]3 fvmel exbibito, & ferapio ex noflratibus violisfoluti- uo nuncupato ad vncias quinq& infufione fola eode ponderepropinata,fubfequutam bilioforum excremen torum deie6iionem quamuis leuem, quacunq; id vifue rit,feufuperfluo vioU humore ,feu acredine quamfa- tis igneam deprebendensgufiatu; feu occulta vi,quam & hurniditM,& acrimonia adiuuent. Mirandum ergo non eritde'Mefue,cui,&experientia nonnunquaffi no perpctuum eft vt violapurgetJ& autboritas Serapio- nis,& jLuic. aftipulatur.Ouod autem Brafauolus in hit iusgratia,folutionem pro lenitione affumi hocinloco velit; ex ipfiu* Mefux verbis refutari videtur,qiti hu- mida-s viola-s lenire ,ficcas vero foluerenonfemel in boc capitefcribit, diuerfam a lenitione folutionefigni- ficas.jLn vero ficc<£ vioU,vt Mefues velle videtur,fol uendo aluum deijciant; nobis incertum eft,neq; qui boc q obferuarit,fcimus,rationi certe cofentaneum videtur, fi acrimonia inpmgando iuuat,vt,fuperflua depta bu- miditate,quac hebetare illam folet,& accedente ficcita te,que caloris eft lima,& ipfapropterea acrimonia ma. iori reddita,maior etiam folutiofequatur,an rationi ta men huicfubfcribat experientia,ipfi ignoramus.atper fuademur ratione, nequeputamus Auic.autMef. vnQ fcripturos violtcs ficca/S foluendo expurgare,nifi id vfu obferuaffent. quxrcsfi apud nos obfcurioreft, fieripo- tefi,vt ex foli aut cceli varietate eueniat.
Et ipfa quideefi infiigidatiua,narcotica, &c.~\ Bra- fauolns LegiJJe ait in antiquijjimo codice non [narcoti- ca]fed[optima.\ Codices tamen omnes, quosnos vidi- mm ctiam vetufti,narcoticalegunt.Et profetio vioLt, quumhumiditatefua,&frigiditatefomnum conciliet, atq; adeo fenfus obligent; Jiupefhcere quodammodo vi j) dentur-.nontamenproprie siupejkciunt,fiproprielo- quans.Tfarcoticam ergo vocari violam a Mefueputa rim,non quod vereftupefaStoriam vclit,~vt Manar.cre dit,non <p anodynam intclligat, vt altj,qui interpretem lapfum exiftimant. anodyna enim Jrigida nonfunt,atq; humida,fed temperato calore, & humore confiant:ve rum narcoticam dici violam crediderimperfimilitudi nem ad ea,qux. vere ftupeficiunt.nempe,q, b&c,vt di- ximus,dum fomnum Jucit incraffatis fua frigiditate , & humiditate in cerebro vaporibus,fenfusvelutiob- liget, & ftuporem inducat.
Et faciunt trochifcos ,& vigorant cum hoc opera- tionem earum,&c. ] Trochifcifaiuntquidam) de vio- lis abfque fcammoniopituitam educunt, ex quo Jkcile colligitur violas corrigere turbith prauitatem,non co- tra ab eoviolarum vim augeri. Sed hisquiitaMe-
fuen

D E SIMPLICIBVS-
fuen aecufant, nduertijje frimum oportebat, quid vitjj ipft turbith mc(fet,quod emendatione indigeret; dein- de vero etiam experientia diligenter attendenda. £x- ferientia profeffo trocbifcis abfqifcammonia exbibi- tts docet non tatn pituit£ t opiam educi, quam bilis eti£ fortionem. V itium, t>ero in ipfo turbitb triplex ab au~ tbore noflro notatur, q> tarde agat,q> ventriculum ofen dat, & naufeam excitet, <p corpori ficcitatem inducat. Confiatautem turbithaCtionem yiohsnonaccelerari, qu£ imbeciiles fint foluendo:in hunc aute vfum acria , CiT qua tenumm funtpartium defiderantur,quale,\ingi ber efl. eafdem violas uentriculi noxam auertere poffe non video,nififorte refrigerando; quodtame quum, & ipfct partes aliquas acres habeant; prafiare fatisnon poffunt: egetq; aflri£lione,&grato odore uentriculus, qn£ duo ex violis nonaffequimur. Forte autem ficcita tem emendan dixeris. Sed fi primo ordine humida efl,boc etiam ipfum tam imbecilliter prceflabit,vt vel eleum amygdalinum, vel quid aliud eiusgenenspra.- ter violcvsfatius fit commifcere. jlrbitrandum ergo , quod hic author fcribit, turbith corroborare violarum *ttionem } non contra ipfum uiolis cafligari.
ABSINTH I VM.
De Abjinthlo. Cap. XII.
ANT. Bfinthium multiplex eft. f Sed ill ud
ciuod intendimus, nunc eft abfin- tnium Romanum.
E l e c t i o. melius eft, quod cft remotum ab odore maris. Et quod oriturl terrisliberis, & habet tblia alba,lenia,& plana. afperum vero eft malum.Et melius tem- pus coUcclionis cft \'cr, & operationis fucci ip-
fius fimiliter, fimiliter aqua cius. Et mclius tcm« pus collccfronis florum cftprincipiuma;ttatis.
Complexi o,& proprietas.Calidum cftin primo,& ficcum in fecundo: & fuccus eius. flos cius eftcalidioraccedens ad (ecundumcftaute abfinthium compofitum ex fubftatiacalida da- te amaritudinem, & nitrofitatcm: & laciete ip- fum apcritiuum oppilatronumA lolutiuu nata rx-,6c ex fubftantia terreaftyptica,perquamac- quiritureijVtfit membrorum confortatiuum» & partium laxarum aggregatiuum .Sed ftyptici- tas, quidem plus eft amaritudine fua, & adhuc eftplusinco, quodeftexiccatum. Sedlubftatia calidamagis cft in fuperficiedominas, propter, quod fua prima operatio,qua obuiat eorpori.eft fupcr veftigia caJiditatij,quaj/ciuifti.Et /ccunda liu operatio eft veftigia ex iiibftatia ftyptica pro deuntia imprimere, & dixerutquida,quod cdu* cit pcr vcntre comprimendo: & receflerunt.
Rsctibicati o.Noneftineonocume- tum apparens. Succus tamcn ciusnocet ftoma- cho proptcr bauracitatem fuam. Et cft debilis iolutionis. Et ex rcbus adiungendis eimelio- rantibus iJIud cftrofa. Etexvigorantibuseius operationcm cft fUmusterrce, & aquacalei: & fpica addit ei bonitatis notas, & paflulce enuclea tx emendant conditiones eius.
M o d v s operationis fucci eius - Exprimc fucci eius quantum vis, & propriein mcdio ve- ris, &puriricaillud fecundum modosnotos,& fac ficcan in fole, vcl cinere calido in vafe vi- treatO jficutficcaturaloc.t Aqua autcmfubli- G mationisciusfitficutaquaro(ata,& fimilia,quc fiunt in vafis lublimationum. Abfinthium au- tem fuftinct de dccodionc mcdiocritcr.
P o s s e . t Solutioneeducitcliolcram afto- macho,& intcftinis,&hepate. Et extcnditur opcratio eius ad venas, & mundificat eas ab hu- more cholerico,& aquofo, & intcrdum educit ipiiim per viam vrinje. f Et dixit Auenzoar. Solutionc ctiam phJcgma cducit. Et dixerunt ali/, non imprimit operationcm in phlcgmatc, dequafitcurandum,&cftquafi verius. Abfin- thium quoquc prxicruata putrcfadionc , & propricpotus infti/Ioniseius in vino,autdeco- Ctionis (ingulis dicbuscircitcr drach.i.aut i.Sc aqua: ftiblimationis cius fimiliter. Etprohibet pannos a tineis,&vermibus. Et confcrtiuua- j-I mcntum magnum contritioni, & contufioni mcmbrorum,&proprie cum mcllc,autcalefa- £tu cum vino,& pauco cymino.Et fi in vino,aut aqua decodlionis cius, & radicum cucumcris a- finini infundatur lpogia, & cxprijnatur,& Jige- tur copriniendo Jupcr tempora,cofer t hemicra ncc & oleum excis fadumfimiliter.Et vapora- turauris ex aquadccodioniseius,autvino,& cofert dolori auris,& tinnitui, & furditati. Et cii abluiruros cum aceto dccoctionis eius rcmouct foetorcm oris a putrefadionc gingiuarum,& partium eius, & vinum deco£tioniscius,& cor- ticumcitri,&aquafublimationisipfiusconfert focton oris propter rem putridam,quecft in fto- macho. Succus aut cius cu nucleis pcrfici intcr- ficit vermes in aurc. Exabfinthioquoq; &fu-
rao-

DE SIMPLICIBVS-
37
motcrrcc, & paflulis fine interioribus,& mvro- A confeit.Abfinthiuminnocentcrfumirur,fuccota-
balanis citrinis, fit potio bona ad pruritum,& lcabiem. Iplumquoque ftomachum,& hepar corroborat. Appctitum mortuum excitat,op- pilationes aperit, & morbos oppilationum cu- rat,(icuticlcntia,&hydropiiis. Vermes interfi- cit,& cducit,& proprie eleclarium factum ex eo inhuncmodum. Accipeabfinthijdrach.2.cu- phorbi; drachm.i- & s.cornu ceruini adufti dra- ch. 5 .mellis quantum fufticit. Confert etiam ab- finthium iuuamentum magnum febribuslon- gi temporis,&febribus oppiiationum.
D o s i s quoqueipfiusdecodl:i,autinfufi,po- tio eftab vnc.5. vlquead 8.& puluerisciusadra- ch.2. vfque ad 3 .&iiicci a drach. 3. vfque ad 4.
T>e Abjlnthio. Qtp. XIX.
Bfmthium cum multiplex,Romanu IksSrzi eligimus,folijsalbis,leuibus,& planis, no afperis,odore iucundo,abfinthium marinum nihil imitate,Iedum inter-
vtres rett» neat t non ignii prim*.
SYLV.
^AbfmtWttan
fQTiticu ,feu Cappadcciii jDicfcor. &
tur ra Ji'oera,calidum ordincprimo, ficcum f fecudo,
'^ITnmZu in quoto etiarn calctflos. Conftat fubftatia dupli- ci,A r nacalida amara, nitrofa,purgate, obftruda Ii- % t ertio berante,altera terrea ftyptica,partes cogedo robo- faluberrimum,& ex eockm Diofc. quod valet ad mHa- rante,largiore prxfertim ficcatu. Cum autem fub- tiones,ftomachique ac ventris dolores.fi cum fefeli bi-
bicfc.it & 0 ;„ c m\iA* fir -fiinprfirinvia. vbt fimnrnm ef
men kditventriculum ob nitrofum fapore. Quia autem lmbecilliter foluit,rofe, fumaria, ferumla- ctis,fpica,vuce paftcc purgatar,ill*mifcentur,vt me- lius,&tutiuspurget.ColIigitur vere,&fuccusex eo,vere mcdio prcefertim,extra<ftus,fole,vel calidis cineribus in vaie vitreo iiccatur,vtaloe.aquaexco vtrofis,& alijsfublimando deftillatur eodemve- re.flos veroarftatis principio legedus mediocrem fuftinetdecodionem.Abfinthi; dccoctum,vel in- fulum bibitur ab vnc. 5 .ad vnc.8. luccus a drach.j. ad diach.4. puluis a drach.2. ad drach.5.
De Abjinthio.
Dlofcorides, Plinius, Galenus inter purgatoria me- M ANA, dicaminanumerauere. S e d illudquodintendi- B musnunc,eft abfinthium Romanum.)Ne(ciovbi fom- niauennt Arabes abfinthium hoc Romanum. .Diofco- rides, Plin. Gal.laudant Ponticum, quod Hore,& folio minore,quam caTera dicit Gal.i.cuvat. meth.odoreque non modo non infuaui, verum aromaticu quid pr^ fe fe- rente.Taleegoin Pannonia,& vidi,& gullaui. Cappa- dociumetiam Diofcorides, Romanum ne nominauit quidem. S 1 c c v m in fecundo.) ln tertiodicit Galen. Svccvs nocetllomacho.)Addeex Diofc. quoddolo- rem facitcapitis: &ex Plin. quoddecodtu ell ftomacho
loln Kafft rv* f 1 tv< A T M , ^ 11 _ 1 * /1
batur:& q, crapulx refiftit,& mefes citat. S olvtione educit choleram.)Educit biliofa ftomacho,& ventri in- hxrentia,Diofcoride tefte. E r dixit Auenzoar. folutio- neetiam phiegmaeducit.) Hocapertencgauit Galen.
£ t aqux fublimationis eius.) Si hic aqua communi modo fueritparata,exiguascerte vires habebit. Nos au- tem fcimus,& alibi docuimus modum eliciedi aquam,
C qu<E odorem,& (aporem eius retinet,& cum his,vt con- fentaneum rationi eft,etiam alias vires.
P o t v s infufionis.) Curat etiam inappetentia, atque arquatum morbum,vc fcribit Diofc. & thoracem pur- gat cum iride.Seminis drach.fex dabant antiqui,cu ma- (ini aqua"fextario,purgationisgratia,(ecundum Plin.
SEmen drach. fex cum mannx aqu« fextario purgationis gra. 5 y L V tiaantiquos dedilie, teitaturPlin. Diofcorides. thoracem pur- gat cum iridc,& ifterum,inappetentiamque fantt.
DE abfmthio ltalico verbafcicitTlin. Ii.z7.de qm qq 5 f» Mefuen,&^iuic.intellexiffeverifimile efl,quum de F{omano meminerunt. Einjdemgenervs cft Toticum fi diligenter conferas ,fed Italico magnitudine,craffitu- dine,odore,& fapore etiam ipfo inferior,quaim Tlin.
Italico Tonticum effe amarim fcribat. Illud certum efi Mefuennonde Seripio,nonde Santonico,fedde tertio abfmtbio,quod&Tontus,&italia ferre folet.verba
ftatia eius calida fit fuperficiaria, vbi fumptum eft abfinthium, ab ea priorfit a&io, aterrea ftyptica pofterior,per quam coprimendo ventrem/oluere nonnulli male funt opinati.Bilem enim ftauam,& aquas a ventricuIo,inteftinis,hepate,venis, vacuat ctiam interdum per vrinas. Pituitam vero aut non vacuat,aut maxime paucam,licet phlegmagogum quoque lpfiim Auenzoar ccnfiierit,Abfinthium a putredine vindicat,pra:cipue potu quotidiano vn- cis vnius,vel duarum,vini,aut aquae,cui infufum, vel incoftum fuerit,vel aqux ex eo fublimatae.Sic- cumidempannis interpofituatineis,& vermibus vindicat,& tutos reddit. Paitibusattritis,aut cotu- fis,prKcipue cum melle aut vino,& pauco cymino calfa&um,& appofitu mire confert. Si vino item, autaqua,aut oleo,cui abfinthiu,& radix cucume- risagreftis incofta fuerint,(pogia merfa,& expref- fitemporibus alligatur,hemicraniam ianat. Auris quoque fuffita vino,aut aqua,cui incoclum fit ab- finthium,dolore,tinnitu,fiirditate hberatur. Ace- tum item aut vinum, cui inco&um fit abfinthium D ftcere. propterea miniminobis momenti videtur,quod cum cortice citri,oris f^torcm a gingiuaru,& den- Manard.multicefiimat,quod fcilicet Mefues,atque A-
tium,vel materiaru in ventriculo putredine emen- dat.Irlem prgftat aqua eius deftillata.Succus abfin- tVi\j cum nucleisperficorum,vcrmes auriu,& alia- rum partiu enecat,& educit, fed maxime hoc ele- ftariolumbricos enecat,abfinthij vnc. i.euphorbij drach. 1 .& dimidia,cornu cerui vfti. vnc.dimidia, meJlis quatum fufficit. Ex abfinthio,fumaria,paf- fis vuis purgatis,myrobalanis citreis,potio fitco- e*fin <to- moda contra pruritum, & icabiem. Abfinthium XTfJr"."' ventriculum,&hepar roborat ,appetetiam excitat, obftru<ftiones tollit,& inde natos aftc£tus,vt i£le- rum,liydropem 3 febribusputridis etiam diuturnis
uic. Romanum abfintbium pr£ponant,Diofcoride,Tli- nio,& Gal.Tonticum,& Cappadox prgferentibtis.Hic certe de abfintbio agit,quod Itali? frcquentim efl:qua- ie & Romamm esi.taleautem eft,& Tonticum,fedob minorem amaritudinem,& odoris grauitate vetriculo gratim,qualtalicu.quarc & d DioJ'c.Gal.&Tlin.pro- batur magii.Solutrice tamen vi,quia Italicit praualet, quod etia amarius eft,,ppterea P^omanu d Mefue boc in loco £poniparfuit,vbi defoluetibws agit medicametis.
Calidii eft inprimo,&ficcum in fecundo,&c ]Galc- nmficcumfacit in tertio,vt etManar.fcribit: quafen- tcntia jLuic.2.Can.magisprobare videtur.Sed quit affi nes fmtfecudigradm fints,&initiu tcrtij: non eft diffi- Mefux* G eilc,

DE SIMPLICIBVS-
cile,&hac lite dmmere,yt aliaf buim generisfupra.
Et extcditur operatio eins ad vena4,&c.] Si abfni- thium per vrin<e viat biliofo,& ferofo humore fangui- nem expurgare,&Jjydropem etiam curare poteji,vt vfm docet; mirandum profetlo non eft,fi hic author ad vencvs ciw vimextendiaffirmat-.mirandu. vero deiliis videtur,quiavenis,advrin<£ quide viM,nontamenad intefiina,biliofum,&ferofum humore trahi admittunt. quum tamen attraUa ad cauam venam excrementa no multo difficilim ad lteflina,quam ad renes reijcipofjint. alioqui vero,qndd ob multam,qux abfintbio inefi aflri- £tionem,& exiguam caliditatem fujpicatur hoc ipfum haud omnino ejfe verum; nbbisnegotiumnon fkcit,qui ftue fuccm exhibcatirr,fiue decottum,def&cari antea, quam exhibeatur a terreflribns partibm, quibm infi- det amaritudo, vtrimqnc fcimm .& ab ea quantacun-
*~De Stoccha.de. Qtp. XIII.
Toechas,quod medici laudant,eft fte- chas Arabicum, f & eftplantafolio- ruin fubtilium oblongorumhabens ftipitem fubtilem, cineritium,cuius eleuatio luper terram eft in mcnfura cubiti; & habct flores affimilates fpicis filiginum,fed funt breuiores,lme femine.
E iectio. Meliuseft Arabicum. & melior pars planta: eius eft ttos. poft hunc folia.
C omplexioj & proprietas. Calidum eft in primo,& ficcum in fecundo. Et eft compofi- tumex partibus tcrrcis frigidis dantibus eifty-
pticitafem paucam,&expartibus igncis fubtili que esi, aslrutione, expurgationem nihilominmper F bus,a quibusiniiint ci acuitas,&amaritudoried vrinaA non morari abferuamus. acuitas plus eft amaritudine fua, & amaritudo
Et dixit J.uc7oar,folutione etphlegma educit,&c.] plus eft ftypticitate ipfius: propter quod eft fub- QuumjLuenxparpituitamtrahiabfinthio velit,&Ga tiliatiuum,refolutiuum,aperitiuum oppilatio- lenus quoque j.Method. tenues quofcnnquebumores os num, abfterfiuum, & natura: folutiuum, & eft ventriculi affiigetes expurgari abfmtbio fcribat,fkte- pra:fei-uatmum,aputrefa&ioncprohibens,&eft:
ri videturpituitam quoque tenuem expurgari. Contra tamen & Gal.$.fimpl.med. vui de abfmthio agit,aflri- ffionis gratta,qu£ in eo amaritudini pr£pollet, ipfum nihil adiuuare ad pituitam ex ventriculo eliciendam fcribit. Ita& Mefues recitata hic jLuen^oaris fenten- tia,aliquos fubiungit velle abfinthium inpituitam non valere,quos ipfe magis comendat. Verum paucis,Gal. 5 .f:mpl. non ex ventriculo expurgari pituitam negat,
cx parte ftypticitatis paucz in eo confortatiuum cordis, & cercbri, & neruorum, & vifcerum: & hoccftcfic,&proprictas cius.
R ectificatio. Prohibendum eft ha- bcntibus choleram in ftomacho . Conturbat cnim eos induccns fittm,&vomitum, & juftua- tioncm laboriofam. Nocet etiam caiidam,& ilccam complcxioncm habentibus,8t qui funt
fed ex ventre,ideflexin inteflmis. alioquicertc exter- in poteftatccholcra;. Ipfum quoque eft ex debi- foriam abfmthij vim amaritudini fumm<ecomunciam, liter ioluentibus, propter quod redc mifcedum
non tamparua via hcbetariputandum efl.
S T OE C H A S.
G eft ei falgemma, & myrobalani nigri cum co, aut cliebuli,magnificant enimoperationeeius. Et fimiliter fcilla,& proprix in a:gritudinibus capitis. Et in vfum quidem in aqua cafci melio- ratuirin conditionibusfuis. Etpaffulacfineinte- rioribus fiiis funt ex his fimiliter,qua: emendat - Similiter fal,& lalgema reftificat illud, &pro- prie adomnem partcm eius icxtuphim ipfius,& luccus pomorum dulcium in decoftionibus cius vcriricatillud. &fit exco,& paucafpica,& olco vctcri olcum bonum, iuuamenti noti. & flores quidem cius dccochoncm parum iufti- nent,plus quoque folia.
P osse, Solutione cducitcholeram nigram, & phlcgma. mundificat cerebrum,& neruos,& membra fenfuum,& confortat ea,& confert iu- H uamentum magnum xgritudinibus frigidisin ipfisfecundum omncm modumvfus eius,fiue in potibus,fiue in fomentis,& lauacris.&oleum ipiius confortat cerebrum, & neruos, & calefa- citeos,& viuificat. & in medicinis ftccchados ,fi iungaturfcilla,velacetumeius,eftmedicinabo- na epilepfix, & vertigini. Etcumlapidelazuli, aut tale Indo,autalijs valcntibusadeam,cofert melancholix,& xgritudinibus timoris.& mi- fceturei buglofta, & fuccus eius, & aut fuccus pomorumdulcium adcegritudines cordis mc- lancholicas : & vaporatio decoftionis eius a- pcrit oppilationcsnarium,& eft medicinabo- naoppilationibus (plcnis,& hepatis, & vifce- rum : & eft fedatiuum dolorum qui funt in neruis, & inftrumentis iunclurarnm, & lacer-
torum

DE SIMPLICIBVS. 3 s
toritmrccundumomncm modumadminiflra- A eiufdem nominis generatur :quT Maffili^ oppofira e/h tionis cilis. & contortilt intcrion omni<l ,(jli ;i* a HT elt planra foliorum fnbtiliiim.)Nonfoliorum fubti- ffigiditateriintla.'la,&propricmatcriali.&pro- "' rn '
hibct a putrcfadione. Et iplius lyrupus,&alij modi adminiftrationis eius liint medicina bo- na quartanx, & febribuslongi temporis,&pro- priephlegmatis.
Dosi s.Decodioniscius potioeft abvnc.5. vfquead 7. & pulueris eius a drach. 3. vfque ad 5.
De Stcechade. Cap. XIII.
lium,ait Diofc. fed lepto carphon,quafi dixeris,tcnuium ieftucarum. Hermolauscirrulas !Ucerpreta r ur,longio- rum foliorum,comamquchabere Thymi. Pliniushyf- lopi,& odoratam, eiufque decodhim facere ad thoracis pallionesjficuti hyflbpus,renuare quoque,& abltersere. J uniusleuarepectoris dolo'res,men(es cjere ,&r antido- tis mifceri]. Galenusvifceraomnia roborare/c vniuerfi corporis ]iabitum,atqueobftruchonesapcnre.
C^Vm Stachctsnonin St&ibadibus tantuminfitlis, COST, J vtputatTliilib.zS.fedinItalia,&.Arabiaqno- cap- n..
SYLV.
iSfteriagal-
duu exifulu flcechadiyus <ad mnJsiUa\ fjrtcu lau-
Tctclias kudarior Arabica . efl herba folijstenuibus,oblongis,ftipite gracr*
' ftans fubftanU)S,vna terrea,frigida, ftyptica,& ea * L pauca',al tcra ignea,tenui,modice amara,acri mul-
jate ta/ntn Jjurgatnce
tu *f' nt \ g£ l icnis ^ aliorum vilcerum ob/iructa ; putredi
alibinafcatur; de ^Arabica tantum verbafacit Mefues,qux notior illi fitit.Hac,(juf ipfa etiam Gallica, _ . „ /? rctic aduertens, exccilentior eft,vo perperarn vturt-
li,cinericio,cubitali,flore lpicarum fr- /«r noflri medici,quamuMDiofcor.Galhcam prxfcrtim liginis armulo, breuiore, finefcmine, -probct. cuifcihcet jlrahica ignota fuent. ^An autem calida reccffu primo, ficca fccundoduabuS con- ® /'luendi viresfla chas babcat;quia nequc Grxciidad-
uertere,neque deiecloriamvllam in ca vim vfudepre- bendimus,multi funt qui ambigant. Scd quum jiui- cen. & Mef. educi pituitofum,(jr melancboluum hu- moremtefientur; ego profcElonon omnia experientix. buic (juotidian.c tribuetidum contenderim : credidcyim potius,ficutiinrofa planeconj'picimus,fta-chadi jLra- bicxffeu b.tc fpeciei,feu foli tantum ratione expurget, quod hicnon differo) non niji reccnti, feurecens exic- catA purgatricemineffe facultatem. quare quiaipfam ex jlrabtbus non nifi inucteratam habemus, nos quo- que expeftato euentu frufiratur. Torfd injicechadis hi- Jtoria,quod Mefues foliorum ejje tenuium dicat; Dio-
u _ fcorides vero feflucarum,feuvt F^uellius interpreta-
nos calfaciendo,ceu vitam lllis reftituit. Sumpta tHr >f ur culorum tenuium; nulla controuerfia eji. fed ftoechas cum fcilla,vel accto {cillite,epilepfiam,& vr ' ,m 4 ue vcritatiplane confentit.
Kr S cr. ^r «. tUH1 .tenuar,terget,purgat,rcfoluir,aperithepatis,
ita aperit, - - ■ — -
mtnfcs cittl V-Jcera ota «b* corp^re-
nemprohibet. omnes inwrnas partium intempe- 'roh ries prxlerrim cum materia, corrigit. ccrcbrum,
rat, thoracu « 1 • T
dci.ru , c- neruos,cor,&:aliavilcera,partes<jue omnes mter- nas vi pauca adftringente roborat. Purgat autem g IL ?Un ' atram,& pituitam ctiam cx cerebro,neruis, & fenfuum inftrumentis,easqi partes roborat.om nibus frigidis alfectibus eft lalubre,fotu,Iauacro, potu. Olcum quoque ftcechados cerebru,& ner-
vertigincm iuuat.cum lapide Cyaneo,aut fale In- do,aut alijs valentibus,confert melacholicis affe- £tibus,quibus timor,& meror comes adeft. Cum fucco autembuglofti, aut pomoru dulcium,alfe- ctus cordis melancholicos muat: dolorem neruo- i*um,iun6hirarum,mufculorum fedat,quouis mo doadhibita, iiiffitu narium obftructione expedit. Syrupo,vel alia forma floechas /umpta,quartanis, & rcliquis diuturnis febribus,pr^{ertim pituitofls fuccurrit. Calidis ,ficcis,biliofiS ,pr3efertim quibus muita bilis fiaua in ventficulo rcdudat,eft noxia, quia turbatventriculum,&: litim,vomitum,ardo- re moleftum excitat.Quja imbccillitcr purgat,ipfi additur pars fexta falis,&: filis gemmx,additur &
De Fumoterr£. Cap. XIIII.
Vmufterra: cftex mcdicinis benedi- ANT. ttis. verum exuberantia cius exemit eum a numero medicinarum pre- ciofarum. Eftenimcumhoc,quod cft folutiuus,natur £E confortatiuus,& cft coadu- natiuus partium laxarum, & praparatiuus. nec eft in eo nocumentu apparens. & eft ex eo alius, cuius flos eft fubalbidus,cineritius,& alius,cuius color eft pallens,violaceus.
E l e c t 1 o. Melior eft cuius herba eft viri- distcnera,& cuius folia funtplana,&tenera,& cuius flos eft fubuiolaceus. CrUpus vero non eft Et melius tcnipus collcdionis hcrbx
bonus
cius, & operationis liicci ipfius eft principium mvrobalanus nigra,aut cepula, vt valentior eius D vcnS) & fcminis cius,ipiius finis . fiataftjo,&:fcilla,prsecipuein capitis aftecfibus, Complexio, & proprietas. t Dixerunt item in fero lactis macerata,vel coCta,fit potetior: quidam quod eft frigidus, & dixerunt quidam
M A NA
cumvuis autempalhs purgatis fucco pomorum dulcium cotfa, inuocentior. Oleum vetuscum ftoechadc,& pauca fpica fattum,cft cfticax. Pars ftoechados potioreft flos,paucam dccottioncm iuftincns,logiorem vero,eius folia floribus igno- biliora. Potatur ftccchados dccottum ab vnc. 5. ad vnc.y.puluis autcmadrach.j.addrach.J'.
De Stxchade.
SToschas grxce dicitur,nec inter purgantes medici- nas ab ea gente computatur: quod Auicen. quoquc conhrmauit .iTicHADOS Arabicum.Non Arabicum, fcdpotius Gallicum;nam teltc Diolc.& Plinioin infula
aliud. Sed fecundum vcritatem declinat mo- dicumad latus caliditatis,quia virtus calidain eo,hcetlit minor frigiditateipfius,tameneftin fuperficie dominans. Et eft liccus in fecundo. Et fcmen eius calidum eft . Ineft cnim a fub- itantiacalidain ipfo amaritudo, &acuitaspau- ca,quare factus ett lubtiliatiuus,& penetratiuus, & aperitiuus oppilationum, & folutiuus natu- ra:,& a lubftantia frigida ftypticitas, aggregatio, &confortatio. Seditypticitas eftplus amaritu- dinefua.propterquod magnificata eftoperatio fua parum egens externis lolutiuis. fimul fa&us &confortatmus.
G 2 R e c r 1«

T)e Ftimarta,. Cap. XIIIT.
SYLV. Vmaria in fiiperficic calida cft,in ,pfun-
do fngidior,non abfolutc frigida cum quihufdam,ficca ordine lccundo . Al> llla autem fubftatia calida(c|ucc fcmini maior ineft) eft amara,& fubacris? purgacoria,at-
FVmaria qmrn ex oculls lachrymas eliciat,& ipfis CQ S T, claritatem conciliet,ex eo capniapud Gracosno- men traxit: non rncminit tamen Mefues debac re,fcr- tajfe quod fabeteregi, qux vox jlmcen .p lant& huius eji nomen,no eam habet .Arabice denominationem ex fu- H mo,qnam Gr&ce, & Latine . jiddc etiam, idquodex multis locis confirmari poteft,non legiffe hunc Diofcor. bifloriarn,nifi forte admodnm deprauatam. jtt vero detemperamento fnmarix non fatis confentire interfe primarij medici videntur. Galenus lib.de fimpl.med. fhc. eam acri fimul & amara participare qualitatcs fcribit,non tamen carere acerba,quibm verbis (vt Ma nard. quoque aduertitj quia acredinem,&amaritudi- nem acerbitati pr&ualere innuit ,pr<eferre etiam cali- ditatem fi-igiditati videtur. Galeno affentiri,&Me- fues videtur,dicens fumariam fecundumveritatenuj declinare ad latus cahditatis. Contra tamenj-uicen. Z.Canon.inprimo ordine fiigidorum hancponit: afii- pularique jlutcemn-e,hic quoque authorvidetur paulo pofl fubiungens aftriffionem inea,prxualere amaritu- dini.certum autemefl aflriffionem fuccedcre frigidi-
tati,
d e s i m V
Rbctificatio. Non eftin co nocume- tum manifeftum: led vigorari indigetin opera- tione lua. & ex rebus hoc facicntibus funt my- robalani,&fcne,&aqua cafei.&ex emendan- tibusopcrationemeius funt Kefmes, & paflula; iine interioribus,& mel earum.Operatio autem fucci eius eft,(lcut diximus de fucco abfinthi;,Et impleantur cx fucco eius vala vitreata cumlu- pcrinftillatione olci. conferuatur tempore cx- tenfo ad vfus vbi oportet.
P o s s e . Solutionem facit facilcm, & | edu- citcholeram,& humores aduftos,& virtuseius cxtenditur ad venas, & mundificat fanguinem, & clarificat ipfum. Et eftmedicina lolennisfe- cudumomnem modum adminiftrationis eius agritudinibus,&infe<ftionibus cholcrx, & hu- moris adufti. ftcut eft lepra, pruritus,& lcabies, &impetigo, ferpigo, & fimilia . Et eft iimiliter medicina bona oppilationu omnium, &xgri- tudinum,quorum mater e(l oppilatio. Et cofor- tat ftomachum,& hepar,& vi/ccra, & coadunat partes,aquibusaducnitmollificatio. t Confert ctiafebribuscholericis, &febribus oppilationu.
Da-si s. f Potio fucciipfiusabvnc.5.vfqne ad2. &decociioniseiusab vnc.10. vfquead ij. , & pulueris eius ab drach. 3. vfque ad 5.
1 r c 1 b v s.
E tenuans,penetrans,obftrucla nperiem. Afrigida
autcftypticaconftringendo,ventriculu,hepar,& c r Z}*t',x* ccetera vilcera laxiora,& molliora roborat. Qua- propter ad aftionem nulloexterno egetauxilio,<"* pi >-™ cum per fe purget,ac roboret. Purgat vero bile,& %''caUn.' vftos humores,et ex venis: clarum ob id,&pui um fanguine efficit, ob id mire prodeft morbis oibus hos humores fequenbus,leprar,fcabiei,pruritui,im petigini,ferpigini,& /imilibus cutis viti/s.Quia ite obftrudaliberat, morbosoes indenatos /anat,vc febres bilioias putridas. Herba eft innocens: qa ta- xnenmagnavbiquecopia luxuriat,vilefcit. Florc eft nunciubalbo,cinencionuc,nunc pallido,vio- lacco. Optimaeft viridis,tenera,foli;s teneris,pla- nis,non cn/pis,flore fubuiolaceo. Hcrba & fuccus
F cius initio veris funt efficacilsima,fcmc veris exitu.
Quonia vero imbecilh 9 purgat,fortior euadet cu myrobalanis, fenna,fero ladtis,palsis vuis femine caretibus,melleex his paflis.Succus extrahitvtfuc- cus abfinthi;.in vafe vitreo diu feruari pot oleo /u- perfufo.fucc 9 aat ab vnc. 5 .ad vnc. a.puluis a drach. _j.ad di-ach.5. decoifhrm ab vncijs io.ad vncias 15.
De Tumo terr.c.
CApnion Grxci vocant, Latini ftimariam. Lcnire MANA. ventrem tradic Gal.expeiimento CLiimdam idioti ficcumfubdudhonisgratia cum melicrato exhibentis. Dixirvnt quidamquodefi frigidum.)Auicennafri- gidum facitmpnmoordmc,&ficcum infecundo. Ga- icntis videcur fcciiTc calidum,acri fimul & amaradicens parcicipare qualitate,nec carere acerba,qui loquendi mo
G diiSjvincereincocaliditatemdemoftrat. Et ducitcho- leram.) Diofcoridcs,& Galenusper vrinam.P/iniusab- folutedixit,quod detrahitbilem. Confert etiamfe- bribus)Aetiusdari tutoaitetiam his,quifebriunt. Pra'- rermifitautem Mefue pr.rtipuas eius vires,a quibus &: nomen accepir,quod lachrvmas,fcilicet inftar fumi edu citjVifum acuit, renafci euulfas palpebras prohibet,vt Diofcorid,Plin.Galenufqueteflantur. Potjo fuccicft ab vnciamediaad duas.) Vixptiroe/Tcram mollem ven- trcm,qui ea quanrirarcJcniatur. Auicenna vfque ad vn- cias odtpprxbcc. Mulrosego noui,qm Auicenna: etiam moduni longe excedunt.

DE SIMPLICIBVS.
39
Uti,am<tritudinm calori,Galeni fententia. quare dif- fentirebmc etiama Galeno dixeris fr&ferente acre- dinem,& amarituditiem acerbitati. Cteterum fi rctte hxc perpendamw, nulla forte efl inter hos controuer- fia. Galemsquum fumariam acri,& amara qualita- te participare,nec plane carere acerba fcribit,non ta- men pr<£ualere alteram qnalitatem alteriafjirmat,vt Manard.putat.proptereaque nonJiatuitplantam banc inter calula-s ej]e reponendam. Mefues quoque,quum ait declinare ad latm caliditatis,nonprxualere tamen caloremfrigiditati exiftimat. immo ftatim jubiungens ■virtutem calidam ineaeffeminorem frigiditate,inter frigida reponit: babere tamen partes calidas, atque eas in fuperficie,fatetur. J^eque etiam quod Mefues acerbitatem prtiferat amaritudini, Galeno aduerfa- tnr: quando,vt di£ium eft, Galenm inejfe quideni tres eas facultates fumaria teftatur, acredinem, amaritu- dinem,acerbitatem: fed nullam tamen alij pr&ponit.
Totio fucci ipfiws ab vnc. 5. vfque ad 2 .&c.) Quum codices omnesita habeant,meo periculo affirmarirtL^ fumendas eas effe notas [ 5. & 2. ] pro quinque,& vn- decim,vt arithmctic£, quibus vulgo vtimur,fignificat, alioqui,quum ^iuicen. ad Libram dimidiam exhibeat: &maiorem etiam recentis copiam fumi poffe quoti- diano vfu experiamur,infirma ejfet propofita d Mef te menfura,fid femuncia adduas vncias propinaueris, qnod etiam Manardws animaduertit. Sed& vbi ait. [&pulueris eim eft a drach.$. vfquead 5. ] mendum adejfe fuJpicarer,ponendasjue pro 3 ideft drach. 5 boc eft vncias,vt nofter manufcriptus codex babet: nifi tantam puluerts copiam nimiam effe animaduerterem, & qux deuorari facile purgationis vnius gratia non pojjet.
EVPATORIVM.
^De Eupxtorio. £af>. XV.
Vpatoriumeft herba Iongitudinis cu ANT. biti,amaritudinis multe, cuius folia funt ficut centaurece minoris, viri- dia,fed funt afpera, & incila, & fti- pes cms eft fubtilis,& quando cxiccatur citrine- jfcit.Eteleuanturfupereum flores,qui funtficuc fubcitrini,longitudinis pauca:. Etfuntquidam quidixerunt,quod eupatoriumeft herba puli- cum,in qua eft vifcofitas adhxrens.
Elect 1 o .Meliustempuscollectioniseius cft tinis veris,& operationis fucci eius fimiliter.
Com plexi o, &proprictas. fCalidumcft in primo gradu,& ficcum in fecudo: & eft com- B pofitum ex fubftantia calida iUbtili: quareeft fubtiliatiuum, incifiuum, abfterfiuum, mundi- ficatiuum,& prasfcruatiuum a putrefadione, &refo!utiuum conueniensfine attraclione: & cx partibus terreis. quarc eft in ipfo de ftyptici- tatealiquid,propterquod eft confortatiuum,& coadunatiuum.
Rectificatio. Debilis eft (olutionis, fed confortatur virtus eiuscum aqua caiei. Et modus operationis fucci eius eft ficut diximus deabfintnio.
P o s s e . t Solutione educit choleram, & phlegma facile. Etconfortat ftomachum, he- par,& vifcera, & confert doloribus eorum. Et cft medicina folennis oppilationum omnium, & aegritudinum ab ea fattarum. Fcbribus au- C temlongitemporismircfubuenit.
D o s 1 s. Decodtionis eius potio eft ab vnc. 4.vfqueadd.& pulueris eius abdrach.2.vfquc ad j.Loco eius poniturin defe&u ipfius,abun- thij,& afari ana mcdietas ponderis ipfius.
De Eupatorio. Cap. XV.
VpatoriumVverba eft cubitalis, eximioc SYLV- amaritudinis,folijs centaurij parui,vi- ridibus,afperis,incifis,caule tenui,qug iiccata flauefcit, floribus fubJuteis ob- longis. Quibuflam herba pulicum di<fia,ob len- torem ei adKarrentem ,Ca ];da eftgradu primo,/ic- ca fecundo: duplici cjuocjue conftans fubftantia, calida,tenui,qua bilem,& pituitam facile purgat, D tenuat,incidit,terget, expurgat, putredinem pro- hibet,refoluit fine attradione, obftru&iones tol- lit,& morbos ab his natos fanat, febribus diutur- nis mire fubuenit. altera eft terrea adftringes,qua ventriculum,hepar,& ca:tera vifcera cogendoro- borat. Cu lero ladis efficaciuspurgat.per fe enim eft imbecillum. Herba colligitur. fuccus exprimi- tur,vt ex abfinthio,fine veris. Decoftum eius da- tur ab vnc. quatuor ad vnc.<J. puluis a drach. 2. ad drach. tres. Eius penuria , abfinthi/, & alari ana pondus dimidium.
Dt Eupatorto.
r On facile fuerit diuinare,quanam herbam hoc MANA. loco pingat: veraenim Eupatorium a Diofcor. &
Mefua. G 3 Plinio
N5

D E SIMPLICIBVS.
Pl /nio defcripta,tantum ab hac (iifFert,quantum cen- E H&c ergo quumita febabeant (nc interim dc Serapio-
taurij tenuis foliaa cannabinis. Calidvm eftinpri- nealiquid dicam,qnem Jluicen.femper emulatur,qui
mo) Obfcuriffimam effeeius caliditatem, fcripfit Gal. ipftfjimam plantam Diofcor, vtfdem prorfm notis de-
Gri 'cum,vel Arabem ,purgandi vim huicherbxadlcri- cenj perjuademur ipfi ae ead^m planta,&Dtofcor .&•
bentem: immo deea lcripht Diofcorid.cum vinopo- %Auiccn. intcllexijfe, tametfi, vno excepto ^AnguiUario
tam valere dyfenterix. yir< > noflra tempejlate de berbaria re benemerito ,fe-
cus velle ctteros omnes videamus:illam veroplatam,
CQST Vyp ator ' um &Mefue,ahudab jtuic.c'?Gr<e~ qu&proAuic,eupatorioofiendifoletiniecorisaffcBi-
' Xh cisdefcnbifatis conjiat. Quxitemplant<epro cu- busprobatiJfma,eiufdem Auicen. eupatoriumnon effe
patorio Mefu& Auic. & Gr&corum fumantur,e{lom- credendum ejt,qu<x. floremluteumnonbabeat,vtnenu-
nibwscognitum,quare b&c nonefl,vtnos fufimprofe- far,nequefoliacannabinismultumfimilia. Quidau-
cjuamur. illudpotim explicatu dignum videtur,an eu~ tem gracisfcriptoribus fit h&c planta,tametfi I[uellius
patorium ab Jluic. defcriptum vere aliud fttab eupa- firdoffijf. hydropiper effe Diofcor.putat: nobis tamen
torio Diofcoridis; an etiam Mefux eupatorium a Grx- fatisconfutariillius opinio d Matthiolo videtur,neque
cis fub aliquo nomine fuerit cognitum . Trofeclo quod quid apud Grxcosfuerit,ha£ienus pro certo babemus.
aliud defcribatur ab jluic. aliud a Diofcor. confentiunt F C&terum,vt ad alia nunc fermonem conuertamus,quid
recentiores omnes,aflipularique bus vidctur vtriufque de eupatorio Mefux? ft boca Diofc\& Auic. eupatorio
plantji ab vtroque fcriptore delineationes, quas certe differt,fuit ne hoc Grtccis medicis fub alio nomine co-
ft quisperpendat,non eiufdem effereidixerit. Videtur gnitum?Sanc diligentioresnoflritemporis medici age-
etlam Mefua eupatoriu,ideJi berba lulia,qua pro Me- raton a Diofcor. defcriptum effe Mefux. eupatorium pit
fu£ eupatorio ab omnibws fufcipitur,Gr&coru effe age- tant. Contra tamen,qma Diofcor. agerati folia non te-
raton,ficuti collationefhffa cum Diofc.tn agerati hijio-. vui centaurio ,fed origano fimilia effe dicit, neque de
ria confpicuum effepotefl. Ita ergo doftifertomnes no odore meminit,qui in Mefua eupatorio eft infignis,aut
ftri temporvs fentiunt. CAterum funt,& h&c diligenter amaritudinem,&purgatricem vim fuo agerato afcri-
ftngulaperpendenda,ne errandi anfam alicuiprabeat. bit,qv& in Mcfua eupatorio funt: ad b&c etiam. quia
Trimum autem noncaret fufpicione,quod paffim pro ageratonciere vrinam, & vuIua durities mollire,au-
certo babetur,defcribi fcilicet diuerfa a Dtofcor. & tboreft Diofcor.habetque biec ipfaplanta Galenitefli-
Jluic. etenim fi quis dotes d Diofcor. buicplanu afcri- monio vim pblegmonas digerendi, & difftpandi,quas
ptasperpendat; eafdemab^iuicen. tjfdemfer£verbis dotesde eupatorio Mefuesnon fcripfit: ac prttterea,
repetitas animaduertet.nempe,quum huiusfoha dicat quia nullum caloris,aut ficcitatis gradu- agerato afcri-
Diofc.cumfUillo adipe impofita vlceribus mederi,qu<e pfit Galen.vt Mefuesfkcit; ob btec inquam,funt ex re-
<cgre cicatricem trabunt,berbamque, ac femen in vino Q centioribus nonnulli,qui aliud ageraton, & Mefua eu-
potum dyfenteria,&iecinoris vitijs liberare; Auicen- patonum effe exifliment. Hi tamcn quam leui argu-
nar quoqueparte altera liniri^it curn adipe veteri fu- mento a communi fententia difcedant, non difficile esi
per vlcera difficilis confolidationis, doloribmque, <jr videre. Quodenim de folijs agerati obijciunt,bxc Dio-
oppilationibus iecoris, & accidentibus bydropis ,& fcor. non ait ejfe origano fimilia ,fed plantam ipfam,
iecoriconferrefuum eupatorium fcribit:pr&tcreaque hoc eft,vtego exiflimo,caulem,ac ramos origano ajji-
(qiwd&Diofcor.Jvlceribm intefiimrum mederi cum milat. Quod vero de odore,autamarorenonmemine-
■vino epotum. Etfi vero plura alia jlutc. adijcit,quam rit: hocnon efl maioridignnmadmiratione,quando &
Diofcor.hoc tamen aliamplantam defcribi nonprobat, faporem,& odorem in multis alijspratcrit Diofcor. vt
quum & Auic. & alij ad Diofcor. tyiSlqriam fepe adij- vidercpafjim licet .ficuti etiam purgandi vis,qutz huic
ciant. Quamuis item in delincandaplantaminus con- planta inesi,f'eripotefl,vtGr.uis fueritignota,quem~
fentire cum Diofcor. videatur; non omnino tamen di- admodum de rofa,& alijsmultis cucnit. Ouodantem
fcrepare dixeris,Ji retfe adueneris. Diofcorides tdtum vnnas ciere,& vulns duriticsmollire,vt Diofcor. ba-
plura ajfert,& caulem,& folia,& femenfuisnotisft- bereque difcujforiam infiammationum vim,vt Galcn.
giliatim,vt folet diflinguens : Jluicennp vero in deli- de agerato, non fcripferit; non efl admirandum. id in
tieandis plantisfemper breui,ac mutilo fat fuit,paucis multis quoque atijs .fhffnrri efi d Mef. quod quidem cur eupatorium quod nam fit monflraffe. in cim veroajfr- j _ j euenerit,feu quod htc legitimamDiofcoridtshtfloriam
gnandis dotibm, etiam Diofcor.diligentia, & ordine nonviderit,quod maxime arbitrorjeu quodeupatcrivi
videtur fuperare. Quod autein,eupatorium Diofcori- fuum Diofcor. effe ageraton ignoraucrit,nuncnon dif-
dis defcribat,ex eo innuit,quod folia ait habere canna- fcro. De temperameto vero,& qualitattmgradu,quod
his,quod & Diofcor.^ddditautem ^Auicen.eJfe ex her- Mefues fuum ipfi locum affignarit, Gal. de bac re nihil
bvs aromaticis,& fiore etusejfe ficutnenufdr : ex qui- fcribentc,fi quis differrepropter boceupatoriu Mefues
busdifcrepare ipfum d Diofcorid. aliquk dixerit,quia ab agerato c6tendat;fatcrihuncopoftebit Gal. docuif-
is aromaticum odorem,autfloremfuo non afcribat.Ve- fe omnia,neq; poft ipfum inueniri,aut medictc arti adij-
rum neque bic differ\tit. Etfi enim antiqum interpres ci quicquam poffe: qujt res non tampoftcris inuidiam,
aromaticam effe herbam conuertit x Beliuncnfts tamen quam rifum,meo quidem iudicio,excitabit.His itaper-
diligenter,ex herbii pilofts, esl interpfetatus: quain traciatis patere ttiam exislimo,primum qutdem)quid
re Dtofcor. plandconfentit caulem birfutum fuo eupa- pro eupatorio jluicen&,& Mefux. deligi oporteat: falli
torio afcribenti. Quod vero defloreno memineritDio• equidem eos,qui inprafcriptis ab Auk.compofitis mc-
fcor. maiorem ^Auicermx prodit diligentiam. consiat dicamentis aliud ab agrimonia,in Mefuteauteformulis
enim agrimonia luteofiore infigniri,quali etiam nym- aiiud d Iulia nucupati aJfumunt,quod quum Cordm fh-
phxa lutea ab jluken.fub nenufhr nomine fignificata, ciat in catapotijs aggregatinis,& fyrupo de eupatorio
. gratio-

ANT.
D E SIMPLICIBVS: 40
grsttiolam pro eupatorio reponcs,iure d Matthiolore - A quid. t EtdixJtPaulus, quod folutione cducit p rehendi yidetnr. tum vero etiam co)iflat,quid Manar humores aduftos,(Sc dedinauit ab eo,quod com dorejpondcreoporteat,Mefuemobidcarpenti, quia prehenditveritas. Etegononinucni,quodfie- non eafdem vires enpatorio afcribat, quas Diofcorid. rct illud. POteftas autem eius fliper humore me- 'Plrn.&Galen.De dinerfis etenim plantisfiagitur, di~ lancholico,&sgritudinibus eius, eft magni, & uerfte. c[uo<iue facultates afcribi nullo enore pofiunt. propriein«egritudinibuscapitis,ficuteftmelan- Js[eque vero,quod quijpiamforte obiecerit ,propterea cholica,& epilcpfia,& alguengem, & timor, & Mefues arguendm venit, quia eupatory nomen pr&ter vertigo, & dolor capitis,quorum materia cft me confuetudinem aliorum,ad ageraton transferat. quan~ lancholia. Valet etiam ad tremorem cordis,& do etiam Marrubium ^Apulei teftimonio eupatoriuvi iyncopin, & a;gritudincs melancholicas in eo. efl nuncupatum: neq; plura eodem nomine vocari in Et eft magna mcdicina oppilationis fplcnis, & tnedicamatcria 3 noua eft> antinfolens confuetudo. segritudinum in co, & confertsgritudini hypo-
chondri3E ,&oppilationibus renum,& frcquens De Epithymo. Qip. XVI. vfus potionis eius eft mcdicina folennis cancro,
&lepr3e,& vulneribus nigris,&foluit quarta- Pithymum eft ex herbis fuper crefce- nam.
tibusalijsherbis, t &cft fimilecu- _ f Dosis. Potioeiusindccodlioneeftadra fcutx. Plantx autem quibus fuper ch.5. vfquead20.Etpuluerisciusadrach.3.vfq; excrefcitfunta\ki\,t& alhafce, & ad7.Isautem,quifumit ipfum.vitet acceptio-
nemeiusina;ftate.
quxdam Ipecies origani. t Eius autem aliud eft Cretenfe,& aliud eftSyrium.
E lec t 10. Mclius eft,quodeft fubrufum Cretenfeacutiodoris. Quodnafcitur in Syria eft poft id,fed eft minus rufum. & adhuc melius cft,quod eft completum, pondcrofum. Et me- lioresparteseiusfunt extrcmitates eius crafla;, qux funt ficut flores. Subcitrinum autem,& pal lidum eft minus bonum.
Complexio , & proprietas. Eft calida; complexionis, &ficcx in iecundo, & dixit Ga- len.quod eftcalidum in tertio. & eftcompofitu cx partibus igneis,a quibus ineft ei acuitas: & ex v tcrrcis /ubtilibus, a quibus fibi ineft ftvpticitas pauca, & ipfum quidem eft fubtiliatiuum, refo- C lutiuum, aperitiuum oppilationum,confortati- uum vilcerum.
Rectificatio . Facit fitim, t & ge- nerata:ftuationemincorporibuscalidis. Et eft cxdebiliter,&tardefoluentibus. Quapropter eft prohibendum iiib dominio caliditatis, & fic- citatis pofitis. Confortatur autem operatio eius multiplicationc quantitatis ipfius, & aflociatio- ne rei cum co magnificantis efcftum eius,ficut funtmyrob.nigriScIndiproprie , authellcbori nigriquantitas parua. t Aqua vero melliscu pauco fale, aut aqua decoctionis pafliilarum cii fale,fimiliter. aut aqua lactis ex capris fumpti vi goratipfius opcrationem. Salgemma vero,aut lal indus,aut fal naphthicus sut ex rebus quse ad- ditxfibiadduntvirtutiipfius. Citamautem,et D facilemfacitoperatione ipfius,fieialiquid acu- tum virtute mifceatur, ficut pipcr, & piper lon- gum, & zingiber, & fimilia. Et non prxtermit tasquin cadat in potibus eius oleum amygdala- rum dulcium, quo inuoluatur, & in decoaione ipfius paffulse fine interioribus. quoniam addut ei ad bonitatem, leniendo quod timetnr ex ni- trofitateipfius. Etneignores,quod epithymu de decodione modicum fuftinet,quareopor- tet, vr tiat iliud fecundum legem.
P o 5 s e . Prxrogatiuam habet educere fu- peromnibusfolutione educentibus melancho- liam. Educitenimfinemoleftia & facile. t& quidam dicunt,quodeducit dc phlegmate ali-
epithymvm
De Epithymo. Cap. XVI.
Pithymum thymo, tymbrie, cuida fpc SYLV. ciei origani,fupercrcfcitcaflTuthx mo do,duplex ide/f,Creticum, idemque prceftantiuj, precipue capitulis floru- Ientis, fubrufum,acre etiam odoratu,ab{blutum , graue.alterum Syriacu,minus rufum, ignobilius, vt ctiam pallidum, & fubcitrinum, calidum, ficcu fecundo ordine, ( Galen.tertio.) Duplici /ubfta-
tia

DE SIMPLICIB VS-
til compofituitt,ten-ea pauca, parum adftringen E TJ Titbymu nonejjepropriu thymifloyem, fedplan - CO S 7\ te , & 1 guea acri, melancholiam prxter ccetera , XL tatn tbymo adna(cente,fms quijq; oculispotintue
tanquam prasrogatiua quadam, facile,& citra mo leftiam purgante ( ac etiam pituitar aliquid quo- rundam lententia , Humores quoque aduftos Paulo videtur vacuare, fed falfo, non enim eos ab hoc vacuari inueni) ob id affeclus melancholi cos, potifsimum capitis melancholiam,epilepfia, defipientiam, timorem,vertiginem, cephalalgia melancholicam,lyncopem quoq ;cardiacam,cor- dis tremorem, & affeitus alios cordis melancho
ri,neq; fatis intelligo,quomodo adducti fint noftro tepo~ re aliquiyftvelthymifpecieepithymumhocputet,vel yulgatii noflrum epitbymu id ejfe neget,de quofcripfe reDiofc. & Graci alijEtfi .n.Diofc. verba quum ait iTTlivttOV&VHOV isivecvllos TOV <T *A »fOTfef OV,1(gU Qvit- fagx ioiKorog epithymum innuant floretn effe thymi verum, funt tamen fane intelligenda, neq; ab eo difce- dendum,quod fenfm docet.fciteergo Vlirims vertitfio re ejfe a thymo, ne interea ipfe repetam, quod etia altf dixere, vocem non tam florem, qua quicquid re-
licos. Obltru&ionem lienis, & morbos inde or- bus fupercurrit fignificare, quum dicatur kvSos ttcc ^ x
tos lanat, & melancholiam hypoch.odriacam,ob- 10 uvu3av,iv t <5 xvfccvi &xi,quod fcilicet rebusfuper-
ftrudfiones renum , cancrum, lepram ,vlcera ni- currat crefcendo.id enim,velgrammaticiAocent. 7{on
E-a, quartanam, vlu multo fanat. nam tenuat,re- e ft er $> 0 mco i' f dicio dubitandi de hac re locus,quamias
luit,oI>ltruftiones apei-it,vifcera roborat. In ca- F defmt,quinodum infcirpo quarant.Itaq■■, hvs 0 mif-
lidis, & ficcis naturis non vtendum,quia calorem f" ^amuFipfi ad aha Sane de epithymi tempera-
i- • 1 r ■ • 1 -ii- mentovtdetur eJJenonnihilcontrouerfix^quumGal.in mmoice aagecac mde (it,m exctar.imbeall.us,
&nrdms purgat, n.fi largmsfjmatur,,iutm m 7
robalanis Indis, aut pauco helleboro mgro , aut ^f tcc um.jecundiordinisDutet: Humain vero ^Auicen
mulfa, cum pauco fa/e, aut vuarum paffarum de m te Jiimonio in z.Can.calidum in tertio, & ftccum in
co&o, cum fale prxfe rtim gemmeo, vel Indo, vel Jineprimi ordinis conflituat. Fortajfe tamen, quu Gal.
Naphthico, aut fero la&is caprini, vel pipere ah- quo, zingibere, vel alio acri, fic enim cito ac faci- le purgat. Sumendum autem omnino eft,vel cu oleo amygdalarum dulcium,vel decodto vuarum paflarumpurgatarum, vtleniendoaluum magis lubducat,& ne fubftatia nitiola partes lardat,quas permeat. Parum diu coqui iiiltinet.Datur deco- <fto a drach.v. ad drach. xx. puluere a drach.iij. ad drach.vij.cauendo arftatem.
De Epithymo.
MANA. "F\ Vrioris Thymi flore,&r Satureix funilis, efTe epi- J _y thymum fcribit Diofcorides,habereq-,capitate- nuia,leuia,caudicu\as vcluti capillos.Plinius pofcquam cadem fere dixit,qux Diofcorides,addi t. Quidam aliter cpithymum tradunt fine radicenafci, tenui fimilitudi- nepallioli rubens.Videturautem Epirhymum hoc Me fue,ad fecundum Plini) referri: ficuti & id quod in vfu nunc ell,& vel ex Apulia, vel ex Orientalibus locisaf- fertur. Est fimilecufcutx.Resnotaeftfubhocnomi ne cufcmx y ncc alia rea vocato Epithymo videturdifer re,nifi,quod pafiim cum lino nafciiur-,illadque quafi llrangulat.atque hoc arguinento aliud nomen inuenit, vt podagra videlicet lini dicatur. Al a i i & Halafje.) Thymbram,& Thymuintelllge. Ei vs Aliud eft Cre- tenfe,aliudeft Sy£ium. In Cappadocia,& Pamphilia plurimum genetari fcrib.it Diofcorides. E t dixit Ga- lenus eft calidum in tertio. Adck & ficcum, & fimile thymo virtute,fed in omni re fortius. E t generat xftua tionem.) Stomacho minus vtile,dixit Plinius,& vomi tiones vomere. A q_v A vero mellis cum pauco fale ) Diofcorides,& Plinius cum melle,& fa!e, & paucoace- to. E t quidam dicunt.) Si legiffes Diofcoridem,fci- res ipfum fcripfiffe, quod cum melle potum purgat per inferiora bilem higra, &pituitam. E t dixit Paulus.) Optimum effeait Paulus in euacuanda melancholia: nec video,quopa<fio poffet effe magna medicina in mor bis,qui a Mefueipfoenumerantur,nifiattam bilem exu ftam,qux proprie melancholia dicitur,expurgaret. Do- fis potionis eius v/quead viginti,& reliqua.) Nimis cre- uithicdofis,fiquidem Diofco. quatuor, Paulusquin- que,Plmius fex,ad fummum concedunc.
in tertio calidorim, & ficcoritm ordine epithymum col locat,de tertij gradtts initio intellexit; ^Auicennas ve- ro deftnefecudi,qui tertio efl affinis.atq; hoc paffo par ua effet inter eos difcordia.Sed repugnat buic concilia- tioni Humainfententia,infineprimiordinis ficcorum epitbymu reponentis; Cuiustamen authoritas tanti ef- fe apud nos non debet,vt Galeno,& ipfi rationi non po- tius ajfentiendum exiflimemus.nempe manifejiius ex- q ficcat epithymum quim,vt inprimo ordine, qui eji eo- rum,quce obfcure agunt,collocari debeat. C&teru maio- ris momenti videtur eJfe,quod de purgatrice huius me- dicamentifacultatehic authorfcribit .fcribit profeElo ipfumpncrogatiuam habere fuper omnibus melancho- liam educentibus,m.ignamq; ejfevimfuper melancbo licis ajfeffibus. Contra tamen flatim "Paulum erroris a<. cufat,exuJios humores educi arbitrantis. Jlt quopaffo (aitMan.J poffet effe magna medicina in morbis,qui a. Mefue ipfo enumerantur,nifi atram bilem exujia, quA proprie melancholia dicitur ,expurgaret fT^os vero, neq; cum Manardo dixerimusexujiaatram biiempro- prie melancholiam dici;neq; idfequi,fi melancholicis ajfeffibus confert,vt etiam exuflos humores expurget: quando alteriusnatur&,acJpeciei atra efi bilis a mela- cholia, fl Galeno credimus.De MefuA autem controuer fta,exiflimarim per aduflos humoresnonatram exufiii bilem,fed ipfam flauam,ac feruidam biletn intelligere buncfcriptqrem,atq; in hoc. Taulifententiam non am- pleftii ftUe id Taulus, finf aliusfcripferit. etft aute id in Taulo ipfi adhuc non legimus,quod hic author repre hendit,fcripfit tame Serapion ex Diofcoride,vt aitjen tentia(licetDiofc.idno Jlribat) epithymu choleram expurgare:et Tiinius quoq; educi hoc medicameto bi- le teflatnr.fieri etiiipot,vt aliquiferuidam bilem trabi Taulo aUthoYe fcripferint,quos hic fide adhibita &mu- latur; aut id in aliquo TauLo ipfl afcripto libro apud lArabes legeretur,quod hic damnat. non temere ergo quis dixeritper aduflos hrmores feruida bilem Mefuen hic intelligere,alioqui non ignarum ex adufla atra bile Jplenicos,& melancholicos ajfefius multos procreari, in quibusipfe eptthymu comendat,jltq\ hoc paffo ego
profcfto

DE SIMPLICIBVS.
41
profetlo elcmcntcrhtiiusmagnivirifententiam inter- A ei,vt fit res magis pcnetratiuil,& repatviit' eius,
\ - - j - >• —- —-' — J — 1 &pcnctrctadvias vnna:,&multiplicatciuspro
uocatio aquofitatis plus,& minoratur ioliitio.
P osse . Solutionecxiicitfacilcm,&educit phlegma. Et dixerut quida, q> educit mclancho- lia, & vr, 9 fiat illud debilitcr, confortaturad hoctncuialegcmma,& laleIndo,qn oportct. Vcrii deopcrationcciuscotraphlcgma manitc llu cft, & propric dc co, quod cft in partibus pc- doris,&pulmonis, & viaruanhelitus.& f valet ad xgri tudines ccrebri,&neruorum phlegmati cas,& cofortat iplhm,& neruos, & .pprie lyrup® ipfius.Etols vfus adminiftrationis cius, & olcu, quoddiximus de halcc calcfadu confortat ner- uos, & cofcrt xgritudinibus coru frigidis.& vfus cius cft cblcruans lanitate,& virtute vil us,& au-
s~" • ' ' •" - - -
■prctiinda dixerim,non etia acerbius reprebendcndam. Sedahnd lucfe offert, quod animaditerfione eget,dc hniHSyfcilicet medicameti exbibcndi mertfura.Diofco- rides ,vt ctm Manar.adnotauit,quatuor,7 J atdus quitic/; 'Plinius rfq; ad fex dracbmarttpondus exbibet. Aui- cennas eius inpuluere redafti drachmas etiam duas; li- qnori vero, in quo id fit decofftm, anreos quatttor, qtt.t rnenfura duas ex tribus vncix partibus pendet.Scrapio aute exjlben Mefua,infufum a drachma vna vfque ad ejuatuor,ficciaute contriti a drach.vna vfq; ad dttas cocedit.Ex quibus,do/is,vt aiunt.a Mcfue ajjignata ni- rriia effe videtur ; puluere cpitbymi a tribus drachmis -pfqueadfepte,decocfu vcro a drachmisqitinque vfque ad uiginti exhibcnte.C&tcru quicquidfit de buitts mcdi camenti mcnfura Hatucndii,in qua certe prxfcribenda
in tanta fcriptorii varietate infra potittsfttbfislendiim , B fcrt eius dcbilitatc.&vaporatio dccodionis cius
r,.v rcmouctdoloreauris,&tinnituventofum. Pe- chis au t, & pulmone fecundu oem modu admi- niftrationis cius mudificat,&propric pectora fc- nu,et coru prop;ic,quoru pcftoraluntpofita lub dominio phlegmatis cra m,& vifcofi.& eft mcdi cinabona afthmaticis, &tujfTi.iedatiua doloris pulmonis,& cofert vliis eius fenibus, & eis,quos hyems lcdit,& fyrupus eius,& alij modi admini ftrationis eius coferut paucitati appetitus,& ma- litie digcftionis.rcfoluit vfus cius vctofitatcs craf las,& carminat, expcllit,& educit, & propric cu baurach,&mcllevcrmcs.&cftexeis qua: edu- cuntmenftrua,& vnnam prouocan t,ct fyrupus, & dccoctio ipfius confcrt rigori febrium. D o s 1 s Decoctionis eius efta vnc.v. vfquc
 :~:-r 1 - 1 •• r
quam audacius agendu eft;quu Tlinius drachmas fex epithymi das no d amnetur,ftfcipied us hic quoq;author ■yenit non multu. a Tlinio differens, & drachmas fepte eiufdcm inpuLuercm redathpropinas.Dc dccoclo ve- ro,tametfi ab jlttic. & Aben Mefua. rnultutn differt,no abjolute tamen damnanda eflMejitx prxfcriptio ,fed pro aqux,liqitorifvc,i)! quo ipfitm dccoquitttr, & pro ipftus quoqite, qttod decoquitur mcnftra, crit ccjhman- da,ncqnee>iim fi fexatit feptem epithymi drachmas tribus aquie vncus incoxcris, ob id nimis creuijfe doftm dicendum ejl, qttod viginti drachmas pendeat id,quod fitpereft,dccottione faffa .fed cogitanditm, quod bt bc fcit liqnore multo , coClionc ettanefcit purgatrix cKiufquc rcifacultas : proptercaquc decoquendarum rerttm pondusaugeri a medicis femperfolet.
* — _
*DeHy/fi)po 3 quodvoaitur hxfcc. Qtp. XVIL C ac ^P ll ' ucr ' s ipfiusadrach.ij. vlquc adiiij!
A N T. Icunt tquidaquod cft hyfiopus horte
fis.Et dicut alij ,q> cft vna cx lpccicbus origani.Et cftplata pluriuftipitii 1'ub- tilium,qcxpanduntur, &clcuatur lu pcrradice,ficutcft mcdictascubiti,etfuntcius fo lia minora folijsorigani,6c clcuatur, &colligun tur fuper cxtrCmitate ftipitu ficutmodus folio- rudeclinantiuad purpurcitate, & minorantur foliaincxtcnfioncftipitis,& multiplicantur in capitibus,& extremitatibus craftis.& eius flos fi- cutflos calamcntiad rubcdincm dcclinans.& plantaeius,\-t diclum cft, mater cpithymi.
C omplexio , &proprietas.Caiida;com- plexionis cft,& ficca: in fccundo, f & dixi t Diof
cftin principiotcrtijj&cftquafi verius. Eft d cnimrclblutiua,incifiua,calctacl:iua, oppilatio- num aperitiua,carminatiua vcntofitatis, & hoc cftpropterdominium partiumcalidaru inipla.
R ectificatio . Eftincadeacuitatcali quid,fed no lupcrflues. Et fortafle fragitur in per mixtioneipfius cualijs, & frangiturininfulio- neipfius 111 aceto pmixta.& cmendaturet cum pafiulis,&caqua mellis cu pauco ialc.& adiuuas ipfum adfolucndu,dans ci ad lufficicntia, eft fal gemma,&dceoclioni eius iungunt mannx cir citeraur.vij.5c foliutfufficietcr.& cft medicina bona. Et fi t cx flori bus cius, & olco vcteri oleii, qd dr hafce,& eftiuuamentoru multoru. Hafce quoq^ dccodione luftinet,! qua cft mcdiocritas & in eiuscbtritione, fi nimiu claboret, acquiric
T H Y M V M.

TteThymo.
D E
Cdjf.
S I M
XVII.
'SYLv^ f9 ~ • •' Hymus quibuIHam liyffopus liortcn "™ fisvidetur,a1ijsorigani{pecies.Plata
cft multis caulibus, gracilibus , fcmi- cubitum altis, folijs origani, minori- bus, in fummo minutis, in capitula qusdam fub- purpurea coeuntibus. Flore calamintbes in ru- brum inclinante, cui epithymum innafcitur. Ca- »u- lidus ficcus receHu lecuaclo , aut potius tertio
V L 1 C l B V s.
E tiunt, non affentitur Mefues. fed thymum effe arbitra* tur, dicens effematrem epithymi, ficnti etiam infupe- rion capite dixerat epithymum huicplantxfupercur- rere. iniufie ergo Manar. fcrihit ignotum fuiffe huic quamnamplantam defcriberet. Quumautem inflirpis huius deliueatione Mefiies thymi florem efjeflon ca- laminthtefmiilemfcribitinclinantem ad ruborem; etfi hoc Diofc. non fcribit, ab illo tamen non diffentit, pur- pitreum vtrique & thymo,& hyffopo florem afcriben- ti, quamuis alterum quoque thymumflorenigro Tlin. defcribat. "Heq; etiam quod hic Diofcor. tefiimonium
cum | Galeno. Calfacit, tenuat, incidit, rcfoluk, citetinfuo loco temperiei thymi affignando, qmrn ta-
pfyZpud obftruch aperit, flatus etiam craflos difllpat. Pi- wegraduum Diofco. nunquam meminerif.; ob id acnws
quem mdu tuitam clcmentCT educit, &t vt ouibufdam pla- infcciari hunc decet, atque obijcere quod Galenum,ac
cet,etiam mclancholiam/ed imbecilliter, &t cum Taulum non bene legerit;excufanduspotius efl,quando
Ztc'J.% fale gemmeo,ve] Indo.illam vero pituitam etiam i^hocMabibuspecuhare, vt ex Grxcis habuermt
cra/fam, &]cntam, potftTimum a thoracis parti- F omma deprauata ,quaha&nos ex^rabibus multa.
&refpiratorijseuocat,&acerebro.Ob,dha ^ R r mmUn ^ Q X y UL
rumpartium, Sc neruorum alreaibus fngidis & - /J 1 i
feliquarwt
h^cxfiut pituitofis mire fuccurrit, vt afthmati, tuffi,do!en \* r cJl d faU tibus a frigido pulmonibus,pr>tfertim ex ipfo fy- & i" rupus, vel decoclum, ve] oleum ex eius ftore in- cocto fattum, quod etiam vifum acuit, & fanita- ^ conferuat. Partes neruolas calore fuo roborat. SuliLtu aute dolore auris et tinnitu flatuosu fanat. Saluberrimus elt fenibus, & contra hyemis frigi- dx humida: iniuriam,appetentiam excitat co£tio- nem muat, cum nitro & melle lumbricos necat, menfesac vrinas mouet. r igori febrili prodeft. Caliditas eius vehemens aliorum miftioneobtun ditur , fiue coquatur cum paflls vuis , fiue aceto infundatur , fxue mulfie cum pauco fale gemmeo purgationem eius augente • Dccocto eiusman- drach. vij. diflolutg clementer , Sc quantum fatis eft:, ftibducunt. Coctionem, & trituram me- diocrem {iiftinet • Quod fi tenuius pulueretur , penetratmagis, & vnnas largiores mouct, deie- ctionem vero minorem. Datur clecotto a drah. v. ad drach. x.puluere autem a drach.ij.ad drach.iii/.
r- v -
i $$
MANA
De Hyfjopo quod vocatur Hafce.
Dlcunt quidam quod fit hy ffopus hortenfis, dicunt alij efle vnam ex fpeciebus Origani.) Nomen ip- fum, modusque loquendi, oftendunt ignorafTe Mef. de qua re fcribcret. Tuaucem fcias voluiffe eum loqui de thymo, re non obicura, vtpote quam dicit Diofco-
Yflopus duorum efhnodoru. Eft enira ANT. ex ea qusedam hortenfis, cuius fuble- y v . : r | uatiokiperterram eftcirciternaediura cubitum,&non muIfipJicaturin ftipitibus, & ramis, fieut halee , & folia ipfius funt maiora quaminhafce,&floseiuseftpurpureus : & ex cacfl montana, cmus folia funt minora plura, & ftipites non funt tantx eleuationis.
E lectio . Cuius odor & fapor funt acu- tiores melior eft , & ex duabus lpeciebus me- lior eft magna : & melius tempus collecftoms eiuseft, quandoincipitflorere.
C omplexio , &propietas.Calidus,& ficcus eft in fecundo, & Jpecies eius magna efl: calidior : ita vt dicatur conuenientius , quod fitintertio:& eft in ea fecundum omnem di- fpofitionem eius caliditas iubtilis, dominans , faciens eam fubtiliatiuam, abfterfiuam, refolu- tiuam,& extenuatiuam vcntofitatum.
R ectifica t i o. EftexdebiJiterfbJuetibus. quod fi milceatur ei cordumeni, & iris, additut ei ad folutionem. Et fimiliter manna addita de> codtioni ipfius confortat eius folution e,& fit fo- lutiuum fufficiens. & flmiJiter addita; ei ad folu- tionem mcl &pafluJ £Efineinterioribus, & /cilla magnificateiusoperatione.Dcdcco&ioneaute, & contritionefuftinet mediocriter, ficut nalce.
COST.
., , ., .. . , P o s s e . Solutionceducit phlegma, tamen
ndesabommbuscognofci.Sicv i nodusfohorum.) m inus quamhafce.& eft fimilitermedicinabo- Intelligeex Diofcor.thymi capicufa. Eteuisffoseftfl- " n • $> 1 s> 1 i i;
cut cakmenti.) Non hoc Diofcondes, ex quo reliqua na ' PUlmoniS, & membroru anhdt-
- rrr : | ^ tus,mundihcaseaapJilegmatecraflo,&numo-
ribusputridis: & lubtiliat fputu craffum faniosu, faciensipfumfacilis expulfionis: &confertafth- mati, & tufli ab humotibus craflls,& putridis iu uametum fufliciens, & colorem eflicit bonum ? &illudpropteriuuamentu, quod eflficitin fpiri- tualibus,& propter iuuamentum,quodeflicitin rc digeftionis: & quia peripfam acquiriturfaci- litas, & bonitas, & lubtilitas in fpiritu. & cius iu- uamentum 111 zegritudinibus cerebri, & phleg- maticismagnumeft, proprie in epiiepfia. In- quit Humain, iuuamentum hyftopi,& proprie fyrupi decodtionis eius, & aliorum modorum adminiftrationis ipfius, & proprie cum oxy*
melle
iilafumpfifTc videcur. Pliniusduogcacrafacit; candi- dum ,radice lignofa , quod & prxfcrtut •, akerum ni- gnus, florifque nigri. iemen deprehendi non poffe, fed flore fatoenafci. E t dixit Diofcor. quod eft in pnn- cipiotertij.)CumDiofcor. nunquam meminenc <*ra- duum, liquet hunc virum Diofcor. verum non habuif- fe,fednec Gal. & Pauium bene Iegiflc. hi enim fue- re,qui calidum & ficcum in tettio ordine pofuere. V a t f t ad xgritudines cerebri.) Valet comiciali- busfecundum Plinium , vifus obfcuritati , fecundum Diofcoridem difcutit (Edemata ;, diffoluit coagulatum fanguinem. tollitvcrrucas, & cum vino,ac polenta m- uat coxendice laborantes.
V is putant hafce aut hyffopi,aut origani effefpe ciem, obfcurum esi nohis: tjs tamen qui ita Jcn-
\

D E S I M P
mclle fcillitico, magnum cft in cpilepfia, & propiic cuius materia eft phlegmatica, & nos experti {umusillud in omniactatc: &origanum iundlum decoctioni ipfius fortificat ad iliud,& decoftio eius cum vino refoluit apoftemata d u- ra,& proprie lplenis,& vifcerum : &fimiliter emplaftrum ex ca cu ticubus, ircos, & baurach. &dccodioipllus educit vermes,cum decoqui- tur cum ficubus: & vaporatur auris, & confert tinnitui,&fibilo. Etdccodio ipfiuscumaceto, & oxymelle fedat dolorem dentis.
D o s i s. Deco&ionisoiuspotioeftadrach.6. vfque ad 10. & pulueris cius a drach. 4. vfq; ad 7.
HYSSOPVS.
SYJLV.
DeHyfopo. Cap. XVIII.
Yffopus duplex, hortenfis, & monta- nus. ille lemicubitalis, caulibus,& ra- mis paucionbus,quam thymus, folijs thymi,fed maionbus,florepurpureo: Hicbrcuior,&folijs minorib'. Hynopuseftcali- dus ficcus ordinc lecundo,vel potius tcrtio.Pitui- tam etiam crafiam, & putrem purgat, fed minus quam thymus. Thoracem,& pulmones,partesq*, alias rcfpiratorias pituita cadcm, & humoribus alijs putribus,& pure expurgat: & tenuado,ac in- cidcndo,tergedoque iputum facile reddit.Ob hec afthmati, tufli a materijs prxdidtis eft lalubre, & epilep/ia:pituito{je ,C £terisq; cerebri aftedibuspi- tuitolis,pr^lcrtim lumptus fyrupo,vel decoCto cu oxymelite icilhtico,& cum origano,etiam in om- ru ^tate expcjrtus. co&ionem. quoque iuuat,pro-
■LICIBVS. 41
A ptcr hxc relpirationcm lcuat,&cutis colorcm fld ridum efticit. Coftus cum vino,hcpatis,& licnis, & aliorum vilcerum tumores refoluit fumptus,& cum ficubus,& iridc,& nit ro adrnotu^lumbricos necat,cum ficubuscoftus:cu aceto autcmvel oxy melite,dolorem dentium £-dat, fuihtu autcm au- rium tinnitumdiftipat, Nam tcnuat,terget,dige- nt,flatus dillipat. Odore,& laporc accrrimo cft prxftantior,prffcrtnn qui habilior cft,& quo te- pore florere incipit,quando ctia colligcndus. Im- becilliter purgat,nifi cardamomum,&ius mi/cca- tur,aut cum mana,vel melle,vel vuis paflis purga- tis,vel fcilla coquatur.Mcdiocrcm liiftinet co£ho- ne,& trituram,vt thymus.Datur decodo a drach. 5 .ad drach. 1 o. puluere a drach. j. vlq; ad drach.7.
Dc HyJJopo montafio.
DE vulgari hoccapite Hyffopoloquitur. Eledtio. ) MANA. Diotcorides pra'fert C1licam.H1p.6c Plin.inTau ro montcnatam, & poll eam Pamphyliam, & Smyr- neam.Calida6c ficcain fecundo.) Galenusintertio.So- lutioneeducit phlegma.) Cum oxymclirc,& /ale tralrit pituitas, incjiut Plin. crafTos luimorcs Diofcorides,qui edi etiam ait cum ti cis ad aluum rubducenda,fortiufqne purgaremixto cardamomo,aut Iride,aut Eryfimo: ali- quitamenprocardamomo,'eguntcardamum. Et tufii. Cu ficis,aqua,melle,iSc ruta,peripneumonicis,afthmati, tufiiantiquae,catarrho,ficiun melle lingatur,ait Diofc. efieque oprimum gargarifma anginar cum ficis. Ctim vi norefoluir apo/iematadura) PliJcgmones, air Diofcor.
Dofis vfqueaddrach.x.)Vlanipulum integrum Plinius. Egomaiorclongequantitatem poffe tuto dari arbitror»
r
AT^ hyffopus vulgaris planta fit a Diojc. & Gr&- COST. cis alijs boc nomine intellefla,quum excitata fit cotrouerfia tnter noflri cemporis medicos, Diofcoridef- qne deorigano agrns lib. i-ipfumJcribatfolio efje byf- Jopo non dijjimili, vmbelia veluti multifida non in rota fpeciem orbici(lata,& lib.4.. chryfocomx comacorym- baceam ajjignet injiar byjfopi, qnibus verbis tribuere vmbellam byffopo vidctur, qu<£ tamen vulgari noflro non inefl-.quum item Ifaac Serapionis teflimonio byjfo- pofolia mawranx afcribat. quod & Crateuas,vt \An- gnillariusfcribit:adb&cetiaVlin.lib. 26. baccashyf- fopo aJJignare videtur, his comitiales morbos curari dicens; qnum h &c ,inquam,obijciantur ,non videturfh- cile conftitutu ,quid fit hac de re fentiendum. T^os ta- menquianon ignoramus,quit Matthiolus fcribit: pri- j - j mton quidem d Diofc .in cap. de origano non ftores ,fed foliacomparari,lict!t Marcellus fecus interpretetur: titm etiam comam in cap. de cbryfocome ncn tamflori , cap. ij. qndm folijs pcjfe afjignari. ita enim & Tlinius lib. 12. balfamo perpettta comam,& Virg. 4. Gcorg.acantho comam afcribit.vbi h<ec,inquam,perpendimus: prate- rea vero t ]s ,qui origanttm illud Creticum cadidius pro byffopo reponunt ,fupercjfe alia explicanda videmus, tum quid nam vulgare byffopum fit,fi veru non ejtbyf- Jopum: tu quid deTlinio dicendu baccasbyjfopo afcri- bente ,quid de Crateua,& Serapicne de coma nibilfcri betibus: adduci facilendpoJfhmtts,vt diwjum a.Gr&- cis hyjfopum intelligi putemus, quam vulgo ftcogni- tum,quam d Mefue Diofcoridcm in afjignarldis dotibus dmulate ,Jit hoc in loco defcriptum.jit vero,vt adMs- fuenrcdeamus, quum duplexbyjfopum fit,montanv.m,
Cir bortenfe,
I

DE SIMPLI
drkortenfe,eft htc quttftio de quo nam verbafiant.^ili E quiprofetto de bortenfi tantum,non autern de montano agi exiftimant;proptereaq; perperam infcribi hoc ca~ put de hyjfopo montano.nos vero de vtroq;,prafertim- que de motafio traclari arbitramur,ncmpe acriori,odo- ratiori,& in omnibm magisprobato qua hortenfe.Ita- que Diofc jluic .qui eademfcnbmt,de vtroquepro- mifcuefcribunt.Vnum tamen hoc in loco ait Mefues,de quo licet admirari.pnmnm quidem hyffopum illudma gis pi-obat, ctiim odor & fapor exccllunt ;ftatim ta-
C I B V s.
De TPrunis. Caj* XIX.
Runa aluum fubducunt,& altcrant,/ed gyj V alba, flaua, rubra minus fiint mcdica- metola,quam nigra, quoru qu x/uicra i.dulcacida funt, alterat magis. Dulcia
vcro foluunt largius;tamen vtraq-, alterant, & fol
uunt,magis,fi:ilicet & minus.Damafcena vero, t &
- - , _ . „ , j » 4.0*, Armena,vtrumq; prceter ccetera praeftant, humida
tamen potius quam iicca,quai euam in vcntriculo fem)mazis commendat ,&cahdtoremefje ait ,contra r . I r 'i .
W» dmumfiti mU., ptmpem*» promp tl u S quamlicca,conumpuntur. Dulc.acaIi
cmfcrnM. Torfit«ilm torquet ,m hi, lo- io fng.do temperata, aut paulo fr.gidjora ,humi-
cus,fujpicatnur tameninterpretisfuiffe lapfum , neque da ordine lecundo. fxiaa., ldelt ciLLCaci^a fngida,
authoremhunc, quamuis repetere idem liatim videa- principio fecundi.omnia tamen Jauant,!eniunt,re
tur, hoc fcripfijfe cogitare poffumm, alioquin non ne- p frigerant,bilem educunt. ob bsc duo bihofis tum
fcium montanis ftirpibm longe maiorcm inejfe acritu- febnbus,tum morbis alijs funt (alubria. ftomacVio
nocent,pauci funtalimenti, quia imbecilliter fol-
uunt,eis adduntur prcfcrtim infufione, Tamann-
Cdp. XIX. di, cafia fiftula,manna,violcc conditrr. Ex horum
dinem quam hortenftbus De IPmnis.
ANT- Runa dantur ad alterandum, & ad
foluendum.
Electio . Quxcunquc cxcisal- ba,autcitrina, autrubea, funt mi- nus compctentia operationi,medicine,quam ni gra.& funt quxdamcxeis,qua: funt muza, quae conferunt ad altcrandum magis. & funt ex cis quxdamdulcia, quasfuntad folucndum magis ventrem,& vtraq; alterant & folutionefaciunt, plus tamen & minus.tDamafcena vcro,& arme na in cafibus illis funt fortiora, quamuis alij di
fucco fit l) r rupus,& ex carnibus elcdtuarium in ca- dem falubre. Armeni truncum pruni arboris locis duobus,vcI tribuspalmxvnius interuallo tenui- ter pcrforant,immifloL]uefcammoniolutant,pru- na ob id purgantiora euadunt. Dantur fucco feu decodto cum faccharo adlibram vnam.
T>e Vrunis.
COccymelia vocant Gra:ci, vel Kox.nvVnXot.DAMA MANA s c e n a & Armena. Damafcena iampndem, in- quit Plin.in Icalia nafcuntur,grandiore ligno,& exiliore carne,nec vnquam in rugas ficcata, quando foles fui de-
jiaui vo.uuu.oi.uij j — j
cant aliud. & humida fecundum quofdamplus funt Gal.magisadftrmgentia aitelfe Damafcena,Hibe-
illudfaciunt,quam ficca.Sicca minuscorrum- puntur in ftomacho,quam humida. Sunt enim humida praua, ad putrefa&ionem conuerti- bilia.
Complexio EtProprietas. f Dulciafunt
ricadulciora. miratur tamen Diofc.dixiffcDama/ce- na ficcaventrem fiftere, optima vero eflc intereadem, qug fint mediocriter adftringentia, magna ac laxa. D v l c i a funt inter caliditatem & refrigiditatem.) M ediocri ter humedtant & infrigidant,ait Gal. Decodtain meli- cratoplus mellis habente,ventrem molliunt, magifquc
inter frigiditatern, &caliditatem, declinant ta- fimclicraton fuperbibatur,dehinc vinum dulce,&pran men ad latus frigiditatis. & funt humida in fe- dium differatur. Adftringunt /ylueftria,pariterq-, dome- curido: Muza vero funt frigida in principio fe- Iticorum folia. Gummi lapidem frangit. cundi.Et omnia quidem funt lauatiua, refrigcra tiua,&lenitiua.
Rbctificatio . Re&ius cum quo mi- fcetur,& addit in operatione eoru,funt tamarin- di, & proprie cum modis infufionis notis, & ca- fiafiftula, & tereniab in,& violx conditx,& fimi iia,& fitexaqua eorum fyrupus iuuamenti noti.
& cx carnibus corum fit elcdarium bonum.Ar- ^ meni quoq; arborem prunorum difiantcr circi- tcr longitudinem palme in duabus vcl tribus par tibus fubtiliter perforant ,'&intromittunt frufta icammoneae. & figillant luto: & funt fruclus ar- rens: & Galcnm quoque ac Diofc.natalefolumjpe^at, boris illillS folutiui futficienter, & faciunt lophi- Damafcena & jlrmena magisprobantes; faporis ta~ fticationes alias in arboribus alfis. mengratia borum ratio habetur. Sane quum dulcia ma
P o s s e . Solutione educunt choleram dan- gis aluumfubducant,acida vero magis alterent; vtrun turinttgritudinibuscholericis, & alterantma- quetamcnhorumineffebisomnibta videtnr, vt&fub litiam earum, & foluunt materiam a qua fiunt. ducant & alterent.ita etiam quum recentia magis ven nocent ftomacho tamen , funt pauci nutri- trem leniant,ficca uero magis aftringar.t, videnttir ta- nientI • men ittraq;&ficca & reccntiapraftarc utrtinq;prefer
D o s I s. Aqua: corum potio eft circiter li- tim qu£ Damafcenafmt: qi'.£ quidem quum nonnulla fot. vna cum zuccaro. eorum plurimum aftrictionis habeat recentia, probatif
ftma nero mediocriter etia afirmgant,at laxent Calen.
affirman-
PI\itnaquumaliadomefticafint,aliafyleftria,de do- COST. meflicis hic tantu verba fhcit,quibus fcilicet leniett di aluum vis ineft.alioquifylueflria aflringcnte, etiam infigni,pollentfhcultate . Domefticorum totpoftunt ex colore,fapore,modo fubftantia, duritie fcilicet & molli tie,figura,magnitudine, patria, defumi differcntia, vt par fit natura in hoc fiu&ufacunditatem mirari. Medi cis autem etus prafertim dijferentig ratio habetur, qux exfaporibus petitur,cuius gratiapruna aliadulcia, a- lia acida, alia dulcacidafunt. Tametfiautem Mefues etiam colorem animaduertere videturnigra alijsprgfe

D E S I M P
nffirmante.z.dealim.fac.non mirum ft exiccata etiam A magis aslringant, humidis partibm qute laxabant im- mintitis,& terreftribmjquibm aflringendi infidet vis, magis cxficeatis.Hinc vero etiam litem,qu& inter Ga- lenum efiac Diofc.fedaripoffe dixerim, quttm Diofco. Damafcena ficca cohibere aluum fcribit, Galenm la- xare contendit.Laxant certe etiaficca ,fed minm qua recentia; ficca autem hnec,vbifubduxere aluum,aftri- tlionis vefligium ventri imprimunt,ex quo,& ventri- culusroboratur,&aluus ficcior redditur. temere ergo Diofc.Damafcena exficcata flomacho vtiliaeffe ait,& altium aflringere,neq; etiafhlfo Gal.ijfdem fub- ducendivim afcribit.Brafauolum veropro Diofcoride in fimpiexam.pugnantem,i?nmaturisprunis vfumpu- tamus,qualibmfcilicet,ltaliaferitota vtitur. folct.n. ij£c immatura coiligi, q> maturiora nunquam nift mul- ta,& longa admodum diligentiafolis vi exiccentur,vt g reponi pofjint. T^os vero, quimaturijjima multo fiudio deficcata uino,& faccbaro incotta exbibuim 9 ,&laxa ri alnum,& Galenurn verafcripfiffefrequenter obfer- uauimm.Htec ergo depropof/ta controucrfia dixerim, quam quidcm qimm proponat ^tuicennas nec folnat,
L I C I B V S-
45
De*Pjyllio. Cap. XX.
Syllium cft de alterantibus complc- ANT. xionem, & fblutionem facientibus,
& cius folutiopropriefitlambifican- do, eius autem aliud album, aliud lubnigrum,aliudad purpureitatcm dcclinans.
Elbcti o.Meliuscft,quodcflcomplctum, &crafium,&eftgrauius, &iiibmergit inaqua.
Complexio , & proprietas. Compofii- tum eftex duabus lubftantijs, qua; fepararipo£ funt: inter quas cortex eft leparatus. eft enim in co fubftantia interior medullaris, & eftin eo fubftanti^ expanfafupcr corticem ipfius. | Sub- ftantia autem eius interior medullaris calida cft, &ficcain quartogradu, &eftacuta vehe- menter, incifiua, rubificatiua , vlceratiua , & eftdegenerc veneni. Subftantia autem cxteri- orcxpania luper corticemeftex multuminfri- gidantibus. Et dixit Rufus, \ eft frigida , & humida in tertio, &exdeflii, &dixit Diofcor.
Mefuestantum innuit nequeexplicat,tantum abefl(q<t quod eft in fecundo: & cil verius. Inquit enim
nonnulli aiuntjvtconciliet. De difcordia autem quam interMefuen,& Diofcor.efie quidam exiftimant, quod fcilicet,adbuius capttisfinem Mefues pruna obeffe sio macho ait,& effepauci alimenti, Diofcor. vero contra flomacho vtilia fzcit; non eft vt labcremus,quum Dio- fcor.de Jiccis,Mefues de recentibm, deijsfcilicet, quit bilem educunt, verbafkciat. Vtrumq; autem vera etid fcripfijfe cofitebitur,qui in recetibus fuperuacanea hu- miditatem : in ftccis vero, prsfertim Damafcenis, de qtubus agit Diofcortdes, aflringendi vim expenderit.
PSYLLIVM.
Hippocrat.in epidemijs, non eleuatur rcs frigi- da iun&a cumhumiditate v.ltra fecundum gra- dum, & dixit Galen. humida rcs non tranlgre- ditur metarn, vfq=, ad quarn poteft rcgimcn ho- minis extendi, propter, quod non inuenimus humidum efle caufam doloris, inquantu humi- du,fed inquantum potcft efle matcria,quy quan titatefua moueturadcontinuiratislolutioncm.
R.i c i iFicAxxo .f Quod cxeo con- quaflatum eft cum aqua fontium frigida, & fit c mucillaginofum , & bibitur ficut eft: & pro- prie cum oleo violaceo, aut fyrupo violato , foluitventrem. Quodautem cxeoeftfrixum, & conquaflatum cum oleo rofaceo , eft me- dicina fluxus ventris, & dyfenteria:. Contri- tum autem potui nullo modo propinandum cft,deoccultatenim contritio eius, fubftantiam mcdullarem vlceratiuam,& cxcoriatiuam.
P o s s e . Conquaflatum cum aqua frigida ficut diximus, folutione cducit choleram. Et confert febribus inflammationis multaj, &fi- ti vehementi, calida:: & fedat inflammationes Ipiritualium: & lenit pcdtus. t conquaflatum cum aceto confertapoftematibus caiidis,&c- ryfipelati, & fbrmic# , & iedat inflammatio- nes omnes,& dolores inflammationum,& pro- ^ prie fupcrcataplafmatum, & fimiliter fodam calidam vehementem.Frixum vcro, & coquaf- fatum ficutdiximus,confertfluxui cholerico,& dyfenterico,& fluxui mcdicinali,& propricpoft potum lcammoncce, & medicinarumacuraru.
Do s i s.) Ipfiuspotioeftadrach.i.v%ad3. T imeat autem ipfum habens debilirate vifccru.
DePjylho. Qtp. XX.
SYLV.
xAuic. llb.2 . c.i. Vcncntc
Sylliumpurgat lcniendo, altcrat. vel album,vel nigrum, vel fubpurpu- reum: duabus lubftantijs compofi-j"««>'i'-
i 11 r -i- • • i*i folMK
tum, medulla lcilicet mtenore calida ftatuiubm, ficca ordine quarto,acri admodum, incidentc,ru- Mefua. H bri-

MANA.
,crbumidii
D E SIMPLICIBVS-
brifi <rante,vlccrante,venenofa: cortice vero frigi- E fuseji,& Auk.lih.z.Crsicicontranullade intirna,vel ^ p -'•
domultum.Rufus autemfrigidohumidoadgra- " jc.-.j..... ' j-
dum tertium, vel potius cum Dioic. ad fecundu.
Nam res fngida fimul,& humida, fecundum gra- dum non tranfcendit,vt inquitHipp.in epidemi- cis.Vbi, & Gal.ait rem humidam non trafire me- tam, quam hominis vidus aflequitur. Ob id hu- rmdum per fe non ell dolorificum, fcd tatum co- pia,diftendente,& continuitatem foluente.Aqua frigida maceratum,& agitatum eft cholagogum , ob ld febribus biliolis eft falubre,& inflammatio- nibus thoracis. Thoracem quoque lenit,fitim ex- tinguit. Cum aceto aute agitatum, phlagmonas, eryfipelata , heipetas, & ca:teros tumores calidos extinguit,& harum dolorem fedat, pradertim ca-
extimaparte fhcia diflin£lione,id frigidum, vno omnes confenfufcribunt, quoa <Auic.z.Can. &
I{afis 3 .adManf. & Serafio.lib.fimfl.medi. Mire er- cap.i go repugnantiabtcc funt.Adde etiam,<p, qumn pfyll u inter venena reponatur, Mefues eiufmodi noxam inti- via fubftantia calori vlceranti,& cxcorianti afcrihere videtur,auam ex eius triturapatefieri ait,quod ipfum, & Auic.z.Canon.citato,quare,& contriiu afjumipro~ Ca P-'» bibet: Graci contra frigiditati acceptum id referunt: quod affirmare jLuicennam confiat lib.3. fen. 13. vbi de fingultus curatione agit, fcribentem pfyllium ftupefizcere. Damocratesetiam Gal.tefte.z. de antido- Tr -5- c --'- tispfyllium plurimum teriiubet in cuiufdam antidoti compofitione,trituram vtapparet,nihil veritus, quam vlcerationis caufam Mefues, & ^Auic. exifiimant. H&c
taplafhiate impo/itum. Sic, & cephalalgiam cali- F quumitafebabeant,conciliari multiplex h*c difcor- dammitigat. Frixum vero,& (vtdixi)conquafla- tum,fluorem biliofum, dyfentencum, a medica- mento acri,vt icammonio, excitatum, /cdat cum oleo rofacco fuinptum, vel inicdtum. Ex plyllio fic macerato cum aqua fontana frigida,&: quaffa- to, muccoti potio,prgcipue cum oleo violato,aut fyrupo violato , aluum fubducit. Deligedum ma- turum,magnum,graue, & quod aqua mergatur.
Datur m potu a drach.j.vfquead drachm.3. Non fcripferint; bis tamen illi non aduerfantur,quipro inti-
diafhcile nonpoteft: ejfetautem confulenda experien- tia, (jr obferuandus diligentijfime euentus.Interea ta- men meo quidem iudicio, non eft borum fcriptorum co- tenenda autboritaA, quipoli Diofc.Galenum, Taulim, I\afiim vfu idfortajfe didicerunt,quod prioribus Hlis fuit depfyliio ignoratu,ficuti, & de multis rebus alijs, prxfertimq; fubducentibus medicamentis eueniffe oes norunt. Quarn ob rem quum pfyllium pro externa fui fubftantia refrigerare,hume£iareque, acftupefacere lj
fumcndum autem quibus vifcera funt imbecilla neque etiam tritum. Nam fic fumptum fubftan tia medullari dctc<fta vJcerat,& excoriat.
jfc/t
T>e Pfyllio \
GRacci Pfyllium, Latini a Gr^ci nominis fignifica- to non recedentes,pulicarem herbam vocant, nec per os, nifi raro, aut hi, aut illi prxbent,quoniam inter venena numeranttfed exterius tantum ad molliendum, adifringendum, & infrigidandum adhibent. S v b- s t a n t 1 a autem eius mterior medullaris calida eft, & ficca. in quarto giadu, & eft de genere veneni.) V enc- num efle plyllium dicunt Graeci, non medulla: ratione, qu <E fit,vt ifte (ctiptic,m quatto ordine calida,_fed ex fri- gore potius,quod m tota oftedit (ubftantia: Secutus au- temeft Mefuesin hacre, ficut inalijs multis, Auicen- nam lib.2. cap. 1. Damocrates porro, authore Galen. lib. 2. de Antid. iubet plurimum conteri in compofitio- ne cuiufdam antidoti. Eit frigidum, & humidum in tertio exeeffu.) Galenus frigidum in fecundo, medium in alia fcribit contrarietate, nec alicui, vt diximus,eius parti calorem attribuit . Q ^y o d ex eo conquaffatum
vna portione calfhcere, & exficcare tefiantur,fed de di v.erfis vtriq; agunt rebus. Qj-iod fi aliqni interiorem pfyllupartem ea non poffefhcultate excellere,qua pu- tant Mefues,&iAuic.fenfu,atq; adeoguflatu probarc nitantur; his ego quidem dixerim, etfi nihil acredinis G percipiunt,fieri tarnenpoffe,vt idem ui vlceratoria fit pmditum,ficuti, fcammonium, quod alioquigufta- tunullum infigne acredinis indiciumprxfeferens inte- Hina quandoq; exulcerat.lta etiam quum pfyllium vc- neni vires babeat, etfi Graci id vitij frigiditati afcri- bunt,quod,& ^Auicennas interftupefafforia ipfum re- ponens medicamenta, nihil tamenprohibet,quo minus interioris quoq; fubftanti<e exulcerantis facultate, ve- neni vim excrceat,ueq; enimfquod quisfortaffe putetj tam dutcrfk ba funtfacnltates ftupefa£ioria, & exul- ceratoria,qu& fimul in re eademftarenequeant: quan- do opium,& infigniterfiupefacit,(jr linguam comma- fum vrit, ac non ieuiter vlcerat. Sic vero etiam qnod Damocratesplurimum conterat,Mefues teriprohibe- at,nontamen,aut bic autis venit accufandus ,rnulta profeffo commisia rebus alijsin vfum antidoti ajfi£
eft cumaquafrigida folutione educitcholeram.) Hoc H muntur,qu£feorfum affumptainfignem babentvene-
ficinaquatufo, Diofcorides vtiturad infrigidandum. f ""*" """" n r -- - r - -
Et conquaffatum cum aceto confert apoftematibus calidis. Cum rofaceo aceto, vel aqua, valere articulo- rum doloribus, tumoribus, poft aures, panis, ramici- bus, vmbilicoprocidenti,& eryfipelati,fcripfitDiof.
& dixit Diofcor. quod ell in fecundo, & verius, inquit enim Hippoc.in £pidemijs,noneleuaturres frigida, iun6ta cum humiditate vltra fecUndum gradum .)Quo- modo hxc dixerunt Diofc. & Hipp. qui gradus vel or- dinesin medicinis non agnouerunt ? Paulusfrigidum in fecundo, medium inter humeftantia dixit, & iiccan- tia, (juemadmodum, & Galen.
cosr
ESt,&de Tfyllijfemine nonpauci momenti contro- uerfia,Mefues porro intimam eius fubfiatiam ca- lidam,& ficcam quarto ordine putat, qnod fentire vi~
nipotefiatem. forte ergopfyllium fifeorfum contritum fumatur,necabit,quod aiijs admiftum rebus,confra[ia- que mifcendo perniciofiafacultate, venenis aduerfabi- tur.Hec igitur depropofita cotrouerfia fintditta.Quod enim fupereft ,ft Mefues Diofcorida ,Hippocratis , <jr Galeni hocinlocodeijs teftimonium adducit, qiaele- gerenoneft apudbos autbores; nonhic tamen acrius accufandus esimendacu, vt enim fupra quoquemo- nuimus , conftat multa jlrabes ex Gmcts habuijje deprauata , quare neque fomniaffe aut commen- tum effe bunc probum virum ea vnquam dixerim, qua, bic fcribit, alioqui etiam neque Diofcoride , neque Hippocrate, autGaleno fmtrndigna, qux ipfis afcribit.
CA-

D E S I M P
CAPILLVS VENERIS.
De cdpillis Venens. Cdp. XXI. c
Apillus vencris dicitur apud quofda capillus fontium , & dicitur capil- lus hominis ncmoralis,& ab alijs di- citur coriandrum putci,&cfthcrba, cuiusfolmfunt fiiniliafoli )Scoriandri,viridia, &tcnuia.cuiusftipcs cftin longitudinecircitcr medium cubitum, & funt ficut piJiporcini, & funt in colore intra rubedincm,& nigredinem, fed magis declinat ad nigredine, & proprie iux- ta radiccm eorum : & qiiantomagis proccdut: adnigrcdinem declinant, &funtfinefloribus, & eorum ortus eft in puteis, & fbntibus, &io- cisaquarum.
E l e c t x o.) Mcliores funt qui viridia ha- bcnt folia, qui vbcriorcs funt fecundum omnes partcsplanta: ipforu.Subtilesvero,&gracilcs,& dcclinantes ad citrinitate non habent fpiritu m.
C omplexio ,&proptictas.) DixitGalcn. iuxta temperamentum eft eorum complcxio, funt autem compofiti ex partibus aqucis,& tcr- reis,&fubtilibus mediocriter,aquibusineftcis ftypticitas, & ex partibus fubtilibuscalidis val- de,propterquodvirtuseorum citorefoluitur: debiiis enim virtusin dcbili fubie&o cito tolli- tur. Sed adhucetiam calida: partcs funtpofitas in fuperficie,qiiarevehementius fitillud, quod vidcturoftendcrecomplexiones lpforum dccli- nare adlatus caliditatis:quamuisdicat Galen. ipfos eflexquales. Et incftcis expartibuscali- dis in ipfis,vt fint refolutiui, fubtiliatiui,aperiti-
L I CIBVS. 44
A uioppilationum, t&folutiuiventns,&propric qui cxeisfunt recentes: ficci verofuntconftri- ttiui, &prohibitiiufluxuum.
R ecxificatio .) Non cft in eis malitia, debilitertamen purganr, lcdconfortantopera- tionem eorum violx- ,_fcilicet, & cafiafiftula, & tereniabin, & infufio eorumin aquacafeivigo- rat eos in loluendo. De decodtioncautem mo- dicum fuftinent.
P o s s e .) Solutione educunt choleram, Sc phlegma, & humores craflos, & imbibitos: Sc mundificant pedus, & pulmonem, & educunt materias contentas ineis,& nnindificant fan- guinem, & clarificant cum, & clarificant colo- rem: & faciunt acquirere bonitatcm anhelitus: & mundificant ftomachum; vcntrem, &he- B par, & conferunt dolori eorum, & funt medi- cina bona oppilationum hepatis, & fplcnis, & iclcritia:, &proprie segritudinumomniumop- pilationum, & proprie infufio eorum in aqua apij,& endiuis, autin aqua cicerum nigrorum, aut in aqua feminum quatuor, aut in aqua la- &isproprie:&dclent cum olcochamxmelino fcrofulas. Et valct fyrupuseorumplcurefi, & peripneumonix, & lunt prouocatiui vrinse. Et vfus decochonis eorum frangit lapidem. Et purgat matriccs foetarum. Et hoc cft de pofle coru,& dcco,quod pertinet adeos partibusca- lidis. Sed exparteftypticitatis,prohibetcurfum materierum,& abfcinduntlanguinem,& cofbr tant ftomachum, & vetrem,ne recipiant fuper- fluitatcs. Et prohibcntcafum capillorum,& co- fortant radices corum: immO faciunt eos cre- fcerc,& multiplicarc cos in locis vbi oportet, & proprie cum oleo myrtino,autoleo laudani, & vino ftyptico,& puluis corum aduftorum etiam facit iimiliter. Etabluitur etiamex dcco&ione iptbrum cumvino caput, t & ablcinditfurfu- rcs: & fimile fitexcincre ipforum, &cinisip- iorum fanat fiftulaslachrymalcs.
D o s i s.)Potio dccodionis ipforum quan- do qua:ritur pcr iplos folutio per ventrem, eft circitcr hbra vna.
De Adidnto. Cdp. XXI.
Diantum albu,capillus Vcucns,vclho S YLV. minis nemoraJis,vei fontium, vel coria
d. ]. . r i" n i • vul-
ru ni putei dicitur, rolijs elt conanan, r 0 capiiitu. vindibus,tenuibus, cauliculis femicubi v "" rH - talibus,Jetarum porcinarum modo tenuibus,colo re ex rubro nigreJcentc , pra:fertim circa radicem, & vbi iam adoleuerunt, fine flore, in puteis, fontibus , & aquofis, temperatus eft, aut tem- perato proximus, conftat iubftantia aquea , & tcrrea, fed tenui modice , eaque ftyptica, altera vero fupcrficiana calida tenui admodum, ob qua virtuseius facile refoluitur, quia virtus imbecilla a fubieclo imbecillo prompte dilfipatur, I kcc au- Grtci „ w tem tenuant, obftruda aperiunt.ditrerunt, ven- ■ v,m f ur s"-
r . 1 O ' tortam trt•
trem.foluunt, pranertim recentes : iicci enim*»«. conftringcndo fluxum fiftunt. bilem, vero fla- uam ? &pituitam ventre toto, & hepatc,humoref
H z que

D E S I M P
que craffoS quamuis imbibitos etiam ex thorace, ic pnlmone fcreatu educunt, re/pirationem ob id Hberiorem reddunt, fanguinem clarum reddunt, &C inde colorem commendant,&: paitium prccdi- £tarum dolorem leniunt. obftructiones hepatis , lienis, tollunt, ob id ldcro, &c morbis omnibus obftruttionem fequentibus, lnfuil, pra^fertim a- qua apij,& mr/bi, aut decodo cicerum nigroru , aut feminum cjuatuor, aut fero la£tis. Cum oleo autem cbamarmeli ftrumas delent. Syrupus ex his, pleui-itidi, peripneumoni^ prodeft , vrinam mouet. Decottum eorum calculum frangit, pur- gat vterum a partu. Parte vero ftyptica fluxiones co hibet, f fangumem /iftit,ventnculum, & ven- <x vi. trem rejiquum roborat, ne excrementa prompte ''JHrlhrit recipiant. roborat etiam capillorum radices, ob ^ e°rum defluuiumfiftit. quinetiam pilis parte «w» hxwo replet, prsfertim cum oleo myrtino,aut oleo Ia- ^'^'dani^&vinoftyptico. Idempra?ftat puluiseoru vftorum.cinis ipforum vel decoctum ex vino fur- fures abigit lotione,/iftulas lachrymantes fanat. ImbeciJJitatem eorum purgando corrigunt vio- Ia?,ca/ia £ftula,manna,ferum lactis. Paruam fiifti- nent decottionem. Meliores funt bene habiti, fo- lijs virentihus: ftrigoft enim,8d flauefcentihus fo lijsinutiles. Datur dccoCti ad aluum fubducen- damlibra i.
De capillisVeneris.
MANd* \ Diancon a Grxcis dicitur,quiavt Theophraftus, /\ & poft eum Plin.fcnpfit, aquas refpuit perfufum, merliimq-, Dicitur Callitrichon.vel Polytrichon ab ef- fedlu, vt ait Pli. quia capillos tingit,& pulchros reddit. Theophraftus, & reccntiores duo eius genera faciunt al bum,& nigrum. S v n t autemcompofiti ex partibus aqueis,& terreis, & fubtilibus mediocriter,a quibus in- eiteis ftypricitas, 8c ex parnbusiubtilibus calidis val- de.)Nifi aduerbium (valde)iunxeris voci,(ubtihbus : er- ror erit in hoc loco manifeftus,etiam iplomet Meiiie te- fte,quiex Galeni fententiavix excedere eostempera- mentum dixit. fed forte melius eft addere negationem, &legere,non valde. Er folutiuivenrris)Authoritas, ratio, experimentum falfam efle hoc comprobant: fic- cat enim adianton, attenuat, difcutit, inquiunt Galen. & Paulus. Auer.ait Gal.dixiffe,quod aluum adftringit, nouos medicos, quod purgat. Diofcorides ipfe aperte dixit, quod aiuum fiftit. Mundificat pedtus.) Per lcrea- tum dixit Gal. £ t abfcindit furfures. Diolcorides ad- dit,& achores cum lixiuio. Frangit lapidem.) Prxcipue nigrum, inquit Plin.eaquede caufadicit faxifragum.Et delent cum oleo chamxmelino fcrofulas.) Non addit Diofc. oleum,fed dixit abfolute,quod ftrumasdiicu- tit:quod etiampariter fcriptGal. Abfcinduntfangui- nem.)Sangainis fcreatum ait Diofc. Et confortant fto- machum.)Diofcorides poti cum vino.
C 0 ST A Diantum ponit Mcfues inter aluim fubducetia : JT j L . Grxci contra cobibere aluum omnes confentiut. T^obis vero,cjuum conflet adiantum multiplici (vt bic fcribit) fubjiantia, & aquea,& terrena,& tenui: funt autem tenues,aquecc,&qua calorit quidpiam retinet, infuperficie fit£: verifimile videtur harum ratione, quarum,& vrin£,& menfes cientur , & lapillis renes expurgantur,aluum quoq; fubduci, vt^irabes aiunt, ficuti,& terreiiriumgratiam eadem fiflipar eft,quod Gr.tci ajfeuerant,.itq; kocprofetto nobis dictat ratio ;
LICIBVS-
an vero etiam experientia aflipuleturjicuti ipfe pror- fm non affrmarim, ita neq; plane negare aufim. fub- fcribunt autbori noflro,& Mefaugue teflimonio jluic. Z.Can.feu^ibenMefua,vtaitSerapio, atquealijmc- dici,vt Auer.fcribit.^.Coll Et bos vt aprioribus me- dicis diJfentirent,indu£los effe non cotradicendifludio, fed experimento ipfe quidem dixerim. ^Alioqui etiatn quis ex Mefux aduerfarijs de adianto jtrabico pericu- lum fecit! quis ignorat dijferre folum a folo ? T^on fa- tisergo (meo quidcm iuduioj fapienter fhciunt,qui a. magnorum fcriptorum fententia tam leuiter difcedut, autin euertenda eorum autboritate tam fludiofe labo- rant.Sed bxcfatis. Quod reliquum eji,quum aitauthor \& ex partibm fubtilibm calidis valde] feuad!jcins negationem, & legas calidisnon valdeffeu tranjpofi- tis verbis legcvs [& expartibjis fubtilibus valde,cali- '• d'is]vindicabisa controuerfia Mefuem.Eflautem eitis generiserror,q& fape ,&facile infcribedoeueniat.
DeiAfa.ro. Cap. XXII.
jgTWjSp Sarum eft radix herba: monfanx, cu- ANT. M m II ius folia funr angulariaf ficut folia hcdcrx:3cflorcs cius iunt| ficutflo- rcs hyofcyami: & efttotaplantaeius aromatica,&mordicat guftum.
Electi o.)t Mclior pars plantte eft radix:& mclior radix eft, qet\ crafla,lpitfa, & cuiusodor eft fu btilis,& lapor acut 9 cu itv pticitate modic a.
tCo .mf lexio & propnctas.) Calidaeco- plcxionis cit, & ficcx in terno: 5c dixit Diofc. eft in fecundo calidum,& ficcu in tertio,& efl; qua- q fi verius, &eft fubtiliatiuum, aperitiuum oppi- lationum,refolutiuum, prouocatiuum,& in ip- fo efl ftypticitasmodica.
Rectific atio.) Melius cum quo mi- fcetur ad folutionem faciendaeftaquacafeicu fpica,& aqua mellis, f & quida infunduntex eo aliquidin mufto, & conferuantin vafe per rres menfes:& eftiilud vinum medicinaadhydropi ihn,& ijMcne.Suftinet autafaru de decoctione, &contritione rem mediocrem, & laboratio in contritione ipfius facit magis prouocatiuum quam lolutiuum.
t P o s s e.) Eftex rebus facientibus vomitu, & educcntibusper ventre, & cu hocetia eftpro- uocatiuum vrina;,& educit choleram,&phlcg- ma.Sed de eius operatione in phlegmate eft ma nifeftius. Eteducit exanchis, & iundturismate- rias, &cofertdoloribusearum, &proprieinfu- fio eius, & etiam alij modi adminiftrationisip- fius.Eteft ex bonis rebus,in quibus eftfpesiuua- mentoruad oppilationeshepatis,&fplenis, & duritie eorum, & morbos oppiiationum, ficut eft hydropiiis, & idteritia, & durities fplenis, & proprie vinum infufioniseius, quod dixi, &co- fert iuuamentum magnum febribus oppilatio- num,& febribusantiquis,& inungitur dorium, &ij?inaexoleo ipfiuscmnlaudano,&facit fu- dare.Conferthorripilationi febrium,& prouo- catvrinam, & in ipermate augmentum cfhcit.
t D o s i s. Eius infuii potio eltab aur. 2. vf- queaddrach.4.&pulucris eiusadrachm.i. vf que adaur.2.
ASA-

DE SIMPLICIBVS'
a s a;r V m.
45
SYLV. S
eiAfa.ro. Cap. XXII.
Sarum herba montana, folijs,vt hedera angulofis, t flonbus hyofcyami. T ota planta eft aromatica, & guflum mor- dens. Radice pr3ecipua,praefertim ma
Winora,£r ^ rotundiora | f bederAcets ft Diofc. t Cytini
fulmna, o na ti odore tenui, fapore acri, & parum ftyptico M,f. ^furt CaJida /icca ordine tertio,vel potiuscumDiofco»
radices htile -. , r . r C \ ' l
kon aibimo calida iecundo, iicca terno. 1 enuar, reloluit^ob- 1fr"hTfrx- ftru£ta aperit hepatis,henis,&horum duritie fol- i*"']okfco arfe£tus alios mde natos: febres putridas, & diuturnas,i6lerum, liydropem prcefemm vino in- fihfmma fufum. Purgatvomitu, &deieftione,&vrinisbi DicfadZ lem,fed pituitam manifeftius,etia ex ilibus,ifchio, alijsartieulis,ob idharum partium dolores mi- jcmjfferi. tigat,pr£efertimmfufum, velaliter cxhibitum. O- "picfi. a Jeum afari cum ladano Ipinx illitum fudores mo- uet, &rigorem febrilem inhibet. Vrinas mouet, iemen auget. Valentius agit cum fero ladis,fpica, &hydrcmeIite.Muftum his radicibusconditum pofttertium rnenfem hydropes,& fplenem fanat. Mediociter coqui, & tcripoteft,& quotenuius eft tritum, eo magis vrinas mouet, minus autem aluum ducit. Datur infufo ab aureis duobus ad drach.4. puluere autem a drach. i .ad aureos duos.
VaJidiorem afarum acorocahdo,ficco gradu tertio Galen.fcrib.
MANA.
DcAfa.ro.
ASaron i rfeo vocatum videui r, quia in coronas no adderetur. Diofcoridcs herba coronariam dicit, errore,vt credo,fcioli cuiufpiamlibrarij,baccharem
A Afaromifcentis,quodnuncetiamvulgus.Sicvrfolia hederac.) Adde,fed minora, & rotundiora,ex Diofc. Si- c v t fiores hyolcyami)Sicut cytini,non licut Hores, ait Diof.in medio foliorum apudradicem purpurei,odo- rati,femen in Horibus acinolum: coliculi angulati, fub afperi: radices multa.%geniculata:,tenucs,obliqiuc,grami 111 fimiles,multo tamen tenuiores,odorc cinnamomum referentes. Ele6tio.)0 ptim um nafci,ait Plin.in Ponto, proximumin Phrygia,tertiumin Illyrico.Gal folamra dicem vtilem elTe dicit. C omplexio■ )D io fc. vt fepe dixi,gradus in medicinis non difiinxir,Gal.huicmedici nx non afcribit. fedcum dicat eafdemacoro viresha- bere,fed fortiores, quam pofuit calidam, & ficcam in tertio ordine,fequitur hanc quoque, vel faltem in tertio ordine collocandam. Q_v i d a m infundunt ex eo ali- quid in muftum.) Diofcorides mifcetvnciastresinhe- minis mufti duodecim, & dat ad lotium, intercutem , coxendicem,& idterum. P osse . eft exrebus facienti- g bus vomitum.) Crateuas,Diofc.& Plin. purgare aiunt eius radices, hellebori albi inftar. Multas quoquealias vires ei adfcribunt- Dosis eiusvfqueaddrachm.iiij.) Diofc.datpondus drach .7.
afaro pnrgatricem vigere fhcultatemdoce- COST, mur experimento , e£~ eius meminit ex Gr&cii Diofc.quam tamen ignorafte Galenum dictw,qui in hie r& picra compofitione mbileffe purgatorium pr&ter aloen literis comtnendauit. In reliquis nihil efl, quo Gr&ci lArabibus non confentiant. Quamqua enim Diof. huim flores, cytino hyofciami fimiles facit \f:mt ta~ men, & eiufdem hyofciami flori non diffimiles: neque Serapion, neque jluic.aut Mefues ob id Gr&cis aduer- uerfantur, quod flori,non autem cytino compararint.
Quod autem in aflignandahuius medicamentitempe- rie Mefuesgradum Diofcoridis teftimonio tertium co- C flituat,illo alioquigradum nunquam affignante; vtfu- pra quoque diximus, hunc calumnine dignum non fa- cit, cui cafligatorum librorum copiam non admodum fiippeditaffe certo fcimus.
Deiure gallorum. Cap. XXIII.
Allorum, & gallinarum iuuenummc ANT. diocriter pinguium nutrimentu cae- terarum auium nutiimento praepo-
 nitur. Suntenim propinqux conuer-
fionis in fanguincm,& paucarum fupcrHuita- tum. Sed caro gallinaruni ert meJior carnegaJ- lorum nifi caftratorum, & nigriorcs cx cis /unt meliores,&leuiores,& exgallinis mehoreft, qua; nondum pepcrit,&ex gallis,quinondum D calcauir. Decrepiti autem ac ouantium carnes malaj funt, acquirunt enim nitrofitatem, & fal fuginem, & propriegallorum, & non copetunt in re ciborum, fed potius in re medicinx,&pro- prie ius galloru,& eft illud, qd hic cofideramus.
E l e c t 1 o.) Melior gallus ad hunc vfum eft ficut dixit Gal. quieft rufus: antiquus: immo quanto antiquior, tanto melior: & qui eft velox ad motum, & ardens ad coitum, & fortis ad di- micandum,in quo fitmediocritas intermacre- dinem, & pinguedinem.
Complexioj &proprietas.) Iusgallian- tiqui eft calidum propter nitrofitatem,& falfu- ginem. Et eftlauatiuum, abfterfiuum, aperiti uum ,ventofitatum extenuatiuum, &prouoca- ti uum,& fol utiu um natura.
Mefum. h 3 R k -

✓
D E SIMPLICIBVS.
Rect ificatio.) Opcratio iuris gallo- rum fecundum,quodGalen.docuit,eftin hunc modum :oportet, vtcibeturgallusfurfure, Al- kanzi dixit,& melle,& pauco fale. poftillud fati getur fatigatione ducente ad laftitudinem. Et dixit etiam Alkanti, quod melius eft, vt fatige- turdimicando. Deindeabfcindatur caput eius, & euifceretur,& faliatur falc, aut faiegemma,& decoquatur in aqua liifficienti cum facilitate, vfquead confumptionem duarum partiuma- qux. Etfunt quidam,qui ponunt in decodionc ciusalia fecundum diucrlasintentiones.
P o s s e. f Mifcetur deco&ioni eiusturbith, cartamus, &fo!utionc educitphlegma. Cum polvpodio vero melancholiam educit, & fimili ter cum epithymo. Etcu fcmine anethi exclu- dit,& carminat vcntofitates. Et codum cum la- le gema,& dauco,& anetho, & polypodio,con- fert dolori ftomachi,& colicx,& iliacT,& dolo- ri renali. Et confert doloribus iund:urarum. Et valet fimiliter ad cadcmctiam coclum cu car- tamo anetho,& ialcgcmma,& confert afthma- ti: aut cum iiafce, & hyflopo,& valet fimihtcr.
Dosis. Potio ipiiuseftcircitcrlib.2.
^De iure itxllorum.
o>
Cap. XXIII.
SYLV.
Jtu gdllorti dtluum fnb- durit,gaUi* narii afirin git Galen,
A llorum,&: gallinarum iuucnum me- diocriterpinguium caro, alimenti eft inter aues optimi, quia faciJe in ian- guine vertitur,& paru excrementoia eft. Caro aute gallinarum eft melior quam gallo- rum , nifi fint caftrati. Nigrarum quoq;, & c|ux nondum pepererunt,eftmelior, &Jeuior,vtgal- lorum qui nondum coierunt. Decrepitor um au- tem prxcipue gaJlorum caro nitro/a,& iaI/a,cibo inepta,medicamentoJa eft iure fuo maxime, po- tiilimum vero gallorum ruforum,qui ad motum fint alacres, ad coitum ardentes, ad dimicandum fortes,obeforum, & macrorum medi;. quoq; ve- tuftiores,eo magis funt medicamentofi Galen.Id ius ob nitrofam,& fallam fubftantiam calidu eft, Jauat,terget,tenuat, flatus diflipat, cum femine a- nethi,vel dauci, & polypodio,& fale gemmai co- £bum:& dolorem ventriculi,coli,ilium, renum, a flatibus ovtumfedat. obilruCta aperit. Purgatpi- tuitam, quidem cum turbith,& cnico,ob id con- fert arthriticis doloribus ex hacnatis; meJancho- Jiam vero cum epithymo, & polypodio; & cum ijfdcm atque thymo,hyiTopo,anctho, & iale gem mar, arthriticis confcrt. Gallus autem furfure a GaJ.nutritus, alijs etiam melle,& pauco fale,plu- rimum fatigetur, vel a nobis venantibus, vel po- tius dimicando decapitatus, & exenteratus cum fale,aut fale gemm .t, igne lento, aqua fufficiente coquatur ad duarum aqux partium confiimptio- nem,alijs atque alijs fimul incoclis pro varijs me- dicorum fcopis.Potatur eius decoc,tum adlib.2.
Delure.
MANA, Allorumius vetrem laxar,gallinarumadftringit, V I ait Gal.8g-<x.pctTH7<j»iy «Tyectfteatirf. Marcellus
F tame in Diofc. ajitcr interpretatur. Decoquatnr in aqna fufficienti.) In fe::tarijs xx.vt Diofcorides,vel tribus con gijs,vt Plinius: & reducatur ad tres cotylas.
Miscetvr deco6lionieiusTuibith.)Quidam (dicit Diofc.) Brafficam marinam coquunc,aut Mercu- riale,aut Cartamum, aut Polypodium,educitq; humo- res crafTos,crudos,tenaces,nigros,& valet febribus anti- quis. Plinius, priclaremedetur venems ferpetum,tor- pentibus membris, tremu)ifq-,capitis dolonbus,epipho ris,inftammationibus, faftidijs, incipienti tenafmoio- cinori, renibus, veficar, cruditati, fufpirijs.
IV.s vetufligallifubducerealuu teflantur Gr&ciom- cq $ j - nes medici,at(j; ^Arabes. Eius autem parandi modu Diofcorides trabit, quem pro Galeno bic a Mefue, & ab Jluicenna citariputo, quando in Galeni,qua extant monimetisde bac re nibil. Videtv.r tamen efiealiquid>
E qu°d ab illisexplicatum defideres.QuamuitenimDio fcor. & ex eo Siuic .lib .2. Can.abiettisgalli capite,ac vifceribus,&indito ventri pro vifceribm fale,ac co- futo,infextarijs aqutz viginti ad tres bcmir.as coquen- dirn doceant; illud tamen fcitu dignum, anpro integro galli corpore,quale ij volunt, dijcerptcvs vn fi-ujia car- nesprxstet vfurpare: tum fi etiam integrum illud fu- mendumfit,qualenam fal inijciendum, crajfumne an tenue; anitem flatim vbi repletum efl fale,igni com- mitti debeat,anpotiws tantijper defifiendum,vt in inti mas carnes fal penetret: & rurfuman eaaqua men~ fura,quam prxfcribit Diofcorides,oppornma /it,an ue- ropotim cotyU vigintifatisfaciant; vt iubetfecundo loco .Auicennas, vel nontam certo feruato pondere , tantum aqux Jumendum fit, quantum fatis videatur, vt ait Mefues , tandcmq; quis cofiioni prxfcribendus G f lt modusj an vt ad tres cotylas aqua abfumatur, quod ilhpr&cipiunt,an,vtadtertias, quodMefues,anquii ahud. Sunt b<zc omnia fcitu non imitilia. Itaq; fi nobis proferre aliqitid bac de re liceat, quando eam deter- gendi vim,qu&gallo ob falfum eiusJuccum ineft,adie- 6io fale adiuuare medicus ftudet; profetlo quo magis imbut& falefuerint ex carnes, eo maiorem quoq; in ijs futuram illius vim conflat.fiet vero id maxime,fi gai- li corpore in minutcvs partes dijfe&o, vtb<s fale,& eo quidem tenuijjimo, obrutx aliquantulnmpermanear.t, permiferimus. ita enim, &falobfuitenuitatem faci- lius liquatur, & ipfiequoq; carnesfal,quo circumqua- qite ambiuntur,inuniuerj'am fuifubHa/itia promptius excipiunt: nt parua interie£ia trium aut quatuor ho- rarum mora,uim falis quaji connatam longe maiorem babitur<e frat ,proptereaq; iusad eampr&ftandaope- ram longe efficacins rcdditurx, quam exquirimus.Ita quidcm,quum Mefues fale aut gemma,idefl, vulgari, autgemmeo fale faliendum dicat, & vulgatam quo- que condiendarum fale camium rationemfcqucndam mnuere JltJpicaripo Jis,& omnemparandi eius iunsra tionem ad vulgaremjere morem inHituere,quanquam enim,fiad Diojiorida inshtutnm integrumgalltim fa- Le replca>s,£r repletum coquas; non diffido Jalis vim in intimas vfque carnes, atque ex ijs in ms facultatem omnem carniim fimul coquedo peruenturam :atfi eaj- dem tamen carnes, vt a Mefue^Auicenna docemur, uerberata/S, in Jruffula diuifas tenuiori faleoperia- mus;Jiet quide,tum utaltius eius uis fiibeattu utignis calori quoquo uerfum dijfundendo magispateat iti£,id qttod ad celeriorem deco£lionem maxime pertinet, ac fortaffc etiii adfacultatem iuris,ne diuturai ignis uio-
len-

D E S I M P
lentia difjipttur, conferuandam. licetenim falfugino- fnrn illum fuccum, vt qui terrenus eji, coquendo non abfumi,imo etiam adiuuaricertm fim; ateas tarnen, qu& illis carnibm,fimul cnm terrena fubflantiapartes infunt tenuiores, & bominisnatur<& magis familiares, dijfoluinecejfe eji. huc vero, id etiam Jpettat, quod, quum ad ita diuifcvs carnes minus aqum, quarn ad inte- grum galii corpm decoquendum exigatur , maiorem quoqitegratiamhac de caufaim fit habiturum . Ergo fi hoc covflitucris, de aqua itidem menfura,& termino decottionis , quid fkciendum fit , facile apparebit .
Ouum erdm Mefues, iubens, quodfatis aqu<£ ejl vtfu- mas ,vulgatam coqnendarum carnium proponat ra- tionem, vulgarem is quoq; de aqux menfura admonet vtfequam coniefturam. alioqui etiam, quu longe ma- iora,minoravc alia, alijs gallis fint corpora,certU aque pondws cum incerto camiumpondere pr&fcriberenul- B Jc Galen.de immutanda tamen vulgata leEtione non af- Im reUepojJit. Sed & illud certum efl, ac longo iam fentirem . £Tsrixf«T»Tix»j potius vocem attetnpera~ ■yfuobferuatum, fextarios viginti aqux,quilibras cir- tricis interpretari velim, quo pacio etiam iTssiKgxais, citer triginta tres, & vncias quatuor pendent, ad qui- temperamentum conuertitur. alioqui certe quum mul- nascarnmm libras (quod fcrc pondus eji exenterati taGaleni ego loca adierim, in quibus de ftiienda aluo gallij modumlonge excedere, td quodfortaffe, quum meminit ,hac eumvocc vfnm nunquamanimaduerti. cbferuaffet^Auicennas ,profextarijs cotylas, id eji li- bras fexdecim, & vncias o&o fecundo loco repofuit. quamprofetio menfuram illi, quam vulgm in coquen- dis durioribm carnibus feruat,non admodu dijjim ilem, tuncvtobfernes hortor, quando integrum decoquere galli corpm volueris cum Diofcoride,& yluicena.Erit vcro id etiam (me confultore) non craffo, at tcnni op- flendum fale; atque nonJiatim vbiinicUum ipfum fal fuerit,fed interpofito aliquothorarum Jpacio, quod ad
L I C I B y s. 4 «
A ftoria. Contratamennequeratiovllafuppetit,ncque experimentum ajiipulatur,aut vllius authoritas Cale- 710 hac in re fujfragatur. Fuere ergo no(lra tempe/iate qui incidijfe in Galeni verbis mendum, ac pro t7,UKgct- thtikhs , legendum putent injiktgctstkhs , boc ejt at- temperantis facultatis . commendaturenim ius galli- n<e pro attemperandis humoribus d Diofcor. vt cx anti- quiff.codiceviderelicet; invulgatis namq; contexti- tibus, idnon legitur. Confirmatur etiam hoc Serapio- nis authoritate lib.fimpl. qui tum ex Galeno, tmn ex Diofcor.vim attemperatricem, ideji (vt verbis vtar eius interpretis)vim,qu$ reftijicat complexionem cor- poris ,gallinarum iuriafcribit .Itaautem,& jLuer.$. Coll.lta,'£r Auic.z.Can.pullorum iusfiomachi fedare injlammationem tesiatur. Cateru,vt demus,nihil aliud Cip ' 5J * quam temperandi facultatem gallinaru iuri afcripfif-
dixiffe autem potius, valere tig skctiv , yxs{A$, aut , vel quid tale.
DeVolubilt. (ap. XXUII.
Olubilis plures funtlpccics. Eftenim, qu£dam,quediciturfunisarborum, cuius flos eft albus, & cft ficur tub, & habetlac , & vocatur volubilis nia-
falin vniuerfum corpm excipiendumfatis fore conie- gna. Et cft alia,cuius rami repunt fuper terrarn, ceris, difcoquendum. Satisfacit tamennobis illud ma- q & fuper ramos plantarum, cuius folia, & fiorcs
xime, vt dijcerptte in minuta fruslula carnes, (abietla etiam cute,qui tum ob fui denfitatem,craj]itiemq; falis vim minm prompte admitti in interiorem fubjlantiam, tum obpituitofam,tenacioremqifuinaturamaddeter- gendum inutilis esi) vbi horas feriquatuor tenuijjimo faleopert<£ fuerint, eo deterfo fale, quod reliquum ea- rum corpori infederit, in vfum fumantur,ea illis affufa aqua, quam conieceris fore fatis, vt illm diffoluantur, ac colliquefcat,tertia aqutfportione fuperjiitit.id quod quidem, qui femel,bis ve periculu.m ea de re fecerit, facile affequetur. Hinc vero etiam, qui terminm co- ftionis ponendus fit,patet. fi emm, quicquid ijs carni- bm falfi incfl, extrabendu eji in ius: vtitidem dijfol- uantur necejfe efl.H<ec igiturjiudiofis nonprsfcribimus (juidem, fcd tantum an ad medicins. vfum conferre ali-
quidpoffmt,prudentcrexpendenda proponimus. vtne j) remotisab excelfli.
funt minorcs, &diciturvolubilisminor. Ereft alia habens folia fubalbida, lanuginofa,& habet lac, & eft fpccies tertia. Et eft habens folia alpera ficut folia citruli,cuius flos eft ficut ampulla; ad- ha*retes,& vocatur lupulus, & eft quarta ipecies eius*cuiusradixeftiicutfcfirelin,&magiscraf-» fa.immo cft craftitudo eius in modum cucurbi- &c -J u tx maioris, & eius ftipes eleuatur fuper radiccm /■'nlT/mm fuam circitcr cubitos duos, & tblia eiusfunt ftri- &a parua in modum fagittcc alataz, qua: ex leui wr/«'. caufafluunt,& habetlac: &vocaturdominus la&iciniorum. exeafit /cammonea.
E l e c t i o . McJior duarum ipccierum efl: magna,& habens foli a in modum lagitta: alat$. & melior cft, qux' nafcitur in locis tcmperatis
illud quoquepratereamus, ft quis ita fale conditas car- nes vitrea cucurbita inclitfas citra liquoris alicuius ac- ceffionem abfnmi curarit, futuru maioris fortajfe vfus artificium.atque illud, fi medicamentoru qitoque alio- rum ex Mefus injiitutione facultas cum iure galli ex- quiritur ,vel qttidem eaipja Jimulcttmomnibus poffe decoqui; vel certe etiam (quod maxime arridetjin co~ fe£io iam,& exprcffo eo ipfo,dc quo diximus, iure, in- fundi ; ac deincepsposlquam debitti tempus ferbuerit, quod fuerit exprejjum, in vfum duci. jit vero quu ex veterum gallorum iure fubduci aluum, ita omnes con- fentiant, degallinaru iure quxjiio eji, an eandern cohi- beat. Galen.nu. i i.fimpl. med. tnjik^xthflkhs fuvx- iAtto$,hoc eji retentricis facultatis ejfe ait,gaLlinarum ihs Jimplex. gallorum autem vttxkJikhs , idesifubdu-
fCoMPLExio,& proprietas.Tnquit Diof. Magnaefta:qualis, declinat tamcn ad calidita- tem quandam, & eft licca in fccundo: & eftre- folutiua,maturatiua,apcritiua, abrterfiua,fo- lutiua. Lanuginola vero eft calidain excelfu,vi- ceratiua, inciliua. Sagittalis vero calida,& ficca in fecundo, & dixit Galeftin principio tertij, & eftrefolutiua. Lacveroeiuseftinfineipfius.& cft acris. & eius acrimonia non eft in vehemen- tia laQicinij maioris. & eftin qualibetparte pla- ta: cius acuitas, & ferrofitas, fed plus in lad:e ip- fius. & eft in ea abfterfio,refolutio,vt nos loque- nuir de fcammonea in capitulo fuo. f Lupulus veroefta:qualis, adfrigiditatem declinans. & dicitur, quodeftinprincipio primi,& eft veriuSo
eft

DE SIMPLICIBVS.
eft autem fedatiuus dolorum calidorum , ex- tindiuus inflammationum, & lenifiuus.
Recti jicat io.Magnaapentorificiave- narum. proptcr, quod mifcendumeft cum ca aliquidextragacantho, & maftiche.& rcdius, quod vigorat operationem eius, cft aqua cafei cum fpica, & maftiche.Ex fagittali autcm non propinatur adfoluendum nifi coagulum eius, & eft fcammonea. Lanuginofa vero prorfus vi- tanda eft: folutione enim educit ianguinem, & cft ficutvcnenum.
P o s s e. Lanuginofa fanguincm educitex- coriando. Alpera vero, & eftlupulus, educit de cholei a citrina rem al i quam,&mundificat fan- guincm ab ea,& clarificat ipfum, & iedat ipfius inflammationem, &aftert ei iuuamcntum ma- gnuminfufio eiusinaquacafei. Etiyrupuseius rcmouet itleritiam. Eto quam parum vtuntur medici noftri temporis eiusadminiftratione,cu fit medicina bona. Et ipla quidem,& fuccus eius cum fauich hordei fedat doJorcm capitis cali- dum, & confert calefa&ioni ftomacni, & he- patis. & lyrupus eius confert fcbribus cholcricis, &fanguineis valde. Magna vcro, folutione edu- citcholeramaduftamcum facilitate , & aperit oppilationes hepatis, & meferaicarum.confert ictcritix cum fucco apij , &endiui3c, aut cum aquacafei. Confert ncpatis apoftcmati calido extrinfcco, &proprie cum iauich, & olco rola- cco, & aceto. & fedat lodam antiquam, & pro- prie cum oleo rofaceo, & accto, aut chamaeme- lino, & fuccus eius ex eis eft, quac fanant vlcera in aure,& eft ex medicinis pe£toris,& pulmonis, mundificans ea a fuperfluitatibus, & confert aft- hmati valde. & confert febribus longi teporis,& proprie febribus oppilationu,& eis quaru mate- ria eft choJera citrina. Ex radice vero iagittalis fit cmpJaftru ex oleo roiaceo,aut chamxmelino,& fedat fbda frigida antiqua, & curat hcmicranea.
D o s i s • Potio dccoClionis magnae eft circi- tervnc.4..& infufionis eius in aqua cafcipotio cftcircitcrlib.j.
SYLV.
Cijiampelos uidetur Dio„ GaL Taali.
De Volubili. Cap. XXUII.
Olubilis multar funt Jpccies. Vna enim efl magna Jaftaria funis arborumdi- fta,ftore albo,campanar cemulo.Dio- fcoridiefttemperata, vel paulo cali- dior, ficca ordine fecundo. refoluit,maturat,ter- get, loluit,aperit orificia vaforum, ob id datur cu tragachantho, maftiche, /pica nardi, fcro laftis, obllrudtionem venarum meferaicarum , & hepa- tis liberat, ob id fanat i&erum cum fucco apij, & intybi,vel fero laftis: bilem vftam clementer pur- gat: ob id febres putridas, praifertim biliolas,diu- turnas, thoracem, & pulmonem excrementis re- purgat, ob id afthmati confert. phlegmonem he- patis externam iuuat, prcefcrtim cum polenta , & oleo rofaceo, & aceto.cephalalgia antiquam,pr£- lertim cum oleo ro/ato,aut chama;melino,& ace- to.fuccus eiusaurium vlceraianat. Secunda cft
E parua, foIijs,& flonbus minor, fupcr terram , & aliarum plahtarum ramos ferpk. Tertia etiam la- ftaria, folijs lubalbis, lanuginofa,immodice cali- da,incidit,vlcerat,&: lta ioluendo Janguinem edu cit. ob id prorfus vitanda,tanqua venenofa. Quar ta eft folijs citreoli modo afperis. flore foliaceo fquammatim compafto [ quod iicut ampulla: ad- ha;rentes,male vertit mterpres. ] lupulus vocatur, temperatus, vel potius frigidus principio ordinis primi. Sanguine bile flaua modice purgat, eumq; clarum reddit,& fcdatoeius calore temperat,pra*- fertim fero ladtis infufa. idterum fyrupus ex eo fa- nat, febribusq; biliofis, & fanguineis prodeft.ipla quoque,& fuccus eius cum hordei polcnta cepha- lalgiam calidam fanat;& ventriculi, ac hepatis in- F temperiem calidam. cumque tam fit efficax medi- camentum, mirari fubit, cur a noftvse tempeftatis medicis in vfu tam raro habeatur. Quinta eft radi- ce bryonia?,aut maiore cucurbitule magnx inftar, caule bicubitali, folijs anguftis, paruis, in fagittx pennat.t modum figuratis, leui caufa deciduis,la- &is prxter cajteras fecunda, quo fitfcammonium: ob ld domina ladfariarum vocatur,calida ficca or- dine fecundo, vel potius cum Gal.tertij principio, in eiufdem vero fmefiiccus ipfius la£tcus,ldcmq; acer,& mordax magis, quam ca:tera: lpfius partes, minus quam tertia, tergetque ac refoluit, vt mox in fcammonio audies. Ha;c,& magna csteris pra:- fertur , praefeitim fi ex locis finttemperatis. Huius denique radice cum oleo rofato, vel chamaemeli- ^ no emplaftrum, cephalalgiam frigidam, & anti- quam,ac hemicraniam fanat. Decodti prima: dan- tur: vnc.4<infufi autem in fero lattis libra vna.
De Volnbili.
INuenioapud Dio/coridcm,GaIenum,PauIum ca.de Hdxuie,qua- videturprima fpecieshicpolita,apud nosfiequens,ficuti & SecundaTeitia, vt puto eft Cle- matides. Quartam fpeciem videtur Plin.lib. 21. ca. 1 vocare Lupum. Legitur Lupi huius, vel Lupuli nomen, tertio libro de locis aftcdtis, qm Iiber vuJgo de inrerio- nbus infcribitur. fed Jirera corrupta elt, pro bato,veI ru- bo, lupulum Jiabens: ficuti & lib.4. Therapeutices, vt nou £e eius Iibri interpretationes manifeftant. Gaco- rum vulgus Bryon nunc vocat,noftri Luuertitium,qua- fi lupum vertitium. Complexio, & proprietas. Non ld H dixit Diofcor.quod hic ei adfcribit,fed detriplici /cripfit Smilace, leni, videlicet, afpera, & hortulana. Item de duplici clematide, &(caminonio, qua - omniaab hac fe circum voluendi proximis rebus proprierate dici Co- uoluoli, vel volubiles poffunt. Helxinem potam vim habere ventrispurgatiuam, traditidem Diof. Lupulus eft ccqualis) Vires fiorum,quas in ceruifia oftendunt, fa- tis calidos & ficcos atteftantur, quibus rebus grauitas etiamodorisconientit. Videantigiturmedici,qui Lupu los tatopere commendant, cui fundamento innitanrur.
VOlubilis nomine qutt plttres planta ueniant ^ira- bibus medicts; Serapion tres fyecies facit: pri- mam uocat cuffus, (jr banc triplicem ejfeait\ albarn, nigram, & cacus: fecundam acfin; tertiam uero atbin nominat. His autem ,fi quis bifloriam Serapionis con- ferat Difcorida , percujfus hederam,qt<<egrtece tuoxoi intelligiti per acfmbelxinem , per athinelatinen. eji
autem
viique fre-
(jicns .
Periclime» nus cfl po- tius, qua cle matisa/ters Diof. Lupv.s Pli. dicitnr„ & iupus fnk ttariut «
Fioret huiut
cerwfialar- gtw incoffi cdput titafo
Helxine vel
hedcrtfelia mollioratri- anguh figtt- rajflons al•» i/tj rotundt» caus,calathi forma fcor.
MANA.
VoluLilis fpe cieseju&tuor* Galent locut lil. de inte- rtoribus e*+ fligatur o
Lupuli flo» ret calids.
COST.

DE SIMPLICIBVJ 47
tuttm Diojc. heiera trinmjpeciernm, alba, nigra, & A fcammonia , hancfe ipfa minmeffe acrem afierit, at-
heiix, a.tqmheder£ ipflhelxine 3 & elatine cotnparan- qne adeo fcribitpland repugnantia: ficutietiatn quum
titr. Hcccquumde volubilisfcribat Serapion,Mcfuts fitbdit. \_Sed plus inlacte ip/iiisj ijs aduerfatur,quteJe-
v.oner eiufdem quidem bifloriam hoc in loco profite- qnenti capite dicet,vbifcammoniumjboc efl, lacplan-
tnr; fed adeo tamen diiterfe,&difjicile rem traiJat, vt t£ huius minus acre faciet,quamplantam ipfam, cuius
quid fibive!it,paitlofitdifficiliitsexplicatu.perpenda reicaufam referet in artificium,quo dematur acrimo-
mus tamen ipfi diligenter fingula,aliorum vero an be- nia. Verum ad h<ec,paucis. Fatetur profetfo in hoc
ne fenferimm, eslo iudicium. Sanequumprimam de- capite Mefues fcammoni&fuccum,quodlac vocat,ter-
fcribit volubilisfpeciem,qttamfunem arborum vocari tio ordine calidum effe, &ficcum, quod etiam in fe-
ait;pHtat Manar. helxinem indicari,noflra verofenten quenticapite: verum plantam ipfam totam, quam hic
tia, eam quam fmilacem lenem quidam putant, intelli- calidam, & ficcam effe aitfecundo ordine, aut in tertij
git;quam etiam,volubilem maiorem,& ipfe,&phar- principio ex Galeno; nufquam dicit effe fucco ipfo ca-
macop£i vocant;floribus albis, titbx vt 7iofter codex lidiorem,fed tantttm infequenti capite,condenfitoJia-
habet,feu campan£,vt S yluius vertit,nondiJJimilibus. monio rninorem ineffe acredinem ait,quamplant£ ipj} ,
Secitnda fpecies ipfa esl helxine, fmilax profeffo le- cttiits rei cattfam in artificium refert: ncpe quod ignex,
nis iam diUa,fi helxine ipfi conferatur ,fola magnitu- acriores, & tenuiores expartes, qu.t in recentiplanta
dine foliorum, & fiorum,aclongitudineab ea differt; B vigebant,cottione/j- cxficcationeeuanefcant. Qwoi
vtmerito illamaior,imcminor volubilis appelletur. fiquisrecentemplantam,quiaacrioresi,odidcalidio-
etft autem nomulli funt, qui primam illam fpeciem,ma rem effe oportere contendat; dabo ego quidem lac re-
iorem;fecundam autem minorem helxinen vocant;Dio centisplant<£,& acrins,& calidius cffe condenfatofnc-
fcorides tamenneque de ditplicihelxine vfquammemi co ;non tamen totamipfam plantam effe calidiorcm
nit, neqneJhnlacem lencm, (Jiynodo volttbillsmaior concefferim. Quo antem paclo condenfato fcammo-
fmilaxestlenis Jhelxincs effe Jpecicmputat,quidi- niolacfitcalidiiis,quumtamcnvtrumque intcrtioca-
uerfisvtraquede re locispertrattat. Quod Jequitur iidorumordinecollocetur,nonefldifficilecxplicare,nc-
qmtm ait, (Etestalia habensfoliaftbalbida lanugino pequiaMefues lacplant£ huius infine tertif ordinispo
fa, &c.)IlicManar. clematida, alij elatinem intelligi nit,fiinmedio eiufdemtertij fuccum ipfum condenfa-
exiflimant. T^os vero.ficuti fecundam clematida exul tum reponas,non errabis rneo quidem iudicio;fedacre-
ceratoria effe vi pr&ditamfcimus, id quod innuit, Me- dinis illius imminuta differeatiam apte utdicabis. Ita
fuem de hac verba fhcere,fcribentem quum de volubi- ergo fedaripotefl hac controuerfia. Sed, & quod fecuri
lium temperamento agit, lantiginofam calidam effe in do loco obifcitur,momenti eflpauci,neque enim per la-
exceff t,vlceratoriam,& incifiuam; ita qitia ncq; Dio- tiicinium maius vnam, (quodputant) fcammoniam *
fco elatinen; vlcerarefcribit quamuis lanuginojam di- fedprimam quoque eam fcebram fpeciem intelligerefo cat; neque quidfit elatine inter herbarixperiti#princi C let, de quapoflea , illam enim tanta excellcre acrimo-
pes adhuc conflat ;propterea priori pottus fententia niadicet hic author, vt vi fceravlceret ,alioqui certe,
ftbfcnberemus; quanquam neque id audeamuspro cer qttando in defcribendafcammonia ad huitts capitis ini-
to affeuerare. Sequitur quum ait, [Et efl habens folia tium, ipfam vocari ait dominum latticiniorutn ,nonob
aff>era,&cl\ H&c quarta efl]pecies,qttam lupulum nun acredinem ,fed ob vjum diciexiftimarim, qttando ex
cupari dicit,omnibus nota, quamuis de hac alioqui vitl flirpibus lac fercntibus nttlla alia tanto in medicina eft
gatiffimaplantaneque Grjci,neque Arabes vno fortaf vfui vt fcammonium; vel quod, vt Syluius ait, efl hcec
feMefue excepto verbafecerint. Toflremo locofcatn- laffis prgter c&tera>s fcecunda. De la£te vero huius
vionium fiibinngit,de qtta Diofc. & altj. His ita confli- planta, quod in fequenti capite minus effe acre, quam
tutis ,(vt ad ea accedamus in quibus accufxtttr Me- plantam ipfam dicct; hic autem maiorem ipfi acrimo-
fuesjfubimgit, [Melior duarttm jfecierum e(l magna, niam ineffe,quam in totaplanta afferit;ex ijs,qit£dixi-
&c.j Sanehisverbisptitantaliquihelxinemmaiorem mus y conflatnullam ejfe contronerfiam,quandodecon-
minoripraponi,idefl primam fpeciern volubilis,fccun- creto la£ie in fequenti, in hoc vero capite de virentis
d& : proptereaqite de fcamtnonea perperam verba in- adhucplanttc fttcco verba fhcit,nonparutn autem re-
terponi. Tfobis vero prxferre Mefttcs videtur inter vo centem d concreto fucco intereffe, nullus arbitror efl,
lubiliumJpecics eas,qux magna fmt ,hoc efl, non hel- qui non intelligat. Sed b&c de propofita difcordia fint xinem tanutm (vt aitint) maioremjed & fcammonia, j) fatis. Quodenimposlmodum obijciuntMefua,primum
& liipidiim,qu£,&fecunda, & tertia votubilifunt ma quidem lupulum,neque temperatum, nequeprimo ordi
iores,quarenon temere,qunm magnas votubilesparuis nefrigidumdicipojfe, uthic authorputat,ijsuerbis [lu
prxferat, inter magnas fcammoniam quoque cxteris pulus uero cfl, £qualis,&c.] argumento tum ex effeUt-
pr£ponit.^iitpr£terea(fagittahs vero calida efl,&c) bus, quos in ceruifia oftendit, repit emm in caputuini
Infurgut hic rttrfum, & inconflantixMefuen accnfant, instar, & inebriat; tum ex odorisgrauitate:tum ex la-
qnia fequenti capite intertioordine calidorum fcam- xandifacidtate:deincepsucro,quoduolubili,quamma
monium ponet,eius veroplantamipfo acriorem faciet; gnam uocat, aperiendi uenarnm orificia uis ajcribi non
contra tamenhoc in loco in fecundogradti aut cttm Ga- pojjit, ut hic afcribit ifs uerbis [Magna aperit orificia
lcno intertijprincipioplantam ipfam, cius vero laciit uenaru\quu ipfiufmetMefua teflimonio temperatafit,
fine tertif reponi a]fh mat,effet autemplanta , fi lalte ip nequeJenfus iudicio injigncm utlam qualitatem pr<e fe
Jo acrior efl,quartoordine collocanda,fimodohicftbi ferat:hoc, inquam fcriptoretn huncleuitcrperflringit,
ipfi conflat. Adde quod tjs verbis qnce fitbdit. [Eteius fiunt profeclo ex affumpto hyofciamo, mandragora ,
acritnonianon efl in vehcmentia latlicinij maioris]pr& opio ,effectus quatcs in ebrifs;ea tamen infigniter fiigi-
ferensacrirnoniam La&tcintj,maioris acredint fcam- daeffcpauci funtqitinon confentiant. Ineftetiam&
monu,quurnnihil fitaliud laciicinutm maius,quam hyofciamo,&alijsruultisqttafrigida junt,odorisma-
ior

DESIMPLICIBVS-
ANT.
torquam in lupulo grauitas. Ac demum fubducendi aluum uii in eji myrobcilanis, tamarindis, ro/a, uioU, q U £ inter frigida medicamenta reponuntur. Ita uero, & de uoliibUi magna nihil Mefuem urget, neque enim aperiendi uim calori tantum ipfe afcripferim,quantum etiam fubjiantixtenuitati, alioqui, quisnatura operum tarn esl intelligens, qui huic educendi fanguinem ex to- tius fubflantiA proprietate facultatem mejfe negare aujiti
DE MEDIC AMENTIS
violenter^&moleftepurgan- tibus, ijfdemqj deletenjs.
Defcammonea. £ap. T.
Cammonea eft folutiuum ma- gnum , & dixit Democr. quod eftfolutiuum antonomafticc,& quod eftgenus folutiuorum, & gcneralis fupcr omnia foluti- ua.Fitautem fcammonca cx fuc- co cuiufdam fpeciei volubilis, t cuius folia funt ad modum lagittx alatx.NaCcitur autem in An tiochia, & Armenia, & Corafceni, & in parti- bus Arabice: & T urchice, & piurimum nafcitur in terra noftra,& eft maia,& credo quod dilpofi tio loci, & modus cultur£e,& ars in facicndo au- xiliatur,vt bona fiat bona,& mala fiat mala. Mo di autem operationis eius funt quatuor.t Pri- mus eft cu manifeftatur radix iplius a terra pra;- terquam cucllatur: & fiut inciilones in eo, quod apparet ex ea fuper terram: & inuenitur,quod c- greditur de co poft diem,& diem res ficutgum- mi,& dirnittitur cxiccari,& conferuatur. Secun duseft, vt cxftirpentur poft illud totaiitcr radi- ces,& incidantur, & colligitur lac earum fluens, & decoquitur cum facilitate, vel cxiccatur foli, & fiuntindeformx, & figillantur, & huiufmo- difcammoneiE color eft l'ubalbidus,autvarius. Tertiuseft,terunturadhucradices poftillud, &. cxtrahitur fuccus: & fit ficut diximus de deco- £tione,& ali;s, & figillatur aiiquo figillo. Nunc autem fidcs figillorum perijt, & ha:c fcamonca cft craffa, & nigra, & ponderofa. Quartus eft,te- runtur folia eius, & ftipites, & extrahitur ab eis fuccus, & fit fimilitcr, & ha:c eft fcammonca ni- gra,attinens viriditati, & eft grauis odoris.
E l e c t i o • f Melior eft Antiochena, & Ar- tnena eftpofthanc. t QiitP vero fitinpartibus noftris, & Corafceni, cft mala prorfus: & mc- lior adhuc, qiux eft primx formse: & qux cft fecundffi, cftpoftiftam.&aiixfuntmala:, &dc- terior eft viridis. Adhuc autem qui laudauerunt fcammoneam,inv.proprietatibuslaudauerunt eam. Prima eft,vt fit in colorc clara,ficutgcm- ma,&proprie lpecics eius prima,aut iiibalbi- da,aut varia.Sccunda,vt fi tangatur confraftum cius aqua, vel faliua, fiat ficutlac. Tertia, vt fit tenera, multa: faciJitatis ad frangendum, & pul- uerizandum. Quarta,vtfitpondercleuis. Quin-
E ta,vt fit boni odoris proprij,non grauis.Remota vero ab his propietatibus non cft bona. Conier- uatur quoque per annos xx. fcd quanto anti- quior,tanto dcbilior.
Com plexio , &proprietas.Calida:com- plcxionis eft in tcrtio gradu, & iicca: ad ipfum, &eft in ca de acuitatc minus,quam in planta fua, & crcdo quod ars in faciendo i piam f rangit in ea de acuitatc aliquid, &in ipfa quidem cft a- maritudo,& ipfa quidem cft abfteriiua,refol uti- ua, incifiua cum attraclionemulta, cuius attra- ciio cxtcnditur vfque ad remota multum.
R ectificat io.tQuinquefiintcifami liaria, qux in corporibus imprimuntmagnitu- dinem nocumentorum. Eft cnim in ea ventoii- tas mordicatiua in ftomacho, facicns fubucrfio F nem,naufeam, & turbationem laboriofam. Se- cundum eft, quoniam infunt in eacaliditas, & acuitas habiles imflammari, & propter quod eft facilc faciens cadere in febrem, & litim; & pro- pric, quando inucnit patienrem prasparatum. T crtium eft, quoniam fitper ipiam atraclio ve- hemens,&vehemensdiiatatioorificiorum ve- narum: quarc facitcadere inimmoderatosfiu- xus. Quartum cft, quoniam in ea eft fcrrofitas operansad excoriationem vifcerum,quarege-. nerat doloresacutos,pungitiuos, & facitcadc- rc in dyfenteriam, & tenelmum. Quintum cft propnctas, &opcratio fua,aquibus htimpre/ : fio nocumentiin mcmbra,qua: fiint minerat-vit tutum,qua:funt ficut cor,&hepar,& ftoma- clius,& fimilia cis. Auxiliamur veroeiscum G rebus, cum quibus proprietate, & virtutenocu- menta tolluntur, iicut,v.g. Obuiamusei, quod diximusprimo adiuuando, vtreloluatLir vapor cius turbidus, & mordicatiuus,faciens fubuer- fionem,& laborcm. Et ad hoc auxiliatur nobis dccoftio cius in pomo, digerit enim, maturat, & rcfoluit, & cxcludit vapores cius, & aufert fertofitatcm eius. Etmifcercin dccoclioiieip~ fius, qua: vcn tofita tcs reioi uu iit, & carminant, & adiuuant adiliud, ficut daucus proprie , & galanga, & fcmcn feniculi, & api;, & fimilia. Et dico quod dccociio eft gencralior prxpara- tio eius aufcrens pJuraex nocumentis, qua:di- ximus. Et obuiamus ei, quod diximus in fecun- do, mifcendoei in decoctione aliquid virtutis rcfrigeratiuum, & operando, vt frangatur acu- H mcn,&infiammatio cius. Etad hocauxiiiatur nobis coftio cum eis, qux extinguunt, & le- niunt, ficut cft mucilago pfyllij , & aqua , & carncs prunorum,& fuccus rofarum,& aqua violarum, & viola: recentes. Et inuoluere ip- fani ante dccoclioncm eiusin oJco fofato,aut violato aufert hoc nocumcntumabea. Et fuc- cus citoniorum nnizorum,&iiimach,&fpo- dium fimiiiter. Etobuiamus ci, quod diximus tcrtio,mifccndo ci in decoclionc, quasadiuuant virtutesmembrorum,&auxiliantur in aggrcga tionc, & corroborationcpartium laxarum. Ad hocautem auxiliantur nobis maxime res ftypti citatem habentes,& omnia,quae auferunt fuper- ficiem acuminis cius, & reprimut fubtilitatem, & virtutem penetrationisipfius,ficut eft maftix,
& ci-

D E S I M P
& citonium, & fuccus eius. Sunt enim rcdifica- tiuumbonutn. Myrabolani quoq; citrini llint mirabiles in hac intcntione,& aloe fimiliter. Et obuiamus ci,quotldiximusquarto, miicendo cum ea ,qua :aggregant duas intentiones. Prima cft acquircreci facilem egreflum, & hoc cum re bus cito expellcntibus audaciam cius, & facicn- tibuseam defccndere,adhocautem auxiliatur ciadminiftratioeius cum rebus lubricantibus, ficuteftmucilago pfvlli;, & carnes prunorum, & lciuifti,quod comprelliua ficut citonia,& ma flix fumpta poft medicinam,& proprie poft, quaminccpit educerc, feftinam taciunt eiuse- greilionem: & fciuifti quod aqua calida poft me dicinam tranfmittitaudaciam cius,dcbilitat vir tutcm ipfius: & dixitRufus,& qui lumpfit fcam moncam de melioribus rebus eft ad expellendu audaciam eius,vt poft quatuor, vel quinque ho- ras poftquam fumpfiteam,pfyUium conquaf- laturn cum aqua tepida, & oleo rofato fumat: poft duas horas, infufionem myrobalanorum ei tribue; fic enimnon umcntur nocumenta e- ius. 5'ecunda eftreprimcre ci vututcm ierrofita- tis, & acuitatis: & hoc faciemus cum auxilio re- rumhumidarum,& vncluoiarum,ficutefttra- gacantlium, & bdellium, &oleum rolatum, & amyidalinum, & fimilia: &obuiamusei, quod diximus in quinto,quod cft thefaurus totius ope rationis,& lllud eft acquirere ei bonitatem cum medicinis membra, & virtutcs,quarum funt do miciiia, confortantibus, & ad hoc auxiliantur nobis mcdicins cordiales, calidx, &frigida:, & medicina: Itomaticha:, & hepatica:: & auxilian- tur ctiam ars,& prxparationum modi,ficut iam diximus. Modus redificationis eius fecundum, quod nan auit iiufus. Dccoquatur lcammonca in citonio poft inuolutionem eius, & reuolutio- nemeius ferepcr diem vnum cum,olco viola- to, aut rofaut amygdalino, & poft lllud teratur facilitcr, & voiuatur, &relbluaturin fcutella vi- treavfq; dumficccttir cum infufionc myroba- lanorum citrinorum factain fucco citonioru: tuncfac trochifcos cx ca quarta: drach. i.& fit dofis eius trochifcus vnus: folutionem enim fa- cit iine moleftia. Modus autem alius fecundum cundem fatis bonus. Dccoquatur fcammonca fecundum priorcm do<ftrinam,& adiuge ci my- robalanos citrmos fupra tcrtiam partcm eius. Dcindeaccipefeminisapij, feniculi, dauci, ana drach.2.decoq; cum fucco cytoniorum cum fa- cilitate,& cola,& vtercinuoiutione,& exiccatio ne,ficut de huiufmodi proximc diximus. Inquit Rutlis.Sit tua intentio addere,minuere,& muta re fecundum quod cxigit difpofitio, & respati- tur.Inquit Gal. Milcui icammoneam cum fex- cuplo ipfius mannse, & triplo eius fucci rofati poft bonitatem coctionis cius in pomo, & inue- niexmodis pra:parationis ipfius huncmodum latis laudabiliter emendantcm plura cx nocu- mentisf, qu&timentur pcr ipfam: & aliquando mifcui cum eius texcupulum ipfius glutini pfyl- lij;,&fcci boniim: &aliquando miicuimedici- nas cordiales: & aliquando nnfcuialias,ficutres exigebat. InquitHamech. Accipc duplumeius,
-ICIBVS. 4S
L foliorum violarum, medium pondcris ipfius li- quiritix, inuolue olco rofaceo, & fac trochilcos drach. i.& fit dofis vna.Inquit Humain. diifolua turinoleoamygdalino cum paucomaftice, & pei diem, & diem agiteturin iole cum admini- ftrationepaulatim olei ficutoportct, & poft hoc etiam agitetur per diem,& dicm cum aqua rofa ta,in qua fuerit refolutum bdcllium,dcindc cxic cetur:deindecoquaturin citonio. Pofthoc cum tertia eius partc myrabolanorum citrinorum fianttrochilci,&fitdofisdrach. 5. Inquit Pau- lus,zingiber,& piper longum,&anilum admix- ta dccoctioni iplius,& proprie in pomo acetofo, aut pontico remouet nocumenta ipfius. Modus redificationis eius cx intcntione noftra. Deco- quantur frufta eius intra amygdalastritasmul- tas poft purgationem eorum mtra folia, fepelie- do ea in cinere calido: & poft dicm adie£tionis amygdalarumdilToluaturin aqua citoniorum acetoiorum, in qua bullierint ipica, anifum, & aliqua cx ipcciebus, & fcminibus redolentibus, &exiccentur. Deinde cum pauco maftice, & bdellio dccoquaturin citonio,autpomo inuolu to in mafla. Deinde fient trochilci tcrti x drach. i.& fit dofis, vna. operatur enim finenocumcn- to. Modusautem pra:parationis pra:didta:. Mi- fccatur tantum quantum ipfa eft de fumach: & quarta pondcris eius fpodij, & fiant inde trochi- ici ficut priores.funt cnim vltimi. Et II dilfolua- turfcammoneain oduplociusmiua:, &pauca Ipica, poftinuolutionem eiusin oleorolato, aut amygdalino,& decoquatur cum facilitate, eme datur a fua malitia.Et fciuifti, quod aloe frangit malitiam eius,& myrobalani magnificant cana. Etdecodioeiusin lucco portulacce, autinaqua feminis ipfius aufert pluraexnocumentiseius. Et medicinx cordialcs,& ftomaticha: calid^aut fiigida: fecundum quod res exigit, frangunt ma litiam eius. Et oportet, vt fiat eius dccottio cuni facilitate : impetuofitas enim in decodtione addit ci ad malitiam. Et ipia quidem ficut fciui- fti,detrituratione modicum fuftinet,quapro- pter oportct, quod mCius contritione non ni- mium infiftatur : ex rebus autem iacicntibus facilem, & velocem ipfius cgrellum a corpore, fint citonia, quando in c onfedionibus, & cle- ftarijs fimul miiccntur,& iimilitcr myrobalani: ipfi cnim funtcxcito eamdeponentibus,&fi- militer,fi fuper campoft fpatium bibatur. Et fciuifti,quodaqua calidaexpellit audaciaeius, & alia fimiliter, ficut diximus in canone.
P o s s e . f Solutione educit cholcram cum fortitudine, &attrahitcam a languine, & vcnis vehementer,&eius operatio eft ficut opcratio furiofi.Eteftipfainimica cordi, & ftomacho, & hepati,& inteftinis. Et eft ex facicntibus naulea, & conturbantibus vifcera, & ex lubuertentibus ea. Et facit fitim,& deijcitappetitum cibi. Et ex ea,& myrrha,& cofto,& aoco,& iuccoagrefta*, &paucoopio fiunttrochilci cumvinopotico, &proprieaur.i. &fitlinimcntumex vnoeorum fuper frontem, & tempora compnmaido, & proprie cumvitellooui,& acetoforti lanatfo- dam frigidamantiquam,cthemia:ancam diffi-
cilem,

D E SlfiP
cikm>& fi linitur fuper dentem,rcmouetur do- lor eius,& corrofio,& fi fuper fcrophulas,& pro priecum fucoo apij,autdauci,deleteas.Etfitli- nimentum cum vno eorum, cum luccofifim- brij,&aceto,fed locoapij ponaturcaftorcum,& liniatur in pofteriori parte capitis, eft magni iu- uamenti ad fubetr,& lithargiam. Et quado lcam- monea fupponitur cum lana, educit menftrua, & facitaborfum. Et ipfa quidem fola curatfcor- pionum morfus, &proprie defuper linita cum iiicco mentcc, autcum vino. t Vitetauteme- ius acceptioncm, qui calida:, & ficcce comple- xionis elt, & nature,aut paratuscadere in febres. Is autem qui fumitipfam, timeat frigus, & «xftii, &abhorreatfru <n :us, &propriefrigidos,& aqua veri frigoris, & fomnum prolixum fupra cam, & cxercki u m ,& fuperbiam ani mi.Con ferua t u r autem fcammonea per annos xij.
D os i s eiusefta v.granisvfqueadxi;.
SCAMMONEA.
SYLV.
Scamonia proprie pla- ta, fcammo mum Jiquor & Juccus.
ColophontH Plin.cxMty fm } tifia Dio fcor . lauda■ tnr,
De fcammomo. Cap. I.
Cammonium eft medicametorum pur- gantium maximum, vtpurgatorij no- mine fimpliciter pronunciato, peran- tonomafiam, fcammonium intelliga- tur,vt ait Democr.Eft autem lafteus ipfe fuccus po ftremx volubilis,nata; in Antiochia,Armenia,re- gione Scenitarum, Arabia,Turchia. Plurima etia apud nos nafcitur,fed praua,loci (opinor) natur.i, & colendi modo, & arte conficiendi: quibus tri- bus euadit h xc bona , alia mala: Fit autem mulris modis.Primo,cum primum radix fjper rerram ex-
LICIBVS.
F riterit, pars eius non euulfa-, qua: terr.r lupercmi- net, inciia, fuccum quendam gummeum quotidie remittit,qui ficcatus fcruatu r.]) ei nde radix omni- no euulfainciditur,lacqueindeproflucns ficcatur vel igne lento, vcl iole,& in offas quafdam forma tur,& obfignatur,colore autem eft fubalbo, vel va rio. Poftea taleolx radicum tritae exprimuntur,& fuccus,vt dixi,ficcatur, figillo notatur. Nuncaute bonitatis fides per figilla hxc perijt, eft autem ha:c crafla,nigra,grauis. Suntetiamqui exfolijs,& cau libus tritis fuccum extrahunt,& quo dixi modo Cic cant, coguntque: fed hic ex nigro virefcit, efique odoris tetri. Preftantifsimum eft Antiochenum , prsecipue quod primum fumma radice incifa exu- dat,reliqua h xc i nferiora:viride pcfsimum. Secun E das tenet Armenium. Noftras vero, & quod ager Scenitarummittit, omnino prauum eft, etia quod primum profluit .
f Sit autem clarum gummi modo,aut fubalbu, autvarium,prarcipue quodprimumeffluxit. Idem fra&um, fa]iuar,aut a<]ua»attraciu laCtefcit.Sit prce- terea tenerum,& fi-jabile,pulueratuque facile, leui pondere,odoris proprij, fed boni,non tetri: a qui- busnotis quanto magis recedit fcammonium,tan to eft deterius.Vigintiannosferuatur.-fedquo anti quius,eo imbecillius. Calidum eft,ac ficcum ordi- ne tertio,acre,minus tamen,quam planta ipfa,a cri monix opinor, parteper artem fradta, & obtufa. Eft etiam amarum. Incidit, terget,puigat,bilcni ^ flauamex fanguine attrahendo etiam aremotifsi- mis paitibus:tanta eius ceu furiofi vehemetia. Cor, ventriculum,hepar,inteftina lardit, reliquaque vi- fcera conturbat:ventriculum fubuertit, appetentia deijcit,naufeam mouet,fitim excitat. Ex fcammo- nio autem mvrrha, cofto, croco, omphacio, opio pauco ,cum vino auftero fiantrrocliiici drach. v- nius pondere, quibusex vitcllo oui, &acetofoiti folutis, Scillitis fronti quidem, actemporibus, ce- phalalgia frigida vetus,& hemicrania folutu con- tumax fanatundenti vero, eius dolor, & rolio cel- fat: ftrumis autem, prxfertim cum fucco apij , vel dauci, eas difcutit, occipiti denique cum fucco fi- fymbn;, & aceto caron, & lethargum magnopere iuuat, fi opij loco habuerint caftorium , fcammo- j j niumitemcum lanafubditum menfesmouet,& abortum facir , fcorpionis iflum cum fucco men- tx , aut vino illitum fanat. Non fumendum igi- turcalidis,& ficcis naturis,febricitareparatis. Sum pto autem eo,frigus,a:ftus,fiuchis prarfertim fiigi- dior,fomnus longior,exercitatio,ira [& cseteri ve hementes aniini atfe£tus] vitentur.Noftris corpori bus valde noxium eft fcammonium, quod flatu mordaci vetriculum fubuertit ad naufeam,& mo- lefte turbat,id quod ne contingat,coquitur in po- jno prxlcitim cum dauco,galanga,femine apij, fe nicuh , &L fimihbus, ijsenim coquitur vaporeius flatulentus,ferransque, & mordens difsipatur, & noxa: prarterea eius alice mitefcunt. Deinde,quod calore vehementi corpus accendit,& febres in eo,
li ad

D E S I M P
£ ad eas eft paratum,accendit,{Itim4; inexplctam. ea aute noxa tollitur miftis coquendo refngeran- tibus,& acrimomam eius,flammeamcj; caliditate frangetibus,muccagine pfyllij,fucco,& carne pru norum,fucco,& aqua rolarum,&: violaru recetiu, cydoniorum acidodulciu,rhois,{podio,oleo quo- que rofato,aut violato,ante coclionem eadem ra- tione inuoluendo. T eruo loco vehementer attra- hendo venarum ora immodice dilatat,vnde flu- xus vetrisfere fit immoderatior.quod incommo- du viumus mixtim coquendo,cju« partium haru vires tuentur,& laxam fubftantiam cogendo ro- borat,qualia funt ftyptica:qux prxterea fcammo- Tiij acrimoniam fuperficianam tollunt,tenuitate, &penetrandi facultatem reprimunt,vt maftiche, fuccus,& caro cydonioru,cydonium ipfum,my- robalani citreae,aloe. Quarto dolores punttorios vifteribus rodendo adfert,ac inteftinis rodendo excoriatis,dyfenteria,vel tineimu excitat. hxc ne £ant,medicantenta illi mi/cemus, qux rum cito,ac cJemeter ipfum vclut funofum deturbent,& cor- pore expellanr,tum virtute eius ferrante,& acrem obtundat. prioris generis funt lubricatia,vt muc- cago pfyllij,caro prunorum.adftringentia,vt ma- ftiche,cydonia poft ipfum fiimpta, prcefertim vbi iam purgare coepitipfum,id celeriter defcedere,ac egredi copellunt.aqua quoque calida pota aliqua- diu poft ipfum fumptum,funofIim eius vehemen- tiam frangit.idem pfylli; muccago cu aquacalen- te extra&a,cu oleo rolato fumpta horis quatuor, vel quinq; poftlcammoniu efHcacilTimeprxftat, 1 Rufo authore,addito horis poftduabus myroba- Janoru infufo,hxc enim ipfum cito deturbant. fe- cundi generis funthumida,pinguia,& leta.vt tra- gacanthum,bdellium,oleum rofatu^& amygda- Jinum,& /imiJia. Poftremo fubftantix fuxtotius proprietate lxdit cor,vetriculum, hepar facultatu quarunda nos gubernantium,ceu fontes quolda. quibus noxis per qucdam proprietate,& facultate contraria refiftimus.qua: incomodacum fint ma- xim a,i;s accurate refiftimus,mifcedo,qu£ medica- menti aclionem efficiunt tutiore,& partes didias, facultatefq^ in his fitas roborat, qualia funt medi- camenta cardiaca,ftomachica, hepatica,ta calida, quam frigida. In hanc quoque rem comodat non ^ parum eius per arte pr£paratio,qua: Rufo fic per- ficitur. Scammonium oleo violato,aut rofato,aut amygdalaru dulciu toto prope die inuoluit,iden- tidem reuoluendo: poftea tritum inuoluit infulb myrobalanorum citrearum ex fucco cydoniorum fatlo,donecq; ficcetur,in lcutellam reuoluit,tunc 1 malo cydonio coquit,formatq; trochilcos quar- ta parte drachm^ vnius graues,quoru finguli citra moleftia purgat. Vel feminis api;,foeniculi,dauci, anadrachmsdu^.fucco cydoniorum igni letoin- coquuntur,& colatur.Hocq; (iicco fcammonium, vt didum prius eft,inuoluitur,& ficcatur. Poft in malocydonio aimmyrobalanorum citrearu pro- pedimidio coquitureide Rufo,non lolu minue-
L I C I B V S- 4?
ti,fcd etiam augenti,vel mutanti vires fcammoni/ pro lcopis varijs,/i aifeCtus poftulat,& respatit. Galenus aut mannx fextuplo,& fucci rolarum tri plo, {camoniumin malocydonio probccottum milcuit,quo parandi modo inulta eius nocumeta fuftuhtunterdum muccaginem pfylhj: aliquando cardiaca,aliquando alia pro vari/s fcopis.Hamech vcro ex lcammoni/ parte vna,foliorum violarum partibus duabus, glycyrrhizx parte dimidia oleo rolato inuolutis,format trochifcos drachme vnius podere,e quibus vnum exhibet. Humain quoque fcamonium in oleo amygdalino cum pauco mafti che diffolutu in fole biduo agitat,oleu paulatim,
& fsepe affundendo:deinde in aqua i'ofaru,in qua bdelliu fuit diffolutum, biduo nmiliter agitat,& ficcat,poft in malo cydonio coquit,et cu teitia par te myrobalanorum citrinarum,format trochifcos.
Dantur hi drach.dimidia.Paulus autem zingiber, piper Iongum,ani7iim /camonio mifcens,coque- do in pomo acido,vel auftero,innocentius ethcit. Nos autefrufta fcammoni/ amygdalis purgatis,8i tritis inuoluta,foli/s quoq; quibulHam tegimus,& liib cincre calido coquimus: amygdalis deindea- bie&:is,{camonium in aqua cydoniorum acidorii (cui fpica,anifum,& alia queda tum aromata,tum femina odorata fuerint inco£ta)diffoluimus: poft ficcamus,& cu maftiche,& bdellio decoquim' in cydonio,veI pomo auftero maza circudato. Dein de trochifcos cu arquali poitione rhois,&: quaita- parte fpodij formam',vt priores,loge optimos,po derc Icriptuli vnius.Dant finguli,& purgant inno xie. Idem fcamonium poftquam oleo rolato,aut amygdalino eft inuolutum,cum oCtupla miua,& pauca (pica in pomo etia coquimus. Aloe item lca monij violentia frangit. & myrobalani pter cfte- ra. Codtum etia in fucco portulacse,vel muccagi- nis feminis eius,noxas multas exuit. Coquat aute ">
clementi calore:na calor rcpentinus malignitatem eius auget, & parum diu tera?,quia trituram lon- giore non lultinet. Datur per fe a granis v.ad xij.
De Scammomo.
SCammonia proprie dicitur ipl a planra, Scammo- M a NA. nium fuccus. vtnimqueramen 5cammonium qua- doque vocatur: Scquia cxteris pra-ftatidquodin Go- lophonc gignitur, ideo & Colophonium nominatur.
C v i v s foJiafuntadmodum iagittx alata:.) Helxi- na:, fimilia, inquit Diofcorides, vel Hederse mollio- ra,trianguli figura,flores albi,rotundi,concauiforma calathi. Primvs eftcummanifeftaturradix.)Cla- rius Diofcor. refecatur caput a radice, radixque ipfi ita fit concaua, vt fuccum colligere conflucntem pof- fit: quidam terratn circunfodmnt, nucisque iuglan- dis folijs obte&a fouea,fuccum effucdunt. huncautem fecundummodumprxtermifit Mefue. Electio, melior cll Antiochena.) Idquod ex Mvfia Aficepra:- ponit Diofcorides, Colophonium PIin.& poft ipfum Priennenfe. Qvae verofirinpartibusnoii:ris,& Co- rafceni, eil mala.) Syriacum, & Iudaicum peflimum effedicit Diofcorides,denfum exiftens, & graue. Cla- ra ficut gummi.) Diofcorides, & Plin. taurino glutini, quam fimillimum, fplendens ,nitidum, decorum, ra- rum, fungofum tenuiffimis fiftulis, fpongiofutn_j. Sit pondere lcuis.) Plinius quam leuiflimum. Tcnera.) „ Mejitx, I Cito

D E SIMPLICIBVS-
Cito Iiqucfcens,ait Plin.Boni odoris proprij.) Virus re- dolens, inquit Plin. Si tangitur confradtuin eius aqua vel faliua.) Plinius lingua, & ciim diluitur, albefcens. Diofc. huic indicio docet non fidendum, quoniam mix- to Tithymali fucco, idem fit: attedendum ali]s indicijs, & ne linguam deurat. Quinque funt ei familiaria, qu.e in corporibus imprimunt magnitudinem nocumento- rum.) Nocereftomachoplus quam omnia purgatoria medicaminadixit Pau.mifcetq - , ei fal,aut piper,autzin- giber,aut rem aliam,qu® (ic bona ftomacho: format etia iAdecatapotia cum melle. Inquit Gal.mifcui cum fexcu plo ipfius raannac.) Nelcio vbi hoc dixerit Gal. illud au- tem fcio,quod Manna apud eum Thuris tenuiorem pul uifculum fignifieat, non rem Saccharo noftro dulcore, & colore fimilem, quae nunc paflim Manna vocatur, & a Mefueintelligitur. In eius contritione non nimium infiftatur. Contrarium nonnulli fentiunt: quod verius
Tuf» trtdi effe,aiioloco etl denionftratum. S olvtione educit choleram.)Oiolcorides addit, tk phlegma. Paulus, pur-
duodecm gat vt ElJeborum,& magisbilem. V i t f. t eiusacce- ptionem, qui calidae, & iiccx complexionis elt.) Docet Pau.dandum his,qui boni (unt ftomachi, & febre caret. Dofis a 5 granis ad xij.)Diofcorides dare drachmam in- tegram non veretur: fufficere tamen ad foluendam aluu dicit duos obolos. Si veroplaceatabundantiuspurgari, tribusobolisaddidebereduos Elleboriobolos,& Aloes drachmam. Paulus dat obolos quatuor. Ego licer nun - quam fim aufustantum dare,duodecim tamcngrana tranfcendere non fum veritus, fcioque quofdam fcrupu- lum integrum haufifTe fine noxa.
SYLV. Vltra duodecim grana & ctiam fcriptulum, fine noxa quidam dederunt. obolis duobus, aluum foluit Diofcor. mterdum tnbus ctiam duobus hellebori obolis,& drach. i. aloes, cum largius pur- gandum,autipiiusper fe dnch.i.
t Taurmo glutini fimiilimum,f}jlendens,nitiduni,decorum,ra- rum, flmgofum, tenui/limis fiftulis, fpongiofum, Diofcor. Plin. flliamleuili!cito liquefcens,virus redolens. Plin.& linguacum di- luitur, albefcens , fed linguam non vrens , quod tithymali fucco adulteratum facit.
COST. T fcammonia defcribenda, quam temcre difcre- JL parea Diofcoride Mefuen nomulliclament ,inte- grum relinquimm,vt alij videant collata delineatione, ab boc quidem in fuperiori cap-ite de volubili■ a Diofc. vero lib.^.tradita. nos enim bunc verum non videmm.
Cap. j2. Jlt vero fcammonium, condenfatm fcilicetexfcam- monio fuccm,noftro tempore non eas babet nota>s,qua<r in optimo defiderantDiofc. & Mefues, ob id, arbitror,
cap 5. noneo P a ^° extrabatur,qno alia /S, idquod docet,
Cap.48' & Didfcor. lib. 4. & Tlin. lib. 26.nat.hifl. quiprimm eft a Mefue affignatus modm. ex radice profeElo non euulfa,fed incifa, feu excauata tantum , quis tantam colligi fcammonij copiamputet,quanta quotidie ad nos ajfertur ? Credendum efi, non ab excauata,fed euulfa, dij[ettaqne,vel expreffa radice,ant etiam folijs, & (li- pitibm contufs, qui tres modi defcribuntur a Mefue no (iro,fnccumnullo delettu, nulla adbibita diligentia ex- frimi quxjimgratia a barbaris hominibm, qui, quum ipfimedicamentvsferinon vtantur,& nos etiam ob di- uerfam religionem exofos babeant, impura & adulte- rata omnia obtrudunt. Mirandum ergo no erit,fi fcam- monium Mefues ad duodecim tantum grana exbibeat adulterij non nefcim, ac fi nunc vix fcriptuli vnius pon dere affumptum in magna adducat difcrimina,quum ta men dracbmam vnam Diofcorides, jletim , Taulus lAftuarius, Tlinius quaternos obolos,hoc eji fcriptulos duos exbibuerint. Sane de fcammonii electione,casiiga tione. (jr vfu quam accurate fcripferit bic autbor, quantomedicis vfui effe poffint qu£ bic tradit ,nonefl vt ipfe fujius profequar; funttamen, & in bisaliqua
E quA non omnibus fatisfaciant. T^amqueprimum,quum de buius temperamento agit,fcarnmomo minus acrimo ni& inejfe ait quamplantx ipfi: eins tamen contrarium in antecedenti capitefcripfit de volubili. Quum etiam de buius cajiigatione traffat, fcribens in hac verba [InquitGalen.mifcui fcammoneam cum fexcuplo ip~ fius mannts, &c. J Galeno id afcribit, quod nufquam in eim Librii Legere efl.cui etiam manna cognita non fuit. Trobibet etiam quando ait, [in eiiis contritione non ni- mium inftjiatur] fcammonium muLtum teri. qu£ tamen res fujpe&a eji, & non defunt qui aliter fentiant. ^Adde, quod vbi de foLutione agit, fcammonium ad vnam ex- purgandam bilem commendat : Diofcorides tamen etiampituitam educiputat; (jr (juod quis maxime ad- mireturjT rallianus Lib. 12 .ca.6.de tertiana notba ver- ba faciens,boc medicamentum in cotoneis malispara- F tum pituitam potim, quam bilem euacuare teflatur. jLeiws vero , & Taulm quum injiar ellebori purgare fcribant,trahi etiambilematramajfirmant. H&c feri funt ,qtM Mefua bic obii ciuntur,& momenti effe aLicu- im quijpiam exijiimarit. momenti tamen funt pauci. Trimum namque,quod de acrimonia obijcitur, inpr<n- ced.capitefatis refellimm. Quod item fecundo Loco af- fertur,parum admodum refert,& infupenonbm , vbi de manna agitur abunde fatisfatlum putamus.De tritn ra autem ,ji ea in medium renocemus, qua & ^Auic. 2. Can tr. i.yjr ipfcmet Mejhes hb.Can. vniuer.cap. detri Ca p. ft tura medicamentorim animaduertunt,facile conjiabit buncnon errare. <Aitfane jLuic. [Et ex medicinii fnnt quctdam, quarum virtus propter contritionem defirui- tur ficut jiammonea: quare oportet,vt vltimafaciLita- te conteratur,ne ex contritione caliditxs eam confequa G tur corrumpens eim virtutemPjlta Mefues de tritu- ra medicamentorum verba faciens,fcammonium An- tiocbenum,idejiprobatijJimim, quia debilis fit texturs. & virtutts cito exbalabilis, non multa ait egere tritu- ratione.contra autem crajium fcammonium, & cxtera craffa medicamenta tanto largiore tritura indigere , quanto crajfiori ipfametfubfiantia conjlant. H(c certe tam euidens nobisratio videtur,vt Mefux & ^Auic.con fUium Laudandum,nommprobandum putemm:quid au tem Manardum defcifcere ab bis coegerit, non videa- mm.^At,dicet quijf>iam,nift tenuijfimum reddatur fcam monium,fore vt craffk aliqu^ illim portiones ventricu*. Li,&intejiinorum villis adhtcreant,&exulcerentcolo- cyntbidis more. Tfobis vero diuerfa in his ratio vide- tur. colocyntbisprofetto ea eji fubjiantia prxdita, qux humore aliquoperfufa intumefcat,quare etpartes qui- H bm adb#ret,in tumoremfacile adducat, & exulceret, vt Mef.Lib. Canon. vniuerf Loco antea citato, monet.at fcammonium cuim Laffeafubjiantia eji, bumoris ali- cuius afjiuxu jriatur potius,& diffoiuitur. lllud tamen etiam dixerim autborem nojirum,quaniuis non effe ni- mium infijiendi in fcammonq tritura velit; no tamen id prohibere,ut in tenue exatle puluerem ducatur:fed agi potius id iubet,(vt jiuic.verbis utar) cu. vltimafacili- tate,funtcerte,qux in terendo violentia egeant, vt qutc vifcidafubfiantia confiant:alia verofacillime Leuibuf- que ac paucis ittibm inpuluere redigwntur, qu&tenuia &JriabiLia funt. tale autem fcammonium eji,quod eas babet notas,qu<e a Mefue defcributur.lgiturteri ipjum exaffiffime nibil objiat,verum id diligenti dexteritate, leuiq;,ac minime uiolenta manuum pidftone agendum, vt imperitifepe aromatarijJ'aciunt.Sed de bac refatis.
Depur-

DE SIMPilCIBVS. 5 o
De purgitione yero ,quodvltimo loco obiicitur ,parum A tantibus eft zingibcr . Ipfum enim fWllat ei
vrget,efto enirn quod ctuzmpituitx,at que atm bilisali- proprietatem mirabilem. Et cft", vt educat hu-
quid jcammoninm alliciat; maxime tamen bilern tra- morcm craffum, & vilcofum, etiam a remotis
bit; pituitam vero non nifi tenuem,&paucam, acfor- cum facilitatc, lta quod aiunduris, &anchis, &
tc eam, qiu adinteftina tantum reftdet.alioqui certe,/t locis profundis,6c diftantibus. Per /e vero noa fa
ptuitam ex vniuerfo corpore allicere Diofcorid. ve- cit lllud,immoeducit de phlcgmate, quod eft
Lit; fi etiam Trallianus non eius potius mterpres (juod fubtile, &derelinquit, quod craflum, & opcra-
maxime fujpicor) duccndx pituiu, quam bih magus tur hoc tarde. Et corngunt, quod fecundo di-
aptumfcammoniumputet: neque vllum ipf? aliim vi- ctum cft, admilccndo ei de mcdicinis ftomati-
deo, qui illisfubfcribat, neque experimentofortajje li- chis, & redolentibus, & lcdantibus agitatioiicm
cet obferuare. De Mtio vero, & Taulo fi exufiam ineoperipfum,ficuteftmaftix,&gaiha,&aro-
trahi bilem boc medicamento intelligant: nihil a Me matica, & propric zingibcr, & pipcr lon<nim,&
fiu c duierfmfentiunt, ad biletu gencratim id medica- fimilia. Et emcndant, quod v Itimo dceo , di-
menturnproponentc,de frigida vcro, & craffa /angui- ftum eft, ficut dixit Alkanzi, vt mifceatur ei o-
nisfiece, ideft melancholia, nona effct,& nondnmjorte lcum amygdalinum, aut coniungantur cum a-
alijsmcdicisperjpecia obferuatio. mygdahs,aut zuccaro. Et dixitRufus.Admini-
B ftratio cius cum fifticisrcmoucthocnocumen-
t\ot„ruiiu tt tumabeo.Etdixitludaeus.lpfumcumconfe&o
/ * decotoneis,autrob iplxuscummedioponderis eiusexzingibcre, &duplo pondcrisipfiuscxa-
ANT. Vrbith cft radix hcrbx, cuius folia mygdalis, cftfolutiuum bonu. Inquit Hamech.
i jj cut f 0 j, a fcrulx , minora ta- Fiunttrochiiciexco,&duplo pondcris ciusex
men. Et eft ex habentibus lac. Et folijsviolarum,&mcdiopondcrisipf]uscxzm-
 cft cx co fylueftre,& domefticum. giberc,& fit folutiuumfine modeftia. Inquit
Et cx co ctiam cft magnum, & paruum. Etad- loannitius. Accipe dattylorum infuforum in
huc ex eoaliud album, aliud citrinum, & aliud aceto die,acno£tepartescentum. Penidiarum
nigrum. partes quinquaginta, Amygdalarum purgata-
tLEcrio. Quod in locis nafcitur ficcio- rumpartestriginta.Turbithpartestrigintaquin
ribus, fitgummohus proptcr lpillitudxncm la- que. Scammonea:partesduodccim. Zingibe-
ftis eius . Contrarium elt econtta . Et dccli- ris, piperislongi, foliorum ruta; ficcorum, ana
nat a proprietatibus bonis, qucc iiint leptem, i'e- par.4. Eiat eorum permixtio bona, & conficccu
cundum,quod lapientcs lcripferunt,feilicet pro melle defpumato. Eft cnim mcdicina mirabilis. piic, vtfiralbum, 6c vacuum, & arundinolum, (3 Inquitfilius Zezar. Medicame de turbith, quod
&gummolum:&lit cortex eius cinericius, & elegiin a:gritudinibusinquibus vfuseiusclt ne-
planus. & fit rccens,&facilefrangibile. Citri- ccflarius.Accipeturbithpar.io.zingiberispar.5.
numvero ma\umelt,& mgrum peius. Cralfum zuccari par. 20. & quandoque addidi malticis
eftnon bonum. Etfubtiletenuefimiliter,eftc- drachm. 3. &quandoquealia fecunduminten-
nim debile. Et antiquum elt malum: & quod tiones alias. Et dixit iterum. Infundatur turbith
eft crifpi coi ticis, & habens interius,dum frangi in fucco cucumcris afinini dic, ac nodc poft-
tur ,ficutneruos,eft/Ilucftre, & malum, & quod qua rafus fuerit cortcx ei, & exiccctur, eft cnim
non eftgummoliim.eft dcbile,& ventriscontur vltimum ad segritudmes iunfturarum. T urbith
batiuum, & tua quidcm intereft, vt cognoicas autcm dc triturationc, & co&ionc fuftinctom-
adulteratum cx eo: quod quidem fit cum luper ne,quod mediocreelt. Nocumentaautem eius
linitione in extremitatibus cius cx gummi diffo expcllit aqua mellis calida,& aqua zuccari rubci
luto, & cognoicitur ex eo, quod m confradis fimiliter calida cum oleoamvgdalino.
fuiseftfineeo. Etnimisquidemreccnseftcon- Po s s e. Turbith confoitatum, folutionc
turbatiuum, 6c fubuerfiuum vilcerum, antiquu cducit humores phlcgmaticos craflos, & vilco-
vero eft debilc, mediocritatem autem habens fos, &aremotis, &uincluris proprie :&ipium eftillud,quodeligitur. D quidcm mundificat ftomachum,& expcllitab
Co m p l e x 1 o, & proprietas. f Calidum cft eo fuperfluitatesadha:rcntcs in villis eius,& mu
in tertio, & cft iolutiuum cum attractionc me- dificatpedus a phlegmatecraffo, &putrido: &
diocriter, generans ventofitatem, caulans fu b- educit a iundturis, & locis neruofis, & anchis hu
uerfioncm, & naufeam.Et acquiritur cx vfu cius morcm craflum,& vifcofum,& eft medicina ad
exiccatio in corporc:cuacuat enim humiditates dolorcs mncturarum: & vfus eius prxlcruara le-
iubtiles. pra , & ab infeftionibus phlegmaticis fictft eft
R ectificati o.Tria funtcorrigibiliain morphea, & baras . Eft cnim mcdicina bona
ipfo. Eft enim debilis opcrattonis, & tarda:, & febrium phlcgmaticarum. Is aurem, qui fumit
nocet ftomacho tacicns fubucrfionem, & nau- ipfum timeat Auftrum, & abhorreat piiccs.
fcam, & acquirit viiiscius corpori extenuatio- D o s 1 s. Eius contriti potio elt a drach. 1.
nem. f Rcdincatorcs autemin primis abradi vfquead 2.& eius dccoclio cfta drachm. z. \1-
iuflerunt corticemciusdonecalbum ciusappa- quead 4. 3'cat.Etcorrigunt,quoddeeo,dictumeftprimo, admilccncio ci aliquid virtute acutum vigoians ipfum in opcrando. Et cx magis iplum contbi'-
I 1 TVR-

T V R B I T H,
SYLV.
Hac Scrap 0 atia fito tur~ ilih trikntf.
DE SIMPLICIBVS'
£ crebro corpus cxtenuat. Ob icl cortex eius ad albu vfque abradendus eft. Acribus autem,vt zingibe- re,(ic eius a&io intenditur,vt proprietate quadam mirabili per id cumulatum etiam a iudturis,& his remotilIimis,& profundiirimis pituitam craffam, & letam extrahat,cum per fe folam tenuem pitui- tam educat,idcjue tardet. Ne vero ftomachu exa- gitet,ac euertat,medicamenta ftomachica mifcen- tur,& odorata,agitationem eius placatura,vt ma- ftiche,zingiber,piper ]ongum,gallia, & aromati- ca alia. Ne denicjue corpus emaciet,oleum amyg- dahnum,vel amygdala, vel faccarum ei mifcenoa funt,vel cum Rufo piftacia. Iuda:us autem turbith partem vnam, zingiberis paite dimidiam,amyg- dalarum duplum cu condito,vei /Iccato {iicco cy- P doniorum milcet,tanquam purgatormm falubre. Hamech vero turbith partem vnam,folioru vio- larum partes a.zingiberis parte dimidiam milcet in trochifcos,citra moleftiam purgantes. Ioanni- tius autem dadtvlorum aceto dies duos infuforu, partes centum,penidiorum paites quinquaginta, amygdalarum purgatarumpaites triginta,turbith partes 3 5 .fcammoni; partes duodecim,zingiberis, piperis 16gi,foliorum rutx ftccorum,ana paites 4. mifcet cum mellcde{pumato,& medicametum fit mirabile.Sed fihus Z,ezar,turbith paites dece,zin- giberis partes quinque,facchan partes viginti,in- terdum mafhches drachmas tres, alias aliamifcuit pro varijs indicationibus,ad morbos hoc remedio „ egetes. Idcm quoquc turbith a rafo coitice purga- J tu fucco cucumeris agreltis horas vigintiquatuor macerat,& ficcat. fitque fic valemifiunum ad arti- culares aftedfus. Si quam in corporenoxa reliquit, turbitirquoddam ho^en/e,aiterum P°^mulficalentc,autqucefaccharorubrocftdul fylueftrc,&in his magnum,&par- corata,aquacahda,eaprofligabis.Co£l 10 nem,& Tr, tntura mcdiocremfultinet. Datpuluereadrach.
Ue Turbith.
Cup. II.
Vrbith radix eft herba: la<ftaria?,foIia ferula?,fcd minora habetis. Eft autem
uum,& album,flauu,nigrum. In locis ficcioribus, quialatle cft cralfiore, gummofius euadit,& me- lius.Laudatur enim gummofum, album,vacuum, arundinolum,cortice cineritio,&plano, reces me diocriter,fraftu facile: no gummofum autem im- becillum eft,ac ventrem conturbat. malu quoque
l .ad drach. 2. dccodto autem a drach. 2. ad drac.4. De T urbith.
Dlfficile cft cliuinare, quam rem hoc locopingere_i MANA. volucrit:nonenim defcribirTurbich Serapionis, fea,quod idem ctl, Diofcoridis tripolm.n: non radiccm
eft flauum,&nigrum,craftum, & gracile, cortice pichyafr ,qmE a Diofcor. vocatur Iurpet: fiquidcm fo-
#
crilpo,& du fragitur intus,ceu neruo{o,quod eft fylueftre. Recens etiam minus vifceraconturbat, ac euertit,vetus imbecillum eft. Corticibus extre- mis liquato gummi illitis ipfiun quidam metiun- tur,quod fi fragatur, intus gummofiim haudqua- quam erit. Calidum eft ordme teitio. Purgat tra- hendo mediocriter,flatus excitat, ventriculum ad naufcam euertentes,ficcat quoq-, excrementis etia tenuibus vacuatis.Corredtum enim turbith,pitui- tam crafiam,& lenta,& putrem,a ventricu!o,dio- race, nerms, etiam a remotis, prxcipue iunthins educit. Ob id ad dolores arthriticos vfus eius eft,a pfbra,lepra,baras,& alijs vitijs pituitofis, tum cu- tis,tum aliarum paitium,& pituitolis febribus,aut pr$leruat,aut vindicat.Hoc autem fiunpto,vitabis auftrum,& vfum pifcium. Purgattarde,&imbe- cilliter,6c ftomachum ad naufea fiibuertit,&vfii
liohxcpini,illud ifatidis,nonfeLula: conftat. Sednec eam,qua nunc vtnntur rnedici,quoniam (vtaudio)fo- lioeft Mvrti,quali DiofcoridifecundaTithymalli Ipc- H ciescft,quam vocant foeminam. Fatendum igitur er- rorem elte in aominefeml<e,cum nulla rcs Turbith vo- cata,ferulz fimilis extet .cali d v m eft in tertio.) Si eft radix alicuius fpeciei,Tithymalli, fuccus eius crit in quarto ordine calidus,radix paulo minus,ex Galeni fententia. Auicennaradicescalidase/Iedicitinfecundo vfqne ad tettium.Si eft T urbith Serapionis.& vt feques eftTripolium Diofcor.& Gal.erit tertij ordinis. Vires quidem,quas huic fuo T urbith Mef.adfcribit manifefte oftendunteumintellexiftedevocatoab Auic. & Sera- pione Turbith,licet neuteripforum cognouifle herbam eius videatur, alioqui non erant miraculum tacituri, quod recitat Diofc. & exeius fcntentia Sctapion,Hores rlm! fl(r .
videlicet terin vnodiecoloremutare. Eruntigitur tres, M
velfortc quatuor res,nomen Turbith iufcipientes,ra- dix Videlicet Tripolij, dc qua tradtat Serapion fub tur- bith nomine:radix pithyuie,quam libro quarto Diofco- rides dixit appellari Tmbct:radix Tithymalli femina:
Myr-
vn* die colorem

DE SIMPLICIBVS-
Qip. J [ l
IMyrtites vocat*,qua nunc paffim fub Turbithnominc A vtantur medici: & quartum demum, nifi penitus iom- nium eft.quod folio fcrula; conftare di xit Mefua:. Ape- Tiant iguur oculos medici eo vfuri. EtdecJinata pro- prictatibus honis, quxfunt feptcm. Hx-ca Serapione capitedeTurbith. Rectificatores inprimisab- tadi iuiferunt-) Et hoc a Serapione.
SYL V. ' I "'Vrbitfi Serapionis eft Diofcor. tripolium folioifatidis. Pi.
_l thuyla autem Diofc.turpet cfifta foiio pini. vulgarevcro tur- bjth.cft radix tithymalli myruta; a Myrtacco folto.Mefue aittcm turbith foliofcrula.' quid fit, hodte parumcft compcrttim.
51
COST
Q-
.yid fitttcrbith Mefu&, varij varta pronunciant.
\dlii turbitb Scrapionis,& ^Auic. hoc efltripo- Itum Diofcoridx, alij alypon Diojcoride, ideft, albnm turbith >A£iuarif: altj Titbyufit, radicem,nam & anti- (jua Diofcoridis verfto,& Gr&ci codicesin pithyufe hiftoria,ipfamturbetvocari,babcnt,altjthapfiam,alij B tcslaudaucrunt eft toemina,& eft habcnspro-
Garicus efl: ex mcdicinis magni iuua- A N T„ menti: cuius ortus eft fecus arbores magnas, quibus iam accidit corro-
 fio,& putrefadbio. Etciusgeneratio
cft ficutgeneratiofungorum,propterc]uod qui- dam exiftimauerunt,quod fitfungus,& vidctur quod fic. & quidam dixerut, quod eft ficutapo- ftema faftum per modum putrcfa&ionis.
Elecxio .) Aliuseft mafculus. Et aliuseft foemina. t Malculus vero cft malus,& eft illc proprie qui eft longus,& niger,& grauis, f & ha bensin confraCtisluis ficutiila ncruorum,&cft durus,&denfus. Agaricusautem quem fapien-
tithymalummyrfmitemeffe exiflimant. Verum,vtex- pendamm frngula diligenter,fi tripoliofoliafuntlfati- dii,raciix odorata,& fe rucntisguflns, quuni has notas fuo turbith Mefuesnon afcribatJLitui non potefl id effe tripolium. Ita etiamfibifloriam alypi,petas exDiofc. quia illi radix acri itidcm fucco eflprxdita,commcda- titrque adpurgandi vfum eim fcmen,& radicis nullus yfm proponit! r, quana rationc id flatuas effeturbith
prietates quinque bonas,&pvopric,vtfitalbus, & leuis,& velociterfrangibilis, &porofus,& ra- rus valde. f & vt appareat dulcis in primo guftu eius:deinde fuccedat ci amaritudo, et ftipticitas. Etmelior parstotius corporis cius cft luperior pars ipfi 9 : & ftipes eius no eft bonus,habes quafi lemitas ligni putrefa&i. Et corrosu cx eo e malu. Complexio , & proprietas.) fEft calidus in
Mcfitx.n. ii^ atis conflat. Depithyufaquoque dubiares primo,& ficcusin fecundo. "f Et cft compoiitus
/1 > » I V d * . f /1 I ■ . d k i I 1 l 4* A M . A i. ^ A M i . i. A M i ■ « M a- L—. _-v - - C - - — 3
efl,qu:im ea foliis picet defcribatur,non ferulst. adie- Ifitium autem iilnd,& Leomcenm inepiflolaad Me- nocbium,& alij fere omnes cxiflimant,quod in G rxcis codicibwr,& aritiqua verjionelegitur pithyufamtur- hith vocari. Q»t verothapfiameffehocputant,eoer- rarc videntnr,quod turbith inter lafiarias herbas re- cenfctur a Mcfuc;thapfia tamcn la&c careat. Demyr- G finitevero etiamtithymaio fatis apertum videturni- kil pro certopoffe affirmari,quum non ferttUjed. myr- thi folia tithymalm famina habeat,conflanter autem codices Mefux omnes legant,no myrthi,fcdfcruU,aut, -pt tn ciwfdam codicis margine deprehcnfttm cflfceni- culifolijs turbith conflare. Hxc vbi in metem ver.iunt, fhciunt profeffo,vt de hocmcdicamento perplexiad- modum flmns. illud tamcn Tlatuendum tande videtttr, turbitb Mefux nihil ejfe aliud,qua thapflam. hxc enim folia ferulx. habet qualia, neque tripolium,neqne alo
ex fubftantia aerea pofita in fuperficie ipfius, a quaprimoguftu fentitur dulcis, & ex partibus tcrreis fubtilibus dantibus ei ftypticitatem, in quibus adhuc dominantibus igneiscft in co dc amaritudine aliquid. t Et ipfc quidem eft fubti- liatiuus,incifiuus, & folutiuus natura:,&carmi- natiuus ventolitatum cratlarum, & aperitiuqs oppilationum omnium.
Rectificatio .) Pauci nocumenti dixcrunt illum nifi, quiaimprimit lcefione in vifceribus, debilitans ea: quare indiget permixtione abfter- gentiumcum ipfo,vt non profundetureiusvir- tus in ipfis totaliter,ficut dixerunt fapientes. V e- rum eft debi\is,& tatdas operationesfuas.Inquit Diofc. Tardaeft,& debilis eius operatio,fed in- columis,propterea quod in ipfoexdulcedine,& ftipticitate aggregantur partes conuenienter.
pon,nequepitbyufa,nequetithymalm myrfmites. Etfi Verum vigoratur eius operatio Ci addatur ci ter
autemnon effe inter laffarias herbas enumcrandam tiumipfius fal genuiix,&fent cxcis tfflchilci
thapfiam aliqtti magni noflri temporis fcriptores cen- cum iecaniabin. Et dixit Humain.Mellicratuni
fentieos tamen ipfemct Diofc. redarguit, qui laftisex iunftum ci vigoratoperationem ftiam. Etdixit
ea c.\ trahendirationcm docet,et eiufdcm la&eum fltc- Haly. Si ex eo, & 6. parte ipfius cx kefim, aut cum in aqua mulfa epotum vtrinque bilem extrahcre, D dauci,&quarta ipfiustalgcmm^fiant trochifci
memorix commendanit. Eflautem thapfla,vt ego qui- cuin viicofitate polypodij^recentis, fit mirabilis
demputo,non fohtmverum Mefuxturbith,fed etiam v.dc 0 in officinis vfitatum.hanc certe,& jipuli,&Si- culi, cnius copiam babent magnam,turbith vulgato adhuc nomine appellant, & exeius radice non fallax euentns quotidie fl>e6latur,quum pituitam copiofc edn- cat,atque idquidem fatis clcmenter qnantitm,& J plu- num medicorum authoritas nobis fidcm facit,&ipji non vulgari diligentiafcpc obferuauimtts. De turbith awtem,quod ex Orientc ad nos affertur,thapflx ne alte- rittsp'.,:ntcfitr<tdix,egoprofec!o neque affirmarim,ne- que negarim:exiflimare aute licet,fi eius radicisplan- ta,vt mcrcatores referut,folia m yrthi gerit,tithyma- lum ejfe myrfmitan,vt filanard.quoqite doffifi. cenjet.
confecutiooperationisipfiusad ca,qu£oportct. Et dixit Iudseus,cum oxy melle fcillitico magni- ficatur operatio eius.& dixitadhuc,AIiquid vir- tuteacutum admixtum eieftexaddentibus vir- tuti ipfius. t Et Galen .dixit. Fianttrochifci cx co cum vino infufionis zingibcris in quo puluis ip- fius fepe fubmcrgarur:& fietoperatio eius com- plctaEtex rebus tibi additis vigorantibus ipfum cft fpica, & aqua cafei, & proprie fumpta cx ca- pris. Etfcito, quod dc decochonc, & tiituratio- ne remfuftinent mcdiocrem.
Po s se . ) Solutione cducit phlegma craflfum, & choleram rubearn. Et dixit Galen. Solutionc cducit vtranque choleram, & phlegma, & hu- Mefiue, I 3 niorcs

D E SIMP
moresvifcofos, craflos,& putridos. &eiuspro- prietaseft mundificare cerebrum,& neruos,& mebra fenfuu, & lacertos, & educere materias, quxfunt in nucha,& finibus eius: &mudificare pulmoncm,&pedus ab humoribus vi!cofis,& putridis:& mudificare ftomachum, & hepar,& ]plenem,& renes,& matriccs mulierum:& cdu- cerematerias aiuncturis. proptcrquod vocauit Democrat.agaricum medicinam familjs,quia fingularum partiu corporis commoditatem ha bet. Et valetadoes dolores intrinfecos corporis. Etcftmedicina mirabilisad lodam antiquam, & cpilepfiam,& vertiginem,proprie. Etconfert ctiam manix,&meiancholi£e,& cegritudinibus neruoru,& apoftematibus cerebri. Et eft ex me- dicinis bonis afthmati,&difficultati anhclitus, & vlceribus pulmoms,& pe£toris,& fanat dolo- res ftomachi,& vifcerum. Eteft medicinaoppi- lationum,& xgritudinum omnhim,quaru ma- tcr eftoppilatio, ficut efl: idleritia proprie,& hy- dropifis,& crailities fplcnis. Etconlert dolori hepatis iuuamcntum manifcftum,&fplenisfi- militer,& renum. Et curat apoftcmata eorum. Etprouocat vrinam,&mcnftrua,&mundificat matricem. Et vfus eius aufert foeditatem coloris cutis acquirens ei colore bonum,& eft ex medi- cinis educentibusvermes,&confert etiam fcia- ticce,&doloribus iuncturarum. &ciusquidem iuuamentuad febrcs antiquas diuer/arumma-
L I C I B V S«
De Ag.rrico.
Cajy. III.
Garicus medicamentum efficax oritur SYLV. intruncis arborum magnarum,vetu- ftateiam putrcfcentium,& erofarum, tanquam earu,vel apoftema,vel fun- gus.elt autem is duplex,mas,& fcemina. Mas eft Mm r,t m - malus,prxiertim qui longus,niger,durus,aenlus, d^utnuefi. grauis,& infragmentis,ceu villos neruoru often- dit. Foemina firotundior,alba,porofa,& rara val- cle, &; frangi facilis, leuis, dulcis pnmo guftatu, «y»™- mox amara,&; ftypcica,eft melior, prxcipue fum- ju t e ,dem'. ma corpons fui parte. Nam ftipes quod Jigni pu- trefacti aliquid pra?ferat,malus eft,vt cvofas aga-M acru > &
i • t 1 n i ■ r r mM,ct
ncus. Calidus elt ordine primo, iiccus lecundo, cm. o*:.
F conftatque fubftantia duplici,aerca luperficiana, dulciprimo guftatu percepta, & terrca ftyptica, led tenui ob vincentem in hac igneam fubftantia, amaritudinis effectricem, quibus incidit, tenuat, mvmicdu tcrget,obftru6ta omnia liberat,flatus diflipat,pur gat.Pjtuiram autem craftam,Ientam,putrem,& bi Iem flauam,& atra purfrat GaIeno,a cerebro,ner- tcruhcfin-
r i • r r • r • l r 1 ! batjioftdum
uis^muicuhs^ lenlori)s, ipina dorii, thorace^ pui- /q*. mone,vetriculo,bepate,liene, renibus,vtero,iun- ciuris.Ob li^c medicamentumfamilix JDemocri- to eft di(5tum,quod ad omnes omnium partfum internarum affecliones,prcecipue cephalalgia ve-
teiiarum, & ad typum caium magnum cft,& terem^epiiepfiam^vertiffinermmaniam, melacho- propne cum eo quod conucnit ex potibus. liam,& ahos cerebri,ac neruorum affedus etiam
rum,hydropem,lienis duritiem,&: dolorem,&tu morem,tum ipfius,tumhepatis,&: renum,&rcli- quos morbos obftructioni fuccedentes. Vrinam quoque mouet,ac menfes vterumcj; expurgat. Cu tis colorem fioridu reddit.lumbricos necat:ifcliia- di,& cajterorum articulorum doloribus confert, & febribus diuturnis ex materia varia natis,easq-, aa typum aliquem rcducit, prccfertim potus cum idoneis llli materire ali/s medicametis.Vifcera rcd- dit iinbecilla: ob id tergentibus mifcetuv,ne in ea virtus eius altius penetret. T arde quoque,& imbe cilliter vacuat Diofc.nifi cum tertia parte Jalis ge- mwtmjru ms,&manna in trochifcoscogatur.Perfetamen eidemfaluber dicitur ob fubftantiam, & dulcem, Tarde
. Agaric*,ve~
& ftypticam legitima portione miftam . Huma- tncuio^rZ
JX \r ■ o 1 • ],■ „ i molcfi*Pan.
in vero, mufla ei vires, & celeritatem addit. Hafy autem ex agaricipartc vna,liguftici,vel dauci par--f ; '^°^J te fexta,falis gemma: parte quarta, cum polypodij "° p d ™ recentis muccagine trochifcos virtutis mirtefacit, d*t_Hracb. quando eft eo opus. Iuda?us oxymelite fcillitico vires eius auget,& acribus ali;s. Galen. puluerem eius vino(cui infufum eft zingiber) macerat,&co git in trochifcos efhcaces multum . Additur eade ratione,& fpica, &ferum la6lis,prcecipue capri- ni .Co£tionem,& tnturam mediocrem fuftinet.
Datur puluere a drachm. i. ad drach. i. decofto a drach. 2 .ad drach. 5 .feruatur annos quatuor.
De

D E
De Agarico.
S I M P
Landifersarbores,inqiiit Plinius.maxime Agari- I cum ferunr: eft autem fungus candidus, odora- tus ,nodtere !ucens. Galenusradicem vocar,& Prenno dicitinnafci,hoc eft,llicu Diofcoridesaliquosputaffe ra dicem,alios fungorum modo in truncis arborum nafci, & elTeLaferpkiofimilem. M ascvivs cftmalus,& il le propriequi eftlongus.) Maremrotundumait Diofc. & vndequaquelibicoalirum. E t habensinconfraitis fuisfilaneruorum.)Faeminam dicit Diofcorides curfu venarumre£i:oconftare,mariqueprarferendam. Et vt appareatdulcisin primoguftu.) Nonhoc peculiariter adlcnbir Diofcor.bono,fed pariter & f^min^ facit coin- mune. Galenusamaritudinisin tempore fuccedcre ap- p arentiam quandam acredinis dicir,& modicc ftypfeos. Pau. eligendum albiffimum,quod facillime frangatur, nec fit valdelignofam,autperforatum. E st calidum in
L I C I B V S.
A fues,& Taulus agaricum ventriculo ejfe innoxium,li- ccttarda fitatiionis. ^Atcontra.Aetinslibr. i.incom- c a p. 40 , modumjlomacho ejfe ait, ejuod & communis medicorii obferuatio experitur. ipfi etiam aliquos magnos medi- cos nouimm,quiab eim vfufempcrabJiineant.Voflre- mo agaricum casligari docet Mcfutsfalegemmeo.M nofme magna ventriculi noxa adtjcifalgemmeum bo- die experimur. quofitrtvel vulgare falgemma adul- terinumfit, velvt perperam agarico commifceatur. Tarari vero etiam ex eo trocbifcos docet. ^At quum id tenuinmjitpartium, rationi etiaconfentaneum ejl con- tritum inefficax euafurum.Htc fer/fmt,qi<e Mefug ob- te£ia exigere videntur, vtin jjs diluendts operam ali- quam impendamm.C : (tera enim qn% bic buim fcripto- ris aduerfarij adiiciunt, nullius prorfus ejfe vfusputo) fnnt autem, & h.tc pauci,vt credimus, momenti. Etjt
primo. Auerrois dixit Galenum in nullumordinem re- B enim marem agaricum, bic longum ejfe ait.contra qua
degiffe,ei autem videri calidum in primo,{iccum in tine (ecundi. E t eft compofuus ex fubltanriaaerea. Adde ex Galeno,& tcrreftri,qu£ a calore atrenuara eft minimum aquo&particeps. Er ipfequicicm eft ftibrilianiius) Di- fcurir, craifos humores diaidic, obftrudhones vifcerum repurgatjinquit Ga/enus. Inquit Diofcorides.) Non le- gunturhscapud Diofcoridem, fed Paulus Aeginerafi- milem habere vim ait Colocvnthidi,tarde tamen agen- tem.necvaldeventriculomolellam. E t Galenusdixit, fiant trochi!ci-)Nec hoclegi apud Galen.Etducit mate- rias ex iundtuns ) Diofcondes dtt in coxedicis, & alio- rumartuum doloribuscumoxymelite. Ad omnesdo- lores intrinfecos.) Ad omncs internos affedtus, ait Dio- fcorides. Vlceribus pulinonis.)Phthificiscum defruto, aitDiofcorides. Etfanatdoloresftomachi.) Per lcip- fum,fi edatur, inquit Diofcorides, valereque eriam tor- minibus, cruditati. & acidorudtui. Mundificat matri- cem )Confert pra-focationi vteri, eodem Diolconde tc- fte,/nriarioni quoque, fra£turis, cafibus, dyfenterii, & ianguinisexcreatui: valet & ferarum morfibus,quiin- frigidando funt,fiue potum,fiueexterius appofitum, fc- cundum Galeni lentennam. Do s i s eius contrirtpotio ^ drach. vna vfque adduas.) Diofcoridcsobolorum dtiorum pondcic dar ad rupta,conuulfa,tormina,& cru dirares:drachmTponderehepaticis,afthmaticis, dyfen- teri2:tresobolos(anguinisexcreatui,& comitialibus,ad aluum purgandam vnicamvel duas drachmas. Paulus drachmasduas datcum melicrato.
5YLV. A Garicusaut radireftcum.Galeno,autvelutfungusquidam /l candidus,odoratus,noftcliicens, truncisilicum , & alurum arborum glindifcrarum truncis mnatus.
COST
- \ Garicumquid eflet, nonfatis compertum fuit Diofcoridi,&Galeno,quumisaliorumtantum fententiam recenfeat, bic vero radice?n ejfeexijlimet.
Diofc. vt demus errorem ejfe hunc,vndecunq; fluxerit, feu auth o ris,fenfcriptoris potius vitio,reponendumquc fitpro Longo rotundum ; in eligendo tamen agarico non errat,album,leue,Jriabile,porofum & rarupr&ferens. Habet vero mcts ficuti, &fcemina venarum difcurfus, fedfamina reffos,& tenues,mas obliquos, quia ipfurn rotundum efi,&longe,quamfamina crafftores; vtma- ris comparatione fcemina carere villis videri poffit. quare non errat,quum ait, maremfrangendo ceu villos neruorum,ideft craffioreshabere: qualescertefccmina tion habet,tenues potim pilos ojiendens.quum autfria- bile hic agaricum commendat;habetfubfcriptorespe- ritos omnes medicos. Diofcoridem vero id,quod in Ga- latia ^ifiie, & Cilicia nafciturpropterea rejpuere dixe rim,quod nimisfortaffefriabile fit. tale enim infirmum C e JJ L ' nec ejfeeH,propriofcilicet, infito humore defii- tutum,quo conjeruari innatus reru calor folet.De ven- triculi quoque offenfa ,& fi id quotidie experiri licet, quod & Aetius fcribit, turbari boc ajfumpto medica- rncnto ventriculumdum fuileuitate fupernatans nau- feam,& vomitumfacit,ac ingrato amarore uentriculi osfenfu eximio prgditum vellicat;nulla tamen injignis pojlfattam expurgationemnoxa remanet. quinaSlri- [honis ,quA illi cum amaritudine efl mifla, nonparuum roburpoteji vetriculo conciliari. illi ergo innoxium ef- fe non immerito, & Diofc. & Tau. autumant: id quod experimento licetcomprobare. alioquicerte, qui tam religiofe ab boc medicamento abjiinet, neq; qua idca- ueantratione ipfe video, neq; imitados vllopaffo dixe rim, quumpartealteraprimates in medicina viri tan- topere agaricum commendent. Quod autem reliquum
efi autem non radix,fed fungus ,feti vt alij, quod nojier [3 efi,an reiiefilgemmeum in cafligado agarico mifcea-
Cap. *.
Mefues fcribit arborum putrefcentium veluti apofle- ma. ofira tempefiatenullus agaricum nonnouit,aut collegit,ex lancibm frcquentiljime,atque etiam ex ili- cibm, quamuisraro, iicet T Uii .Galharum glandiferas maxime arbores agaricum ferre literis commendarit lib. 16.Sane quum duplex agaricum fit, ma>s & fcemi- na,marem rotundum ejfe ait Diofcorides, Mefues vero ijs verbis [ Mafculm vero efl malm, & ille, quipro^ prie eft lo?igus]longum fkcit.Diofcorides quoque fa mi nam recto venarum curfu confiare ait: at Mefues quum ait[Et babe?is in cov.fratlis fuisjila neruorum ] id mari afcribit. In dc^gendo item agarico hic friabile com- ynendat. Diofcoridesvero,quod in Galatia,Afix,& Ci- licia incedrisnafcitur, obid damnare vidctur, quod Jriabile efl t , & iafirmum, Confentinnt prxterea Me-
tur,quum eo affiigi ventriculum fentiamus: ego profe- [io zingibere longe melius cafiigari, & fiomacho mi- nus infenfum reddi ipfumnonnegarim;eius tamen vim eo fale multo magis quam ^ingibere adiuuari,pro cer- to habco,in quem vfum a Mefue idfal commifcetur.fal autem hoc vulgatum, cur genuinum non exifiimemus, nibilnospreterea vrget.Quodfequitur,anagaricum in paflillos redaclnm reddaturinejjicax, confulendaefl, dr ratio,& experimentum. at([; illa quidem docemur, fale addito ipfum reddi efficacius-,meilis vero lentorem id prcfiare quo minus rerum quantumuis tenuium vires diffiuant. experimentum vero etiam,qui contrafentiut plane refellit, quando & quod in catapotia contritum ajfumitur. & quod inpajiillos cotificiu?n feruatur,nihi- lo fecius expurgare quotidie experimur,
De

D E S I M F
*T>e Q>locynthide. C<tp. IIII.
J§£/*yB0 Olocynthis cft quam Perfx vocant cucurbitamdeferti, quxnafciturin planta,quam etiam falterra: vocant, eo quoa in toto ambitu eius interfi- cit herbas,& eft ficut venenum eis. vnde vocant eam Arabes necem plantarum.& eius folia funt ampla,pilofa: & extenduntur rami eius fuper fa- ciemterra; ficut extenditur cucurbita, & terra fuper quam iacet,vidctur ficutadufta.
E l e c t i o. Duorum eft modorum , ma- fculus fcilicet, & foemina. ex eis eft mafculus fu- perquemnafciturficutlanugo, eft grauis cum duritie,&aiperitatiattinens, & nigredini. Et laudatur ex eis foemina, & propne habens pro- prietates has bonas : vt fit icilicet craffa, & le- uis, & quanto leuior melior: & fitlaxa, & alba, & lenis, & completse maturitatis, & cuius pars intertOr eft pulpofa, &laxa, & lenis, & alba ve- hementisalbedinis. Verum quaenon eftcom- pleta in maturitate niala eft, conturbat enim fu- fcipicnrem eam, & ventofitatem cum difticul- tate facit, & loluit luperabundanter, & folutio- ne educit fanguinem, &fortaffe interficit. Et cum figillatur cum totogermine plantx, vt na- fcatur colocynthis vna, eftillamala, pernitic» fa, immoeft venenum. &cum in totaregione non eft nifi planta eius vna per ienalcens, eft mala. Et qua» nalcitur in terris fortibus, &pul- uerulentis, aut iuxta loca reptilium, aut in locis thermarum colocynthides facit minores : & funt fimiliter mala;. Qua; autem nalcitur in ter- ris laxis,& arenofis,& liberis, eft qux eligitur. Et cum extrahitur pulpa eius, tempus debilitat cam. Tcmpus autem collectionis eius eftau- tumnus, & proprie dum iam citrinefcit,& remo ueturviriditas ipfius.
C omplbxio , &proprietas. t Eft calida: complexionis, & (iccx in tertio gradu, & eft compofita ex partibusigneis, & partibus terreis aduftis,&eftfolutiua, &attraftiua fuperfluita- tum, &eiusatttadioeftmultuma remotis, & eft reioIutiua,incifiua,& abfterfiua.
R ecxifxcatio . Quatuorfuntcorrigi- biliainipfa . Nocet enim ftomacho, cordi & hepati, & eft conturbatiua , fubuerfiua vifce- rum , faciens operationes difhcilcs , & apcrit orificia venarum apertione fanguinem fhicre faciente , & operaturilludvehemcntius quam aloe , & velocius. & excoriat vias. Emenda- tur autem primum,& fecundum nocumentum contingens ex ea , commitccndo cum ipfa ex medicinis cordialibus, & ftomachicis, & hepa- ticis, qux meliorare poifunt conditionem eius, ficut additur ei proprie maftix, & gallia, & fimi- lia . Emendatur autem tertium , & quartum nocumentum ex ea cum rebus acquirentibus ei vifcofitatem, &glutinationem, & remouen- tibus ab ea ferrofitatem, & cito lubricareeam facientibus. ficur eft tragacanthum proprie, & bdelhum,& gummi, & maftix, & fimilia.Etdi- xit Gtxcus, tiunt ex ea, & Jaudano partcs fu-
.iCIBVS.
mendo xquales poft fricationenieius cum olco rofato, pilulx, & funt bonx, fanxad ca,quas oportet. Modo rcchficationis eius fecundunt quod narrauit filius Serapionis . Infundatur pulpaeiusinaquamellis, & proprie deco&io- nisruthx, & exicceturpoftillud, &teratur vlti- ma contritione,& adminiftretur cum aqua mel lis prxdicla . Modus re&ificationis eius ex in- uentione noftra. Incidatur minutiifime cum inciforio, inuoluatur fubtili inuolutione cum glutino tragacanthi, aut bdellij, & exiccetur, & conteratur poft illud vltima contritione, & fiant trochilci cum pauco maftice refoluto in oleo rofato , vel cum laudano, vel cum aqua mellis. Hxcenimars iJlamfacit finemoieftia. Et fcias quod dc decoctioncrem completamfu- ftinet. Etdixit filius Zezar, non oportetvt mul- tum conteratur: vltimaenim eiuspuluerizatio excoriatvias, &venas. Etdixitfilius Scrapio- nis, Oportetvtperueniaturad vltimum puluc- rizationis eius: aliter enim vlcerat viicera. Ee mihi quidem videtur, quodin vltimo pulueri- zata cojifrangitur virtus a permixtione adiun- ctorum ei, & pertranfit loca vifccrum abfque impreflione nocumentorum in ipfis. & forfitan ineainquanon cxquilitefitillud , pars fenfata ex ea adhxrensin vijs, & inuolutionibus apo- ftemat, & vlcerat. Expellitautemnocumenta ipfius a corpore aqua palTularum cum oleoa- mvgdalino, vel oleo nucum , aut aqua mellis cum olcis prxdidis.
P o s s e . "j" Solutioneeducitphlegma, &hu- morcs vifcoios, attrahens ipios a profiinditatc membrorum.Et dixit Humain.Solutione ctiani educit choleram citrinam, & eius operatio ad neruos,& iuncturas extenditur.t Et dixit Diofco rides, Noncfficitoperationem inmaterijsquas funt in venis,de qua fit curandum, nifi in mate- rijs qux funt in locis profundis diftantibus, & e- ius polfe eft magnum in mundificationecere- bri,& neruorum,& lacertorum,& pulmonis, & pcctoris, &eft magna medicina xgritudinum eorum, tficuteftdolorcapitisantiquus, &do- lor cranei,&hemicranexaifticilis, & epilepfix, & apoplexix, & confert xgritudinibus neruoru omnibus, & vertigini, t & defcenfui aqux ad oculum: & eft res magni iuuamenti ad afthma, t & antiquam tuflim, & ad dilatationem anhe- litus.& efteius opcratio virtuofa ad dolores iun- cturarum, &podagramfrigidam, &fciaticam proprie, iecundum omnem modum admini- ftrationis eius etiam inclyfteribus,& collyrijs,& confert etiam colicx phlegmaticx, & inflatiux iuuamentum vltimum,& hydropifi. & fi fuppo natur in matrice,occidit foetum. & fi ex ea cum aceto forti fricetur morphea,fanat eam, & fimi- iiterlepram ,& elephantiafim. Etfieuacuemr, quodeftinteftaeius , &implcaturolco, (Scbul- liat in cinere calido, & inungantur capilli, dcni- grat cos, & tardatcanicicm, & prohibct cafum eorum.& fi diftilletur ex ea in aurei^, fanat dolo rem eius,& confertfonitui in ca. Et ii implcatur accto forti, & colluatur cx co os poft builitio- ncm ipfius,fanat dolorcm dcntis.
D o si s

autem qui fumit cam.timeat frigus,& aftum COLOCYNTHIS
DE SIMPLICIBVS. 5 j
Dosis iplius efta Karadis 6. vfq; ad 10. Is A rebro,neruis,muicuhs,iun£turis,p.ulmonc, thora- """"
tin,«.ffri»nc ce,cjuamexvenis attradtos,vtcenfctDiofcor.pur- ZZ/s P t
gat,ac etiam bilem flaua,vt voluit Humain. Qua- proptcr di<ftarum partium morbis mire fubuenit. cephalalgice antiqu»,dolori crani; totius,licmicra ni£Contumaci,epilepfix,apopIexiar, vertigini* a- quofc fiuxioni in ocuIum,podagr£ frigidx, ifchia- di maxime, ac reliquis ncruorum iun&urarumcr, atfc6tibus,afthmati ite,ac tulli antiqua-, dylpn cece ex thoracis repleti anguftia . Acprceterea fumme omnium prodcft colico dolori , tam ex pituita , quam flatibus:& hydropi. Omuia autem harc,{iue {umpta,fiue clyftere,aut balano inteftinis immifla prceftaf.vtero autem impofita foetum necat . Ea- dem cum aceto forti aftn£ta,alphos, lepram [ pfo- B ramjelephantiam fanat. Oleum denique liiper ci- neres calidos incoftu cortici eius inanito, capillos jllitu nigrat,eolcjue ne cadent firmat,canitiein tar- dat.Idem auri in ftillatum cius dolorem, actinni- tum fanat. Acetum autem Cimiliter incodum col- lutionedolorem dentium /anat. incidit cnim , tc- nuat,tcr£?ct,di"erit. Ne autem coidu ventncuJo, Eit " dr * ch -
i ■ iP ■ r i i i i '• »»'/<
hepati,oc c.rtens viicenbus noceatturbando, irb- , M -
uertendo,violenter trahendo, mifcenda ci funt di Lm cumru ~
coquit
Serap*
DeColocynthide. £<tp. 11II.
ftas partes roborantia, vt maftiche,gallia, & fimi- ' T "~" L lia,vti mifccantur glutinoia, lubricando citius de- turbantia , acrimoniam mordacem obtundentia, vt gummi,tragacantha, bdcllium, maftichc, & fi- milia, neamplius viab vlceret [ pcr quas fcrtur Sc ora venarum adeo vehementer aperiat, vtinde q languis manet. Filius Serapionis colocynthidem mulfa cui mco(fta fuerat ruta macerabat, fccabat leuiifime terebat,ex mulfa pr^di&a dabat.Gr^cus quidam colocynthides rolato oleo fricabat, & cu squali portione ladani in catapotia formabat,vti- ha pracdi^is atfedlibus. Ego autem eam minutif- fime forbicibus incido,glutino,& muccagine tra- gacanthi,aut bdehj perhno, ficco,tenuiflime tero, cu ladano,vel mulfa,vel maftiche,oleo rofato dif- fol uta.in paftillos cogo citra moleftiam purgato-
SYLV. Olocynthis e(l cucurbitse fylueftris fru
£tus,& planta , fel terrx ctiam quibuf- '/ dam di<fta , & Arabibus plantarum mors,quod hcrbas alias fibi vicinas ve neni modo interficit, vtvicina illi terra adufta vi- deatur. Foli;s,larmentis fuper tcrram ferpentibus frudu licet minoribus,cucurbitam imitatur. In ea
mas eft,fons lanuginofiis,nigricans,fubaiper, du- r ' os • Quod ii noxam corpori impreffcrit , m ulfa, rus,grauis,& foemina prarftantior, prcriemm ii eft vel vuarum pailaru decodu cum oleo amygdali- magna,exatle matura - ,alba,lenis,rara,leuis,vti eius no,vel oleo nucum; eam abolet.Longa dccoltio- interior medulla albifTima,rara,lenis & leuis:quo- nem fuftinet,eft(i;,vt mihi cum Scrapionis filio vi que Icuior, eo melior. fitq; ex agro,laxo, arenofo, detur,contra flij Zezarfententiam,pulueranda te libero, Autumno lefta, cum languefcente virore D nuiilime,vt eius facultas malefica,per-mixta llli ex- c^perit m Iuteum colorem mutari. Immatura , & quifitc alia plenius obtudatur,vtq; vifcera cclerius
his notis deftituta,mala. flatus tcrminofos, &mo~ lcftiffimos excitat,immodice purgat, vt etiam ian- ii; t rurn<n guinemeducat,& fxpe mortem ailerat . Pcflima
ganoniu. de- . J- ...
monftrawt. eit etiam,ac venenoia,quam produxit vnicam to- fctT ta vna planta . Qlkc planta ii loco illo eft vnica, ZTVfinr muJto perniciofiorem fruftum pant, praricrtim fi miM 6,nfi. locus ille eft vligiuoiusjvel puluerulentus,vel ther ^7'cdlcfn mis propinquus,vel ierpentibus abundet. Calida iirMci- eft,ac ficca ordinetertio, ignea fubftantia, & ter- rca pervftionemtenuata eximieamaral conftat.
rnuc$s,non x.-l . u „ J .
Pituitam,& ahos humores craflos, &glutinoios, magis ex profnadis partibus,& diftanubus, vt ce-
permeet, neq; in ipfis ob partium minus tritarum craflitiem ceffet,quam fortafle fit, vt in viicenbus pigra retineatur,eaq; vlcerct, prsiertim cum icniii perceptibiles fuerint eius particuk'. Datur a fili- quis fex ad decem,fngus,& xftum vitantibus.
De Colocynthide.
COlocynthisgrice,Janneagreftis. Cucurbitadici- MANA. tur. Eivs foliafunrampla,pilora.)Ramulos,& fo liaaic Diofc.per rerram flerni ,eifeq; faiiuo cucumeri ii- milia,quibu(c)arn diaifurisfciffa. Vf.rvm quxnon eft completa,mala eit,& reliqua.) Si h^c vera funt, nunqua erit cutuscolocymhidis vlus. non enim (cire pofTumus,
quo

D E SIMPLICIBVS.
quo folo genita, an in vnica plan v a vnica, vel in vna re- E facit:Diofc.tamen,& bilem, cir slrigmenta etiam elici
1 C Jii .-»-v < /> •\i ai . /7 . . - j - , ' j ri ' . r 1
gione vnicaplanta Etpropriedmniamcitrine(cit )Col ligendam docec Diofcor. cum in pallidiorem colorem mucariocceperir. Est calidxcomplexionis,& ficcxiu tertio.) Amaram dicit Galen. nonpoffetamen ideifice- rc, quod alu taciunt amara,dum bibitur, ob vchemen- tem purgandi vim. Ex quibus verbis mon ftrat, non ita calidam ,jura!fc-,vt Mefu c-, licet fub quo ordine cal ida ef- fet,non expiefferit. Modus redtificandi eius, fecundum Cahftnthu quod narrauitfilius Serapionis,& re!iqua.)N(on hoc pre md™ " ci pj c Serapicn.fed Pau. drachmam vnam m duobus me "" licraricyathis coquenscumRuta. Etdixitfilius Scra- pionis,opoi tet vtperueniaturad vkimumpuluerizatio- nis.)Non hocdixit Serapion,(edcontrarium,non elfe vi delicet multum terendam. Pau!u?amem & Auic.quem eft Mcfaefccatus,plurimum teriiubcnt•, quoniam,vt inquit Pau )alperx eius partes interioribus harcntes vl- cerafaciun quibusneruicompatiuntur. Soi vtioke cducit phlegma. )Bile etiam & tt :igmenta,dicit Diofcor. Etdixit Dio(corides,noneificitoperationem in mate- rijs qui (unt in venis,& reliqua-) Non hxc Diofcor fed Pauius cuius h.rc funt verba: Interioracoiocynthidis vacuant precipue bilem.& mucos, & nori a (anguine vt Elleborus, & fcammonium, /edaneruis, & neruohs membris. S i c v t eft dolorcapitisantiquus.)Paulus, dmda hisquibuscapureft la;fum,aut intenor velexte- rior eius membrana: illam pia matrem,hanccircumof- falcm vocant. aut vertiginofis,hemicranicis, comiiiali- busattonicis,cynico ipafmo,afthmaticis,& nonifi re6la cecuice fpirantibus. D escensvi aquiadoculum) Paulus,diuturnisoculorum Huxionibus Ad antiqaam tuffim) Docet Plinius aquam mulfam in es coqui ad di- fihcynthi ■ midias,& fic tuflicnribus infundi obolis quaruor-Multg eiusviresfunrprartermiilg, vtquod fecundum Pau. va- frttermift. let his qui circa renes, & veficam patiuntur. Iuxta Plin. in morbo regio vtiliter femina infumuntur,& protinus aqua mulfa,& quod cum oleo fi infricecur, lpina:, lum- borum, & coxarum dolores ianat, & fuccus eius viridis q pe:fricatus, iuuat coxendice laborantes, authoribus Diofcor. & Gal. &quodvtiliterclyftere pilxeius inij- ciuntur,coxendici, paralyfi,& vitijs coli, vt teftatur Diofcar.Dofis decem ceraria.) Paulusdrachmam inte- gram dare non veretur. qax fccundum eum pendit ce- ratia odtodccim.
CO ST. Qrnt &inbacde colocynthidebiftorianonnlla qux l J Manardo,&" alijs nonplacent. Tritnum autem quu ait(F eru qu.t non efl copleta mala efl,&c.)fi bxc vera funtfaitManar J nunqnd erittutws colocynthidisvfus. no enimjcire poffumm q:to fologenita, in vnicaplanta vnica,velin vna regione vnicaplanta.Subdunt alij,pg hocprudenter fkccre medicos quiab eius medicamenti _ vfu in totum absiincndum effc pracipuunt. Efi autern, & de buiws tempcrameto dnbitatio.hic enim calida,& ficcamfhcittertij ordinis : Galen. autem quum arhara ^ fit,nopoffe tamen,ait,id ejjicere quod alia faciunt ama \ ra,dum bibitur,ob vehementem purgandi uim :ex qui- bus vcrbis monfirat non ita calidamputaffe,vt Mefues, licet fub quo ordine calida effet non exprefjerit:.Alcbin dus vero Auiccnn& tejiimonio frigidam elfe,& bumi- dam exisiiniauit. Sed alius etiam eft vbi de cafligatio- ne, & tritura buius medicamenti agit,fcrupulm. quum enim ipfe plurimum teri velit,banc eadcm opinione Se rapioni quoq; afcribit: contrariumtamen Serapio tue- tur. Eslq; hic etiam animaduerfione dignum, leuigan- ddne diligentijjime fit colocyntbis, an contra a diligen- tiffima ea tritura ftt abslinendum, vt Ze%ar filiuni fen- fijfe bic autbormonet. De pxrgatione pr&terea quaJlio eji, qnalcs nam humores colocynthis trahat, bic cnim ijs verbisffolutione educit,.&c.pitnite vnius mentione
teflatur ,quod & jLetius,& AUuarim. Ita vcro,&de buim propinandtc menfura difcrepare inter fe medici videntur ,H "lc a ceratijs fexvfque addecem exbibet:
,/iben M efuaifex ceratia,idejlfcriptulum vnii non per- tranfit,Serapione teSle.Auicenna tamefcriptulos duos dare non veretur, qucd & jlfruarius, cr .Aetius,licet imbecilliscorporibm vnv.m tantum offerat-.Taulusve ro, quod & Diofc.ad integram vfq; drachmafn afcen- dit. Caterum,vt hisfatisfaeiamus,quodprimo loco re- prebedtmt,id tamen fcribit,&^Luic.z. Can.&Habix, vt tejlatur Serapion,&Bgfis.is.Contin.authorem Cri Cap . % bafium faciens:atq\ hisasiipulari videtur ratio . quurn enim (vt ctia Scrap ) Jruffus ille qui inplanta efc vnus, totumfibi vfurpet alimetum quo alijfruttus multipof- fent, immodicM laxandi vires, & vencni ipfius vim ajfumat necejfe eji. ld in arboribus plane omnibus ob- feruare licet, quibus quopauciores fruclus infunt,eo,fa poreatq; adeo viribus excelluntmagis. Itaq;fcribitra tioni confentanea Mtftes-An ergo abftinerc d colocyn- thidisvfuoporteat, ego certenontamfacileSlatuam. ajfertur cnirn tanta eius copia ad nos,vtparfit feracif- fimas, & f/ngnlasplant-rs, & regiones effe,ex quibus aduehitur.vfu etia'/nexpcrimur,cafiigatam, vtfieri Jo let colocynthidatuto cxhiberi. & duces tot tantofque batterns ab Hippocrate medicos habcmus,vt nih il ab- flerrere abr>oc medicamento nos dcbeat,quo prxfertim id quotidie ajfequimur,qmd paucorum autforte nullius alterius vfu ajfequi liceat. qitid enim aliud craffos .tque valcter extoto corpore humores educit ? Sed h.-ecJatis. De temperamento antem,-ac de jllchindi quidc opinio- ne,apertum cuiq; ejfc exiflimo ctim frigido, & bumido medicamentoineq; tam infignem amarorcm, & acre- dinem, nequetam valentempurgandi vim poffe confi- sicre. quare, meafententia quod de cucurbita domcfii- ca,qu<cGr&cis ko?\6kvi>8cc >mediciafcribunt,id de fyl- uejiri qu£ noAcKvttJi; dicitur, Alchindws diclumputa- tiit,duito ex vocum fimilitudine errore. alioqui confen- tiunt omnia calidum,& ficcum id effe medicamcntum, nonfrigidum,&hw/udum. De Galcno autem,fi quis e- ius verbaperpendat, quomodo id colligatur quod Ma- nar.ait,non video.ylr/iaritudimsprefctto opus intcr a- lia calfaaio efi:folentenim amara,Galenifententia,ca. loremin ccrporibus infignem excitarc,qu£ cx immodi- ca caliditate nafcutitur:quam ob rem,quum Galcn. co- locynthidem obfrennampurgandivim citius deorfum ferri cum ijs qua educit, neq; amaritudinis operaprx- fiarepoffe aj]erit;fubf: ribere Mefu/tpotius videtur, in tertio caifacientium ordine rcponenti, quam ipfi aducr fari. alioqui certe,& infignis huius medicamenti ama- roracredini, & .partium tenuitati coniunBus acpra- terea effrenata,quie ipfi ineji,pnrgandi vis( ipfum nem pe jluer^ ,Co\l. infinegraduspurgantium medicamen toru reporat)aftipulari Mefua videtur.De tritura vero quod obijcitur,cuiuis nullo negotiopaterc poteS!,Scra- pione dc bac re nihil.an verofilius Serapionis id fcrip- ferit.neque Manar.fortaffe, neque alius noftro tempore ajfirmare queat, quum eiuslibri nufquam appareant:
Id certe conjlat Mefuem,ndn Serapionemjca Serapio- Cap ui- nis fitiur/i eius cpinionis authorem tum htc, tum in lib. Can.vniuerf.facere,vtpropterea immerito Manardus hunc damnet.De qii/cfiionc autem hac,quidfentiendum fit, num muitum anparum contcrenda Jit colocyntbis; Jdttsfaccre.nobis videtur Mefues rationi adncrfario-
rurn,

D E S I M P
rum,habemmqt<e hnius aJJenfores,& Taultm,&^ie- tiu m,a quo nort recedit^A£luarim lib.$.&^iuic.lib.2. Quatnob rem&bborum tnagnornm virorum indicio, & experimento ego quoque nullo paffo recedendum_-> contenderim . Quod autem fequitur, an colocyntbis alios humores prmter pituitofos expurget; certum eft hanc,& hdcm,& sirigmenta educere,quod ait Diofc. affirmantque Taul. lib .y. & ^4.etius,& ^Ailuarius: at neque bocpr&termifit Mefues,imo exHumain fenten- tia id ipfum flatim fubiungit,fi quis non ofcitanterb£C legat. De menfura vero,quod poflremo loco qu&ritur, quum alij magis,alij minus in boc exbibendo medica- mento fint audaces,nouimus nos empiricos qnofdam^j fcriptnlos colocyntbidis quatnor exbibuiffe nulla fub- fequutanoxa: tutiusnibilominus effe Mefnx conjihum ipfe exiflimarim media via euntem: id vero etiam ba- bita corporum, & excrementorum, & aliorum om- nium ratione, quorum haberi a prudentibus medicis folet.
POLYPODIVM.
ANT.
T)e Tolypodto. Cap. V.
Olvpodium fcft radix,cuius plantas cft fortus fuper arbores , f & fupcr lapides: & vocauit cam Gnecus fi- 1 licem arborum.
■ E lectio .quod nafciturin lapidibus,hu- midiratemhabet fuperfluam, indigeftam,cau- fantem ventofitatem,& fubuerfionem. & nau- feam. Verum melius ex co eft arborum,& pro- piiequod nafcitur fuper arborem ferenteglan- dcs, & quod eft cum proprietatibus o&o bonis, f & propricquodeftcraffum:&lblidu:&nodo-
L I C I B V S- 54
E fum:& cuius color fecundum aliquid participat nigrcdinem,& rubedinem fcdparu: j& cuius confrattu eft licut color phiftici: & in quo cll cx aromaticitate aliquid: & in cuius fapore e(t dul- cedo cum ftvpticitatc, derelinquens in guftu ex amatitudine aliquid vltimo: & quod clt recens.
Comflbxio ,& proprietas. |Dixit Diofci Calidum elt in tertio, liccum in lecundo. Et di- xit Haly, calidum eft, & ficcum in lecundo. Et eft refolutiuum humiditatum vilcofarum, & cralfarum. Eteftcxiccatiuum,& abfteriiuum, & folutiuum.
Rb c x 1 £ 1 c a t i o. f Eft ex maximeexte- nuantibus, & deficcatibus corpora. & facit lub- uerfionem, & naufeam. & eit eius operatio de- bilis,& tarda. Et tolhtur ab eo nocumentum pri f mum adminiftrando lllud cum aqua mcllis,aut cum aqua paflularum,aut aqua hordei. t hi- quit Hamech,coquitur cum lure gallorum, & gallinarum, &fit lolutiuum bonum, & fimili- ter cum aqua caiei fit iolutiuum conueniens. Et aufertur ab eo nocumentum fecundum,fi- admifceatur eialiquid ex Icdantibus animam, ficutfuntfemina redoletia,& lpecics,iicutdau- cus proprie, & anifum, & femen foeniculi, & zingiber,& fimilia. Dc decoctioneautem luih- cienter luftinct.
P o s 5 b . tSolutionecducit choleramnigra cumfacilitatc, & phlegma craflum, & mucila- ginofum,& materias juncturarum, & confert colice fecundumomnern modum adminiftra- tionis eius,&duritiei iplenis,& proprie cum epi- G thymo,&fale indo. & confertad melancholi- casfebres,& proprie cum aquamellis.&fanat fcifluras,quce fiunt in manibus.
D u s 1 s) t eius efta drach.ij.vfqucad aur.iiij»
T)e Tolypodio. £ap. V.
1 Olypodium radix eft plante,lapidibus, S YLV. & arbonbus increfcetis,quam £ivS'po- tt„v CK <srTiptv i. arborum filicem, Grceci vo- \°Zri.Tu cat. Quod lapidibus inna{citur,humi-^ ditate excrementola, cruda,flatuleta,ventriculum ad naufeam euertente,abundat. Prxftantius quod arboribus, prxlertim glaadiferis innafotur, prce- fertim fi t magnum eft,recens,/bIidum,nodo{um, c f°- p f oris ex nigro rube/cens,colore intus herbaceo,vt Z"n r"*hT. ' piftacium,lapore dulci, auftero,tandem fubama- ro, nonnihil aromatico. Diofcoridi calidum eft d . u i m '",'T
• 1 r r i i /v etGalJitts
tcitio eradu^ liccum iecundo . humores craflos; "< 9 uallta '
1 t r 1-1 o tes rmti 9 cal
lentos terget, digent, iiccat. bilem atram, &pi-facere opu tuitam,vel craflam,velletam, purgatjetiam a iun-
ratu. is4uer<,
j j j i O — — —
duris. Affe&ibus ob harc melanchoJicis prodeft, CUma tcr vt quartanis,prxiertim cum muJ/a,epithymo,fale w f< ne indo. colico etiamdolori,&IpJenis duiitieiquo-^«5 uis modo vfurpatu. Cotra rimas,qu£ inter digitos fiunt,trita illinitur,corpora enim extenuat,& cat. Ne vero ventriculum ad nauiea euertat,vtque r*- citius vacuet, daturex mulJa,vel aqua hordei,vel }''„tr "tli vuarum paflamm,vel ex iufculo gallorum,& gal- Jinarum 5 vt fuafit Hamech, codtum, vel fero Ja-
dis,

D E SIMPLICIBVS-
&is,BibitUr vtiliter miflis feminibus odoris,vel A reabfquemorfu,neque vllam aliam pnfie ferrequalt-.
ail js aromaticis, vt dauco, anifo, focniculo , Zin- tatem, quam dulcem & acerbam. Vnum autem etiam
gibere , vel fimili animam , & facultatem ven- firibit,quum de huim medicameti, noxa&cafligatio-
triculi naturalem corroborante . Longam fatis ne ^,quod dignum efl anmaduerftone. aitenm ejfe
codionem fuftmet . Datuv a drach. ij. ad aur. hoc ex maxi » e ^temcmtibm, &fucantibus corpora,
& ventriculum Jubuertere ,& ad naujeam concitare.
quatuor. quum leuiter purget polypodium, neque excellenti
De Polypodio. aliqua polleat qualitate, videre nefcit Manardus quo-
modopojjit corpora extenuare. Idem Manard. polypo~
MANA. T} Olypodia noftri Filiculam vocant, inquit Plinius: dium feorfum exhibitum nec fubuerftone,nec naujeam
JL fimilis eft filici. Eftradix) Adde ex Diolcoride pilo- facere objeruauit. quare jluerroi potiustutum boc ef-
ia,cyrrhos polyporum modohabes. O rtvs eiusfuper fe medicamentum ajferenti & melius quam epithymu,
arbores) Diofcoridesin arborum truncis ,prxcipue ro- rnavus quam Mefua, aut Tlinio, qui Mefua confentit,
ne,DioFcorides&Piinius. E t cuius contrafadtumeft firupulus. Hiccholeramaitmgraedua,cuijLuerroes
coloris fiftici.)Co!oris herbacei.Plinius & Diofcorides. aflipnlatur illt proprietatem afmbenspurgandi melan
Et in quo eft exaromaticitatealiquid,& in cuius fapore J3 choliam.M Diofc. & Tlin. bilem &pituitam trahere
eft dulcedo cum ftypticitate, relinquensin gaftu &c.) ajjirmant.lta& Taulits inter chalagoga recenfet,ac ra
Obfcure, nec conformiter bonis authoribus. Diofcori- dicem cum mulfa contrita idem prxflare teJixtur,quod
des enim fapore dicit in acerbo (iibduci. GaJenus dulce colocynthis. Excitatur demum & de propinandihuius
firnuUScaurteramhaberequal.tatemdojnmantem. Di mcnfuracmtY0UeY f ia . H icadaureosquatuor hocefi
xit Uiofcondescalidumeihnterrio.) Diofcondesnun . J , J , ' ,
quam, Galenus in hoc non meminit graduum,fed cum circiter drachmcvs fex exhibet.jluerrocs tamen dece?>i
exiccaredicatabfq; morfu.nec aliam qualitatem prar fe ojfert drachmas.ita &Manar.integra vnaamfrequen
ferre,quam dnlcem & acerbam, no eft tam calidum pu- ter obtidit,&parum acjinemolejlia eduxit.AEluanus
tandum:&propterea magis credendum Auerroi, quaft tamenpurgata radicisJcriptulos tantum fex dat ajfu-
temperatum dicenti, quam Auicennae, qui dixit cali- a q Ua nudfa : jLben Mejua tejie Scrapione decotti e-
dum m fecundo, nedum his,qui in tertio ordine ftatue- i HS aU f i n f u fi drachmarum quinque:contufi autem dra-
htyptitiun runt .bsT ex maximeextenuanubus,&ficcantibuscor- , j ■ _ „ . , r , ,, rt
- pora,&facit fubuerlionem,& naufeam.)Nefcioquopa- chmarum duarum pondusnonexcedit Ita&Mefeha
&o maxime poffit corpora extenuare, cum leuner pur- contu f l drachmarum duarum, decoBi autem quatuor
feam txdn- get,necexceiienrialiqua(vrdidi:uineftjpoJleatquaiitate. menfuramnonpertranfit, aquo jLuic. non difcrepat.
Scio autem quod per fe exhibitum, nec fubuerfionem, funt ergo qute hic authorfcribit depolypodio diligetius
nec naufeam facit. Et propterea in hac etiam parte, ma- perpendenda.jlge autern vt ftngula htc examinemus,
gis credo Auerroi dicenti , quod eftfecuta medicina, „ de polypodij fapore,quum Diofcor. ipfum faporeejfe in
& mehor Epuhymo,quam vel huic viro, vel etiam Pli- acerho fuhd ulci, & Gal. dulcem & aujieram qualitate
nio ftomachum ofrendi ab eo auerentibus. I n qv i t , , , ii jr **
Hamech,coquitur cum iure gallorum &gallinartf.Co- dominantem habereaJferunt,abhisnon difcrepatMe-
quit Diofcorides cum gallinaceOjVel pifce, vel bera, vel f ues dicens in eiusjapore effe dnlccdinem cumjtypticf-
malua,vel aridum mfpergitin aquam mulfam. Plinius, tate.addit tantum,non nihil amaritudinis vltimo dere-
expnmitur,mquir,luccusaqua madetacti, oc ip(um con linqui Loco, quod Auic. quoque inprobatijjimopolypo-
fcjfum inlpergitur oleri,& beta:,vel malux,& falfameto, ( {j 0 exigit.id enim commendat,in quo occulta efiamari
velpulticula coquitur. Solvtione educitcholeram tudo.^Anautemhocfitirebonisauthoribusobuiam,an
nigram. Uiofcorides,& Phmusbilemabfolute,&pitui- ■ r * r n
n j- !• -j verodiiipentiajuperarealios,nonejtluaicatudijticile.
tam. l J aulus radicem contntam cum mehcrato, idem , s i " , , , , ■
dicitagerecolocynthidi . Dofis vfque ad aureos qua- decetpotiusgujlatu explorare ita ne babeat res,vthic
tuor.)exhibui ego fzpe vnciam integram, parumque, & firibit. ctji enim ego in noflrati polypodio, quod certe
id quidem fine moleftia,eduxit. tionnift humeffo colligitur folo, amaroris nihil adhuc
perfenfi;non tamen itane in^irabico eueniat,atque eo y
COST. C yjpctta&hcc omniafuntManardo,qu$depolypo- quodficcioribus,&catidioribusnafcitur regionibus,ad
J dioMefues.Trimum autefvt cetera,qux leuia funt huclicuitexperiri.Sedquid de temperamento?De calo
prfereamjin eligendopolypodio id commendat hic ait re egoprofetto Haly,jLuicenn&,uel etiam jLuerroipo-
thor.inquo (vteim verbis vtar) eji dearomaticitate D tiusfubficribendumcenferem,quamijs,quiintertioordi
aliquid,& in cuiusfapore e(l dulcedo cum Jlipticitate, rie calfacere ipf im autumant,in quibus & ipfe eJiSera
derelinquens in gujiu ex amaritudine aliquid vltimo. pion. Confentire autem nobis, etiam Mefuem putarim,
M objcurefaitManar.Jnec conformiter bonis authori- quietfi Dioficoridem (cuius libros ^Lrabes deprauatos
hm. Dioficorides enim fapore dicit in acerbo fiubdulci. habuiffe,qui huic viro nonfunt infenfipro explorato ha
Galenm dulcem ftmul & aufieram habere qualitatem bentjfecus velleficribit, illi tamen ajfentiri fie neq; ait,
dominantem. Scd & de temperamento non videturfia- ncqae negat ;fied Haly opinionemfiubiungens huic ipfi
tisjhcere.aitfanepolypodium ex Diofcor. fententia ter aftipulari fefiepotius indicat quamfiuperiori, arbitra-
tio ejfie ordine calidum,&fiecundo Jiccum.atin Diofico- ri , ficilicetfiecundo, non tertio ordine calidum ejfehoc
ride legere hoc non eji. pr&terea etiarn jiuic.fiecundo medicamentum . In hac autem re an reftius jLucrroes
calidum & tertio fiuccum, Halyautem (quodMefiues fentiat quafi tempcratum hoc faciens, iudicare ipfie
fiubiungitjinfiecitdo & calidum & ficcumputat: jLucr non aufim;illud tantum dixerim,quodpolypodium tem
roes vero quafi temperatum inprimis qualitatibm. na periem mediam non excedat, non Jatis efficaci ratione
fignificat hoc f aitjLuer.) quia fiuper ipfiutn dominatur ab jLuerroe ejfe demonflratum. etft enim dulcedo, qu£
dulcedo cii flypticitate, & deficcatJine mordicatione. aftriffioni coniungitur,inpolypodio efi, & abfique mor
cuienamfubfcribereGal. videtur dicensipfumexicca deficcaf.dulcistamenillefapor,quiajiriffionem non
« medto-

S C I L L A.
DE SIMPLICIBVS-
mediocrkev exuperat (ne de amarore, qui in eo pojlre- A mo loco effe debct aliquid dicam j maiorem qua in tcm perata fit re caliditatemprodit.fortajfe ergo Auerroa vbi polypodium quafi temperatum in primis qualita- tibus fiicit, idnon abfolate,£r exacteffed aliorumjol- uentium medicamentorum comparatio*e,inteiligit. a- lioqui certe, qunni hoc ft quisgu(iaUt diligenter explo- ret, calorii nonnibil cotnmanftm ori impartiatur ; ad fecundim calidorinn ordinem, eorum fcilicet qua rna- nifejie calefaciunt, accedere videtur. Sedde calidita- te fatis. De ficcitate vero, quum tedimonio Galeni,
& medicorum omnium valentercxiccet, polleatque in eo aftricforia vi<s qux terreflribus partibm inh&ret; patere exiflmo non ejfe intereaquci temperate Aejic- cent reponendum,fed ad tertium etiam vt aitjluic. & exDiofcorideMefues ficorumgradum accedere. alic- quinontam valenter (vt omnes confentimt) exicca- B ret. Torro cx l)is,quod deinceps obijcit Manar.par- uo negocio confutari exiSlimo . neque enim quod ait Mef. hoc ejfe ex maxime extenuantibus corpora, a ra- tione vfquequaque abhorret, vt illeputat. ft enitn fic- cando tanturn efi ejjicax , etiam attenuandi corpora facultate vtexccllat, ncceffc efl, quamuis leniter ex- purget. ^in vero ventriculum fubuertat, quod bie author ait, Auerroes negare videtur , Jiandum ex- pcrienti.t ejl. etfi enim id quandoque csl obferv.atum, citra vllam ventriculi noxam ajfmptum ejfe poly- poditm; fieqncntcr tamen etiam contrfi euenit, quod in cxteris quoque medicamentis pro affumentisnatu- va fieri confueuit. Quod autem ratione aflequi licet, nobis profecld quum pr£terdulcedinem,que in eo pr%- cellens, & ingrata ejfe folet, & acrea,s prmalere indicat partes , ex qua rc fui leuitate ad os ventri- q culi fuperins efjerri facile folent, qux talia fmt, quitm inquam prxter dulcedinem viroft etiam , ac tnedicamentofi qnidpiatn commaafum pr<s fe ferat polypodium : cSr naufcarn xonatare , <jr ventricu- lum Jubuertere facillime pofje videtur , quod Mef.
& Tlin.fcribmt. nequeautcm quopaclo ^Aucrrocs hac in re aduerfetur uidemws . iicet enim vomitum faciat, ac ventriculum a^endo fubuertat, inftgnem tamen nullarn noxam vbi finis expurgandi fuerit, derclinquit, quod alia multa faciunt. quare & tu- tum hoc ejje medicamentum non temere JLuerroes fcribit. Sed hxc fatis . De purgatione , quod fe- quitur , qui nam humor polypodio affumpto expur- getur, vt paucis dicam: quod Tauhts inter ea, qu£ bitem educv.nt ipfkm reponat : Diofcorides vero e-
55
De Scilla. Qtp. VI.
Cillx f ficut dixit Galen. duplcx eft ANT. iuuamentum. Solutionecnim, edu- citmaterias, & praparatad folucn- dum.
£. l f^c t i o . Melioreft habens parem. Sola cnim ucut dicitur, eftvenenofa, f & adhuc eft melior,qua:faporemhabet compofitumex dul ccdine,& acuitate,Sc amaritudine,8c quse fplen- dorcmhabetinlaminisfuis, <5c qiuu nafciturin locisliberis. ortaeniminlocisthermaruni,aut orta fingularis,eft mala.
C omplexio, Sc proprictas.) f Calida cfl in tertio,ficca ad iplhm.Eftautcm compofira ex
partibus igneispofitis in fupcrficieipfiusdanti- tiam pitiutam trahi afferat: Mefux. non aduerfatur, buseiacuitarisvehementiam,&expartibuster-
qui de cholera nigra , (jr pituita mentionem facit qtiia hos pr&fertim humores folet purgando allicere. Ouare quod hic nigram (vt ait) choleram duci af- ferat, Taulo non repugnat inter ea qux, bilem tra- hunt hoc medicamentum reponenti, quando nigra cholera bilis ejl Jpet ies. de pituita autem meminit hic nonfecus , ac Diofcorides . de bile vero flaua ob id fortajfe non meminit, quia parum est , qttod hirmoris huius polypodii vi expnrgatur . De men- fura autem, qtiod poflremo loco obtjcitur non efl ,vt multa dicam . Sane conflat ft quis menfuram ab a- lijs pr.tfcriptam perpendat, Mcfuem neque atida- ci.v, neque timiditatis Jubire notam, quia mediocri- tate non difcedit.
rcisaduftisdantibusciamaritudinem, & parti- bus acrcis mediocribus, quare eft in ea de dulce- dincaliquid.Eftenimincifiua,tvlceratiua,adu- ftiua,refolutiua, & attracliua matcrierum ad ex- tcriora,fubtiliatiua partium craflarum, & vifco- iarum fixarum, & adhxrentium. & conferuati- ua a putrefa&ione.
R ectificatio .) Aflatio acquiritei fa- cilitatem in (ol uendo, & praparaf 10 i pfi us in ace to ponit matcrias craflasadhcerentes, Sc fubmcr las, faciles ad expellendum. Modus autem opc- rationiscius in afiatione. Accipiuntur laminae ipfius,& feparatim inuoluuntur in pafta,& fepe- liuntur incinere calido doncc coquanturfuffi- cicntcr, poftca extrahantur ex pafta, & admini- Mefux. K ftrentur

■
DE SIMPLICIBVS
ftrcnturvbioportct. Modusalius affationisip- fius.Ponatur in vatc luteo vitrcato ftri&i orifici), & figillctur ligatione forti cum pcrgameno, & dimittatur dicbus 40. & proprie diebus maioris xftus,6c moucatur vas, <3c mutctur viciffim om ■■ nihora,itaquod3equaliter in fingulis partibus calcfiat, deinde cxtrahatur fcilla, & adminifire- tur vbioportct: & quadocjueadmifcctur cipoft ailafionem tantunaem fanna; orobi quantum iplaeft,<Scfiuntinde trochilci, &conieruantur vbioportct.Sccundum aliquoshicponiturmo- dus praipai ationis accti icillitici,qui ctiam in an tidotario late inucnirui ,& dicit Paulus.Lamina; ciusficut luntponanturinaccto inprincipiove lisvfqucad fiuem a;ftatis in vafe vitreato ligilla- to, & cxpofi to ioli, & poft lllud ad minidrctur v- bi oportct.Et fcire debcs,quod fcilla dc dccoCtio ne rem fuftinet mediocrcm.
P osse . t Solutionc cducit humores craf- fos,<Sc vifcofos. Et dicit Haly, etiam cum hoc fo- lutionc cducit cholcram nig ram: & eiusiuua- mentum eftmagnum ad a:gritudincs capitis <1- cut ccphalca, & cpilepfia, «Sc propric /ccundum omnem modum adnnniftrationis cius,& \ r crti- go, & fcotomia, &oxymclcius ponitmatcrias vifcofas facilead expellendum, & fubtiliat hu- morumctaftitudinem. Et ipfa quidern fecundu omncm modum adminiftrationis cius, confcrt iuuamentum magnum xgritudinibusiundura rum. f & cft medicina bon a pulmonis, & pccio- ris,&£Egritudinum in cis, proprie clcdharium cx iiicco eius,& melle fumptum lambendo clarifi- cat vocem, & fimilitcr oxy tnel cius, 6c acctum iplius, & cft ex medicinis bonis fplcni, & crailx- tieieius. cftcx rcbuspra:tcruantibuscorpusapu trefactionc, & confci uantibus ipiiim in ianitate iua.& acquirit viiis cius macicm corpori, & con
f txicctt. /- . • • _ , r 0
lcvuatn 1 luucntute, o^acetumemsf cxcitat, Sc confortatgingiuam laxam,& putridam,&con- firmat dentes motos coUutio ex eo, & (imilitcr potusipuus cft medicina magna fctori oris, fa- ciens iplum odoriferum. & Janat dolorem tio- machi,& adiuuat ad digerendum.& vfus cius fe cundumomnem modum adminiftrationis ip- fius contbrtat corpus,cui accidit laxitas,& molli ficario,& colorcm cfficit bonum.
Do s 1 s. Potio ciusacetieftadrach.j.vfque adduodccim,& oxymcJiscius ab aur.6. vfquc ad vnc.trcs,& trochifcorum eiusadrach. 2. vfq; adquatuor.
'DeScilla. Cap. VI.
Cillaautore Galeno bifariam vtilis,tu quod humores expelli apparat, tum quod apparatos vacuat. Melioreft, qua: alteri connexa eruitur(ibla enim
SYLV.
^ Id in Gal.
tiodumlegi.
Jd in cano~ fubus demo Jiramt.Can-
didijhma _ }
Vlm.vtihfii r . - . . „
m ad- oc lingularis, vt etiam prope thermas orta, eit ve- alunTh/ nenoia) faporedulci, acri, amaro, larainis iplen- dentibus, & ex a"ro libero, calida ordine tertio,
Jccundo nra 7 o } '
duGai.rufiicca prope tcrDum.Sub> n iantiam habet {uperiiaa-
fi . j j j
&aju,mat,, riam, igneam, acrem admodum, ac terream, adu- 'fyuKtlftioneamarain,aeriam denique mediocrem,eam-
F atram incidendo, tenuando, tergendo, vt prom- ptius expellantur apparat, &" maxime oxymeli ex lanMt.by. ca fcilHtes,& eofdem ipfa purgat.Quapropter ca- ^' r pitisaftectibus (cephalalgis, cephales,epilepfix, vertigini,icQtomati) ncruorum, & lundturarum, pulmonis,&thoracis, prcdcrtim eledarium ex fuc co ipfius, & melle fumptum lambendo, confert. Idemvocem claram reddit, & oxymel fciiiites,& acetum fcillites. Eadem Iplenis obftruCtionem, & c.s.m»^. tumorem fanant, putredinem in corporeprohi- hent: oh id fanitatem tuentur, iuuenile corpu diu fcruant, fed emaciant. Gingiuas quoque la-«»»»-
r i 11 th:fcujatli-
xas ianat, dentes commotos ore coiiuto acetum fcillites firmat,orisfcctorem toiJit,& halitum red- dit odoriferum, doiorem ventriculi fedar, ccctio-
. ' Jalis y*rtiv.
E nem iuuat,corpons colorem commendat, corpus add, tn molle,& laxum confirmat, quouis niodo viixrpa- ' mZimd » tum. icilla cnim tenuat,incidit,terget,foras trahit, rcioluit materiam a ailam lentore partihus adhx- rentem,a putredine vindicat,vlcerat,vrit. A/Jata ialla faahus {bluit, immilla autcm aceto humo- res cra/Tos,Jentos, aJdus mcrfos, expcJJi promptos rcddit. Laminarautemip/ius mazaieparatim in- uolutx fub cinere cahdo, quantu fufficit,ccquun tur,exoluugtur,in vfum veniunt, veJ ipfx Jaminas vafe luteo vitreato, furfum ftrifto,opercuJato,per gamenoincJuduntur dics 40. per celtiuos dies in- iolantur vafc identidem verfo, vt ex a:quo vndi- quc caleat.extradta v/urpetur,vel cum xquali fari- na orohi fiant trochi/ci, quando opus eit vtendi. G Ex his fic aflatis etiam fit acetum iciihtcs. vel cum Paulo mox vbi a fcilla exempta: funt laminar, ace- to merfe, infolentur invafe fimili a Veris initio ad Aeftatis finem,poft vfurpetur.Datur autcm po tio a drach. 5 .ad drach. 1 2. oxymeli autem /cillites ab aur.6.ad vnc. .5. trochifii autcm a draclim. 2. ad drach.-j..Mcdiocrcjn ferre co&ioiiem potcfl fcilla.
T>e Scilla.
SCillarum,inquit Plinius, alba cR, quar mafculus,fe- MAN/ minx nigrx, certium genusdl cibis gratum , Epi- menidium vocatuv, angultius foiio,ac minusa/perum . Pancratium eriam inter/cilias numerat Diof. & pulii- iam faiiam vocandicit, eaidemq - , vires alteri habete, ied imbeciiliores. S cillae ,iicutdicit Gal. duplexelt iuuamentum, iolutione enim educit materias, ik prar- jj[ paratad foiuendum.) Non memini me vfpiam hxc ie- giifeapudGalen.S o l a (/icutdicitur)e/lveneno/a.) Si hoc verum e;ir, nemo lciiia tuto vtetur, niii qui prslens fuerit, dum effcderetur. Et adhuc mciiorelt,qu? fapo- rem, & reliqua.) Adde his ex Piinio, quarcanciidUiima fuerit,eam efle vniiflimam .calida efl in iertio.)GaI. virtutisdicit eifefatis incidentis, nontamen vchemen- ter calidx, led 111 feeundo ordine, quod enam conhnna- uit Auerr. V icerat , vrir.) Nimis hoce/t,latis erat acrem dixifle, vehemeutius enim caiida linr ne- cefle efl, qiuc vrendi vim habenr. A flario acquirir ei fa- ciiiratem in foktendo. Aiulti v(us heri perafiationem, ait Diofc. & Gai. teite,elixatio,& aflktic eius vehemen- tiam reprimunt, docetque Galen. pro puero tpiiept. co, quomodo ia dieous canicularibus optime eius iuc-
cuseticiatur. Etquandoqueadmifceturei poftaiiario- ;nique mediocrem,eam- nemcantundemfarinarorobi.) Sicparantur artnci vo- tn- cpiedulcem. Humores crano$ 0 aclciitos : &; bilem cati fciliitici fheriacem ingredientes: Paulus tamea
non

D E SIMPLICIBVS.
S 6
non squaliter,fed mcdiapartc farinam orobi mifcer. A etiamin Juicen. efllafus,auareetiverbahocin toco
f ~ 1 — .« a A m 'J A /> I*. f //»•* fraM 1' I lol ^ lllrt I »V\ Trlt l i* r . a I i ■ ■ . _ ( _
[cT qu&fpLenaorem babet in lamims fms] eodenipatto cajhganda dixerim,vt in ^Auicen. quum ait [qua ex ea bona efl fortis coloris,fplendidaJ Bellmenfis ex^irabi co legendum proponit [qu<e babet colorcm cornij qua/i is in fcilla color cxpetatur, qui albm fit, & co rnm ftmi lis,&fplendens,quo etiam paffo vrina,qu<£ab ^Atiua- rio cornea dicitur,quare idem fortaffe ent in Mefue fen tiendum,quodetiam in Auicen.alij tamen, quid quique velint fentiant,quamuis autem de colore bicnou memi nerit,non is tamen faporem,qui maxime refcrt,&alia quibm probatijjima fcilla cognofci queat fub filentio pr<eterit.Sed,vt alia perJequamur.^An fcilla tertio,vel fecundo ordine calefaciat,an etiam vlcerantis,& exu- rentis fitfacultatis,licebit cuiuis experimento obfcrua re,nos,qui h&c fcribim m pcrfricata m fcilla cutim non
Galenus ex Andromachi fcntentia, fefquialteram vulc clTe fcillam fannx, & orobos albos. Po s s e , folutione educichumoresgroffos,& vi(cofos.)Daturtofta cum ia le,ita, vt vni partiodto falis adijciatur, cochlearis vnius, vel duorum menfura, ad aluum leniendum,ex Diofcor. lentcntia.£ s t inedicina bona pulmoni,& pe&ori.) An- -tiqua: tufli vtilem fcribit Diofc. tribus oboiis iumptam ineclegmateA' etiam afthmaticis. Eodem ponderee- tiam valetad vrinam ciendam, admorbum regium,ad aquam intercutem,ad ftomachicos, & quibus mnatet cious.
_ Q CilUcx Vlinio lib. 19- duo funtgenera, altcra medi ' dca eft, efcluenta altera ,prioris rurfum dux fpecies, mafculm,quDialbisfohjs coflat, &fa>mina,qit£ nigris. Qha apudnos vulgo vfitatur,fi rem reciecouJeras ,Tli
nij nigra efi fcilla, hoc eflfamina, eadem cum pancra- B fcnielexcoriatam vidimws,mcminimusq;parafyto cui
tio,quam Diofcorid. lib .2 .fubrufam,acfubpurpuream dam totas fuiffe cute expohatas nates, quum ad trulla
effe ait, &Tlinius lib. 27. depancratio agens Jcillam fcillaperunftam l&uand& aluigratia accejjifjet, ejfe au
pnfiliam appellat,tametfi hanc humani capitis magni- tem, quxbuiufmodi vlccratoria facultate fmtprxdita
tudmem £quare , V enettjs aliqtiando vuienm, mafcu- nonin fecundo folum, fed in terttj calidorum ordinis
Itts vero in Hijfiania maritimis ejifrequens, vt intelli- fummo,ac ad quartumpotius accederc,puto nnllum ef-
g.imus, aiua quidem illa, & folijs crajfitudine aloen fe,qui ignoret,quare, quid Alanardo rejpondere liceat,
<f mulantibm, vt Diofcor. innuit, quum de aloe agit, li- fatis conflat: Galeno autem ^Luerroi, & Taulo quopa
cet tenuioribm,&nojirati ionge acrior,& maior.Efcu ftofatisfaciamus,ego certe cu hac ta explorata cxpe-
lenta vero,nuncquoq: j .e inCephalenia, & Creta injula rientia nonfatis fcio ;fufpicari autempojjkmus dejcil-
in emdem vfum admittitur, dulcis, & candida,ac no- la altera efcutenta intellexijfe, quam minus effe,quam
flraccpaacrimonia itiferior.Htccfi itafebabent,vtpu cepaacremGal. inlib. deplenitudineteflcttur,alioqui
tamm; perperam recentiores medicam cum ea, qu£ etiam ,quum cepam idem Gal. lib.fimpi. mcdic. 7. m
edendo efl, confundunt. De mcdicis ergoMefues hic a- quarto calefacientium ordine reponat, quopaffo hanc
git,inter quas,& vulgata efl quapajjim vtimur, quam vulgatam fcillam, qua vt fenfus docet,cepam acrimo-
non efl,vt quijfiam veluti venenum mterdicat (iufifor niafuperat, aut Hifpanicam, quam vulgata, longe effe te alicubilocorumvenenataoriatur) quumlonga,iam £ acriorem afferunt ,infecundo ordine collocabimus ?
confuetudine, & vfu falubris deprebendatur, alioqui Quod fuperefl, defcillinispaflillis non idem fenfere ve
etiam pluraalia funtinmedicina,qua venenivires quumpalam fignificent ,medicis tamennon funtadeo formidolofa.Ugc autem,qu£ hic fcribit,& qu£ vitio ei vertuntur,perfequamur,vtinfiitmmm. De fcilla deli- genda verbafaciens ait, [fola enim ficut dicitur, eft vc nenata, ] Inflat Manar.ferd deridens,fi hoc verurn efl, nemo fcilla vtetur nifi,quiprtcfens fuerit, dum effodere tur. De colore item (zit Manard .J non mcminit Mef. quam tamen candidijfmam effe oportet,vt Tlinim do- cet.De temperamento etiam,quum hic in tertio calido- rnm ordine reponit, a Galeno difcrepat, qui in fecundo collocat,quod &^Auer. & Taufaciunt.Quare,quufcil la vrcndi,&vlcerandi vim deinceps afcribit,errare ip fum conflat, quando qu£ eiufmodi funt longe calidiora
teres. Mdromachus tefle Galcn .l .de antidotts,duas Cap JcilU partes, & orobi vnam fumit, cui, & Taulus lib. Ca P . 7. &<Auic. in 5. Can.aflipulatur. Damocrates tamen C ' F ' eiufdemGalen.teflimonio in lib.de Theriaca ad Tifon. tantundem vtriufque accipit,quod, & T^icol. Myreps. ^Author vero nofter, neque vn i,neque alteri opinioni rc fragatur ,fed tantum de ea meminit, quam Galen. Da- mocratiacceptam refert, cuius viri fi inparanda the- riaca fequendaformula efl,inpaflillis quoqucfctlla,& orobi farina *qua erunt portione adtjcienda: fecusft Andromaibitberiacam paremus,vtparari nosira tem peflate foict .C &terum,quando defciliabic vcrbafiunt, docetque Mefues in his verbis [& dicit Taulus] fcilli- niaceti confxciendi rationem ex Taulo,perpendendunt
II* *)•
efie oportet. Sed,& de paflillis,quos trochifcos vocat, p vnum uidetur, quodncnpaucifortaJJe mcmentifuerit,
fcillinis,ab aitjs dijcrepat,aj)umit enim tantundem fcil t£,&fari.:x erui, quum tamen Taulm farin£partem dumtaxatmediam capiat,quod,& Gal. i.deantidotis. H£cfcref.nt,qu£ Manard. momentialicuim obijciat. ^dd qu£,ytpaucisfatisfaciamus,qitodprimo ioto obtj- citur,fi([m largiffimam, qu£ ad nos ajfertur fcillarum copiam animaduertat, ridiculum cfl, vt vnam tantum vno in loco ortam ejfe exifiimet,id certe, qttod de colo- cynthidn dicebat, intelligere hoc in Iolo Mefues mihi videtur fufpeclam eam effe,qu£,vna,in regione aliqua nafcitur; non (juod Manard.forte intclligit) qu£ vna, t& fimplex non etiam duplex effoditur. De colore au- tem, quod hic ftlentio rem obuoiuat, quum tamen, qu£ candidior efl,fit eligeda,fi quis me roget,quidJentiam, fufpicorlapjim ejfebuim authoris interpretem ,ficut
an fcilicet cruda, uel cotia fcilla aceto fit intjcienda Dicfcorid. profetiohb. 7. & Galen. 1. de antidot. & tn de ther. ad Tifon. item , & 3. defacile parand. med. ^Aetius quoque, Taulus, & jLuicen. ac Tlin. lib. j 20. &omnes demum quicunq; de bac reagunt,cruda7?i fcilkmfumunt. Contra tamen Diofcor. lib .2 .quum de fciila agit ex ea in fruftra corfetia,ac co£Ia,mutataf£- pius aqua donec amaritudinem, uelacrimoniam ami- ferit, traiettaque poflea lino ,& exficcata inumbra, oleum, uinum, & acetumfcillinum conficidocet, iure ergo,anea coquenda jit, uelne, quari pctcji . Sed adhocpaucts. Sciilinum acetun fecandi altenuan- diquegratiapararifolet, hocauiem fi exfciliafiat cru da,nulli dubium efl, & ai rius, & ualcntivs reddi ,funt tamen corporum nonnumquam, & morborim dtffofi-
K 2 tioues,

De Hermodaciylis. Cap. VIL
Ermodaclylus eft radix fencrba: monta ANT. -g ifen | nce,&ciusaliuseftlorigusficutdigi- m % tus, alius rotundus. fc^SSfgJ E le cx i o. Uledequohicloqui- liiureft rotundus,&eiusalius eftalbus,aliusni- beus,al ius n igcr.Melior ex his eft habens proprie tates trcs bonas, lcilicet, qui eft albus, & vera: albedinis intus, & extra , & qui eft craflus, & qui eft duritici medjocris, rarus vcro, & laxus, & lcuis cft debilis, rubeus vero, & niger ambo mali funt, cuiusortuseft, in locis pingui- bus,aut! umidis,eftmalus: proptcrca, quod ad- ditur ciad humiditatem liipernuam, & inflati- uam,&ortuseius in vicinitate fcillx incliorat
, Ermodadylus eft radix herb.Tcuju/Ham SYLV. montanx, & ea, vel digitum Jonga,vel d c w m rotunda: ac eadem prscftantior, h xnul- sf,.&^i. tum eft alba, & intus foris magna, me-^""" r ' diocriter dura:altcra fcillcc,aut raphano proxima , fi creuit, fi vere lecta eft,& meji/es deinde fex ficca ta eft.Rubra autem,& nigra jnalaeft,& qux in lo co pingui,& humido prouenit,quod mde humor eius inflans,& excrementolus ei largior infit,raia vero,laxa,leuis,eft imbecillior. Calidus eft, ac ftc- ^uxinder cus ordinis fecundi initio, cum humiditate tamen excrcmcntofi,flatulcnta,naulcabunda,qua ventri '"l culo nocet, prxfcrtim, quando ineumex parti- rad,x r vr - bus abjs excrementa conftuunt.Pituitam craftam, «uranhn- pradertima iunduris trahit 5 ob id podagrar,& J g ; " , ,^ J f.
ili js
D E S I M P
tioncs,quibtiA magis lenia, & imbecillia medicamenta fatisfaciant> quibus etiam idem acetnm ex coffa fciiia accommodanpoffit-,vtnmquc ergo in medici vfnm ve~ nire, quurn pofjh; opportnne etiam vtrnnque jDiofc. do- cet. Sed vnum adbuc ammaduerfione eji dignum,quum enim dnobws modis ex cruda fcilla corfict acetumpof- fit,vt Diof. lib.$,&Tau. hb.j.&Gal.3.defacilepar. med. docent, ex ea videlicet exiccata ,&ex recenti; vtromodo parare id expedit ? K[o(lra tcmpesiate cx deficcata fieri folet, vaientim tamen effe,qnod confici- turex recenti,&ratio docet,& Diofc. ac T?au. teftaru tur, ex ficcatione enim no tam bumidiores effluuntpar Us,quatn etiam,qu& acres funt bebefcunt, vtfert incx, teris, quoque fitplantis ,ere medica ergo erit fi etiam bocpaffo fcillinum acetumpbarmacop&i confecerint.
HERMODACTILI VVLGARES
LICIBVS.
E in conditionibus fuis,& fimilitcr invicinitate raphani. Mclius vcro tcmpus colleclioms cft ver. & meliores funt in quibus iam prajtcrijtmc dius annuspoft bonameorum cxciccationem.
C omplexio ,&proprietas. Caliduscft, & ficcus in principio lecundi, & in ipfocft humi ditas luperflua, caufaadinflationcm ,& vcnto- fitatcm, & naufeam,quareeftmalusftomacho, reumatizans ad iplum lupcrfiuitarcs cx alijs membris.
R e c t 1 f 1 c a t 1 o. Tria funt corrigibilia in eo. Primum cft nocumentum, quod dixi- mus,quod imprimit in ftomachum, lecundum cft, quod generat ventofitatem > cau lam ad lub- ucrfionem, & naulcam, tertium eft, quoniam eft dcbilis, & tardus in iolucndo. t Et dixit F Alexander, Inimicatur ftomacho aggregans in iplo fuperftuitates plurimas,5c generans m co ventotiqitcs craftas,& tollitur hoc nocumen- tumabeo in pcrmifccndo cum eo cyminum, & mafticem, & zingiber, & fimilircr pipcr lon- gum cum co, & mcntaftrum, & Kefim remo- uenthocnocumentumab eo.Etdicit Alkanzi, li ex eo, & paucozingiberc liant trochilcicum fucco raphani, vigoraturin opcrationibusfuis. Etexeis, quaimagnificant illud, & mcliorant conditionem eius eftfcilla, & propric fi ex ca af- fata, aut fucco eius fiant trochifci, & propne cii pauca Ipica, & zingiber. Et cx rcbus iibi additis prohibentibus dilcurfum matcriei ad ftoma- chum per ipfum lunt myrobalani, co, quod ag- gregant,&confortant ftomachum,& faciunt G cttum defccnfum cius, cum fitextardedclcen- dcntibus.
P o s s e . f Solutione educit phlegma craf- fumaiunduris proprie.t Et eft medicina arte- ticcE, & podagrce fumptus,& etiain cataphlai- matus, & proprie cum farina hordei, vitellis ouorum,autcum micapanispinguis,& vitel- lis oui. Et vlhs cius impinguat corpus: & aug- mcntum cfficitin ipermatc. Et cft medicina bo- na vulneribus. Abftergit enim lordes corum, & confumit carnes putridas in cis.
D o s 1 s eiuseft,abaur. 1. vfq; adduosCon- fer uatur a utcm per annos tres.
De Hermodaoiyhs. Cap. VII.

MANA.
D E S I M P
alijs*arthritlclis differcntijs confert,nonfumptus modo, fed etiam cataplafinate admotus, pra»fer- tim cum vitellis ouorum,& farina hordei,vel mi- ca panis. Impinguat,fperma auget,vlceribus con fert, quia terget lordem eorum, & carnem in his putrem confumit. Cuminum,zingibcr,piper lon- gum :libyfticum,mentaftrum, maftichemifta, her modadylum prohibent,ne fuo humore excreme- tofo, & flatulento laedat ventriculum, ncve flatus craffos, & naufeabundos in eo excitet,aut multa in ipfo excrementa colhgat. Si vero hermodadty- lus cum pauco zingibere, & fucco raphani, vel cu fcilJa aifata,aut fcillx fucco,& zingibere, & pauca jfpica,in trochifcos fingatur, purgat celerius,& ple nius,(per fe enim tarde,& imbecilliter vacuat.My robalani quoque roborando ftomachum,hermo- daftylos cito deturbant, 8c humorum in ventricu lumaffluxum prohibent. Datur ab aur. vnoad aur.duos, annos tres feruatur.
De Hcrmodatfylis.
VT notiffima radix nunc ea elt, quam officina: Her modadlylum vocanc, ita ignotum,ob(curumquc elt,quo nornine fit apud antiquos vocitata,& quam rem voluerint ipfi Hermodaftyli vecefignificare.Pau- lus fiquidem breue caput de Mermodaclylo,his fere verbis tcribit: Radix, atq; eius decoCtum purgandi vim habet,datur peculiaacerarthriticis.in ipfis fluxionibus: ftomacho autem elt fatis mala. Serapion vero fub Her- modattylivoce, vno,&eodem capire, Colchicon ,& Ephemeron Diofcoridis,necnon Pauli Hermodadly- lum comprehendit. AuicennaSerapionemin vircutt- bus fecutus, in hiftoria maxime laplus eft, aperiri eam dicens , cum aperiuntar Hores: fcribente Diofc. & Se- rapio. ex eius lententia,exituautumni, polt florem fcif- fo bulbo,lolia erumpere. Serapio. & Auicen. veluti fuos duces fecutus Mefue alium longum, alium rotun- <lum efle Herinodactylum fcriplit,feque derotundo, qnafi mclioic, fermonem habiturum, apeite Galeno repugnans , qui dc Ephemero fcribens , non de eo, quod Colchicon alio nominedicitur, venenumqueeft, tc radicem habet rotundam,fcripturum (edicit: icd de eo, quod Iris fylueftris vocatur,foliaque,& caulem ha- bethliofimilia,radicem longam,nonrotundam: imi- tatus Diofcor. qui cum de Colchico tanquam de ve- neno fcripfiffet, de Ephemero fcribit, quod radicem habetvnam digitali craflitudine,&Iongam. Sed,& Plin.lib. ij. Ephemerum eodemfere,quoDiofcorid. mododefcribens,inter medicinas enumerat:&fimi- liter lib. 16. In vigefimo autem odtauo, Colchicon in- ter venena reponit. Non vfque adeo tamen nomini- bus fidendum,vt Colchici nominevenenum ,nomi- ne EpJiemeri rem bonam /emper intelligamus: nam apud Nicandrumin alexipharmacis ,& plerofquean- tiquos, Ephemeri tanquam veneni fitmentio,& Ga- len. vtrunque, Ephemeron,videlicet,& Colchicon, eodemnomineEphemerum vocauit. Noftrumhoc, quod Hermodadtylum vocamus , notas habet eius Colchici, quod inter venena numetatur . Epheme- rum inenunquam in Italia vidiflememini, in Panno- nia (ni fallor) frequens eft, cuius ego folijs deceptus, Satyrion , donec effofa radice differentiam cognofce- rem, femperexiftimaui. Hxc li vera funt,patetnon cu- tumeffe HermodaCtyli huius noftri vfum: nifi forte dicamus,etim tantum effe venenum,qui in Colcho- natus eft. Securius catnen eft ab eo penicus abftinere, Irmad^Uy P r2 ^ ei 'tim, quia non eft ea radix, qu<r ab antiquis ln ar- Im v /v. tjculacibus niorbis cantopeie commendacur, fi quidem
LICIB VS. 57
A Pau. feorfum deca fub Hermodadtyli nomine fcribit, cum de vtroq; Ephemero propria fcribat capira. Idem feciffe Galen. pra;cer hoc,quod fere Pau. nihil de fimpli ci aliquo medicamenro fcribit, quod ab eonon accepe- rit, ceftimonio etiam Serapionisjjrobacur, verba eius recitancis. Incommunibus tamen Gal. exemplaribus Grxcis, Latinisve, caput de Hermodadtylis non legi- tur. Et dixir Alexander. Paulus fatis malum ftomacho effedicit .SoLVTiONE educicphlegmagroffum. (Pau- lus decodtum eiuseffeaicpocencia; purgaciua:. Et eft medicina archecica: magna.) Pau. dari propriedixitar- thricicis,in ipfis fkictionibus.
/ Efuc agitde HermoJadylo, radice ctiam paulo diuer/i ab cv - r , r i.Vl .vtroqueephemero , cjuorum Colchicum venenofum, radi- O " LV. cerotunda , cjuamuislit,tamen id noneft Mefua- hermodafty- lus optatior, vt nec Pauli, ephemerum vero abfolute diftum , aliter lris agreftis, folijs ,& caule lili;,aut fatyrij radice vna digi- tali craflitudinelonga; licetaDiofc. Plin. Galen.inter medicinas
J5 reccnierur, tamcnad Klcfues, 8c Paulus hcrmodaftj li nominc non accipiunt.
HErmoda&yli nomine a Serapione , jluicenna , COST.
Mefue, Epbemeritm, & colcbicum intelligi, de quibus Diofcor. certum efl, vt amplioriprobatione non indigeat. Sujpicor ergo hafce ducts plantas ,&fidi- uerfarum funtjpecierum, h ermodaEtyh tatnen nomine antiquisfuijfe nvncupata /S, alioqui roces b& dua, epbe tnerum, & colchicum, quum non aliud quam diumum,
& quod Colchis oritur fignificent ,quo paffo certam yllamflirpem exprimant Sub bermoda&yli ergo no- men,ac velutigenus, & ephemerum, & colchicum venifjeputare licet ,proptereaque vtraqueab ^Arabi- bus vno eodemque capitefuijfe explicata,quamuis Grp ci communi genere pr&termiffo differentias tantum
q vfurparint. Erit autem ephemerum, quod jLrabes longum hermodaEiylum vocant, colchicum, quod ijde rotundum appellant, qui nunc bermodaftyli nomine paffim vfuvenit, ejiq; huic femper,quum efloditur, ra- dix nigra , delibrata tamen alba ,fed qua tempore procedente rufefcit,& adnigrnmetiam vergitcolo- rem, errare enim eos certum efi, qui alibinigram, ali- bi prodire eam albam exiflimant, fi peritiores herba- rios confulueris. Torro de bermodaffylo agit Tau. libr. 3. & purgatorium ejfe medicamentum tcjiatur Cap ' 7 * podagricis commodum : parat etiam ex eo medica- mentum adpodagram lib. 7. quum de compofitis agit, conjirmatque eundem illi ineffe ad podagram vfum , quum in fimplicium enumeratione de hermodaCtylo ait, meminit etiam de boc Trallianus iib. 2. cuius in podagra vfum prolixe docet: uon eji tamen Tauli Cap.48. hermoda£iylus is, quem ^Arabes defcribunt, hoc eji colchicum, quando dc coichico Taulus feorfum agit lib. 5. nonpr£termifjurus alioqui fi eademfuijfet res , quinadmonuiffet. Quidergo eji Vauli, & Tralliani kermodattylus tdijficiie certe esihoc diuinare, quum neque ij,neque Gr<ecorum vllus eamplantam deiitiea- rit,videturtamen bulbi Jpecic intelligere,& fortebie- robulbon, quem ^Apuleius ad articulorum affe&us in li- bello de ftirpibus commendat,fed, & hic bulbus, quid Cap.zi. fit, licet ^ipuleius oriri afferat vbique, & circafepes,
& locis quibufq; fordidis,ba5tcnus tamen nullum noui, quifciat, adeo bulborum omnium notitia intercidit. De hermodattylo autem Mefua itemque devulgato,quce- nam fintpiant&,&quis vfus, non efi, vt a nobisplura afferantur, apertum eji, enim vulgari eafdem inejfe no tas, & dotes, quas illiMef affignat, ejfeq; eum ipfif-
Mefua, K 3 fimurn i

7
D E SIMP
ftrnum colchicumpro confeffo efl omnibus. ln dubium dumtaxat vcrtitur,an vtilis fit eim in medicina vfm, quum enim veneni fit Jpecies, & ex eo magna, & pra- uafymptomata fcqui fateantur omnes; mirumcuride tamen ab omnibmpaijim vfurpetur,detefiandum certe eorumpropofitum videtur, qui cognita re in eodeerro- reperfiftant,ac velutidataoperain hominum perni- ciem siudeant, Cctterum liceat nobis vtiexperientia teftimonio, quis noflra Atate bermodaffylis vnlgari- bus opportune,& caute exhibitis necari bomines tesia ripoteft ? quis tantum slatim in corporepruritum exci tari,erodi intettina, & flomachum vri obferuarit ? nos certe,neque h&c vmquam accidijfe vidimus, neque, & fi multos in medicina confummatiffimos, & diligentif- fimos viros frequenterfumuspercunClati, vllum hatte nus tantimaliteflem habemus,quin, cuinam obfcurum eSiVenetijs, muliercula/s (tdeo familiare hoc eft medi camentum noflra tempefiatej frequentijfme inconful- tis medicis, hermodatiylumpulueratum, quem hermo daffylatam vocant afiumere, nullabuiufmodi, quam colchico afcribunt, noxafubfequuta <? Tutarim ergo, quod doffis viris multisplacuijfe video, colchicum ve neni vires non nift recens obtinere, quod in caufa fuit, vthic author fernari illum perfex menfesante vfum velit, vereturfani is recentem eiusfuccum, atque hu- iusreigratia ,& eum hermoda&ylum abhorrct, qiu humidis locisprouenit; eumqui propcraphanum, & fcillam oritur, probat; corrigi enim humidiorem il- lam qualitatem hifce acribusputat,quare etiam in hu- ius medicamenti cajligatione exficcantiafemper com- mifcet. T^eque vero (quod quijpiam fortaffe dixeritj hermodaUylus abjumpto fuperfiuo eo humore , vt acrior, <jr pernicioftor euadat ,neceffe efl;quando id < in alijsplerumque rebus euenit,vtficcitatefatifcant, qua recentia flrenuas admodum vires folent obtinere. Jlge autem expendamus, qu£ hic autorfcribit de her- modaffylo, in eofeligendo, crajfum, & qui duritiei esl tnediocris, laudat; rarum vero, & laxum, & leuem ejfe ait imbecillum, huic, & ^Auic. aflipulari videtur, illumpraferens,qui ad frangendum efl durus. Contra tamenHabix Serapionis teftimonio eum commendat, quifacilefrangitur. De temperamento etiam contro- uerfiaefl,hic calidum,& ficcum Jecundoejfeordine exisiimat, quod & jluicen. Contra tamen ,fi Serapio- nem legas, non defuere, & quifrigidum, ac etiamflu- pefattorium dixerint,&qui maximopere calidum exi fiimarint, omnes tamen ficco tempcramento prxditum putant, licet fupcrflua eihumiditas fit adiuncia ventri culo inimica. C&terum,& quum dehitius medicamen j tifacultate agitur, occurrit fcrupulus, ait Mefnes eius vfu corpus prngue reddi,& augeri femen, quxriturer- go, quonampaffo id pr<efiet, ratione quidem, qua pur- gandi viprxditi fmthermoda£tyli, id non agunt,fed attenuant potius ,&■ humores imminuunt ,operaprc- cium ergo videtur, vt huius effetius difquiratur ratio. Verum, vt ad bcec breuibus. In eligendo hermoda£ty- lo,nequefraUu contumaccm, neque facillimum probat Mefues ,fed mediocritatem expetit: qui enim eiufmo- di eft, neque carie est corrofus, aut innato humido ab~ fumpto ob vetufiatem fatifcens: neque craffnt, ac vi- fcidtz illius bumiditatis efl particcps, a qua concitari eraffiores fiatus flrangulantes ,& ventriculum offen- dentes, & prouenire quicquid bermodaffyks noxxin- eji } vnoomnes confenfu ajfirmant. d- Mejux autem
LICIBVS.
E recedere J.uicen. non fhcile dixerim, tjuamuis durum vt eius voce vtarj eligi velit, quia enim bermodafty- li ob fuperfiuum, quo imbutifunt humorem, cariefacil lime corrumpuntur; ideo iltum duri nomine fignifica- ri putarim, qui Jolidus fit,neque ob vetustatcm ni- miumfriabilis,ita,& Habixde quo Serapio,friabiiem commendat: non tamen,vtputo, quifacillimm fitfria tu, fed qui non tam craffa, ac vifcida conftct fubftan- tia, vt friarinon pojjit, hoc paffo benigne interpre- tanda bonorum fcriptorum diffa exifiimarim ; Me- Juern vero commendandum, qui mediocritatem fequu- tus nuttum dubitandi bac in re locum reliquerit. de temperamento quid dicendumtSi bermoda£iylus,de quo loquimur, colcbicum eft, vt certe ejfe omnes con- fentiunt, illum ipfum,quum ex Diojcor. Taulo,& c<e- teris, corporipruritum inducatfcill<e,& vrticA in- F fiar, & ftomachum vrat: (hczc autemvbi recens efl tantum agit) nulli dubiurn efiinter calida effe repo- nendum. Quod aliqui frigidum, & narcoticum ip- fum effe afferere videantur ,de Grttcorum hermoda• ffylo efl ,pulchre enim hac dere differit Trallia. Uh. 11. vbi, & eos confutat, qui ita fentiunt, neque enim ( ait ipfejpurgatidibaheret vires,fi effet Jiupefacto- rtum, quodautem Grxcornm hermodaffylo afcribitur, id de 'vulgari dictum Serapio exiflimauit deceptus vo- ce, quxeadem diuerfls accommodatur rebus, eritergo inter calida reponendus hcrmodattylm, non inter fri- gida,in quo autem fitordine;gufiatu,atqueexejfc- ilisferre cuique iudicium licet, recens profe£to,fi pru- ntum mcorpore toto excitat, vt Taulus ,feu vtScri- bonius Largu-s in ore(qu<e lctfio cofentire Diofcoridi vi detur fcribenti aflnino, ac hubulo la£te contento in ore ; iuuari eos,qui ephemerum fumpfere: alioqui enim, qui in toto corpore eflpruritus, hocpa£iofedaripoffe,cre- dibilenoneftj fi inquamcolchicum recens eapraftat, qux prxflare Diofcor. jletim, &T?aulus literis tra- dunt; quisid neget interea faltcm ,quct obfcure cor- rumpunt, atque adeo in tertio calidorum ordine effe re- ponendum ? ^Atqui in hermodaUylo nojiro, colcbico videlicetexiccato, & vetuflo ,nequeea acredo per- fentitur, neque quicquam aliud, quod tam inftgnem ca- iorisprxjerat notam,vtpropterea nonperperam infe- cundo calfacientium ordine collocetur. Ita vero ,& depajjiuis quaiitatibus, etfi vbi recens eft fuperfluo eo humorefcatet, ex quo excitariflatu-s, & ftomachiftra gulatuspojfunt, vt ait Mef abfumpta tamen ex vetu- fiate ea vi,ficcum non tam a£tu, quampotefiate rema- net, cuius ficcitatisgratia prodefle fordidis vlceribus j potefl, quod hic idern fcriptor docet. Sed de ternpera- mentofatis. Quod fequitur, quod huiusmedicamenti vfu pinguefcere corpus, & augeri femen qucat,recen- tiores nonnuitiob pituita attenuationemfieri putant, qu£, fcilicet attenuata in fanguinem, & membrorum alimentum conuertatur; & hac cadem ratione femen augeat. Verum ratio bcec, etfiappofite certe reddi- tur; nobis tamcn nonprorfmJdtisfacit,quando atia iti- dem funt multa, quce attenuandi vi prfdita idem prce- fiarent, quum tamen e contrario,eorum vfu demacrari corporavideamm. Sufpicamur ergo hcccextoto ve- ra non effe : Jed honafidc ex Serapionis imiiatione de- fcripta ab authore noflro fuijfe, quce is a Diofcor. lib. z.afcripta bulbis, quorum hcCC eftfpecies,adbermoda~ ftyium tranftulit.
ne

D E SIMPLICIBVS- 58
Uelride, fyp. VIII.
ANT. Ris,inquit Grxcus. Eftradix hcrbre,
qucc dicitur lilialis, f cuius dua: funt ipccies. Eftenimqua: florem habct s4al purpureum habentem gradationes diuerfitatis in purpureitate,ficut habet arcus terroris, & eftiris, & propter hoc vocatus eft iris. Eteft alius,cuius flos cft albus.
E l e c t 1 o. Habcns floremalbum debilior cft in omni re. f Et cft ex eis melior, cuius radix eftalba, participans rubedinem fecundum ali- quid,&craffa,& dura,& fpifla, &in quaeftaro- maticitas ficut odor violarum proprie, & fcu-
A fluereadpartes corporisoccultas,&eiusadmi- niftratioproprie cum robconfertiuuamentum manifeftum tufli antiqu £e ,cuius caula eft hu- miditascrafla, & vifcofa, & diflicultati anheli- tus: & mundiiicat vifcera, & matriccs,& cofert fuppofitus,& cmplaftratus doloribusearum,& educit mcnftrua, & facitaborfum. Et eft medi- cina magna vulnerum antiquorum, & putri- dorum, mundificans ea, & generans m eis car- nem laudabilem,immo etiam ofla nuda vefties carne .Et emplaftratio,& clyfterizatio facta cx co confert fciaticiE, & colluitur os exacetodeco- ftionis ipfius, & remouet dolorem dentis, & fedat reumatifmum cius, & fuppofitio fafta ex eo aperitorificia hjemorrhoidarum: &confert vfus eius ei, qui effundit femen fuum inuolun-
ius fapor eft acutus mordicatiuus, propter acri- moniam ipfius,& habens nodos breuescolle- B tarie,&fitexfucco ipfius,& farina fabarum,
ftos. Melior parsplantce eft radix,poftillam, & cicerum linimentum bonum mundificans
flos. tEtmclius tempuscollcctionisipfius,eft faciem, & abftcrgens maculas eius. Oleum
principium veris. vero eius confbrtatneruos,& iuncluras, & con-
Com p l e x i o , & proprietas. Cali dx com- fert fpafmo humido, & confert dolori pecloris,
plexionis, Scficcx eftin tertio. Etin iplo acrc- & pleurcfi, & pcripneumonia:, &confertde-
do,&acuitas. Etcftabfterfiuus, maturatiuus, ftillatioeius inauremdoIorieius,&deftillatur
refolutiuus, lenitiuus,aperitiuusoppilationum, ad foetorem nafi ,&remoueteum,&inundio
fcdatiuus,dolorumudificatiuus,&lblutiuusna eiusin temporibus facitdormire,&f confert
turx, & prouocatiuus.Florem vero habcns albu dolori capitis, & maturat catarrhum: & con
calidus eft, & ficcus in fecund. Et cft rcfolutiuus, abfterfiu us cum equalitatc,& eft fubtilioris fub- ftantia:, propter, quod, &oleum cius cft fubti- lius,& maioris penctrationis.
R ectificatio. nocct ftomacho, pro- pter,quodpropinatur cum aquamellis, & pau- cafpica. Et emendaturin conditionibus fuis fi- militc r cum aqua cafei, & melle, & pauco ma- ftice ad caufas pcctoris, & etiam pulmoniscum rob. Operatiooleirol.exfloribus ipfiusquanti- tatem, quam volueris, & cx radice mcdium ip- fius,&exequerede opcrationeillud, quoddixi- mus dc olco 10 fato, Sc violato. Opcratioau- tem fucci cius eft ficut opcratio fucci abfinthi;. De contritione autem, & decochonc fuftinet mediocriter.
Po s s e. Solutioneeducitphlegmacraflum, &choleram permixtam:& cducitetiamaqua citrinam cum facilitate, & eius aipc&us cft pro- prie, & maxime ad pulmonem, & pedlus,& eft maturans, fubtilians, &educens ab eis materias cum facilitate, & proprie craflas, & vilcolas, & adhajrentes,&eftalius afpedtus eiusad hcpar, &membra vicinaei,& ad fplenem, remouens oppilationem eorum,& curans morbos oppila- tionum in ipfis, & educens materias ab eis fi- cut eft hydropifis proprie,& eftexbene rcfol- uentibus duritiem eorum,& apoftcmata,& do- lores ipforum,& eft medicina bonalenitiua, & refolutiua omnis duritiei ,&propric iundura- rum, &neruorum,&apoftematum durorum, & icrophularum, & proprie coctum cum aqua ficla:,au t caulium,aut cum vino, & pcrmixtum cum mclle,&oleo chamasmilae. t Et confert dolori capitisantiquo, & propric emplaftro fa- cio ex eo,& caputpurgio fado ex fucco ipfius,& commouet fternutationcm, & educit per viam nafi fuperfluitates plurimas excercbio ? ptonas
fert inundio eius dolori hepatis, & fplenis, & renum: & confert dolori matricis, & lun&ura- rum, Scpodagrx.
Dosi s. eiusefta drachm.2.vlquead6.& conferuaturper annosduos.
I R I S.
D
Dff

D E S I M P
Iride. fy. VIII.
M
v Ris radix eft heibcc, quam crinode , ideftlilialevocat autor Grcccus, cuius flos, vel ceruleus, ac verficolor , vt iris arcus celeftis. vnde illi nomen,vel
4_ J
'$i"fcn- albus. Altenus radix optima eft, fimagna,du-
SYLV. h
Jreos fiores dlbos, paUi- dos , luteos > purpureos earuleos.
Diofc. fc _
bit , ra denfa.crebro seniculata, ex albo rubefcens, o-
»0» florum y ' O r • o 1
eo/ore A/m dore,ceu viola aromatico,iapore acn,oc morden- irnDhfcor. te,Veris initio colle6ta.Secundam bonitatis ratio- nem flos obtinet,coeruleuspra?fcrtim, albus enim ru.uu.fran- omnia eft imbecillior. Radix eftcalidaficca
fi cotumax, #
**/ ordine tertio, acns, terget ^ coquit. reloluit, lenit, fimiutami' aperit obftruda, fedatdolores, pituitam crailam, &miftam ilUbilem purgat, acprarter bxcaquas mr.guftu*- £ ro jk s idq-, clementer.Materiamcraflam,lentam,
fnArct. R/idi« • i -1
tcscoiiigen- ha:rentem m thorace, acpulmone coquit, tenu- trfoiiltum at, ac prompte educit, vi/ceraque omniaexpur- g at • Hepatis quocjue,aclienis,& vicinarum par- Temut.tcr- tmm tollit obftrudtiones, affcdtus ab ea excitatos: l p*jo. ' hydropem, dolorem, tumorem, duritiem, & fi- C f "u. fyitm miles fanat, aut lenit. Omnes quoque tumores & m rofleeo et i am duros, 8C ftrumas digerit, prcefertim ner- admotajo- uorum, & iun£turaru,maxime cubetx,vel brafli- sZ/crtD.o cx liicco, vel vino, & melle, & oleo chamceme- ^uberoTibl'. lino. CephalaJgiam veterem lanat, pnxfertim ca- mcUi^Dio- tsplafinate impofita , & fucco eius in nares attra- f" r - tto , hic enim fternutamentum mouet, & per na- res detrahit vim maximam excremetorum in par- tes alias , per meatus occultos alioqui defluxuro- rum. Succus autem ex ea,vtabfinthioextrahi- tur. Cum fapa autem tuflim veterem ab humo- re craflo, Jento /a£lam, multum iuuat, & ab eo- dem fpirandi difficuJtatem. Vterum prceterea ex- purgat. Peflo quoque {uppo(ita,velemplaftro admota, vteri dolores fedat, menfes euocat,abor fum.facit. Vlcera antiqua , (ordida , putrida pur- gat, terget, carne proba implet, quale etiam of- *bi,fc»r.idt fa nuda veftit. Ilchiadi falubriter, aut clyftere ' pm . inijcitur, aut emplaftro imponitur. Os fi collui- 'dic°tJa?i- turaceto,cuiinco£iafuerit,dentium doloremfa- €,m,d,pur- nat , & rheumati/rnum fiftit, fuppofita item har- i«nfitZnu- morrhoidas aperit. Inuitam feminis vacuatione fnttlV" fumpta cohibet. Succus eius cum farina fabarum, & cicerum illitus,faciem expurgat,eiusq; maculas deterget. Oleum denique irinum neruos,& iun- 6turas finnat,fpafmum ex repletione, cephalal- giam, dolorem hepatis, fplcnis,renum, vteri,iun- dturarum , thoracis, &: podagra:, pleuritidem,pe- ripneumoniam oblitum iuuat, catarrhum coquit, lomnum conciliat temporibus inun£tum,aurium dolorem mftillatum auri, narium graueolcntiam ipfisiniectum corrigit. Fitautemex floribusiri- dis, & radicum dimidio , vt rofatum oleum , & violatum . Ne ventriculum laxlat, lumatur ex mulfa, &: pauca fpic a, vel cum lero ladis, melle, maftiche , ad aflccbus autem thoracis, & puJmo- nis, cum fapa,vt dixi, propinatur. Teri, & co-
L I C I B V S-
E qui mediocriter poteft. Datur a drachmis dua- bus, ad drachmas fex, annos duos feruatur.
De Ireos.
CVius dux funt fpecies.)Variare in Iride flores fcri- MANA. bit Diofc.aliosenim candidos,aliospallidos,alios lLiteos,aIiospurpureos,alios cyaneos elTe.Non tamen ex hifce Horu coloribus fpecies eius diftiguit, fed potiusex radicis colore,qnem in IllyncadicitelTe fubrufum: qua- le quandoq; ex Illyrio delatii vidimus: in Lybica candr- dum, qualis eft, qus paffim lnuenirur. E t e x his eft melior,)Secundum Diofc. oprima eft Illyrica,Macedo- nicaq;: & in his optima, cuius radix denfa,fubmutila, frangi cotumax,fubrufa, valdeodorata, fternutamenta mouens,dumperfringitur. E t cuiusfaporeftacutus. (Diofcoridesguftuamara. E t meliustepuscoliedionis eft ver.) Apertus eft hoc loco error: incipiete enim folio- rum defluuio,colligedas radices docet Diofc. Et eftab- F lleriiuus,Diofcorides,attenuare dicir. Paulus tenuiu ef- fe partium,tergere,& concoquere. Adfplenem.)Diofco- rides pota cu aceto. E t cofert dolori capitis.) Diolcori- des cu aceto rofaceo. E t fit ex fucco ipfius,& farina faba rii.)Diofcorides cum elleboro albo,& mellisduabus par tib. D o s i s adrach.z.vfq;ad 6. Diofcoridesad drach. y.cum aqua mulia. Paulus vero odto obolos dicit purga re, vt agaricum,modo non fit antiqua,aur perforata.
IPyidem fiore pnrpureo videre eft paffim. flore albo babet plures annos hortulm nofier apurpureo folo fioris colore dijjimile, de quo Mefuem intclligere certit eft,quu de iride alba bic meminit,errant enim quialba iridis nomine lilium album rem Jpecie prorfus diuersix intelligere ipfum exiflimant. Vidirnm etia iridem, cui fios colorem,que leonatum vocant, prtefc ferebat: fed , <jr hicpurpurem efl dilutm.Tr(teralba igitur,&pur pv.rea iridem, nobis iridem alia. videre haftenm no li- G cuit,putamm auteerrare eos,qui,& luteam,&aliorii colorii inucniri aimt,lutea.n.gladiolm eft,fola floris fi militudine cu iride conuenies,c&tera aut ditjimilis,qua re,& degladiolo diuerfum caput Diofc.facit.Eam ~ve- ro quam pro Illyrica nontiulli oJiendunt,flore triangula. ri,purpureo,odore armeniacu pomu referente,foiio an guftilJimo,^fi cubitali,rad icegeniculata, digitum mini rnurn non&quante,extra rufefcete, intm vero alba, <jr fubdulci;non ejfe lllyricam, neq; iride nifi filuejire,vi- dere cft quotidie venettjs-.huc.n.afferturexlllyriofre- quenter iris a noftrati nulla re alia quam odoris, & fa- porii excellentia in radice dijferens, alioqui etiampar U£ huic plant<c,vna floris rudi amulatione exccpta,de~
Junt ccctera qn.c in iride defiderantur. Itaq; quu b.ic ita fe habeat,Mefue iure de alba tantu,&purpurea iride meminiffe,neq; tamen diffentire ab ipfo Diofcoride exi ftmamm, afcribit.n.is varios eos coiores,pailentem , luteu, purpureu,ac ceruleum; flori fimul eidem, quum huim rei gratia diuerfi colorvs Jpecie calejiis arc 9 imx ginem fcribat repr&fentari,prcptereaq;quod etia.An- ^ guillarim adnotauitiparticulatiyKg Att/xcc ,
h liiXxvctft wo$cpvgii « xvctvvtyvrx u>£xscci,pro coniu ffiua efiiegenda.Falliturpotius Manar. quiiplures iri di-sjjiecies affert ex Diofcoride. E:flvero aiba iris co- lore vere candidofioremprofert; infunt tamenilli, & aliorum colorum obfcura quxdam vejiigia cxleftis ar- cics inftar,vbifoli obifcitur,ficuti, & inpurpurea. l\a~ dicu aut colorfoli ratione euarians vtin Itahca,& ll~ lyrica iride euenit,fpecie diuerfas iridesnon fkcit ,vt ideManar. putat,ficutineq; varimflorim color,pro- pterea Mefuem,quum ducis effe ait iridis fpecies,fpeci- ei Twmen,pro difjerentia, nonpro vera fpccie vfurpare
arbitran-

DE SIMPLICIBVS- 59
arbitrandu eft. Sane fele&iffim<£ iridis notas babesex A tur,non temere iridi afcribitur a Mefue,fomnum,f.illi-
fltefie.Diofc. itero etid locu vbi optima nafcatur pro- dit,Illirium,f.& Macedonid.Quid autempeculiare his infit regionibus,yt cxterarii optimam irideferant va~ ria ejl opinio, putant aliqui caloris id gratia euenire : proptercaj; in Illirio,quam in Macedonia etia ipfagi- gni excellentiorem,quod ea quahac calidior fit regio, tihj vero non calore,fed peculiarem quandam foli vim obfcurdnobis,atq, tgnotaplantahuius naturaperfimi lepro caufa a ferimt,qu£ res nobis magis arridet,fi.n. ob regionis calore excellcntior iris nafcitur,cur ^Africa na minusprobat Dio fc.quam lllirica, & Maccdonica, quurn tamen Ifrica illirio, & Macedonia fit calidior f J\eUins ergo,qui prxter calore, Joli cognationem,maio rem cti vna fiirpe,quam cu altera,in caufa effeputant, huius.n. reigratia varias quoq; varijs in locis ftirpes
tis ex oleo irino temporibns conciliari, habet.n.Diofc. lib. l.qmm de iride verbafhcitfubfcriptorem, tametfi c *p.»; qrnm de irino ffiffameto inlibro eodem agit, dc hac re ne verbu quide. Ouopaffo aut induci cx iride fomnus Ca d. j) pofJit,ratiofkcile perfuadebit,perpetuii id profedo e(i fomni caufam caloris effeinnati reuocationem adm~ tertuts partes, & meatum per quosfyiritus extra fe- runtur, obftruttionem, hoc enim ab Urifl. lib.de Som- no,& Vig.probatum eft fatis ,id vero etiam certunt eft calfa£lorijs medicamentis infitum calorem foras reuocari,& referari vias fprrituum, qu.t duovigi- liarum funt caufa ,fieri tamen etiampoteft, vt admo- tis ad cerebrum calidis, attenuata qua ipfum fcatetpi- tuita,&excitata vaporum copia ,fomnus hoc patto , per accidens videlicet concilietur : pr<afertim vbi> nuilo femina terra comittcnte orrri paffim ammaduerti B qua cerebro admoucntur eo non funt feruorepr&dita, mus,& aliquas etia ft transferantur mores immutare vt vapores quos excitant, etiam dijfoluant, quod ca- cofpicimus,vtde perfea arbore vulgatiffima eft hifto- ftoretmiprxslaret. Irinnm ergo oleum temporibus ad- ria.Sed nuc vt ad alia tranfeamus,iridem Diofc.fapo- motnm, hoc paffo, attenuata, fcilicet, qua in cere- re effe ait amaro -.Mefues vero acutu ideft fcribit. Me- bro exundatpituita, & exfufcitatis vaporibus multis, fues ite de hac radice colligenda verbafkciens,vere le qui deinceps a cerebri frigiditate incraffati viasjpiri- gi ait oportere: at Diofc. lib. i .in pfatione radices vni- tibus intercipiunt, foynnum inducere non efl d ratione uerfim cts incipientefolioru defluuio,atq; adeo autum alienum, bocpaffo,&fuffitus aromatum tametfifpon- no euellendaspronunciat, difcrcpant ergo hi inter fe. te fua referare meatus, & crajfos extenuare humores tAdde etiafquod quis forte magis admireturjde olco ex poffunt, capitis tamen grauitatcm faciunt, vt Hipp. Iridcparato uerba fhcicns ait illitis ex eo tcporibus so- 5 .apho. ob attrattam, fcilicet vaporum copiam ad Aph. ji. nu conciliari.jLt fouinu quis calidis vnquam rebnsin- caput, ita vt dcirino oleonon fitadrnirandum ,vtin- d'4ci memoris comcndauittutfomnusprofcBo adueni- terea id filentio pr&teream ex odoris illius iucundijfi- at,reuccari inftiu ad■ interiorespartcs calore, & Jpiri- mi per arterias in caput vniuerfum commeatu, foue- tvM mcacus occludi necejfe c(i,cuius contrariu prxftat, n animales fpiritus poffe, id quod eorum qnieti cotn- tptibus calfhfforia inftgnis vis ineft,qualis eft iris. Cate paranda prxfertim fkcit. ru,vt ad bcc fatisfaciamus,quod ad faporepertinet,no Q
bis ivdlius momenti qu^ftio videtur, quado figuftatum cotf -'laA ;non amarorcm tantu,fcd acredinem quoq; iri di ia ' experire , ac pr£ter amaritudine feruenti effe irideguslu intelliges. Ilh:d potius animaduerfione di~ gnu videiur,quu Tlinij tefttmonio, jLfricana iris alia- ru fit amarijfima,cur tamen eade d Diofc.cx.tcns poft- ponatur, atpar cffe vidcbatur, vt qu<£ faporeexcellit (quod in reltquisfttplantis)allijs etia velut optimaprc feratur. Veru rejfondere ad hoc licet, in optima iride pr&ter amarore alia quoq; adeffe, & acrcdine,& odo- risfragrantia; h&c vero non oia fortaffe inJLfiricana. funt,fed huic licet amarifjim£ dccft forte forttma odo- risprxflantia,& acredo,quarii qualitatu inopiaa Dio fco.minus comendatur. Sed iavt alteram litem dirima mus, de colligcndx iridis tepore, quu Mef.ver prafcri- bit,putant aliqui,vt,fipfum Diofcondi conciltcntj dc flore intclligi oportcre^huc.n. conHat non nifi vere legi poffc.Tfolus uero dc ipfapotilfimdradicefermo ejfe vi detur,neq; tamenperpera,vt vere h<£c colligaturpr&- cipi cxiftimamHs,esl.n. hoc tepore vtili bumore multo prjignas,inproducenda,ffolia acftores parato,quare, & extrahendofucco magisidonea eft, ac,fi cxiccanda fit,viribus loge fuperior,alioqui fi autnmnu expettas, efje eo teporc folet arida,qu£ aledis, &folifs,&ftori- bus bumore infito plurimo eft exhaufta. Tfeq; aute esl (juod in alijs plantis euenit) vt folic rum cajum in hac expcttes:qttadoperpetuo etia hyeme illi inhterent.TJo temere ergo Mef.vernu tempus huic eruenda radici a- fcribit,neq; Diofcoridi ipfi repugnat, quiplantas tunc tantu eximendas iubet,quu ca fuis Jingu.Ufoltjs exuu- tur.Scd > & i!lud,quod vltiniQ loco in qutcftione duceba-
CVCVMER. SILVESTRIS.
Dc

ANT
DE SIMPLICIBVS-
E co: educit enim ex via nafi fuperfluitates ccrc- bri plurimas,& valet ad foetorem nafi:&ad dolorem capitis arjtiquum, & epilepfiam. Et modus emplaftrationis, quem diximus refoluit apoftemata crafla, & dura, & fcrophulas,& pro- prie permilcendo ci aliquid ex ftercore capra- rum cum melle. Succus vero cius,& fuccus radicis ipfius eft mcdicina bona hydropifi. Ex- trahit cnimaquam citrinam cumfbrtitudinc, & fimiliter decodtio radicis ipfius. Etconfcrt icleritia:, & oppilationi hepatis, &fplenis, & confert fciatica:iuuamentum manifeftumem- plaftratus,& clyfterizatus. Puluis vcroradicis eius cum melleattcnuat cicatricemfcedam, & remouet veftigia magna, qus remanentpoft percufliones. Et fit ex fucco radicu m ipfius, &
Cticutnerc dfimno. Cap. IX.
Vcumer afininus eft fru&us ficut cu- cumer paruus,afperitatis plurim?,& amaritudinis vera:, & eius planta ha bet folia fimilia folijs cucumeris,ta- men aiperiora.
E l e c x i o . Melior pars planta: cius eft fru- £lus ipfius,& propric eiuscompletifuccus, & poftipfum radix. Et calidior fruttus cius eft ci- trinus complctus,expoliatus tamcna viridita- te,& quieftf amaritudinis verx,& cuiusfuc- cus eft albus habes ficut de pinguedine aliquid, incomplctus vcro eft malus, educes fanguinem folutione,&radix ciusingreditur inmedicinis
snultarum vtilitatum, & melius tempusopera- F farinafabarum linimentumbonumabftergcns
tionis fucci eius eftfinis arftatis, & collccfioms radicis eius eftfinis veris.
C omplexio ,& proprictas. f Calidc com plexioniseft,& ficca: in tertio.Eftautem copofi- tus cx partibus igncis,&partibus terrcis aduftis, cft aute refolutiuus, fubtiliatiuus,aperitiuus op- pilationum,& orificioru venarum abftcrfiuus, cxtenuatiuus.exicatiuus, & folutiuus.
R ectificatio . Excoriat, & apcrit ori- ficia venavum, quarc generat tortioncs faciens cum folutione anguftiam,& eft tarda: operatio- nis. Et emendatur nocumentum primum fi in operatione fuccicius adiungatur exbdcliioali- quid aut ex tragacantho, aut fi propinctur cum lacte dulci recentcr mulfo, autcumaquamel- lis, & fale. Et vigoratur, & facilitatur eius ope- tatio, fiin operationc fucci ipfiusmifceaturfa- lisgemmx quantitas aliqua, &icito, quod lpe- cies alefanginx addunt virtuti ipfius. Opera- tio fuccieius. Accipc ex fucco eorum quanti- tatem quam volueris, f & proprie quando citri- nel'cunt,&funt maturitatis complcta:, &fiat extraftio fucci cum facilitate, non cum com- preffione laboriofa,& cxiccctur, ficutexicca- tur fcammonea, & aloe. Et quidam accipiunt aliquas ex fpcciebus aromaticis,& ligant in pan- no, &fufpenduntineo donecincipiatinfpifla- ri, & poftca remoucnt, & aliqui ponunt alia (e- cundum intentiones alias. Expcllitautemno- cumetum cius a corporcaqua hordei mellea,& fimiliter vinum, & oleum
P O S S E
fordiciem faciei,& foeditatemcutis. Etfriga- tur morphca cum radice eius, & aceto forti, & auferteam. Et fimilitervaletad lcntisines. Et icito,quodfolutio exeo,quandofupcrflua cfl: educit fanguinem. f Conferuatur fuccus cius triennio. Eteftadminiftrandus poftiex mcnies.
D o s i s. Succi ciusax.granisviqucdrach.i. tertiam, pulueris radiciseiusa granisxv. vfquc addrach.s.& aqua: dccoQionis radicis cius ab vnc.ij.vfqucad iiij.
De Cucumere agretti. Cap. IX.
Vcumer agreftis folijs fatiui cucume- ris,fcd afperioribus,fru(ftueiufacm, Cueumrajt fed paruo, afperrimo, ainarifiimo.cu- ius perfedtio, ac pra:cipue ex eofucci
1 ll 1 r . l • ■ T l r rl
Jaus elt prxcipua, fecunda radicis. Idem fiuctus iam abfolutus fi maturitate pallcfcat, viridisquc efle defient, & amaritudine fit eximia, fuccumq-, remittat album, & fiibpingucm, eft calidior. Imperfcftus autem tam eft noxius, vt fanguinem cducat. Succus autem exeuntc. Aeftate excipi- tur, radix fine Veris colligitur: eadcm in medica- mentamultum eflicacia,& celebriarecipitur .
Calidus eft ac liccus orc]inctertio,fubftatia ignea,
& tcrrea vfta confiat. Purgat potenter pituitam vomitu, & dciecfhone, & intcrdum bilem, fi va-
ruf cxtrcme Galert*.
cuati parata efi, ferofum quoque excrementum , etiam euulfa contumax, atque adeo a iun&uris t Dixitloannitius. Soluit ficut j _ j mirifice trahit, prxfcrtim fiicco, &radice, ob id ~ lW
fcammonea, & fccundum veritatem rci educit phlegmacumvirtute ,& pcr vomitum, &per vcntrem,& interdum coleram, & proprie fi inueniaturei prsparatio, & educit mirabilitcr aquofitatesapartibusdifticilis cradicationisca- rum, f & edL ;cit materias qux funt in iunfturis, & curat dolorcs earum, &propricfuccus cius, & etiam radix ipfius cum accto cataplafinata,& fi decoquatur radices eiuscum abfmthioina- qua,& oleo vfque dum fint bcne exco£ta;,& cmbrocentur tempora ex aqua corum calida,& exoleo, &fiarex fece cmplaftrum ftringendo circa tcmpora, rcfoluitur hemicranca laborio- ladiihcilis. Et caputpurgium cxfuccociusva- Ict fimiliter, & propric cum fucco, & Jaftepau-
earum dolores fanat, ifchiadem etiam rnuat aper- a t m tU, <- te cataplafmate impofitus, vel clyftere miedtus. mitum
Vt ' C • deieftionem
im namq; purgatricem icammonio proximam d- ei tnbuit Ioannitius. Si enim vacuet, immodice ctiam fanguinem trahit. Radices item eius cum «««w abfinthio tn aqua, & olco percottx , hemicrania molaftam, & curatu dtfficilem fanant,fiipfo de- coito tepora foueatur- & iifdem radices ca?dein,
o 1 I • i /- i r fitwta tra~
cc nerba: tntx cataplalmate apphcentur. buccus h,t, quoque ipfius naribus iniedtus cum pauco latte f^Du. iciem eiiicit. Excrementa enim cerebn euocat, < r " T% & nafi foetorem ab horum putredine ortum t:cr fanat, cephalalgiam quoque vetcrein, & epile- pfiam. ] dcm cataplaitna, prcvfertun ft liercus ca-
panmn

DE SIMPLICIBVS.
prinuni addatur ,tumores magnos , & duros, & fcrumas refoluit. Succus quoque, &: decoclum tum fructus, tum radicis, hydropem iuuat potu, (valcnter enim aquas TeroCis vacuat,)& itlerum , Sc obilruCcioncm hepa:is,6clienis. Puluisra- dicis cum melle cicatricem fcedam tenuat, ecchv- inomatacontuhonibus fuccedentia diilipat. Suc- cus radicis cum farina fabarum, fordem faciei, & focditatem cutis lllitus terget. Radix ex aceto for- ti alphis aiTnda,eos delet,& lentigines, refol- uit cnim, tenuat, terget, ficcat.foluit molefte, & iardc, aperit obftru£ta, & ora venarum. Ne ora vcnarum aperiat,& vlcerct hic fuccus,& cum torminibus, & anxia molclba vacuet, datur cum fcdeJIio, vel tragacantho, vel lade dulci recenter mulfo, aut mulfi, & fale, promptius autem pur- gatcum pauco fale gemmce , & aromatibus. Suc- cus autem ex fruftibus per maturitatem pallenti- bus ckmenter fine comprellione multa extradus Jlccatur, vt fcammoniuin, &alos. Nonnulli in- tcr /iccandumei ;mmcrguntaromata noduloli- gata,quem cxtrahunt ,dum ficcandocogi inci- pit, aL; aha immittunt,pro fcopis varijs. fricn- nio kruatur, pofl iex n' cnfes uendus. Noxam autemab eo corpori impreflam delent acpahor- dei, u\ulia, vinum, olcum. Datur iuccus a gra- nis x. ad dracbm.vnius partem tertiam, puluis ra- dicisa granis xv .adclrach. /emiffem. Decodum ab vnc.ij.ad vr.c. iii;.
DcCucumerc fyluefiri.
MAN.A. C? ^ c y n agrionGrsci, Latini Cucumerem anguinum
0 VC 1 crraticura, vel fvlueitrem vocant. Elatenu vtri- que medicamen ex fruCtu faclum, Sicut Cucumer par- uus.)Solo frudtu a fatiuo differt,ait Diofcorides, quem minorem mulro hai >et,& glandibus oblongis firmlem, folia,Sc viticulas domefticoiimiles, radicem albam, & magnam. A masitvdinis vcr£.) Omnes eius paites amara funt c x Dio(conde,& Elaterium extremc amatum fccundum Gahnum, C v i v s fiiccuseftal- bus.)Nott boni Elaterij ex Dioiconde funt, vt fit albu, parum hu;nefcens,L'Euorehabcns,& leuitatem,amaril- iimum,& quodfacile accenditur. Malumeftquodvi- refcit,afpciuq; & nirbidiieit,medio coloreinter Eruu, ik cinCrem,ac ponderoliim. C alidae complexio- nis,& {iccxintenio.)Galenus parumcalidum dicitin iccuadoordine.E Tproprie quandocitrinefcunt.)Tepe- iriuos elie dicit Diofcorides cum folo tachi luccum ef- funfiunc. PJinius iurumno. Puro erroremquoqueelTe vbidicit,radiccscoll:gendas in fine veris. Modum fa- ciui li glatcriura late Diofcoridcs explicuit, quem ab eo fac lcdifce: cpotes: nam mudus Mefue concifus ni- imseft,& n.ancLis Educit per vomitum,& per ventre:) Dio(:orides. 6i voluerispurgare perinteriora,duplum lalis mifceto,& Antimonij quanrum fatfit,pilulasquc crui magnitudine ex aqua formaro, quas vbidegluue- jis,nqi:x' tepidx cyar hum iuperbibito. Si per fuperiora, ii ]un Eiare ium ref luito, & penna in eo madenre,loca
1 a fra 1 mf ; uam quanrum maxime potes, intima attingi- ro. Qjjpd ;'i advomitum di;iicilis litquicuratur,olco, ve! ; :mo vngucnto Elatciium refoluito. d i x i t Ioa- nit.ias.jNefcio andixeric Ioanitius, fcioautem Paulum fcr;p:i;fe,quod vacuatvt Scammonium quantitate triu obolyruin r. itu c imladis cotyla, & Diofcoridesquod traliit biicm,& pituitam.E dvcit materias qu? iunt
60 ■
A iniun<Suris.)Non cratprxtermittcnditm ,valere diffi- culter lpirantibus,vt lcriplit Diofcorides. Refoluit ap»-.- ftemata.) Radicem, ait Galcnus abftergere, difcucere, mollire,& Diofcoridcs veteres tumores cumpolenta difcutce, & cum Terebinchinapanosrumpere. c o n- servatvr fuccus eius criennio) Nullum ex me- dicamentis longiorexuo durare, ait PJinius, incipercq; a crimacu,Dio(corides a bimacu ad decennium efle pur- gationi apcum, Theophraftusducenris annis leruatum teftatur,quovero vecuftius,eoefte melius,d/xit Piin. d o s i s eius fucci adecem granis,&reliqua.)Dillin- Ctius Diofcorides integram mcnfuram dicens efle obo- lum,minimam femiobolum, infantibus xraduo fu/fi- cere,hoc eft,dicaIcho, podus videlicet quacuor granorii, maiocc copia elfc periculofum. Paulus dat tres obolos.
ABimatu ad decennium purgationied aptum Diofc.A tri- S YLV. matu mcipere , & nullum ex medicamcntis longiore aato durare, & quo vetuftius, eo mellius, icribit Plin.& duceutis annis " lcruatLim, teftatur Theoph.
CVcumeris agrejlis vfus fcrs- aboleuit medicis no CQ ST. Hrxtempeflatis,quiamedicamcntorum mitiom copia fuppetit. Vcnetijs tamcn non defv.nt pbarmaco~ pcei, qui ex elaterio catapotiaparatahabent a mulier- cnlis, & miferis anidiffime expetitumprafidium, quo etiam inemendabiles interdum noxas fubfequutas oh immodicam purgatiov.em vidi. In buins hiflorix de~ fcriptione btcc fercManar.aducrfario fuo Mefitz obij- cit, primttm de tempcramento dijfentire ipfum a Gale- no qui non in tertio calidorum ordir.e reponit,fed in fe~ cundo.Mox de colligends. huius radicis tempore. ver caim eligit: qua in rcfubeffe errorem putat Manard. qui (hoc vero , <jr in fuperiori capite de Iride annota- batJ fieri id autumno oportere arbitr atur. ^idducit q etiam controuerfiam interMefuem, Tlin.Diofc.Tbeo- pbrafl.de elaterijduratione. Hic triennio feruariait. Tlin.nullum medicamentum dixtius durare, incipere- que a trimatti, & quo vetu$lim,co ejfe mclim: Diofc. d bimatu ad decenium purgationi ejfe aptnm. Tbeoph. vero duccntos annos fcruari fcribit .Hxc Manar.O- mitto cnim c&tera,qu& tametfi odijplena, Mefuem ta- menminime perftringunt. Vcrum adhac paucis. De tempcramcnto calidiM ne elaterium fit,quam fecun- dus fit ordo, confulendus cffet fcnfiis diligcntijfimc , experiendumque obfcurine corrumpat id quod tertius ordopoflulat; antantum manifefle calfaciat,quodfe- cundm: & tunx demumdcborum grauium vircmm iudicio effet cenfeudum. T^os autem, vbi vires elate- rij perpendimus quas obtinere ait Diof cnecandipar- tus in peffo fubditum, & exccriandi venarum orifi- D cia, vtfcribitMeftx, qu^nonmediocris acredinisfur.t notA; cum Mef necnon, <jr ^iuic. ipfum tertium calo- risgradum attingerefacile perfuadcmur, quod tamcn Gal.in fccundo ordmc reponat,parest ,vt de fecundi ordinis fine mtclligatur, qui tertij imtio csi affin.is, de quo forte Mcf. & jLuic. intellexit, alioqui certequis huiusaut altcrim rci gradiis tam exaftc adflatcram didicerit examinare, vt omnibm fatisfaciat, non vi- deo. De legendd autem radicistcmpore, mea quidem fententia non tam fcriptorum ffetlanda efl autboritas, quam ratio confulenda. agreslis cucumis adeofru£fuu copia autumni tempore luxunat,vt quicquid vtilisbu- morisradicibus incrat, abfumi turngignendis, tu.n a- lcndisfruflibm oportcat, ineptum ergo id radicis col- leffioni, autvfui efltempus,quum fucco est inops.Col- Ugit ea dcincepsfefebyeme } & noua paratfutv.rc par-
mi

D E S I M P
Wialimenta , qur> fit, Vt veretriufqmm noua emittat germinci, aut paulo pofl quando copiofo fucco atque ytili eft pr&gnans: longefutura fit medico vfui vtili- or, qnam vnquam alias. nontemere ergo Mef.boc de- legit tempuj, neque autem iUi Diofc.reclamaret ,qui licet eruendis radicibm veluti commune tempmautu- nam fiatuerit, interdum tamen ipfemet alio etiam te- pore quxdam loiiigenda admonet, vtarum, & album elleborum in mejfibus. Quodfupereji, de elaterij du~ ratione qnum tam diuerfa magni illi virifentiant, er- rare nullum certe eorum dixerim: nobif tamen, vel Mcfua, qui aliornm posiremus expericntia fortaffe didicit contra fe babere,quam illifcripferint,vel etiam Diofcoridis fententia magis arridet: quandovix fieri poteji vt condenfatibuiusfucci licet crafji, & qui tere- dines nonfentiat, vires longo temporenon bebefcant. Sane elaterijparandi rationem breuifjime Mef innuit, Diofc. late docet, neque a Diofc. in eoparando eji di- fcedendum. ^Atqui admonendi funt pbarmacopxi, quando Diofc.carnofum cum eo bumore quifeffo cucu~ mere effhiit, colligendum docet; non quicquid carnofi cucumeri inejl ,vt affumant velle ,fed quod b&Jit cri- bro ,folet enim p mter tenuem bumorem cralfius etiam quiddam, & vifcidum efiuere, quod cnm lentorisgra- tia quoprxditum efl, tum ob denfitatem cribriprobi- betur in craterem Jttbiecium defcedere. boc ergoprxci pit Diofc.elidi,vt defcendat, quod reliqmm e's'c,mutiie
CENTAVRIVM MAIVS.
L I C I B V
E eJl,eo tFtum muco cxcepto,quod intem& cucumeris fu- perjiciei inb&ret. eji autem id ungue lemter ahraden- dum,fimulque cumpricri elidendum ,vtd cribro infi~ biettum vcvs fiuat. Quodftperejl tum cncumeris cer- pus, tumfemina Diojcoridis pr&fcripto abluendum, ac eodem cribro, <&- fubieffo cratere excipiendum, quicquid ejluit. O^a autem re abluendum, quum Dio- fcor.aquam, aut dulccm, aut falfam, aut mulfam pro- ponat,nobis tamen magisctiam arridet cydoniorum fuccus (quifrucfus elaterij paranai tempore maturi funt) quo interdum vtiJe affirmat Ioan.Tomellus pbar macopaus diligentifi. Bucentaurum Venetijspro infi- gni babens. cobiberi enim elaterij violentiam, & cor- roborari ventriculum boc pafto pro ccrtobabeo, vt etiam id non prxteream, quod iile tejiatur, paratum boc pacfo elaterium nunquam fitum admitterc. Dc p probationc elaterij confulendus prtcfertim Diofcori- des. Sed quod is flammis admotum facillime jr agra- re afferat, Tbeop. contra lib. de hiji.plant.Q.&Tlin. lib.zo.lucernam extingucre fcribant; qnando experi- mento diligentijfimus Matbiolus comperit extingui non accendilucernam, ob excitatum ,fcilicetinhumi- doa calore fiatttm; arbitrandum, vtidem ait, in Dio- fcoride fubejfe meudum.
CENTAVRIVM MINVS.
ANT.
Maiut
dr<tch. dudt datur Dio- fcor.& Gal. fninus ad dracbmArn •vrtam , & dimtdia co- ctum ad di- mtdiai in a- qux co:yla. fanl*
T)e Centanrea. Cap. X.
Entaurca. f Aliamaior. Alia minor.Tn tcr qaas diftingufimr .pprietates nota;. E l b c t i o. t Minor melior efl: in omni re, f cuius florcs, & crura colo- rcm habcnt citrinum palearem,f & meliorpars
plant.x funt flores, & ferninaipfius.tEtmelius tepus colledtionisipfius eftprincipium jcftatis.
Complxio , & proprietas. t Calictacom- plcxionis eil:,& ficca: m fecundo, & dixit llufus, cftin principio tertij,t&eftcompolitacx parti- bus tcrreis aduftis in partedantibuseiamaritu- dinem,& cx partibus non aduftis, cum permix- tione aquofitatis,a quibus incft ei ftvpticitas. Et

DE SIMPLICIBVS-
G i
cftia ca dedulcedine aliquid a partibus acreis. A Et in ipfa eft ex acredine aliquid a partib 9 lgneis. Etamaritudoinea plus eftftvpticitate ipfius,& ftypticitasplus dulcedine,& acredine,&acredo inipfa eft remifla fine mordicatione.quareeft cx maxime curantibus vulnera, immo figillan- tibus ea. Immoeft ipfa abfterfiua, exiccatiua, confumptiua fuperfluitatum, «5c folutiua vetris. Et quando fuperfluit purgatio ex ca, folutione educit fanguinem. Apentenim orificiavena- rum apertione fanguincm manare faciente. Dubitauit enim Hermesineade eoquoddici- tur quod cft aperitiua venarum,& effufiua fan- guinis,cum fit figillatiua vulnerum,& fanatiua. Adhuc autcm dixit Alkindus. Confert fputo ianguinis,& aggrcgat ad retentionem eius,& fi- gillationem loci manationis ipfius, Inquit Hc- b ben Mefue. Satisfacit inquifitioni perlcrutatio compofitionis ipfius, etenim in eaamaritudo, &ftypticitas funt ficut dommans, qua: funtad aggrcgandum magis, & fit prima confccutio operationis pcr ipias. Adominante enim vir- tus promptior. Cum autem fufci taturcali di tas ipfius, & acrimonia poft longam eius a&ionem cum agitationein corpore,fitconfecutioopera- tionisavirtutc fubfiantice acuta; ipfius,& cali- dx,qua re opcratur quod diximus, & non fem- per,fed illud proprie quandoexca purgatiofu- perfluit.
Rectificatio. Eft cx facientibus folu- tionem tardam, & eft conturbatiua, & aperiti- uaorificiorum venarum. Confortatur autem eiusoperatio cum aqua mellis,&oxymelle, & c paucofale.velcum aqua decodtionis ammeos mellita proprie, & fal gemma. Et rcmouetur cumhoceodem nocumentum fecundum. Et xemouetur tertium adminiftrando aliquid de maftice cum ca. Coctionem autem,& contri- tionem ad plenum fuftinet.
Po s s e. fSolutione cducit phlegmacrudu, &ptoprieminor,& cholcram citrinam,&ma- teriasa iun<fturis,& mundificat neruos,&con- fert doloribus eorum, f & confert ifchiadicis iuuamentum magnum emplaftrata,&clyfteri- zata. Etfimiliter emplaftratio confert dolori neruoru, & contritioni lacertorum, & proprie eum micapanis,& fale pauco,& melle vcl oleo. fEt eft medicina oppilationum hepatis, f & Iplenis . & prouocat meftrua, lanat dolo- ^ remmatricis,& educit foetum. Etconfertco- Iicje, & dolori ventris. & interficit vermes, & folutione cducit eos. Iuuamenta autem ex re ftipticitatis eius funt,quoniamt abfcindit fpu- tum fanguinis, f & fanat vulnera, & mundifi- catea,&confolidat,&proprie dithcilisconfoli- dationis,t&propriepuluiseius. Etvnguentum fad:um cx ea,& vinum decodtionis ipfius eft po- tusadhoc,&propriead fiftulas,& vlcera mali- gna, f& quidam dixerunt fuperftitiofe,quo- niam fi coquiturcum carnibus,confolidat cius partesdiuifas.
Do s i s eiuseftatertia vnc.i.vfqueadync.i. &s.&indeco6lionibusab vnc.i. vfquead iij.
T>e Centaurio.
C d P
X
Entaurium eft maius,& minus, notis S YLV. plunmis diftinguntur. ad omnia mi-
r, " ■ , mareftvuL
nus eli prxltatius 5 iacjue fuis floribus z ar f rha f°- pallidis,&citreis aciemine. Colligi- Gai. ndi'i tur Aeftatis mitio. Calfacir, ficcat ordine f fecun- do,vel cum Rufo terti; initio: conftans terrea lub- ftantia ob vftione valde amara; & alia terrea non adufta,aquofie mifta,qua modice aftringit; & ae- «unhaaen> reaparumdulci;&ignea fubacri finemorfii. Ob hoec,vlcera & vulnera cfficaajlime curat,& gluti- nar. terget enim,ficcat,excrementa confumit. Al- li vacuan -
r r • i ■ " j -i • m,rM
uum ioluit aliquado tam violenter, vt aperiat ora
venarum,quibus fanguis emanet. Qua de re dubi- di ^ g J .
bitauit. Hermes,pra:fertim, cum vulnera cogluti- «a
net,& ianet,& Alkindifententia,fanguinisfputo * &
conferat,ip/um fiftendo,& apertam vafis partem vacuare.fi
glutinando.Sed ambiguitatem lianc foluit fubfta- c ,fehZdewij
tiarumin eopracipuarum contrarietas,amare fci- c " ur - adut -
1- o 1 1 • • /1 • • k pta.et coutd
iicer,cx hac Jargions itypticx^qux pnma cogen-fadaturma. do agit,c ]Uod a dominate /ubftatia hxcfacultas fit '(Z.Lctcm- ad agendum promptior. poft longam autem eius Zn,auZ°7» adtione calor mordax ex acri fubftantia excitatus, a ' ale ^"" corpus agitar, & noxas pra*di£tas affeit,non fcm- d,o/c. per tamen,ied quado immodice purgat. "j" Purgat autem cetaurium prarfeitim minus, pituitam cru- dam,bilem fiauam,& materias alias etiam a ner- uis,& iuituris,& h^c tarde.Ob ld harum partium efte&ibus confert,vt etiamifchiadi,clyftereinie- ctum,vel cataplafinate impofitum. Mufculis item attritis, led cum panis mica, fale pauco, & melle, vel oleo. Obftru&ione hepatis,& lienis fanat.co- lico dolori,&ventris prodeft,lumbricos necat,& vacuat,menles mouet.vteri dolorem fanat,foctum educit.Styptica vero fubftantia iputum fanguinis fiftit,vulnera glutinat,vlcera etiam dyfepulotica glutinat, prxfcrtim puluere per fe vel in vnguen- tum coacto, ac etiam potu dccodti lpfius fittulas, & vlcera cacoethe fanat. Ambitiofe autem quida ab eo carnibus diuifis incodto eas glutinari aiunt. Cum mulia,vel oxymelite, & iale pauco,vel de- cocto ammeos mellito,& lalcmgcmwcehabenti promptius purgat,& clcmentius. Maftiche autem addita,venas ab eo aperiri prohibet. Coitionem & trituram perfed am fuftinet. Datur a tertia par- tevnc. vnius v/que ad fefcunciam. DecoCtoau- tem ab vnc.i. ad vnc.iij.
De Centmrea..
CEntaurium hoca Chirone Cetauronomeaccepir, M A NA, a quo et Chironium didtum eft, quii folo nomme cu minore conueniat. Imperiti (vt Plinij verbo vtar) in- uicemvtruque confundunt,q<3&fecifTe Mefuenfacile eft videre,cum de vtroque eodecapitercripferir,& vires vtnufque indifcriminatim comifcuerit, fecutus in hoc, ficuti in plerifque alijs,Auicennam.CENT a vre a alia maior,alia minor.) Maiore nfi feculi herbarij ignorates, minorem q humedtiore fimul & pinguiore loco nata in maiorelogitudincadoleaeritjjpeaiinpeiitis veditat.alij paulo iblertiores herbaproeam6ftrat,folijs ( pkerualla binis,internaparte viretibus,externa cadicatibus,falice
Mefm. L maiori-

D E S I M P
maioribus,Horeluteo. Si quis rarncn benecofiderauerit hotas,quas Diofc.& Plin.maiori Centaurio adfcribunt, easita quadrare cognofcet vocatonunca vulgo Rheo pontico,vt n ulli rei magis. Tertiu eft pntterhxc genus cognomine Triorchis,qd, nifallor,fuit olim mihie Li- guria allatum,minori non multu abfimile,ied loge ma- gis aluum foluens. Minor melioreftin omni re.) Fal- ium eft hoc,alia enim in re vtraque melior, c v i v s Ho- res,& crura colore habet citrinu palearem.) FaKum efle hoc,&resipfaoftendit,& Diofc.authoritas: Horecnim conftatin puniceo purpureum referere,qualiseft Lvch- nidis Hos.melior parsplantrefuntflores.)Radiceinu- tile diciit Diofc. & Gal. ramos vero,magisq-, folia,& Ho res,vtiliffima. " e t melius tepus collectionis eftprincipiii ^ftatis.) Diofcorides vf diftintfirius locutus,dices,cxpri- miturcum pngnanseft/emine. Auicennadicitnafci vtrunque tn fine vens,qd fi eft verum,no video quomo- doinprincipiozilatisperfe&a:eflepoflint. Calidae compiexionis eft,& ficcae m fecundo.) Nec Gal. nec Se- rapion eas reponunt in vllo ordine, Auicennain tertio. Si quis vero re&e naturam vtriufq; examinauerit,dicet minore efle calidiore, no vfque adeo tamen,vt ad tertiu ordineafcedat. neft copofitaeftpartibus terreisadu- ftis,dantibus eiamaritudine:&ex non aduftis,cum per mixtioneaquofitatis, quibusineftei ilypticitas,&eft in eade dulcedine.) Confundi hic vtriufq; qualitatescofi- deranti res rpfis,&legetiti Gal.facile conftat: de maiori enimitaloquitur Gal. Radix ficutiin guftu contrarias qualitates,ita in vfucontrariasoftenditoperationes: gu- ftui enim acris fimul & adftringens, cum exili quadam dulcedine feoffert. Deminori vero,q? dominatur in ea amaraqualitas.qusexigua: cuiufda itypfeos.i. adftrin- gentisfaporiseftparticeps. Solvtione educitphleg- ma crudum,proprie minor,& cholera citrina.) Modus loquediinnuitde vtraq; hatftenus Jocutu,& hanc ipiam vim,pituira:.fl & bilis purgadx,vtriq; couenire,licet mi- nori magis:cu th Gal. & Diofc. minon tantu hoc afcri- bat: & Paulus purgare bile,& mucos dicat. e t confert fciatica:.) Hoc et priuilegiu minoris eft folum,de eaera fcribit Gal.fere his verbis; Decodlii herbas nonnulli cly- ftere inijciunt ifchiadicis,hoc eft,his q coxedice laborat, vt biliofa & crafla educat. Qnaut adeo vehemeter ope- rat",vt ianguine vacuet,tuc magis iuuat. Et cotritioni la- certo ru.De maiorefcributDiofc.et Gal.q> dat adrupta, & couulfa. Et eft medicinaoppilationu hepatis.) Succii minoris in hocafle optimum lcribit Gal.Spleni.)De eo- de minoris fucco dicit Gal. bonum efle durato fpleni,& potu,& extrinfecus applicitum,Et prouocat meftrua,& educitfoetu.) Eidem fnccohocadfcribitGal q>fuppofi- tus menfes educit,& fcetu:de radice vero maioris ,q5 me- fes prouocat,mortuos fatus extrahit,viuoscorrupit,& deijcit. Et Diofcorides,q 5 radix maioris adcollyrij te- nuitatem era/a,fi iubdit J ,mefes & partus euocat.S an at dolore matricis.De radice maioris fcribit Diofc.q? pon- dereduaru drachmaru pora, vuluarumdoloribuscon- fett. Valet co!icx,& dolori ventris.) De maiore fcribit Diofcor.quodtorminibusporamedetur. Abscindit fputum fanguinis.)De maiore fcribit Diofcor.g, porain aqua,fi febris adfir, fi no adfitin vino, fanat cruentas ex creationes. et fanat vulnera.) Vtraque huius virtutis eft particeps.De maiore.n. ait Gal. manifeftariadftringetis eius qualitatis opera,in vulneru glutinatione. Et Diofc. vtile dicit vulneribus,& q, in eu vfum recens tudit. De minore ide Diofc.q? tufa virens,vuIneraconglutinat: & Gal.q? magnavulneraeafananturadhuc vindi .et mu- dificatea,& confolidat, &propriedifficilis cofolidatio- nis.Hxc videntur de minore intelligeda,de qua fic ad li- teram fcribit Diofc.Repurgat vlceta antiqua,& adcica- triceadducit:& Galenus,antiqua,& ad cicatricem diffi- cillime euntia vlcera, per eam ad cicatrice adducuntur. Et propriepuluis eius.) No fic Galenus,fed q? herba ad huc reces:& eodem modo Diofc. Et quidam dixerunt.) De magna hoc fcribit Diofc. quodcoalcfcuntca carncj.
LICIBVS-
E fi cucontufa fimul coquantur. Et proprie ad fiftulas,& vlcera maligna.) Deminoredixit Gal. q> exiccata,exic- cantibus,&glutinatibus mifcetur,q finus,& fiftulasfa- nare poflunt, ac maligna vlcera,duntiesque emollire, nulla de potu fadta tunc mentione. Dari ramen ait fuc- cumaquibufdam inneruorum paffionibus bibenduni, ceu ficcantem fimul,&abfque moleftia vacuante. Eun- demcum melle illiniri oculis :purgatcnim(vt inquir Diofc.)ea,quxobftant luminis claritati. Maioremprx- terea valercad fpirandi difficulratem, & antiquam tuf- fim,tradunt Galenus,& Diofc. additquehiclaterisdo- lores.Dofis.)Diofcorides,& Galen.dantduas drachrnas maioris, Paulus drachmam vnam feminis minoris,in cotyla aqux ad medictatis confumptionem coch.
COnfunditur certe a Mefne,& ^Luic.centaunj ma- ioris,& minoris biftoria boc in loco.neqite vero, cjuamuis vt alii etiam adnotarunt,ex viribus quas ma- lon Diofc. afcribit. aliqua ctiam minori appofitx affi- gnari pojfint; nos tamen quo paffo tueri bos pojfimus, Jatis videmus.7<{on ett tame vt bos magnos viros quis acrius perfequatur,quibus verifimile efibonoru libro- rum defuijfe copia: & pro veris Diofcoridis libris col- leClaneapotius aliqua fuiffe fuppofita. v?ide & f(pe- nirneropro Diofcoride,Taulum,&p y o Tanlo autGa- leno alium,atque alium acciri intejiimoniu videmus . J\o/i erit ergo utnos hac in re magis anxie laboremus, quibus vnam rerum ueritatem perquiredi Jiudiumpro- pofitum ejl. lllndpotiusexploremus,quando maius ce- taurium fatis conflat a Bjpapontico vulgarinon differ- re,an minus ea fit planta,qug paffim oflenditur, & Tu- fcis mulieribus biondelU nominepro conciliada capil- lisjiauitievfuvenit,inriguis,& fyluejiribuslocis fk~ pijfime,frequenter vero etiam in faxofis proueniens. I Hatienus porro nullus buic opinioni fuffragium no de- dit. inie&us tame etiam bic eft nuperfcrnpulus.fi enim minus centaurium origano,aut hyperico eft fnmle,J'o- lio rut£,frutlu tritico fmili,vt ait Diofc.vulgata hion- della origani bypericirut&ve neque folia,nequeJiipite babet{neq; frultus tritici gerit,vtvidere paffimlicet. Ob b(C igiturfufpicaturperitiJi.^Anguillanusfnec fane temere) bacplanta verum non effe centaurium minus: ad Diofcoridisq; hifloriam,plantam aliam,qux in Bo- nonienfi,&Tatauino agro oritur verius accedere. C<e- terum fi quisme dcbacre intcrroget,etfinonnegarim eam Eononienfis,& Tatauini foliplantd bifioritx, Dio- fcoridis aptt? reff>ondere;biondella tamen minus cetau- rium non effe obea,quebic obicCla funt,nofacile admi- ferim.Trimu enimfidquod ide ^Anguillarius animad- uertitJfoliaDiofc.nonplane fimilia rut& folijsfacit,vt P y uellitis,&alij vertut:fed cpvThx ait effi ^iK§K V7riq- IahkhaiGzrig TSJHyxvQV folia.fciliceteffe parua,&prx- Ionga veLuti ruta,qualia in biondella ineffe nulla con- trouerfia efi. cetera vero,quod fcilicetorigani byperi- aue,{iip itisp r&fertim rettitudine fimilis fit,& quod et tritici ctiiufdam,fcd minus,ac longius femenproferat; mfi fenfu,atque adeo vfu ipfi fallimur,res efi de qua qs ambigat,indigna.fed h&cfatis.Vnum fcribit Mef. hoc in loco,quod ridiculu uidetnr,fuperfiuo centaurij mino- ris vfu educifanguinem.Atqui fobtjcict aliquisj nonne medicamentum quo uis maiori mefura,velfrcquentius exbibitum idemprxflat?Dignum c-rgo animaduerfione videtur,cur id velu.tipecuiiarc pharmacibui 0 fcribat, quod commune efi oibus.Sedpar efi,vtboc in locogr.i- uiffmifcriptoris buius diligentiam fpcficmus. Quu nn nus ccntauriu afiringcnte, & fanguinis reprefforia vi
excel-

DE SIMPLICIBVS- «i
txcellat,adniirabile hoc videtur,vt idefanguinis quo- A conturbatiuus, & faciens naufcam: & ineftci
virtus educendi per vomitum,& per ventrem:
qneflnore pariat .Ob id ergo ne quis animaduerfatantu ajirictoria facultate in co propinando fit promptiorrfe periculo admonet. Ita & in aloe,qu<e aftringente infi- gni facultate poliet, ed:tttoriam vim fanguinisinme- moriam ob iii reuocauit,nequis conjiringente pnavi injpeffa in illa exbibenda purgandi gratiaejfetauda- cior. T^on boc crgo afiert Mef. veluticentaurij, atque aiocspropmm,fed de periculo commonefacit. Tul- chre v:ro,quo pacio contraru hxdux facultates vni inejfe medicamentopoJJint,etiam docct.atque hoc ficu- ti qu&Jlionidealoeanteapropofitfi fatisfacerexptdpo teji: ita idnon confutat, quod fupra dicebamus ,pro- ■priam hoc aloes naturamJ'equi,quod ducatfanguinem: natura propria nomine,& manifeftis } & occultis etia qualitatibus intelleffis.
CARTHAMVS.
B
^Dc Carthamo. Cap. XI.
Arthamus duorum modorum eft. D domcfticus,& fylueftris,& quidam, quod nil cft ex Ipjci ebus ca rtlVami:& clongati funt.
" E le c t i o . C a tliaifiUS de quo loquimur tft dQmcfticus,& melior pars plantx cius,cft lcmcneiU3. pol illud,ftos eius. Et mclius (e- mcn cft,quod cftall um,,& planum, crafTum,& plcnum : cuius mcdulla eft vnduofa pinguis, &cortcxcft tci.uls. Etrnelior flos eft quicft fi- cutpilicroci.
C ompl3xio, & p r oprictas. f Caldxcft in primo,& ficc.t in fccundo: & flos cius cft mi- nuscalicius. & lilueftris eft calidibr,& ficcior: cftenim iueo virtus lacticiniorum remifta. Eft autem carthamus abfterfiuus, aperitiuus,&
& eius nutrimentum cft prauum,& multum nocens ftomacho: & dicitur quod cafcatlacin mammilla,& ftomacho.
Reciificatio.) f Nocetftomachofa- ciens faftidium: & eft tardx, & debilis folutio- nis: f & dimittit veftigia lenitatisin vifceribus. Emendatur autcna primum nocumcntum cx co,permifcendo ei aliquid ex medicinis ftoma- ticnis,ficut anifum, propne, & galanga, & ma- ftix,& fimilia,& confortatur ei iolutio, & emen daturnocumentum,quod imprimit in intcfti- nis, permifcendocum eo aliquid ex medicinis acutis,(icutcordumeni proprie, & zingiber, & ial panis,& fal gemma,& fimilia. Inquit Paulus. Accipe medullx eiusdrach.io.cordumcniau- reum i.facexeis granaficutciccr: &da.drach. j.foluitcnim fufficienter. t Dixit etiam,Liga ex medullaeiusquantitatem fufikientem in pan- no: &fufpencfein oxymelle quando coquitur, & erit folutiuum,et proprie/i fueritoxymel fcil- liticum. Inquit Alkanzi. Accipc medullxip- fiusaur. 12. penidiarunaaur.4. cordumcni, zin- gib. anaaur. 1. aggregentur omnia cum melle. &fiant formx iicut nuces,& da vbi oportct, vnam,vel duas. t Et dixit Galen. Decoquatur medulla eiusin iurcgalli,vel gallinarum cum lpeciebus, & propinetur vbi oportet. Et dixit etia,ex medullacius, & tertia ponderis ipfiusex amygdalis, & fexta expincis, aggregcnturom- niacum melle cocto,&fucco lcillx: fit lohoc iuuamcntimirabilisad ea,qux dicemus. Extra- hiturabea olcum iuuamentorum multorum, & eius operatio cft ficut operatio olei dc ben,& oleiamvgdalarum.
P o s s e .Solutionceducit phlegmapcrven- trcm,&vomitum,& fimiliter aquofitatcs. & va- letad xgritudinesex cis,Hcut cft colica:&cly- fterizatus valet fimiliter, & mundificat pcdus, &pulmonem,& proprie lohoc prxdiCtum, & ali; modi adminiftrationis eius,&clarificatVo- cem: & fimiliter olcum ipfius,& vfusipfius in lpermate augmentum efhcit. tFlos vero eius cum aqua mcllis,reniouetidcririam.
D o s 1 s eius eft a drach.4. vfquc ad aureos quinque , & fioris eius a drachm. 1. vique ad aureos 2.
De Cnico.
Cap. XI.
Nicus eft agreftis (nam quem Indicum SYLV. addunt,&nil vocant,cnicusnon efl) & fatiuus, idemque melior, /emine dmf.t.Du- prxfertim,&eo albo,magno quali 1 plano,pleno medullx pinguis, ccrtice v- nui . Nec inutilis efh flos, croci piloruin efu- m e . Calfacit ordine priino, frccar fccundo. a- Gl.iCJ.fi greftis calidior, ficcior. minus flos. Piruitam- " d """ &aquas vomitu - & deiecbone vacuat fumptus. Sl clyftere inieftus. Ob id morbis inclc nati^vt co lico afledtui,& fimilibus ccnfert. Thorncvm quo
^ Mtur.
que ,&pulmonem expurgar,prxfcr:im cclegnia-
L 2 tcie-

D E SIMPLICIBVS.
tefeqliente,& oleo fuo. vndc& vocem claram E $.detuendafanit.aloe cnicumpr&fertin fenum alu»
laxanda. Aititem Mef.relinquihoc affumpto,in inte- fiinis,lenitatis vesiigium :cuius contrarium Gal. fenti- re videtur loco citato. C&terum leuia h&c funt,ne dica
% feabundum eft,ac conmrbans. Facultate eft latta- °/ l0 f a ' f rimum ™ im f l m ^twordine calidu cnicum ' facit Gal.extra admotum,quis no videt, Mefu& de cni-
co verba fieri rationeprgfertim quapurgandi vim ha-
bet,&intus afiumitur <? jtc fi inter c&tera purgatoria
hoc <Auerr.laudat;non tamen is vetriculo obeffe negat>
neque carere eum omni culpa aj]brit,quem fme timore,
fal panis,fal gemma»,addita, aftionem ipfius cele- idesi non admodum violenter ait pituitam expurgare,
rant,& lntertinorum noxam prohibent. Sic me- neque Gal. pro laxanda fenumaluo cnicum aloeprx-
dullce eius drach. i o.cum cardamomi aureo vno fert,quia ventriculo magisfit vtilis,aut omni noxa ca-
in catapotia cicerum magnitndine. drach. 5. fiiffi- reat;fed quia minushabet medicamentofi.alioqui etia
cienter purgant Paulo authore. Eadem medulla & Diofcor.aduerfarihunc ftomacho confirmat; & ob
panno Jigata, oxymeliti, praecipue fcillitico dum p eius pinguem oleofamque fubflantiaminnatare vetri-
coquiturmer{a, purgatorium idfacit. Medullrc culo,acnaufeamcocitare,ratio ipfa,velnulloajferen-
fapT^tr r eddit: fpcrma quoque vlu auget,(cd alimentum tioneimijcet eft prauum.Stomacho valde noxium,in eoque,& mammislac diciturcogere.Faftidiendum,acnau-
w u pituitet" *— A
$n quAm re
'TcTmentu r i arum plantarum,{ed remifta:terget,aperit. etiam ^usrrc p. flore cum mulfa lderum fanante. Ne ventriculum l«dat,ei mifce ftomachica,anifum,galangam,ma- ftichem : aeria vero, vt cardamomum, zingiber,
eiufdem aurei duodecim,penidiorum aurei qua- tuor,cardamomi, zingiberis,ana aur. vnum,cum melle formabolos nucis magnitudine. Da vnam, vel z.Medulla eademex iuregalli,vel gallinxcu Ipeciebus pradi&is cofta idem proeftat Galen.Vel mcdulla: eius drach.j. amygd. drach. 1. ftrob ylo- rum drach.femis,cum melle cofto,& fucco lcillx, fac eclegma mirificum in thoracis aftcdibus. O- leum exeo feminc, vt amygdalis, & balano my- repfica, extrahitur. Datur a dracb. 4. ad aur. J. Flos a drach. 1. ad aureos duos.
Be Cartamo.
te,manifefie docet. Ita etiam an in inteflinis lenitatis veftigiumrclinquat, an contra exiccet aluum ; licebit cuique vt ratione,cnici animaduerfa fubfiantia,explo- ret:quam,quum pinguis,& oleofa fit,leuigarepotins, quam cohibere aluum verifimile efi. De Galeno autem vbinam loci,&quibus verbis id innuat,quodManard. putatfiondu vidi,quu tamenlibrifexti detuen. valet. locu pcurrenm in quo delenieda fenu aluo verbafacit.
DeTten. Cap. XII.
En eftgranum almcfus, Sceius aliud magnum,aliudparuum. Magnum autem eftin magnitudine fructus a- uellance | triangulatum.Paruum ve-
mama /^Nicum voeant Grxd,& Latini,Cartamusiam c? uenanx jtnanguiatum.raruum ve-
!\iaina . ^ pit did .D v orv m modorumeft.)Diofcoridesde u roeft ficut cicer,&vtrunque habet medullani vnico loquitur, Theophraftus duo facit genera fylue- vndtuolam,lcnem ,&albaiTl. ltre,& fatiuum.G alidvm eftin primo,ficcu in fecun-
do.)Sic Auicen.prarcepror huius. Galenus autem,£<, s
Paul.calefacere dicunt in tertio,fi quis extrinfccus vta- tur .NocET ftomacho.) Laudateum valde Auerr.nobi liorem efledicens omnibus medicinispurgantibus,&:
qaod pituitam euacuat abfque timotc. Sed& Gal.lib.f. falubrium, prxfert Cnicum Aloe, in foluenda aluo fe- num,per triduum adftridta. Dimittit veftigialeni- tatis in vifceribus.) Galenus loco fupra allato,potius vi« detur contrarium dicere.) Inq_vit Paulus. Paulus co- quitdrachmas quinque,cum ptifana, & paucis (alibus, vt educataquam,nec meminit Cardamomi. E t dixit Gal.) Nefcio vbi dixerit Galen.fcio autem Diofcoridem dixifle,conrundi eius grana,& dari cum aqua mulfa,aut galhnacei iurc. Et dixit etia)Diofcorides fic defcribit:
Elect 1 o.Maius Icolume eft.Paruu vero ma- lignu eft.Magnu aut meli 9 eft.cuius cortex eft al- bus,planus,tenuis,&cui 9 medulla eft alba,lenis, rnultx vndluofitatis:& t q3 eftantiquu meli 9 eft recenti. & paruum melius eft fubnigrum decli- nansad albedine,&cuius medulla c'd vncfluofi, alba, & lcnis, & antiquum melius eft recenti.
Complexio , &proprietas. f Magnumca lidum eft in principio tertij: ficcum in lecundo, & in ipfo eft humiditas fuperflua cum acredine, f &eftincifiuum,abfterfiuum,mudificatiuum. & apcritiuum oppilationum, fubuerfiuum,vi- fcerum conturbatiuum propter humiditatem
Cnici albi fextarium, amvgdala: thafia: tofta:, & expur- eius fuperfluam, prxparans ad vomitum & mi-
gata :cyathos 3.anifitantiinde,vt Cnici,aphronitridra- H nus fortius eft in omni re, faciens operationes
c hitiam,ficuum ficcarum numero 50. interiorem car- difficilcs, & laboriofas perducentes ad cafum
ne. Galenus Cancas,& Cnicum mifcet a:quo pondere. virmtis ,& fudorem frigidum.
COST. T~*\Iofcorides Cnicitantumvniusmeminit: eiusta - Rectifi c atio . Parui prohibcndaeft admi-
X-J mengenera duofacit Theopbr.6. de hifi. plant. niftratio,nifi in emplaftris,& fricationib. & olei
quod innuere idem Diojcor.videtur de femine etiam ipfius fimiliter nifi in vnctionib 9 .Magniaut ma-
rufo faciens mentionem,quod alioqui in vrbano efl ca- litia eft corrigibilis. Et sut ha'C corrigibilia in ip-
didum. Mefues quum vtriufque meminerit,vrbani ta- fo. t Nocet enim ftomacho faciens in eo fubuer-
men hifioriam folumprofequitur,quod hic inpurgandi fione,& eft laboriofie folutionis & tarda:. Et nos
vfum aJfumitur.Sunt autem & hoc in loco rix&.ac pri- quidem diximus in canone,qd aflatio eius re/ol-
mum,quum Mef cnicumcalidumprimoordine,&fe- uitabea,&maturat humiditate fuperfluam,&
cundo ficcum faciat: Galenus & Taulus calfaceres acre, caufam ad fubuerfionem, & nau/eam, &
aiiitin tertio,fiquis extrinfecus vtatur. Damnatetiam dimittit ei, vt fit folutiuum per ventrcm tan-
cnicutn. Mef. quod obfit ventriculo : M contra laudat tum. Semen autemfoeniculi,&anifi cum eo re-
eum jHienoes, & nobiliorem c&teris medicamentis ftificat nocumentum primum, & proprie mi-
ejie ait,quoipituitam abfque noxa educat. lta & Gal. xta decoftioni ipfius.Et fiut ex medulla eius poft
codtio-

DE SIMPLICIBVS- «j'
coftioncmipfius, &mcdio ponderiscxamyg- A qucfrigidum mouct. Obidnon vtendusetiam
olco,mli emplaftro, vndione,cataplafmate. Ma-
dalis dulcibus,& mcllc paflularum formseficut auellana:,& luntiuuamcnti magnivbioportet. Opevatio dccodlionis eius. Accipeex eis inte- gris quantitatem, quam volueris, & inuolue in pafta,& coquein cincrc calido, vel extraheme- dullamcorum,&contere contritione multa,& pone cx feminibus,& lpeciebus aliquas,&in- uoluepapyro,& defuper inuoluepaftam,&fac iicut iuperiusdiximus. f Olcnm autem eius ex- trahitur iicut ojcum de amygdalis.
P o s s e. f Per vomitum, &ventrem educit phlegma crudum, & cralfum, & eft mirabilis medicina adcolicam phlcgmaticam,&vento- Jani)&etiam clyfterizatum,&fuppofitum. Et fit emplaftrum ex medulla eius, & farina hor-
gnus ne ventriculo noceat, facit aftatio, vt inca- nonibus diximus. Eaenim humiditatem excre- mentoiam, & acrem horum fymptomatum cau- fam coquit,& reibluitj tuncque foJum deieftione purgat. Adduntur prasterea ipfi,prar/ertim co- quendo fcmen anifi,& fccnicuii. Ex huius autem ita co£ti medulla cum dimidio pondere amygda- larum dulcium,& melle vuarum paflarum,forma: hunt auellanarum eftigie. Ipfi autem frudtus inte- gri,vcl potius horum medullar multum trita: aro- matibus aliquibus, vel amii, & foenicuh femine adiedo, inuoluuntur papyro, & inaza, poft co- quuntur fub cincre calido. Oleum autem ex his
dci,& melle, & reloluit apoftcmata,& icrophu- b extrahitur,vtexamyedalis. Datura drach.s. ad las. tEtcmplaftratut fuper hepar,&iplenem, drach.i. & icmiftcm. cc propne cum farina lupmorum, & lpiea,&
SYLV.
confcrtduritieij&oppilationi eorum. Benau- temparuum emplalhatum a-gritudinibus iam didiseft virtuofius: & fimiliter oieum eius: f & cum mclle rantum vaict fimiliterad a:gritudi- ncs neruomm frigidas, ficut eft contradio,& ipafmus: calefacit enim cos, & lenit duritiem eorum,& nodofitatem. f Oleum autem de bcn notum confcrt veftigijs vlcerum, & lcntigini- bus,& foeditaticutis,& morphes.Etdiftillatum inaurem confert dolori eius,&ionitui inipfa, &furditati, &iibilo.
Dosis ciuseftadrach.s. vfq;addrach.i. &s.
*De Balano myrepjtca. £ap. XII. q
Alanus myrepfica,ideft glans vnguen- tana,fruitus eft, magnus quidemnu- cis auellanx magnitudine,triangulus: paruus vero ciceri fimilis,malus: vter- <jue tamen meduJla Jeni, & vnftuoia. Magnus eft praftantior, prxfertim fi vetus eft: cortice eft albo,la:ui, tenui, medulla intus alba,leni,pingui. paruus,fi ex nigro albelcit,& medulla cft alba,le- ni,pingui,& vetus,eft innocentior. Calfacit ma- iorinitio ordinis tertij, iiccat iecundo. Humidi- tatemhabct cxcrementoiam,& acrem,qua ventri- culum fubuertit,nauieam excitat,viicera contur- bat. Pituitam craftam, & lentam vomitu, & de-
De Ben.
GRarci balanum myrepficem,Larinivnguentariam M ANA. glandem vocanr Piinius & Aerius myrobolanum jiominarunr,diiier(a quidem voccjed eodem /igmfica- to: quod fcilicer,vt etiam Marrialisair,ex vnguenro co- iler,& ex balano:res, vtolim celebris,lra paucos anre annosfereignota,nuncautem vnguentarijs adodorum materiam notiffima,6c (vt audio) in Hifpania frequens. Quo tempore hanc epiliolam fcripfi,ignota erar: nunc ccEpir cffenoriHima.E<i aurem fiudhis,vt air Diofc. ar- boris Myricifimilis. Plinius Keliorropi;, Theophra- itusmyrti folio conftaredicir. Et eius aliud magnum, aliudparuum.) Non vidi quempiam magnitudinefpe- cieshuiusfrudtusdiftinguentem,(ed Dioicorides,& PJi niusabfolute magnitudineauellana: definiunr,Theo- phraftus, Cappans quanritare,& figura. Plinius ex va- rietate regionum,in quibusnafcutur,genera diftinguit. T riangvlatvm.) Sanehocintellige,triangulum enim asquilaterum in baie habet, (iipra quem pyramis furgir triangula,& ipfa,fed quadam virtute circulari ex- tuberantia,qualemin nonnullis auellanis, & capparib. infpicimus,quibus fimilis abauthoribus dicitur . E l e- c t x o.) lUameligit Diofcorides,qua: eft plena,candi- da,& qux fuo cortice,faci\efpoliatur. Plinius petra-am oprimam effedicit nigro cortice,& candido nucleo. E t qiiodeftantiquum meliuseft recenti.) Totumcontra- rium fcribit Diofcor.recentem videliceteffe meliorem. M agnvm calidum eft in principio terti;.)Galen us iuc- cum carnis calidum effe dicir,fed no quo in ordine. Ego cx his,qmt probati deeaauthores fcnbunr,non adeoca- lidam puto . E t eft incifiuum,abfterfiuum.) De fxcali parte (cribic Gal. quod abftergir, & incidit: de toto fru- dtu idem,addens quod aftringit . N ocet ftomacho.)
. .... r i- jy - n • • ctuiaem,aaaeiisuuuaajuiij^
3echonepurgat:quai;econtcrt cohco aricctuipi- ^ j )i 0 (" cor fj esac ij IfjVa id e . O levm auteeius.) Dubium
tuitoio, &C fiatulento, Jumptus, balano, clyftere, inieftus. cataplafmate ex ipiius medulla, hordei farina,& meJle appofitus,& calore fuo neruorum fi" Gal - fricidis affectibus ipafino ,tetano,contraftioni.
cxycratopo' o n j f 1
ta.drach.v~ Tumores quoquc dui os, ftrumas , nodos rcloluit tlrgjfjr*- cum melle. Hepati autem,autlicni obftru£to,vel ducato cuin farina lupinorum, & ipica confert ^emetiam i, npo fi ta . Ad h .TC autcm fruetus minor, & eius
AbJumit.Ga, I t T , I
im.Dmfc. oleum elhcacius admoucntur. ldem oleum au- ri infufum,tinnitui, fibilo, iiirditati auxiliatur,ci- catrices foedas,lentigines, alphos, & ca:tera cutis ritiaemendat.Incidit enim,tenuat, terget,expur- gat,aperit obftru<fta. Pai uus autem ad omnia eft •valenuor,moiefte purgat,vires deijcit, fudorcm-
eft exquanam parte elici oleum debeat. Prima Diofcor. Greca a:ditio,ex interiore:fecunda,ex quanam parte eli- li debeat,no meminit. Hennolaus ex cortice,quod ego magis probo,ceu confonu Theophr.& Plin. Succocar- nis'eius vti vnguentarios aic G ;d Vnguentarios aurpro- pcereaeos vocabantolim,quia vngtienra odoratapara- bant .PER vomiru,&vencreeducitphJegma.) Galenus: ii quis carnis biberic drachma: podus cu aqua mulfa,vo- mirorium experiet pharmac u,quod plerunque ct per in- feriorem ventrem copioie educic. E t cum melle tatum valet fimiliter ad aegritudines neruorum frigidas.) Dio- fcorides cum aqua mulfaimponitpodngricis. E t em- plaftratut fuper hepar,& iplenem,propne cum farina lu pinorum.) Pro fplenefarmaorobinam,vcl loliacea mi- fcet. Galen. Bi bit u r eriam cu m oxycrato ad expurganda vifcera,prxfcrtim hepar, & lienem, quem etiam confu- mitiecundum Diofcoridem poca drachmx pondero- Mofu*. L 3 Olbvm

Ox, e v m autem de Ben confert veftigijs vlcerum,& re- liqua.) Diofcorides totam ipfamglandem, Galenus fx- culentam partemcum aceto,ad (cabics,& lepras appo- nunt. Diolcorides addito nitro ad vitiligines,& cicatri- .ces nigras: & cix vrina,ad lentigines,varos,& ephelidas.
€0ST S} an ^ e vn S uentar ' a >quahic fub Benvoce
' i ' agitur,hxcJ'e offerunt animttduertenda. Trimu,
in ea eligendaprafert Mef. antiquam recenti. Atcon- tra Diofcor. recentem praponit, quum ait [& quod eji antiquum melim e/i recenti. ] Hic vero etiam videtur Mefum contextm cafligandm, quum poft htec verba rurfum fubdit. [& antiquum melim e(i recenti anti- quo.] hanc enimperiodumfuperfluerequidamopinan- tur,in qua idemrepetat,quod prionbws etiam verbis admonuit: authoc patto Legendum [& antiquum me- lim efl recenti acuto ] vt ea vox [acuto] Mefutx, ratio- nem illuflret, qitafi huim glandis acrimonia vetuflate remittatur • ficutietiam fttperflua bumidita# reficca- tur. alioquietiam,quis eorumverborum fit J 'enfws,fi cum vulgatis codicibm legcvs[antiquum melim eft re- centi antiquo] diuinare oportet. De temperamento etia ex ijs,(vt ait Manard.J qu£probati authores fcribunt, non videtur huic affentiendumintertio calidorum or- dine hanc glandem reponenti. neque enim adeo effe ca lidam credendum. Deoleo quoque,quod parariexbac folet,quu hic extrahi ajferat,ficuti ex amygdalis,fcru- pulm incidit,an ex toto fru&u,i. interna carne,&ex- terno fimul cortice,an ex carne dutaxat,an ex folo cor- tice hoc exprimendum fit oleum.Diofc. inprimagrxca aiitione ex internaparte eliciendnm oJlendit ;infecun- da,ex qua parte exprimi debeat non aperit: Hermo- lam vero ex cortice exprimi debere putat,qiM res,& c»p. t Theophrafto lib.^.dehift.plant.&Tlinio lib.n. con- c w-'-fentit,& Manardo magisplacet.Verum vtad hxcpau cvs fatisfaciamus,cur vnguetaria glans vetufla a Me- fue eligatur,colligi ex eiufdem verbis apertiffime licet. ineffe enim ilii ait fuperfluam humiditatem cum acri- monia,cuius caufa ventrem turbat,& naufeam tndu- cit. Invetufla ergo,tametfi habet interoleofa omnia peculiare, vt nunquam rancida euadat. qnare & pro odoramentorum materia a noftri temporis vnguetarijs eligitur: humidi tamen illius,& excrementittf, & in- nati inejl minus,& minus acrimonie,vt ventriculo etiii rninusnegotiumfhciat. Ob hoc igitur,&confultoqui- dem, & prudenter pr&fertura Mef vetufla, tametft recens,& fucci,& virium magis habet,quorum gra- tia d Diofcorideprxponirecentem verijimile eJi .Qmd fequitur de contextus ca(iigatione,qui fuperfluere pe- riodu illa fecundo loco exi(iimat,curfim legiffe h(c vi- dentur,q hicfcribit.vt enimprioreperiodu[& quod efl antiquum melins est recenti] de magno ben fcripferat: ita &pofleriorem [& antiquum,&c.] deparuo,ita vt nihil Juperfluat.Fatemur tamen expungendam eam ef- fevocem [antiquo]& legendum [acuto] vtinantiquis quibujdam codicibus legitur;vth£c vox caufam etiam fimul innuat,idefl acrimoniam, ob quam vetuflo pofl- ponitur recens. De temperamento autem,fi cui cura esl exaUius cequilibrium; deguflandus illi cJfetkicfruElus recens,& perpendenda acrimonia, quam infignem illi inejfe verifimile efl, quando hic author ob acredinem, & bumiditatem, recentem cauet. alioqui etiam fi ad difcutiendos duriores tumores,ad conuulfiones,& Jri- gidos neruorum morbos,atque ad alia eius generis tan- topere hic valet,vt illi afcribitur; non video quid fita
DE SIMPLICIB V S-
E probatis authoribus memoritc comendatum,cuiv.s gra~ tiaadducinon poffit Manard.vtputet in tertij ordinis calidorum initio hunc ejfe reponendum. Sed ad alia.De oleo quo paffoparadum ftt,excortice ne an ex nucleo, quum Theophraft. vnguetarios contufo putaminefuij Je vfos,fru[ium vero ipjim inutilem ajferat; quum Tli nius quoque Tbeophrafto fubfcribens cortices abvn- guentarijs,d medicis veronucleum premi fcribat,non eji vt hos magnos viros recenticres tamprompte dam- nent: fed diligentius res examinanda.Itaque in vngtte- taria glande; quamuis qua ad nos affertur duro tantum cortice,qui nucleo proximus efl,&ipfo nucleo conjiet: obduciturtamen cortex ille durior tenuiori alio cortice odorato,vt Theophrafl. ait,quodputamen libetiusap- pellem,qualt & am ygdaU,&pislacia, & flyracis Jru £ius,ac nuces ferd omnes obducifolent.Ex his,ficuti ex F inttrna carne fhcilhme, & copioje oleum elicitur; ita ex medio cortice,vt exprimatur fieri no pojfe exiflimo. exputamine autem exteriorifacile elici oleum veriji- mile efl,quopaffo,&piftacij fummo cortice,ex quo fi digitis prema /S ,oleofam prodire fubflantiam quandam animaduertes. De hoc ergo extimo cortice vcrba d Theophr. & Tlinio Jteripro certo habeo,non autem de mediOjVtrecentiores antumdt. quando is pr£terquam, quod odoris nihilprorfus habet,cuius tamengratia ex- peti illum ab vnguentariis Tbeopkr.fcribit,ridiculum etiam e$i,vt ex eo femper, quantumuis recens fit,ari~ dijfimo, exprejfurum feoleum aliquis jperet, aut alijs perfuadcat. tametfi enim chymiftM ex ficciffimis qni- bufuis rebus oleum ignis vi elicere non ignoro; id t&me Theophr. Tlimjve tempcribus cognitum fuiffenullum puto pojfe ajfirmare. Ita autem & de extremo corticc G intelligendum arbitror,qttod Celjhs lib. 5. docet ,quum ex vnguentarU huius glandis cortice,&nitroparibus portionibus contufis,& acerrimo aceto rcjperfis ma- lagmaad lienem parat .hoc enim fidemedio cortice aridi(jimo,& lentoris omnis experte inteiliga>s,reipfa nunquam tn malagmatis crafjitudinem poffe btec duci experiere,ad quam duci Celfus defiderat.Etfi autehoc patto,vt diximus exprimi ex cortice oleit potefl; quod tamen ad hunc locum facit,non ex cortice,fed ex ipfa- metfruUus medulla extrahendum putamus,modo quo examygdalisparatur,quodDiofc.lib.l.&hocin loco Mef.ajjirmant,quo paiio, & veteresmedicos paraffe teflatttrTlinius.Manardi vero iudiciu fujpeffum habe- mus,quadomagis Sremedtca nucleus eft, quacortex.
De Lpide Armeno . Qap. XIII.
\ Apisarmenus, flnquit Alex.a vcri- ANT. ficatoribus eft inuentus prerogati- uam haberein educedonigramcho . lera, cuius operatio eft incolumior elleboro nigro, | & virtuofior lapide lazuli.
E l e c x 1 o. f Melior eft habes colorem me- dium inter viridcm, & oblcmum, terrcum, & indum.&habet macularum diftmctionesviri- des,&nigras,&qui noneft inlapidis termino, immoeftfacilediflolubilis,& puluerizabilis: & qui eft tadus lenis,carens afperitate.
Gomplexio , &proprietas. f Calidajco- plexioniseft inprincipio iecundi, & ficcse in ip- io, f & eft refolutiuus, abfterfiuus, & eft ex con- turbantibus,& lubucrtentibus ftomachum,& educit per vomitum; & per ventrcm.
R e c t 1-

DE SIMPLICIBVS
«4
RecTIFICATIO . Nocct ftomachogene- A arqualitate magna,)lJapido fufquc eft, & facile frangicur.
Flin.optimum efle dicit Armenium,quod maxime viri
de eft,communicato colore cum ca;ruleo. CALiDjtell
complexionis in principio fecundi.& ficciin ipfo.) De
loto ait Alex. quod neque calefac ic ndi, neque ficcandi
vim validam habet,ficuti nec amantudinem,aut infua-
uem aliam qualitatem. Eteft refolutiuus, abfterfius.)
.. Galenus,abftergit cii paucaacredine, & minrn.a ftypfi. m,Jm u-
aquadulcis,&lauctuc ficuttcrcndo,& natillud Arsauteminlauando.)AlexandervuIr,vtlaueturquin- » Md > U P>:
tngefies, fempcr innouando aquam, & adhuc quagefies. Tutius varoiuxra Galeni fententiam, toties
decies poft illud lauetur aqua rolata.Et dixit Al- abluere.aquamque tamdiu mutare, donecaquaipfapu-
chindus.Laueturcurn aqua buglofle poftpurga raa om T ^' . e vl « ea tur,omniq; faporemedicamenti a • • i • i careac. Docuuaucem hoc Gal. nonpeculiantetdchoc
tioncmcius. Acqutnturcnimei mirabilispro- «
rans fubucrfioncm,«5c faciens cum anguftia (blu tiones. Et dixit Alex. No lotus per vomitum fol- uit,Sc pcr ventrem,& cum laborc. Lotus autem ibluit pervcntrem,& finc moleftia. Ars autem inlauando ipfum efthaec.Teraturcum facilita- tcin vafclapideo: deinde fundatur luper ipfum
lapide, fed in vniuerfum de quauis re lapidofa, qu.T fir abluenda. Solvtione educitcholetamnigram.) Ae- tius,purgat atram bilem ,&qnicquid craffum, & tenax commixtumfanguinieft. quaredatur his qui arra bilc
prictas cx hoc ad xgritudines mclancholicas.
P o s s e . f Solutione edueit cholcram ni- gram, & cum virtute mundificatcerebrum ab ea: & valctad xgritudines eiusmclancholicas, ficut eftmania,& mclancholia, & vcitigo,& do b lorcapitis,&epi\epfia, &ad cegritudines timo- ris, & iufpicionis, & ad lepram, & ad xgritudi- nes fplenis,&ad cancrum, & ad morpheam ni- gram,& melancholicasfebres.
f D o s i s. Non lotipotio efta drach.s. vfque ti 3- vcl 4 fcrupulos*,lori quinque,vel fexpra-bet. ad drach. i.s.Etloti potio ab 1. vfquead 2.
vexantur,elephantiofis,nephriticis,afthmaticis. Diofco rides,poteftomnia, qua:Chryfocolla, (edimbecillius, Plinius vero Chryfocollam dat in angina, & his quino nifi redta ceruice bene fpirant. Quare fequitur, vt etiam hic lapis in cifde morbis bibi pofht. Opthalmicis quo- quemifcetur,&pilosaugetpalpebrarum. Dosis) Ae- tius grammaria 4-qax fac/unrobolos 8. Alexanderillo-
De lapide zArmeno. Cap. XIII.
Apis Armenus atram bilem purgattu tius, quam elleborus, & valentius, quam lapis Cyaneus, autore Alexan. ro» u^tur. Tralliano. EJigendus colore inter vi-
r idem, & obfcurum terreum, Indumque, medio
tiee calidui, ' . .... 1 tl - rv
mc fccm maiculis tum vindibus, & tum nigris diltinv.tus, ' "'' v " tadu Jenis,afpentatis expers, lapidea nondum du
SYLV.
apud qucm 'valentior la
vti
nec amArus
"' c "xZd"r nt ' c i facile fnabilis,& puluerabilis. Calfacit,
QV od bic interrupto deplantis ordine lapidum fa lium, &gummi bifloria interponatur accufan- dus ne fitMef.an librariorumpotius incuria, & fupe- rioris feculi conditio, quod alij cjiioq; ante nos dixere, hic non dijfero.quo enim hxc ordinefcribantur, nihilre fert,d:immodo reffefcribantur.^irmenins autem lapis de quo bicprimum agitur, ex Armenia ex qua nomen fumpfit ajferri folebat Tlrnij tempore , vt is tejiatur lib. 33. rarotamennuncajfertur. carere officina,s hoc lapide, ac rarijfmum efje inuentu non temere ali~ qui contendunt.licet enim in Germanig aurifodinis cv.m ceruleo lapis frequenter viridis reperiatur armenium
%s4lexander - : x . . « r "r "r "
tjuinqmie- fccat principio fecundi ordinis , atram bilem va- prorfusreferens, longe tamen isab eo dijfertquem Ar
cuat etiam cx cercbro .Proinde melancholicisaf- meniamittit. qualem nos apud lacobum jLntonium
fectibus, mclancholix morbo , mamar, epilepfice, Cortufiumnobilem Vataumum, & Georgium Myeti-
ftrff ■ vertigmifCephalalgix , mrerori, timori flne caufa chtumpharmacopceum Venetumfcpe vidimus,colore
man,fefta,quartams,cancro, Ieprar; Iienis demque pmQuuhs & nigrisqmbufdam lineis m-
tit. . r ' ' 1 r r ■ c j terjtinaum,quamuisde auronilulmeminerit Diofcor.
morbis fuccurnt,quia etiann tergct,acrefoJuit.Sed ^ al ] sjM M efues.
quomam non lolum deicttione purgat non lo-
tus,Jed etiam vomitu, ventriculum tuvbando, &
MANA.
euertendo,& augendo : Jotus efi dandus, quod is fblum deieftione purget,& citra moicftiam. Tri- tus autemlauetur aqua dulci,tricies niutata.dein- de aqua rofarum, vel potius buglofli cum AJ- eliindo, decies mutata, vt ei vis qucedam mira ad affe<5i:us melancholicos acquiratur . Datur non lotus a drach. s. ad felquidr. lotus autem a drach. i.addrach .2.
De lapide Armeno.
ARmenicumGalen.lib.5j. Plinius Armeniumvo- cat, dicitque efle Chryfocolla; lnodoinfeChun, Inqjjit Alex.& reliqua) Akx. Trallianus,vbi reliqua non contulerint,hunclapidem melancholicis pnber. quem prxftaredicit Elleboroalbo:non fo)um,quiaeffi- cacior: led etiamquiaabfque moleftia, & periculoope- ratur:&ideolegendum inMefuepro Elleboro nigro, album. Virtvosior lapidelazuli.) Hoc nonlego apud Alexandrum . Melior efthabenscoloremme- druminter viridem,&obfcurum,&reliqua. Diofcori- desprobateum in quo Ixuor cft, & carruleus color cum
De laptde Stellato. Cap. XIIII.
—
Apisftellatus eftlapisdegencremar- ANT. morum habens maculas cxauro,& eftaliusalbus, &dicitur marchafi- ta. falius viridis, clarus, coeleftis, &
D vocatur lapislazuli,& quandoqueminerafert vtrumquelimul.
E l e c t 10. Mclioreftcuiuscolor cftviridior in colore lazulini, & habet maculas aureas. & mixtus cum marchafitaeftnonbonus,&non maculatus eft non bonus,& fimiliter Jcuis.
Complexio , &propricfas.Eftcaiidusin fecundo,& liccus in tcrtio. & dixir Humain, cft eft in vtroq; in tertio. | & cftin ipfo acu itas non vacuata ftipticitatc aliqua. & cft ex parte acuii a- tis eius aduftiu us,vlccrariuus,putrefadtiu lis , ab- fterfiuus, & incifiuus. Etin non loto cft pioprie- ras radcndi pilos. Lotus autcm c6feruat,& pro- longat cos,& generat pilos in palpcbris.
Rbgtificatio . Sunt in nocumenta , qug diximus in lapidearmeno,& cxpcdit toilcre
nocu-

DE SIMPLICIBVS
ftocumenta ciusfimiliter cum ablutione,ficut E uat, quartanas Gnat,trcmori corc!is, fvncopi pro
diximus fuperius. De triruratione autem lufti- net plufquamlapis armenus. Quidam autem exfapientibus pofuerunt ipfumpoft eius ablu- tionem in confe&ionibus \xtitix , & proprie drach. 8.exeo,adlibram vnam cxconfettione, &dabantcumfuccobuglofl£e depurato, & vi- no fubtili antiquo,& eft mcdicina folennis ad e- gritudines cordis melancholicas: dilatarenim animam,& facit in camineramgaudi;. Confe- ftiolapidis lazuli exinuentionenoftra. Accipe cx feta tindaex kermes libra j. Submergeeam in fuccopomorum dulcium , & aquaroTarum, analib. i. &s.dimittedievna:deindefacmodi- cum bullire vfque dum aqua rubeat. deinde ex- traheabea fetam, & ponezuccharitabarzeth. drach. 150. &coquevlquedumhabeatfpift]tu- dinemmellis : & rcmoueabigne: &proi;'cein eocalido ambrx crudae fruftatim incjfedrach. 6-& dimitte liquefieri in eo. Deindeproijce fu- per eum puluercm rerum harum. Accipeligni aloes crudi,& darfeni,ana drach. 4. lapidis lazuii loti, & prxparari drach. 12. margaritarum darc. 2.auri boni drach. i.& tertiam.conficecum pra: di&is.Eft enim hxc medicina maximi iuuamcn ti ad pulfum cordis,& fyncopim, & alguefgues, & triftitiam finecaula. Et eftexrebusanimam confortantibus confortatione mirabili.
P o s s e . f Solutioneeducitmelancholiam, &humoresaduftos, & mundificat venas , & languinem ab eis, & non lotus educit per vomi- tum,& per ventrem humores craflos,& melan- cholicos:& cofert ad egritudines cerebri,& cor- G P dis, ficut eft epilepfia, & mania, & melancho- lia, quarum cft materia humor melancholicus. &confertiuuamentum fublime argritudinibus timoris, & rremoricordis,&/yncopi, &con- fortatcor, &aufertnocumcntaeius, &dilatat animam, &mundificatpeftus, &pulmoncm, & confert afthmati ab humoribus craffis, & aegritudimbus fplenis: & eft ex rebus conferuan- tibus iuuentutcm,& beatificantibus vitam.& ip fequidem praferuat a lepra.&luppofituscducit meftrua: & datur patientibus febres melancho- licas,& curatcas.& confert vfus cius ad hcemor- rhoidas recenrcs.
D o s 1 s eius eft a drac. i.vfque ad drac.z.& s.
De Lapide Cyaneo. Cap. XIIII.
Apis Cyaneus marmoris {pecies , vul- go etiam ftellatus dicitur , quod ma- culas quaiciam aureas ftellarum mo- do raaiantes habct, colore ex viridi,
SYLV.
Lapit .fteUa*
3u* *& LA- , caru- leus Ltitinu.
Jtfarchafita
nnlsGrjco cocruleo, fplendente,purus,grauis. Qui vei-o al- rum ejji qui bus cil, impurus, marchafita: miftus, marchafita
tufda Vldr- . V £1 1 1 t
tur.cjMeut ltem dictus, macularum expers, leuis, nnproba- i 'fiuM S cum tur • Calfacit ordine lecundo, ficcat tertio, vel e- mutdamad tiam tertio calfacit. Humain: acer eftcum pauca
firictione. _ . 1
Gaitn. repri Itypticitate. Purgat melancholiam, & vltos hu-
mit , excli 1 ■ r r / .—vi
r nidue.cm- mores,niique venas languinemque expurgat. Od id. aflfedibus melancholicis magnopere confcrt, ^elancholia: niorbo, mania;, epile|>iia?, mccrori, & timori[fine caufa manxfeiiaj aJepra prxfer-
cet
deft . Cor enim roborat, eius noxas aufert, ani- mam exhiIarat,corpus floridum diu tuetur,vitam reddit beatam, & thoracem, & pulmonem craf- fis, & lentis humoribus expurgat. Ob id confert afthmati ab his nafcenti, fplems affcftibus reme- medio eft. Menfes fuppofitus educit,hxmorrhoi- dibus recentibus vlu prodeft. Acrimonia vnt, vl- cerat,putrefacit,terget,incidit: non lotus quoque pilos radit,lotus eofHcm Ieruat,produ6liores red- dit,& inpalpebris nouos gignit,
Noxas habet cum lapide Armeno communes, ob id eft, vt llle abluendus, diutiufque teri fiifti- net, quamArmenus . Nonnulh eius loti drach. 8.mifcuerunt vni libra: confcdtionum Isetihcan- tium, & dederunt cum lucco bugloffi dcpurato, & viiio tenui antiquo contra cordis afFc&usme- lanchohcos, animumque ita recrearunt, &: gau- di; ceu mineram quandam effecerunt, & nos hoc modovtimur . Sencicocco baphica tuidti libra vna mcrgatur hora vna,/ucci pomorum dulciuiHy & aquanofarum ana libra vna dimidia, poft mo- dice coquatur, donec aqua rubeat. extra&o tunc ierico, reliquum ad mellis fpiftxtudinem perco- quitur cum facchari albiff.lib. vna, & dnmdia. Ab igne depofito, & adhuc calenti inijce ambra; cruda: frufiatnn concife drach.6.qua liquata, lu- perda puluerem /equentem. hgni aloes crudi, & cinnaniomi,ana drach. 4. lapiciisCyanei loti, & rarparati drach.i 2.margantarum drachm.i.auri onidrach. i.&tertias.mi {ccprxdittis. Reme- dium eft prseftantiflimum ad cordis tremorem , lyncopem,defipientiam,triftitiam fine caufa,ani- mamq-, mirum in modum roborat. Datur a drac. 1 .ad drach. 2.& dimidiam.
De laptde Stellato.
MAgnum hic cerre ciiaos.Afler enim qui per ficlla ^ cuiti lapideinhoc locovideturintelligi,Diofeori- di,Galeno,Gra:cis omnibus,Samix rcrra: fpecies elt, 8c pariter Plin. At quod Marcafica Arabes, Gra:ci Pyriten lapide vocant,& quodiili LazuJum, hi Cyaneum, Lati- m Ca:ruJeum.E /IeaL !rriia,ha:c,allera videlicet,pynren, & cyaneuin,res diuer/as, adeo eft clarum,vt probatione non defideret.Meminerunr Gr^ci,ac Plinius rei vocatg SU,cuius vnum genus lucidu eft,aliud marmoro(um,in argenti,& auri mettallis inuenta,led coloris eile luieidi H- cunt. Quare difficile eft iudicare, quas ifte res inteJJexe- rit:elici Jioc tantum ex dictis eius poteft,g? lapidem Stel latum genus facit,& iub eo Marcalitani,&: Lazulum ve luti ipecies reponit. Auic.libro lu? medicin? certio,capi- te de Sputo fanguinis,lutum Samiuni, iteJJam terrx,& Talcum pro eadem re habet. A l i v s viridis,clarus,c£le- ltis,& vocatur lapis Lazuli.CarruJei coloriseft,quod pr^ ter nomen,res etiam indicat,& tam Gr^ci,quam Latini teftantur. Theophrailus tame,dum tentur,inquatuor mutari colores lcribit,candidiorem,nigriorem,craflio- rem,tenuiore. De Armenio vero icribit PJin.quod opti- mus eli:,qui maxime vindis eft.communicato colore cu ccEiuleo ,vt iupra in Armenio dittum eft.H a b e n s ma cuJas ex auro.)Cyaneus,cuius nunc vfus, aliquado pun- dtisaureis interitindus inuenitur, aliquando ablcondi- tum intra fe aurum tegit, quod artequadam ab eo elici- tur,quod miradum non eit ,cum in metaJJis auri gigna- tut» £ t eft in ipio aciutas.) De Cyaneo dicit Gal.acris,
purga-

D E S I M P
purgatoriae,& difcuffiux facultatis eft,cu quadam ilyp- il. Diofcorides,reprimir,modice ex eft,cruftam elicic,& exulcerat. Omniaautem ha:cincelligeda,dam foris ad- hibetur .SoLVTioNE educitmelancholiam.Gr^ci nul lam talem vim ei adfcribuntifed videtur ha: vires ab Ar menio deriuatx. Arabes enim vcrumq; confundunt: Se- rapion quidem, & Auerrois, fub Lazuli nomine de Ar- meniotra&mtes. Auicennade Azulo fcribens,fereei omnes viresattribuit,quas Gneci vtrique. De Armenio vero ea fcribit,qui Grasci,folum addens, quod atram bi lem magispurgat,quam Cyaneus.Qug omnia licetve- ra fint, non tamen ego his accclTerim., qui non fecus, ac perniciofiffimum venenum hoc formidant. Experien- tia enim certa fcio, quod fi bene abluatur, multu luuat, & vel nihil,vcl parum l?dit.
- Vum bic laptdisflellati vocem, & cyaneo,&py
... - - ... ... ,
fOST,. . . _
ritidi rebus fyecie diuerfts afcribit Mef. cofunde-
re tamen res ipftvs egonodixerim. quod cim aduerfa• rij,exijlimarim potius illius tpebanc vulgofuijfebuius -pocabili yfurpationem, ipfurnq; neglccta accuratiori de vocibiis inqnifitione rebtis ipfisfuiffeintentum. non impedio tamevtfuum quifq; geniufequatur. & de hoc fcriptore male fcntiat. Sane cyaneum lapidede quo bic verbafacit, celeflieffe colorepulcherrimo, &parari exeo a^uru,vulgo nuncupatum, maximo precio habi- tum apifforibws; nulli efi ignotum . quam ob rem quum in Jlellati lapidis diuifione ad buius capitis initium fcri bitur, [alim viridvs,clarus &c.] legendii effe [alius ve ro clarus] vt in codicibm quibufda antiquis legijfe ali- qui affirmant,pro certohabeo. Huius autlapidisquum eum jLrabes purgandigratia afferant deuorandu,Crc- cis medicis ignotafhcultas fuit.tametfi enim recenlio- res nonnulli Galenum huirn reinon infciu ob id faciat, qu0d9.de fimpl.medic.facult. xctQctigiTittHV Svvecniv huic afcribat.tamen vtprobe ante nos alij quoq; adno- taritnt, quu KKTXgtlKCtpurgatoria fmt medicamenta, KKTXigiTtKic non b&c funt; fed qumfuperficiem dera- dedi vim babent. Debemm ergo hoc *4rabibus. K At con tendunt tameneoru aduerfaru,perpera & magno mor talium damno hunc exhiberi,quem Mef. vlceratiuum y & putrefaffiiuum effe teflatur.Subfcribere vero etiam Cap.xo. horum iurgijs Gal.videtur 13 .metho. eamedicamenta prohibens deuorari quibus corruptrix vis fit admifla , veluti calcanthum,myfi,fori & alia id genus. C<>teru, vthis fatisfaciamus,cauenda femper quantum licetea effe quibus corrumpendi vis inefl, nullus merito neget, quando id a medico confiliumpcrpetuo fequendum efl, ~vt tuto curet. ea tamen morbum quandoq; efl conditio, yt qui extremi fint non nifi extremisprcfidijs curentur, id quod in caufa f&pijjime efi,vtprudetiffimi medici ad noxia etiampharmaca confugiant,prius tamen a noxa omni quoad eius fieripote(l,vendicata. lta,& cyaneus lapisin melancholicis affeffibus ,folutu fcilicet contu- macibuSfVbi mitiora defunt,vfuvenit:is vero adeo ca ftigatus,vt quumplurimu conferat,nihil tame obfit, id quod frequens experimentum confirmat.jLdmirandum ergo efi de Vuchfio non piediocriter,Mefuen increpate, qui tamen lapidem hunc non nifl crebra lotione cafiiga tum proponit,ex quafcilicet,& fordidiorespartcs qu<e corrumpuntfegregari,& acriores qua vrunt, teperari folent. bocGmci ,ftmodo femper ijimitandi funt (quod Fuchfius defideratjnon abfiinuijfent,qui & can- tharides,& ellehorum,& uiperaru carnes,atq; alia e- iusgeneris multa deuoranda vfurparunt.neq; Gaihoc medicametigenus interdixit,cui quicquid noxium ine~
L I C I B V S. «5
A rat,artificio iam efl detra£ium.J^eq-, vero,etfi Fuchfio condonemus putref zciendi vim cyaneo lapidi expro- prietate itiejji, acpropterea eiusforma fequiwt idem tamenfemper putrefaciat neceffeputo .quandoacci- dentia rerum p rop riafquale hoc effe ille fibiperfuadet) corruptaforma,& ipfa corrumputur.attritione autem ablutioneq; frequetiori lapidis huinsforma corrumpi, fl quis neget,philofophi nomine efi indignus. Hinc etia illud abfurdum no erit,quod Mef.ait, in quo tamen ad- huc Fuchfium habet repreheforem, cyaneum lapidem quum non lotus pfylothri vim habeat,ablutupilos con- Jeruandiproduccndiq;facultatem obtinere. noua enim indutia forma noua quoq-, vis inducitur.quamuis huius generis qualitates non tam formam, quam materiam fequi ego exiflimarim; acrimonia enim cuius gratia exedere,vrere,& corrumpere acriapoffunt, calidiom
B partium mifcel$ afcribeda efl, qua f fegrcgentur,vt lo ticnibusjitfrequentibus^admirandu non erit,vt afirin- gens quidefacultas fefe exerat,cuiusgratiafiat, vt ne diffiuantpili;merito autem attra&ricis qu& in modera to calore fuperefl,producantur etia,&gignantur-.atq; bocpaffo contraria exeadem re effccta commode pro- deat.ne illud etiam interea repetam, quod Manar. ait, c&ruleo lapidi noxias eas inejfe vires,vbi foris adhibe tur ,nonvbi deuoratur.huius enim generis funt multa qualia piper, cepe,fynapi, & acriaferi oia, qu& foris admota quu noxia fint,exurant, & cruflaeliciant,falu bria tamen funt deuorata.ftue id(~vt dociiffime jtlex. 1. probl.Job caloris attione eueniat immutantis antea,& Pwbl.30. concoquentis,quam medicametum agere incipiat; ftue qued medicamenti vehementia ventris humore nimio hebetefcat; fiue et, quod intem? partes validiores fint,
q nec &que vt extema cutis fentiant; neq; acribusrebus admotis,teporis,quodfatis efl ad agendum, concedant
S E N A.
D

PLICIBVS-
E vetuflatc enim exanimatur:flibalbidus,& imperfe £tus improbantur. Folia autem viridia funtpra:- ftantiora fubalbidic,& tenuibus: lurculis eft inuti T ^ libus.Calfacitinitio fecundi ordiniS,fic cat primo, <(«. & f? CA folia etiam primo calfaciunt.Terget,expurgat,di-^" 4 '*' gerit, purgat clementcr mclanclioliam, & bilcm vftam a cerebro,{enfonjs,puimonc,corde,hepatc, liene. Proinde morbis didarum parou ab liumo- re huiufmodi proficifccntibus fuccurrit,vt mclan- cholicis febnbus,& antiquis, gaudiu gignitabla- to humore fine caufa cxterna tnflante, & floridu corpus efficit.olftru&iones viicerum aperit. Fo- liorum huius,& chamarneli dccotbum Jotione ce rebrum,neruos roborat.Eade quouis modo v/ur- pata viflim,& auditum firmat. Eius purgationcm tardam,&: imbecillam celerant, & intendunt mi- fta acria,vt zingiber,fal gemmeus,fal Indus; ne ve ro ftomachum la?dat,cardiaca,&: ftomachica funt mifcenda. Ob id Galeni decreto coquenda lareo
•i . . •« « • * • ficmemirrt-
ponclcreexiuregaJJ^gaJJin^, velaliarum carniu, rf m/mj,
vt citra moJcftiam puvgcv.vel fcro ladis infu(a,cn
' - - - ' " &
D E S I M
*7)e Sene. £ap. XV.
Enc cft folliculus piante quam vccant Perfx abalzemer, & eius ortus eft le- cundum femitam orobi, & inueni- tur ex eo domefticum, & fylueftre.
E l e c t i o. t Melior pars plantg eius eft fol- licuius, deinde folia, fed tamen in eis eft virtus debilis valde, & mcllior folliculus eft, cuius co- lor acccdit ad viriditatem , & fubnigredinem quadam,& in qt:o eftdcamaritudineres modi- ca cu ftipticitatc, & qui cft magis completus, & iu quo lunt fcmina ampla comprcfia. Subalbi- dus antcm non cft bonus, & incomplctus fimili ter.Et meliora folia funt viridia. liibalbida vcrc,
& tenuia non bona, & antiquum cx co cft fine ipiritu, & ftipitcs eius funt inutilcs.
G o mp lsxi O) &proprietas. Calidum eft in principio fecundi, ficcumin primo, & folia funtin primocalida,&eft abfterfiiuim,mundift catiuum conucnicntcr,& rcloiutiuum.
R bct ificatio .Eftfolutionisdcbilis,& tarde,t&debilitatftomachum.Verumconfor- .
tatureius opcratioin pcrmifcendo cum co ali- ipica,deindeparum diu feruefafla, veJpuluis eius quid exrcbus acutis ficutzingiberpropric,& fal ex la&e dulci fumendus eft. Vinomufteoalbo mi &*'• gcmma,&fal indus. & mcdicine cordialescum fcebat quidamvim magnam {enna",pcft tres men co, & ftornatichc felicitantopus cius. t Etdixit fcs potandum dabat, iicciuc purgabat ccrebrum, Gal. decoquaturcumiuribusgallorum,autgal- &f en foria, &gaudium augcbat. Suntqui dcco- linarum,aut carnium,& fbluit finc molcftia,Icc e j us cum p iun is,& fpica faciliterpurgant. Me
diocremautem cotlionemfuftinet. Infunditur ab aureis tnbus ad vnciam vnam.
oportct vtcius quanrirasfit niulta. Etfiinfun- datur in aqua cafcicum fpica, deindecoquatur cbullitionc aliqua,eft medicamen bonum. & fi propinettir puluis eius inlacte dulci fict mcdica- men bonum.Similitcr pr^cepitquidam vt quan titas eius fubmcrgatur in mufto, & litmuftuni album, & poft tres mcnfcs propinetur vbi opor- tct,eftcnim vinumfolutiuum mundincansce- rcbrum,&fenfiis, &generans lxtitiam. Et funt qui propinantdecodioncm eius, &prunorum, & (pica: cum eis.& fit folutiuum bonum. Dc de- codione autem fuftinet mediocritcr.
P o s s b . t Solutionc cducir cum facilitate melacholiam,& choleram aduftam. Et mundi- ficatcerebrum,cor,& hcpar, &fplcne, & mcm- bra fcnfuum,& pulmoncm,& confcrt egritudi- nibuseorum, & apcritopilationes vifcerum, & confortat vtente^o m iuucntute,&gcneratgau diunv.caufam aut triftitieamputat.Et ponuntur folia eiusin lauacrisad caput, & propriecu cha- mcem illa,& confortat cerebrum,& ncruos,& fc cundumomncm adminiftrationem eiusaddit in vifum, & corroboratauditu. & cft medicina bona febriu mclancholicarum, & antiquarum.
D o s i s eius infufi potio cft abaurcis lij.vlq; ad vnc.;.
^DeSicna. Cap. XV.
S YLV. Enna eft folliculus p'ant.t Perfis dicte
«4^ abalzcmer,orobi moclo nafcentis: fa- M tiuaeft,&agreftis . Folhculoquam fohjs eft efficacior, proefertim fi is ex viricii niffricat,modice amarus, lubadftrin<jit ab- foJutus,recens 5 in quo femen ampJum cupreflum,
De SennA.
^ \ Verroishacquoq-,reponitintermedici'nasnouas. M ANA, Auic.de ea non icribit cx profeflo, meminit tarne tiu^ in hnecapitis de fumotena:, &. capite dequintana.
Scribit Serapion.fed no affert(vt ferealijsmedicinis co- fueuit.)Diolc.vel Gal.de eaveiba. Qmdam Delphinio, alij Pelecinon,Ifacius Peplion. tgoanquandociubitaui aneffet Empctron,aliquandoanaJypon. l J acum auiem refercfcire,quo nominea vcteribusfitnucupata, mcjdo cius vires non ignoiemus,qr,£ ceite nobJe» lunt, &. cffi- caccs. MHLioRparsplaiitarcltfolliculus. Experientia ipfaoflendit,foliain purgandi vi cfTepotentioia, Nafci- tur in Apulia:(ed pr^itatior eft qux cx A egvpto affertur. Calida.cfl in pi incip:o iec licii, ficca in pnnio.JAuenois dicit ficca in fecundo.-Serapion pauca: calidita' is.ik fic- citatis,cui ego credo.ET det>ilitat itomachun:. Expcrie- tiacontratium oftendit, Iaporq-,fubamarus, & adftrin- gens:fcd ncciliuddixit Setapion.HT dixit G J.) vtinam dixilTesquo loco,& fub quo norr ine: fcdputo tchic, fi-
H cuti &alibiplerumq-,hallucinritum. L' ecoqvatvr cu itinbus galloru.) iJe empeiro dixit Dioic. decoquen- dum in iure vel aqua dulci,& nos lcimus,ius in quo vul garis hxc bullient,velpet nodiem maduent, faule pur- girerSe 1 apion decoctaui plus conferreair, quam contri tam. i>OLvtione educitcumfacili.atemtlanthoJia, choleram aduflam.)Bilem abfoJure dixit Serapion, non addenJo vltam: & quod valet mclancholia-, thagadis, neruorum qualfauonious,capilli. rurn dcliuuio, dolori capiusanti i uo > kabiei,& moiboeomniali. Diolcor. de Ernpctro,quodpuigatpiruiram,bilem,5c aquoas.Auer roisnegat ienampollejiurgarepituuain. hgoc>penen tiadidici,quodpotelt: & qucd niulLum valetin morbo Galiico vocato. Dosis. eius infuhpotio vlquead vn- ciam vnarn.Serjpioiidacrricardrac.j. decoCla qiiinqu:-.
Ego kio vtranquedecodtam excedi tutopoftc,vnciam- quedccocti cx aqua mediociuer purgare.
De

C OST. T"\ £ Senna no meminere Grjcci. vno excepto ^Lflua JL s rio aui lib.$.fene ex tjs etiam medicamentis ait, qnA Syria,3" jlegyptm mittit.Quod autem erretit qui Tbeopbrajli colyteam vulgatam cffc Sena exijiimant, laSfhih. iam compertum eftomnibm. Jln vero banc ipfam qna pUnc. j. c. vu.lgo vtinmrfenam jltluarim nouerit, nomulliad- hnc ambigunt,quod isfuumfene (ita enim vocat vt & Mcfz?Mabesaltj) fruElum quendam effc ait. noilra autemfenafrutfum gerit nullum. mto tamen periculo ajfirmarim de folliculo .Arabum, quorum exemplo de medicamentts fcribit,AEluarium mtellexiffe.etfi enim fru&um a femine disiingui a Teopbr. i. de bift. plant. non ignoro,folet tamen feminis voxpro fi-uflu, & fru- Busprofemineinterdum vfurpari. Ita Diofc. myrtbo femen tribuit, quod refliws fru&nm appelles, vt tdem quitm de tbymelea verba fhciensproferre banc ait fru ttnm myrthi. Contra autem Titbymalo myrfiniti fru- Biim afcribit,quod vere efl femen: & jllyffonfi-uttum ait gercrc dnplicis fcuti injtar,quod femen rettius ap- peltes. eft autem alyffi femini non diffimilis folliculus fen& de quo bic loquimur: quare neq; admirandum eft, fi ipfum fruQum SdEluarius vocct. Exhoc vero conie- 6iari etiam licet,fene voce folitm folliculum,non etiam ftirpem ^Aftuarij temporc veniffe, vt Mcfux quoquc tempeflate. bic enim de fene exordiens,fotticulum effe aitplanta quam Terfc abal^emer vocant, quaftplan- ta fcne nuncupationem tunc tcmporis non obtineret. hincetiam folum folliculum ea atate purgandigratia fuiffe vfurpatum folqs ncgleftis docemur, quare, & Mef.folliculum prtefert, ^iEiuarim folia ftlcntiopra- tcrmittit. Efl tarnen inter noftros medicos diffcufto bac de re, quum alijfolijs altj folticulo vti malint. Verum (vt dicam quod fentio) fi folticulos tales baberemus quales Mef.cligi docet,complctos vt ipfe ait, & femi- nibus amplis comprejfis,cotore ad viridem, & fubni- grum accedente, cum aftriffione fubamaros, tales au- temfunt quiqwm ad perfeftatn magnitudinem deue- nere colliguntur antea quam veftca vctuflate reftcce- tur,colore vittido,&faporeproprio exuatur,debifcat- que acfponte dectdat; fi inquam,tales haberemus, bos ipfos tum obperfecliorem atatem,vt dofle Brafauolus ait,tum ob denfiorem fubflantiam ac vim contcntorum feminum excettere ego ccrte femper contenderim. at- qui raro babemus talcs. quofit vt expcftato euentufe- pi/fimefrufiremur.folia vero, quorum maioreft copia, etiam minus detrimettpaffa,&promptius ferriad nos foient.qua.re horum vfus tempefiate nofira inualuit,fol liculorum vfusferH aboleuit. non eft ergo Mef. erroris notandus,quifolliculumfoliisprcfcrat. jlge autem cx- j pendamus aetera inquibusbic autbor rcprebenditur. In buins medicamenti corrcflione xfagiber ,faigem- ma ac fallndum nuncupatum addit.Sunt tamen ex re- centioribusnonnttUi ,quiperperam adijci fales exifti- ment,quodbis noxapotius augeatur.rcflius autem ?tn giber cinnamomum vuas paffics eorum faliutn loco ad- mifceri ad augendam potius aut dirigendam fendt ftcul tatem,quamcorrigendam . Laudareetiamquumait [deinde coquatwrebullitione aliqua,&cf\ Mcf.videtur fence decoftnm. Longe tamen metius,& clementius di- lutum quam decoflum expurgare experimento obfer- iiatur,quod etiam diciat ratio,quando tenues, <jr ignece partes decoclione exhalant,maceratione vcroforas in ipfum dilutum educuntur. Efl autem, & debuius viri- bus controuerfza, quando hic trabere dnntaxatmelan-
L I C I B V S- «C
A cboliam, & exuflam bilctn jcribit,vfu tamen etiam pi tuitam educere efl deprehenfum. Scd f? iltud animad- ucrftone dignum videttir,curMef. boc medicamcntum inter taboriofe exoluentia repofuerit, quod tamen con- flat ejfe imbeciltum,ipfo etiam Mef.tesie, quum dcbu- ius cafligatione vcrba facit. Hxc funt de quibns Me- fucn accufant. Cxterum,quod adfalpertinet, f Mefute conftlium affequamur, ncn erit fortafie accufationi lo- cus.Scng duplcx inejfe vitium docuit.alterum quod im- becillitcr, fero expurgat, alterum quod ventriculo taborcm fhcit. duplicibuic morbo duptici quoqueprx- ftdio occurrit. primum ijs corrigit,qux ftimutandi exci tandique vires babent,qualia Zingiber,fal gemma,& falIndutn-.alterum ijs qux ventriculo funt amica. atq; btec quidem,mea fentetia,appoJite.lflo crgo,vt fal no- xam in ventriculo potius augeat, vt aiunt,boc eft, ip-
£3 Jhm fubucrtat -.adicndus tarncn is, aut quidpiam atiud congencris cjifacultatis,vt fcnx pigra,& tarda vis ex cttetur. ventriculi vero vitium aLijS prjifidus,vt hicdd cet,corrigendum. Etquanquam ^ingiberi vtraquefh- cultas ineji,cumJiimnlandi,titm coroborandi ventricu- lumtvbi tamenfalis viresperpcndimus,quas liquandi incidendi tenuandi,et expurgandi craffos humores het tongc quarn ^ingiber efjicaciores, non poffumus buius magis quam ^ingiberis vfuru nonprobare.paffulas ve ro nuncupatas quas malunt addere,quas ventriculo,& naturx noftrx. amicas efjenouimus ,nonimprobamus; fed id tamen pr&flare munus quod ex fale Mef.expctit, autprius fcns. vitium fcilicet tarditatem cafligare non admittimus. Torrd de diluto acdecofio vtrum horum efficacius, cr benignius expurget,non difputo. td enim licet vtexperientia vnufquifq; exploret. quomodo ta- mendecofium isverbisprxponatMefues, nonvideo. is enim no aliud quam infuft feu diluti parandi modum docet, macerari iubens fenam in fero cum fpica, dein- ceps(vt eius vtar verbisjcoqui cum ebullitione aliqua prxcipiens. h&c enimdituendi feu infundendi exafia efl ratio, vtpofi macerationcm leuiffima vna aut altc- ra,vt aiunt,bullitionc res efferitefcant. hoc enimpaflo tcnues medicamentorum partes non exhalant ,Jcd qu& abditaeratin imis medicamcnti partibus facultasfo- ras in infujum extrabitur.jLnautem fcna pituitam cx- purgandi vircs habeat, quod experientia docet, Mcf quidefilentio inuoluit;Auer.vero yCott. fieripoffenc- gat ,facite tamen cfl explicatu. quum fena Jfontc fua tarda, & pigra ftt in expurgando, ineptum ttidem ejfe medicamentum aut craffos humores ducat,quod jLtter. ait,verifimiiiter eli.permiflo tamen fate, vt eos quoq; extrabat,non cfl a ratione alienum,id quod non negarit jlner.aut Mef.tcnuem veropituitam,& qux in ventre occurrit, vtirritataa medicamento natura cum alijs quoque excrementisforas propellat , fhcile euenit. at- quiboc Alef filetioprpteritjortc quod no expropriafe n<x. natura,vt dicifolct,fedper accidens eueniat.tnemi- nittamenhuius rei Aftuarius. Qrndfuperefl,curta:n imbeciUum medicamentum inter taboriofe foluentia re ponat bic author, licerctptura comminifci,ft cuipare femper accufationi defenftoncm afferrepropofitum ef- fet. nunc tamen,illud fatisfaciat, quod expcrientia nos quoque,& altj multi quotidie obferuamus,excitari hu- ius medicamenti affumptione tormina, & fubuerti ven triculum, proptereaquecrnn labore exotuere, tametfi purgandifines uon excedat.alioqui etiam quum confun di bic fatium, &plantarum bifloriam vidcamus, ex
quo

DE SIMPLICIBVS-
ANT,
qm eoniettart licet cJJe de fcriptom ofcitantia pertur- bata omnia, tranjpofitum boc caputfuijfe eodem erro- re,non efl d ratione alienum.Sed hunc qualifcunque fit, v^r- cuiufcunq; ctdpa euenerit errorem,minimi ego fem ■perfaciendii duxerim, quinuUum d difcedo remoretur.
HJe fpeciebus fahs. Cap. XVI.
Alis f famofx fpecies funt quatuor. Sal panis,falgemma,fal naphthicus. f &lalindus . Sal panisaliuseftmi- __ neralis durior, & amarior. alius ma- rinus , quem 11 aqua inucniat facile dilfoluit. t Salgemma vero, eft ficut chryftallus lcindibi- lis. Sai indus falius fubniger, alius fubrufus ob- icurus. Salnaphthicusquoquenigcr efthabcns odorem naphthoe.
E lectio. Mincralisfortioreftmarino,& fal gemma eis, & lal naphthicus illis,Indus aute omnibus. & fubrubeus melior eftfubnigro, & fubniger cft fortior, «Scomnis quanto amarior, tanto fortior.
C omplexio, 3cproprictasCaliduscft,& ficcusin fccundo, & quanto amariortanto cali- dior eft,& liccior: Eft autem compofitus cx par- tibus terreisaduftis,&amaris ) et expartib.aqucis fme fapore,qu3eiifintxquales,falfus faporperfi- citur.dominantibus autem tcrrcis ad amaritudi ncm pronior . Aqueusvero in falfedine rcmif- fior. | Eftautem ial liquefaclnius, inciiluus, fub- tiliatiuus,&infpi/latiuus,(blutiuLis, coftridliuus, &pra;feruatiuus a putrefadione , exiccatiuus, mordicatiuus, & lubuerfiuus ftomachi, & con- turbatiuus,prxparans ad vomitum. .
R ectificatio. Sal non eft hcut radix in re medicin «t ,fed ncc in cibis, quanquam ex fe fitfolutiuus, fedponitur ficut res dans vigorem. radici. Confortat enim mcdicinas omnes tar- dc, drdcbiliter lolutionemfacicntes: tamenex mifcibilibus cum co meliorantibus conditio- nem eius, noneftcequiualens ad remoucndum ferofitate ipfius, ficut myrobalani, & illud pro- pter operationem fubftantiarum inuicem . Res etiam infipide fimiliter faciunt, & fimiliter inlpilfant.
P o s s e . Omnis fal folutione educitcraffos humores,viicoibs,&eius folutio eft liquefacien do quod inucnitex humiditatibus, & pofl illud ftringit. Et falpannis facilem cfticit fuperfluita- tum egrcflionem, & remouet faftidium cibo- rum,&excitatappetitum,&clyfterizatus cducit phlegma vitreum,& phlegma vilcofum. Etmix tus cum alijs medicinis folutiuis confortat cas in foluendo. Quod autem cx eo toftum eft cum tanto ponderis valorum fratftorum de Scni, quantum ipfum eft, fit dentifricium bonum mundilicans dentes,& aufcrens foetiditatem,& confirmansginguam laxam, & milcetur cum teolapis,quoalij lapidesinciduntur,&fitdenti- fricium bonum ad ea, qua: diximus, & fimiliter ftactura.' vitri. Et funt qui mifcent eis cyperum, &tpumami maris, maflfacumiam, &cornu ccr- uinum,&fimilia. f Etfalbulitus cum oleopo- nitur tepidus fuper combuftionem ignis,&pio•
E hibcta vcficatione,& inundus fupcr ncrnos con fortateos,& fimiliter coctuscum oleo,& pauca tcrcbcnthina ponitur fuper punduram nerui ca:cam,& prohibetab apoftemate,& fpafmo.Et fimiliter fuper phlebotomiam ca:cam.Et fimiti- tcr mixtuscum furfurc,& melle valet contritio- ni neruorum,& calui fuper membrum,& dolori auris.t Et lal mixtus cum oleo,& mclle remouet veftigiapercuffionumnigra, & omncsquidem fpecics lalis confumunt, & auferunt additiones inoculis,ficutcftpanus,& vngula,&caroputri- da, & fimilia. t Et conferunt fynanchia:, &ca- fui vue,&mollificationi lingux , :&omnes faciut fubuerfionem,& vomitum, & diminuunt fper- ma,& cornni vfus gcncrat fcabicn. Sal genima quoq; educit fblutionephlegma vitrCum, & cx- F pellithumores,quorum eradicatiocftdifHcilis. Et mundificat inftrumenta fenfuum, & valet ad vertiginem, & propiie mixtuscum agarico, & tribus myrabolanis. & abftergitpcdlus, & mun- dificat ftomachum, & confert dolori cius. & fit cx eodentifricium bonum mundificansdentes. Naphthicusvero, &lal Indus forticrcsfuntillis in omni re,&educuntambo meJancholiam for titer,& phlegma, & prajferuantcorpora a putre- factione,& valent ad lepra, & ad egritudines me lancholicas. Verum nonadminiftrantur per le, fed ponuntur in confeftionibus proptcr illud quod diximus, & pilulis, & enematibus, & col- Jyri;s,& alijs modisadminiftrationum.
De fahsgeneribus. Cap. X VI.
n
Alis fpecies funt memorabiles qua- SYLV. tuor,fal panis,fal gemma:, fal napnthi f
cus,fal indus.lal panis,vel foflltius eft,
• 1 / i • o i • bct Mem-
ldemcjuedurior^&amarior^velmari- phi , ruftt* nus eft,& hic aqua facile foluitur.Sal gcmmar ciy- ftalli modo fcinditur. Sal naphthicus cfl fubni ger, napthx odore. Sal Indus,vel fiibniger,vcJ fuhiuf- fus obfcurus omnibus fortionSc fubruber , melior fubnigro:& fubnigereft fortior: & horum quiuis quanto eft amarior,tanto valentior. Poft hunc fal naphthicus, poft hunc faJ gemma , cui proximus eft foflitius,marino omniummaximeimbeciJJo fortior. SaJeftcalidus,ficcus,ordine{ecundo, & mmmom* quo eftamarior,eo calidior eft,&; ficcior. Sal con- Dwfr!'" H ftat fubftantia terrea per aduftionem amara, &a- .quea infipida, qux amba: li fint arquales, faporem falfum perficiunt,fi terrea vincit,amanor euadif, li aquea,falfiigo eft mitior.Sal liquat,inadit,tenuat, mordet,purgat,dcnlat,adftringit,/iccat,a putredi- ne ob hcec vindicat,ventriculum eueitit, turbat,ad vomitum incitat, purgatbumores craffos, lentos, ipfos vi fualiquando,pofteaflringendo. Salpanis purgatclementiflime, appetentiam excitatprofli- gatocibifaftidio,purgantibus additus adtionem eorum iuuat,clyftereiniedus pituitam vitream,& lenta educir.Puluis ex file vfto,& portione equali vaforum de feni fra<ftorum,vel cum finindelapide Japides alios incidente,vel vitrofradio,dentifriciu
tione Dicft,
fit optimii. Nam dentes purgat,firmatad h|e gin- w.
gmas

S/tl CUM A- tcto , cleo, TneUt.cyman chcm :uuat. Salcu mcl lc fugplU-
ta delet, cu Accto > <&" o- leo prcpe i- gnem tnun- Sfu* t pmn- tum, impett gwcm fca- L>em Jcclatj Jacresiq nes, iir hcrpctai *um- aceto, 'vt torport-
Iti * totU 711" itit fale, & file) vtiiiU*
dixwrit Tli.
MANA.
DE S I M P
giuaslaxas. Cuiaddunt nonnulli cyperum, fpu- mammaris,ma(Tacumiam,cornu cerui,& fimilia. Oleum cui is fal inco&us eft, tepidum, ambuftis illitum,veficas gjgni prohibet, neruos firmat,pun fturam nerui occultam, adiefta terebinthina a phlegmone,& ipafmo vindicat, phlebotomia: caroe efl remedio. Idem ial cum furfurc, & melle atU *itisncruis,contufis,kpfis, aurium doloripro- def., fugillata cum oleo, & melle dilcutit. Omnis fal oculi maculas,panos,vngues,carnem putrem, & fimilia confumit, cynanchce confert, vue pro- duftioni,linguce ob humiditatem largam mollio ri,&; folatx: ventriculum euertit.vomitorium eft, lperma minuitjfcabiem gignit. Sal gemmapitui- tam quoque vitrcam cducit, & humores alios e- uellit difficilcs, fenforia expurgat, vertiginem iu- uatprarfcrtim cum agarico,&tnbus myrobala- jns ,tergct thoraccm ,ventriculum expurgat, & dolorem eius loluit, dentrifricio quoq; cft aptus. Naphthicus, & Indus alijs /iintaa omnia valen- tiores, &ambo mclancholiam vaJenter cducunt, oc pituitam,corpus(]ue a putredine pnrfcruant,& a lepra, & cstcris affedibus melancholicis. Per fe taiaennon viurpantur. fed alijs milcentur in ca- tapoti;:-, confettic libus, enematibus, collyrijs,& csteris remediorum formis. Sal vt alimentum no cft, led condimentum: fic purgatoria bafis non eft-.Ied alijs miftus vigorem addit,ac ftimulos omnib > medicamentis tarde, ac imbecilliter pur gantibus. Salisautem acrinioniam, & morfum p:\xter carera tollunt myrobalani, &£ cxteraad- flringentia, ac etiam infipida.
De fpeciebus fxlis.
Q Alis famofe fpccics funt quatuor.) Tres tantum v ^ enuir eraffe fpecies Dioicoiidcs videtur, & alias, atqucaliter,quam Mefue. Diuiditenimfalem primo i 11 mariaum, & foflilem,&hunc in communem, & ammoniacum. Cum ramcn inter communes eligat candidam, lucidum , lllapidofum, denfum, & axjua- len,eum ii tellexiflevideturquem ob perfpicuitatem luciditatemque, falem gemmam vocat. Huius non- nullasgleoas olimego ex Pannonia adeo fplendentes porraui, vt veram cryftatlum, quotquot videbant, pu- ta-.ent. Salnaphcicus. )Huius nonmeminit Diofcor. Galenuslib.4.& ji.de nmpl.med.ialem vocatum Sodo minum, fieri dicitin mari 1'aleftina: Syrur, mortuo vo- cato,inquo etiam plurima Aiphaltus gignitur, ideft jbrumen. Eft autem Naphtha bimminis fpecies , a qua Naphrhicusfal. Plimusquoquelib. 31. in Babylo- n. fieri lal dicit. detradto pnus bitumine. Erfal In- dus.) ^uid per falem Indum intciligebant Arabes non facile qiuYpiamiudicauerit. Auicenna lib.i. con- nmaeiat reliquii.', colore nigrum eflc dicens, propria nigredine, non acquifititia. vt Naphthicus. libro vero quarto Paulum lecutus, dicit eilc in colore (alis, & dul- cedine mellis: ita,vt ciare cognofci poilit, mulriplicem efle apudeum eius vocis fignificationem. Plinius me- minitialis,quiin Indiaex Oromenomonteexciditur. !Nunc vcndunt offici 'kc pro ialc Indo,meta: forma, nigricantis inalbo, alis glebulas . Sai gemma cft ficuri cryftallusfciililis.) Hocadfcribit Diof:orid. ammoniaco, dicens, quod eft facilis fcindi fciifuris re- ftis. Plinius vero fimilem colore dicitalumini fcifli- Ji, Iongis glebis, neque perlucitiis. A l 1 v s fubniger, aiius fubtufus obfcurus.) Plinius quicunque lignis con-
LICIBVS.
A ficitut, nigrum efle dicit: & quod rubens eft Mem- phi, rufus circa Oxum, Centuripis purpureus. Qui pro ammoniaco nunc habetur, non tes naturi eft, fed arte paratur,m vfum argentariorum magis ,quam me- dicorum. Indus eft fortior omnibus. ) Diofcorides praefertammoniacum.E s t autem fal liquefadtiuus,& reliqua.) Diofcorides,afttingit,terget,expurgat, dif- fundit,reprimit, attenuat cruftasficut eaqua: vrunt, facit. L a p 1 s quo alij lapides inciduntur.) Intellige Smyridem:dequo cum fcribat Serapion fubnomine Adamantis,multisoccafionemerrandipra:ftitic. Ex fal bullitus cum oleo.) Valeteodem tnpdo ad laflitu- dines, & aquam inter cutem, fecundum Diofco. &c fe- cundum Paulum,vtpodagra caueamr. E t falmixtus cumoleo,&meIle delet veftigia nigra.) Diofcorides fugiilatacummelle,& cum oleo, &acctopropeigne inundtus,pruritum ,impetiginem,& fcabiem fedar. E t conferunt Synanchis.) Diofcorides cum aceto, jj oleo, & melle. Et cum folo melle roftus, ad tonfillas, 8c aphthas: cum eodem melle, & farina, luxatis. Sacros ign es,Sc herpetas cum aceto,Multasquoqueparticu- lares vires habet, quas ex Diofc. licetedifcere: & Pli- nio,quidemumair,totis corporibus nihilefle vtilius fale, & fole: &c propterca cornea videri pifcatorum cor- pora. Salire quoque ob eam caufam mox natos infan- tcs ,& confueuiffe antiquos , docent facrx liters, & Gal. iub^tprimolibro (alubrium.
SiAlii infinit<£propemodumfyeciesfunt, quando ar- c 0 ST- tificio cbymift& ex yebm omnibu-s vfiis, atque in cinerem redaciis fal eliciunt, vnde, & fal alchali. Hic vulgatas tantum fpecies enumerat.falem autem quem panis nuncupat ,quo fcilicetin edulijs vtimur, habe- mus non folum foffilem, & marinum,fed ctiam fonta- num.In Laudapatri^ nosirdt agro cajirumSancolum- banifertilijjimocolli adiacet.hic excauatofuperiori- C bus annis puteo falfa aqua prodijt, ex qua falem eli- ciunt.plures alibifontes eius gencris inueniri omnibus conflat. S ed de hac re, & generatim defaleplura hd- bes ex Doffifl. Georgio Agricola lib. 3 .de natura fofji lium.a nobis vero non eft hic locm, vtplura adducan- tur. Illud tantum commonedumputamus, quod,&alij antenos,falemIndum quemTauluslib.2. faliscolo- c 54 _ re,Cir mellis dulcore ejfe ait,quod etiam Auic.lib.\. ica.i.c.ij, effe candidum faccarum ,necreUe nifi per fimilitudi- nem falemnuncapari. alttrms enirageneris eft, quoi & fapor, & ortiw prodit.
De Baurach. Cap. XVII.
Aurach faliud minerale: aliudarfi- ANT. ficiale.Mincralef aJiiid Armenum: aliud Africanum: aliud Romanu: a liud .£gyptium. Armcnum vero cft laminofum, albam habcns permixtionem rubcdinis, & aliquid purpurcitatis,& cft falfum mordicatiuum. Alice vero fpecics in his proprie tatibus funt remifiiores,& debiliorcs.f Artifi- cialeautem ficut diciturcft fpumanitri,fqu£C eftalba, lcuis, falfa, & mordicatiua. & cll aliud ficutartificiale, quod eftflosparictum,&eftfi- cutflosfalis.
E l e c t 1 o . Mineralc eft fortius artificiali, & Armenum cft fortius ^gyptio, & yfgy- ptium Africano,& Romano.&mcliuscxcis cft,quod habct proprietates 7. fcilicet, quod eftlaminofum,quod cO frangibile, quod habet in fracluris fuis luciditatcm,quod cft lcue, Sc fpongioliim, quod cftalbum, habens permix- Mefm, M tioncm

DE SIMPLICIBVS-
tioncm rubedinis,& quod eft fairum,& mordi- catiuum,& ex artificiali melius eftflos panetis, & quod eftnitro fortius.
ComplexiO ) &'proprietas. Calidumeft in principio tertij, & (lccum in ipfo,& eft in ipfo falledo iecundum plurimum, &deftypticitate aliquid ,quarc eft coucnicns fua abfterlio. eft aut exiccatiuum, incifiuum matericrum craffaru, refolutiuum, abfterfiuum, mundificatiuum.
R ectxficatio . Non eft ex mcdicinis, qux funt ficutfuridamentum in cofedionibus, fed eft licut hic proxime de fale diximus.
P o s s e . adminiftraturinconfc£lionibus,& medicinis,& clyftcribus, & fuppofitorijs,& folu tione educitphiegma crudu,& vifcofiim a parti bus diificilis eradicationis eius,& adminiftratur cum melle,& educitipfum per vomitum,&c5- fert dolori ftomachi, &interficit vern;cs,& cdu citeos, &confcvt fccundum omncm modum adminiftrationis eius colica; phlegmatica:,& vc tofce,& proprie clyftcre ex eo cum aqua, & oleo rutaceo, vel aqua decofrionis rutac, & confert emplaftru cuficubus, &ftercore mulx, proprie hydropifi,& doiori fpienis, & ftomaclii frigido.
DcNitro.
Cap. XV11.
SYLV. I trurn aliudminerale, aliud artificiale.
Mincrale immittit Armenia, Aphn- ca,Aegyptus,Roma.Optimu x his eft Jaminosu, fragile in fra£luris,Jucidu, leue , Jpongiofum , ex rubro,& purpurco album, "tuTecmdi. Jalfiim,mordax: valentius Armenum Aegyptio, ^ Aphrico,& Romano.Artificiale imbecillius •virnfaiifx. naturali fpumanitri dicitur,alba,leuis,falia, mor- T/."c .vt" dax : Alrerum artificiale,flosparietis, velialisdi- &"rhnfri CJ tur,nitro valentius. (JaJidum innitio tertij gra- tmx/. dus, ficcum teitio,faIfiim maxima fui parte,fi.ibad ftringens, tergct, ficcat, incidit humores crafios, purgat etiam vomitu, prcefertim cum mclle, pitui tam crudam,crafiam,lentam, paitibus valeter im- padlam, ob id colico afteftui pkuitofo, & flatule- to prodeft, vermcs necat, & vacuat: Vfurpatur cu. melle, & albjs fumptus,vel balano fuppoiirus,elv clyflcre inicctus, praefcrtim ex ruta: dcco£to,& o- leo rutaceo. Idcm cmpJaftro cum ficis,& ftercore mulx prodeft hvdropi, doJori fplenis, & ftoma- chi, frigido. Medicamentorum bafis non eft, vt nec fal, ob id de hoc idem, quod de fale ftatuen- dum eft.
De Bauracb.
MANA. VT Irrum appellant Grarci, & Latini, rcm olim quo- 1M tidiani vfus in balneis,& efcis, nunc fere incogni- tam. a 1 1 v d minerale,aliud artificiale.) Salnitrum nunc vocacu m,quod ex ceira paratur, lncogmtum anti quis(vtreor)fuir: vtinam, & nuncelfct,ad iuhitam tan- tam hominumnecem,miffihb.ignetoi'metis,quas Bo- bardas vocant,qua:fitum.Aliaarteolim fuum in Aegy- ptoparabantantiqu!,quuex Pli.liceccogno(cere:fed, & ex quercu cremata, eode authore. alivd Armenii.) Apud Mcdos cxiguii nebar,ait Pli.quod vocabanc flal-
F mirhaga: minus in Thracia iuxta Pilippos,quodappel labanc agrion. optimu copiofumq; in Clytis Maccdo- nia:,quod vocabatur calaftricu. artificialj li- cuc dicitur eft fpuma Nitri.)Res natureeft nitri fpuma» tenuiffima videlicet pars.non arte parata,vt ex Diofc.& cscerisconltat. q^v ae eltalba lenis,&iaifa.)Optimu eft Aphronitrum.Dicit Diofc.quod fit leuiffimum,cru fraceum,ad frangedum facile,fubpurpureum, ipumeu, &mordens. PliniusrefercLydiu. Etmeiiusexeiseft, quodhabetpropriccarcsfeptem. Diofc.in j.laudat-fcili cec vt fit leue,rofei coloris, vel candidi foraminulecum , vt fpogia:taleq - , eife dicit, quodex Bunis affertur. Addic Plin.quod fit purum,fyncerum,tenuiffimu,& facile re- foluacur. Videtur auce Mcfue Aphonitri boni notas,his qua: (unc Nitri commifcere. e t mordicatiuu,)idquod eft adulceratam,pungcre ait Plin.Calidum eft in pnnci- pio terci;.) Auicenna,infinefecundi.Diofcondes,vires liabent Nitrii,&Nitrifpuma funiles fali. Ec de ftyptici- g tatealiquid.)In Aphronitroadeifeftypfin,negat Gale. Auicena in capitis initio ftypticitatemNitto,quod Bau, rach vocat,ait no efte: infra vero eode capite,dicit in eo efle paucam ftypticitatem. Eft autem exiccatiuum,inci fiuum,& reliqua.)Plin. calefacit, extcnuat, mordec,fpif- fac,ficcac,exulcerac,euocat,diicutic. Confert fccundum omncm modum adminiftrationis colicx)Tricum cum Cymmo, & pocum ex aqua mulfa, vel Japa, vcJaliquo ex his,qtix intiationes polfunc difcuteie.valet ftrophis , ideft torminibus,air Diofc. & ance (ufpedas accefliones prodeftinundhim. EcPlin. facereadpapulas,puftulas Sculorum,cicatrices, & argemata,& vngues, ad dentiu dolorcs,capitisanimalia,lendes,aures purulcntas,albas vinligines. Multa quoquealiapoteft,quxlcgenti Pli- nium, oc Diolcoridem patebunt.
DE nitro de quo hic agiturjjacfcmper digm ani- s madnerfione mibi fint vifa.idem ne fitnitrum, q apbronitntm,aphrolitrum,Jpuma nitri,flosnitri, qiti- bus -vocibus Gal.vtitur; an diuerfnm : an antiquis no- turn fueritnitrum,quod vfurpatur atate noflra: an no- fira tempeftate verum antiquorum nitrum reperiatur: atq; an in medicina noflro nitrofatiitio vti liceat.Bre- uijjimeergo vtb<ec expendamus, T^Jtrum quod Grace litron,a Jpuma nitri dijferrc vox ipjaplaniindicat, & cx Gal.colligerelicet4. de ftmpl.med.fac. &9.qunm c denitro agit,&ex Diofcoride lib.y&cx Taulo Lib.j. t fcorfum enim de nitro, & jpuma nitri verbafacit. ylt c de apbronitro, & aphrolitro, deapbronitro item, & jpuma nitri fatisambiguum eji: quod apbromtrum,& aphrolitrum diftingucre Gal.videtur 9. fimpl.qttu de apbrolitro agit, & aphronitru itcmanitri (puma dif- ferreidem Gal.4.. defimpl.med.fac. & Tau.lib.j.pa- ( lam facit,de apbronitro mox,&(buma nitri veluti di- t pj uerfis rcbusfcribens.cui ajtipulari etiam jletium dixe c ris,qui lib.2.apbronitrum,boc eft,nitri Jpuma, & litri Jpumam inter fe dijferre ait,quod litri Jpuma medica- mentum magis exiccatorium fit,afpe8iifarinx triticeg fimile; aphronitrum vero fubftantianon farinoja ,Jed compaEla conjlet. H£c igitur qumn itaJ'c habeant; no- uimus nos in harum uocum explicatione intricari mul- tos.paucis tamenenitendum vtipfi ab hoc nodo extri- ccmur. 7Vitr:vm,vt intclligerecstex Vlinio lib.3 i.cui c acceptum dcferendura cH qnicquid de nitro habemus, duplexfiit antiquis: naturale, &fa£litium. T^atura- lc autern rurfum duplex, alterum ex nitrofis aquis cmergens, optimum candidum ,purum, & faliproxi- mum , calajlricum nuncupatum ; tale vero in Cly- tis Macedonia oriri docet copiofum, circa Canis ortum in nitrofolacu, alterim ex nitrofi terraveluti
efflore-

DESIMPLICIBVS. ss
tjflorcfcit; atque id apud. Medos, fed cxigw.tn, ca~ A fcs: venire tame omniafub nitri vocemveluti fub fuu
nefcetitibus ficcitate conuallibus, halmirhaga voca- gcnus.fwitenimapbronitrutn,&nitviJpumanitriJpe~
tum. tale etiam m Tbracia iuxta Thilippos, fedmi- cies.fallivero jLgricolam alioqui doffiffimHfti bicfu-
nus, & terra fordidum, agrimm ideft fyluejire ap- Jpicor,arbitratum Dioftoridem quumJpumam nitriLy
pellatum. Erat, &faftitium duplex. alterum £ quer- diamprafert AegyptU,Lydium aphronitru eidejlc-
cn cremata, TlintJ tempore omijfum : alterum ex a- gypticefrumxpr&tulijfe. quanquam enim aphronitrum
quis in nitraricvs eodem quofal modo iafufis. tale apud optimum,vt ait Vlin.in Lydia nafcitur, non tamequoi
Uegyptios circa Tsjaucratim, & Mempbim conficie- illic nafcitur,totu aphronitnm cffe cojiat.neq-, apbro-
batur, injiuente innitrarias .T^ilo quum excederet , mtrumfortaffenouitDiofcorid.alwqmnon prxtnlifji-t
abundantius quidem ipfum,fed deterius. fufcum nam- apbronitrum Aegyptia Jpumce, quumgeneratim nitri
que erat, & lapidofum : quamquam ibi etiam nitra- Jpuma,quia tenuijfima, quouis, & aphronitro, & nitro
ri<eerant,ii quibus,& rufum exircta colore terrm. longe fitmelior.lnnitro enim aitVlin.optimum,quod
lapidefcit vero hoc in accruis, vt cx eo etiam vafajie- leiuffwum,& ideo Jpuma melior. ^An vero,quod fecii-
rent, qua fole inarcfccntia perficiebantur. Ex ijf- do locoproponebatnr,nitrim quo nuc vtimur, antiquis
dem quoque nitrarijs pragnantibus fcd nondum pa- notumfuerit; quanquam non ignoro magni nominis vi-
rientibus, incidente rore, feu vt alq ex operimento- ros ignotum ijs ipjum fuijfe arbitrari: ex Tlinio ta-
rum fermento ,qu£dam veluti Jpnma emergebatte- 3 men , faili eos fnfricor. neque enim halmirhaga ,
mijjima, & probatijjima : at hxcnonnitriamplius , quod ex fenefcentibm ficcitate comtallibus , aliud
fed Jpuma nitri nomen fubit. non fattitia quidem ip- fuiffc ipfe video, quam falempetrm, qnem Mef. hic no-
fa,Ji vt aiunt,uon nift incidente rorc gignitur , id JierJlorcmpetrxnmcupat. exquonunc recotto Jplen-
cmm natura e(i opus : faiiitia vero etiam quia ex ni- didum nitrum conficitur: meminit etiam defatfitio cx
trarijs arte paratis: prjifertimque, ft,vt alij puta- cremata quercu Tlinius, quo ne nunc quidem vtimur.
runt, operimenti cauja, concepto veluti fermentogi- fed ex lotio hominum iumentorumue , immo exterra.
gnebatur. Traterbxcnitrigenera,proximte xtatisJug plane ipfa corrafa in quafa meierint, nunc cdficiturni-
medicos teflatur Tlin. aphronitrum colligi in jlfia, trumfali foffili candore,&(plendore non inferius,ama
tradidiffe, in Jpeluncis mollibus, qu.is Calycas voca- rum infigniter,ac falfum,quod antiquos ignorajfe fujpi
hant ,dijlillans ,quod fole ficcarettir. optimum vero cor; falcpetrt tamennouijfe eos puto,quod erat incon-
efje Lydium, minime fcilicet ponderojkm, &maxi- trouerfiapofitu.Detertioautemproblemate,anno(ira
me fiiabile, colorepend purpurco. hoc Tlinij tempo- atate antiquorum nitrum nofcatur, ne quid quam dica
pore in patellis ajferebatur, quum Aegyptium nitrum dehalmirhaga nobis,quara antiquis magis cognitoyni-
in picatisvajis defcrreturne liquefceret. Hxc quum trum tamen ex jLegypto quotidie Vcn.etias affertur ,
ita fehabeant ,quo pacio propofitis quxjiionibus fa- quod qui perpenderit fatlitium illud ejfe perfuadebi-
tisjaci.tspaterepoteji.^dcprimurnqiudcm,quodque- £ tur,qnodexnitrarqs conficiTiin.teJiabatur. naturale
ritur de aphronitro aphrolitro Jpuma nitri, &Jpuma vero id,& calajiricum ex nitrofo Maccdoni? lacu ema
litri, quarnquam ft vcrborum vim jpeties, h& voces nans,neq; ipfe kaffenns vidi, neq; vidiffe vllum intel-
idem prorfus figmjicant: litrum enim idcm ejfe, quod lexi,licet a Macedonia Italia non longe abfit. jln aute
nitrnm, & aphronitrum quod apbrolitrum : ejieque talcJit,quod. Qtiacelbenus Matthiolo e Bi^atio mijit,
has duas voces in t ov ci <pfov xgu viTgov exjpuma, & an illud quoq; fattitium fit ex nitrarijs jLegypti, Mat-
nitro compcfitas nuilus ambigit •' conjiat tamen ad di- thiolus non fignificauit, vir alioqui diligentiffimm.K^i
uerfas res vocabnla bxc fuiffe translata. crat enim triJpuma alias uidi apud Englebertum Germanuphar
(puma nitri,qu£ etiam flos nitriquandoqucaGalcn. macop&umVenctijs,fubjlatiatcnui(Jima,io\arerofeo,
vocatur, tenuiffimum quiddam ac leuijjimum, atque faporc amariffimo, ac etiam falfo. vifaq; illa eji mihi
adeo, qnod Galen.ait, farindt, triticm fimiie: partrm primogujiatuper totam diffundi linguam, acintimas
qutdem naturale, quod exincidente in prtgnantes ni- eiuspartesfubire di£io citim.unde is babuerit,nonfa-
trariai rore fiebat; partium fattitinm, quod ex ope- tis memoridi habeo. lllud vero affirmatmihi loa. Krie
rimentisgignebatur. apbronitrum vero compaBius, ghcr Tomcrauusvir rnentiri nefcim,inTomeraniato
& crajiius quiddam erat in Jpeluncis mollibus dijiib- ta adnajciputeis,quos profundiffimos habent, falnitri
lans, atque a nitri Jpuma, & ortu, & conftjientia di- velut 1 crujias,fiigidij]imi quidem iilim ft degustes,ac
ncrfum: idem met,quod apbrolitrum, quamuis 9. tanga-s,coloreautem cincreo, acfapore amaro,& fal-
ftmplic. Galen. ab aphronitro dijiinguere videatur, fo,quo adpuluerem tormentorum, vt nojiri nojiro fal-
quod nufquam alibi. quanquam etiam non aphronitron nitro vtuntur. fed hoc quum ex ijsputeis dulces aqu.t
boc in Galeni loco, fed aphonitron ? elemento abra- crncrgant,halmirhaga nitrum ejje arbitror,quale etia
fo legitur, noua voce atque inufitata. Sane vero efl nojirasjicct id vetufiate fortajfe concrefcat,atq; indtt
apud Galen. etiampraui aphronitri mevf.o fcd quale retur magis. ln jLfiicn commentarijs legere eji in De~
nam boc cffet, ex ipfo quidcm Galeno,aut altjs nodum den monte Afnca copiofiffimum nafci nitrum.veru art
obferuaui :fed jLgncota 3. de naturafoffil. fuijfeboc idinjpeluncismotis illius concrefcat, atq-, ipfumfit a-
ipfum ait fojfde durumque, ac denfum lapidis injiar. phronitrum; an vero foJfile;ajfimare ex ea hijioria tio
taleq; ejfe mtrum exquo Venettjs boracem, idefi cbry- pojfum.Quodfupercji, an vulgatumnitrumfaffitiu no
fococollam conficimt. de qua re quid nos certidica- Jir.vs ajfumi queat jhie noxa,(ncque enim extra admo-
mus , non habemus. lllud fiit habeo nunc oslendi fe quo neri quidquam probibetj vt paucis dicam exploranda
pacio b£ voces, licet fi etymonJpe&es e&dem; diuerfa ratio,& explorandum experimentum. jLc ratio equi-
tamenfignificent. Qm inioco tliud ctiam nonejiprc- dem doceat,ft buim nitrijaporeexpendas,buius inqua
tereundum,quamuis nitrum aphronitrum,& jpnma ni- fatlitij ex lotio, &falepetr£, tenuiffimarum ipfum ef-
iri, ita vt diximm diliinguersntur, ejfentque diuerfa fepartium,dcterfonumq;,ac difcufjbriu, acpropterea
M 2 ijfdem

D E S I M P
ijfdem quihus antiquorum nitrum viribus pntflare. experimento "vero etiam didicimus ,tum excatapo- tijs ^ilexandri de nitro, nuncupatvs, in quaspajjm hoc vulgatumfaElitium ajjumitur; tum ex puluifculo quo ad tormenta vtuntur,quem conftat, prtfertim in cajlris ad coli cruciatu/s frequenter fumi abfque vilanoxa, piulto autem vfu. Quo fit vt non prorfus temere hoc ipfum in medicina vjkm etiam admitti putem. quan- quam fuaferim egoomnes vt ^iegyptium, cuius non omnino penuria efl, exquirant. Seci depropofitis qu(~ f ionibm fatvs. T^unc autem vt ad Mefuen redeamus. Multa illi ohijcit Manard. collatis ex Diofc. Tlinio,& Galeno locis, qu& derogare buius fidei videantur. jLc frimum quum bic Jpumam nitri artificialem ejfe afte- rit, obijcitcx Diofco. efjenaturalem. Oujim eandem afbamejfeait, obtrudit Diofcoridem, qui optimum di- cit apbronitrum leuiffimum efie,crufiaceum, ad Jran- gendum facile , fubpurpureum, Jpumeum, & mor- dens; atque adeo alias illi notas afcribit, quam Me- fues. jlffert deinceps optimi nitri fignaMeJ. quum ait, [& melius ex eis, &c.] quo in loco, ait Manard. aphronitri boni notaa cumijs ,qu& funt nitri videtur commifcere. ^Adde quod ideminter eius nitri optimi indiciaponit ,vt fitmordicans: At Tlin.adulteratum pungere tefiatur, non quod fyncerumeji. jlit iteMef nitro inejfe nonnihil aflriffionis: AtGal.in aphronitro adeffeflypfim negat.Haicfere Manard. ne fingulaper- fequar momentinullius. Qum tamen facillime conjuta- tur. Trimum enim quodfpuma nitri artificialis fit, ex ijs qugfupra attulimm,fenfiffe aliquos confiat,quifci- licetnonnifiopertisnitrariis, & fermento,vtaitTli- nius, operimentorumgigni illam putarunt: Sed ijs ta- vnen ajfentiri Mefuen non dixerim, qui ita ferri dicit, neque affirmat ipfe,aut negat. Qmim vero eandem ni- tri Jpnmarn albam ajfent, fubfcriptorem Galenuha- betg.fimplic. farin.-c tnticea comparantcm.ln eo ve- toetiamManar. fhllitur, quod apbronitrum a Jpuma nitrinondiflinguit,atq-, deapbronitro Diofcor. addu- cittejiem,qui de eo nihil. loquitur enim de nitri Jpuma. hanc vero albam reperiri, & rufam non efl a ratione alienum,quando & nitrurn,cuim hxc efl (ita dixerim) flos,ex altjs tiitrarijs rufum,ex alijs album colligiturfo li ratione, vt etiam confirmat Tlin. Quodfequitur, an optimi aphronitri notas hic confimdat cum ijs,que funt nitri; norint qui vtriufque hijioriam expenderint. Mi- bi vero innitro e&dem a Diofc.&Tlinio vidcnturnot? defiderari, quas affertMef. Optat Diofcor. quod leue, colorecandido,autrofeo,Jpongiofum : acTli.quodfa- liproximum, idefl quod hic ait,laminofum, &fragi- le, ac lucidum. qmre haclenus ab alijs non difcrepat. neque, vtego video, qux, funt apbronitri, nitro afcri- hit figna. Quodvero fubiungit mordicare nitrum, ac falfum effe;ftob idfortaffe a nitro Manar.abdicet,quia nullm id fcribat; <jr quia adulteratum nitrum pungere Tli. tejietur:at perfuadendus Jpum& nitri exempLo, q Diofco.mordicare ait.habere.n. nitriJpumam qualita- tes a nitro non diuerfis verifimile elt,quando ea ex il- lius veluti femine emergit. Sed ncq; id negare Tliniu dixerim. fyncerum illc ait facile refolui, adultcratum pungere. atq; his uerbis mordacitatem infyncero nitro momentaneamf:alis certeefl)in adulterato vero diu- tinam innuereipfum exifiimo.Quod fuperefl, an nitru falfumfit,fialicuiustestimonium Manar.velit; Sera- pio id ipfum affirmat, ne inpluribus conquirendis tefli-
L I C I B V S-
H bus laborem.alioqui aiitem q;:i id negetnuUum baBe- nus obferuaui. Inferre ergo ex his licet, Mefuen veras nitri notas afferre, neq; confundere curn aphronitro.
Quod autempoflremo ioco obijcitur,ex Galenonullam apbronitro incffeafiriSionem. qui fenfum,& Galeni vcrba diligenter expenderit,non difcrepare a Gal.Me- Juen confitebitur. amara omnia funt, & mtrum, <jr a- phronitrum,&Jpuma nitri.atqui que amara Junt aflri- ffionis habere nonnihilpaffm Galenus docet.fed hanc tamen qute in nitro,pro nihilo habebis cum Galeno ,ft eam dcterforioi eiufdemnitri qualitati confcras ,aut etiamfi compares fali. quod Galen.facit.
De SarcocoUa. Cap. XVIII.
Arcocolla eftgumma arboris,queeft ANT. ficut frutex, & eft fpinofa,cuius rami funt nodoli > collccti ad arborem, & colligitur ex ea gummi, & cft eius aliud album ficut thus,& aliud lubcitrinum.
E l e c t i o. f Fortius cft fubcitrinum albo, & quod cftamarius melius.
C o m p l x i o, & proprictas. f CaJida cft in fccundo.Etcjusficcitaseftminorcaliditatefua, & eft maturatiua & abfterfiua, & refolutiua, & aperitiua, & eft in ea virtus figillatiua vulne- rum, & conglutmatiua, & mundificatiua, & incarnatiua.
Rectificatio . Tardx folutionis cft,& debiiis:& conturbat cum,in cuius ftomacho dominatur cholera. quare oportet ne ei in cuius ftomacho dominatur caliditas, & in quo cft G cholera, propinetur. Vigorat autemeius ope- ratione zingib. & cordumeni. Confe&iopilu- larumdefarcocolla,quas fecit Haly fencx. Rec. farcocolla: drach.iij.turbith drach.iiij.interioris colocynthidis drac.j.s. zingib. tantundem, lalis gemms drach.j. Diffolue larcocollam in aqua rofata, & contice: & fac pilulas. Sunt cnim mi- rabilesad ca,qua: dicemus.Nutriturautem iar- cocollain lacteafince, omni dielacinfundendo fuper eani in fcutella vitrea pcr quinquedies . f Et eft medicamen bonum xgritudinum ocu- lorum.
P o s s e . f Solutione educitphlegma cru- dum, & humores craflos, & propric quod cft in iun&uris &anchis: & mundiftcat cerebrum, & neruos, & pulmonem. & confert tufli, & afth- mati,&efl exrcbus conferentibus fcnibus, & • propric phlcgmaticis. Vfus tamcn eius gcne- rat caluicium. t Inquit Diofcorides. V/useius impinguat corpus & augmentum efficit in fper mate. t Et ipia eft medicina fubiimis ophthal- <. mice, & lippitudini, & proprienutrita licut di- ximus. Et cOnfert ylceribus putridis in aurc, & ianiolis,& proprie lychino inunclo in mel- licrato,& inuoluto in puluereeius, & pofito in aure, eft virtuofa adillud. & eft medicina fublimis omnium vulncrum recentium, & pu- tridorum antiquorum. &mundificatca: & ge- nerat carncm in ipiis, & conlolidat. Et heec cft propricvirtus.
D o s i s eiuscftadrach.j.vfqueadij.
De

D E
De Sdrcocolld. £ap.
S I M P
XVIII.
SYLV. Arcocolla eft arboris fruticofjc,fpino-
% ramis nodofis aibori apprelTis,gu- l M»! album,thuris modo.vel pallidum, idque amarius.&: ob id valentius. Cal facit ordine fecundo,ficcat minus, coquit,terget, aperit, digerit, vulnera etiam vetera putrida ter- get,carneimplet,glutinat, [vnde illi nomen.]Pur gat pituitam cmaam, &: humores alios craffos, pioecipueacerebro,neruis,iunduris, vt ifchio,pul monibus. Obidienibus pituitofis, afthmaticis, tuffientibus prodeft, fed caluitium accerfit, cor- pus impinguat, fpcrma auget Diof Ophthalmia , &Jippitudinem, & alios oculorum morbos,mire iuuat nutrita in vafevitreo dies 5. in ladte afmx, nouo cjuotidieatfufo. Aurium vlceri putno,& fa niofo vtiliter imponitur linamentum mulfa mer- fum,&puluere huius infperfum. Daturcumzin- gibere,& cardamomo, vt citius & vaJentiu^agat: velhis catapoti js Haly fems: farcocollx drach.iij. turbith drach.iiij. medullx colocynthidis , 'zingi- beris,ana drach.j.& s. filis gcmma: drach.j. farco- colla in acjua rofarum foluta, fiant pilulx 111 didta opera efficacilfims. Ventriculo calido & biliofo eftnocenuffima farcocolla: ob id vitanda picro- cholis eft, alijs datur a drach.j. ad drach.ij.
De SarcocoU.
\T Omen inuenitapud Grxcos,i& feruauitapud la- XS tinos,cxe° qu°d carnes glutinac. Eft autem gum- mi arboris eiufdem nominis in Perfide nafcentis.Fo r - txvs eltfubcitrinumalbo.) Diofcorideseoloreeffeait fubrufo. Plinius candidam meliorem effedicit,quam rufam,& vetuftatenigrefcere.C a l i d a in fecundo. Galenus non meminit in quo ordme calefaciat, fed ex hisquaedicitinnui videcur,non elfeadeocalida. mix- ramenim habere dicit vimexemplafticaquadamfub- ilantia, & exigua amaritudine, & propterea finc morfu cxiccare, ac vulneraglutinarc. Piin. cum quadam acri- moniaeflp dulcem dicit,& Diofc.fubamaram:qu?qua- litates non valde calereoftendunt. S olvtione cducitphlegma.) Inuentum hoc Arabuna. Grxci cnim eanonnifi extrorfum vtebantur.Anveropurget,& fi purgat,quomodo idfaciat,cum expertus nonfim,di- cete non audeo. I n q__y 1 t Diofcorides, vfuseius im- pinguat corpota.) Non hoc Diofc. nec videoqtiopadto ncn pugnet cum his,qui dicSha funt: fi enim purgat, & iiomachum,vt dixifti, turbat,quomodo pinguefcere fa- cit corpora, & femen auget ? nifi humores purgare for- te dixeris, qui nutriri corpus prohibebant. Sed quare alia, qua? purgant, non idem poffunt ? quod tamen alte- ripharmaco 11011 adfcribis. E st medicinafublimiso- phthalm <x.)E xperientiaipfa fcpiuscognouieiusiuua- jneninophthalmiadifcutienda.Diofcorides dixit,quod oculotuna fiftitHuxiones, & Pli.qtiod cu vino fiftit Hu- xiones. Sanetamen hoc intclligendum,praefertim in o- culorummHammationibus: non enim ab initio Huxio num ea vtendum,fed vbi iam difcutiendi (urgit mtetio.
COST. C „4rcocoll& nullus Grtcco rum foluendiafcripfit vi- res,fcd inuentum , & hoc Arabu efl,vt mtdta alia.
Cap.i4. h° c l ?f um nouity& Jtaic.vt videre ejl 2. Canon. Qua- lisautem farcocolla deligenda fit,qunmTlin.lib.z4. albampr<nferat,Mefiies fubci trinam: nonfacile efl iu- dicare .fi i.xmcn Diofcorid: prxfianda cflfidcs,qtwn
L I C I B V s-
A i* rufum buic colorem afcribatfMefiu credendumpo- tms erit ad Dioficoridis/ententiamproprins accedenti, qttam Vlinio. jLn vero in deprejjiori calidorum ordinc, quam fiecundus efl, reponenda vcniat farcocolla ,vt Manard. vellct ,• ex fiapore explorandum erit , eir ex ejfedis.exGaleni autem uerbis id non video elici,quod Manar.ait.quando,quod fine morfu deficcet,& vulne- ra agglutinet,leni, c-r emplaflics qua ea conftat,fub- flatit(£,videtur referendum, non calori imbecillo.alio- qui etiam, quum acrimonia buic quxdam infit, vt Tli. ait; vt aperte calefhciat (quod faciunt fiecundo ordine cahda)neccffeent.Sed fietiam Manardoaffientiarii, exigui rcs efl momenti,potesq; Mefu£ uerba de fiecun- di ordtnis initio intelligerc, & litem fcdare. Illud aute bisprxtermiffls, nunc perpcndamus ,fifiarcocollapur- gatoriam vim habct, quifieripolfit, vteius vfiusficme
B angeat,&pinguiora reddatcorpora,quodbicficribit. Sane.fieri aiunt nonnulli, vt huius vfiupingueficat cor- pus, quia fuccos vnit, & agglutinat: atque vtfiemen eadem angeat,qniapituitam calefaciens infanguine, atq; adco fiemmis materiam ipfam vertit.alij vtrunq; borum ob id fieri putant, qnia humores cxpurgat, qui ali corpus probibebant.Cceterum quum alia multa ag- glutinatoria,& caLfafforia vipraflent <cque,vtfarco- colla, quum alia itidem bumores noxios educat, a qui- busprohiberi corporis nutritio potcft. quntamcnbu- iitfmodi vires non babent; friuoU etia buiufmodi cau- fie videntur. Fortajje autem, qn.od & alif dicunt, inefl huic medicamentopecnliare aliquid, cuiusgratia, ventriculus firmari,& in eo coquifacilius,&fcelicius alimentapoffint,id quod ad fanguinis,&feminis incre mentum ,& corporis obefitatemplurimum facit.aut etiamafcribuntur ba fiarcocolUvires ,non quiavere bacprxttet.fed quodaliorum medicamentorum com- paratione minus corpora attenuet ob letorem,cuius vi minor fpirituum difflatio in expurgando fiat. cxcitat ctiam forte vificidiores flatus, qnod in caufia csl,vt ve- neris appetentia adueniat, atque ob id augendifemi- nisfacultasilli quamuis improprie aficribatur.
DeSagdpeno. Cap. XIX.
Agapcnumeft gummi alhafcc hun- ANT. deg , f & cft arbor fimilis oleandro montano.
 Electi o.f Melius eft cuius coJor
eft intcr fubrubeum, & fubalbidum, f & quod habct odorem porrorum, t & quod eft facile refolubilein aqua, & quod eft clarum cum fpif- fa fubftantia: & quod ex eo eft lcuius eft melius, t & quod non cft in vehemcntia odoris affa:, nec habet odorem chalbani. Ipfum enim eft fic adulteratum.
Complexio,& proprietas. Minus eft fic- cum, quam calidum , & eiuscaliditascftin ter- tio.Siccitas vero eft in fecudo,& in ipfo eft ama- rirudo cum acuitate,ficu t acuitas porroru.Et eft copofitu ex fubftantia lubtili ignea & terrea.Scd fubftatiafubtilis cft dominas,&t eft rcfolutiuu, carminatiuu vetofitatum craffaru, fubtiliatiuu, extenuatiuum,folutiuum,& prouocatiuum.
Rectificatio. Nocet ftomacho & he- pati. Verum toilunt nocumenta eius aliquaj ex medicinis ftvpticitatcm habentes, ficut ma- Mefux. M 3 ftix

D£ SIMP
ftix proprie, & fpica. Enulaquoque figillatci E proprietatcm mirabilem adea,qnjeoportet.Et narrauit Me(]modos prjeparationis eius duos fa- tisbonos. Primusperforet colocynthis,& abij- ciantur grana eius tantum, & impleatur aqua cum pauca ipica, &maftice, & bulliatincinc- re calido vfque ad cofumptioncm tcrtix ipfius. Deindenutriatur fagapenum cum hacaquase- per, aut modicum infundendo vfquedum pin- guefcat. Dcinde exiccetur, & fianttrochifci, luntenimvltimiad jegritudines iundurarum, & aquam citrinam. Et alius modus ct\proxi- mus huic, & fit pcrmutatio ab aqua colopynthi- dis ad aquam myrabolanorum tantum. Mo- dusaliusex inuentione noftra. Accipefuccie- nula: ficut eft, vnc. 17. & infundc in ea lpicas, & mafticis,ana drachm. 3. & bulliant viquc ad F «onfumptionem medietatis, & poftillud colc- tur, & nutriatur fagapcnum cum eo, iicut dici- mus. Nutritur ctiam propter xgritudines ocu- lorum cumfucco ruta-,autfoeiuculi, &aliquo ex fellibus, & propric auium rapacium, & fit medicamen fubJime ad ea, qu£e oportct.
P o s s e. f Solutione educitliumores vifco- fos,&phlegma craflum, & aquam citrinam, & eius proprictas eft mundificare ccrcbrum, & neruos,&educere materias eorum, t & confer- rc segritudinibus eorum frigidis, &propriefe- cundum omnem modum adminiftrationisip- fius: qua: funtdolor capitis antiquus, &hcmi- cranca difficilis,& epilepfia, & vertigo, & para- lyfis,& tortura,& tremor. Etfitlinimcntum ex eo, & fucco rutx, & aceto, & confert fimiliter G a:gritudinibus nuncdidis,& contritionilacer- torum. Eteftex rebusvaldc bonisadmundifi- candum materias, quce funt in pe&orc, & pro- prie nutritum cum aqua ruta:, aut cum aqua cnulce proprie,&confert doJori eiusbibitum, & linitum dolori laterum, & tuffi antiqux, & diffkultati anhelitus, & eft ex medicinis ma- gnis hydropifi. Extrahit enim aquam citrinam, 6c proprie cum duplo pondcris cius cx myroba- lanis citrinis: & modi nutricationiseiuspra:di- di funtad hoc mirabiles, & confert duritiei Iple nis, & refoluit inflationem cius fumptum in potu,Sc fupcrlinitum cum fucco capparis,& aceto, &rclbhiitfcrophulas, &duritics,& no- dofitates membrorum, &nutritum cum fucco rutx,& fellibus ficut diximus f confert obfcuri- H tativilus. Et eft medicina magna dcfcenlui aqux ad oculum , & proprie aichol fadum ex eo. Et linitur cum aceto fuperordeolum, & delet ipfum,& confert fecundum omncm modum adminiftrationis eius doloribus iun- tturarum, & eftpotensineradicandomaterias eorum : ita quod cx anchis, &profundisiun- £luris,& clyfterizatum valet fimiliter. & bibi- tum, & clyfterizatum confert colicx frigidx, . & vcntofx, & dolori ventris. t & bibitum, & . fuppofitum t prouocatjmenftrua, & intcrficit foetum, & confert dolori matricis, f & prxfo- cationiiplius.
D o s 1 s cius efta drach.s. vfquc adaur. 1.
LIC IB VS.
^De Sagapcno. £ap. XIX.
Agapeiuim eftliquor fruticis feruJa- SYLV. cei oleandro montano fimilis: bonu quidem, colore ex albo fubrubente, odore porri, fubftantia crafla , fed in
Sasrapenunt arbor fimt- lu panati Gale.in an~ tidotii,opti- mus liquor , fylendidu foris rufu*, mtus albu* acer odore medio mter fylphium J &* galbanum Diofco.ejuod. in Sagape- tium mnta- tur Gale. in antido. V im per tnferr,a. purgatrice Graci tacue rut xArabes
i j j
aqua facile folubili: leue, improbum vero notis his deftitutum, ac pmerea odore fylphi; perfici viroio (aflamfoetidam vocant) autgalbani,quo eft adulteratum . Calidum ordinetertio , ficcum fecundo, amarum, &porri modo acre,fubftantia: tenuis, & ignece plus, quam tcirex complexum. Purgat pituitam craflam, & alios humoreslen- tos, & aquas a ventriculo, inteftinis,cerebro,ner- uis,thorace, pulmone,iuctuns etiamlonginquis, & profundis. Morbis harum partium , & aliaru frigidis inde natis fuccurrit quouis modo vfurpa- tum,vt cephalalgix antiquce,hemicrania: contu- maci,epileplia?,paralyfi,vertigini,plafmo cynico, tremori, dolori ventriculi, aut coli pituitofo, aut flatulento, cum fucco rutx, & aceto dittis parti- busiJJitum ,&attritiS mu/cuJis, vel cum Jiquorc idoneo Jiimptum, & cJyftere iniedlum.cum aqua ruts vero , aut heleni) nutritum , & potum , craf- fa, &c lenta ex pulmombus, & thorace, & poten- ter educit. Illitum quoque tufti antiqua»,difticul- tati lpirandi,dolori laterumprodeft.Cum dupJo item myrobalanorum citrearu in hydrope aquas ferofas mire extrahit. Splenis quoque duritiem,&: inflationem diflipat potum , & cum fucco cappa- ris, & aceto illitum, ite chyradas, nodos, &alios tumores duros. Nutritum quoque cum fucco ru- tx, aut foeniculi, & felle auis ahcuius rapacis , vi- fum clariorem reddit. Fluxionem in oculum prx- cipue fattum ab ea cohol lanat, hordeolum ex ace to illitum delet. Menles quoque potum,& fuppo- fitum euocat, foetum necat: dolori vteri, & prx- focationiprodeft, quoniam tenuat,refoluit,difli- pat,prouocat,foluit. Quod autem ventriculo, & hepati noceat,cum ftypticis, maftiche,{pica, & li- milibus fumitur.cum enula quoque proprietate quadam mira perficit. Si colocynthis feminibus tantum abie£tis , aqua cum paucafpica , & mafti- che impleta Jub cinere calido ad tertix partis con- fumptionem coquatur , & hac aqua pauJati mfx- pe aftula nutriantur fagapenum, ex eoque iiccato trochifci fiant, magnarum fiint virium ad iundfu- rarum aftectus,&: aquas ferolas vacuandas. Poteil nutriri aqua macerationis myrobaJanorum citrea rum, vel liicci enulx non purgati vnc. i y.cum ma ftiches,& fpicx nardi,ana drachm. 3. co£tis ad di- midi; conliimptionem, & coJatis. jDatur adrach. femifle ad drach. 1.
Dc Sagapeno.
SAgapenum Gra:ci, & Latini vocant: funt&qui Sa- MAMA. cojK-nium. Ferulacei-planta: <uccuseft,inMedia nalcends: vel potiusplanta ipia, vt tradit Galenus Scci (juia inutilisaiioqui planta eIt,ideofuccoipfi nomen re- liquit- t Teftarborfimilis oleandro.) Similem Panaci fcribit Gal.in lib.de antidotis. Miiivs eftcuiusco-
lor

DE S I M P
lov inter fubrubeum, & fubalbidum, & reliqua.) Ex- cellir tefte Diofcoride fplendidum, exteriusrufum, in- teriusalbum ,guftuacre. ( V vod habetodoremporro- rum. Nefcio,vbiMefue olfecerit,pra:fertimcumipfe- met fcribat paulopofteriush^cverba. E t quodnon cftin vehemenciaodorisai&,nec habet odorem Gal- bani. Qjjx verba licet non bene,ex Diofcoride accepta funt,fcribente ,odotee(TemediointerSilphium,& Chal banen. Nec mirumeft fi odorem habet Chalbanes, quumadeo propinqu^ naturx fint, vt Chalbane mute- tur in Sagapenum, iicuti fcribit Gal. eodem de antido- ns libro. ET,quod eft facilerefolubile in aqua.) Verum Sagapenum ibidem fcribit Gal.aqua infulum ,aut vi- no ,ftadmdiiTolui. E t eiuscaliditaseftin tertio. Gale- nusdicit calidum ,&tenuiumpartium, ficut alij opi. ideft (ufci: nec dicit in quo ordine: fed cum dicat Chal- banem effe calidum in hne fecundi: vel pnncipio tertij, idem de hoc pariter (entiendum. E s t refolutiuum.) Galenustenuiumeffepartium,& haberc,quid dixitab- iterfiuum. S olvtione educithumoresvifcofos.) Inuentum , & hoc Arabum: non enim purgatoriam et vim adfcribunt Grxci. Purgatiuam vim cumdico, per inferiorem ventremintelligo: fcribitfiquidem Dio- fcor. quodcraffos humores ex pulmoneexpurgat. E t conferreargri tu dinibus eorum,(ciiicet cerebri, & neruo rurn.) Conferreopifthotonicis fcribit Dio(corides,ideft rigori.quocaputad fcapulastrahitur: ad ruptaquoque, &conuulfa. B ibitvm prouocatmcnftrua.)Cum aqua dulci, fcribit Diofcor. E t prxfocatiom matricis.) Si cum aceto illud mulier odoretur, ait Diofcor. C on - fert obfcuritati vitus. Cicattices quoque oculorum fe cundum Galemmi attenuat, & expurgat. Dnnittitau- tem Mefue vimqua prxcipueexcellit,in his quos (erpen tcs momorderint.
COST. \ T\abum,&hoc inuentum efl,quodSagapenum Jf \.purgatricevi fitpraditum : nequeid Gracoritm vllns animaduertit Aneius elettione quum <Auicer. 2. Can.Jeu eiuspotius interpres id prxferat,quod interius album,& fons jubrubrum esl:prxferendum tamcn eft, quod extra rufum intus autem album, vt docet Diofco. Mquein hoc certe Mef.porri odorem defiderat ,de quarealijne verbum quidern : fed aflipularihuic fen- fum dices,ft orepaulidum detinueris ,quod, & Brafa. antenos Jlribit, quamuis allium fer^ verius redoleat, quam porrum . Sit vero, quum Sagapenum ferulacex. plantj! gWmmi effe Diofcord. afferat, quam Galenus pa naci fimilem ejfe ait. 1. de antido. Mefue autem ex ar~ bore oleandrum montanum dtmulante prodirefcribat: nondum tamen quaiis eaplanta fit, arborne, an herba, certofcimus ,iconem autem, quam appinguntnonnulli a Verfa, vt aiunt, mercatore acceptarn,fujbedam, & profiffitia aperitioribus habitam intelligimus.
ANT.
^De Eupborbto. Qtp. XX.
Vphorbium eft gummi fexcedens omnia genera gummi in calcfacicn- do, & fubtiliando.Eft enim ex rubifi- 3» cantibus, & exiccantibus: f Et eft cx arboredefertorumlocorum hilpidorum: cuius foiia in primiscumeleuanturiunt ficutlanugi- nes,deinde cadunt, & nafcixntur foiia fImilia po liomarino.
E l e c t i 0 . t Meliuseft Ieue frangibilc ha- bens colorem palcarem, & clarum, & quod eft vehementis acredinis,&odoris valdeacuti,& quod cft recens,fupec quod iam prsterijt an-
L I C I B V S- 70
A nus. Reccns vcroanni fui, cft ficiitvcnciiuni,- & ignis. Eteft exgummis, quxdiflbluuntur in olco, & proprie quod eft recens. Antiquum vc- ro fortailis non diifoluitur.
Complexio,& proprictas. Calidum eft, & ficcum in quarto: & cft calidius, & fubtilius omnieo,quodcalefacitex gummis: &cftinco virtus f aduftioncm faciens, & rubificarionem, &cftpenetratiuum s abftcrfiuum,cxcoriatiuum, &cftexfacicntibus operationem cum laborc, &anguftia vehcmeti producentcad fyncopim, & fudorem frigidum.
Hhctificatio. Eftinimicum hepati,& ftomacho proptcr vehemcntiam virtutis fase > quoniameftacutum vchementer, fcrrofum, & inflammabile.oportet ergo virtutcm cius fran-
B gere,&propriecumrebus obtundentibus acu- meneius, &cxtinguentibusinflammationem, &acquirentibus cilubricitatem: &oportct,vt fit earum quantitas multa vefticns,& tcngens lu perficiem eius: & oportct, vtnon multum tcra* tur. t Dixit Alkanzi. Accipianturfrufla citri,& fepeliantur grana cius prius inuoluta in olco amvgd. in acctofitate ipfius, dcindcinuolantur pafta, & decoquantur. rc&ificaturautcm cx hac artc,& remouetur acumcn eius.Modus alius vir tutem cius frangens ficut narrauit Hamech. In- uoluatur in oleoamygdal. dcinde fcpeliatur in fucco liquiritiz , aut tercniabin difloluta, aut in aliquoexrobub diflolutis ftipticis, & fitcorum quantitas multa, & fiant cx eis pilulce, & propi- ncnturvbi oportet. tEtdixitHumain.Propine-
C turcumaquamellis,&aliquibus fpecicbusale- fanginis.Maftix autem,& fpica funt ex rc&ifican tibuscommunibus emcndantibus quxcunque cx acuitatemcdicinarum timentur. Audaciam autem eius expellunt mcdicince lubrificatiux, & cxtin&iua; ficut eft aqua hordci, proprie cum oleo amygd. & fiat cxhibitio poft cxhiDitioncm frcquens.
P o s s e . Solutionc | cducit phlegmavifco- fum, & crafliim a locis profundis corporis,mun dificans iunfturarum vacuitatem ab humori- buscraffisdifliciliseradicationis. Ncceftci res fimilisad hoc,&cft cx rebus mundificantibus ncruos,& confumcntibus humiditatesimbibi- tas in cis. Et difloluitur in oleo dccheiri, & iun- gitur cum eo, & confert xgritudinibus ncruoru frigidis, ficuteftparalyfis, & ftupor,&tremor, & tortura, & fpafmus, & eft res mirabilis ad il- lud. Et inungitur fuper hepar,& fplencm,& con fert doloribus eorum frigidis, & ventofis, & fri- catur puluis eius fuper morpheam cum aceto fricatione forti,& delet eam.Et fumptiun in po- tu fecundum modum emedationis ci us,eft me- dicina magna doloribus nodofis, qui vadunt, & vcniunt periunfturas, & eftex rcbus, qu® faciut fternutationem cum fortitudine: & elt mcdici- na bona lethargo, obliuioni,& propric inundtio exeojcumolcodcfpicainoccipitio. t Etcftex medicinis educentibusaquam citrinam.Et dixit Diofc. Aureus vnus ex eo interficit.
D o s 1 s eiusefta chirat 1. vfqucad 3.Con- leruatur autcm quadriennio. Rccens autem an-
ni

DE SIMPLICIBVS-
ni fui eft pemiciofum. Isautem,quifumitip- fum timcatfrigus. Confcruaturautemnecito feneicat,in niilio,vel fabis,vcllcntibus.
c Dc E ubhorbio. Cap. XX.
SYLV. ^^ppiVphorbiumliquor eft arboris in dcfer- s e iuuz M t to frequentis,nifpide,folijsitempriori
bus hirlutis,quibus delapfis fticcedunt alia polio marino iunilia.Id effe debet
Sfleii
fa,rcocollA Acrc eruima gnitudine ui
treo in vetri * g
tm auiucoi lcue,fi acilc,clai"um, colorepallido,acernmumia-
iecfo prdfcrt o b i S> • /1
D,ofc. riin. pore,& odore: recens, orannonnum eit veneno- ilfcnilibt fum, igneum calidum ficcum ordine quarto, om- ■vctM ji.iuZ n j u , n lachrymarum calidils. tenuifs. vrit, rubrifi-
JcriUit ejjc.' / -
s , cum cdo- cat,\'iccrat, penetrat,terget, tam violenter agit, vt iTJur'"'!- pra anguftia,& labore iyncopen,& fudorem fri- f dZrD^fc. gidum accerfat. Purgat autcm pra-ter ca-tera pi- tuitam craffam, &lentam,quantumuisimpadam etiam a neruis, & iun&uris remotis, & profundis fumptum,fcd vt mox dicam,emendatum.Idem ex oleo leucoij lutci folutum,afl"edtibus neruorum fri gidis,paraly/i, ftupori,tremori,{pafmo,l]wfino cy nico,nodis, illitu mire conducit, hepatis quoque , aclienis tumoribus, & dolori ab intcmperiefrigi- da,& flatu, & ei, qui per mnfturas, &c partcs alias turget,occurrit. Puluis eius ex aceto alphis valen- tcr aftri£tus cos delet,idem fternutamentum valen tillimecict. Cunioleode fpica jJlitum occipiti, ]ethargic£ obliuioni prodeft,aquas quoq; vacuat. Ventnculo,& hepati nocct fux aclionis vehemcn tia,ob id parum tenuiter eft terendum, & mifcen- dum acrimoniam obtundentibus, calorcm flam- meum extingucntibus, lubricantibus , & horum omnium tanta copia,vt fuperficies eius vndiquc te fz^mathcZ gatur,&veftiatur . Alkanzi quoquc euphorbij & tngad- gi-ana oleo amy^dalino inuoluta mereit mali ci-
tbo cottum ® . .. ■ r r • 1 C» 1 • 1
pane de - trei diuiii lucco acido *, oc maium maxa circunda- ' juUc T m I tum coquit. Sic obtufa acrimonia fit innocentius, furmamfc- ve ^ °^ co amygdalino inuoluta, deinde cum lucco ji* hoxatu- glvcyrrhiza?,vel manna,vel lapa ex larga ftyptico rum copia foluto, in catapotia formcntur, danda quibus opus eft. Humain quoque cuphorbium propinat cum mulla, aromatibus quibufdam, & maftiche, /pica, communibus aliorum medica- mentorum valentium epicerafticis. Aqua hordei autem,&ahalubricantiacum oleo amygd. ficpe poft euphorbium potanda, vt calorem extinguat, iln^ffcd & leniendo celeritcr ex corporedcturbent.Aurco cTrrfinis' vll ° fnmptum nccat Diofcor. Datura hliqua vna yhaXcs.Sc. ad filiquas tres, quo fumpto frigus vitandum eft. rajj. ^iuK. ^ nno p r j mo c f^ venenolum, ad annum vlque quartum eft vahdum, prafertim cum milio,vel le tibus,vcl fabis ftruatur.
De Eupborbio.
MANA. "TJ Vphoibiongr?ce,&latinedicitur:apud quofdam JP,Gi£eos Eupholbium, arboreft fecundum Diofco- ridem,fecunduui Plin.hei ba/ecunrlum vtrunqueferii- lacea. Plin.tolijs acantiiinis, in monte Athlante Diofco- rides moncc Traolo Mauricaniar, opo plena acernmo,
E Excedens omniageneragummi.)Nonintergummi, fed inter opos reponit Gal. Dioic. abudare dicit Euphor bium arborem opoaccerrimo,ad eoj vtfine metu colli- gi non poffit.EsT ex arbore defenorum locorum.)Nec apud Grxcorum,nec apud Arabum quequam legi,qua- lis ht hascplanta. Plin.tantumfolijs eileacanthinis £u- phorbium,& a luba rege inuentum, ac nomine fui me- dici Euphorbiumvocatum. Fuitenim Euphorbusme- dicus Iuba;, & frater Anconi) Mufe. M e l i v s eft lene, frangibile.) Eligendumfecundum Dioic.id quod fplen- didum eft,& acre:eiTe enim eius duo genera,alteru iplen didum,vt Sarcocolla, Erui magnitudine: alterum quod inauium ventribuscolligitur,vitrcocolore. Piin.IaCieii fuccumcominendat,6c haberedicit thuriseffigiem:ad- ulterarihfdino ladte,fed difcerni igne:quoniam id quod fyncerum non eft, faftidiendum odorem habet. Diofc. aclulceian 5arcocoIla,&glutino.Galen. lib .2 .demedic. comp. fecundum loca circa finem,idquod recens eft,al- p bitiimumeiTe,antiquiusadHauiusvergere.AD vstio- nem faciens ) Galenuscauftica:effevirtutis dicit,& te- nuium partium. DixiT.Alchanzi.) luilialiquando, vt in pane coqueretur, addens maftichem, & gummi ex Tragacantha,eoque vius fumin Gallicis artuum dolori bus, 6c iine manifefto nocumentoiuuit. Et dixit Hu- main.) Dioicorides cum melle abiolute,Paulus cu mel- le codto prxben. E dvcit phlegma viicofum.) Paulus fimpIiciterpituJcam. A iocisprofundiscorporis.) S~i cii odorata potionebibatur,coxendicis doloribus mederi fcribit Diofc. Est exmediciniseducentibusaqua.) Pau lus educere magis aquam, quam pituitam dicir, datque adhunc effeftu filiquas ^.vel7. Et dixit Dioic. aureus vnus ex eo interficic.) Non hoc dixit Diofc. fed Paulus, quidem dat drachmam j.cum mellc codto,ad pituita, Sc aquam educendam. Rafis,Serapion,& Auic.dicunt tres diachmas inrerlicerc. Di icutit ctiam fuffu(iones,& fqua mas oflium refoluir, fecundum Diofcor.Do s i s eius eft Chirat i.vfqueadtres.) Addrachmam vfq;accedit Dio G fco.vt fuperius diximus. Auicena dar tres analofat, ideft obolos. bcrapion duas,fecundo pradtica- cxcediraureu.
EVphcihium liquor fcruIacCEarboris Diofc hcrbj; folijsacan SYLV. thuns in montc Athlante, 1'hn.inTmolo Mauritania;. Dio- icoriacs a luba rege inuentum.ab Euphorbofuo Mcdico Antomj Mufa:fratre,vocatum.I J auIusdatiihquas quinque,vclieptemrim- mo firach. i .cum melle cotTro,ad pituitam,& aquam ducendam,ad drach. i .nccedit Dioic. Auic.trcs oboIos.Serapion duos. Ca:tera dc hoc, & ahjs ex noiTns iimplicibus Jocupletarepotes .
EX quali nam planta Eupborbiim prodcat diffentiut interfe berbaruz bi/ioriaprofeffores,atque alij ar borem effe ainnt,quod, & Diofc. & Mcf. alij berbam, quodTlin. Hic autem quitm ofiendant nomiulli imagi- nem quandam arboris, a Sarraccno, aiunt, mercatore exjfrica allatam;pcrfuadent tamcn nos jlfru& com- t/ientaria mercatori huic non ejfe praftandam fidem. j _ j Legere eqitidem in bis efl eupborbij plantam fpinofam effefhoc vero,&Gal.9.de comp.med.per loca,&Tli. lib.z$. qui acanthifolia illiafcribit)fylucslricinar& fi milem, ex cnius radice numerofi fruffws viridi colore t cucumerum facie prodeant , fed longiores. hos autem vbimaturuerintpunttim aperiri,& latteum, ac lentti liquorem exire, qui cultello exccptus in vtrc condatur„
Torrd licet eupborbiopurgadiinefft vires,neq; Diofc. neq; Gal.norit;norunttame,& Aetim,& ^Atiuarim.
'De Opopana.ce. Cap. XXI.
Popanax eftgummi plantccfimilisfe ANT„ rulce | cuius ftipes cleuatur fuper ter- ram circiter cubitum vnum , vel duos,| & foliaeiusfunt minora fo- lijsferuke. Etcius thyrfus eft palcans in colo-
xe,<5c

D E S I M P
rc, &elcuanturfupereumfloresodorisboni,co loris auri, & funt f lecundum femitam florum anethi. t Etfaciuntcuitoreseiusincifionespar- uasinter radicem, &eleuationem thyrfi eius cir citerpalmummcdium,t &egredirurhumidi- tas aurea ,quce coagulatur, & fit opopanax.
E l e c t i o. t Melius ex eo elt, quod cft ci- trinum extra, & liabalbidum intus,t & quod eflamarum ,& quod facile frangitur,& facilc difloluitur in aqua : t & quod elt odoris boni proprij. Etluntex homimbus, qui adulterant ipfum cum ammoniaco proprie, iupcr coloran- do grana niinuta cx eo:t lcd odor, & albcdo fra- clurie deoccultant fallaciam.Et meliorpars pla- tx ciuseftgummi cius,& radix lplius. C omplexio , &propnetas. t Calidum
L i c I B v S- 71
A bilefanansfiftulas, &vlcerafraudulenta. Eteft medicamen cxpertum rigori febrium, & pro- pric bibitum cum accto ante horam paroxyt- mi,&linitum in fpina dorfi diflolutumcum luc co api j ,& oleo anethino.
D o s 1 s. cius a drach. j. vfquc ad i;.
DeOpopdna.ce. Cap. XXI.
• SYIV
Popanax eft liquor planta: fimilis feru- P inans '
lcc, caule cubitali, vel bicubitalipalli- H " c r " 1 ^ l '~
do,fobjs ferul.?, led minonbus, flori- hatur,
bus anethimodo in vmbelladifpofi- tis, odoris, flauis. Sefto autem caule digitis duo^ bus,autcirciterfupraradicem liquoreffluit flauus, f» s <* «-
1/1 - r 1 triufcjuc »««.
cjui coagulatus eit opopanax optimus, 11 mtus al- m a Dio/z. bus eft,foris flauus, amarus,fragilis, in aqua mox •
mundificatiuum, & abfterfiuum, & fimiliter ra vero • Dolum prodit odor,& albedo in frafturis.
dix ipfius. Radiceetiam plancahxc vtilis eft,calidaficcatan-
RfiCTiFiCATio. Nocctftomacho tumordinefecundo, tertio autcm opopanax.v-
faciens (him.Et eft opcrationis tardce. Dc redifi- trunque terget,digerit,tenuat, flatus difllpat craf-
cationcautcm fac, quod in lagapcno diximus. fos,Ienit,expurgat.Purgat pituitam craflam,& Jen
Po s s e . Solutionceducit{Jhlegma.ciaifum, tam et j am aremotis partibus,cerebro,ncruis, fen-
& vitcofum a partibus rcmotis,& xundurispro- pric;&mundificatcerebrum, & neruos, & con- fert xgritudinibus eorum fiigidis:& eftexre- bus addentibusin vifu propne, lecundum om nem modum adminiftrationis ipfius,&mun
forijs,iun(fiuris,thoracc. Ob id prodeftharum par tium afledibus frigidis inde natis,vifui imbccillo, tufli antiqux,difticultati ipirandi, ifchiadi, gona- grce, podagrx. Vino mufteo incocftum poft tres dificat pedus, t & confert tulliantiqu£, & dif- menfo potu hydropem lcuat, & lienis tumorem. ficultati anhelitus,fimiliter, & radix eius. Et fit Fx calente potum ftranguriam fanat, men- emplaflrum ex eo, & lucco apij, & aceto bono q fes mouet, abortum facit, alioqui ab vtero prarfo- fuper (plcnem refoluens duritiem eius. Et di- cationi,& frigidis vteri afteftib.laluber.Stomacho xifquidam ,Poniturparsaliqua ex eoinmufto, idem nocet,fitimque excitat,tardepurgat, corrigi &admmiftraturpofttres menles, &conferthy, tur,vt lagapenum.Idem aceto folutum collutione dropifi ,& magnitudini lplenis.tEtcmplaftra- dentium dolorem, 6cerofionem fanat. Potum tur lupcr nodofitates membrorum , & luper cum aceto hora vna ante acceflionem, & cum fuc icrophulas, &rclolujtcas. Etcollmturoscum co a pij,&okoancthiuor P i„xilliru m ,r,Vorc m fc acctodccoa.oj.is ,pfius, & confcrt dolondcu- ^ £ . f r & f S
tium ,&corro(iomeorum,&bibiturcumaqua J . r r .
- aceto bono emplalt. liemimpoiitum lptiusdiun-
melliscalida,t & confert guttationi vrin«e,& prouocat iplam ,& menftrua, t & lacit abor- lum. Eteftmedicamcn bonumtpra:focationi matricis, &£egritudinibus ipilus frigidis.&cft medicina magna doloribusiundurarum, & po dagrse, &dolori genuum, & fortis t itchiatica;, &propricfecundumomnem modum admini
r\ . • . • r> •_ 1 • c. _ _ 1 _ n. .. _
tiem dillipat. Datur adrach.j.ad drach.ij.nodos , ftrumas emplaftro diflipat, & refbluit, & ifcliia- dem,gonagram , podagram, & aliorum articulo- rum doloresquouis modo v/urparii, hoceft, ftim- ptum,clyftereiniedum,admotum prxfenim cum fucco braiIic£e,melJe,pauco iaJe. VJcera fiftuloft,
ftrationisipfius, etiam linitum, & emplaftratu, ^ antiqua,putrida,cacoetha,dylepulotica expurgat,
& proprie cum fucco caulis,& mclle, & ialc pau co. Eteftcx medicinisboniscxpertorum iuua- mentorum f vulneribusantiquis, & putridis,& eis,qux tunt difticilis cololidationis. Facit cnim in eis nafci carnem, t vcllitoila nuda, & ert ci proprietasinhoc. EtnarrauitEbengezar,quod li cx eo,& medio ponderis ipfius,& rafura panni antiquifubtilis,mundi,& vino,& mcllc,&oleo ro/acco,fiat vnguentum ficterendo in morta- rio,nuncoleum^nunc vinum infundendo, illud fitmirabileadimplenda vulneracarne, & pro- prie in quibus vidctur diflicilis incarnatio. Et po fteriorcs addiderunt cxlythargyrio,&aloc,& myrrha,& larcoeolla.iicut anaquartam partcm cjuantitatis opopanaci, & fit mcdicamen mira-
carneimpJetetiam fiiperofla nuda (quod opus il- li eft peculiare) & cicatrice tegit, fi ( Ebengezar ait) opopanacis ? j. rafura: panniantiqui tenuis, mundi,vncia diimdia cum vino,& melle, & oleo rofato paulatim alternis affufo, teraturin morta- rio, doncc fiat vnguentum.Huic tamen pofteno- res addidcrunthtargyri, aloes, myrrhx, farcocol- la:,ana drach.ij.
DeOpopanace.
OPopanacem Grxci.Latim vocantliquorem Pana- mana cis Herculei:tripliceenim Panacemrradunt Her- culeum,AIclepium,& Chironium.Videturramennon Herculeum, fed Afclepium poriusde cribcre,dumair: Gummipianta; rnnilisfcrula;, & rcliqua. De Herculeo
fiqui=

D E S I M P
fiquidem fcribit Diofc. quodcaulem habet,& vmbella. I non quod planta fit limilis feruli-.Sed nec ex duobus re liquisgeneribusvllum ferulaceum facit. Cviv s ftipes eleuatur fuper terram, circitercubitum vnu, vel duos,) Herculei caulem dicit Diofco. e(Te alriffimum, Afclepij tenuem,& cubitalem. Et folia eius funt minora folijs fe rulx.) Hoc nullo padto poteft Herculeo congruere, que folia habere dicit Diofco. fico fimilia, in quinquepartes per ambitum diuifafed refpondet potius Afclepio, que folio fxniculiconitare dicit, fed maiore : quod etiam de ferula dixit Mefue. Flores odoris boni,coloris auri, lazc fere funt Diofc. verba de Afclepij floribus, Herculei ve- ro flores,dicit effe melinos, hoc eft 1 u teos. Secvndvm femitam florum Anethi.) Hoc vtriq - , poteft aptari. De Herculeotamen peculianter Diofcpr. quodvmbellam anethi habet. Ex his igitur patet,Afclepium potius hic defcribi, quam Hercuieum cum tamen omnes medici- nx authores, ex Herculeo, non ex Afelepio fieriopopa- nacem fcribant. Et faciunt cultores eius incifiones par- j uas,inter radicem,& eleuationem thyrfi,circiterpalmu medium.) R.adicem ipfam fcindi fctibit Diofco. germi- nantibus caulibus,caules vero meffis tempore. Et egre- ditur humiditas aurea.)Egredi Iiquorem candidum fcri bit Diofcor. fed vbi inaruerit croci colorem exterius ac- quirere.MEli vs ex eo,quodeif citrintimextra, & fub- albidum intus.) Laudat Diofc. eum, qui fit interius can didus, vel fubrufus, exterius croceus. Et quod eft ama- rum.) Amariffimum dicit Diofc. Et cjuod eft odoris bo ni.) Grauisodoriseffe debet fecundum Diofc. & pra:te- rea pinguis,friabilis,diflblui facilis,ac lxuis, nigrum, & mollem effe malum dicit. O d or , & albedo fra&urx deoccultant fallacciam,) Diofcorides, verus digitis ia aqua cotritus,diluitur,& la&efcit. Cal id v s , & ficcus in rertio.)Galenus calidum in tertio,ficcum in fecundo. Eteftre/olutiuum,&reliqua) Gal. calefacit, mollir,di- fcutit:radix vero abftergit,ficcat,&quia non vehemen- tercalefacit,ideocarnemgenerat. Solvtione educk
Ehlegma.) Nec Diofc.nec Gale. vim ei purgandi adfcri- < unt. Est ex rebus addentibus in vifu. Dio(corides,ad claritatemoculoruminungitur. Confert tuffiand- qux.) Diofcorides,valet ad lateris dolores,& tuffes cum aqua mulfa,aut vino fumptus, & ad rupta, ac conuulfa. Et emplaftratur fuper nodofiratesmembrorum,& fu- P Tcrofulas.) Duriries inquit Diof.vteri,& mflationes di fcutit,cum melle folutus.Conferr guttationi vriiuc.yDio fcorides, ad ft rangurias,& veficcc lcabies,ac tormina cu aquamu\fa,aut vmo .et facitaborfum.) Diofcorides cu raelle diffolutus fijtus occidit. Etde radice ait,quod abra fa,& fuppofita educit fcetum. Pr^foc at i oni matri- cis.) De frudtu hoc fcribit Diofcor. fi cum vino bibatur. ETpodagrx.) Cum vuapaffalinitus,ait Diofc.SciATi c & fecundum omnem modum adminiftrationis.)Dio- fcorideSjinundtum Vulneribus antiquis.) De radice hoc ait Diofc. G al quod valet ad vlcera mali moris,atquein eis generat carnem. Ve s t i t offa nuda.) De radice hoc quoque fcribunt Diofc. & Gal. tanquam de minus cali- j da,quam opos. Adde ex Diof. quod acopis, & capitis me dicinis mifcetur,ac cauisdenttum,dum dolent:Carbun culos rumpitj& fpi cx mixtum eft contra morfum rabi- di canis optimumemplaftrum.
QVumpanax ex qua opopanaxfuccusnuncnpatus, Herculeus tantum fit Diofcoridis teflimonio,traf- fertur tamenbic,& ^Afclepij,& Chironij hifloria, qua certe inre aut ex deprauata Diofc.hifloria,qua de pra- tiatam huc habui/fe certum est,hoc quicquid erroris cft fluxiffefujpicor • aut a fciolo aliquo margini affixa bac in contextum etiam irrepftjfe. Cxterum quicquid alij hac de re fentiant, etfi inplantx huius defcriptione er- ratum fit; in ijs tamen, qum deinceps fequuntur, deejfe accufitioni locum exiflimo,fi citra odium legantur.ne- que enim quanquam Diofc, alia, aut aliter de opopana-
LICIB.V 5-
cefcribit,culpandus tamen hic eritfi verafint,qi!£ de fuo,aut alieno aidit. veluti quum ait dignofciopopana. ce, an ammoniaco adulteratus fit, ex odore , cir colore albo ;Diofc. vero diuerfo expcrimento idprobat.vtran que fanefallaciam prodit.Omitto catera,qu<s etfi alittr quarn Diofc.non tamen contra,quam ille fcripferit. qna le etia quod de odore opopanacis.huc Diofc.gr auis odo ris effe ait:hic eu eligit, qboni odorisproprij, idefl, qui odore fnum maximeferuat. atqui hxc contraria no stit.
De {Me^reon. Cap. XXII.
s=^ps|Ezereon eft planra vocara apud Pcrfas ANT. I | rapiens vitam, & a quibufdam facies l I v ^ uas ' & a pluribus leo terra; voca- tur, & elt planta, cuius ftipes f cleua- tui fuper terra circiter cubitos duos, t Stfoliacius funtfimiUafolijsoliux, fed maio- ra, f & prod ucit grana nigra in magnitudinc fru ftus myrti, & eft planta laclicinioiu maior t cu- ius fpecies funt plures. f Eft enim qua:dam ma- gnahabens folia fubtilia; &|cft parua habens foiia/icut folia oliux, Sd fpillk inimis: & eft ha- bcns fblia cri/pa, & aipera. & cx cis aliud cft ha- bens colorem virfdem,& aliud habens colorcm fubnigrum producentem colorem pauonis.
Electio .| Melius eft habcns magna folia tenuia, Stviridia, &quodoriturinlocis libcris, &invicinitateplantarumlpeciei cius. Etquan- dooritur ex eo, planta vnain totoambitu loci eft mortalis. Et qu,x oritur in locisthermarum eft ftcut venenum; & parua habens folia, & fpif- la, cft malum: & fimiliter habens cri/pa, & alpe- ra,& quod cft fubnigrum fimiliter.
Co m plexio , & proprietas. t Caliduni eft, & ficcum m quarto, & dixit filiusZezar cft infinetcrtij. Sednon verificaturillud :cftcnim in eo virtusacuta,ignea, & acrimonia vchemes, &eftexcoriatiuum, vlceratiuum, lerrofum, & infiammabiie,& eftconfumptiUum,& diflbluti uumvirtutis.
R ecxificatio . t Eftproximum vcncno. nocens membris, quce funt minerce virtutum j debilitans,& difloluens cas. Conandum eft igi- tur frangere malitiam, & acuitatem cius, f & hocfacicmuscum auxilio rerum frangentium ca,& permutantium infiammationem,& lcrofi tatem eius, ficut funt olea frigida, & proprie res extinftiua:,ficut eft mucillagopfyllij, &iuccus portulaca;, & fuccus cndiuia;, proprie: eft enim mirabile: & aqua alkekengi, & aqua folatri hu- midi, & altarafacon, & aqua berbcroruni. Ec frangunt adhuc acuitatem eius resinlpiftatiuse, & ponticitatcm habentes, ficutiiintmyrobala- nijfunt enim fublimesad illud. Et dixit filius Zezar. t Duplum ipfius ex abfinthio iundum cumeocmendat malitiamcius. InquitDiofe Infundantur folia eiusinacetodievna,&exic- centur, & frangitur cum artehac virtus ipfius ferrola,& inflammabilis. Et dico quod fi in ace- tocoquantur aut infundantur citonia,autma- ciana,aut berberi, ent melius: & figillatur alme- zcreon bonitas ex hoc ad ea, quce opotct, & fi ex acetoinfufioniseius,aut decoCtionis ipfiusfiat
fyrupus

DE SIMPLICIBVS- 7*
fyrupns acetofus, inucnitur expcrtorum iuua- A ficit lambricos, & vermes,& folutionc cducit
mentorum vbi oportct.Ht ex rebus adhuc emen dantibus, & remouentibus malitiam eius eil, vt infundantur foliaeius in la&c dulci,aut acetolo, & propriefumptocx a{ina,aurkapris.Etquando quepohuntur folia almezereon in aqua la&is, & bulliunt cum tacilitate , & aufertur fpuma cius ,&colatur, & propinatur cum lecuritate, t & dixit Oale. Inftindantur folia eius in fyrupo roiarum parum antequam tcrminetur codio ipfiusA propinetur fyrupus vbi oportct.non ell cnim in co timor. Et dixititcrum, Dccoquatur iniure gallorum antiquornm, &eft finenocu- mento,& quandoque olcum almezereon admi niftraturcum permixtione aliarum medicina- rum virtutem cius fradiuam habcntium , & eiusopcratiocfttalis.Accipefoliorumciusdrac. B xi.& fuper eaproijcc aqux dulcislib.iij.6t dimit- te die,ac nofte, deinde facbullire lcnto ignc do- ncc rcdeat adlib.j .& med.& in colatura cius po- nantur olei fumpti ex amygdalis dulcibus, vnc. viij. & bulliatfaciiitcr vfql adaqua: confumptio
eos, & fcrpcntcs vifcerum. f F.t iifiant tcnrx cx eo, & melle curat fiftulas, & vlcera fraudulenta, & fit collutio cx accto dcco&ionis ipfius. "J* Et co fert dolori dentium,& corrofioni eoruni,& gin giuxfanguineXj &mollificatiE. f Etfitvnguen- tum cx eo, & aceto, & olco, & cera ad icabiem bonum,|&fitex eolinimentum cum fulphure, & mclle, & aceto forti ad morpheam, & alba- ras, & lentigincm,& delct cas. Et quandoquc fit confricatio fupermorpheam, & barascuni fo- lijscius, &acctoforti, & eft vltimum. Etdixit Ioannitius. Valet ad quartanam.
tDosi s eiuseftadrach.s. vfqucad '3. i. Et hoc 111 coctionib.& plunb.a Karaclis 2 .vfq;adj*
DeTbymcLea. Cap. XXII.
rcr^j: Hymcl^a(qu$Pcrfis t mczcreon,idcft SYLV. rapiens vitam,alii facicns viduas.mul- t
• l i n i n Rciru
tis leo tcrrx vocatur.) planta cft lacta riarain maxima,caulebicubitali:folijs
ncmrtunc/iponatur oleum cum folijs, & aqua, oliuae, fed t maioribus, fruftu nigro: myrtarum
Sc bulliant fimul ad aqua;confumptionem, crit magnitudine,eaqne multiplex, vna fohjs niagnis,
in virtutcfortius. tEt dixit Rufus,SubmcrgatLtr tenuibus,altera folijs quidem paruis oliux modo,
in aqua ex folijscius t circiter vnc.ij. in cado ma ied multo lpi(Tioribus,alia folijs cnfpis,afperis. Ex
gno mufti,& dimittatur menfibus tribus,& erit b| s ltem qusdam folijs virentibus, alia nigricanti- **
res mirabilisad hydropiiim. cxpcilitenim fine bus, colorem pauonis referentibus. Prceftantior
nocumentoaquamcitrinam. Confectioalme- - — -
zcrcon cx inuentionenoftta. Accipc foliorum almczercon przparaterum partcs x. carnium ci toniorumclixatorum in acetovini.&zucch. ta- barzcrana. partes lxx. rcrcniabin partcsxl. aquce cafci infiifionis agarici partcsxxx. oleialmeze- reon partes xij. Diftoluatur zuccharum, & tere- niabin in aqua cafei prsdifta, & milccatur cum carne cironioium,& coquatur cum facilitate vfque ad mellis fpiftitudinem, & inuoluatur puluis foliorum almezercon cum oleo ia dicfo, &conficiaturcum eis.cftcnim mcdicamcnbe- nediftum ad hydropifim. Confcctiopilularum almezereon valetiumfiruiliter ad hydropifim, & ad expellendum aquam citrinam cumforri- tudinefinetimorc. llcc. foliorum prxparatorfi drach. j.myrobalanorum citrinorum drach .4. chebulorum drach. 3. conficecumtereniabin, veltamarindis diffolutisin aqua cndiuix. t Et fcito, quodalmezcrcondc dccoftionc modicu
eft,qux folijs eft magnis, tenuibus, virentibus, in loco libero nata prope alias ipeciei eiufdem. Qua: vero fola in magno agri ambitu oritur, pcrniacfa ^ eft,vti etiam, qux prope tbcrmas, & qua: fohjs cft paruis,&ipii7is,item,qu;r: cnfpis,afperis,itcmq; ni gricantibus. Calida cft,ac ficca ordine quarto po- tius,quam tertio,vt filius Zezar ccnfuit. Vis enirri ei ineft valenter acris,ignca, vlcerans,mordcns,in flammans,con{umens,virtutcs difioluens. Aquas fcrofas valenter pnrgat,mclancholiam quoquc,vt ait Alex.fi melanogoga milccatur,pituita fi phleg magoga, bilcm flauam fi cViolagoga , vt ablintbiu duplum,autmyrobalani.hydropcm ob id mire iu uat aquis ex ventre edu£tis.Lumbricos,&' anima- lia alia interaneanecat,pellitque. Scd hepati,c:ste- risq-, panibus nutntori/s nocer. Ad quartanam co mcndatur a Ioannitio. Turunda cx ca,& mcJic vl cera fiftulofa cacccthea,idcft maJigna curat. Ace-
iuftinet, & contritio laboiioia \ u tutem cius dc- j) tum cui hxcinco&a cft, collutione dentium dolo
ri, & ero floni , gingiuarum cruentarum mollitiei medctur. Eaclcm cum accto,oleo,ccra,vngucniu eftad icabie vtile,cu accto aute forti,melle,& ful- phure,alphos,leuccm,lcntigine delet. Quin, & fo lia ex acetoforti ijs aftrifta lde pofiut. Quonia au tcm ldpaitibus principibus facultarum jios gubcr natium,ccu fontibus veneni nioco nccctcas dcij- ciens, ac diilolucns, eius vis acerrima, & maligna frangatur contranj s, acrimomam, & cak»cm J1a- meum obtundentibus, & extij.^ucniibus, quaba
ftruit. Expelluntautemnocumcntaeiusacorpo reaqua hordei,&aqua paflularum.vcrum aqua endiuix,&altarafacon aufeiunt inflammatio- nerelictaabcoincorporc.Et iciuifti.quod mcdi cinxcoprefliua:audaciamedicinaru cxpellunt.
PossE.t Solutionccducitaquamcitrinam cumfortitudinevchcmcnti. Etdixit Alex. lun- tfacumrebus educcntibus malcncnoliamcdu- cit ea, &cum rebuseducetibusphlegma educit ipfum. Etabfinthiumduplicatum ei,autmyro- balaniadduntei bonitatcs notas,&faciuntcdu- cere choleram. Maius autcm iuuametu m,quod exeoexpeclatur,eftad hvdropifim. Aquacnim educit aggregatam in vcntre.Nocct tamcn hepa ti,imo oijimbus mcmbris nutritinis.tEtintcr-
funt oleafrigida,adftringentia. f\luccago piylbj, fuccus portulacx, & magis intybi, aut habcacabi, aut folani humidi,aut fonchi,aut aqua oxyacathf, myrobalani quoque, abfinthium duplum, autcre
Zczar

DE S I M P L I C I B V S-
jtpui£ezar,acetu ;tem vno dietradita fibi thymeL-eam 'cilfeTconigit Dioic.Ide acetu cui incocta,vel mfufa fue rit in lyrupo acetofo codum,magnaru,& experta ru eitviriu,melius fi eode aceto ante maceratafue rint cydonia,vel maciana,vel vua oxyacanthx.Fo lia quoqi eius Iadte,vcl aimino,vel caprino,dulci, vel acido,vel fero laftis mfundantur, vcl igni len- to coquantur defpumado,& coletur. Tuto idpro pinstur malitia eius fic ablata. Syrupus rofatus an- SjrHHtum tecjuam fit pcrcoftus, fi eo maceretur aliquatilper mon^meM- tliymclxa, laluber eft,acfecurus Gal. Ide iusgal- " li anticjui fi in eo macerata /it,pollicetur. Oleum quoquv thymclcrx alijs miftum viitute ipfius fra- gentibus efi efficacillimum.Fit aute fic, Foliorum thymelxx. vnc. 5. macerahoras 24. aqux dulcis lib. 3. coque igni lento ad dimidias, colato adde olei amygdalarum dulciu vnc.8. pcrcoq; ad aqu^e cofumptionem. Foliorum quoquehorum vnc.2. cado ma^no mufli impofitse, poit tres menfcs vi- num id ad hydrope ctRcaci/s. reddunt, autoreRu fo, expulfis ab eo citra noxa ierofis excremetis. Ad cundem hydropem benedittu confecimus medi- camentu ex folioru thymelcex prxparatoru drac. io.carniu cydonioru ex aceto codtorum facch.al- bifs.ana drac.yo.manna: drac.40.fcri lattis cui in- fufus fit agaricus drach. 3 o. olei thymelxx prxdi- £ti drac.i i.faccharum,& mannain iero 1II0 folua tur, carni cydoniov um mi/ceatur,coque igniieto ad mellis /piilitudinem. Puluis folioru oleo di&o inuolatur,& miiee omnia. Catapotiaidem valen- ter,& tuto prsedantia recipiunt folioru prarparato ru drach. 5 .myrobalanoruin citrearum drach.4-ce pularum drach. 3. mifce cu manna, vel tamarindis aquaintybi folutis.Mediocritercoqui poteft.mul tatrituravis eius vanefcit.Aquahordei, &vuaru paifarum noxas eius in corpore abolent, aqua autem intybi,& fonclu calorem ab eo in nobis re- lictum extinguunt. Styptica quoq-, medicamenta depellunt ex corpore, & frangunt violentia acriu. Datur dccoCto a drach. fcmiif.ad drachmam vna, pul. autem ad filiquas quinque.
DeM.ez.ereo.
MEzereon Serapionis,eft abfque dubio Chamelara Diofc. ab hocaute fcriptore defcribiturThyme- lea,atc,',, vt feqaense/t,aliud Mezeron,fihoc Mezereon eft,quaquod a Serap. Eievatvr aterracircitercubi tos duos.) De Thymela:a fcribit Dio/c. g? ab ea furgunt rami tenues,fpeciofi,binu cubitoru.de Chamelia vero, quod dodrantales, ideft,duodecim digitorum longitudi ne .Ex foliaeiushintfimiliafolijsoliu£,fed maiora.)Hic eft error manifeftus.De Thymelxafiquide fcribit Diof. quod folia habet Chamelxa: fimilia, fcd anguftiora, de Chamxlea veroquodfimillaoliux,fed tenuiora,ex qui- hus fequitar, non poffe Thymclsam habere folia maio ra abiolute quam oliua, fecundum Diofco. Et producit grana nigra m magnitudine fructus Myrti.) Quod ma- gnitudine Myrti fiucium ferat,congruit Diofc. fhyme lx\e in coIoredi(Iidet:fiquidem dicit Diofc. quod in ini- tio vincfis,de hinc rubes,operimetoq;tegitur c!uro,& ni groexterius,intus,cadido. Cvi vs fpeciesfuntplures.) Licetvoluiffe vifus fitdefcribere Thymelxam, per hxc tamen vcrba putate videtux Mezereon eUe.gcnus ad
MAHA.
E Thymelxam,& C]iameleam,<8c quod magisabfurdum eft,ad aloum, 6c nigru Chamelxonta, diuerfas omnmo ab his plantas, quod et peccauit Auicenna i n quaito, & al;quatenusin feci:do,maximevbi viresenumerat. Est • enimquxda magnahabens folia,& fubtilia.) Hicvide- turtangere Chamela'am. ETeftparua.habesfoliaficut folia oliua:,& fpiffa nimis.) Hic tangit Thymdffam, de qua dicit Diofc. quod folia habet anguftioia,& pinguio ra .ET eft habens foliacriipa,& aipera ) Hic tangit Cha m^leonta,neutra.n.illarum.Thymelxam dico, & Cha- melqa) folia habet criipa,& afpera,ied oliux finnlia. E t ex eis eft habes colore viride) Albu defignat Chamalco ta. E t aliud habens colorem lubnigrii.) Nigrum hicin- ruit Chamxleon ta, nomen .n. habet a vatietate folioru f m Diofc.qux valde viridia interdii, modo cyanea,mo- dofub alba, modo rubra,iuxta locorii differentias,vifun tur.M e l 1 vs eft habens magna folia.)Hic videtur elige re Chamxlea,fequutus Auicennam. Calidvm eft, & p ficcum 111 quarto.) Licet Gal ChameLra non reponat m ordine,non videturtii adeo ca!ida putaffc dommantcni enim amara habere qualitate dicit, & fordida vlcera cu- rare,qux non vidcntur rebus ta impenfc calidis conueni re. Thymelxxautem caufticam vim tribuit Paulus,& Diof. ems grana vrere fauces dicit, folia guilu mordere, & fauces fcarificare, qui tn efhftus in alijsquoq;rebus inuen;untur,qux non funt in fummo calidx. £ s t proxi mu veneno, nocens mebris, qux /unt minerx virtutti.) Nec de Chamelxa, nec de Thy melxa lego, q? fit proxi- ma veneno, fed de Cham^leonte nigra, lcribit. n. de ea Galen 9 ,q> radix eius habet quid venenofi.-de T hy melxa Diofc.qj nocet ftomacho. Et hoc faciemus cu auxilio re rum frangentiii ea.) Detoli)sThymela;^,quxdicit voca ri Cneoru,vnde(vtputo) deriuata eft vox Mezereon,de eius,inquam,folijs ait Diofc.qj tundcnda funt,ab eis om nes fibrx feparandx,& fi miijprem volumus fieri purga tione,elixas,& lenti,vel concifis oleribus admixtas,dare debemus .DvPLVM eius exabfinthio.) Hocdicit Diof. G de folij s Chamela;x,fa6tis ex eis cataporiis cum dulci a- qua. Inquit Diofc. infundantur folia eius in aceto die v- na. Hoc non legitur apud Diofccride, fed apud Auicen- na. Et dixitGal. mfundanturfoliaeiusin (yrupo ro/a- rum.) Non memini mealiquod hotuapud Galcnumlc gifTc, alioqui neque fyrupi rofacei vlpiam meminit Gal. E r dixit Rufus.) Nefcio an id dixent Rufus.-fcio autem Diofcoridcm docuilfemodu parandivinu Thymelxi- re,& Chameixite, Circit£R vncixduxincado ma- gno.) Diofc. ponit drachmas tnginta Thymelxarcolicu lorum,foliorum,& feminis,in congios 3. & coquiiubet donec remaneant duo:& ex Chamelca fimili quide pro- portione,fed non coquit,verum bullire finit muflu duo- bus menfibus. Et fcico quod Mezereon de decodiione modicufuftinet.) Diofcorides) vtfupradiximus)coquir Thymelxa donec tertia pars vini fitconfumpta. Sera- pion ChameJxa,donec duepaites ex tribus. Vtraque au 'tern multadicipoteft,non modicadecodio. Sol vtio j j ne educitaquam.) Chamel^a fecundum Diofcoridem clucitperaluupituitam, &bikm. Paulusadaquainter cute dat Chamelxam cu xquali xre, & anifo. Diofcori- des Thymelsx folia meflis tempore collccSa, & m vm- braexiccata. Semenvero,quod coccum, velgranu Cni- diu vocat,euacuare dicit per aluubile,&pituitam, & a- qua .et interfiritlumbricos,&vermes,& ferpentes vi- fceru.) De Chamelxonte albo fcribit Diofcordes,q> poti dere oxybaphi educit verme latti.-nulla talem vim Cha- nielax,aut rhymelexadfcribeus:veritamen fimileeft, quod & ipfa:polIint vermesinterficere. Et fifiant ten- tx ex eo, & melle, curat fifiulas, & vlcera fraudulenta.) De Chamelxa fcribunt Diofcorides, & Gal. quod cum melle purgat fordida vlcera,& cruftofa:de Chamxleon- te vero mgra, ait idem Diofc. quodvaletphagedxnicis comedentibus,& feris vlceribus. Et confert dolori den tium. De Chamxleontenigra fcribit Diofc.quod eius de coCto vtiliterdoientes colluntur dentes, & quod dolcn-
tem

D E SIMPLICIB
SYLV.
COST.
tem dcnte cum graphio impofita cofiingif. Capite vero deChamelxa,& Thymcla;a,nulla dentiu mentio. F it vnguentu ex eo & aceto ,& olco,& cera,ad fcabiem.) De Chamileontenigra icribit Diofc. quod ciuat fcabiem cu calcantho,cedria,& axungia:fion de aliqua illaru. Et fit ex eo lmimentw ex fulphure, & melle.) Admixto ful - phure,&alumine,ait Diofc.valereeande Cham?leonta contraimpetigines, fiexaceto coquatur& inungatur. tt ciifulphurefolo,ad vitiliginesephelides.Dossis in deco&ioneadrach. s. ad dtach. vna in puluerea i.cera- tijsad 5.Paul.dat quatuor drachm. Chamclxa: inaqux rnulf? cotylis duabus codtas,donec quarta pars fupet fit: quofdamq;conficere catapotia,ex duabus abfinthij par- tibus,& vnicaChamelxx, purgareque dicit, utellebo- rum. Cnidia vero grana,a viginti vfque ad triginta.
THyrrieteam coquit Dio (c. ad tertia; partis vini comfumptio.
Jicm, chamela-am Serapion ad duiruni cx tribus partium, {jua; vtratjue coftio multa dici poteil.
QVidMe^erecn fit,fimodo laffariaplanta eft, t>t Mcf.ait,nihil ipfe auftm affirmare . Cbamekam .n. ac Dbymelaam qua<s bocnomine Serapion intelli- git,inter laffarias nonponit Diofc.arbitrar.d7i autigno tum defhcie me^ereon fuijfe ipfi Mef. & ex corruptis aliqitibm herbaru biflorie comentarijs h&c emanafic. Veru,vt errajfe bic Mefue demm, vocum fimilitudine deceptu;fi et me^ereon fito adfcribat,qu? alij nigro cba m&leoni;rid ob id tamen confudiffe buc cbamcleoms ni- gri bijloria cum cbamxlea aut tbym<elea,aut erraffe ip fum auftm affirmare, quando aliaprxter cham&leonta cafdebabere uires nihilprohibetjed qnidquid aliihac de refcntiant,ficuti(-nea fniajMcfitx rne^crcon nojira tempe[iate ignoratur, itaetde chameUa ac tbymelxa notijfimis forteplantis Diofcoridm tpe vidco rittc hxre- re omnes. cum aliqui eafde effe bas cum duplici Tbeo- pbrajti cneoroafferant,Matthioluscontra neget-.alicvs
APIOS. SEBRAN MAGNVM.
V S. 73
A pro chamxlea ac tbymelsaplantas ojlendat Mattbio- lws,alias jLnguillarius. Ita vero,& Coccum Gntdium Diofc.fruftum ejfe ait Tbymele^puleius lib.fimpt.et. ricini feme coccum Gnidtum vocari tejiatur: Matthio- luspro eo piper montanu^JtngiulLxrim fwz Tbymele<c Jruhu efle tuetnr a montano piperc logddiuerfum.Hxc ergo quu ita fe habeant, nos quid certi boc in loco ajfe- ramus, nunc babemus nibil. de Cocco Gnido tantum id libet adnotare,quid Tlinium in errore impulerit,vt ip- fum,aluum fiflere prper aliorum opinioncm literis co- mendarit.gmulatur nempe Tbeopbrasium libr.de biji. plant.g.fcribentem d&infa ths koihicts Avatvadal- Cap , 7ti folutionem.potes enim ex his verbis tam cobibend^, quam citandx aluo comodum id ejfe medicamentu col- ligere. Sed vere,vt & Diofc. altj omnes aluum fol- uit Gnidiumgranum,non ftjiit. Aliud hic aduertendum
B fupere(i,in quo variare a Diofc.& Serapio.Mefues no- Jier videtur,quum ait, rneycreon modicamferre coffio nem.<At contra DioJc.ThymeUam coquit y vttertia vi- nipars abfumatur: Serapion vero chameUam, vt dua extribusfint confumptnt. atqui multa (ait Manard .J bxc esi co£iio non modica. Sed Manardipace,ft me%e~ reon MefuA iatiaria eflplatita, affirmare /tulluspotfcfl effe boc Diofcoride, aut ChameUam,aut Tbymelgam. atque adeo de diuerfts bi agunt rebus. fed vt eafdem td men effe piantas demus,Ji vioientum hoc medicamen- tum efl,vt vere eji; non mirutn a Diojcor. c-r Serapion. diutius,vt feruefcatpr£cipi,reprimenda,atqi:e, vt ita dicam,exoluendx acrimoniam, ac violentix iliiusgra- tia: Mefues tamennontd ,fed medicamenti fubiian- tiam,ac naturamJpe£lat,cuius quumpurgandi vires in fuperjicie fortajfe refideant, ft integram medicamenti
2 yim velis,d longofentore erit abfiinendurn.
PITYVSA. SEBRAN PARVVM.
1,1:
D

ANT.IE3
D E S I M
*T>e *Alfebun. Cap. XXIU.
Lfcbrant eft fpecies la£ticiniorum,& cft folutiuum rufticorum.Et eius f a- liud eft magnum habens radiccs ro- tundas, & craffas, & fpifll corticis, &
PLICIBVS-
E cum carnecitoniorum , & mafticefaciunt folu- tiuum bonum.
P o s s e. Solutioneeducit phlegmaveheme- ter,& aquam citrinam, & humores melancholi cos,& materias a iuncturis, & confertdoloribus carum. Et eftex medicinis magnis ad hydropi-
den(i,& ponderofi. Et aliud eft paruum babens fim. Veruntamen nocet hepati, & deficcat cor- radicesfubtilcs,&efttenuis corticis. pusvtentisipfo: &confumitfperma. &laceius
E lje c x i o. f Magnum eft malum ablcin- hoc vehementius facit. Et facit cadere in febres. densvifcera. Paruuverocftillud,quodeligitur. t Dosiscorticisradiciseiuseft a charadisij, t Et melior pars plantx eft cortex radicis eius,& vfqj ad vij.& lachis eius a charado j.vfq; ad iij. lac cius eft acutius,& fortiifl. Et melior radix ip-
fiuseft,habens proprictatesquinq; bona^fcilicet De EfuU. Cdp. XXIIL
cuiuscortex eft v tilior,&leuior, & facile frangi- tur>& eft habes dc rubedine aliquid, ficut cailia proprie, &fuper quam iam praterijt mcdiii an- ni.recensvero menfis fui tatum eftmala. Nigra F vero eft pcrniciofa. Et orta in locis thermant li
jiiiliter. & melius tempus colle&ionis radicis ip-
Sula herbarum ladariamm fpecies,ru- S YLV. fticorum purgatorium. Huius vna cft macna , radicibus romndis, maffnis , > &>«/*■ »*
1 r ' • n • a 1 qutlnifdam
denlis^o^ graui comceintectis. Aitera wuh* vtd*
. . . . . • i ^ ^ " pama,radiculisexiguis,corticetenuiinteftis.Ma- MaUmic .
fiuscftprmcipium vensdadts ciusm fine lphus. f .1 , .] . . r a
jorvifccra vlccrat, ob id pernicioia. parua eltprs- ra f- Co m v le x i o. EtPropnetas.tCahdecom ' . r . . r r """"
plexionis cft,&ficcx,in principio tertij, & lac e- ftantior,pra:fci tim cortjce radicis tenui,leui,fiagi d ^'- iiice
iuscalidius,&eftcompofitum cx fubftatiaignca h,iubrubro caiii^ modo,ante iex mcnles collecto. v ,n uul ,&
acuta,& fubtiii,& ex iubftantia tcrrcaftiptica, & Nam recens,quo mcnfe collcda mala eft,vti & ni
eftincifiuum,fubtiliatiuum,cxiccatiuummate- gcr,& orta loco aiiquo propc thermas. Colligen-
xierum fubmerfarum, liquefacliuum , & aperi- da eft Veris initio. Lac dute quod calidius,acrius, /<?wr <•<•/<*
tiuum,difruptiuum orificiorum venarum. ac valentius,fineVeris. Calida,& ficca ,pnncipio
II ectif icati o. Nocct cordi, hepati & tertij gradus,fubftantia conftattenui, ignea, acri, d J* u
itomacho,& difrumpit vcnas, & cxcoriat vifcc- jncidente,tenuante,fundente, ficcante,aperiente,
ra, & dereiinquit infiammarioncs facientcs ca- g, rerrea /Wptica etiamficcante matcrias altius im ]plti'.'"/»»
<lere in fcbrcs.Et emendatur primum nocumcn mer fas: purgat valentcrpimytam,aquas,atram bi-
tum,quodcxcotimetur,permifcedoeialiquas , • r " ci • f ■ ji j , -t
j- • • j- i L s n i • « u r lcm etiamamncturis,ob id harumdolonbuscon
vcxmcdiciniscordialibus,&ftomatichis,&hepa G, 0 , , .. r '. r i ,• n
:is cumeo.& fecundum, & tcrtium nocumcn , ^ • °P1 in »g n,t er,led nocet cordr, ftoma-
cho,hepajti: viiccra exconat,venarum ora difrum-
pit,corpus immodice ficcat,femen ablumit, fcbrcs
inflammando excitat,latte fuo maximc.Ob idmi
gummi,& bdcllium,& mucillago pfylli, & fuc- fcenda ei funt cardiaca , ftomachica, hcpatica, ad
cus portulaca:, &fimilia . Et quartum nocu- hcec glutinofa, cogcntia, & adflringenna, gluti-
tiClS (
tum corrigitur acquircndo ci bonitatem cu me dicinis conglutinatiuis,&coadunatibus,& con- lolidantibus: ficutcftttagacahthum propric,&
mentum eius tollitur permifcendo ei ex rcbus xefrigerantibus, & extingucntibus aliquas. Et ex hocfacietibus apud meeft,vtinfundaturin fuc- co altarafacon,aut in fucco endiuice, & pauco a- ceto.Et fi fuerit acetum dcco&ionis,aut infufio- mis citoniorum crit mclius.Myrabolani quoque iigillant ei bonitates notas, & abfinthium fi mili tcr, &aloe. &dixitludxus, Infundaturinlatte dulci,aut aceto, & renouet in to, lac multoties,
nantia,vt gummi: tragacanthum, bdeJiium,muc- cago pfiJljj,fuccus portulaca:.poftremo rcfrigeran tia,& calorem illum extinguentia. Infundatur er- go in acetum,prcefertim, quo cidonia fiint mace- rata,aut deco6la,& fiiccum intybi, vel fonchi, vel poitulacae,vel /oJani; additis autem myraboianis, abfinthio,aIoc,prxftantior euadit. Iudseus infun- dendo in acetum,aut lac fape mutando,& ficcan-
& exiccetur.reprimitur.n.fic a fua malitia.Et di- H corrigebat. Si te autem immodice purga% fcde
cit Kufus, Si lolutio per ipfum fuperfluit,aut la- in aqua frigida ex Rufi confilio. Frigus enim am-
boriofe fiat, fcdeat folutus in aqua frigida. t Mi- biens,& medicamcnti virtutem in vnum cogit,ip
hi quoq; vidctur verbu inconucnicns. Circu m- fumq, roborat,'& per accidens iuuar,protrufis a ie
ftans.n.frigidum includit,& coadunat viitutcm materijs ad meatus, per quos funtvacuandac. fuc-
ancdicinx,& corroboratca,necno & medicinas^ currendumq, eft,vt in canonibus diximus. Cata-
adiuuans adviasexpulfionurcpcllitmatcrias,fi- p Gt i a ex eafadaidempoflunt. recipiunt autem
cut te fcirefecimus. Succurrcndu eftigitur tunc ficut in canonc diximus. Cofcdtio pilularum de alfebram conferentiu hydropifi.Accipceius prg parati partes 4. myrobalanor.citrinorum partes 4.aloespartcsv.conficccufuccofeniculi,aut cn
efiilx praeparatce,myraboJanoi-um citrearum, ana drach.iiij.aloes. drach. v. cum fiicco fccniculi, aut intybi milce,dantur a drach. j. 8c S. ad drachm.iij. Quidam ex ladie eius,& farina faciut obJatas pur-
diuie,&cft dofiscarum,a drach. f.&s.vfq; ad iij. gatorias. Alij ex lafte,aceto,faccharo,alij carne cy t Et quidani ex lafte eius, & farina faciunt obla- doniorum,& maftiche. Datur autem cortex radi- tas,&fohuint cum cis. Etquidamfaciuntcum cis a filiquis duabus, vfque ad filiquas leptemjlac accto*&zuccharo, &lactcipfius,&quidam veroafiliquavnaviqueadtres.
De

De
D E
Jlfebran.
SIMPLICIBVS
IN hac quaq ',planra ,quam & Alfebran & Efulam vo cant ,non oino conueniunt Arabes.Serapion.n. abfq; dubiointellexitvocacaaDiofc. Pityufara. Auic.licetiu ca defcribeda a Diofc. & tab ipfoet Scrapione difcordet, cande tn rem intellexir. Mef.potiits m fpecies diftinguit, quaoiledat qualis (ic. Nefcioaiit,an Cypariflfiam fpecie quanda Tithymalli hicioteIlexerit,vel Paraliu:fatis.n. tres hx planti inuice conueniunt, Pityufa,videlicet,Cy pariilia,& Paralion. Paralion.n .lini folio ,Cypariflia Pi,- cear,fed tenuiore gracilioriq-,, & fimiliter Pityusa defcri bit Diofc.facifq; fufpicor, ne q nuc Efula vulgo vocatur, Paralios potius iir,qua picyufa: folio .n. liniconftare vo- cata Efulani ,noftriaffirmant herbarij.Esx fpecieslaCli ciniorum.)Si paralios vel Cypariffias eft,vera fpecies eft La6lana:.iipityufa,genusperfe,fecundu Diolc.& Gal. licet interlattarias .ob fucci fimilicudinem,& purgandi vim enumeretur. Al i vneft magnu,habens radices ro- tundas,& craffias.Diofc. poft^ pityufam defcripfit, eaqj habere dixit radice candida, craffam,ladleo liquore ma- nante,fubdit: Inuenitur quibufdam in locis grandis hic frutex. Non igitur putaffe vr aliam effe tenuibus. aliam craffisradicibus,vtdicitMefue. Magnvm eftmalu.) Non hoc Gra:ci,fed Serapion,authonrate cuiufda Abix vocati,& fequutus cu Auic. Et melior pars plat£ eft cor- tex radicis eius.Nec lioc diciit aperte Gcxci,(ed cii maio re quancirarem prebeir Dio/c.radicisqua feminis,vr mi nusporenreexiihma/Ie,& foliadebilioraradkeeade ra- tione lia fciiicet plus eoru dat,qua radicu,vel feminiL Lac vero an pucauerit fortius incertu lta eft ficuci incer- ta eft cochleatis meniura.Gal.n. feptimo artis curatiuz, dcij i . me .iinit cochleaLis,maioris,videlicet,& mino ris.Quicquidautalij fenierint, Gal. hucordinem ponit incer Laitarsai u parces, vt opon forciffimu, radice debi- |iflimara,& teinen,& folia in medio reponat. CAtiD/E copl.xionis eft,& ficcx in principio tertij.) Gal. pityusa jn ordine no redigit, led cu vi flmile dicat ladtarijs, quo- rum fuccos calidos, pofuit in quarto ordme, vr quoq; pi tyuff (iiccu in eode ordine ftatuifle .M i h i quoq; v? ver- fc>u incoueniens.) An id dixerit Rufus,nefcio.fcio aut fcri DRACVNCVLVS. LVF crifpa.,
y.
74
A pfiffe Auic. q3 fed ere in aqua frigida, fuperfiua eius ab- fcindic purgatione. Paulus vfcu Mef.fentire. Forredici polfet,exparua mora fluxu augeri,ex longatolli,frigoris viadintimaattingente,& veluti ftuporeminferete. Er quida ex la£te,& farina faciunt oblatas.)De Pityufa fcri- bic Diofc.ex eiusfucco cu farina fieri catapotia. Do s i s corcicisradiciseiusaceracijs duobusvfq; ad ieptem , & ladis ab uno ad tres.)Exigua certe efl quantitas. Diofc. fiquidem radicispicyuf^ drach.z.frudtus vnam,fuccico chlearium,foliorum ternas drachmas exhibet.
RAdicis pityufe drachmas duas, frudtus vnamjfofiorum tres, 5 y fucci cochlcar dat Diofc.
QVid hicetiaintelligatScebran nomine iudicatu CQST. difficile efl.fi. n.fcebran maius radices rotundas, babctyUt Mcf.ait, n 0 p otpityufa Diofc.hoc effe.fed ma~ ius fcebran eritpotius apios,cuius hic imagine damus, quem etiam jlpuli rotundam efulam vocant. minus ve ro fortajfe pityufa eft, quam fubfcebran noie Serapion B defcribit.eritq•, hoc patto in his maioris,ac minoris dif~ ferentianon explantaruproceritate, fed ex radice de fumpta.fed hoc neq; ipfe aufim affirmare^ neque multi alioqui in medicina vfus ejfe pot huius medicamenti a~ gnitio,adeo perniciofi,ut Mef.affirmat.Sand quu fcebra minus,qu£,vt dixi^pityufa ejje uidetur,maiori Mef.pfe rat,ex eiufdem etpartibus radicis corticem deligit, v& minus noxiu,no quod valentius purget.importune ergo Manar.femen pityufe radice imbecillius Gr<ecoru tefii~ monio diJferit.De temperamento vero et,licet defcrepa re Mefa Gal.ideManar. credat,qfhic in tertij ordinis initio^calidapityufamfacitfial.vero tithymalorii fuc- cosqbus h&c ejifmilis quarto ordine calidosputaf.no - bis tame diffentire no videtur.Ji.n.pityufe radix eiufde laife imbecillior eji,vt Gal.no negat; ipsavero radice intertio ordine Mefreponitfde hac.n. loquiipfum pra C certo habeo expartib.cnteris deleffaj ipfum et lac, vt inquartoordine 3 velprop£quartuponat, necejfe puto•
AR VM. L VF plana.
N 2 T>e

D E SIMP
DeLuf Cf. XXUU.
AN T. "1 ^ Serpcntaria cft planta, qux
t dicitur collum draconis, & cxea alia eft plana habcns folia : alia cri- ipa.& radix plancceftad nigredinem attinens exterius, intcrius vero alba eft. | Criipx vero extcrius cincritia, interius vero alba, & ad citrinitatem declinat t & fupcrvtriufqueradi- ccm eleuantur thyrli habentes maculas ad mo- dum ferpentis.
Elestio . Meliorparstotiusplantxeftra- dix. Et melior radix eft crafta, complcta, & orta in locis liberis.tEtmeliustempus colledionis cft ver,&princi pium xftatis.
CoMPLEXIO E t PROPRIEXAS.tln-
quit Diofcor. Crifpa calidior eft, quam plana. Et dixit llufus,Plana calida eft in primo gradu: Cri fpa in fecundo. t Et dixit Gal. Plana calida eft in principio fccundi. Crifpa in finceius. Et eft qua- fivcrius. Etcftinvtraq; caJiditas,&acuitas,qua: pofitain fuperficiccum fubftantia terrca cft vin cesplus. Et vtraq; eilabftcrfiua,incifiua,penctra tiua, &aperitiua,fubtiiiatiua humorum crallo- rum,& vifcoforum adh^rcntium.Criipa autem ad ha:c omnia eft fortior.
R ectific ax iq. t Nocctvtraqueacui- tatefua, &ftomacho, & hcpati debilibus, fa- ciens reumatizationem, & mordicationem. Et reumatizat ad ftomachum materias a vicinis mcmbris. Et illud,quodmagisfapientes clege- runt ad corrigendum primum nocumentum in ca, eft, vt propinctur cum rob, aut cum mel- le paifularum, & fpeciebus alefanginis. Et tolii- tur fecundum nocumentum eius permifcendo ei aliquid ex rebus ftomatichis ftypticis, licut cft maftix.&citonia; &propinare trochifcosdia- rhodon,pofteiuscxhibitioncm, tollitenim fe- cundum nocumentum ipfius . Elcctarium , quod libi comparat Hamech fuper iuuamen- to, cuius non cl\ dubietas in refoluendo humo- rem crudum in ftomacho, & membris nutriti- uis, & rcnibus, & fanat hscmorroidas, & refol- uit ventofitatcs earum , & confert dolori ea- rum, & dOloribus renum, & excitatcoitum, cuius permixtio hxc eft . Mundetur radix cri- {px, & Iauetur in vino. Dcinde coquatur in a- qua , & quandoque non coquitur, & eft for- tius, & teratur, & finteius jibr. i)■ rob. libr.vj. Et alibi habetur. Mellis,&rob.analib.iij.piperis, cinamomi, zingiberis, macis, gariophyllorum ana drach.v;.
D o s i s ciuscft, a drachm. iij. vfquead dra- chm. vj.Confe&io hierse lufdefcriptione Her- metis fuper quartt cxpectatur fiducia experto- rum iuuamentorum ad dolorem capitis , & hemicraneam, & vertiginem, & epilCpfiam, & trcmorem, & tdrturam, & paralyfim. Et edu- cit fuperfluitatcs humorum vifcoforum,& craf forum , & fubtilium a capite,& neruis,allo- macho, & iun&urjs, & a toto corpore. Et con- fe:t iuuamcntum magnum doloribus iunftu- rarum, 6c doloribus rcnum, & doloribus ma-
L I C I B V S-
E tricis, cuius hsec cft permixtio. Recip. aloes, vn- ciam vnam, interioris colocynth.drach.viij. ra- dicis vtriuique luf ficca;, ireos, turbith, agarici, fagapeni, myrabolano. citr. ciicbulorum Indo- rum, ana drachmam vnam,&s. &zingib.ci- namo. maftich. cllebori nigri, & euphorbij ,af~ fari, cafiix hbr.falisIndi,croci,caftorci, apij, cheifim , fcminis mezereon , ltoechados ana, drachm. vnam, fcillxaflatx drachmasij. & s. & fcammon. drachm. ij. Fiat omnium contritio bona , &inLioluaturpuluisin fuccocucumcris afinini, quantitate, qua beneinuoluatur. Dc- inde liccctur, & iterum denuo inuoluatur in f>ra:di&o fucco, & oleo pauco nucum, deinde. iiccetur, & inuoluatur melledelpumato, quan- titate, qua fiat totum, ficutpafta, & propinetur F poft fex menfcs, & fit dofis cius, a drachm. j. vf- quead ij-tDixit Philagrius, fianttortcllai, cx radiceplanKrecentis,& mundac, & trits vlti- macontritione,cumponderefui de farina tri- tici,&coquatur, ficutpanis, &propineturom- ni mane habcntibus h emorrhoidas,& dclet eas. Vtraque autCm luf de decoclione fuftinet ad plcnum.
Pos se. t Solutione educitphlcgmafubti- le, &craflum, & mundificat, &confortat rencs. Et t prouocatvrinam , & excitat coitum . Et t eft cx rebus mundiftcantibus pcclus, & pul- moncm,& confert cis, fuper quibus timetur fre- quentia afthmatis, & tulils, propterexuberan- tiam humoris vifcofi in cis, & proprieloch, cx fucco cius ctim mclle, & rob, & quandoqucad- G miniftraturcumouis, & valetfimihter . Dixit Democr. Iuuamcntum vtriulq; fpecici eius eft magnum omnibus doloribus hicmorroida- rum, & ventofitatibusearum,fecundumom- ncm modum adminiftrationis ipfius, etiam iup pofitum, & emplaftratum , & nos experti fu- mus. Eteft magni iuuamenti fuper crudum hu- morem, qui eftin ftomacho, & renibus. Et di- xit Galenus. Refoluitapoftcmata dura, & du- ritiem (plenis,& aliorum mcm brorum. Et con- fert vlceribus fraudulcntis, & fiftulis. confu mit additiones carnium in eis, &confumitadditio- ncs carnium in naribus, prohibet corro/ioncm fieri in eis , & cancrum. t Succus autem cius cum melle dcftillatur in aurem,& confert tinni- tui, & furditati, & dolori auris, & abftergit for- H dities eius , & exiccat vlccra ipfius. Vtraquc ipfius fpecics eft ex rebus, qua:mundificantfa- ciem: & abftergit foeditatem cutis, & dclct pan- num, & lcntigincs, & morpheam, & proprie cum melle. t Et fiat emplaftrum ex ea,cum mel le, &ftercore caprarum fupd-podagram, & contufionem neruorum , & con- fertdoloribus eorum. Suppofi- tio fadacx ca educit mcn- ftrua , & facit abor- fum, & dicitur, quod fugat lerpen- tes,
& viperas,& vermes venenofos.
Dc

D E S IMP
*T>c Drncunculo. Caj). XXIIII.
R acvncvlvs ( collum draconis di- fta a quibulHam) duplex, vnus fol;s planis,radice foris nigricante, intus al- ba,alter cftfolijs crifpis,radice foris ci- SYLV. neritia,intus alba pallefcente. Caulis vtnufq; ma- i.*f kSjri, culis.ccu ferpentis eft variegatus. Radice valet- y ma
dicitur /w> d -1 i - ,
pha^ Diojc. gna 5 perfcua ,in locis liberisnata, legenda Vere: 7ld!c,*i'xr* aut -Aelhatis mitio . Crifpa Diofcoridi calidior , q Uam pl ana . NamRufoilla eft calida fecundo ^radu, h.-ccprimo,feupotiuscum Galeno cnfpa calidainfine (ecundi gradus, plana inprincipio ciufiem. fiibllantia conftat ignea,calida, acri, fu- pcrficiaria terrea largiore. Terget,incidit,tenuat humores cra(Tos,& lentore hxrentes,aperit,pene~ trat,fed crifpapotentius,quam plana.Pituitam te- jiuem,&: craffam purgat,etiam a thorace, & pul- monibus,ob id afthmati, & tuiTi humidc confert, prceieniin eclegmate ex fucco cius, & jneJle, & fa- pa, vcl data cmn ouis. rcncs roboratjvrinas mouet, Tcncrem excitat. Vterqueharmorroidumdolores, & flatus vel {uppofitus, vel emplaftro admotus, velquouis alio modo vfurpatus, mire fedat De- mocrito,id quod cxperti fumus.Humorem quoq-, crudum ventricuh,& renum mire iuuat. Tumo- res etiam duros Iplenis, & aliarum patium rcfol- uit, carncm {upercrelcentem in vlceribus fiftulo- fis,Sc malignis,& naribus confumit, rofionemq;, ac cancrum in eis naici prohibet. Succus eiufdem jcum mellcin aurem inftillatus tinnitum, fiirdita- tcm, dolorem auris fanat, terget eius fordem, & vlcera in ca frccat,faciem vterque terget, & cutim cxpurgat,lentigines,parinum ,alphos, praefertim t-M cum melle delet. Cum melle ltem, & ftercore ca- nilfclflhlprarum podag ram,& contufonem neruorum,& €um f a/ere ' l dolo rem emplaftrofanat. Peflo menfes trahit,&
ccn/1 a.vcl- i - .
f, C ca articu abortum tacit . rugare etiam lerpentes, viperas, 'pif^ca--vermesyenenofos dicitur. Vterque dracunculus nocet acrimonia fua ventriculo, & hepati imbccil lis, morfuquefuoex vicinispartibus m vcntricu- lum fluxionem allicit. Priorem noxam peritipro- lhibent,mifccndo fapam, aut mel vuatum, & aro- mata: fecundam additis ftomachicis adftringenti- fcus,vt maftichc, cydonijs, trochifcis quoque dia- rhodon poft dracunculum fumptis. Hamcch vero cx radicc crifpa:, in vino lota , cocfta fi imbccilhus vis medicamentum,non coda fi valcntius,trita ad librasij.cum fapz libr.vj. velmellis, & fapx ana Jibr.iij.6c pipens,cinamomi,xingiberis,macis, ca- riophyl. ana drachma? vj. facit eie<ftarium dan- -- cium a drac.iij.ad drac. vj. quod certiftimehumo-
rem crudum, &: ab eo flatusinventriculo,parti- bufque alijs nutritionis, &renibus refoluit, & in- denatum harumpartium dolorem mitigat, h.t- morrhoidas fanat,venerem cxcitat. Hx eadem ra- diceHermcs hieram defcripfit cflicacem ad cepha Ialgiam,hemicraniam,vertiginem epilepfiam, pa- ralyfim,tremorem,torturam. Humores enim craf-
L I C I B V S- 75
A fos,Ientos,& tenues educit a capite,neruis,ventri- culo,iufturis,& corpore reliquo. Ob id natis mde doloribus renum,iundurarum,vteri, mire fiibue- nit. Recipit autem aloes vnciamj-pulpa: colocyn- thidis drach. viij. radicis vtriufquedracunculi fic- cx, ireos, turbith,agarici,fagapeni, myrobalano- rum citrearum, cepularum, mdarum ana drach.j. & femi/lem,zingibcris,cinnamomi,maftiches,el- lebori nigri, euphorbi;, afari, cafix ligncs, falis Indi, croci,caftori;,apij, libyftici,feminis thyme- lx \T ,ft^chados ,ana drach.j. icillx aflata; drachmas ij. & fem.fcammonij drach. ij. Omnia curiofe tc- rantur,& fiicco cucumeris comprehendantur, fic- centur,iterumeodem comprehendantur, &pau- co nucum oleo iterum ficcentur, & melle defpu- ® mato excipiantur in maza: craflitiem . Poft fex- tum menfem deturadrach. j. ad drach. ij. Phila- grius ex radicc pl ani recenti,munda, pertrita cu- riofe cumcsquali farina tritici tortellasformat, & panis modocoquit, & dat quotidie ad hxmor- rhoidas delendas. Vterq; dracunculus pcrfetiam codionem fuftinet.
De Luf.
DE tribus plantis fcribunt Graci, magnam inter fe MANA,- affinitatem habentibus,Dracontiovidelicetmaio re,& minore,& Aromagne(vtinquit: PJin.)cu Dracun- culolitis. TheophraflusArum genusputauir,diuer/as fub fe fpecies cotinentemihunc Syri, tefte Diofc. Lupha vocant,Serapion fub Lufnomine, eodem capite dc Aro fcribic, & minore dracontio, & fimiliter Auic. fed dra- *■* contiumappellatLufcrifpam. Aron planamnn reme- dijs tamen vtrunq; mifcet dracontium.Mef Auic.(vt fe- re folet)fecutuseft. Di c 1 tv r collum draconis.) Dra- contium dicitur,vel dracunculus. Radix planta; eft, ad nieredinem attincns exterius,interius alba.)Aron dicit Diofc.habereradiccm albam,fimilem Dracontio, Plin. nigram. C rist a veioextetiuscincritia,interius vero alba,& ad citrinitatem declinat.) Dicfc. radicem maio- lis dracontij dicit candidam, rotundam, cum tenui cor- tice. Minoris,bulbofam,raphano fimikm. Adeo autem albam dracontij radicem putauit Hipp. vtab(o\uto fcr- mone radicem candidam cum dicit,cam intelligat. Et fuper vtriufq; radicem eleuantur thyrfi, habentes macu las ad modum ferpetis.) DemaiorcdracontioaitDiofc. quod caulis colore efl adeo vario, vtfit fimilis draconi. De minore quod varium habetcaulem, rerpenti funilii, cumpurpureislituris. deAro,quod in purpuram ten- dit. E t melius tempus colledfionis eft ver, & princi- D pium arftatis.Radicem vtriufque dracontij meflibus co! ligendam,docetDiofcor. I nqj/it Diofcor.) Dicit Diofc.quod minorem acrimoniam oftendit Aron, dum manditur,quam dracontium: & Galenus,quoddracon- tium acrius amariufque eft , & propter hoc tenuium magis partium,& calidius Aro. E t dicit Galen.plana cit calidain principio fecundi. Galenus Aron dicit ca- lidam, & ficcam in primo. Dracontium vero non ponit in aliquo ordine, fed dicit calidius Aro. N ocet vtraque acuitate fua, & ttomacho, & hepati. ) Rationeadftrin- gentis virtutis,qua: amara,& acri coniungitur, eft inter efficacia,& pr.ccipua medicamma fccundum Galen. re- ponenda, necvideturmultum poftenocere,cum fcri- bat Diofcor. quod radix minoris cruda, & cocla, more olerumafaniS eftur,nofquevidimushominesfolijs li- benter vefci,& abiquenoxa. Galenus etiam inter ea qux vefccndafunr, Ari & dracontij radices in libro dc efcis enumerat. D ixit Philagrius.) Plin.dixit Cleophan- Mefux. N 3 tum

D E S I M P
tum dedilTe pumlenta excreatitibus, farina permixtum in panecodlo.& Diofc.quodin Baleanbus intulis paian tur placentx ex radicibus minor is, cum multo melle, & in conuiuijs datur. Solvtione educitphlegma.)Gr£- ci non videntur vim ad purgandi per mferiora, vel fupe- rioraadfcribere: Galenusiiquidem,& Pauluseumle- quens,expurgari ab eo vifcera dicentes, non videntur de ea purgatione ioquuti ,quamhabent medicamenta ca- thartica vocata, feddeobftrudtionisreferationeintelle- xiffe,quod patere potell per verba Galeni dicentis, craf- fos praecipue, & tenaces attenuans humores Plinius ta- men dixit folia ex fale ,[& aceto fumpta, aluum inanire. Provocat vrinam,,& excitatcoitum.)Deminore fcribit Diofc. quod vrinam,& venerem excitat radix po tain vino.Demaioretantum,quod venerem. Et eftex rebus mundificantibus pedlus,& pulmonem.) De vtro- quehocfcribit Diofc. Et confert vlceribus fraudulen- tis.) De vtroque etiam fcribit Diofcor. Galenus vero ait feminecurari Cancrum, & PolipUm. Et fiftulis. )Col- lyrijsfadtiscummelle,aitDiofc. Svccvs autemeius cum melle deftillatus in aurem.) Cum oleo dicuc Diofc. & Plin.& loquuntur de fucco femims. Et fitemplaftru ex ea,cutn melle, & ftercore caprarum ad podagram.) De Aro fcribit Diofc. quodpriuatim podagris illinitur. Plinius, foliacum fale recentia, velficca articulispoda- gricis. Et facitaborfUm.)folusodor radicis fecundum Diofc. Multasalias vires potes e Plin.& Diofc.colligere. ex quibus vnam tantum addam, quod in pellilentia ialu taris cft radix in cibis.
COST T rf c ri$umminorm dracmculum, planum wo 1 ' (irum effe intelliges fi qu£ hic fcribit av.imad- uertas,& Serapionem atque ^iuic.confulas quos ccmu- latur. namqtte licet in hispingendii breuiffime fe expe- diatyita tamen vtrmque ob oculosponit, vtabfque di- uiuatore,fi velis,quid velit intelligas. Quumenim luf Vtrunq; draconis collum vocari ait-,& caulesferre fer pentis modo comaculatos,fi modo dracunculum vnqua vidifli, diffiteri nonpotes eiusfpeciem aliquam defcri- bi. Diflingui vero id quod dracuncnlmJpeciatim voca- tur ab aro, ex radicis delineatione intelliges. vbifcili- cetdracunculum,radiceforiscineritia,arnm nigra ejfe didiceris. T^eque autemmirum, quod eodem lufnomi- ne dum plantx, geneYe diftinfta Mauritanis veniant, Cap.ii. quando & Gr&as Thcopbraflo autbore lib.y.deplant.
hijioriaru fub dracunculifuitnomine vfurpatim.Tor- rd qutedam hic animaduerfione digna occurrunt. acpri mum, lufplan£, idcsi ari radicem forismgram intus albam afferit-.Diofc .Vero albamforis effe affirmat, & dracontio fimilem .De legendg quoq; radicis huius tem pore dijferens, vere & gftatis initio colligi iubet:Diofc. vero in meffibm. Quum item de huim caftigatione ver bafucit,obeJfe ait ventriculo, atque hepati imbecillis. at c6ntra, ratione adftringentisfkcultatis, qua amara, & acri adimgitur, putat Manar. inter efficacia medi- camenta effe reponendum,& carere noxa,quurn prejer tim ari, <jr cruda,& co5ta radix,necnon eiusfolia in ci boru vfum veniant. De vinbus etiampcftremo lis exo- ritur.quum enim Mef.inter foluentia medicamenta hoc reponat;talem vim tamen non videntur ilii adfcripfiffe Cr<nci,exp!trgari ab eo vifcera dicentes, id enim de ob- firuttionis referuatione wtelligendum, quum Galen. ad craJfos,& vifciclos humoresipfumprobet. Cxterum vt his fatisfaciamus , quod Mefues lufplana, ideHari foris nigram ,intus candidam radicem ajferat; crifpa antem,ideSl dracunculi extra cinerem intus aibamjcd ad lutenm inclinantem fcribat-.nondifcrepat a Diofcor. neque vsritati ait repngnantia. Diofcorides eqnident
L I C I B V S •
E non extimum quo radix obducitur corticem,fedintimu ac illius veluti cutira obferuat: Mefues.de cxtimo illo rneminit, quem in aro magis, in dracmculo minus atru -pidere re ipfa licet. dijfecta autem radix alba efl, fed candidior in aro, quara dracunculo, vt propterea non temere Mefues dracnnculi fui radicem exterms cine- reo colore ,intus auteni albo vergente adluteum effe dixerit. alioquin candida esl radix tota, prccferttim ft rid aro comparaueris. Quodautem hic vere, aut mfiatis initio eruendam effe radicem hanc fcribat, non efi a ra- tione alienum . tempus deligerehuncputo, quo, ficco nondum infolia, aut caulem dijfufo, radix humore ad- huc multo eft pretgnans.twnc verc viribm tnaximepol let. in mejfibm autem foiia dcfluwit, atquc adco abin- ftituto non recedit Diofcor.tunc legenda>s radices gene- ratimprcecipiens,quumfoLia decidimt.Vterq; ergo re- F cti.Verurn Jicuti vbi ex clracontii ariue radice colligen- dus efi fitccu-s, ver maxirae opportunum tempm vide- tur:ita vbi feruanda ipfaeft radix,expeffare etiamfo- iiorum defluuium decet. Atvero, anaridracontiive radix ventriculo, atque hepatinoxia fit, confulendim experimentum,confulenda vero,<& ratio.hec certe Me futg, afiipulatur, quando acrimonia huic medicamento ineft infignis, cuiusgratia detergere valenterpoteft,& aGalcn. inter efficacia medicamenta rcponitur. aSlri- Etio autem,tam imbecilla, ut acrimonix temperare vi- resnequeat. Licetvero a-rum quod Cyrenaicum eil z. de alim.facult.in cibum veniat rapa modc,minime fci- licet acre,ac medicamentofum; non abfq;noxa tamen vfu veniat jlfiaticum,aut Italicum, cui & acrimcnia, & medicamentofum virus ineji infigne.Iolijs vero ari libenter vefci nonnullos, vt Manar.ait, & abfq; offeft- G fa,non mirum,quum & marina brajjica, &fambuci ci- rnx, & alia idgenus multa in cibos interdum veniat fi- ncprtcfenti noxa.at crebrovfu obferuanda res efl mea fententia,tunc vero an obfit seflimandum. Depurgandi facultate,quodfequitur,licet vereGalcn. de diffe£trice non etiam de purgatricevi verbafaciat, quod Manar. obijcit-,ab experimento tamcnnon efl di/cedendu.Tlin. foUjspurgandi vires afcribit,nec defunt,quialuum hu- ius radicis vfu expurgari, obferuajfe affirmant. quod etiam eiufdemacrimonia potejiperfuadere. Reliqua.s autem vires qua /S huic medicamento Mefues tribuit,fi ad experimentum, & rationem reuocaris, confiteberts ipfum non defipere,quamuis ab alijs interdum variet.
De iAlfeJccra. Cap. XXV.
Efcera eftplantaquamvocant vitcm ANT, albam t cuius radix eft terrei coloris cxterius , interius vcro alba. & ele- uantur llipcr radicem eius ftipitcs multarum inuolutionum lupcraliasarbores, & nafcunturfupcrea botrificut botrivuarum,& vocantur lupin^, | & cft lpecics eius fefcerefin, *.cuiusf radix eft cineritia exterius , & interius *>'P ! alba non albcdine prions, & vocatui: cucurbita rcptilium.
C o m p l e x i o, & proprictas. f Fe/cera in- quitDiofcor.calida cft, &ficca in tertio, f S< eft compofita cx partibus igneiscum part:bt:s terreisaduftis,&igneitas eit domina..s,cuarc eftacris,mordicatiuacum amaritudinc pauca.
t Et dixit Galen. elt in ea de ftipticitatc ?
aliqiiKi

D E SIMPLICTBVS.
76
i&cftincirma,rubificatiua,rubtiliatiua,etabfter- fiua.Fclccrcfm vero eft minus calida, & pars ter- ■reainca eftmaior igneitate eius, propterquod "eftcum amaritudinevincente fuperacredinem iplius,&cftin omnibus debilior,quamfefcera. ... llECTificATio. Derc&ificationeaute eius fit iccundum quod diximus in luf propter quodparsifta continuaturilli. Confedio alfe- lcera,quam fcribit Democr. mundificans cere- briim,&neruos/Sc nucam,6ccft afferens iuua- mcntum manifeftum cpilcpficc, & vcrtigini,& paralyfi,&£gritudinibusneruorumfrigidis.cu- lUshcEceft permixtio. Accipe radicis alfefccrac mundatx,& contritclibras v.mcllispaflularum Ijbrasiii/. fcilLxaflata:,pinearum mundatarum ana vrtc.i.&s.nucis mufcate,cordumeni,macis, iingiberis,anadrach.ij.caryophyl.piper.l6g.ana drach.j.&s.fcfelcos,falis gemma:,galli^ ana dra- chm.j.lpicxdrach.s.agancidrach.iij.ftoechados drach.j.s. Dofis efta drach.ij. vfquead v. Datur. poft fcx menfes. Inquitidem. Accipe fucci eius vnc.v.aceti icilliticiJibram j.iqnx coclionisori- gani,hyflbpifIcc£,kujftici,fcieieos,cordumeni, itoechados,libramj.mellis pafliil. libr.v.mellis librasij.fiaflyrupus valensad ea,quccdiximus, &eildofiseius vnc.ij. Dixitfilius Zezar,Fiatex fucco eius, & melle paflularum lohoc bonum ad afthma,&tuffim •
P o s s e • Vtnulque radix,&proprie fuccus eiusfolutioneeducit phlegma,& prouocatvri- nam,& mundificat cerebrum,&neruos, & me- bra anhelitus a luperfluitatibus phlegmatis,& putridis, & aperit oppilationes vrfccrum, & re- num,&confert fecudumomnem modumad- miniftrationis eius epilepfi.e,& vertigini,et egri- tudinibus neruorum frigidis. & affert iuuamen- tu m manifcftu tuffi ,& afthmati,& proprie fum- ptum lambendo. &confert dolori laterum, & comcditur talus ciusin primis cum crefcit,& proprie cum /pccicbus,& f onfert foetori oris,& propriecorruptioni ftomachi. Verutamen pcr- milcct fpiritus in ccrcbro, ficut diciturcius vfus frequens.& eft ex refoiucntibus apoftematadu- ra,& apoftcmata fplcnis, & proprieemplaftrum fadumex eacum ficubus, & vino,& fimiliter oxy mel cius fumptum conrinuc,& abfcindit cu vinopanaritium,&confert vlceribus malis,ex- tra h 11 fractu ras o il 1 u m ,& fpinas,& ligna,& pro- prie cum vino,& melle.Sorbitiones iade cx fuc- cocius, & frumento dccocto, & melle faciunt exuberare lac,&federein codionc eius,mundi- ficat matriccm, & facit aborfum,&ctiam i'up- pofitum,& comeftum. iladix quoquc cms,& fuccus cius abficrgit faciem,& foediratem cutis, & pannum,& vciiigia,quce rcmanferunt poft vulner?:,& proprie cumfarina cicerum,&faba- rum.& cofta cum oleo aufert occultationcm languinis. Confe&iotrochifcorum clarifican- tium faciem,& abftcrgentium foeditatem cutis, &facietium colorem bonumcum permixtio- nerubcdinis. Accipefarinx {imilaginis,farinjc hordci,ciceris albi,farinx fabarum,amvgdala- rumdulciu,tragacanthi,omnrum,anadrach.ij. radicis fcfccrce licca; drach j.s.factrochifcoscu
A albumine oui, &lini cum aqu'a hordci, & poftf duas horas ablue cum aqua furfuris,Ex fuccoau temfefccrafim, melle & vino,& proprieparti- busa:qualibus fit potio ad fcrophulas,&eftex- pertum. & fimiliter fit emplaftrum ex ipfius ra- dicc & melle,& delet cas.Confert autem morfr- bus animalium venenoforum.
D o?s r s autem radicis feicerxeftabaur.j.vt queadaur.ij. &fucci eftadrach.j. vfqueadij.& fimilitcr fefcercfin.
V I T I S A L B A.
B
De Bryonm. Qtp. XXV.
Ryonia cft planta,quam vitcm aibam SYLV. vocar,radice/onsrerrei coloris,mtus n*c niic alba,ex qua pullulanc Hipites arbori --{°Z (»« bus alijs pkm irtuhiplici muolui fo- liti,& in his racemi vuis firmles,quos vuas lupinasy"""'" - fi d ® vocant. Aliacttvitis nigra radice foris cinentia, Th.vt.fZfi intus aiba,minus tamen quam prior,quar reptiliu eucurbita dicitur. Minus item calida,& ad omnia imbccillior,quam alba,quod in ea plus fit fubftan- tice terrea* amarx,quam lgnece acris.Bryonia enim Diofc.calida,& ficca ordinetertio,ccftans fubfia- tia terrea,pauca adufta,ob id amara; multa autem ignea,acn,mordente. t GaJeiloautem incidir,te- ] Hoc ( !'] h ^ nuat,terget,rubrificat,iubadftringit. Vtnufquc ra dix,ac prcecipue fuccus,piruitam etiam putri cere- tZfopZl brum,neruos,partes reipiratorias purgat, obftru- d ^ T u ^~ tliones vifcerum, & renurn aperit,vrinas mouet. Quapropter epjiepfi.-e, veitigini, & c.vtcris cere- bn,&J neruorum affectrbus frigidis confert aper-
tc ,ac

DE S I M P L I C I B V S "-
t t,ic etiam tufli,&afthmati,pra:iertim lambendo iumptum,& latcrum dolori. Turiones eius cum primum crelcunt,edunturpr£cipue cum aromati- bus,orisque odoiem tetrum emendant,pra:fertim quem humorum in ventriculo corruptio excitat. Spiritus tameji in cerebro mifcere dicitur vfucre- bro.T umores duros etiam fplenis refoluit,pra;fcr- tim cum vino,& ficis emplaflri modo lmpohtara dix,& oxymelite ex hac fafto,& fumptq.Parony- chiam cum vino fanat,confeit vlceribus malignis, fragmet^ollium extrahit,& ipinas, & ligna,prx- fertim cum vino, & melle,forbitio ex jlucco eius, frumento codo,& melle,lac auget, bene co&um vterum purgat,aborfum facit fumptus,& fuppof- tus. Tam radix,quam ipfius fuccus faciem tesget, &: cutis reliqua: foeditatem,pannum, vulnei u ve- ftigia,prasfertim cum farina cicerum, & fabarum, coctiMTKmc cum oleo fugillata delet. Fiunt inde trochifci faciem claram reddentes,foeditatem cutis tcrgentes, colorem bonum, ac rofeum, feu rubro permiflumfacientes . Accipefarinxpurx,tritici, hordei, cicens albi, fabarum, amygdalarum dul- cium,tragacanthi ana drach.ij.radicis bryonie fic- cx drachmamvnam,& dimidiam,cum albumine oui fac trochi(cos,line cu decofto hordei,&: poft; duas horas ablue decofto furfuris.Ex lucco atltem bryonix nigrarmelle,& viiio prefertim ana,fitpo tio ad ftrumas cxpem,& cmpladruw ex ipfius ra- dicc,& melle eaflem delet.Confertmoifibus ani- malium venenoforum. Corrigiturvt dracuculus, ob id llli mox hanc fiibiecimus. Etbryonia medi- camentum a Democrito compofitum aperte effi- cax,ad epilep{iam,paralyiim,vertiginem, & ca:te- ros aifcitus fngidos cerebn, fpinnlis medulla:,& ortorum vcrinque nej-uoru, accipit radicis bryo- nia:mudat .T,&; trita:,libram dimidiam,lapa:,vua- rum paffarum lib.iiij.fcill^ afi'atx,ftrobylorii pur- gatorum ana vnc .j .Sc femiffem, nucis mofchatx, c'ardamomi,macis, zingiberis ana drach.i;. caryo- phyllorum, piperis longi, ftcechados ana drach.;. • - - - femiffem,lefeleos,{alis gemmx,gallix ana dra- chm.;.lpicce drach.s.agarici drach.ii;. Dat poft fex mcnfesa drach.i;. ad drachm.v. Idem accipit fucci bryonix vncv.aceti /cillini libra ;.aqux co£tionis origani,hy{fopi ficci,libyffici, feieleos, cardamo- mi,ftcechados ana drach.;'.lapa*,vuarum paflarum lib .dimidiam, mellislibras ij. Fiatiyrupus idem pollens,quod prior compofitio,fi detur.vnc.i;. Ex fucco eiufdc j m,& fapavuarum paflarum eclegma adtulfim,& afthma eificax,filius Zezarcompo- nit . Datur autcm radix bryonix,& vitis nigra: ii- militerab aureo vno adaureosduos.fuccusautem a drachm.;. ad drach.i;.
De Mfefcera.
MAJ-JA AmpeIolcuccn,& Bryoniam,8c Pfylotrum
. vocanr. Larini Vitem afbam. C v i v s radix efl tcr- rci eoloris extcrius,inrerius vero alba.) Diofcorides ra- cficis colorem non expreffir. Pliniiis albam dixir.&gra- dem. Et eit Ipccics eius fefcerefin.) videnirhicloqui d«
E nigra,quam Gr^ci Ampclomelam voeant,Latini vnam Taminiam,,Tamnumvel Tannon. Eivsradixell ci- neriria exterius,&interiusalba,non albedine pricns.) Loquiturdeeaquam vocant fefcereiin Arabes,& Lati- ni Tamnum: De cuius tamen radice ait Diofc.quodfo- l -iseit nigra,intus buxc coloris. Fe s c e r a inquit Dio- fcorides calida,&ficcain tertio.) Hiceit manifeftuser- ror.iiquidem (vt alias fepius diximus) de medicinarum gradibusnon cftlocutus Dioic. Galenusradicemdixit moderate calidam. Nofter Mefue fecutus eft Auic. qui tamen male fibi conftat. Nam cum dixiiTet calidam in tertio,paulopoft dixit,quod temperate calefacit. E t eil compoiita ex partibus igneis, cum partibus tcrreisadu- flis,& igneitas eft dommans.) Nechocdixit Diofc. fed quod folia,fiudlus, & radicesacria funt. Et dixit Gal. cft in ea de ftypticitatealiquid.& reliqua.) De afparagis huius planra: dixit Gal. quod boni ftomacho funr ob fty pfin ,Cjtiam fubamaram,& debiliteracrem habet.Dera- F dicibus vero,quod abftergut,ficcant,& tenuiu partium funt. Fesceresin veroeftnimiscalida.)Legeminus, non nimis,nihil enim de ea fcribit Gal.nifi quod albx in omnibuseftfimilis,verumdebilior. Vtrivsqve ra- dix,& proprie fuccus eius,folutione educit phlegma. De alba dixit Diofc. quod fuccus radicis vereexprimitur, bibiiurquecum mulfaaqua,&pituitam cducit.Ep ile- p s i a e .jDrachmx pondere anno integro radixpora da- tur comitiaiibus,ait Diofc. E r comeditur taius eius in primiscumcrefcit.) IntelL'geprima:ua verisgermina, qux elixa aluum,& vrinas mouenr,fi manduntur,fecun dum Diofc. & fecundum Gal.ob ftypfin,quod & fupe- rius dixi,funtbonaftomacho,Plures tamen virtutesad- fcribit Diofc. afparagis nigrx,quamalbae,fcilicet,quod menfes mouent,lienes minuut, comitialibus,vertigino- fis,&refolunsfuntvtiles. Vervntamek permilcent fpiritus.) Diofcorides vbi multiplices radicis viris albx vfus oflenditin comitiahbus,attonitis, vertiginofis,fer- g pentum morfibus,aborfibus;fubdit,mentem interdum perturbat. E s t ex refoluentibus apoftemara dura.) Non duros tumores, fed phlegmonas difcurereex vino,empla ftri modo impofitam,& abfeeffus rumpere,dicit Diofc. ETapoftematafplenis.)Lienem, inquitDiofe.de albalo quens,liquat,trium obolorum pondere perdies triginra cum aceto pota. Poftea fubdit,Ad cundem cum fico vti- Ixterillinitur. Galenus,pota,&extrinfecuscum ficisad- mota. E t abfcindit cum vinopanaritium.) Cum oleo donec colliquefcat exco<Sa,delct ptervgia,fecudu Diofc. de albaloqtientem,& fugillata. Et cofertvlceribus ma- hs) De eadem albainquit Diofc. folia, femen,radix acrc habent virtutem: vnde cum fale ad chironia, gangrxni- ca,phageda:nica,&cum putredinc crurum vlcera,fa- ciuntimpofita. E t trahit fradurasoiIium,& ipinas,& ligna. Diofcorides de oiTibus tantum fcribit. Quod fi ra- dixalbx trita emplaftri modo imponatur, ofla educit. Sorbitiones fadtxexfuccoeius,& frumentodeco- <5to,& melle.) Diofc.non apponit mel,fed dicit,fi fuccus H cum triticeis granis decodtis bib^tur, exuperare lacfa- cit.Radix quoque eius, & fuccus cius abftergit faciem, & reliqua. Et fubdit,& proprie cum farina cicerum,&; fabarum. Diofcorides cum eruo ephelides, ionthos,len- tigines,ac nigras cicatrices. Confert morfibus animaliu venenoforum. Contraviperx morfus,ait Diofcorides» pota duarum drach.pondere.
DE vitiialbatemperamento, quam fefceravocat COST* Arabes ,contronerfia eft. Hic ex Diofcorid.au- tboritate in tertio ordine cahdorum,&ficcorumpomt, ^AtDiofcor. de temperamento,autgradunihil: Gale- nm contra temperate calidam putat:^Auicen. veropri mo idem qnod Mef. fentit,mox Galeno affentitur,fcrh bens eam temperate calefacere .Verum ad bxc Diofco- rides,& folia huirn, & fruffm, & radices acres effe ait. ac/igujlaturadicem experiare acrimoniam ama~.
rori

D E SIMPLICIBVS.
; --.." 77
A 'umfedat idera medicamentum,&facit. ac propterea- ycque bic,neque Diojcor. accnfandus. Quod fi quis ta- meneandem motuim, & fpirituum in yertiginofis, ac infanis fyecie ejfe contendat;nos certe quo paffo vtruu~ cjuehorum obeatur ,fatebimur ignorare .fieri tamen ■vtrimque poffe excmplo ctiam tucbimur. opiurn enim fedare animalium jpirituum motumpote(l,quod & fen- fits obligatomnes,& motum omnem aufert. atque ide tamen eofdem etiamnum fpiritus cocitat,atque alacres pr&termodum,ac amentes eosreddit qui illo vtuntur. qitod Turcis pr&lium inituris euenire intelligimus. ^it- que rtferri equidem diuerforum borum effetfuum cau~ fa in certam quandam,vel intemperiem, vel mefuram potefl.fed qumam aut qualisbatc ipfa fit,non fecusac venenofum certx caufa latent, latere nos boc ipfum profitemur.
CYCUMINVS.
rcri COHiunffant fenties infignem : acria vero qu&funt infigniter etiam calefkcere Gal. non femel docet. qno fit,vtnon perperam tertio ordine calida cenfeatur,fed hczc foriajfe acrimonia bumore multo quo eafcatet ra- dix obrnitur,ac veluti temperatur: vt propterea licet gnjiatuvehementiorem prx feferat caliditatem,non nifi temperate famen calefhcit. ac merito d Galeno,&
^iuicen. moderate calida iudicetur. hoc paclo fedari hoc forte diffidium potefi. quanqi;am,neque ego boc plane aufm ajfirmare,& expurgandi vif,qua?n huius radicis fucco ineffe experimur, Mefu .iC potiui, quam Caleno aflipulatur. lllud etiam de Mefue bic repetam, qnodiam ftcpe,nonefJe admirandum fi Diofcoridem, aut Galen.eorum interdum autbores facit,qu£ ipfi non fcribunt. habuiffe enim .Arabes Diofcoridis,aut Galeni librosnonnifi deprauatos multa funt,qu£ nos doceant. lAkoqui vero, qux hic dc fuo addit,aut immutat,vera B ve fint,anfalfa non tam aliorum autboritate (quod Mci nar.facit) quam rationefunt expendenda. Torro duo bic fcribit,qu<e no ommbus placent. alterum qutm ait,
[mundificat cerebrum]alterum vbi dicit \veruntamen permifcetfpiritus in cerebro.]Trimum equidem,quum antea medicamenti huius fucco pituitam expurgari dixerit,pituit£ vero fedes cerebrum efi autbore Hip- pocr.fuperflue ergo (aiunt) boc adieffum efl,quod ex- purget cerebrum. ^ilterum vero etiameflfufpeffum. quurn enim ipfomet Mefue affirmante boc medicamen- tum epilepticis,ac vertiginofis opituletur, epilepfia^j ■vero,ac vertigo frequentiwsex fyirituum commotione procreantur,qHam hoc medicamento fedari neceffe cfl fi eos affetlm curat; qui fieri potefl, vtidem Jpiritus etiam commoueat ? Verum neque bccc temere Mef. fcribit. Vt demusprofeEiopituitAfedem cercbrum ef- fe Hippocrati, licet aduerfm Galeni fententiam eius fedem ventriculum facicntis, & aduerfus rationem—* quando mucus vere eflccrebri excrementumnon pi- tuita: efl enimpituita femicottus ftnguis,mucws vero illea fanguinis natura tam alienm,vt quauis codione •vertiinfanguinem nunqnarn pojfit .vtboc tamende- mm pititita fedem cerebrum effe : at imbecillium ta- men medicamentorumpituitam expurgantium vis ce- rebrum non attingit: p ropterea ergo non infulfe ccre- brum vitis alba vfu expurgari commonuit, efficacerrt huiits medicameti facultatern ftgnificans,quod nonpi- tuitam folum extrabitjed d longinquis etiam partibtts educit. jta vero alba vitis quum epilepfiam, & ver- tiginem arceat,fpiritus etiam commoucrepoffit;fiDio- fcoridem confulas,fieri is vtrunque ait. quo vero pa- £io,&comoueri Jpiritus,& tjdem commoti fedarieo- ^ *~De Arthdnitd. C^P'
dempofjlntmedicamento,difficileequidem cflexplica- tu,fi eiufdem generis motus fit qui fedatur,& citatur. ^Atqui diuerfa rese(i,vtputo. Epilepfiam,& vertigi- nemfacit vaporum qui ex pituita ejferuntur inordina- tus motus in cerebro: atinfaniam animalium jpirituum certa quindam intemperies, ac d naturali eorum flatu perturbatio. coniunguntur autem infanis interdu vtra- que h<zc,& vaporum inordinatus motus, & Jpirituum animalium intemperies,ac perturbatio illa veluti etia in ebrifs,at quum ebrij flare Loco nequeant,circumuerti •putent omnia,vtuertiginofi;alij tamen infani multi ni- bil tale patiuntur. id quod non eandem vtriufque ajfe- £lus caufam ejfeplane docent. cuius etiam rei id argu- mentumpnebet,quod vertiginofi,ac epileptici non sia- tmetiam funt amentes. ditterjum ergo jpiritmmmo-
■ Rthanitaeftpanisalcurith,&abalijs ANT. dicitur panis fauni, & ab alijs panis porcinus,& ab alijs cyclamen. Et in- . uenitur exeo magnum, & paruum.
j-Magniautem radix eftin modumrapa;rotu- dx, f cuius pars exterior eft terrea, nigra. Inte- rior vero alba. Et eleuantur fuper radicesfron- des,|&ftores fecundum femitam violarufub- albidarum fine eleuatione ftipitis fuper eiusra- dicem. t Paruum vcro habct radiccs fubterra- neas plurimas in modum auellan£,& cicerum.
E l e c x i o. vtrunque bonumeft ,&compe- titvfui medicina;.
CoMPifixio,&proprietas.tCalid^com- y
plexionis

D E S I M P
plexionis eft, & ficca: in principio tertij. Et cfl: fincifiuum, fubtiliatiuum, calefadliuum, relb- lutiuu,abfter(iuum,mundificatiuum,aperitiuu oppilationum. Eteftexrebus fudorem exube- rare facientibus. Et eft ex maxime mundifican- tibuscutim,&ex remouetibus foeditatem eius.
Rbctifxcatio . Recipit dere&ificatio- ne hocidem,quod diximusin capitulo delu£ &in capit.de alfefcera. f Dixit filiusSerapionis. Accipefucci eiusdrachm. iiij. & difioluecum zuccharo, & coque vfque ad tertiam, & propi- netur in mane,& efi medicina certa, & experta ad i&eritiam. Et dicit Gra:cus,Succus eius cum mellicrato, aut fecaniabin, & proprie de quoli- betpartescequales fumpt £e,& coftaefecundum fuperiorem dodrinam eft medicina expertaad ideritiam citrinam. Vnguentum arthanitac cx inuentione Alexan. quo vngitur venter, & fe- mur,& ilia,& foluit folutione cathartici. Et pro- pinandum cft non vaientibus fumeremedicina. Etfilinitur fuper ftomachum facit vomitum. Et confert hydropifi,& folutione educitaquam citrinam . Cuius hxc eft permixtio . Accipe fucci arthanitiE Jibrasiij. fucci cucumerisafmi- nilibram vnam.oleiirinilib.ij. butyri vaccinili- bram j. pulpx colocynthidis vnc.iij. polypodij vnc. vj.euphorbij vnciamj. Quae tercndafunt tere & fubmerge in fuccis,&pone in vafe vitreo ftri&iorificij, &ftringe caput eius , &dimitte per o&odies. DeindebulJiattotum bullitione vna,&coIetur,&ponefuper coJaturani iagape- niaur.v. myrrhae aur.iij. ita quod refoluantur prius in aceto vini quantitate iufficienti. Ag- gregaomnia fimul, & bulliant fempcr agitan- do cumfufte vfque ad fuccorum fececonfum- ptionem. Tuncponantur cerce vnc.v. fellis vac- cini aur.v. &ferueantdonecliquefiat cera, tunc zccipe /cammoni;, aloes, mezereon, colocyn- thidisanaaur. v. eupliorbij aur.ij. falisgemma: aur.iij. turbith aur. v. piperislong. zingib. cha- mxmillae, cinnam.omnium ana aur.ij. Pulue- lizentur, & mifce cum cis fimul terendo in mortario donecperficiatur. Vnguentumaliud arthanita; , & eft refoluens apoftemata dura fplenis,& lapideitatem ipfius , & fcrophulas. CuiusJi ;ec cft permixtio. Accipe fuccieius,& viicofitatis, qua; mulgetur ex radice filicis ana libramj. fucci extremitatum tamarifci. vnc.ij. oleiirinilib.ij.hyflopi humidx ana vnc.xv.ace- tivnc.ij.ammoniacijbdelJi; vnc.j. Scs.cevxci- tr. vnc. vj.fiat iicutfuperius diximus. Artliani- ta decodionem iufficicntem fuftinet.
P o s s e . tSolutioneeducitphlegmamuci- laginofum fumptum,& fuppofitum, t & etiam linitum fuperfemur,&ilia,& partesadiacentes ei. Etaperit oppilationes vifcerum, t&maxi- mefplcnis,proprie fumptum cumoxymelle,& fimiiiter emplaftratum. &c5fert colica: phleg- maticx,&ei,quce fitex retentione foecis.&eft cx rebus muudificantibuscaput,& oculos,t & proprie caputpurgium factumex co,&abicin- dit hemicraneam frigidam,& fodam,& confert torturse,& paraJyfi , & ad jegritudines cerebri phlegmaticas, & propvie fi fiat caputpurgiuin
L I C I B V S-
. poftafiumptionem hiera:, aut theodori<con,aut pilularum fcctidarum, & fimilium. t & confert caputpurgium cx eo faftum debilitati vifus,& aqua:qua: dcfcenditad oculum. Eteftexperta resad ideritiam, conuertens in vaporeni,&fu- mum, &fudorem materia cius, &proprieiuc- cus cius cum fecaniabin,aut mellicrato.& opor- tet,vt fumcnscooperiatur multum,vtfudetfu- dore vehementi citrino; t & iecudum onuiern modum adminiftrationis eius confert duritiei fplenis,& aliorum apoftematum, &fcrophulis. &tam bibitum , quam fuppofitum prouocat mcnftrua.&eft ex maxime apericntious orifi- cia Jia:morrlioidarum.& dicitur quod fi fufpen- daturin collo mulicris radix eius, non concipit. & linitur exeoanus,&confertexitui eius.
P Du s i s eiusabaur.ij. vfqueaddrach.iiij. & proprie fucci eius.
DeCyclamino. Qtp. XXVI.
lj Yclaminuspanis didlus, his fauni,ali;S SYLV, ui/ M i P orc i? ma i or inuenitur,& minor. Ma- Pamfmi- p iciiMa iorisradix rapx modo f rotunda,fo-'^ rS Ut/t Eris tetra &" nigra, intus alba, a qua fo- lia,& flores viols nigrs fimiles, (ubalbi,fine cau- ru le. Mmoris radix fub terra plurima auellana:, & "nh cicerum forma. vterque eftmedicatorius, calidus, ficcus initiotertij orainis. incidit, tenuat,refoJuit, terget,expurgat,obftruftiones aperit, fiidorem co voUmir*. piofum mouet,cutem foeditate eius ablata omniu maxime expurgat. Pituitamlentam,&crafiam q fumptus, & fuppofitus, atque adeo femori,ilibus, mut , & vicinis partibus illitus pur<rat. Obftruciiones um» d,°/s.
■r ■ r I • • ' G*t.
viicerum,pra:cipue lplenis aperit, maximeque ex oxymelite,& fiimptus,& emplaftri modo admo- tus colicum dolorem a pituita, aut ftercore fup- preflo fanat, caput & oculos mfigniter expurgat, pra:fertim errhyno ex ipfo in nares recepto, prx- fertim poft: purgationem per hieram,autTheodo- ,ricon,autcatapotiafetida,autfinuIia.Quapropter vifui imbecillo,& aquis in ip/um ruentibus,hemi- cranix, cephalalgia:, toixura:, paralyfi,& cseteris cerebriafFedibus frigidis confert,errhyno,vrdi- xi,attraftus. Idterum fanat experientia certa,pra:- feitiin fiicco cum oxymelite, vel oenomelite fum- pto,& operto deinde diligenter corpore. Nam fic H fudorelargo materia etiam in vaporem verfabi- liofo excremento exonerabitur. Duro lieni con- fert, quouis vtendi modo, & tumoribus alijs, vc etiam ftrumas iuuet. Menfes mouet /iimptus,<5c fuppofitus,hxmorrhoidas potetiffime aperit.Bius radix collomulieris appenfa conceptum prohibe- re dicitur. Sedis procidentiam ilfitus iuuat. Corri- gitur vt dracunculus,& biyonia. fucci huius dra- chm.iiij.cum faccharo {blutas,& ad tertiam coitas, mane fiimptas,icterum fanare ceitifiimum,& ex- pertillimum athrmat filius Serapionis. Idem pra;- ftare fuccum eum cum requali portioneoxymeli- tis,vel a:nomelitis,vt prius,coctum, & fumptum Grscus teftatur. Vnguetum prjeterea eft Alexan-

d e s i m p l
«Iri ex cyclamin<"»,quoci ventri, femori,ilibus in- A undtum,aluum deie&ione purgat,ftomachoaute vomituvacuat aquas ferofis, idoncum hydropi- cis,& a rnedicamento abhorrentibus. recipit aute fucci cyclaminilib.iij.fucci cucumeris agreftis lib. j.olei irinilibr. ij. butyri vaccini libr. j. euphorbij vnc.j. pulpjecolocynthidos vnc.iij.polypodij vnc. vj.tnta,qu:c tcn polTunt. fucci o6to dies mergan- tur in vafe vitreo angufti oris, obftru&o probe, pcft hos femel fcrue£at,co 1 ctu r: col ato,adde faga- peni,aureos quincjue: myrrhx aureos tres in ace- toprius di/Tolutos, cjuanto cft opus. coque fem- perrudicula mouendo, ; donec fuccus propeom- nis covfuiuptus erit. tunc adde cera: vnc.v. fellis raccini aur.v. coquedoncc ccra erit liquata,tunc
i c i b v $;
7»
quealiaporeft, fed hocprardpue,quodcu vino bibitur, contra venena omnia fecundum Diofcoridem.
Crclamini quumduas frecies faciat Diofcor .po- C05T. fleriorem adhuc ignorant peritiores herbarif.
Mefues priorent Jpecietn defcribens in magm&par- uumrurfum diuidit. atqui an paruum hoc radice par~ ua,&multiplici conjians, fpecievc d magno differat, diffenfio efl.funt enim qui eandem fieciem putent fol* atate differentem.Verum quum paruum hoc flores ve- re ipfo promat Unguillario tefle, ac radices fcmper parua4 habeat;alteru verd floreat autnmno,radicibus innitatur magnis ,duM has cyclamim Jpecies effe con- fiteri necefieputo. Quod autem magni cyclaminiflores Mef. fubalbidos efte dicat,non aduerfatur Diofcoride. folet enim non tampurpureo,quam fibalbido,ac etiaitt luteofloreJpeftari jbiguillario adnotante. De Jiipite
addc {cammonii,alocs,coccicnidij,colocynthi- B >trdJiucauleqmCydMunemre Mef.MDwJior, dos ,turbitl 1 ,anaaur.v.aiisgemxaur.iij.euphor-
, . . ■ , S i - nullitsestqutnon videat,cui fiorcunfident,pcdiauum
b:^pi'pcnsioei,zmciberis, chamacmelucinnamo- ^ „• . 1 . , 1 ■ r j
nr t o ? . , r , venusatqueaptius,quam caulemnuncupari .fedcau-
xm,ana aur.ij. puluenzata in moitano permifcea- km Umen pro pedkulointerdumvfur " Dio r cor( _
tur- Vnguentum quoque aJterum cxcyclamino desfolet.vtinviolafacitpurfurea. htaa re/oiuendam duriticm fplcnis etiam lapido-
MANA.
la;r,&/iruii;as,rcdpitftcci cyclaminis, humoris Jenti ex radice niicis eirmldti,ana lib.j. fiicci extre- morum tamarrcis fm-culorum vnc.ij. oleiirini lib. ij.oefytpi vnc.xv. aceti vnc^j.hammoniaci,bdellij ana vnc.j.& femifse,cers ffauce vnc.vj.fac vt prius. Cyclrminus cottionem (ufficientein fuftinet. Datur prxfcrtim fucco abaur.ij. adaur.iiij.
De Arthanita.
^ Yclaminon Grici,LatimRapum,vel vmbilicum
i ; ISSSS3K3 " riUor, quaread ornncs operationcs promptior.
in modum rapi rotundi.) Diofc. paru latam dic.t,& res t & elt vtraque apcntma opilatronum, refoluti-
apla idem olledit. Cv 1 v s pars cxterior eil terrea,nigra, Ua,attrattiua, f & extrahcns lpinas, & fraduras
interior alba.)Diofcoridesabfolutenigramdicit.Et cle- lignorum infixascarni. & Vtraqueeft lubtiliati-
UeAriftolochta. £ap. XXV11
5 Riftolochix f tres fiint Ipccics, fcili- A N T. cet, t longa, rotunda, t «3c alia cuius radix currit fecundum fcmitam pal- mitumvitis.
Complexi o,(5cproprietas.tInquitDiofc.
Omnes cal idxfunt in principio tcnij, (iccx in fccundo. f & videtur quod longafit calidior, tquamuis terreitas eius vincat fuper terreitatem q rotundai.&videturexhoc quodrotuda fitfub-
uantur fuper radices frodes, & paiuinfva/me eleuatio- ne ftipitis )Errorcft hic manifeftus,cauleenim Diofco- n -lc, &rc ip/a teffc,ferr quatuor digitoru,fed nudu. FUv res,fecundu femira violarum fubalbidaru.)Error & hic. flores.n. cois Cyclaminis rofacei funt,& adpurpura ver .getes. Altera vero & fecunda fpecies,Hore fert candidu: leddeeanondumlu$c?pit. Parvvm vcrohetradices
ua,fed rotunda magis propter id quod diximus. Aliavero fpecies cius in omnibus liiseft dcbi- lior,propter illud non eft famofa.
RBCTifiCAiio. Soluendo non nocct, imo cofcrt vifceribus, 5cexigit in a\ijs dc reCtifi- cationc fecundu quod diximus in Luf,Sc dc de-
f.ibterraneas plurimas )Ndcio vbi h?cinueneritifte ho COCllone,& triturationerem plenamfuftinct.
1 j-~-t._..r Pos sE.tSolationeeducithumiditatesphleg-
matica«:& dixcrutaliqui,qd etcholericas. &eft ex rebus maxime mfidiiicantibuspuImoncm,<Sc pcdtus a phl«gmate,&putrcdinibus,&: cofert iu-
mo. Diofcorides,& Galenus radiceeiTeaiut inutili,nul- 1a de hac pluralirate habita metione. Calidx complexio- niseft,& ficcac in tertio.) Graduei,nec Galenusdeter- minat ncc Auic. ETeftincifiuum,&teliqua.)Addic& aliam vim Gal.quodattrahit. Dixit filius Serapionis.
accipefucci eiusdrach. iiij.) Trium drach.pondere,ait D uam f ntum manifcftum, t afthmati,& tuffi,fe- Diofc .cum paifo,aut mellicrato aquofobibatur radix,in cundu oem modum adminiftrationis eius ,& et
morboarquaro. jolvtione educitphlegmamucila- ginofum.) Pota,inquit Diofc. cum hydromelite,pitui- ramcducir,& aquam. E t etiamlinitum fupcrfemus) Succus illitus vmbilico pe61ini,& coxendicibus.dicit Diofc.aluum mollir,&aborfiim facit- F,t maxifriefplc- nis.)DeakeraCycIamiii'>fcribit Diofcor. quod denario acinorumeius,in vini albi cyarhis duobus,perquadra- ginradiespoto,liencmirrituiperaluum,& vrinam. Et proprie Caputpurgium.)Succuscum melleait Diofcot. £t cpnferr Caiiutpurgnrn exeo fattum debihtati vi- fus,& .eliqua. Nonimmiffam naribus hoc facere fcri- bit Diofcor. fed mungi oculis !uffu(is,&hebetibuseius. fuccum cum mclle. Et fecundumoem modum admi- niftrationisconfert duritiei fplenis,& aliorum apofte- aiatu,<5c fcrofulis) Mifcetur,inquit Gal. hisqui tuber- rulajdrumasjomnesq; duricies Gifcutiunt . Multatjuo-
fiiffumigatio cxeo adminiftrata per embotum. Confcdioformarum quaru iuuamentum ma- gnificatum eft ad afthma antiquum, 3c tuftim humidam,&proprie quado recipitur fuffumi- gatioper interualla cxvna earumper traicdo- rium. Accipe ariftolo. rotund.x, arlcnici citrini partesxquales.Aggrega cum vitello oui,& fiant forma: ficut auellanx. Adhucautcm ariitolo- chiaelt exrebus mundificantibus cerebrum,& cft conferens epilcp(icc,& proprie rotunda.Con- fert etiamftomacho,remouens fingultum vcn- tofum,& fedat dolores omncsa ventofitate.in vifceribus,& autertoppilationes fplenis,& ven- tofitates in iplb, & proprie rotunda, & hoc cum
oxymelle

D E SIMP
©xymclle radicum, f&omncs quidem fpccies cius mundificant matrices foetarum,& prouo- cant menftrua, & faciunt aborfum. & rotunda quidem ert ex medicinis magnis ad vlcera mala frauduienta,& eftmundificans fiftulas,&gene- rans carnem inipfis: &emplaftratioipfius cum meile,&fale pauco,confert podagra:,&contu-
ARISTOLOCHIA LONGA.
L I C IBY S.
E fionilacertorum. Cum hydromellc autem cu- ratvlceraaurium,&corroboratauditum. Ace- tumautem coctionisipfius ftringitgingiuas,& remouet putredines ab eis,etfi cofricantur cum ea dentes abftergit cos. f &eft medicinabona rigori febrium.
D o s i s eiuseftadrachm.;;viqueadaur.j.
ARISTOLOCHIA ROTVNDA.
SYLV.
Ded'riftolochia. Cap. XXVII.
Rjftolochisttres frnt {pecies,flon- ga,rotunda, & clematitis,ideft far- rrtst* mentaria didla,quod radiccs vitis far-
mumDrfi., -jgi* tlM— r t r /r\
^Autccn.non mentoi"umlimilesJpargat.wmncsca-
l bi(ruius' :! iidx funt Dioic. in principio 'ordinis tertij: ficcx fccundo ■, longa tamtn calidior vidctur,quamuis terrreinea fubftamia plus fit, quam in rotunda,
Sux ob idtenuioris eft fubilantia?,& ad omnia ef- cacioj-. V traque tame ohftructiones aperit,refol- uit,attrahit,fpinas extrahit,& lignorum fragmen- ta carni infixa tenuaf, fedhcecomniarotunda ma- gis ob diclam prius caufim. pituitam purgat, & quorundam fentetia etiam bilem,thoracem quo- que,& pulmones pituitaetiam putri expurgat in- figniter : quapropter tufll humid^, & afthmati ctiam autiquo maxime prodeft, quouis viiis mo- c!o,etiam fi fuffitu vaporem per mfundibulum x- ger inipiret,honim prsfcrtim trochifcorum acci- pientium . Ariftolochias rotundae, arfenici pares portiones comprehendcndas oui vitello in tro- chifcum, aut aucJJance formam fingcndas,vnius
fumum certis intemallis,vt dixi,per infundihula inlpiret zger.Arif r och;a quoque,prarfeitim ro- tunda,cerebrum expurgat,ob id cpilepfie confcrt, ftomachum ctiam eadem iuiiat,fn^u!tu a flatibus conflidatum. Hosenimnon modo aftomacho, fedliene,& alijs vifccribus ciiftipat, hoi umq; ob- ftrudiioncs iiberac, & natos inde dolores fcdat, prxfcnun cum oxymelite radicato. Omnis autem pr AriftoJochia vterum a partu j expjrgat, menfes t mouet, abortum facit. Rocunda prcetcr hxc,vlce- Z* .&%}. ra maligna,fiftulas mire iuuat,quia terget,&car-^^f^j. neimplet. Podagram quoquc, & mulculos con- if K, ' w:d * tufos cum mclle,& paucofale ernpkflri modo ad- ta v*u* n. mota iuuat, cum hydromelite verd curat aurium s °" D "'^' vlccra,& auditum roborat. Acetum dcniquecui incodta eft,gingiuas adftringit,& putredinem ab his aufert,dentes quoqueconfricatu detcrget. Ri- gori etiam fcbrili remedium eft fingulare. Pur- gando nonnocct ,fed vifccribus confert. Quod ad alia attinet, vt dracunculus, corrigenda . Co- quitericjuepluiiinum potcft. Datur a drach.j.ai aur. j.

D E S I M P
, • ^ T>£ Ariftolochitt.
MANTA A Aist»lochia , apnd Gr^cos hoc nomcn ' /\ adeptaeft, guod ad ea, gaa in puerperis defyde- rantur, optime faciat. Latini fere eodem nomine ap- pellant:funt tamen qui malumterr2,fiueerraticum vocent. ARiSTOLOCHiiE tres funt fpecies.) Ad- dunt nonnulli quartam , quam Piftolochiam nomi- nant,vela radicum multitudine, Pollyrrhizon Lon- ga.) Marem hanc vocat Diofcorides. E t rotunda. £thancfceminam. E t alia,cuius radix curritfecun- dum fimilitudinemvitis.) Clematitis hic dicitur , quafi farmentariam diceiet.ramos tenues habens,& folia modice rotunda, minori femperuiuo fimilia . I n q_v i t Diolcorides, omnes calidifunt inprinci- pio terr ij.) Hic eil error, ficuti,& alibi plerunque: non enim hoc Diofcorides, fed Auicenna. Et vide- tur,quod longa fit calidior.) Galenus dixit longam non mmus caletaccre, fed forte magis. Q ^v amvisB terreixas ipfius vincat terreitatem rotnndx.) Minus tenuium pattiumeft ,inquit Galenus,quamrotunda. E s t vttaqucaperitiua,& reliqua.) Galenus abfolu- to fermone dixit radicem vtiliflimam efTe ad medici- nam,cum fitamara, & fubacris. Delonga vero dixit, quod abllergit, d/fcucic, fcd minus quam rotunda: & idco vtilior cil, vbi opus dl moderate abftergere, fi- cutiin generandacarne,in vlceribus,& vterifomen- tis. E xtrahens fpinas •) Rotundi hanc vim adfcribunt Diofcorides , & Galenus : Paulus fefqui- drachmam Clematitis educereait, vt Colocynthim, Aerius drachmas duas fru&us ficci, pui gare bilem, 8c pjcuitam. A s t h m a ti , &tuffi.) Rotundam tlixit Galenus auxiltari afthmaticis , fingultientibus» epilcpticis, podagricis, fi cum aqu3 bibatur. Ruptis quoque vulfis,atque his doloribus,cuiobftru-
dtiones fequuntur, aut mcodh (piritus crallitiem: fa- nare putredines , fordida vlcera expurgare , dentes, ac gingiuas Jimpidare . Et omnes quidem fpecies cius mundificant matrices foetarum.) Cum pipere, & myrrha pota,ait Dioicorides de longa : eademque poile fubditum ex ea pcffulum. Et eit medicina bona xigori febrium. Rotundam ait Diofcorides, cum a- qua potam valere rigori: & Galenus Clematidem cumoleo:aut fiiillo adipe mundtam; fuffumigio vero gmsesad fcbics.
COST, A l\iflolocbi<e tres itidctn jpeciesfhcit Diofccridcs,
Mcfues, rotundam, longam, clcmatida : fedqiMnam clematis fit, adbuc dijfentiunt recentio- rcs. alij tennem ejfe contendunt, qute longis, & far- Tnentojis radicibm innixa pajf.m reperitur. Contra alij ignorari clematida putant, farmentofamque il- lam long& Jpeciem ejfe autumant. h&c vero fuftus Matthiolm, & jlngmllarms viri diligentiffimi, quo- rum fcripta hortamur, vt confnlantjiudiofi. Torro dc jlrifiolocbia nimcupatione controuerfia cjl. Diofco- rides ita rocari ait, quod ce^isH fit M^ovcrctt$, opti- ma puerperis: Tlinim quoa ccgisn t%otjirxtg, quod opti 1na fit vtero habentibus. jltqui fi anstolocbix vires expe~ndas, quum abortum faciat, errare etiam Tli- v.ius. videtur. Contra tamen quiapojiremo loco fcri- bit Tliniusgloriam fummam arijlolocbia, id ejfe quod traditur, inditam eam vuluis p rxgnantium ctrn bubu- la carne ,mares Jigurarc; cmanajfe ex hoc eam vo- tem, refteque de eius etymologia Tliniumfenfijfe tue- ri,quijpiam fortajfe crediderit. Sed quum gloriam banc ,non omni, fed longa tantum arijtolocbix Tli- nim afcribat, quo pafio admitti hocex eoeffeffiuety- mon dcbeat, non fatis fcio. falfum eum potim fuijfe
L I C r B V s. 79
fujpicor ex malo Diofcoridem codice. legiffcquc l^ov ccttsper hOyyo0crxis°neque enim tam rudem Grtcca- rum literarimfuijfe eum dixerim 3 vt barnm diffionum "Pim ignoraret.
R I C I N V S.
Q
DeAlbemefucb. Qtj>. XXVIU.
Lbemefuch dicitur proprie granum ANTo Regum,& eft ex eofaliud magnum, aliud paruum dicitur quodma- gnumeftKerua.
t l e c j i o. Magnum, & paruum compc- tunt vfui mcdicins, fcd magis, magnum, qua* proptereligitur.
C omplbxio,& proprletas. f DixitDio- « fcorid. Calida; cowplcxionis cft,$cficcxin ter- tio. & dixit Hamcch,eft in principio tertij.
R ectificatio . Meretur deredlifica- tionehocquoddiximus in ca.de Ben. Oleum autem vtriufque cxtrahitur ilcut olcum dea- mygdalis.
P osse . Facit vomitum,8cfolutionemla- fooriofam, & educit phlcgnia vehcmenter, & a- liquando choleram,& materiasa iundnris,& aquam citrinam, t & coquunturgrana eius, & propriecontrita in iuregalliantiqui, &confcrt colica:, &doloribusiundurarum. &podagra, Sc dolori lciatica::& coquuntur cum aqua cafei, aut mulgetur liiperca laccaprinum, &colatur, Sc confert hydropm. f OJeum autem dcKcrua confcrt colica; phlcgmatics ventofa:.
D o s i s. f Sumunturex Kerua agranis.v. vi- quc ad vij. & vlteriusa granis vii. vfque ad xv.
Mefu*. O De

SYLV.
tfi palm* Chrijti,vul- golarhyru tadgo §ata futta , eft parHUf.
Olen id ad lucerna* efi 'Vtilijiimum tenniu. p*r~ ca-
iidttts , qua tommunc t uilij duo- dtam „
D E S I M P
E
D e 1{icmo. Cap. X XVI11.
Icinus granum regium eft duplex, f paruus, &C magnus, ( quod Ker- ua Mauris dicitur,) vterque medi- camentis aptus, fed magnus magis, ob id eligendus . Calidus / iccus gradu tertio Diofcondes. Hamech autem in principio tertij . Pituitam, ac interdum bilem violenter purgat deiedione, &C vomitu , mate- rias quoque, &: aquam /erolam a iun£buris attra- hit. Dantur autem grana eius codta , SZ tnta in iure galJi antiqui, conferuntque colico dolori, & iun&urarum,vt podagrae, ilchiadi,aut co- quuntur in aqua cafei, aut lac caprjnum fuper ea ^ mulgetur , & colatur, & datur hydropicis vtili- ter . Oleum autem cicinum, feu ricininUm co- lico dolori apituita, &: fiatibus confert. Corrigi- tur , vt balanus mirepfica. Ex vtroque oleum ex- trahitur,vtex amygdaJis. Datur a granis quinque ad grana feptem,altcrius agranis fcptem ad grana f qumdecim.
De Albemefuch , tdeU YLeritx.
CI c i vel Crotoma, Diofcorides,& Grxci, Rici- num, Latini primam eius /peciem vocant. Nota fatispJanta. Miraiokm vulgo apudnos vocanr,&ad decorem Iblum in hortis ferunt, nefcientes non exi- guum ex ea, quilHim facile haberi poffe, parato, ex fe- mine oleo ad lucemas vtili, Aliud magnum, aliud par- v uum. Magnum, iam diximus effe Ricinum: patuum Lathyridem Crxci, vulgo Cataputiam nommant. D icit Diofcorid. Calida; complexionis, & ficcx.) Hoc non dixit Diofcorid. fed nec cuius fit temperatu- tx. Galen. vimhaberc difcutiendi,8c abftergendi di- citCiceon,oleumquc ex frudiu fa<Stum,ca!idiuseffe, tenuiorumque partium , quam commune. Lathyri- dem vero fimilem ,quo ad vim , Tithimallis . F a- c i t vomitum , 8c folutionem laboriofam.) Ed i- cunt triginta eius grana,ait Diofcorid. per ventrem, pituitam, biiern, ik aquatn, & vomitutn mouenr. Valdetamen infuauis eil,& laboriofa talis purgatio, ftomachum vehementer peruertens . De Lathyridc vero ait, quod eadem ideft aquam, pituitam, Sc bilem, 'purgantgrana eiusfeptem,vel odio deglutita,vel po- ta. Galenns verode Ricini folijs,quodabftetgunt,di- fcutiunt, & purganr, minus tamen omnia hxc faciunr, quam frudtus. Et coquunrur grana eius , 8c proprie contrita in iure galli antiqui.) De folijs Lathyridis, aitDiofcorid quod cum gallinaceo, aut oleribuscodia, eandem habent feminibus operationem. Oleum au- temconfert colicx.) purgare hoc oleum aquam dicit Diofcorid. & valerelumbricis alui, fcabiei, & vlceri- buscapitts,fedis inflammationibus,& vteripnefoca- tionibus. Sumunturex Cheruaa granisquinque,vfq*, ad feptem, Sc alterius a granis feptem, vlque ad duo- decim. Dtofcorides , vt fuperius tetigimus , Ciceos quidem exhibet grana triginta. Lathyridis feptem, vel o6to cum caricis, au t da6tylis,aqua frigida fuper bibita. Paulusvfque ad qutndecim,itavtrobufti,&quiplurie gen t purgatione, ea mandant. Debiliores, & qui malo funt ftomacho, fyncera deglutiant. 1'linius vicena
S;rana cum aqua pura, aut mulfa, purgare, ait facile bi- em, & aquam, fi munda fumantur: fi cum folliculis, vchemenuus purgare,& ftomachum kdere.
LICIBVS.
DE Pyicim ,ac latbyridis dofi varij yaria profe- C 0 ST. rut.Mefuesnofler ricini quod "vocat Albemefucb, alij etiam cberua, quinque ant fepiem grana exhibet: in lathyride quam k albemefuch minm, alij catapu- tiam nuncupant, a feptemad q dndecim, yfque pro- greditur. Diofcoridcs ricini triginta, latbyridis fe~ ptem tantum exbibet, antoffo. Taulm prioris qua- draginta , alterius robusiis corporibm quindecim . lActius quem ^Aduarius xmulatur, lathyndk grant maioradat quindccim ,minora viginti. Tlinms la- thyridis vicena datgrana. J.tqui ybi h &c perpendi- mm, <jr medicamenti hnius yfum ad noflrx xtatis ob- feruationem traducimus, videntur paulo audaciores fuiffe omnesprxfertim Gr&ci: quando noflra hac tem- peflate ricini prxfertim Syriaci, quo vti multos noui, grana duo, aut tria flrenue admodum, & multa noxa, ■ acventriculimolefliaexpurgant. Tutoergo in Dio- fcoridis codice non defuiffe, nec deeffe mendum. ac de ricino quidem, contextus Matthioli antiqum nos per- fuadetpro triginta rf&s,tres legens : de lathyride ve ro a Serapione ex Jlbenguefit teflimonio commone- mur , qui antiquorum audaciam admiratm quinde- cim latbyridk grana cxbibentium, nonplura, quam duo,aut quinque admittitex rccentiorum iudicio . ex Diofcoridc ergo emanaffe in cetcros errorempnto.
S P A R T V M.
T>e Albrahin 3 Jtue<iAbrahunc i ^s > ejlgenettra. (Jap. XXIX.
bruhin, cft capiftrum arborum. Et ANT eft arbor montana, fupcr cuius ftipi- tc eleuatur t dcnfitas fuftium multae
 re&itudinis, & dum plicantur non
patiuntur fracturas, vnde ligantur ex eis ar-
bores:
*

DE S I M P L I C I B V S-
So
botes. Et producunt f flores figurx lunaris citri- A cum melle rofato ruini,vult Philagrius,vt Kis par-
nitatis multje.
Et proferunt folliculos fecundum femitam ©robi habentcs femina diftinfta ficut lcntes.Sed in lingua latina Geneftra,fiue mirica appellatur.
E l e c t x o. Vltramarina eft melior, & om- nes qua: inpartibus orientalibus oriuntur.
Com plex io,Et PROPRiETAs .fln quit Dio- fcorides. Calida:, & ficca; eft complexionis in le- «cundo,& icracn cius cft calidius. f Etinflorce- ius,& ftipitibus ipfius cft humiditas fupcrflua cum virtute incifiua,quare multiplicat vomitu. Et funt omnes partes eius conturbatiua;, incifi- ua;,fubtiJiatiux > ,& prouocatsuce.
Hectificati o.Nocct ftomacho, &cor di.Et dixit Philaarius.Cum mclle rolato tollitur
tibus nocere definat, & eadem ratione cum rofis , & maftiche. Semen vero eius cum aqua mellis rofati fumendum eft.anifum quoque,&; foeniculi, • veldauci femen eius noxas caftigant. flos modicu coqui poteft,femen diutius.
D^tur prslertim flore a dracli.i;.vfque ad drac. v. femine autem a drach.i;.ad drach.iiij.
Dc Abnchin.
SPartion Diofcorides vocat, Galenus Spartum, Lati- mana , ni Geniftam.V tinam omnia a:que cngnouiflet, & dc (cripfiffec hic vir: non tamen facerepotuit, vt errorem omnmo effugeret,pro Phafelo O robum fcribens. Den- fitas fuftium.) Diofcorid. virgas longas habet, abfque fo
mocumentum eius. Et fimiliter cum rofis, & ma B l'/s,folidas,ad frangendum difficiles. Flores lunares.Dio
llice. Semenautemeiuspropinandumeftcum fcorid. Leucoij . Inquit Diofcondcscalidam,& ficcum
aqua mellis rofati.Anifum autcm,&fcmen foe- £ u ' ) oc ^iofcorides • E* in ' floreeius »
liic.& daucus,& fimilia auferuntnocumcntum pud £ 10 r con dem"vd GakZn, fedi .t Galen.fcmmt
iplius. r iOS autem enis de dccochone iuihnet & furculorum fuccum attrahere noningenerofe.Per vo
modicum . Semen vcrb eius plus. mitum, Sc per ventrem educit phiegma cum fortitudi-
Po s 3 e. f Pcrvomitum,&pcr vcntrcm cdu ne.)Semen,&flores,cum meIicratopota ,/inepericulo
citpillegma cum fort!tuduK'Vqhemcnti,& ma- purgant per fuperiora,ficuti Elleborus,inquit_Dio /cori-
tenasqua; iiint in iun&uris,-& nmndificat renes abomnibus fupeifliutatibus. Etprouocat vrina fortitcr, & frangit lapidem larenibus, & vefica, & non permittit materiasfigi in cis, & denfari inlapidem, & quando floies eius contriti propi- nanturcum melle roiato,aut cumouo, reioluut fcrophulas. Et oxymelex eis.aut ex femipibus ip fius refoluunt apoftemata iplenis. Et fi ffequen-
des. Etperventrem.) Semen purgat per inferiora, ait Diofcorides, ramis vero in aqua madefa&is extra«3us fuccus,in ieiunio cyathi quantitate potus,coxendice, & angina laborantibus eft vttlis. Plinius macerat pluribus diebus in aceto procoxendicts dolore: perungique eode fuccodocet cum oleo.Sunt tamen,inquit Diolcorid. qui macerent muria, aut marina aqua, & clyfterem impo- nant his, qui coxendice laborant, educunturque cruen- ta,atque ftrigmenta. Quidam ad ftranguriam vtuntur fo
^iureisyomituSjConfertilchiatica^&podagrs, c Gehiftaat^rafe^m^^^i^^fis^dusf^proprlcfla 3
&ciolorirenum. r. r •, r . r
D o s i s eius,&proprieflorumeftadrach.ij. vlque ad v. Et feminisadrachmisij. vfq;adnij.
*T>e Gcnisla > feu Spartbo. Cap. XXIX.
rum.) Diofcorid. ex femine,& fioribusdatquinqueobo los,Plinius drachmam,& dimidiam.
QVrniSpaytioncarcre flores alb&vioU COST.
h - -
SYLr.
Jfyrica ta-• men latink tftta.marix, Phajeoli fe wnina,fcfur
babere Diofc. ajferat, Genifla autetn veris initio adtotim xslatis poftrcmum fua folia habeat acflores non albos,aut riola fimiles,fed luteos , ac lunares pro- Partum, genifta Latinis, & myrica, eft ferat;differre ha,s inter fe plantas conflat. id & de quo arborum capiftrum,eft autemarbor Thniusambigitlibr. vigefimoquarto . ^Atquc qiuHi-
Jpaniam luflrarunt,jpartium ex quo funesad nauium ar mamenta,&xdificationum macbinas expctit£,ex quo calciamenta, &paslorum vefles, cx quo corbesfiunt: eodem fiepd loco cum freqncntiorigenifla fpettarictia affirmant. T^on idem tamen bidebuim planta facie referunt. altj iuncum defcribtmt foltjs,fiorc, acfemine
montana, cuius rami definunt in vir- gas multas rcctas, flexiles,fra<ftu con- "ibemv tumaces,quibus vites,& alia ligantur, flores habet trahitur Ga ftauos,lunata figuia,filiquas f orobinis fimilcs,& fcmina in his lenti fimilia,interuallis diftindta.Vl-
tramarina, &orientalis eft melior,calida ficca or- viduum,altfplantam,aliamfoltjstantumnonetiamflo dinelccundo Diolcor. Semen vei-o calidius, flori u —•» - — ^ -
bus,& ramulis humiditas ineft incidcns,fed excre mentola, & ob id vomitoria. Quin planta hcec omnibus fuis partibus conturbat f prouocat,inci- dit,tenuat. Pituitam,& materiam a luncluris vio- lejiter purgat vomitu , & deie&ione, renes omni- bus excrementis perpurgat, vrinas valetcr mouet, calculum frangit m renibus, atque adeo in vefca, necin his matenas figi,ac in calculum durcfccrc fi jiit. Flores quoque huius cum melle rolato, aut ouo,ftrumas refoluunt.Oxymel item ex his,vel fe mini'ous,tumores lienisrefoluit.Vomitus quoque cum hisfrequens iichiadi,podagrx,& renum do- lonbus prodeft. Nocet ftomacho,& cordi-ob id
ribus, autfemine vacuam appingunt. Qya quidem in re fi vera hi referunt, aliudJpartijgenm effe fatendtm erit, quo nunc vtuntur, & aliud quod Diofcorid. deli- neat. ^Atque ad Diofcoridis certe bisioriam accedit MattbiolipiUura : fed quum in ea folliculi pingantur a pbafiolitbecis ,nonparum diffimiles, harere etiam hic cogor,an id verum fit Diofcoride fpartium. Exhis, quum Mefues degeniflabic nonde fpartio verba fa~ ciat,non admirandum tayien fi etiam Diofccrid. teflem adducat, qui, vtfepiiam dicium, non nifi deprauatam Diofcorid. hiftoriam habuit. Genifta autem buius the- c£ eruum, & femina, tam belle lenticulam quandam paruam xmulantnr oculis nofiris, vt mirari dcijs fu- beat, qui erraffe Mefuem aiunt, & in deficribenda the- ca prophafioh-s orobum, & in delineandis feminibw
O 2 pro

D E S I M P
pro vitia, aut emo lenticulam reponentem. Sed hac iti re, non alitts, quam ipfi oculi index efl confulendm. Torrd nafcitur in Infubria pafsim incultis locis frutex
* interdum tricubitaiis, crebri-s a radice ramiifraffu no
admodum contamacibm ,folijs multis fylueflris pruni fere xmulis ,fed longi minoribus, leuiter lanuginofis, ac tenuibus. h&c autemflore, theca,femine, ac radice geniflam,adeo <emulatur,vtgeniflamfylueflrem inco- U nuncupent, neque certe inepte. Eiusflores recentes oleo infolantur& duros lienis tumores infigniter di~ fcutiunt, quod nos interdum obferuauimus.
DeElleboro. Cap. XXX.
ANT. i l I Elleborus cft barba alfugi.Et cius dux ftem iunt ipcci cs .Na m aliu s albus, &aiius
iyaj! Electio. f Nigervcro incolu- .^sajl m - Qr a j^ Q . j mn -j 0 ni inatur albus
accidentia terroris. Niger verd,acquirit iuuc- nefcentiam,& incolumifatem. f Et quod cx eo magis eligitur proprie eftcuius fapor cft acutus, niordicansgurfum,& habens colorem, flcutai- faium proprie, & quod cft frangibilc, & mcdiw inter fubtile,& craflum,& medium intcr rccen- tem, & antiquum, & medium inter ponderosu & leuem. Immo plus leuiseft, quam pondcro- fus. Et qui eft leuiscarcns aipcritate. f Etmelior pars totiusplanta: eft radix ipfius .| McJior pars radicis funtfuftcs,f &mclior pars eorum cft cu- tis ipforum. Et mclius tcmpus colledionis eius eft Ver,& Aeftas.t Albusvero tmaioriscfta- cuitatis,& mordicationis, & eius mordacitas non eft apparens fubito, & cft maioris magnitu- dinis,quam niger.In ali;s autem proprietatesni- gri habct, fed plus de antiquitatc quam nigcr paritur.
Co mplexio, & proprictas. f Nigcr cft calidus,& ficcusintertio. Et cft fubtiliatiuus, abfterfiuus, refolutiuus,& corrofiuus additio- numcarnium,quaihunt 111 vulncribus, & dici- tur, quando nalciturapud radices arboris, quod 'lunt fru&us eius folutiui. Albus vero calidus eft, & ficcus in mcdio tertij. & fimiliterabfterfi- uus, & mordicatiuus, multiplicans vomitum, & faricns fternutationem cum fortitudine.
Rictificatio. t Albus corporibus noftri temporis eft moleftus, immo eft eis, ficut venenum propric prcefocans. f Nigriautcm, vfque ad tempora noftra virtus tolcrabilis eft, licetadhuc dithcilis. Inquit enim Hippocrates. Moleftus eft helleborus eis quorum iana funt corpora. Ars autem, & follicitudo eft m rcdifi cando , & propinando, quando,& cuiopor- tet. Facit enim tunc operationcm incolumcn. t Inquit filius Zezar. Fit tcreniabin, ficut mcl, &fubmcrgunturincotepido ex fufticulisnign partes conuenientescirciter horas viij.&extra- hunturabeo,tuncpropineturaltereniabin,quo niam eft habens virtutem hellcbori. Etconfi- mile fit de mclle pailularum . Et quandoque fubmergunturirtiurcgallinarum,autcarnium, & fitfimiliter. f Et aiiquipcrforant radiccm ra- ohani, & intromittunr fiuftum iiellcbon pcr
L I C I B V S :
i diem , & poft auferunt, & propinant rapha- numhabcntemvirtutcm licllebori. t Et quan- doquc infunduntur in oxvmclle, & fimiliter fit. Etquandoquefit in vino dulci,& quandoque in condito, aut ahquo ex fyrupo, aut robub, 6c quandoqueinfundituriniure gallorum,autcar nium, & coquitur in iure, & poftmodum ad- dunrarte chiit, aut hordcum fra&um, aut rizu. Et quandoque forbetur ius folum per fe. f Dau- cusaute,& piperlongu, &aniliim, petroielinu, & hyilbpusficca^&calamcntum, &origanunl, & hafce bonificant operationem cius. f Bene autem mifcetur cum cpithymo, & polypodio, &fale indo,& fimilibus. Confortant cnimfc fe. Confediopilularum quasfcripfitHaly,qua- rum iuuamentumeft vltimumad ecgritudtncs : xnelancholicas, & cancrum,& lepram, & mor- phcam nigram difficilem, quarum hcec eft per- mixtio. Rcc. hierae picra; drachm. xij. hellebori nigri, & polypodij ana drach. v.cpithvmi, ftoe- chadosana drachm. vij.agarici, lapidisla^uli, ialis indi, colocynthidis ana dracimi. iij. Doiis caruiii efta drachma. j. vfque adaur.i/. & funt lana-, & expei ta;. Expeilit cnim virtutem vtriuf- que acorpoi-^hiia melfis, & aqua pafliilarum, & aqua hord<3, & n\s gallorum, & gallinarunx cum oleis, aut nucum, autamygdaiarum, & fi- milium. t Puluerem tamen hellebori iumere nontutumeft.
P o s s b . Diximus vitari album,quia prcefo- catiuuS eft. Nigrumautem debereiumi,ficut concotdantomncs,& proprie rcttificatumfe- 3 cundumartem, &legem, & non conuenit-, ni- fi robuftis, & animoiis corporibus, & proprie tcmpore Veris . Datus quidem quando, cui conucnit facit acquirere iuuencfcentiam , & incolumitatcm , & morcs laudabiles , &com- plcxiones bonas*. Hjcc cnim cft proprietas ipfius , ficut dixit Hippocr3t. E t iplc quidcm mundificat totum corpus a fuperfluitatibus niembrorum corruptis . & folutionc cducxt, cum facilitate choleram pcrmixtam crailam, & phlcgma , & choleram nigram cuni virtu- te fine moleilia . Er mundihcat fanguinem. Et attrahit a venis iiiperfluitates mixtas ian- guini, immo a toto corpore , & concauitati- bus membrorum, & partibus remotis, & cu- tc. Et cftex rebus lolenmbusinmundificando -j cercbrum, & caput totum, & inftrumenra ien- fuum,&neruos,& vifccra, &veficam, & matri- ccni. & confcrt iuuamentum manifcftum egri- tudinibus eorum, ficut eft fodapropric,& hcmi cranca, mania, & melanchoiia, vertigo, cpile- pfia,& paralyiis, & aqug ad oculum deicendcn- ti.Et confert crgritudinibus iundturarum,& du- ritici, & apoitematib[iscorum,& lcrophulis, & cit ficuttheriaca,&medicinaantonomafticead lepram,cancrum, & ipccies herpctis,& bothor, qui iccomcdunt.tEt quadoponiturnigcrhel- leboius inalcohoI,confortat viiiim,-1Etdiftil- latur acetum dccoctionis cius in aurem. Et con- fert tinnitui,& fibilo,&corroboratauditum.i:t ii colluitur os cum aceto pradicto confert dolo- ri dentium. Et confert segritudinx iplenis, & fc-
bribus

De Elleborc. Cap. XXX.
SYT V Lleborvs duplex, albus, & ni-
-i r i i it
M ger, idemc]ue lalubnor albo,quin , &
fM albus fymptomata terribilia minatur,
■•>£.. niger autem corpus incolume, & vc- lutiuueniletuetur.Eligedus m eo genere eft fapo re acri,guftantem moidentc,colore,afari,fragilis, ' medius ampli,& gracilis, recentis, & vetu{li,gra- uis,&leuis, autpotius leuior,quam grauior,leuis aute,ac fine a/peritate. Radix eius eft prceftantior, & m ea fibrarum , ac radicularum cortices. Vere , aut Aeftate colligatur. Alhus autem minus efV, tu acer,tum mordax: neque mox acrimonia eius ap- parct,fi amarior eft nigro. Ccrtera nigro facultate eft fimilis, nili quod diutius leruari potefl. Niger eft calidus, ficcus ordine tertio, tenuat, terget,re- foluit, carnemvlceribus fupercrefcentem execiit. Adde quod fi is ad arboris alicuius radices crefcat, fruttus ip/Ius purgatorios reddit. Albus autem ca- iidus {lccus in medio terti), fimiliter terget, mor- dct,fedvomitu multo purgat, &flrenutamenta
violenter mouet. Vitandus autem bic eft , quod ftrangulet. Niger autem omnium confenfu lume dus,pra:lertim caftigatus natura,& aite,iolis robu ftis,& animofis dandus, & ver eipfo. Datus aute, & quando,& cui conuenit,temperamentum facit rnelius: ob id mores quoque probatiores reddit, &corpusincolume,acvelutiuuenile efficit. Ha?c enim propria ip/ius fiint opera, Hippocrate auto- ^ rc. Corpus enim totum excrementis corruptis ex- purgat, clementer ,ac fine molcftia vacuatbilem vtranque,& pituitam,languinem proindepurio- rem reddit, attrahendo, (cilicet excrementa in ve- nisfanguini mixta,no afolis cauitatibuspaitium, feda toto corpore,acctiamremotispartibus,&; cuteipfa.Ad cerebrum quoquepurgandum, & caputtotum,&: fenfuum inftrumenta, & neruos, &vi(cera,& vefica, & vterum,eft efticaciflimus , cerebrique aftediibus,vtcephalalgia?,bemicranie^ inania',inelancho]ie,veit;gini, epilepfi;(?,parahfi, aquaru in oculos defluxui apeite confert, lunctu rarum quoq; morbis, vtnodis, & tumoribus fcir- rho/is ah;s,ftrumis etiam. In liimma, eft vclut the-
riaca,
D E S I M P L
bnbus antiquis longis, &quartana:choleric£e, A & aigritudmibus melancholiajdifficiliscradica- tionis. Etprouocat vrinam,&menftrua. Vius autem eius colorem efHcitbonum,&acquirit corpori odorem bonum,5c ori fimilitcr,t & re- mouctsgritudinenicutis, ficuteil morphea,& bara fecundum omnem modum adminiftra- tionis eius, & fricatur cumaceto fimiliter, & rc- mouct foeditatem cutis, & pannum.| Albus ve-
veratrvmalbvm.
I C I B V S. 8i
rodifficulter, & fortiter vomere facit cum ac- cidentibus terroris. Et confert fricatio ex co ad Kgritudines cutis, & conferr cum virtute. Et cu- rat lcabiem, &impctigineni, & lentigines. Et confcrt vterq; helleborus fiftulis, & viilneribus putridis,&fraudulentis.
D o s i s | cius cfta karatis fcx, vfque ad tertia drachma: vnius,vel vfquead drachm.;'.
veratrvm nigrvm

III
j
ili j
H!
H
■11 ■ S i
k;
iJii
ii! .
ililf
i I
,
1
1
1
m'
D E S I M P L I C I B V S-
riaca,&:per antonomafiam medicina elepliantiar, ^ Bothorfiu- cancri ,lierpetis,eryfipelatis, t exanthematu, pha- vartZf' gedenarum. Puluis quoque tenuiflimus ellebori affliUtum nigri , viiuni roborat. Acetum quoque cum hoc decoftum, auri inftillatum, tinnitui cofeit, & au- ditum roborat.Iaem acetum fi os colluat,dent]um dolori confert, prarterca Iplems afTedhbus, febri- bus diuturnis,quartan£ bihofs,rcliquis aifcctibus melancbolicis ianatu contumacibus. vnnam, menfes mouet, corporis colorcm, Sz odorem bo- t Msrpkei num efficit, ac etiam oris, cutis atfe<ftus, | alphos ir ktru. vtro {q uc cj U ouis vtedi modo ianat, ex aceto affri- dtus cuti,eius foeditatem,& panos delet.Albus au- tem vomitu lminodico , &C violento fymptomata excitat horrenda, fons autem affnctus cutis vitia, fcabiem , impetigines, lentigines valenter muat, Vterque autcm frtlulis,& vlceribus putridis,ac ma lignis medetur. Albus igitur quia buius tempefta- tis corporibus eft moleitus, quin, & velut venenu prxiertim fiiffocans,vitetur.Nigri autem virtus ad noftra vfque tempora eft tolerabilis,licet etia dif- ficihs. Sanis enim corporibus elleborus eft mole- ftus ,'inquit Hippocrates. arteautem, & induftna noftra caftigatum , quando, & cui opoitet, recte propinamus, agitque falubriter. Iihus autem Ze- v.ar, manna melli fimili tepida quantitatem corti- cis radicularum eilcbori aptam horis oito mace- rat,colatum dat,in quo virtus eft ellebori.Idem fit in melle vuato,aut iure gallinarum,vel carnium , aut oxymelite, aut vino dulci, aut condito,aut fy- rupo,aut fapa aliqua,fiiperaddendo polentam,vel orizam,aut pultem, & iorbitioni perfedatur.Sut, qui in radicem raphani perforatam ellebori fibras immittut die vno, poftridie fibris ablatis, dant ra- phanum vires ellebori habentem.Daucusitem,& piper longum, anifiam, petrofelinum, hyfiopus, iuccus calamintha:, origanum, opos cyrenaicus, eiEcaciorem lpium reddunt ,Sc prater hccc,epithy mus,polypodiu,ial Indus,& fimilia, feenim ha'c confirmant. Ex hoc item catapotia formauit Ha- ly,ad affedtus melancholicos,elephantiam,alphos nigros contumaccs efficaciilima, qux recipiunt hicrar picrar, drachmas xii.ellebori nigri, polypq- di],ana.drach.v.epithymi, ftoechados, ana.drach. vij.agarici,lapidis cyanei, falis Indi, colocynthi- dos, ana drachm.iij.
Dantur tuto adrachma vna.ad aur.ij. Vtriuiq; vcro ellebori virtutem ex corpore deturbat mulia decottum vuarum paftarum, aut hordei, aut gal- lorum,aut gallinarum, cum oleo nucu,vel amyg- dalarum dulcium, vcl fimili. pulucrem vero clle- bori fumere tutumnon eft. Datur autem a fili- quis fcx ad tertiam drachm.i.vel vfque ad drach.i.
De ellcboro.
LAr ini V cratrum,Grarci Elleborum: futit,& qui ni- oruin Me!.iiiij)Of)ion vocent. Hippocrat. Ettomo. Niget incolumior eft albo, immo minatur albus accide tia terroris,*) Quondam, ait Plinius,terribile fuit, poftea tam promifcuum,vj plcnquc itudiorum caufa fiimpfe- riat. idem tamen Plinius aibum muiro terr ibilius efle >
E aitnigro. E t quod ex eoniagis eligitur.) Diofcoiid.cli- gitcarriofum, lpeciolum , intenorepancm tenuem ha- bens,guituq-,acre,& tctuidum,afperis tumulis,& ficcis locis(qualis eit Anticyra natum,m frangendo puluetem emittens,ait Plinius. Et meliorpars totiusplant^eftra- dix ipfius.)Solas radicesin vlum vcnire,aitDiofcorid. a quibuldam ramenicmen purganonibus adhiben. Me- iior parsradicisiuntfuftes.)Intelligcradiculasgra- ciies, ex c^poio veluti capite procedcntes: has enim in vfum folas venire dicit Diofcoiidcs,& fimiliter Plinius, qui eligi dicit tenuifl.mas radices breues, & veluti decur tatas,(ummam,qu£eeftveluti ca:pe,daricanibus,purga- tionis caula. E t melior pars earum eft cutis.) Eximitur ex vtroquelecundum Diofcoridein interior medulla. E t mehus tempus colle&ionis eft ver,& a:ftas.Mefliu tempore colligcndas albi radices,docenc Dioicorides,&
Piinius. A l b v s * minoris eft acuitans.)G.ilenus ama. ^; Un , c riorem.& minus acrem e(Te dixit album, quam nigrii. ra mvoru P E t efteiusmordacitasnonapparens lubito.) Videntur hxciumpta ex Diofc. in eledtione albi: inter reliqua.n. eligenduin docetid,quod guftuquidem feruens eft, no vehementer tamen, ied laliuam non fimul, fed particu- latim mouet. Addit etiam, vt fit mediocriter extentum, candidum,fragile,carnolum, no acuminatum, aut iuti- ceum,nec dum frangitur pulueruletum, fed mteriorem meduliam cxilem habcns: iaudari maxime Cyrena icu, periculofius effe Galatium,Cappadocium,& Italicum, qux & albiora, & magispurulenra. Aibvs corpori- bus noftri temporis elt moleftus, lmmo eft eis ficut ve- ncnum )Pauli tempore vtebantur Elleboriimoperal- bum,& hoc etiam tempore, eum qui bor.us fir,non pu- toefle vencnofum. Nigm autem vfquead tempora noftra virtus toierabilis eft,licet adhuc difticilis. inquit enim Hippocrates moleftus eft Elleborus eis quorum fana funt coi pora.) Expericntia cetta didici, operatione eius non efledifticilem: neque aphorilmus propofitum probat,fiquidem alia quoque purgatoria medicamina G ianosoffendunt iuxtaeundem Hippocratcm inalioa- phori(.&fecundum Galenum.Cum Elleborumabfolu rediciinus,album intelligimus. I n qjv i t filiusZe- zar,fit Tereniabinficut mcl.Bonamefleoportebit Ellc- bori quantitatem, alioqui parum proficies: fiquide dra- chma integra folapota,patumoperatur. Paulusin- fundit aqux oncias ij. perdies quinque. E t aliquiper- foranr radicem raphani.) Modtun hunc cfCc Eiieboni- mi fimpliciorem dicic Paulusfifiatcum Eilcboroalbo. E t quandoque infunditurin iuregallorum.) Diofcori- des de albo inquit,datur per fe,& cum Sefamo,aut Tha pfix fucco,aut alica,aut mulfa aqua,autpultc,aut lenti- cula, aut forbitione alia. Dcnigrovero,quod coquitur cum lete,aut aliquo iure. Da v c v s aurem & pipcr.) Mifcentaliqui,ait Paulus, Pulegium, Thymbram, vel aliud fimile. Benh autemmilcetur.) Cumlcammo- nio, & fale, dat Diolcorides nigrum, Paulus dat debili- buscumfuccoptilaix,autalicx,aliovefimili. Pvt- pj vehem tamen Ellebon fumerenoeft tutuni.) Pau- lus valde nocere aitalbum in puluere potum,& inftoca tiones facere - , nigrum vero tntum,dat cuin mellicrato. Et folutiona educit cum facilitate cholerampermix- tam grofiam,& phlegma.) DenigroaitDiofcorides per infenora purgat bilem, & pituitam. Paulus bilem ma- ximeflauam. Album vero,inquitDiofcorides purgare per luperioravanj coloris. Et Plinius rem terribile vi- fu in varijscoloribus vomitionum. A d Lepram,Can- crum,& ijjecies Herpetis.) Paulus Elleborumdicitbo- num eflehisqui exanthemata, impetigines, lepras,Jier- petas,eryfipeiataquepatiuntur, & l&ericis. Etquando- queponitur Elleborusinalcohol.Confortatvifum )De albo ait Diofcorides, quod apponitur oculofucollyrijs contracahgines. Plinius,oculorum caliginemfotudi- fcutit. E t deftillatur acetum decodtionis eius in aurc.)
Indi auri dicit Diofcorides, & poft biduum uiduum vc eximi,ad dithcilcm audttum; loqucns de nigro. Prouo-
cat

DESIMPLICIBVS- tz
cat vrinaj&menftrua.jDealboait Diofcorides menfes A borinigricum alijsmifti vfus noncftdifficilis/apcmignofne
educit, & fostus occidir fuppofitus. Denigro appofitus menfesagit,& fotus occidit. E t remouet igrirudines cutis.) De nigro dicit Diofcorides,quod (cabiem curar, cum thure,aut cera,& pice,& cedrino oleo inun&us: cu aceto viuligine&, impenginem,& lepras. Aibvs difficulter vomere facit cumaccidentibusterroris. Illu qui fit puluerulentus,ait Paulus fuffocationes facere,in- cidi proptereadebere in formas (efamorum magnitudi- ne.Inquibusverofufpc6lafit acceptioperos clyfmate infunditdecodtum duarum drachmarum. Antylus me dicus. Supponitur,& balanusexeofa<Sacummelle,fe- cundum Paulum. Diofcoridescumacetobalanumfor- mat. Et confert vterque Elleborusfiftulis ) Diofcori- des nigrum aicappofitum,fitnduomaneat,fillulaspur gare. D o s i s eius aceratijs fexad drachmas tres vel drachmam vnam.) Diofcorides dat nigrum trium obo- lorum,autdrachmx pondere, adiedto ecia lcammonio ,
ccllii uimclancholu morbo fum vfus fyrupoSaporis, largo faris helkboro nigroincofto, & Manardus nondifficilemeius vfum cxpcrtus cft,& drachmam integram folam potam parum prcfc- citi e.Paulus infundit aqua dics quinque.vnc.ij.crgomultus fatis lii.1 nnay,c 1 melli, velalijs incoquatur.Si in radiccm raphaniim- jnittatur albus hellcborus.hcllcborifmi mod® fimplicior eft Pau- lo. Albus daturpcr fe,& cum fefamo, aut thapfce iiicco,aut ahca, autmulfa,aucpulte,autlenticula, aut forbitione alia. Nigcr autc coquitur cum lente,aut iurealiquo Diofcor. Nigruni cum /camo nio & iilcdat ldcm. Album dcbilius cum fuccopti(Jan;r,aiita]i- c^.autalio limili,Paulus.Nigejpmutam,& bilem inferncpurgat Diofcor.Bilem maximeflauam.Paulo. Albus autem vomitu pur- gat res vanj coloris Diofcor. Rem vifu terribilem in varijs colori busvomiuonumPlin. Helleborus bonus adexanthemata,impea gnies,lepras, hcrpetas, eryfipclata,iftcrum,Paulo, AJbus cculoru collynjs contracahgines imponitur Diolcoridi. Oculorum cali- gincm fotu difcutit PUnins. Nigcr auri inditur, & poft biduum, auttriduum eximiturin difficilis auditu. Albus & niger menfes
lcammonij m cotoneo malo adijcientes,minorque, & leuior fequuta eft purgatio,quam ex pilularum,quas ag- gregatiuas vocant, a;qua quantitate fequi confueuerit. Albi aucem)vtrefert Plimus ) Themifonbinas drach. dabat: fequentes quaternas dedcre, antiquorum vitium cognofcences, qui propter merum parcias dabanr, cum celerius erumpar,quoIarg/us/Iim/tur. Vcranc tamedari fenibus , &puerisjitem mollibus, ac f?mine/s corpori- bus. Paulus dat drachmas ij.adfummum, adminus, drachmam j.debilioribus in fucco ptifanx,;:ucalicx:ro- buftioribus cum calida, aut meliacrato: fedum tamen, non in puluerem redadtum,vt fupra etiam notatum eft. Ego albo nunquam vfus fum : puto tamen homines legionisnoftrae robuftos ferreeum polfe. Non dandum tamen nifi in diucutnis, & fordbuj morbis, &qui per aliaauxilianon funtfanati, vt Hydrope,Cachexia,tle- phanto,Paraly fi,Epilepfia, Podagra (vt Paulus teftatur) quibus ego adijcio morbum,qui Gallicusnuncupatur, quoniam,&peIIimus, & longidimus,communiaq; au- xilia veluci contemnit. Hxcfuntquxin Pannoniaolim margini fimplicium medicamentorum cuiufdam mei, cnchiridij forma,Mefue, ad proprium potius, quatn co- munem vfum annotaui: qua: quum iuuenibus pi^futu ta cognofcerem, quibus alio modo nuc ptodeffe,ob bel- licos tumultus non pcteram,publicanda cocelli. Quod fi forrein manus dodliorum venerint,xqui rogo boniq', confuIanr,&amice,quandonihiI meliusagunt.legant: &fiquodnon probanr,fcriptopotius,quam verbiscor- rigant. Vosverobona: mentis iuuenes,aDeooptimo maximovotiSj&precibusbonum Pontifi.expetite,aui pacem, quam moriturus nobis reliquir, mundoreddat, vtpacatioreanimo, & quieta mente,prour vobisdefpo- di,vtilitati veftrx valeaminferuire. Valete. Ferranx. Konis Decembr. M D XXI. poftnd/e e/us diei, qua ad nos delatum perccyflimos tabellariosfucrat, Leonem X. eius nominis Pontificem maximum, atto- nito morbo lubito corruilfe.
RAdicuJar graciles ,&breues,ve!ut decurtataeex cepofovelut capitc procedentes, in vfum fola: veniunt Diofcoride.nec ha; xota:, fed harum cortex deligendus,carnofus, fpeciofus,mc Jullosa intus partem, qua: ex i menda eft, habens tenuem : guftu acer, 8c feruidus,a(peris rumulis, & locis ficcis qualis Anticyra eft,natus, in frangendo puluercm emittens. Plinius. Semen tame a quibuf- dam purgauombus adhibetur. fummaquoqucradix, qur velut cxpc canibusdatur purgationi caula. MeJlibus albiradiccs legun tur.Diofcorides.&Plimus.Alb' amarioreft &minusacernigro, Galenus.Albuseliger.dus guftu ferucns,non tamcnvehementer, fed faliuam particulatim , non fimul mouens.mediocriterexten- tus,candidus,fragilis,carno(us, nonacuminatus,aut iunccus,nec, dum frangitnr, pulucrulentus, mcdullam intcriorcm habens exi- lem.qualis Cyrcnaicus,improbatur Galatius, Cappadociusjul', albior,&magis piilucrulctus. Pauhtempore vtebanturelleborif- mo peralbum, & nui'c quocjue, fiemm bonus cft,venenofusnon fuent.Quin ellebori nomine apud Hippocratem & Galenum al- busvcnit,vt Aphorilinor.i.libr.;. Apud Aubcs contra Helle.
cum aceto viuhginem,impetiginf & lepras, Diofcoridc albi puJ- uis liiftbcationem facit, ob id incidendus in formas fefamorii ma gnitudine. Quibus vero per os acccpilic fufptftum eft,ij.drachm. dccodum clyftercini/ciatur, & balanusex eo.Sc mcl'cfaftiPaii- lofupponitur, & Liofcoridi cum acetoftdira balanus.NVerappo fitus fi triduo mai.cat, fiftuJas purgat Diofco.Nigri oboVos trcs , autdrach j.dat Dio(corides,adieftc ctiam fcanimonio.ManarJus «juoqucdrach.j.deditcum granis lj. lcammoni; in malocydonio a/Ii,mmufquc & Icuius purgant,quam luftadofis piJuIarum.qiias aggrcgatiuas vocant. albiThcmifon dabat drach.ij. Scqucntcs quatuor.antiquorum v;tium cognofcftcs, qui ob metum parcius dabant,cum celerius erumpat,quo largius fumitur. Vetant tamen darifcnibus,& pueris, & mollibus, ac fxmincis corporibus.Paul® dat adrach.j.ad drach.ij.dcbilioribus in fucco alicar,autpti(l'anar, fortioribus in aqua calida,aut mcJicrato/cdlum tamc,no n in puU uerem tritum, vtante monuimus. albononcfl vfiis Ma nard.cx Iulis tamen non robuftos fcrrcpofle putat;nondandumtamen nifiindiuturnis,& valcntibus merbis per alia rcmcdia non fana- tis,vthydropi,cachexia,clcphanto, paralyfi,cpilepfia,podagra,
2 morbo Itilico,qui pcftimusclfeconfueuit, & iiuilia commuiua vidcturcontemnerc.
ELleborumalbum,acnigrudefacienonnouitTheo COST. phrafius,vt videre eft g.de hijior.plant.nunc au- ca p- 1 '• tem nulli ignotus eji } vel tenui berbario.Eft tamen in ni gri hifloria,quam reliquit nobis Diofc. infignis fcrupu~ lus, qncrn animaduertiffe ^inguill.irium video.flores inejjeilii ait Diofcorides racematim coharentesjeu rx cemos vu<£ modo, vt Hermolaus vertit.atqv.i tales in vulgato elleboro non videmus.fpe&abisfane duos,aut interdumplnres eidempediculo inhxrere flores: race- matim tamen cohxrerenon videbis. Serapion aliterle git.inftdere uidelicet,ait,cauliflorem inpurpura albu,
& ineffe illi veluti racemum,in quo femen efi cnico fi- mile.autvulgatinigriellebori femennon racemo,fed ) capitulo ineft intercufantibus membranis dittincio ni~ gellce in modum.H&c ergo quum itafe habeant,non te~ merede vulgato elleboro fujpicabimur legitimusne fit nigerelleborus,anin Diofcoridepotius fil mendu,quod maxime arbitror. fed de hac re ali^ iudicarint. Torro pr.cter triplicem elleborum quem Matthiolm diligen- tijjimus appingit, memini oftenfa nobisfuijfe ab acerri mo naturalium rerum indagatore, &philofopho maxi mo Andrea Cefalpino Tifis herbariamhifioriampro- fitente,duo aliagenera facie fecundiillius elleborique Matthiolus pingit,fed eo alterum quidem triplominus, alteru vero etiam decuplo.foliapediculo inerant qua- tuor digitos longo a radiceprodeuntia. caulem autflo- remviderenonlicuit. Caterumvtad Mefuemvenia- mus,fcribit,&hocinloco nonnulla quanonomnibus placeant.acprimum quum de colligendo elleboro agit,
ver&

de simplicibvs-
re r ,&£jlum deligit.at Diofcorid. album elleborum E fimequantumlicet. referenda crgo buius nox.t culpx
inmeffibws colligendum ait,quod,& Tlinim. Hic item inmedicamentibuius na.turc.rn elleboroommnon tan-
albo maiorem acrimoniam, ac amarorem, quam nigro tum malo comunem, quam tamen arte fi immutemus ,
afcribit,Galenms contra album minm acremfacit.M mirum etiamnon efi immutari.Denigro elleboro idcm
bum hic ellebornm maxime mole$hm,& exitialempu dixerim,nonparatum,atq- y importunrexbibitum diffi-
tat. at quum Tauli tempore elleborifmuspararetur ex cilesfacerepurgationes. cotraparatum, ac. opportune
albo, & Atate noflrafamiliare boc medicamentum fit; propinatumfaciles. quod quum Mef.aJferat,non fibi ad
ferniciei caufa non in eius naturam, fed in fitum, vbi uerfatur.^itq; eflfane medicamentum omnefanis cor-
nafcatur, vel malampr&parationem referenda efl, ac poribus infalubre, elleborustamen prafertimpericuli
infumma ellebori tantu mali,nonpromifcue omnis efi nominefugiendus,quodexpropria naturaneruofoge-
culpa. Ex nigro item ait Mefuepurgationes difficiles , neri(vt egoputojaduerfum conuulfionefaciat,quit no-
fequi,quod Hippocratis teflimonioprobat elleborumfa xa ex alijsparnon eueniat. alioqui enim finonpeculia
tiiipericulofum effe afferentis .atqui idem Mefuepaulo re } acpr<ccipuum quidpiam buic inejfet, quod alijs non-
pofiea ijs verbis. [Et folutione educit cum facilitate'] inefi,diuinum Hippocratem id literis nuquam traditu-
facilempurgationem fequi confitetur,quod etiam tem- rumfuijfe credendum efl.atq;ellebori certenominefa-
pore noftro obferuatnr,quo opportune exhibitum adeo teor albumprifcisfuijfe intelle£lum: nibil tame obfiaty
miteefi,vt vix inter foluentiadebeat numerari. J.c quinetiademgro idemmet, quodHipp.ait,intelhgas,
fentcntia,quam cx Hippocrate ajfert,non id infert elle- qui eafdem noxas parit.An vero,quod vltimo loco qu$ boru abfolute ejfe periculofum, quodMefue putat ;fed F ritur,elleborum inpuluereredatium exbibere liceat,
probat fanis ejfepericulofum, id quodpurgatorijs me~ quum Taulus exbibuerit, non id interdicit Mcffed de
dicamentis oinnibus eft commune. ne id etiam filentio periculo admonet,ac nofatis tutnm effe aduertit, quod
frftermittatur de elleboro albo apborifmum effeintel- verum effefatebitur, qui eius acrimoniam, & fcepti-
lettum Galeno etiam tefie,elleborum album interpreta. cam vim expenderit. te,vbi elleboriabfolute mentiofit, neq; nigrum adijci-
tur .Interdicit etiam Mefue qs verbis [puluerem tame MANARDVS.
t ^ kU, sszsirri mmf ^'
rette expendantur.Sed & hic tamen,quod etiam infu- "
perioribus,malo odio concitatos video ,quihxcjcribut. p Vm pmer fi mp i; C ia medicamenta ad aluum cie-
neq; enim adeoa ratione Mefuedeuiat, vtfitjpemen- dam,a Io.Mef. fcripra,alianonnulIaapudmedici-
dus Trimumautemquumcolligendoelleborover,aut nscauthoiesinuenerim,eaannotationibushifcenoftris
vflatem deligit,fi de albo quidem eUeboro intelligas,a prsmitterc,vifum eft non inutile. Ea funt: Myxa, idtft
Diofcoride non uariat,qui colligendumfcribitin mejji- Sebeften: Cynocrambe, hoc cii, Canina brasfica. Pu-
bus. De nigro autem [de quo vere Mef.idpronmciat ] ^ iur "' !l cllmrn Ara bicum , Parthenium, ldeft Ma-
Tm J e ,u Z i P rL L m , n7 i Zh y Z ZEtSSSSSSSSS&SSSSfc
fioreat,ac vere&ipfo xSlatisimtio ad fementem ve- dcll radix,Allium.Beta, Blitum, Ceitri,ideft Vetonicx
tiiat; vires etia peratto femine in radtces mittit: atq-, £olia. Braffica femicodta. Aqua ftillans a cucurbita in
adeo tunc temporis eius radices vfu nonfunt tnutiles. fornace exco&a. Chamepytis,didla Iua. Lapathon vul-
*At vero,anmaior infit albo,quanigroacrimonia,ex- go Rumex vocatum,Lac,pia:cipueafininum,butyrum.
florandus ejifenfus,atq; id aduertendum, quodMefue Lentis primumius. Semencornicularis, & fpumei pa-
admonet,albi non flatim acrimoniam illam inftgnem P a ucns, Rehna pini, picear, & Laricis,qua: vulgo puta-
etiam Dwfcor.habet.non efi vtplura afferamMud ta- nus.pephs,peplos,Chamifice,Lappago,CIematidis fe-
tum dixero,Galenum id literis commendaJJe,quod pri- men.pignocomcn.Apios,ideftfylueftrisraphanus,AIi-
tno gujiatufenfit,neq; illi tamen Mefuen aduerfari.^An pon, Einpetron, Heliotro P ion,Mag'nes, Cortex radicis
ttiam tutusalbiellebori fit vfus ,fipericulum quisfe- capparis,Th!afpi,Hosa'ris,fquammaa:ris,Mandragorx
tcrit,&eum non cajligatumobtulerit(iequo fcilicet fuccus, Daphnoides,qui&laureola,Sambucus,Ebu-
Mef.mtellivit) id (beSlabit, ejuod videre multi, crucia- . ws,Lac,& CxmaE ficus, Filicis feminar folia, Peponis 8c
tusprimumventnculiintolerabiles, moxetiam animi Th \ uca ' fylucftris, radixpeucedani„
, X . r r , r , n.,. ,A-r, Maphisagna: Thapfia; (uccus, Androfemos,Afcyros»
deUquta,ac umum lapfus ,quemfubfequiturpofimodu, Hippophaes , Hippopharftos, Laftari^multar fpecies,
aut morsiaut inemendabiles noxs. V era ergo MeJ .Jcri Mercurialis,Struthion,ideft, Radicula, vel Codes. Ho-
iit. neq; tamen perperam periti illum medici in vfum rum hiftoriam, & vires,ex ipfis authoribus,licet edifc*»
tnterdum reuocant,caftigatum tamen antea dihgentif- re: mihi fatis fit hoc loco nomina confctipfilfe.
F I N I S.

XOANNIS MESVAE GRABADIN
1DEST COMPENDII SECRETORVM
MEDICAMENTORVM,
Liber Primus.
Quo medicamenta compofita alijs celebriora delcribuntur.
A fimpliciumqwocunque modo foluentium, ponendo illarum dofes, complexiones,& polle circa humores, ad quos habent alpeftum. ac etiam ponit modum corre&ionis earum, & dehac parte aliquid fuccinltc notabo,cum de fimplicibus medicinis faciam men- tionem. In tertiaparte principali,quam nunc ten- tamusexponere, determinabit de medicinis compo- fitisfolutiuis, & non /olutiuis,fub diuerfis modis,& fbrmis, acdiuerlimodeprarparatis, vt legendo pate- bit, ponendo cuiuflibet dererminatam defcriptio- nem, vtilitatem, & do fes, Sc verum modum compo- /Itionisearum : licet dofesearumin pluribus di/po- fitionibus varientur, vt inquibufdam addendum,&
E X
IACOBI SYLVII
iktbrprbtax i o n b.
V m in commentarios noftros quasdam anobis expertacom- memoratione digna coniecif- femus, nobis vifum eft hac in opus vnum ordine idoneo co- gere,cui titulu Grabadm,*feu
eumf.ndtM. dcnntidotis, tecimus: in quo medicamentaex-
Titamta . '
^ £upd tfl
aemptt J "
perra,& fecretiora,tum a nobis inuenta, tumab hisaccepta,qui artis medicx arcana perfcrutati funt, compendio tradere dignum exiftimaur-
milS. Hoc autem opus toturn in libros duos di- B inquibufdamminuendum fit de dofi: in paucis au-
uifimus. Priore meaicameta d^fcribimus com- pofita alij s celebriora. A ltero fingularum cor- poris partium morbos proprijs cuique remedijs curare edocemus. Priore vero in fe£biones duo- decimdiuifimus,docuimusque, harum Prima antidota,qu£e eledaria vocant. Secunda,medi- camenta opiata. Tertia medicamentafolutiua. Qnarta,condita. Quinta,eclegmata,feulindus.
tem, vt fcripts funt jequaliter permanendo. In quar- ta autem& vltima parte determinatde curisparti- cularium argritudinum cuiufiibet membri vfquead scgritudines cordis,omiilis earum fignis,& caufis, vtibidem apparet. additiones autem curariujt, vf- que ad extrema corporis concernentes, fiierunt a Pe- tro Ebano aequaliter Compilata;, Nomen authoris prsfentis operis , vt fcribitur efl: Ioan. filius Mefi
Sexta,fyrupos, & fuccos. Septima, decodla, <5c natus de ftirpe Regia de Damafco in Orientalibus infufa. Odaua,trochifcos. Nona,pilulas. De- partibus, A multis
cma, pulueres. V ndeeima, vnguenta , & em- plaftra. Duodecima,olca.
CHRIST OPHORI GEORGIl Dehoneftis Florentini,fuper Antidotr- rium Mefaa: expofitio.
V I A omne<latumoptimum,5:om- nedonum perfeftum de f urfum eft, defcendens a patre luminum, con- gruum eft ad ipfum pia mente re- currerecumverbis Ffalm. auxilium petendo. Cor mundum creainrne Leus, (jr jpiritum refttm imoua in vifceribus meis , vt principium huius operis medium ac finis fit ad
eius lauckm, glomm, &c honorem,& ad vtilitatem D tum nominari.
autem afleritur ipfumfuifTe S. Io an. Chryfoft. vel Ioan. Damaf. fed ego hoc non affirmo. Aflumo ergo , & aggredior tertiampar- c tem princip.
Haec tota tertiapars fus Gtaba.dm-.fiuc Gradin, fiue Grabatin,quchis tribus vocabulis nominata. reperitur in fcriptis, id eft Antidotarium, inuentutn ex gratia Dei, vtin Grrco profertur, principali di- uifionediuiditurin parresxij.vtintextupatet. No- tandum antequam proceda pro declararione di&o- rum,ac etiam dicendorum, quod Antidotariuidem eft, quodlibet includens diuer/as de/criptiones me- dicinarum addiuer/as , & varias difpofitiones, vel paffiones. Etindediciturantidotum.i.contravitium datum,quiacontra xgritudines principaliter: & fic quilibet medicina, vt fic compofua, poteft antido-
cuiuftibet, qui hoc opus infpexerit. Iraque rotus hic liber diuiditurin quatuor narres. Naminpri- ma parte determinat de canonibus generalibus per- tinentibusad redihcationem medicinarum fimpli- cium /olutiuarum , ac etiamnon lolutiuarum, & maximc circa debitum modum redtincationis , Sc adminiftrationis earum . Et in hac parte ponitur etiammodus fuccurrendi nocumentis,fiexeispro- tteniant. Et fuper hac prima parte Dynus deFlo- ren. medicina? dilucidator fcripfitadplenum. Infe- cunda parte determinat de eledione medicinarum
Secundo notandum, quod gradin, fiue grabatin, fiuegrabadin :idemeft,quod antidotarium cx gra- tia Dei datum.
Terdo intelligendum, quodetiam Nicolausduo antidotaria compofuit, magnum 3c paruu vtili fer- mone,qua: ambo communiter habemus in vfu.
Quarto notandum,quodmedicina tripliciteracci pitur, communiter, proprie, & magis proprie. com- muniter accipiturpro omni opere medici in corpo- rc huniano,fiue fit opus conferuatiuum, fiue praeler- uatiuum,fiue curatiuam.quocunque inftrumento Mefiw. P operctur,

MESVi DE ELECT ARIIS
dpcretar,proprie accipitnr pro adla citratiorifs, qiii H reSlatio confcclfonis fTE nVaiSr i^uftu, &.dift)lkeh-
folum debetur corpori sgro cum quocunqucanftm- tia minor, & largo niodo loquendo, trochi/ci po£
mento : magis proprie fblum accipitur pro modo funtponi llib nomine confcclionis: vndeconfcctio
curationis, qui debeturcorporibus a:gris,folu i*n nie- aliquando idtm eft, quod plurium rmuicompofi-
dicinafolutiua. Ethic vlterius eftnotandum,quod tio. Etiam notandum, quod medicina. opiata, leu Mcdidnt
folutio ventris fitcum medicina folutiua virtualitcr elcdarium opiatu, eft illud in quo ingreditur opiu, ° e "" a '
attrahente humorcm, ad quem principaliter habet vel mandragora , vel confimilis medicina; virtute
afpe&um cum fua proprietate, ficut de fcammoiiea cuius tollitur fenftis a membro,& Jpiritus incrallan-
& reubarbaro,quod purgat choleram,& de colocyn- tur,& ipforiuu tranlltus ad membra prohibetur: ab
tide,&turbith,quod euacuat phlegma,&delapide eis enim eft omnino cauendum,nin cafus magnaf
lazuli,& epithymo, qui euacuat melancholiam, & uecelTitatis occurrat. Condita autcm funtilk,qua: Cndiu .
omnes prididhe medicinar, & confimiles dicuntiur cummelle,& zitccaro conftituuntur, feuconhciun-
exoluendoeuacuare. Quandoquefit folutiuo ventris turcum leui deco<5bione ad ignem, fcn pofitionead
cum medicina attradiua, quxdicitur compreffiua, folem", vt humiditas fuperflua rei conferuandaj ali-
quare comprimendoeuacuat,feu extrahendo humo- qualiter exficcetur,vnde conditum cum melle,vel cu
rem extradum ad ipfa inteftina, flcutdiciturdemy- zttccaro conferuatur,& illo modo pra:paratur,&flii t
robalanis,qui afpecbum habentadparticulareshu- p zingiber conditum cum zuccaro . nuces reeentes
mores, lllos attrahendo, &,per conIequens euacuat ' cum melle, & violte cum zUccaro ,velcum melle,&
comprimendo. Quandoquefit folutioventriscum fimihtcrrofe,& plura alia inferius declaranda,tam
medicina lenitiua, qux magis proprie dicitur leni- de floribus, quam de fru£tibus herbarum, & radici-
iioventris,ficutcum manna, vcl callia: &'licetin bus. Lochveroeft eledarium in liquida forma_re- L,ch •
cis, & in qualibetdeper /efitetiam aliqualis virtus dudtum cum zuccaro, vtl cum melle, & cum tena-
attradtiua humoris cholerici, vnde adminiftrantur citate aliquali,vt in ddcenfu eius ad ftomachum mo
in purificando /anguineiii ab ipfb humore choleri- ram contrahatin meri, & adbxrentiam aliqtialem,
co,plus tamen eis dominatur lenitiopura. Quando- tamdiu quamdiu virtus eius trafeat ad partes pcclo-
quefit lenitio ventris cum medicina lubrificatiua, ris,& pulmonis,&contiguitatem, qua: eft inter can-
qux folum lubricando humotes, feu egeftionesre- nam,&ipfum meri .vndeloch dicituralambcndo,
pertas in ftomacho, & inteftinis euacuat, ficut fitcii ideft paulatim defcendendo. &. vfus ipforum eft fo-
iurepulli,&alijs pinguib 9 vn<ftuofis,&mucilagini- lummodo in pafiionibus peftoris,& pulmonis, vt
bus. Etfimiliterfitfolutioventriscurnmedicinala- anferius apparebit,fiuntautem deipfis diuerfo de-
.bificatiua, quspropriusdicit J abfter/Iua,ficutquan- fcriptiones. Notandum etiam,quod fvruoi diuer- Sjrufm.
-doquecumaquahordei,&puluerezuccari,materies fimodeformantur in operationibus fiiisex compo-
«ducimus de ftomacho,& inteftinis. Et his quinque nentibus ipfos : &, vtfic diuerfas opcrationes efb-
anodis de medicinafolutiua loquendo fit folutio ve- G ciunt. fiunt autem & operantur in forma pot^bili cti
tris,vt inferius apparebit. proprietamen illa dicimr aquis diftillatis,feu decodrionibus ahjs,auccum fim-
medicinafolutiua, quse prmcipaliter attrahendo,ac plici aqua,vt ipforum virttis, atque iiibftantia tran-
etiam exoluendo euacuat, vt in pnrcedentibus di- .leant facilius ad loca profunda, vtetiam vigoretur
<ftum eft. Diucrfimode tamen, & dinerfis modis,& virtus in eoAjm operationibus. Iuleb autem diftert a
fbrmis vtimurmedicinis fupradidbis, vtquandoque fyrupis compofitis. Primo,quiafyrupuslongepius Dif.rcmU in forma potabili, quandoque in forma piilueris,_, decoquiturquam Iuleb: vndc nonficad tenacitate
.quandoque m forma daftyli, quandoque informa •j-edircittir. Secundo,quia Iulcb ab/qtieadmixtionc
tleftari), & illa omnia infcnus apparebunt. - alicuius decodionis componitur. non fic fyrupus,
Quinto notandum quod confeAio,vt inferitis ap- vt exemplo paterde luleb ro/ato, vel violato. S vru-
parebit,eft nomen commune ad ele&aria,qus ad pusautem acetofus fimpIex,locum medium tenet formam folidiorem reducuntur. Iito modo confe- interverum Iuleb,&veros fyrupos copofitos,quia
«ftio idem eft, quod compofido. Differt autetn ele- non fic decoquitur Iuleb. Robub aut eft fuccus her- RM. fr
<ftarium a confe<ftione. Primo qtiia eledarium po- barum,vel fruchium infpiifatus ad ignem,velfolem,
teft confici cura zuccaro, vel cum melle,& fic fa:pe quandoque permixtus cum zuccaro: velplurimum
conficitur, vel cum vrroque fimul. Confcctio nou . fine ipio:large tamen omnis fticcus poteft dici ro-
nificumzuccaro,fedfidebetdiutiusconferuaripro- H bub. Sedpropriefuccus frudtuumamedicisrobub
prie loquendo,vt communiter pr.rparatur. Secundo vocatur. Rob abfolttte prolatum eft idem,quod fa-
differt,quiaconfe£tio infolidiorem formam reduci- pa. Decoctiones atitemnon funtaliud,quamdeco- 7)«c «a'».
turpervlteriorem cocturam, quamfiat elc&arium, clio rerum medicinalium in aquisdiftillatis ,vel in
quodnontanto decoquitur tempore,&fic diacito- qua fimplici, vt communiter prxparantur pro di- nite,& zinziberata,qttce cti melle conficitur, ad for- ftemperatione fyruponi,velpro clyfterijs conftruen-
mam folidiilimam reducuntur, ac quiadiutius con- dis: diuerfificanmr autem iecundum diuerfam ad-
'ieruata ex vltimata decoctura dicitur euenire,tamen mixtionem, & aquarum, & rerum cttm qttibus de-
femperconfiftunt cum mollitie quada vifcofa,quod coquitur,& fecundum leuein,vel multam deco<5tio-
innaturaconfectionis cum zuccaro noncontingit, nemadignem,poteftetia deco£tio conftrui cu vino,
vt diacitonite, & alix nunc dictx proprie confcdtio- ftd raro. Etiam quandocj ue decoctioncs fuinutur co-
nes e/Ie dicuntur. Alia deforibitur differentia, eo, latar per iepermixtje cum zuccaro,velfineipfo vice
quod ad conftrudtionem electarij, fpecies, quz ad fyrupi. Infufiones autem hunt reru,qua; in aquis, H"f"•
compofitionem ipfius ingrediuntur duplicanturin velvino,feu fyrupis, vel m alio quocunque liquore
pondere. Inconfedtione autem minuuntur. vtde- ponunturperIpaciumahquodablquevlladecoctio-
nead

L I B E R P
nc ad ignem,\'ei cum lcuiffima decodione ad ignem A cumexpreilionerenim infiifarum,& tameinliquo- ribus,vtnucum viridiuin,& taliu,& tali exprcilione, velcolaturavtimnrinmedicinis,iicutc6miyiiterfit, cu infundituragaricus,vel turbith,vel alix confimi- Trtchijcm. l es medicini, At trochifcus idem eft,quod confeftio rotunda,fcu conteelio fatta ad fimilitudinem lupi- narem,feu pedonem,qua? in fcachis habetur.Diuerfi autem trochifci ex diuerfis pulueribus componun- tur cum aliquo bono liquore, §: fic diu conferuatur, & tempore neceflitatis, a;gritudinibus,in quibus co- ueniunt, puluerizati tribuuntiu; vel cum eledarijs admifcentur, quorum compofitiones ab authoribus defcribimtur, ncut liint trochifci de thir«, &plures fuf. alij in deicriptione theriaca* defcripti. Sufvero idera cft,quod puluis fubtilillimus reciactus ad llmilitudi- ne atomorum,qui inradijs folaribusdemonftratur, B ex pluribus rebus copofitus, & maxime aromaticis, & hc in forma pulueris deglutitur cum vino,vel alio liquore, fecundum exigentiam difpoiitionis pro qua exhibetur. Pulnis ablolute prolatus diftert a ftiftuf, vel quia eft fnnplex no permixtus cx pluribiis rebus, vcl quia non fic tame* eodem modo afTumitur.
TiUU. Notandumedam q? pilu Ix generaliteromnes,vel faltemplures exhis, quxhabentur invfti euacuanr exoluendo', fiunt autc-m in forma rotunda,vt de faci- li pertranfeant meri. Fuerunt autem pilulce adinuetx duplici de caula. Primo cu ipfe coitcr componantui: ex rebus amaris j ne iplarum amaritudo (fi in forma potabili acciperenturjpercipiatur in guftu.Et ex hoc multi faciunt ipfas folijs auri cooperiri,vel cix melle, vel cum alio liquore.Et quida eas alllimunt cii vino, vel cum aqua. Non aut debent aiTumi cu grano vue: (2 Vel cum /imili re alia: qua: non difloluatur in ftoma- cho,vnde pilula: exeant nulla operatione ipiarum fa- ita. Secundo adinuenta: fiierunt,vt diu trahant mo- \ ra in ftomacho, propter q mclius attrahant aremo- tis. & idco plus conferunt asgritudinibus capitis, & mcmbroru remororum a ftomacho, q potiones,imo vnafolapilula crflflh ei ufdc ponderis cx eifde rebus c6ftructa,multo plus oj.?eratiir, & foluit,quam fepte • pilul.r eiufdem ponderis cum folutiuo: quia diutius moratur in ftomacho,cii tardiusdifloluatur. Coiter autem ex pondere drach.j.vij. pilulx conficiuntur,& fic,vt plurimum eft dolis earii. Ncc habenda eft cura de iplarurn numero pari, vel impari, nifi iecundum voluntate recipientis,folum aute eft afpicienchim ad pondus ipfaru,vt non fit exceilus earu: conferuantur aure diu magdaleones,& eft illa permixrio cum qua- dam longa rotunditate, & cralfitie,ex quibus pilulx conftnnmtur quadonouiter aflumuntur,licetmul- tisalijsmodis pofiinr diftindte conferuari,vt in for- jna pulueris fint admixti:et in pyxide refetuari.Qua- <io aut fitrempus ailinnptionis earu, & quomodo,& pro quibus dilpofitioni bus,inferius patebit. Vitimo notandu,quod emplaftra coirer fiunr abfq; cerx ad- mixtione,exfarinis,pulucribus,vel alijs cofunilibus: & cum herbis,& radicibus commixtis cum aqua,vel lixiuio, quandoque cum alijs liquoribus fimilibus iftis,vt cum pinguedinibus,& cii olcis, & quandoq; mucilagines immifcendo,& quandoq; line,& quan- doq; fineoleis componuntur m quibus res non mul- tum conteruntur, iicutfit in vhguentis,& ex hoc no iwcito penetrant cumipforum virtutead membra
R I M V S. U
profiinda, licut vngucnta, qua? vclocius operantur, virtus autem emplaftrorum cft magis perdurans in membro cui approximatur, nec fic cito refoluitur, vt ab vnguentis, vel alijs vndtionibus abfquecera. Vnguentum autem componitur ex ccra,&oleo,& fi aliquando pulueres fubtilifHmi'addantur,dum mo- do fitcera,& oleum. Cerotum autem iicet,vtpluri- mum fiat cum cera, & oleo, tamcn quia per coCtio- nemad iolidiorein formam reducitur, non vocatur vnguentum, & quia communiter extenditur iiiper corio, & fic alicui membro particulari approxima- tur. Olea autem funt communiter nota: ideo non ali- ter hic de eis prolongo iermone: ied vlterius tranieo dicendum. pro quibus omnia liipradidta erunt fum- mevtiliter declarata. vndefuht memorix commen- danda: neocum ipfopoteftlocus inungi,ficutcom- muniter cum vnguentis.
IACOBI SYLVII ANNOT ATION ES.
'Ntidotar.ivm eft vocatum, quocl contineat defcnptiones anddotorum, hoceftmedtcamento- rum, quxjion forisadmota corpori, (edincorpus recepta,aftectus medentur. Antidotus autem li t c, velhocantidomm . Grxcisdicuur contra affedus datunijvadc Galen. libro de hac materia fcriptum , mpl itriSSrur, ideit de antidous vocauit: noftrates vero hbroshac dereicriptos, Antidotarium infcnplerunt, etiam li non fola antidota,quar om- rino fumuntur/ed etiam admouenda, olea,vnguenta,cc'rata,em- plaftra,ex arquo conunerent. Qna;duo caufarum falubnum ma- terias praxipue comprehendunt, quanquam educenda,& facienda ipfarum rehqua duo genera magni ea.tm momenti iuntin mul- tts morbis. Dc fumeudis igitur tantum,& admouendis Me£ lcri- bit, & llla tanquam prsftantiora, plura, vfu frequentiora, & fere yriorapra;ponit: quibusetiam educendorum ratio quardam com- plicatur . Hac propteroppolitas rauonespoftponit:inipforttin ratncn vtrifquequorundam ordmemcur inutanm,paucis ac-ipe. Inter fumenda ftatui primaommum condita,quod lutc parteliia plurima fint alimenta,non omnino medicamenta. Vt lgitur a re uobis familiari magis inapiat oratio, ha.-cmprima acie locaui. Pofth£cautemiulepos,& fyrupos naturaprope tota,vinbus,con- liftenua,pafandi mcdo conditts proximos (nili fi quis fintmedi- camentofi magis, & compoiiti) vt omittam fyrupofuo condita ieruari. Sunt ltcm fyrupi fuccorum, & aliorum quorundam velut conditurs.adfapons grauam,& cuftodix diuturmtatem. Quo- niamveroinfytupis pleriquefmu thoracici, prsfertimquos de- fcripiimus poftremos: ob ld eclegmata vinbus his afftnia prupe omnia fubiunximus (cftione terua. Scttione autem quarta defcri- pfi dccofta, atqueinfufa his confiftentia proxima,& quibufdam lynipis aluuni foluenubus facultate affima: vt alicundeincipcrec antidotorum proprie appellatorum traftatio. Qiianquam & in- fuii»nes, & decodtiones fyrupis lint nece/lariaf, led ahx multo qttamquarhis Mefiie deco<ftis,& infulis,vd purgatorijs, vei/aJ- temeccoproticis, & ftercus deijcientibus defcnbuntur. Seftione quinta antidota coclu(i,tnm qua; eJeftaria vulgus vocat,tum aha: fed in his pnora.qux fapore /iintiunindo: poft ha;c amara,& hie. ras,& alia purgatoria. Seftione fext a deicripii catapotia purgato- rijs his proxima vinbus,neque iucunda,& confiftentia non multo duriora. Sepuma feCtionc trochifcos ntulto his duriores ac ficcio. rcs. Oftaua autem puhieresquofdam omnium ficcidimos. Inad. mouendis pr.ttcrea ordinem mutadum cenfui,ac olea carterorum materiam, omniumque hquidiflima, & fcfe fimphciffima, vfu frequentiffima,vftipnma,non poltrema fcripficum Mef (cd re. liquis prspofui feftione nona. Decima vero, his confitlcinii,dC. vinbus prcpinqua vngucnta, adeo vt fxpe o!ea vecentur. Vnde- cima autem leftione cerata cx pra:cedenubus, & cera conftatia,ac nugnaex parte cmplaitrorum matcnam.Poftremadefcripfimus emplaftra.tanquam maxime compoiita,& duriffima . Habes ra- tionem ordinis inhoc Antidot. a nobis parum mutau, nonmo- do-m leftionum ordine.fed in plerifque ctiam feftionum fingula- rttm compofitis, vt leftio te docebit: qua autem ratione id fece- rim, facile tu ipfe conieftabis, vt cur ex fine fyrnporum condi- ta quajdam incondita retulerimus: in fyrr.pis,cur calidos,thora- cicos,iunximus: in eclegmatis,cur vinbus finitima: & in cxtcris iimiliccr. £a umcn cautione pra;dicla mutaui,vt nullam omni«
P z XIO

M E S V AE D E
no Me£eompoudonemomi&rim,aut truncauerim: fed omnes intcgras,verbxs tamen non paulo purioribus dc(cnpfenm,licet interdum coadtus barbaras tjuafdam voces retinui. Ipfas item libritotius particulas breuiores, quam vt libri nomen mereren- tnr, ieftiones appellauimns , Hippocravis iti epidemijs, & Ari- ftot.in problematis n-yJiuni hoceft( vt Gaza ln Ariftot. vertit) fc£i:iones,imicati. An vero probem omncs Icriptashoclib.com- pofitione's,'fii;e a Mef muentas , fiue ex alijs corrogatas, dicere malocum Caleu. lllas mevt anacjuas, & multorum expenentia probatas,recipere, & Galen. confilio latius effe multo vlii exper- tas,& confirmatas ccmpofitiones fequi, quamnouas effingcre » cumpra;lcrtimnicihodo fumma fiquis al:ius?xpenckt,plurimas Arabum compofitiones coilfcriptas iudicaturus fit: quas vero pau cas damnare conaberis, fipauca qr.ardam Arabibus certilTima re- ceperis,in illorum lententiam omnino abibis,nullamqueimpro- bandamiudicabis. Qnancjuameiiim harum multa: vfuexcide- Lib .i. rat. rint,vitiofa:cbid exiftimandj:non funt,autHtpp.fuum pe])Iium, vic. acut. & ellebortim nigrpm viticj vertcris, medicamenta llli ctiam in morbis acutisad corpus purgandum confuetifiima, qua: ob vio- ientam adbonem hodic attingit nemo. & quot purgatoria medi- camenta, antidota.emplaftra,vnguenta, trochifci, malagmata, acopa,myracopa,& id genus alia, Diofcor. Gal. alijsque celcber- rimts medicismagno in pretio habita,nuncomnino vfurparide- fierunt.. Vtrerum qua:verborum,cdnditioqua:dam fimilis &vi- ct (Tuudo fit. Quomodo cnim de vcrbis cccinit ilJe,fic nos de re- medijs pronuntiare poTumus,quod /ci/icet,
Multa renanfcentur,qtn iam cecidere,cadentque Vlurpata modo niedicamina,fi volet vfus Et ratio,Mcdicisduo prxftantifTima doftis Iiiftrumenta,quibus qua:runt,carptintq;, docentque.
Qux vicimtudo in ijs Mef. compofitiombus vbicontingerit, riotas prope fingulis aifcriptas a nobis mutare cuiuis licebit. Adfcriplimus autem opinornon temere notas huiulmodi.nc fci- licet iu obfoletis hcdie multam operam collocet bonus leftor, quibus arithmeticorum neotericorum circulum nullius per fc nu- meri indicem ccrnct pra:pofimm :in reliquis ellet diligentior,pr<;- fertim celebrionbus,& vfu frequentionbus, quas a/icriico & ftel. ]ula quadam illuihauimus: vti qux mediam horum coiiditionem fti/hnent cruce fignauimus: ne verba ha - c vfitattim inufitatum, roties milnclfcr.t repctc:ida:vtque(quod nuperdixi) bonus leftor in icnpturis hodie confuetioribus opera: plus ponat,quam in dif- fueus.Q^as ob id vcru.vcl cbclifco confodicndas non cenfui,quod non lmprobarem, quodque horum nonnulla forte fortuna haud ita multo poft afterifcosa!ijs rapient. Tcmpeftiuum mihi iam vi- detur pauca quasiam de me/jfiiris, & ponderibus Mefue confuetis dicere,ne quorundam notiitas inaudira lcfton adhucfudi,autim- ponat,aut fitremoramento. Menfuris admodum pancis vtitur Me/ues, vt libra menfurali, fcxtario, quem *;r pro interpres vocabat, mins . Pondenbus vtitur fere Grxcis xifxrlu iytut, Menfurx idelt fcriptulo,rato : gaudct namcuc parua
ir pcndcrl pouderacxprimcrc per drach. vnius partes 3.4.5.«. vcl parte 3.4. Mefut. .vumur& aurco. autemideftcornicuii apooope
interpreu vocabamr, vt Achtarius ««/pjSiov appeliat: quono- mine etiam hodie vulgus,& Mcfues iiliquam lpfam appellat, grana circitcrtria lupinisfimilia.fedminorain carne lignofa,& • dulci coutinentem . Horum granorum quodque grana hordei
quatnorpendit: c.fto autcmlcntis,ctiam Grarci?, Mcfua:
xtfttT quod in co pondcrum aliorum more per apocopen fcri- ptum elt. Ldtinis filiaquedicitur. Kir autem prc corrnptum ab interprete puto,quodetiam apocopc pronunciatur vocis Grz- ca:: enim Crxcisd.ci:ur, Latnia vocc lextarius :in hancde- torta,vt xiifo; ex libraijfdem detorra eit. vcro mtcgrum eft. Sextarius autem Italicus vt Galcno.fic Mefue vfurparividetur.qui duas cotylas fcu hcminas, feu libras mcnfurabiles,ideft vncias xxiiij. implct. Sedvarium pondus efficit.cb rerum metiendarum naturam :vini e.11111 fextarius capit vnc. menfurales xxiiij. Pen. ditautem libram,& b;':cm,fcu vnc. xx.mellis-.fextarius duas 1>.& femificm: olei iextarius vnc.xviij.pendit. Vnius drach.partes ciua: fcil.cet ex tnbusffuntfcnptuladuo : partesvcro tres,(cilicetex mj. funt fcriptulaij granav.feu grana xlv.qux funt partesiij. grano- rtun lx.quot funt indrach. Qnatumaufcm pondus drach.tribuat, & quotdrach.vnc.impertiat,& quotvnc.hb. non perindecomper- tumeft. Drachmam autcm ipfipondusminusaureo apertumcft cx Iccis non paticis in fim p.& 111 Antid.vbi clcft. pfyllij dat a dra- ch.iij.adatircos tres,Ele£t.Hamech a drach.ij.adaur.ij. & 111 cata- potijs la-pc a drach.j. adaur.j. hoc eft fefquidrachmam,vt qiubuf- daai videtur: vt alijs pondus granisv. autvj. drachma grauius, qualceft noftriaurei fu kns. Idempondus etiam (olidus,&cum Aftuario dicitur. Atircumautemfcnbit MefuesiuJnera
ELE.CTARI.IS
E Archigcnis a Paulo defcripta : vbi :amen Patil. fcrrper habetdr*. chmam : idquodinalijsex Paulo lumpusobferuarc licer. Qrid, quod Serapiom m probanda theriaca, aurcus eft pondus duorum lupinorum,& Auic. in ctirando afcitedat catapotiorum quorun- dam aurcumvnumdebiii:draclimam j. forti : Alijsai reusinco- politionibus purgatorijs eit pars .'eptima vnciar.m alijs elt lefqui. drachma. Vnc;a:autem drach.viij. cum Gwc .i non videtur iri- buere. NaminHiera Rufi/cribic drach.viij. vbi fcriberepotuit vnc j. fi illi drach.viij. tribueret. In apozcniate ad.anu albife. «ftione quarta fumanc vnc j.mox addit,lupuIi,viokrum iiccariim, ana drach.viij.ciun fcribere potuilfct,vtaiibi fcn:cl facn.ta.ituu- dem: vel ommbtis fimul connumeratis fub.cr.bcrc ana j. a:qtiali. tcr particulam Galeno frc^juentem. tn c!cct. Hamech, fcunx 8c aliorum vnc. j. polypodij drach.xvj ctuii fcribere potuil/ccvnc.ij. In tryphera vero Perlicjmyrob. flaiiarum vnc.j. & s.cepul. Indi. anavnc.j. belleric. emblic. ana drach.iiij.hic. pro vnc.dimidia.vi. dctur accepiirc,vt proporuone quadam pondusdimiiuiat. Ncquc vnciam drach.ix. Mefiic elfc potes conuinccrc: cuni in hiera fua fcnb.ttdrach.ix. vbidicere potuit vnc.j. fivnciardrach.ix. tr:b-je- ret. Mallem tamcn ctim alia Galeni pondera,& meafiiras fequi- F tur,ctiam cum Galcnovnciar huius drachm.viij.tribucrc : non au- • tem noucm citm ltnperitis quibuldam pharmacop ris, nulla cius authontatc,ncc ratione probanpbus. Pondera autem drach. mi- nora vitauit: fcnptulo tamen vfus in Antidcto cx cocco baphica, & Antidotoaromatico Gabrielis; alias dracli. vniuspartes i.3.4. 5.6. dicerc maluit.vt antediximus.
SYLVIVS D E EIKTARIIJ.
L 1 c r .( m v M qraformaantidotarium dicitttt, ccmpofitio, fcilicet elcftaaliquot fimplicia medica- y rnenta comprchendens: id quod licetmedicamentis
ommbus compofitis ccmmunc fit (omnia enim dc- leftis fumma diligenua fimplicibus pcrfcfti/Iiimscomponidc- bent, non adulteratis, aut aliter vitiatis, & imperfedtis) tameo, vt antidotcrum geuus duplex contraftum cltviu ncotericorum_J. Alterum folidum, & durum, reliquum molle, 11011 tamen lioui- dum. Fitvtruncuc ex pulueribtis maxime, ijsque,vel iaccharo, velmelle,vel vtroquecomprehenfis addito cuam melle aerco, nonnunquam penidijs quandoque miua,fapa. Qnxquidcm ijs G mifcentur, non mcdo, vtpulueres perilla comprchenfi facilius detiorentur: fecl etiam diutius efficaces feruentur, & vtdulcoren- tur, pr.tlcrtim qui funt guftu ingratiores. Qtuenimgraufunt, itifculis infpergi,& condimento polfunt, & fahs vicefrnii quaha fiint Galeno, diatrion pepereon, diaealamir.thes, & qua: Mefues prima fcr.bit. Poflunt tamen hxc etiam lj fdem atithcribus mel- ledefpumato excipi, vel etum Arab.im, ik neotericorum more, faccharo in aqua rei propofita idonea di(Toluto,& ad iufta craili- tiem ccfto comprchendi.mox coplanari,& in tabellas folidis,nvc quadraras,tiiinc qiiadrangulas,fedcbIongA,niicrh6boides fcciii quas vulgus Io2cgasvocat,vtoblongasnianum C hnfti,a digito- rumlongimdiaisforma. Quiveroptilueres fapore funtingrato magis,me!lcomnino,vel faccliaro,veI penidijs.vel miua,vel fimi- lifunt dulcorandi, fiueiblidum, fiue mollc faciendum iiteSlfta- rium,quamuis tnel,& miua mollibtis fitfere dcfti;iata,vtfaS»iS,- rum,& penidia duris.Sic,vt pro vnc.iij.pulueris arcn ati:m.& alia- rum (pecierum tri:anim,& creraru, mifceat libraj. vel mellis,vel facchari,vel vtriuique,ana felibra. Quo aute plus horu habctdul- cium,minus eft efficax,fcd delicatius: cbid libra faccliari.vtlo- quimtur,fyrupi7ati,& perfcfte codtiJiodie vncia tantu vnampul. ucris fpecicrum tenuiflime triti,& cieti coprehendunt:ali; etia fc- munciam:funt qui tantum drach.iij. vel eua lj.quando dclicatifli- mis hominibus fcilicet tabellas folidas paramus. Creti addo pro. pter amygdalas,& femina alia,gfinu,q cum cribrari neqtieant,no aftimantur:ob id in diatragacantho Nicolai quia pauca funtcre- ta,vnc.iij. pulueris mifcemus vni Iibr.t iaccliari.licct gun-.mi aqu* violarum, vel aha fcopo idonea melius dilfoluatur. Qux vero cledtaria mollia tam grata palato,quam ingrata paramus.melli# dcfpumatilib.j. &pulueris fpecierum tribus vnc.omnino tempc- ramusapud Mtfueii,& alios, miilnalicuitis grariam,aut melau- gemus.aut puluerc etiam vnc.j. minuimus,cuius quanto plus ha- betmedicamentum,tantoeft valentius,cu vis eius omnisa pulue- re pendeat, cuius parua quantitas mellis, atiiT facchari copia ob- tunditur. molle autem ficco eft cfficacius, quia pulueris plus ca- pit,melius feruet, .rgre expirat.promptius in corpus diftr.buitur. Qua proptcr vni Iibra: facchari parum coft®,i5int, qri mifcent hodie rhabarbari pulneus.vel alterius vnc.nij v.vj. palati vola- ptate vtcunque neglcda. quando parum diu feruarc libet. ac pau- as tabcllis magis mcdicamcntofis Kgergaudct potuis.qua mul-
tis

LIBER PRIMVS.
tjsminu«tfieaeibu?. Id quoJin clcftarijs qnoque mollibus quf- A «lam hodic ctiam fiftiant. Nccfortaflc alknum arationecll; quod hodie ficco. deftario, quam humido minus puluerum mi- lcemus, quodinfubicfto iicco valentiores appareant, prefertim cummaximaerpartepotcntia fintcalidi. Suntautern.qui pulue- Tcs eleftarijs vtriufqueparcius nvifceaut, non de palato «grotunj foliciu, fcd fumptum fugicntes, prjeapue cum puluis praaaofus efl,vt in elettanjs ardiacis. Quam rem a medicis animaduerti, quam dihgenurfime vellem . Aiij preciofa mcdicamenu ponderc medico appendunt, alia viliora pondere (quod medicum quoque, fed graflum vocant) tam graui tamen, vtvncijs fuis uj. (quotli- bra medica complctlitur) xquet pondus vnc. fexdecim,quot libnt jnercatona,& ncgociatoria continent. Nccdefunt quibusdra- ehmas nouem vnaa habet: & otlo his preciofa.illis vilia appen- dentes,hociemodo compofitioni fausfecilfe rati. Quamvero «iifferenuam Arabiftarum vulgus inter confeftionem, hoc eft, ccmpoliuonem.omni compofito mcdicamenta conuenientem. &. elcftariumfunt^commenUjnonieruantipli perpetuo.vt illa fo- Jumfjteleftarium folidum: eleftanum vero latius pateat, Sc etii jnolle comprehendat. Quam nominum confufionem planem- dicabat Mefua; interpres, Icribcns confcflionem de bacas lauri, B confeftionem alkermes, confcftionem pilularum talium, & ta- iium,& alibi faspe. Sed ha:c nominum portenta ex Mef. de indu- iftria fuftulimus,vt faae paulo terfiore Ie£loremmagisalIiciat,3c contenuim reddat. Nec tantum dulcia, 5; amara lunteledtaria, fedetiam adda, vt diapnmum , diatamar Indorum Nicolai, & «juouis faporc prxdita inueniui; tur. Sed ad hos /apores duos.dui- cem &amarum,tanquam ad graturrr, & ingratum Mcf. rcduxir, «juomodo & odorum fpedes omnes, (qua: Gal. tot funt, quot fa- porum/ed non omnes nominatar) ad (haueolens, & graueolens, icuodorem gratum,& ingratum reiluxerantmaiores noftri. Nec oimttendum eft,quodca;ter;s panbus elecftarium molle valentius cft ficco: hoc crt.ii pondus idein fpecierum Iibra mellis ad mol- le,libra faccharxad durum acceperit, potentius agetmol!e,quant iiccum,etiamfi mox a componendo vtrunquefumatur. Quade caufahieranmellitampotentius purgarccenfuit Galcn. hbro fe- ptimo mcth.fed fi vtrunque feruetur.quod diamus apparebit eui- dcuus,nam clc£taria ficca lintio funtvaletiora,& quo diutiui lcr- uantur,quia vis eorum promptius cxha.lat ex corpore tabcllarum tenui.eo lmbccilliora euadunt. Mollia contra tempore in fe mu. tuo agenubus ipfis fimplicibus,& patientibus,a fuo calore natiuo C tandem coquunturilla fuavclutfermenta.tione.tantarumvirium, vtmedicamcntum vires acquirat, non mo-dohis quas reccns ha- bebatcotrarias.feda limplicium omnium riribusdiuerfas.vnam fcilicct vclut fpecificam formam nouam adcptum :idquodthe- riace & opiata multa alia medicamenta Sole clarius oftendunr, quacmox.vt funt compofita, tam valentes habent opij,&alio- rumrefrigerantium vires,vt ftupefaciant , & tanquam parte» mortificcnt, vbi vero poft men(es,autannos coftioncm acccpe- runt, nunc ccleriorem, vt (i optimum recipit cinnamomum the- riace,nunc tardiorem, fideterius: iam calefaciunt,& quodiuuuc fcruata funt vinbus integris,eo calidiora cuadunt,& (iiam ve- lut fiorentemartatem oftentant. Tuncquenonmodocalefaaunt proiimplicium fuorum rauone, fedctiam valcntius: & faculta- tem foruuntur a forma acqiufitia nouam :vt cumex mazafcr- uendo euafit fcrmcntum,vircs a maza diuerfas omnino nanci- fcitur,&ex vino acctuni, & ex vino nouo vinum idemvetus,ii quod Galen. inthetiaca abunde docuit,& in Antidoto Philonis li- bromethodi medendi. Vtmolleitem eleftarium ficco fit pra:- ilanuus, nili quando potenuus ficcandum,non mediocriter fa- citpromptior ipfiusin corpus diftnbutio. Vtenimpotu,quam £) cibo impleri cft facilius, fic medicamenta quanto letiius trita funt&liquidiora,tanto celeriusin corpus rapiuntur: tamen pro Oiiufque palato nunc lllud, nunc hoc fumendum eft, liifi aliud intercedat,quod vnumalteroreddat,vtilius. Eleftariaaittem tam folida.quam moliia non purgatoru, fumantur horis.ij.anteci- bum,fi apparare humorcs expulfioni, obftruftiones liberare.vri- nas.aut menfes,aat fudores mouere.crudos in corporis habitu fuccos coquerc debent: hons- quoque.ij. ante ccenam fumi poC. funt. quas vero coftionem luuant, partes nutritorias roborant, autctiamcor,illamox ante^l poft, vei ctiam inter epulasfu- mi poftunt, vti Jt anaiepuca tnter dbosfcre fiimuntur, quarafi- menu in corpus diftnbutionem iuuant, abiuluta in ventrictiio coftione, iH qtiod excibi mgefti quanutate, qualitate, & tempo- re comc&abis: ad ha:c ventficuli ccftricis robore,aut imbeali- tateconfueu :ad hxc ruftu nullam alimenti prioris qualitatem Tefcrente, ventriculi tumoie iam fubmiffo, & noui alimentiap- petentia. Quaicerebrum roborant, mox a cibo,vti,qua osven- triculi refpkiimt,fimul emm cnm vapore ex alircentis elato,
«5
vis medicamenti furfum tolletur. Cerebrum nttem roborantia, quidam exhibent hor.ij. a cxna : quar appctenuam intiitant,pau. 1'oantc cibum :qua: fiatus di/fipant,cruditates& obftrudioues corrigunt, ventriculo vacuo.iij. autmj. hor.ante ctbum: quxco. fiionem luuant, etiam inter epu!as,& paulo ante.aut paulopoll cibum, aut etiam mox a cibo : fed cardiaca ore tenenda. Qusc item hypnotica funt, paulo poft c cnam, Jiora /cilicct quaasger per Jamtatem dormire confueuit, liimaida funt: eadcm ftupe- facientia fi ad dolorem fcdandum , aut fanguiiiem fiiJendum, dantur horis v. ante cibum, ftomacho vacuo. Purgantia vcro manehor.ij.iij.mj. ante cibum.pro mcdicamenti virib. tardis.ce- lcnbus, & corporis humore multo pauco , cra/Jo, tenui, lcnto, li. quido,plem nanrra, & morbi temperie. Adannum fcruaripof- iunt: fed clcftanum quo vtuntur Reges, ad dies tantum xx. aut xxx. nam rancefcit tacile. Pulueres autem mifcendi melli, vel faccharo modice refrigeratis, non autcm multum adhuc calenti. bus : natnaromatumvirescalordiflipat.
DISTINCTIO PRIMA
D £ ELECT ARIIS.
Ec primum de deledabilibus Tr igintafex.
Lectarivm dcaromatibus, GaLeno adfcriptum,ad vcntricu- li, & hepatis affectus frigidos, ex pituitacraffa , & flatibus na- tos efficax. flatus cnim difilpat, codionem iuuat; ob id acidos ru&us,nauleam, cibi faftidium compefcit, co- loremcutifloridumaffert, caniticm tardat, o-. ris, & fudoris odorem commendat: fed hepac & renes immodice calfacit,ac inde femen & ve- nerem promouet. Recipit autcm igni aloes cru- di, rofarum, ana aur. xij. calami aromatici au- rcos quatuor gallia; molchataynacis, doronici, piperislongi,nucis mofc.mcntse ficcae,fpicze,nar di, caflia:, maftiches, cinam. caryopb.alari,ana aur. iij. croci, cardamomi maioris, & minoris, trium fantalorum,rhabarbari, cofti, cubebaru, zingiberisjfeminis fxni.cu\i,Scanifi, & * lygufti,- * cbdfii. ci,ana aur.ij. faccharivnc.vj. mvux aromatica vnc.xij.mellis defpumati,quantum fufficit. Da- tur a drach.ij.vfque ad aur.fex.
CHRISTOPHORI CEORCIl
kxpositio.
Liectarivm de Aromatibus,di- citfuilleinuentum a Gal.non tamen re« periturliberin qooipfum pofuerit.Cer tum tamen eft, quod G alen. magnum antidotaiium compofuit , quod tranflatum penes nos non habemus:led ipfum vidit, & habuithic au- dior, Auicen. Nic.& alij authores, qui ipfum appro- bant, Sc allegant. Notandum, quod licet in hac de- fcriptione ponatur rhabarbarum, non tamen pro- pter hoc redditur fenfibiliter folutiuum, quia quan- titaseius eft adeo parua comparatione aliorum qua: hic ponuntur , Vteiusvirtas facile obumbretur in paruadofi qua ailtimi tur.Notadum etiam,vt habea- tur coueniens modus conltrudionis cuiuflibet ele- ftarij, tam folutiui, quam non foluuui, & ftmilitec
P j cuiufli-

mesvaedeelectariis
eniuflibetvene confcdionis tendencis adforaiam fo- E C A s s i a .) InrclHge quodnunc cinnamomum vo- lidiorem pervlteriore decoftionem, quam in ele&a-
rijs no facimus,fiue fiantcum zuccharo,fiuecu mel- le conuenienter, & ficut confuetum erat antiquitus quod ad qualibet libram mellis, vel zucchari appo- nanMir ,ficut,& debent.iij.vnc.aromatum ingredien- tium compofitionem talis elccT:arij,vel confedionis: licet,vt eft fuperius diclum,minor quantitas aroma- tum requiratur ad compolitionem confedionis, qua eledarij : hodiernis autem temporibus fol um vnc. ij.ponuntur aromatum: & minor quantitas incon- feclionibus propter complacentiam infirmoru,qux- rendo potius dcleclationemin guftu ,quam vtilitate infirmi,& ialutem ipllus, propter defectum eorum, qui ipfa de nouo conftruunt,& conficiunt. & ex hoc nec ejectaria,nec confectiones virtualiteroperantur ficut ab auctoribus defcribuntur. Citca hoc autem eft habenda diligentia magna, & maxime in eledta- rijs: nam operationes fortificantur, ac Ctiaminuun- turjecundum quod additur,aut minuitur in aroma- tibtls,qus ponunturab vnc.ij. viqueadiij.cumlib. mellis, vel zucchari.
Vlterius generaliter eft notandum, quod omnia clcctarianon /olutiua, dequibus ad prslens eftfer- mOjiiueiint cum zuccharo, fiue cum melle,regula- riter debent affumi ante alicuius cibi ,vel potus afsu-
fitionem per duas horas ad minus: immo etiam faci- ius, & melius operantur fi mundificato ftomacho affiimantur, afuperfluitatibus, quae multiplicantur in ip/o,a ciboprius ailiiinpto. Nec eft inconueniens fi quandoque fiimanrur mane, vel ve/pere, cum ac- celerare volumus operationem. & codem modoeit {equendum,fi ad formam folidam confedtionis redu- cantur, & fiant,quac cum folo zuccharo conftruun- tur.Ele£taria autem, que habent (indnccre fomnum, &generaliter omnia foltmifera fitnt per horamfu- mendapoft cibum, vr facilius, &melius cum virtu- te euaporent ad capur y ad fomnum pronocandum,& fimiJirer eft iumendus fvrupus de papauere, vt infe- rius patebit. Eledaria autem folutiua ante cibum funt prxmittenda: immo cibus,vel potus nullatenus «ft aifumendus pofl: afllimptionemelectarij folutiui, velalterius coiliimilis medicina: inquacunquefor- ma exhibita:,fiue in forma dactyli afl"umatur,fiue in forma potionis , nifivbi totalis ipfius operatio fit completa de ventris folutione,vtnorabiliter inferius decJarabitur. Communiter autem confediones con-
cant. M acis .) Cortexjrilnucismofchatxintertor, duplici enim tegitur. Grasci macerem, Plinius inaci- rem vocat,nifiin librisfitmenda.
Do r o n i c i .)Doronicum vocantifuntradicesodo- ratajpaffim cognitx. S pic ^.) Nardumintellige_». C innamomi ) Verumadnosnuncnon adfertur. proeo accipevulgare duplo pondere. Calamiaroma- tici. ) E t hoc caremus: radicem enim,non calamum of- ficinx oftendunt: atquealterius rei,non ipfius calami. C ardamomi maioris,& minoris.) Quod Grarci cardamomum,id Arabes Cordumeni vocant. Plinius quatuor fpecies cardamomi enumerat. Vidi ego tres res,qux nunc cardamomum dicuntur,inter quas nefcio an vnafit,qux verumfitcardamomum. C heisin.) Ligyfticon Graci vocant,pro quo herbam aliam often- dunt officins, qusnon eft verum Ligyfticon, verun- tamen nunc ccepit agnofci.
SYLVII ANNOTATIO.
O c medicamentumexaromatumcaalogecorn. miitum,vndenomen habet. valcntercalfacit.Ieni- ter adftringit: in vfu effe deiijt.nequeignauum fuerit etiam £ componatur abfque cinnamomo, vel calamo aromaticojcardamomo.lemine Hbilty- ci, fimplicibus cchodic m Callia deiidcratys,arque etiam fine reii- quorum bona parre,quando fingula prope idem pollent ,calfi- ciunt enim tenuant, incidunt, tergcnt, qu^dani adhxc lenitcr ad- flringendo roborant. Hoc antidotum noneire Galeni aperte declarant gallia mofchata, nux mofcJiata,macis,doronicum, ca- ryophylla,fantala,rhabirbarum,cubeba:,miua aromatica. omnia Galeno ignota, & faccharivfus infrequens :etiam ii lionidmo- do,fedalia non pauca tam iimplicia, quam compolita Galeno, vel ignota,vel indidta Mefiics,ex Galeno citet, niii fortaflcann- dotarium aliqucxi falfo Galcni titulo circumlatum viderit Me- fues,& prxtereum Auicennas,& Nicolausmeilicus Salernitanus . in Antidotariofuo,tum magno,tum pariio Galenum perfspeci- ' tantesauthorem compofiuonum ipli indift^rum. Quanquain certum eife magnum aliqiiod antidotarium a Galcno fcriptuni, jiondum tamen Latinitate donatu affinnet Chriitophorus Geor- gius Florentinus, quod falliim cllcprxter diftafaciie conuincit, quod eius nufquam Galenus meminit, nec in numero, nec in ox- dinelibrorum fuprurn, ncc mlibris duobusde Antidotis, liomo alias eius rei ftudiofiis maxime. Rhabarbarum huic ineit par- cius,quam vt purgare poilit.
IOANNIS C O S r JE l
ANNOTATIONES.
hac Syluij quam proponipnus verfionc non Sylutj nomen,fedprcprinm jLuthoris Mefuxinflitutum feruandum putauimus. Ob id ordmem in proponenda diuiftone bu
fortatiuse virtutisi/icuteft conftdtiode margaritis,
& fimiles, poiliint conuenienter fimul afliuni cum .H ius librid Syluio perturbatum reflituimus. reliqua vt cibo & ante, & poft, ad piacitinn a-grotantis: alise ab ipfo fcnpta funtjide reliquimus, varijs tamen le-
autem confeftiones funt prxmittenda.-, vt de electa- rijsdidumeft.
MANARDvs ,In Elesftarium de Aromatibus.
B od,oratis rebusnomenaccepit,ex quibus componitilr : nufquam tamen_j quod nori m,paratum inuenitur.
Q_v o d fcripfit Gal) Cum ingrediantur Sandali,non poteit eife Galeni: fiquidem apud eum, aut antiquos alios.de hisnulla mentio. L igni aloes)AgalloconGrarcivocant.
C rv di ■) Q__na ii coquatur,vt quidam excipiendi odo- ris gratia faciunr,vim amittit. G a ii i je mufcatar.) Compofiio eft > quam habes infra inter ttoehifcos.
fiionibus ex veteri interpretatione marginiaffxis,~vt fitim quifquein hifce parandis medicametis iudicium, tygenium fequatur.
E lectarivm de jlromatibus, Gabrieiisejl antidotum,cuius frequenter meminit: non Galeni,cui exhis aromatibus ignota funtplura.
Ligni aloescrudi . TrobatiJJimum intellige,quod. neque ignis vim fit pajfur0ieque adulterium vllum. De quo fufiusfuo loco.
Gallia; mofchata:. Galliam mofchatam fume,de quahic author diflintt.%. vbi de trochijcis. Errant ve- ro qui Ifjcolai galliam vfurpant, quam Mef. ne nouit quidem—i.
Doronici. Doronicum quodajfertur Venetias ex
jlpiilia,

LTBER PRIMVS. s <
k J.pulia,acdnitunt effe puvdalyanchen Diofcoyidis y & A te SerapiontstemporeobfeYitabatUY. Q huyc quumpo-
Tclyphonon Tbeophrafii,cjuem altjetiam fcorpionem ftremis verbisfcribit.Et vidi quod deicripuo Galeni
-pocant , collata hifiorije plantaplane difces ita nobis. fuper cubebas eft dejtcriprio Diofcor.tupcr myrthum
Marantba virdoftiflimus infuo de cognofcend.fimpl. agreftem ,defcriptionis vocenohifioriafed titulum in~
meto.perfuafit. T^eq; ab hacjententia nosmouet c^nod telligcndum exijiimarim. admonere,fci\icet, Serapio—
obtfcimt ineffe plura doromcofolta qua Diofc. illi aco- nem hifiori^ de carpefio Galeni,& de oximyrjine Dio-
nito afcribauquod item huic folia non fint cyclamini t fcoridis afcriptum fmjfe titulum de cubcbts, quamuis
aut agrc(iiscucumeris:quodadmotumnon ftupcfaciat bacinterfedtjferant. qaierror licctnon Jit in Crxcis,
fcorpionem: neque exhibttuferas necet.Tulchre enim aut Latinis codicibus, in.Arabibmforte erat Serapio-
quod adfolia attinetJatisfacitMarantha: quandone- nis atau.Sane decarpcfio quidfit,& de vulgatis cube
que omnibus locis idem foliorum efi numerus. in colle bisquid fmt,adhuc obfcurum efk. Illnd autem certum,
quippe prope yenufiam vidit Maran.folia illi ineJJeno vulgatas cubebas Galeni carpefium non cjfe, quado ctt
piura tribiis aut quatuor,alibi tamen etiam ad denaritt bebefemina funt,carpejium fejlucas effe herbsiphufi-
numerum accedere. folia vero cyciamini, aut agrefiis milis. i. lib.de antido.ait Galenus. Cubcbas autem no-
cffe cucumeris, & radicem fcorpioni fimilem certius siras eiufdeeffegeneris cumpipere illo caudato, quod
efl quam vt quis ambigat. jln autem fcorpio illo ad- in Benin <Aethiopi& regno nafcens vulgato pipere ion-
moto jiupeat,nobis obferuatum no efl:fed neque Diofc. fi ge acrius,Lufitanorum idtomate vocaturpimicnta del
aut Theophr. pro certo affirmant,quiitaferriaiunt. f{abo : ficuti vbi vtriufque fhciem fpefles verifimiie
Q.uod veroferas necct,afiipulatur experimentum. la- cll: ita velnon nifi mnlta vetuftate tabidtcs adnos af-
cobus Ant. Cortcfius vir diligetiffimus atq; idem men- ferri, vel certealio folo ortas longe imbecilliores ejfe
tirinefcius,canes, ftmias,& fues dorontco eneftos af- efi arbitrandum. tantum enim abefi, vt h/£C vulgato
firmat.Ergo ,fidoronicumaconitumeJi,vtineeomedi- pipere acriores fint, vt ne vix quidem acnmonia
cis licet i Tbeophraflus fuum telyphonon quamuis fe- quidpiam habeant, quum caudati pipcris femunciam
ras necet,bominibus tamencpotum contrafcorptonum vulgatipiperisfelibra efficaciorum effe ex recentiori-
tffusproficere literis tradidit. Et vcrc doronicumprx- bus hifiorijs confiet.
gnantibus exhibitum nihil vnquam pcrniciofi attuitffe Colli. De cofio fufim in Diacoflo. nunc cius loco
dmuitis efi obferuatum. T^epcntinus tamen Conradi yedoaria fumipotefi.
Gefneri interitus pofl affurnptum doronicum, quamuis Zucchari. iintiquorum faccarum falis modo coa-
feuorumfymptomatum in qu£ incidit,infrigid<epotio- ftum,dentibus,vtfalfi-agilc,acfplendidum, ex eadem
nem ipfemet reiecerit, nos ab hoc medicamento adeo plontaprouenireexqua nofirumfaccarum vulgare,di
deterret, vt vel nullo paffo vfurpandum, veinon nifi fcesexlndix commentartjs.adhuc enim apttdBathecct
exigua admodum menfura, atque aiijs commilUs aro- lam Indt<£ tale videre eji ufdem arundinibm fpontc ad- wattbus,vt jlrabum efi rnos, afjnmendum putem. ita q nafcens,ex quibm reliquum purim atq; impurim con-
etiamviperarum carnes,crocum,&uita quce feorfum ficitur. jlntiquo illi tam fimile eJi nofirum fnCittium
necant,fi aiijs mtjcentur rebtts,neq; modum exceaunt, candidum,vt nihilfiipra. Fajluntur ergo qui antiquorii
venenis aduerjtytia,& faiutarta reddifoient. faccarum concrefcere exrore, & meiiis fpeciem effe
Menta: ficca:. Veaetijs menta alitur quam garyo- contendunt.neq; enim foie diffoiuitur vt mel feu acreii
pbyllatam vocant ,odoratiffima. banc femper deiige- feu quod coliigere apes : fed concrefcit magis. quare
rem,& ex ficciori foio. qu£ autem vliginoJ'o,aut tter- Diofc. & Gal.eiujdem vtrunq; generis arbitrantes fac
coroJoprouemt,inutiii fcatethumore,uequeadmitten- cariln(loriamnonfatisnorunt.neq;mirum,qHando non
da,fi copia fitalterius.Jknt vero odore,& faporeprx- tam latepatuere Indiarum traffws illorum &tate,vt no
fiantiores piantce,qu<e aridoioco nafcuntur .faliiergo ftra. Sanefathtij facchariconficiendi, &depurandi ra.
eos puto, qui ex vdo ioco colligedam banc aiunt,quum tio non vulgata efi ctate nofira albiffimu crebra depnra
humtdx mentce fit mentio. Craffum vero ettam id,quod tione, (vt hac voce vtar,) redditur id vero taber^eth
ficcam in eieitano hoc alfumt dicut, quta recensfiatus ficut, &probatiffimu mei Mauritantsfcrtptortbm nu-
pariat,&ventremperturbet .fienimpitiuerada efi,vt cupatur,medicis nofiris albii, vttlgo fino,qnodfineaffe-
cetera ,ficcanda>n quoque anteaconjiat. cum tot vero quutuni fitpuritatis,& candtdim reddiartenonpofjit.
etiam dtJctifforijsrel )Us ,qu£hic cumea fimulveniunt 3 taleautemctiamficcim,&caloreinferime(iimpuro. quidflatum excitarepoJJit recens,non intcliigo. j - j Meminit & de faccharo jtibufarfeu ^Allaffer jLuic.q}
Cafie.Cafia odorata efiquicquidfere adnosjub cin mannam quoq; vocat,feddiuerfa res bfc.ineji enim ilii
namomifeu cannelU nuncupatione affertur, vtperitio- amaror & astriclio,qnx nonfaccaro,propterea etiam
ribuspiacet. Eiits hiftoriamfufim docent Diofcor. & nonfhcit fitim,quia minm dulce: & ex arbore colligi-
Gal.fufiljimc vero Mattbiol.& G.arcicvs. turSerapionis tefiimonio no ex arudine > quanquam &
CubebiE.De Cubebis agcns Auic.eadem refert que in boc a Serapione differt Auic.quod bic rorem,isgum
de carpefio Gal. in eo tamea varim, qttod erithrodano mi eius arborisputat.qua in refalli Auic.potuit,vtno~
ipfttm coparet,phu vero Gal.Dehis tameagens Serap. firiquimannam Calabram rorem ejfearbitrantnr. Ex
primumeadetn affert qux. Diqfcor.de oxmyrxine,pofi his ergo patet infirmum effe recetiorum argumentum y
etiam qua de carpefio. Gal. qu.t res in Serapionem oes quo antiquorum faccbarum rorem effecontedmt. Iilnd
excitauit,turpi,vt aiunt,crrore agrefiem myrtum cum autem animaduerfione boc in loco digitum , cur in ele-
carpefio confmdentem.Ceterum,borum pace,non igno ffarij huius confeEiione vtraq; &fuccharum, & mel
rauit Serap.differre ab oximyrfine carpefium: quinpo veniant.Si enim ut Tfjcolam quoq; „4lex.docet,mellis
ftremo locofcribens,neq; Diofc.egiffe de cubebts, neq; in medicamentis componendistriplex efl vfm,confer-
Gal.de myrtho agrefii,dijferre hxc inuicem innuit,fed uandi,absiergendi,&condiendi, conferuat autemfic-
eodem tamen nomine nitcupari,quod apud jlrabes for- citatepr&ferttm fua qua aduerfatur pntredini,& icn~
v tore
O

mesv^ de electariis
tore qui ambientis aeris aditnm excludit, abflergit ea- E fit vt alia coquendi ratio mihi magis arrideat,in dupli-
dem ficcitate,condit dulcifapore > cuiusgratiaprtfla- ci vafe quod balneum maria vocant. vfufq; ea efl Gal.
re,<£y alia multapotefl, qua in lib. Can. Mefatqui ea- inarteriacti cuiufdam compofitione 7. de compo. med.
dem commodaprtettatfaccarum,feruarepoteft ficcita per ioca.hoc autempaffo fi mel excoquaa,emergitpri
te,& lentore fuo, abflergere ficcitate, condirefapore mo fere feruore quicquid illi fordium inefl, ac detra-
dulci, Cur ergo vtrunque hic <? nonne alterum fatisfa- £ia ea fj>uma,tampurum id remanet vt nullam alidjpu
ciat? J.imt nonnulli inuifcandi ratione addifaccarum, mam regerat, aut aliam operam defideret. longepra- Cap ,,
nempe quum ad difcutiendos flatm hoc paretur medi- fiat hic dcjpumandi modusfuperiori, & elegantia, &
eamentum, addito faccaro, diutim hxrere ventriculo facilitate: fed maioris etiam is medicimz efl vfus,quah
ob illius lentorem. Mquinon minm lentum melputo. do neque velutiin fuperiori vtaffetur atque amarefcat
atq;,quummulta ab hoceodefcriptorepro difcutiedis pericidum efl,neq; utacriuseuadat: fcdfuamellistem
flatibus defcribantur medicamenta, cur no in omnibus perie nihilum immutata forde omni expurgatur,& fer
tamen faccarum affumitur ? jLrbitror ergo condimcn- uandis rebns quarum gratia excoquitur, redditurpra-
tipotimgratia ipfim adijci,fuauim enim efl melle.jLt flanti/Jimum.His ita conflitutis quia Mef.de certa mel-
cur non folum faccarum fatisfacit ? Quia melabfter- lis menfura in hocele£iariorecipiendanihil firmiaf-
git magis. fert,fed quodfatis efl affumi tantum iubet,ambigut fe-
Miu^. Miua parandx modos quinque defcribet hic p plajiarijquantum mellis affmiendum, & certam dari
author diflinc. 6. Hic vero non alia quam aromatica normampoftulant. Id autemhic dubitandi anfamprm-
vfurpanda efl ex authorispnefcripto, quanquam in ea bet quod eoru quos in medicina veluti duces fequimur,
conficienda multa veniunt, quainhocitidem eleda- nullus certam unquam menfuram prtfcripfit. quin,fi
rio ajfumuntur. eorum inftitutum Jpeffes, nonnunquam mellis quadru-
Mclljs de(pumati,<?£c. Mellis vfus in medicina ad- plum, collato,fcilicetjpeciebus melle ajfumunt, vtin-
modum esifrequens,fednon vno tantum modovf rrpa- diamofcho duki, & Thilonio ex inuentione propria
tur.f£pitfme coUum,interdum etiam crudum admitti- Mef.quandoq; triplum,ut in Triphera magna Auic.in-
tur Mef. in confeff. de mofcho,& in cardiacis medica- terdum tantundem, vtin hierapicra nonnunquam fieri
mcntis ^Auicen. crudum fere affimit, in cateris de- idem Auic.teftatur-.aliquandoetiamfexcuplum ,vtin
fyumatum. arbitror ea in cardiacis poninon importu- diacydonite purgatorio Mef.dift. 3. in quo binisJpecie-
ne quteflatm mediocriterpariunt,quod Jpiritus vitales rum vncijs mellis lib. 1 adiungi obferuabis,fucco cydo-
flatm ipfi excitant, ac velutialacriores reddunt ,pro- niorum excepto.Hxc ergo quum itafe habeant,nonmi~'
pterea crudum inijs mel fedpurijjimum tamen atque rumfi torqueturpharmaccpcei atq; hac in re htfxtant.
ignis expers quod virgineum vocant accipitur.ln cete- C&terum fi in tanta difcordia nobis quoq; periclitari li-
ris, prxfertim flatuum difcujforijs dejpumatum qu&- ceat,de elctfarijsprimum omnium itaputo diflinguen-
ritur. coUione etiim quiiqmd ftatuofum aut cereum il- dum. flntnepurgatoria annon . Quibus.n. expurgandi
li inefl feponitnr. jlt veromellis coquendi ac dejpu- G vis inefl,ficutimaioriexbibenturpericulo,ita & maio
tnadi ratio non eadem esi vbi craffum atq; vbi liquidu rt folent conflrui artificio. non expurgant,fiper-
parare oportet medicamentum. vbi crajfum futurum pendas,ex tam multis eiufdem vfus inttrdum conftant,
eflperfe coquitur,vbiliquidum,aqua,vinum, acetuni, ytfortuito congeftapotius videantur quacofilio,quan-
antherbacem aliquisfuccus addifoletprofcopo medi- quam,& in ijs componendi ratio atq; ars non dcest. ita
cidiuerfo.T ^unc quando eledarij conficiedigratia mel equidem in f heriaca , Mithridatica antidoto, & aliis
dejpumatum expofcit Mef.atq; coquendum idper fe ne idgenus. Contra vero in purgatorijsfia doffo viro jint
que aliud tmrnifcendu?>i ,quo pa£lofieri hoc debeatpau cor.ftrucia, artijicium flatim elucetmirum . vnius ete-
tis dicam. Quiamelignc mtdto immodiceejferuefcit, nim aut alteriusfimplicis medicamentia£iio quum fit,
exundat atque incendij periculum incurrit ,propterea id autem bafim vocant,cstera qux adduntur nihtl affe-
Vafi amplo autareo,&flanno :llito,aut quod longe me runtpreter bajis illius cafligationem.Ergo,quum arti-
lius eft lapideo,tales autem lebctes. Italia ad coquinas ficio careant eleftaria qux nonpurgant,jipurgantibus
vfurpat,aut lateritio quod fit vitro incruflattim, inij- comparentur,ficuti in nonpurgantibus parum interefl
ciendum purijjimum mel. admouendus vero letiiffimus plus mellis addas aut minus,ita in purgatorijs plurimu
ignis.vbiferuere, & extumefcere incipit, aliqni aqutt refert. Depurgantibus igiturprimum,vtagamus,in ijs
exiguum invjciunt,quatn,finon multaJit, non improbo: ■ illud (latim , atq; ante omniafpettandum puto, quid in
euanefcit enim quepauca ejiparuo negotio.tu vero aut H ipfis fit cutus vi humorum fiateduffio. fit ne vnum aut
ignem fubtrahes,aut vas fuftolles:&moxfedatopau, plura:foluentia intelligo,de lenientibus enimpoflea.ln
lum tumore dejpumabis.admouebis autem rurfum igni Vas, atque quum rurfum ejferuefcit idem ages quod prius, ac id fepius repetes quoitfq; purior jpuma appa- reat,& mel crajfefcat.hic enim erit co ffionisfinis.nem peexpcSiandum hic non eft, fl abfq-, humore incoxeris, ~vt mel Jpumam non regerat, quando ea etiam trigefies detraffa altafcmper emergitJpnma.Hocpaffo ergo de jpumandum mel quod in crafjiora medicameta efl vfur pandum.prxflatq; hic vtabfque humore omni mel co- quas ,qudd diutiusferuantur, & fitum nunquam cotra- hunt qua alieni humons expertia funt. Sed hic etia nifi pharmacoptsus diligentifjimus jit idpericuli imminet, nemelfupra moium excoquatnr atq; amarefcat. Quo
memoriam autem reuocanda, aut exMef pctenda fu- prema eorum menfura qua expurgent,quam recepto iii inmedicinam vfudofim vocant. J-dbxcetiam,fumma. ele£iarij dofis ab authore prafcripta perpendeda efl.ac idflatuendum, tot dofium cumulim explere totum ele- ftarium oportere, quot.dofes fuerant eorum fimpli- cium dquibus inhoc purgandivis emanat. His itain- telleffis, atque toto cleciartj pondere itapofito ,fimul fupputanda ea omniafunt, ex quibus eleftarium confi- cifcribunt,fpe£iandumq; quantum defit, vt defidera- tumpondus expleant. slc tanttim mellis,fimodo adiun- gi mel debet,deejfe,& addi oporterepronunciabis.Sed exemplo rempatefacio. Sit diaphamcum Mef. parart*
dum

LIBER
dum m c['MmdlU eertumpondm non pnefcribitur.^in- tc amnia jpcffare oportet,qu& ftmplicia hic fint, d qui- bm in hoc eleSariupurgatoria vts deriuat. deprebcn- des autem duo,turbitb ac famonium. videdum eflfeor fum quanamhorim fnprema fitdofis. Atq; turbith ait Mef.lib• ftrapl. exiberiadracb.i. ad duas, atque adeo f tmma eius dofis du& erunt drachmx. aff.imit autem in boc eleffario dracbmas eius trigintaquinque:erunt er- go dofesturbitb ipfiu« decem,&feptem cum dimidia. pro quibmponns decem, & oElo dofes. id enimparum refert. yidenda deinceps efifupremafcammonij dofts: ea ex libn> fimpl.duodecim eft granorum :atq; ideo fin guladracbma quinxs explet dofes. inboc igitur ele- iiario quodfcammonij recipit drac.duodecim,fexagin ta erunt. lufdem dofes. qua-s fi fupputabis cum decem, <f? offo turbitb dofibm,colliges fimplicium foluentium dojes in diapbcenico Mefuc ejfe in vniuerfum o[lo fupra f fptuaginta. In totidem ergo totum etiam diuidi cletia rium vbi confetlum erit,pr<edicabis. Mqui eiu-s dofim aba ".reis iij ad 7. acproptereafummam dofim effe de- cc-m dracbmarum curn dimidia Mcffcibit. pronuncian dum ergo totum eleffarium idponhis o£to, &feptua- gintadofium vtexpleat oportere,acq; adeo vnciarum fore vnk'.sfhpra nonaginta.His itapofitis,fupputanda fruuio.v.nia finit, &piilueres, eir reliqita quaautbor enumsratfit.asprebedefq; explerefummam drachma- ruru ducaitcrkm, ■:? duarutnfnpraquinquaginta, boc ejif.revnciarum vigmtio3o . Tunc vero fi quantum ab v,:>:us vigmti ctlo aa onam fupra nonaginta deeii, id?(l vnciM t res, &jexagiutafitppleueris addito mel- le,co reda£i:im erit eledarium,v:ex authorispr.tficri pto dracbmx !iw detern cum dimiiia, idefi aurei fie- ptempojint t<to exiberi id q«od tamein robttliioribus crit corporil.As ojJenandum.Hoic ergo ejfiet in compo• Jitisfioiuentib s,meu qnide.n fententia,oi>feruanda nor ma, ~>bi certa m :lliS m •nftra ab eorum autnoribm non prefiribit tr Sed ,jr inlenientibus compofitis fitmtlem tj ioq; legem non importunam exuumo.nempe vbiad- notaris q tot fmt fimplicium aluum fiubducentiu. dofies, <2- quo itidem pondcre totum exbibeatur eleciarium : tunc etiamfiipputati-s, ejrfpeciebus, & cetens qua ab autboreponuntur, videlnsfiatim quantum mellis adij- cerc fiit oportunum Q^ odfi quis non qu.idrare normam banc compofitisficriptorum medicametis ajfierat; quan do fi ea fiupputes,meilis interdum pius,interdum minut ajjlimitur quam b<ec reguladoceat: non equidemdijfite m:tr:neq; illorum tamenfiormulds improbamm, quum liceat cuiq-, vt libet medicamenta conftntere, modo ne inijsexibendis modura excedat:at vbi certurn mellis tion efi prxf cr:pL:/m pondns, nttllafn arbitror certiorem bacdaripoffienormam quam qnisfieq-iat/.r. Cojiatpro- fclco vulgatain/epla fi orum cofiuetudinem, quatribus puhier>:m vncijs mellis. lib. l.generattm adijchmtur, nuUa aut ratione,autautboritatefiulciri.quddo ji ratio- nem quiiras,nihii in promptti babeat pr&tcr dtamofichi exemplum.autboricas vero contra docet,interdum tri- plum,qua:v\oquefexcKpluni, aliquando etiam tanttai- dem mellis ajjimi, exempio T ripberA magna ^Luicen. dyacydonit.es, ac hierajimpiicis.Quin(1 modo ai.tbori- tas atque exemplum fequendum ejfict in purganttbus pro exemplo diamofichum non esi vfurpandum, quod notipurgat,fedpotius dyacydonite iilud purgatorium. atque adco prudentius agi videretur,fi in purgantibus binxptduerum vncix,ad libr.meliis vnam adderentur.
V R I M V S- 87
.A Eji ergo vulgata ea lex inconflans,fi & rationem qu$- rxs,& autborttatem.Torro veterum alutd etiam fuif- fie confilium animaduerto. optajfe enim poti:.s viden- tur,vt melle addito eletiarmrn mediocrem confieque- retur confijientiam, neq; plus iujto crajjius effet aut li~ quidius.lta Gal.interdum coquendnm mei docet, vt ne manus inquinet: Ita & Mefi. in biera Hermetis adden- diAn ait mel quantitate quafiatma^a fed incerta ad- modum b<£c quoq; lex videtur,quando pulueres ex qui bus elefiarium,aiij bumorisplurimum, aitjparum exu gunt,atq; eleffaria aliquapraterpuiueres,fiuccosquo- que, vjr Liquores aiios reciptunt,id quod fieplafiartj con- fiLium de meLlis menfura, non mediocriter perptrbet, nifii Longo vfu certam mellis menfuram obfieruarit,qua medicamentm,nequedif{iuat, nequeplus iujio craffie- ficat. llLud certe peritiores pharmacopcei aduertijie at- B quevfulongo obferuajfe tejiantur, tribus generatim puluerum vncijs vnci mellis libra comijiis eleffarium ■ mediocrem afjequi confijlentiam, rcietiis interea fiuc- cis,lacrymis,gummi,JruSiibus,pinguibus,,atquealijs omnibus,qux in pnluerem redigi nonpoffunt, reicftoq; etiamfiaccaro, & rebuscaterisqu<c ieuihumoris mo- mento dififluunt, qualiapenidia:; b<cc vero omnianeq; in meiiis, neque in puluerum fierieponuntur: fed feor- fum,j>aratis reliquis ,fuopondere ab autboribuspr<c- fcripto ajfumuntur. V erurn, vt dicebam, quum neque ratio vlla,neq:ie certa authoritns huic confiuetudini a- fiipuletur,nonfkciie ego quidem illiaffentiar, quum de purgantibus agitur medicamentis. fiectts quum de altjs qu<e purgandi vires non babetit. in ifs enim non tan- tum tnterefiplus meiiis autpuluerumfumas, a qttibus nontantumpericuli imminet,autnox<e, & ipfis, nofira q etiamfententia,vulgata confiuetudoperbeile quadrat, fiue addaspro vna mellis libra duas puluerum vncias m'flaic,tres verobyeme,vtaiiquifiactedum cenfent:fi- ite etiamquouis annitempore eadem pares mcnfura. H<ec ergo demellismeufiura vniuerfie jintdiffa. Quod fi non melie, fied fiaccaro medicamentum conficere fit animus: tuncfimolLius eleciarium uelis, eadern ratio- ne,& menfura faccarum qua mel, vfurpandt-m puto ; dijiinguendumque eodcm pa£io purgatoriumne jit, an non. inpurgatorus emm a regula hic d nobis tradita no tuto dtjcedere vllum puto. quum in non purgatorijs vnlgata tamen conjitetudo fattsfiaciat .fiecus fifolidius medicamentum velis: tunc vero no eieffariu amplius, fed quia m morfuLos effingifolet, morfulietiann.omine mncupatur. btc autem fat eritfi vnampulueris vncta aut drachmasfex hbrxfaican vnt adijciasfed tunc li- j) qmres ,fi qui inparando ex fjfidem jfeciebi.s eleffario jiunendi crant, prctercundiJunt: veiutyjn eLeciario de quo modo agiturpr<etermttieda efjet miua.alioqui vix aut uc vix quidem fiolidefiferet. Jttque b<ecfiatis.
Expendendg nunc effientfimpLicium,& rerttm ohttt qu£ inboc eletiarium de aromatibus veniunt fhcttlta- tes,confierendxq, ijs quas toti eLetiario afylef.Afcribun tur vires. Sed egeret res b(c Longiori animaduerfione : pr<efertim fi quts cur tot addantur,rationem pojiularet. 1'dud ergo nunc dixifiefialis e(io,nontemcre Mefiuem ta multiplex ex boc medicametoprgfi.iium polLtceri,cor- roborandi ventricult & cord.s, cr dificutiendt fiatus. quando ji fingulaperpendas, ea eiufimoai viribtts infi- gnicer poLLent.poterant vcro etianfyauciora fimpliaa tdemprnjtarcfunt.n.exhis uouullaearundern protji.s facuitatUfatq; adeo afiumpto vno pr&terraitu alidpo-
terant.

M £ S V AE D E
itrant.V ernm ficuti, & in theriaca atq; antidotis illis -magniSyVitio vertendum non eft, quod p lura affumati- tur,quddo tame panciorapojjent fatisfacere, ita in hoc *tq;. altjs non efl ut paucioribm agipoffc quijpiam con- tcndat reddmtur certe plurium vfuum qu<e plura reci- piunt quam qiMpauciora.prxfertim quodinfunt fmgu- lispreter rebus manifcflas qualitates ,mnate ill^fonm, tx quib. fingulis fmgul$,ac mirte proprietates emanat. <rx quibm demum commijlis, ac fermentato , rt aiunt, eleciario peculiaris formaalia infurgit d prioribus for mis varia:earum tamenomnmm vires fuo vclutifinu <*mplexa>& longe quam illee fmgulg admirabilior.
M E S V E.
Lectarivm ex Gemmis ad fri- gidos affc&us cerebri, cordis, ventri- culi, hepatis, vtcri, efficaciflimum: nam melancholicos finecaufa ma- nifefta triftes,timidos,folitarios iuuaf,exhilarat, ad mores probos inuitat. cmendatcordis tre- morem,iyncopen, ventriculum afrigida intcm perieimbecillum roborat,& coclione tum eius, tuna hcpatis meliorereddita, corpus bene colo- ratum,& odoratum cfficit. ob id lumptum Re- gibus,& magnatibus magis in vfu eft.
Accipit vero margaritarum albarum drac- i masf duas:faphiri,hyacinthi,lardinis, granato- **• rum,fniaragdi fragnientorum, ana drac. vnam & dimidiam, zcdoarix, doronici, corticumci- tri, macis, feminis f ozymi caryophvllati, ana mch ' drac.ij.coralli ru b r i ,cledr i ,i i mat u ra: eboris,ana drac.vnius partes duas:ben a\bi, & rubri, caryo- phyllorum zingiber.piperislongi, lpica;nardi, folij ,croci,cardamomi,ana drach. vnam,trochi fcorumdiarodon, ligni aloes, ana drach. quin- que,cinnamomi,galang£ezurumbet,ana, drac. vnam,& d/midiam: auri argcnti foliorum, ana t retmu- aurci dimidium: mofchibonidrach. dimidia,
ambra: drach. duas. Conficc cum melle embli-
bctAnr.iij.
# u »! m Z* cato,& | mcllc rofato colato,ana, J vel etiam fac
1'7!"' «d c ^ aro r °f ato fi lolidum facturus es, non molle. Atsji." Paturabaureifemiffeadaureumvnumcuma- qua buglolTi,& virio odoro.
CHRI. DRaesens clcdari nm habeturinvfu,fubdiuer i fis tamc farmis: quia nonulli eo aliquando vtun tur reitiouendo aromata calida, aliquando etiam ni- hil remouendo nec addendo. Primo vtuntur pro fe- t>ricitaribuSj& in caufa caJida,Secundo modo in cau fa frigida, & valet ad ea, qua: fcribuntur in rextu. & dicitur ele£tarium degemmis a gemmis in ipfo in- trantibus, & dominantur gcmma; lapides precio/i. Vnum hic notabimus pro euitatione cnmfdamerro- ris,ftre ab osnnibus aromatarijs commiili. Eft enim, quod zurumberh cum h, & zurumbet fine h repcri- fur fcriptum apud bonos authores. & elt zurumbeth perh fcriptum radix fimilis cypero eandem habens virtnrem hcut, & zedoari a. Sed zurumbet fine h eft illud,quoddicit Serapio exipeciebus fcilicetodorife ris in virture fua fimile caffie hgne?,& cubebis,quod etiamponitur, v^ult Poilidoniuslococinnamomi, & i ftud zurumbet intellexit hic Mef & non ali ud,fi- ttiilc zedoarit^.propter qiiod errant aromata tij ponen
ELECTARIIS
E tes loco zurumbet radice illam rotundam,fed meli its facerent poncndoloco zurumbct caffia ligneam, vel cubebas in codem pondere , vt fctis patet per Serap. cui magis cridendum eit,quam multis alijs.
NEc hoc in tabernis inuenimr , alioqui, & eo pof- m a NA. iunt carere hommes. Gemmis enim in antidotis no iunt vfi antiqui:nec ego libenrer v tonliqiiidem, qus eiscontntisad tonfortandum vi: ?Et fi quaetiam fit,bo nas per£ringereoporteret,non ramenusquibufdam vti, quibus nulia prxteiquam colons cum veris gemnus conformitas. Similiter argenti>& auri folia non nili ad decorem,& oftentationem puto conducere. IvlARGARiTAs .)Non in totu fperno,ficuti-Coralium. Hyacinthi .)Auicennaprimapartelib. ^.exeo, &. granaramedicamentum parat .SARDiNis .jSardinum lapidem eum puto,qui nunc Corneolus dicitur.
Z edoari a. Radixnuncvulgonota,antiquis,velin- p cognita,vel (ub alio nomine icripta. Doronici.) Doro- mcum vocant etiam antiquis non notum. alfelenienisck .)Ideft ,OcimUm.CARABE.) SUC- cinum latinedicitur.BEEN album& rubrum.)Radices de quibus Arabes,olim ex Armeniaferebantur,nuncin Italia inuenti,fed,vel alix,vel non a:qua- bona:,HE v l.) Cardomomi (pecies,FoLii.)£t hoc caremus:Gr^ci nia Iabathrum vocant. T rochisci diaihodon.)Hoium copofitionem habes infra. G al ancje.) R adix,vt nunc notiflima,itaprifcisignora.Zurumbet.Satisnon coiiat. apud Arabes.Quidam faciat fpeciem Zedoaria:, aliqui arborem,vt videripoteft^pucl Serap. Amcen. herbam.
A m b r a.) Kes noua,qua non tanti lacio quan ti sftima- tur.Medici poft GaL Ambar vocant,dequa latius infc- rius agam,vbi Diambii deciarabo:ficuci, & de moicho in diainufcho. Svccvm embJicoru.) C um recentes ha bere no valeamus,poterunr qui parare v oluennr, ex fic- . cis,bene vinovel aqua ■;Mccra:/s, fuccLimexprimere,
G e l s n i abin .)Roiaceu vei mel,vel iaccharu inteliige.
o
SIc parandum cft hoc eleftanim ad frigidos diftarum paruum 5 y L V. aftcclus falubri:,adcalidos vcro,& cuni fcbrc connuiftos abli. us aromatibus componcndum eft,niii detur,rt lib. 1 1.mech: vinu cAlidum odorum tenuium partium in fyntopeenamoimfebre,
&abile flaua ftomachum mordeiitc vbi . J : cc : ,&ipiritibus ob tenuitatem,corporis rantate,,. i^dleniultumnu.iatis fitlyn- cope,vti nec vinum tenue, fic nccjiiehccelcciarium cpnuemt,nifi ablatis aromatibus.Rarum eftin taberms,&li gemimsiiis fncul- tas aliqua diclis partibus roborandis apta iniit opcimx gemma: funt leiuganda:,non fragmenta, & ra/ur.c <juaxtam veris gemmis folo colore affines, & earum.vel purgamentum, vei ii gionuntur in terra,& aluntur gemmsmetallorummodo (vt chynuftts pla- cet) gemmarum fulit velutrudimentum a natura excoli cxptum, nondutn abiolutum. Quair.msautem hosgemniarum ptilueres Gra:ci veteres 11011 /iimp/erint:tamer, eileefhcaces Arabum expe- rientia probauitnec a Cr^coruni placitis abhcrret,cum etiam 111- tegmm ia/pidem virideijvc regione ftomadu appenfum,robora- reipfum affirmet Gal.lib.9. fimpl. & margarita:, & corallium vi. ribus non ob/curis valent.Auri vero, & argenti folia,an ad decorc pj addantur tantum,& fumptum, oftentationemque, an vires pw:re- rea aliquas medicamento,vt Mefues vult,aiterant,docui in iimpli- cibus.zurumbeth a zedoaria hic leparat: idcudeiideretur zedoa- ria: 1II1 facultate fimilis duplum eft mifcendum.Cum emblicas re centes habere non poiliimus, quaru fucco pulueree\cipias,vt qui- dam legunt,(vt in fimplicibus diftum eft, & poft in conditis) ex ficcisvino, vel aqua probe maceratis fuccum exprime: I d elefta- riumficcum, & puluere Parrhiiijs hodtf (eruatur : joiefta tamen cum faccharo inaquabugloiIi(cui infufeiint myrabolaniemi>li cs)foluto percoqui in formam iiccam,& iiccariin offas quadran. gulas.vel rhomboides,vu qim meile in clcftarium molle.
£ b a r v m margaritarum. Margaritas ^q^j- quanquam aceto refciutas P^omanus olim r luxus in conuima traduxit,"PLinio anthore lib. 9 antamcn in medicinm vfum etiam ' tunc,vei antea venfrint,non corfiat. Fuere ea ^Arabi- bus inter cardiaca medicameta repofitg.acpoffnnt cer- tefuificcitateputredine amoiiri, atq ; adeo,quod aiw.t
*4rabes,

LIBER P R I M V S- ss
Arabes,Vitales friritus illujlrare,qnumpuriores rema A minejeplastjsh& quinq; v'eniuntgemmt,faphv-us,hyx
neantfpiritus putridis vaporibus refecatis,&reficca- cynthus,fardonius,granata,fmaragdus. adduntur vero
tis. fed afcribunt ijs etiam occulta in venenapoteftatis eiiam corallia, & margantte,fed duo h&c ^emmce non
nonnibil,quod non ajpernantur qui natura vires non dc- funt. In his autem deligendis confulendi gemmarij pert
rident.Earum ortus,nunc ex Indiarum kitlorijs latepa tifjimi, quanquam etiam illud maxime ambi*o quid na
tet.Qmbuseadem ornamentigratiaexpetuntur, quce- fardinis voce intelligendum fit,an corneola vtManar.
runtur candore ,magnitudine, orbe, Uuore ,acpondere- quum ex jllberto conftet differrehxc inter fe, qui de
excellentes.in medicina fztisfhaunt candidiffim&,gra- corneola, &fardine veluti diuerfts agit rebus : quid
uiffim&,&qugnullumpajfeartificium.in vjs equide quc itemprogranatafit vfurpandum, an vulgaris grana-
muliebrisornatus gratia perforantur,pr&cipua pars ta,ancarbmculus quem vulgo rubinum vocant, efl.n.
aufertur,intima fcilicet,& qux veluti illius eft centru. vt ait Mbertus, carbunculiJpeciesgranata. At vero,
ob id non negligenda eorum obferuatio qui non perfo- vt ingenue dicam,quanquam ineffe admirabiles gemis
ratas petunt.Torrd quu ad. medicinx vfumfoleant mar vires verifimile eff: no multi tamefortajfe detrimenti
garitx lapideo mortario teri, & porphyritide tabula meiicinsfuturum eft fi & earum vfus omittatur, id
leuigari,dum teruntur autem, acleuigantur ex morta- quod fiper me liceat^ego profelto femper confuluerim.
riotabulavecorradi etianonnihilnecefefit:longepr& quando,&vix fitri poteftquinqu&xre , &marmore
flare arbitrorfi aceto autlimomm acido potius refol- B etiamporphyritidefunt duriores,terendo ac leuigando
uatur.vt enim in has ita refolutas nihil fordium cadit; mris aut marmorisfecumaliquid non ferant. &fuppe-
ita & acctum,& limonum acidm illefuccm opportu- tit ampliffimafiirpium atq; aliarum rerum copia,qui-
nmplerunq; in cardiacis eft affettibw: atque, ft forte bus vtipro antidotislicet. Vmm hic de fappbiro om-
importunus, addito liquore alio pro medici fcopo, & mittendum non efi quum Tlin.lib. 3 7.aurcispmBis no c Jp . 9 ,
eSt 'undi,& auferri eius visomnispoteft, &prxterea ■ tari illumfcribit,nonerraretamen aut cum cyaneo la-
igneautfole extrahiquicquid bumoris incfl paruo li- pide fappbyrum confundere .fienim eos confulas qui-
cet negotio: vt vna margaritarum fubfiatia remaneat. bus gemmaspoiiendi eft cura,priufquampohantur,in-
Fragmentorum. Gemmarumvfum in medicinain effeilliaureailla interdumpun6taintelliges. - Cap.17».
cordis affc&ibus, &vbi veneniaitt peftilentijs vittj - Zcodoarix.Zeodoariam vocat Serap.hb.Simpl.
quidpiam ineft,J.rabesprobant.muititamen cx recen- rumbetb,& radiccm cffe aitfigura arijiolocbu rotim-
tioribusnonprobant,quod ijs Gracinon fint vfi in anti- d&,colore autem?ingiktris .h&c fere, <jr Auic.de Zeo-
dotis.Cur autem & quopa£lo cordib$cprofunt?Anfor doaria verbafaciens.2.Can.Atrurfum idem Serap.aLi cip.y^j.
te denfando,acadftringendo('funt.n.velutiluturnj ar- bi%iirumbctharboremlibanimontiseffe dicit;additq;
cent a. corde noxios vapores;Atqui qiu ita denf.int, du alia queVaulusde Axnabo lib.5.& Auic.de ^arnabo. ap.iji.
cbftruEiionesfaciunt, putredinem quoque maioremfa- Scribit deinceps de•^urumbeth Auic. & radicem cffe
ciunt.&multis adftringendi vis maiorinefl quamgem q ait cypero fimHem,qua & fiatus difcutiat, & vim alij
viis,qu£ in bunc tame vfum non veniunt .Anfortc quia, ac c&parum halitum emendet ,&ad alia multa vtilis
infigniter exiccant,&ficcitate putredini obfiftunt? At fit. Agitpoflremo etiam de ^eduarfeu ■^edar Auicen. cap.74f.
fumexlonge eft quamgemme ficcior,quiinhunc vfum atq; idem effe dicit ex Diofc.quod Algeduarfer.Atque
non cadit. T^eq; venenum omnc deficcando curaride- adeo res iufigniter efi intricata. Sed extricabiturpau-
bet,quod fit etiam ex ficcitate,vt quod ex dipfade: & cis.Zurumbeth primum Serapionis idem efl quod Aui-
exfrigiditate vt ab opio :&ex calore ut ab euphorbio: cenna ^edoaria feu gieduar,vt Bellunenfis vertit:atq-,
dr exbumiditate vtferddfungis ,funt.n. hi nibilaliud id collata vtriufq; hiftoriaplane docet. Secundum ve-
quam mucus:&exfecmdisqualitatibus,puta ab arfe- ro Serapionis/jrjmmbethfPauli Arnabo eft, & Auic.
nico quod corrodendo agit:&ex terttjs, vtdcantbari- ^arnabum. buic enim afcribit Serap. qu& Taulus Qto
dibus,&lepore marino:&apropnctatc fnbftanti£,vt Jirnabo,& fubdit arborem ejfe Libani montis, ac reli—
<1 regulo. C&tcrum ad b<ec. Gemmis antidoti loco vfos qua,qu& de ^arnabo Auic. De^urumbetb vero Auic.
fuiffe veteres Diofc.ty Gal. confiat tefiimonio ,fappbi- & eiufdem ^edarfeu ?eduar,nihil Serap. Sed h.tc nul
rum epotum ad iUum fcorpionis comendantium.ea ve- Liasautpauci funt vfus: llludmultifi quid ■^cdoaria,
ro in cordis affeftibus, quanquam manifefiis interdum quid ^urumbct,quidArnabo,quid ^eduarftt, intelliga
qualitatibus opemferrepojfunt exficcando : ob obfcu- mus.Trofe£io quum ^edoarice nomine nobilis ea radix
ra-i tamen pr&fertim proprietates folent vfurpari, ^ vfuueniat ^ingiberi non diffimilis,digitali craffitudine,
ijuas illisineffe non negent Graci, lajpidi atque alijs odore iocundo,faporeacri & fubamaro,colorefere bu
idgenus occultas vires interdum afcribentes. quare xeo: hanc nosquia ariftolochice injiar rotunda non eft t
etiam it}peftiferis, & cardiacis ajfc£tibus promifcue non ejfe Auic.aut Serap.%edoariato,fed Auic.eiufdem
omnibus ab Arabibus longa experieutia edo£lis affu- ^urumbetb putabamus.quam fcilicet radicem effe cy-
tnuntur, non ficcitatis aut mamfesix vllius qualitatis peri ait,& vini,allij,ac caparu halitum emendare. ob-
gratia,fedob occultas vires. Atquopa£io,dices? vbi feruare fcilicet quotidieeft, vulgatamhanc^edoaria,
htz contufix ac in tenuiffimum illum poliinem dedu£l& vini,allij,ac cteparum balitusgratiaexpeti,ne de vte-
funt,vires adhuc inejfe illispoffunt a proprietatc * Di- ri fiatibus quicquam dicam, quos ea valenter difcuti
cam,quopa£lo,& lapis cyaneus,&purgatoria alia vt experimur.quas dotes omnesfuo ^urumbeth. Auic. a-
lib. can. vniuerf. diximus, expurgandi tamen vipol- fcrWit. Confirmabat autem fententiam hanc nofiram y
lent,ita & hcts agere,a ratione non ejfe alienum.lta au qnod Mauritano idiomate vulgarem hanc ^edoariam
fem, & quod obijcitur, has dum obftruunt putredinem s nunc etiam xurwmbeth vocari audiebamus. Cceterum
quoqne augcre,nonputo ejfe neceffarium fficuti & bo- dum b<ec perpendcrem, occurreretq; dum hanc radice
lns armena longe quam hce vifcidionieq; obftruit neq-, tra£lo,rotunda illa radixrfuam ^eduarice admiftam lo-
pjuredinem affert maiorem .Torro fiagmentorum no- rypedemfeu ^oppam Vocant,bac rurfum dum intueor,
deprebendo

mesvae d e electariis
dtprebendo longam, & vulgatam ■^edoariam lortpe- E non colorefolumfedfubflantU crajjitudine, denfttatt,
dis huius ejfe appendicem:neq; hasfapore,colore,odo duritie, drproceritate. cvaffioresfunt rubri, minusni-
te aut re alia differre. hoc ingenuefhteor me a priori gri,& his minus albi.rubri denfijfimi, nigri minus, albi
opinione,kadimouit,ut vulgarem ^edoariam ego qui- rari,& fpongU injiar intm caui ac a latcribus forami-
dem legitimam ab jLuic.K? Serapi.defcriptam pro cer nulenti.duriores rubri,minus duri albi, his rurfum mi-
to habeam:fed rotundum iUud capitukm,^edoari(,lon nus nigri.proceriores nigri qui cubitum etiam fuperat y
gam vero appendicem,xurumbeth vocabulo veluti di rubri breuiores,&his inferiores albi. qu£ omnia differ
uerfam remfuijfe ab Auic.mcupatamjgnarofcilicet, re hos fpecie innunt.De coralli ortuplura Tlin.lib. 3 2. Cay.ii
ex qiiali nam planta aut regione eiufmodi radix pro- Verum an mollisJitpriusquam colligatur, an baccas
ueniret, quod nunc quoq; pojl tot nouos inuentos orbes proferat,commodiori fortajje loco alias. audio certe
ignoratur. T^eq; obftare illudputo quod ■^edoaria ea fecus fe habere. Tfunc quodad hunc locumpertinet,
loripcs adiunffa Longa appendice ari(iolochi<c rotundg quteftione dignum puto, an corallus in medicamenta
fimtlisnon fit, quando feorfum injpeffa qualis fcilicet vfurpandm, vrendus fit,vel terendus. Tlinius equi-
flerunque ad nos fertur, & ^iuic.puto, ac Serapionis dem ad tormina, & vefic£ calculum vrit,& vbi foris
tempejiate ajferebatur, arijlolochiajaciem habet. Ex admouet etiam vrit. nojiri tamen terunt acporphyri-
hisprimum quidem illud Jequi arbitror, quum in jira- tide lapide Uuigant. fed cuiufnam authoritate terant
bumprafcriptionibws^edoaria, &%urumbeth eodem ^ nonfat fcio. Satius vero ipfe arbitrorvjio vti,quali
ftpe loco expetantur,non aliud tamen quam vulgatam vfos veteres docemur. quamuis ipftus etiam Tlinij te-
^edoariam cum longam tum loripidem ejfe ajfumen- Jiimonio difficile vratur.
dam. dein vero etiamvulgatam curcumam non ejfe, Limatura» eboris. Qui vero ebore carerenos putat
quod aliqui fuJpicantur^Auic. ^urumbetb. neque enim longe fnUmturV idere eji Venetijs elephantum dentes
curcumafmtentem halitum emendat, neque infignem JrequentiJfime, interdum tricubitdles, ex quibtts pe%i-
illum croceum coloremfuerat*Auic.pr&termiJfurus.Vi nes,&alia multa conjiciunt. vt proptereafeplaftarijs
deturautem curcuma cyperipotinsIndieffejpeciesde laborandum nonfit, vtverumeburinueniant. Eboris
qtta Diofc.nempe,&^ingiberis effigiem ita pr.tfert,vt fcobe,quam limaturam vocant,vfus eji Diofc.ad redu-
nihil magis,& maducata amaro fapore efl,& ea tenu- uias:an tamen ore ajfumpferint veteres,non coflat.Vfi
iora coria depilantur ac croci coloreinficiuntur,quibns ^Arabes funtpaffxm, & exhibentnunc ad albas mulie-
manicce fiunt,quas chirothecas vocant,atqueadeo cro- rum fluxiones multi fuccejfu non prorjus irrito. & vi*
ci,&pfilothri vim reddit. Sane, qtiodfuperefl, quid certe illi aflringens d Diofc.afcribitur,cuius fortegra-
Grxcis ^edoaria ftt dicemm in cojii hifloria quid Tau- tia in hoc eleffario d Mefue recipitur,ob ventriculi, &
liarnabo, & ^iuicen.^arnabum, quiditemjluic. %e- cordisrobur, eligendaautem fcobesexquam albijjimo
duar fhteor ego certe ignorare. illud vero fatis conflat ebore, & tunc deradenda quando vti efl animus. Uui-
fhlli eos, qui jLrnaho Tauli aut -^edoariam, aut Vn- G ganda tamen in porphyritide tabulapriufquam vtarc.
guenti ejfe jpeciemputat,aut qui vulgarem■^edoariam Sane autcm vritur noflra tempeflateebur, &proJpo-
jluic .7eduar efle exiflimant. dio vfurpatur dpharmacopceis multis.Sed neque quoi
Alfcleniemich. ocymum caryophyllatum intepre- veterum vllus vsio eo fit vfus,noui:neque quis posie-
tantur.Verum quu ocymijpecies tres colat ltalia,maxi riorum vrendum docuerit hattenus deprehendi.
tnum, medium, minimum, quodnam caryopbyllatum Been albi,& rixbri. Been album,& rubrum,vt fcri«
ftt, ambigitur. jLtque alij minimum ejfe aiunt, vulgo pftmus alias,dum in jluic .meditaremur,vulgatas Ca-
bafilicogentile .altj maximum. T^obis minimum ca- rotas albas,& nigras cffefufpicor.Hishic quoque vt-e
ryophylli odorem parum certe refert, maximum vero rer,quod legitimm planta appareant.
ci^rumpotius quam caryophyllumredolet,mintmum Auri&argenti. jLuro,&argento jLrabesvimcor
tamen illud caryophyllati nomine intelligi pro certo roborandi cordis exfubJiantU proprietate afcribunt,
babemus, quando maximum ipfemetautorpaulopo$t prafertim auro.vtex Serap. videre eji, & ex^Auic.z.
citratum vocat,vbi de Diamofcho. Can. & lib.de virib.cordis.Sed miras Chymiflx vires
Cova.Wot\im.Corallumpropmajfeveteresadinter- aurotribuunttuendce vit&,&producendx. vt quofdam
nos ajfeffus aliquos docemur ex Diofc.adfanguinis re- ego norim, qui potabile nuncupatum aurum putarint
ieftiones,ad vrinxdifficuitatem,& lienem ipfum com- morbisomnibus aduerfari. Quanqua vero non refpon-
mendante,& ex Gal.j.decomp.med.per loca.Arabes Hdet largepromiffioni euentus,longatamen experientia
vero etiam ad venena traduxeruntnon Jruflrato euen- objeruajfe videntur jLrabes, cor, auri deuoratopulue-
tu.adquem vfum, & Diofc. in Grccco Matthiolicodice re,muniri,&viresfumere.Deridenttamennonulli, &
■vfurpat.Commendatur in cordis affeftibm prafertim. incoSile ejfe ipfum clamant,contumax,ut ab innato n&
exiccando equidemputrefcentes abfumere vaporespo flro calore fuperetur,atq; adeo ineptu,vtpr<tflet,qua il
tefl,acpr<eterea non abfq; occulta vi innatum calorem li afcributur. T^os vero,ineptum certe illud fatebimur
iuuare, quod vel ex eo perfuademur, quod Jiomacho vt alat,non tamen ut in corpus agat medicameti inflar.
admotum eius dolorem (vt aiuntJ leuat,& coClionem quis autem ignorat medicamenta non euinci ,fed cotra
procurat.]\ubri tantum,&nigri meminit Diofc.fed jpe qitam aiimenta euincere*M vero quibus auro atq; ar-
£iatur,& candidus. Sint vero tres hi diuerfarunUpe- gento vti in medicina e(i animus,abflinendii ab adulte-
cierum,ob Brafauoli viri grauijfmi obferuationWquis rato,& chymiflarum capitella experto,quado vix fie-
ambigat:is enim eademplanta album, & nigrum, & ripotefl quin ex calcbantho, atq; idgenus alijs ex quo
rtibrum ac nigrumJpeQaffe affimat. Sed vere, fiue id capitellum,aliquid vitij contrahat. V bi autepuriffinii
veluti natur<eftt lufus,qu£ diuerfarum jpecierum funt, delegeris,auttenuijfima limula corradendum, terenda
conitmgentis: fiue vnius ejfe putes Jpecici immaturi autedeincepspropbyritidie intabulafcobes:aut, quod
tantirn ac matwi ratione differentes, diflinguuntur bi commodijjmum efl,foliat9 vteris,in tenmjjimasfcili-
eet

ConfeEfio alchermes. f Seta tm- £fa ex cher-
\ drach.cl.
^ dnrfeni.
"f lap. laz^ Loni pp> drach. xij. babent ali-* qui ex vet. cod. fic & iilf. jimp %
cet lametttis dtdlo, fuale ad inaurandum traducitur, quod (jr hic autbor expofcit.
Meile emblicorum. Manar.fuccum legit.fed vuL- gata leffio verior. vtitur enimfrequenter melle embli corum Mefin bocgenere medicamentorum. Eius con- ficiendi modusnon aliundefumendus, quam ex ipfomet Mef& lib.fimpl. vbi de emblicis,& hoc lib.dtst.^.ubi d? c nditis. appellat autem emblicorum nutritionem. Quod vero parat Rjjafis, quum chebulos quoque reci- piat, non esl mcl emblicorurn. Huius mellis loco vfur- pari potefl non incommode faccbarum emblicorum, qui conditi Venetias ex Syrta quotidie afferuntur.
Geleniabin. Geleniabin ex rofa, mel efi,autfaccha. rum,in quo condita fit rofa. violatum in quo viola.K^o faciunt ex authoris pr&fcripto, qui mel rofaceum vul- gare ex rofarum infufo hicfumunt,fed ex tota rofapa- randum,quo pa£lo&fxccbaru,quod docetlib.yyiuic. tracl.j.faccharwm vero rofaceum hoc loco opportunu, quodex MefiiA fit inflituto diftin.4.. Horum ergo alte- rum,aut mel autfaccharum ex autborisprfcepto per- colandim } & quod efflnxerite colo, vfurpandim.
M E S V E.
LscTARivMex Granis tin&orijs ad cordis palpicationem,(vncopcm, mentis alieriationem, leu defipien-
 tiam, moerofem fine caufa manife-
fta. lacuitates cnimnoftrum corpusdilpenfan- tes mirifice roborat. Accipit f ierici fucco grano rum tinctoriorum recenter tin&i libram vnam, fuccipomorum dulcium,& aquse rofarum,ana libram vnam,& dimidiam, vigintiquatuor ho- ris maceran d a m, d ei nde pauliiper his incoquen dam,donec liquores ifti rubean t.Qups exprelfo, & abiedo ferico coque cum facchari optimi f li bra vna,& dimidiaad mcllis craftitudinem 5 ab igne depofitis, fed adhuccalentibus mifceam- brx crudx minutim concife drach.iiij.quali- quata, inijce pulucrcm fequentem, ligni aloes crudi, t cinnamomi craill, ana drach. vi. f Japi- dis cyanei loti,& preparati,matgaritarum alba- rum, ana drach.ij. auri boni foliorum drachm. vnam, mofchi laudatiflimi fcrupulum vnum. Datur ab aiueo vno ad aur.ii.&dimidium.
LIBER PRIMVs.
MAN. TN hacquoque nunquam iaftarem pecunias,nam ne que in ienco vocato,neque 111 cocco,vel baphico, vel ciiermes nuncupaco, agnokovimnificoftnngentem : colorisque rubn ratione, la;dcre potius videtur cor qua iuuarc,ipiritus, & fanguinem trahendo, propter fimili- tudinem. Cyanei vero ratione, vomicum, & feceiTum citabit,quod pra- exigua eius quantitate perficere no va- lens,lxdetmagis,quam iuuabit. A lgssgves .)DefipientiamvocantArabes. S etam ) ]36by x laune dr. Darfeni.jCinnamomi genusintellexit.
IN iimplicibus eadcm h.tc compofitio in lapide cyaneo a Me- fux dcfcnbitur, ponderibus errore iibrjnorum non param de. prauatii. Efficacimma multorum ctiam Regum ac Reginariun in Gai/i.1 te/limonio eft probata, maxime, m quibus, vel longo murbo fc/Hs,& iam moribundis, vel ab cdreualc!centibus,na:ur3 langust: euam fi quibufdammaxime lmprotari audiam dicen» trbuscoccum bapbicam foluidftnngere,& luo colorcrubro fan- guinem,& fpiritu iimilitudinis ratione magis ad fc diftrahere , Sc dii1ipare,quam cogendo iirmare: prctcrca lapidem cyaneum vo. mitu,& deieftionepurgatorium naturam turbarc tantum, & hu- morcs melanchoJrcos cxagitare ob quanutatcm tamexigua non
SYLV.
A vacuare.Qu* obie<ftio momenu non eftmaioris:quimderh'abaf baroin eledtano pra'cedenti, vtrumqueenim largiore,copia iuin- ptum^ft purgatorium :parciorc vero.alia fuafubftanua roborat, purgatnce lmbecilla ne mouet quidem eorpus, vef antillum.Ra- twnabilius obijcerent, h^cpurgatona.cum lnfcnoradiintob pau- citatem, veru in humorem eum.qucm attraJiere nata funr. Sed ld verum cft.vbi fola fumuntur, 11011 calligata ahoriun hanc noxam proiiibcntiu millione./ii *»x*S» /3«?«Sy, ldclt ex granis tin&oris dici poteft. Sericumautem rufum, & crudu tuigitur lucco ex gra- nis un<5i:orijs reccntiHimis extracto ; id triduo /Tccatum macera- tur vno die aqua: rofarum folius lib.tnbus, vel aqua; rolarum, 8c fuccipomorum dulcium,ana Iib.vna, &dimidia,caifadumq; mo dice in vafe duplici Jauatur, cxprimitur, exprelliis liquor cum lac- chart lib.vna, & dimidiapcrcoquituradmcllis crailitiem. aufer- turigni,&calido adduntur, qua:Mcfucs docet.Sicciunidcmme. dicamentumvfurpari hodic vidco.
SEx ae. Sericumlatinisaloco,exquoalias.Seres rn$7" enim Indu Orientalis vrbis antiquijfima, a qua in B yniuerfumorbem fericaopera ferebantur. ^ivermi- cuiis quos bombyces vocant ,j]>onte in arboribm nullo cultuconficiebatur,vt & nunc inTaprobanareferente Lodomco l\om.&in Calabria Italix,vt altj ajjirmant. Sed longe melins fericum, quod cultum fenfit. Hocfn- menduminmedicinxvfum. TSfeque *utem fericafila, quit interdum fumi vidimm,opportuna funt: fed ipfi~ metfoUiculi deligendi probatijfimi, nullumpajji arttfi- cium,detra£la externa,&. mterna veluti aranea^ de traCio vermiculo priufquam fponte vel vi intereat. ex eo enim vtputredinis aliquid fericum cotrahat,necejfe puto.Seddejericiuiribmplura^iuic. lib.de virib.cor* dis, &plura Serap. Commendatur ad ajjeffim cordis , & ad alia multa. Sunt tamen hac de recontrouerfix. jLcpnmum decim temperamento, quod^Arabes caii- dum,&ficcumjkciunt ordine primo.Contraperfuadet ratio interfrigida reponendum, quando bombycis ali- ^ mentum morifuntfolta, qu&frigida. Vtiturpr&tereci Mef hoc in loco Jerico injecio ex cocco: jlt contra ,
^Auic.ne infeUo vtamur,interdicit. ^idde quodManar. qu£ vis in Jerico aut cocco nifi afiringenst Sed,& colo- ris rubri ratione Udi ab his potius quam iuuari cor vi- detur,dumfpiritns,&fanguis trahuntur ob fimilitudi- nem.Verum ad h<ec,pancis.De teperamento,ac de mo- rifolijs an fintfrigida non coftat.anta.ra equidem funt, quofapore indicari calorfs nonnihilfolet.fed neq; id re fert,quando d bombyce deuorata, in alimentum eiufde ammalculitemperamento proximum vt vertanturne- cejfe efl, quod an calidum fit vel frigidum ignoramus . constat tamen animalia caloris baberenon minimum~ At bombyces certurn, efl non mori tantum,fed &ficus folijs alijvt m ^iegypto,&Syria. nos vero vefci cimis vrticx. vidimus.quarealimentivniusgratia frigidafe ^ rico temperiesafcribi nonpotefl.Quod vero ^Auic.infc £tum coLorenon admittat,de eo inteUigendum quod co- quendo inficitur,vtin veflium vjitmfierijolet. id enim vriturferi. at crudum expetit ^Auic .non co£lum. qua- le fctltcet, & Mef. tnfici entm potefl,pr£terquam co~ quatur.quod quidequopa£lofiat, mox explicabo. t^uc quodde ferici , & cocci viribus Manard.obi)cit,vt tlli . fatisfaciam.efto vt aflringant tantum.at quanti vfm in cordis corroboratione funt aftringentia i Sed non idfo- lum, verum etiam exiccant, & alta pojfunt multa to- tim fubsiantia proprietate, quanorunt jlrabeslon- ga obferuatione. T^eque vero quanquam rubrarum rerum injpe£lio jpiricus ac fanguinem potefl concita- re, ingefium tamen rubrum aliquid idem fhcit. ridiculum enim hoc efl, ac fi ineffe fanguini, & jpi- Mefua. CL ritibus

Cap.l,
MESVvE de electariis
ritibus videndifenfum, & de vifts iudicandi rationem E parandi buius ratione opportitnu eji, vt dicamus. Mcf.
quis dicaf. Atque,ad quampartem attra&io h&ctquii lib.ftmpl.teredum atq; abluendit trigefies docet. Diof.
txea. nox£ ? Si vbi quis fericum, & coccum ajfumat yri ait vt cbalcitide, & lauari vt cadmiam quopaffo
4td ventriculum commeare fanguinem, &Jpintm di~ aut vratur cbalcitis, & cadmia abluatur docet lib. 5. & a c p a p , 1 '.
cas, proderit forte id cordi, dum refrigerijprxbet oc~ Sed longe nobilius eft artificiu quo bodieparaturbic ia
taftonem, & ventriculo dum illius eorum concurfu pis.quico interdu redigiturpulcbritudinis acpuritatis
fouetur calor: ft ad cor potm concurrant, vitalisiti- pifturegratia,vt auro ipfoquadruplofitpciofior.Vri-
dem calor intenditur, id quod corporis adauget robur. turfittili vafe(crucibuM vocantjvtfittile cadeat.tunc
Sed de bac re fatis. T^unc quod ad Jericum pertinet in va-s aliud in quo bumam fit lociu recens autacetum
quo inmedicina eflvtendum, vbi coccttm delegeris, inuertitur. fitq;bac tationefriabile. jLbluitur debinc
de quo mox, probatijf mum, contufumque maceraue- frigida,&pura aqua. atq; cxiccatu teritur otneo mor-
ris fontana aqita, aut q:tod magis placet ,fiillatitia ex tario,& tabulapropbyritide ad leuorem: paratoq;ex
boragine aut meliffa; vbietiam tantijper efferbuerit, mafiice terebintbiaa,colvpbonia, &propoiipaflillo fo
vt eius vis in aquam tranfmigrarit: folliculi tunc 0- lidiori,& qui no diffiuat,totus in pafiillu colligitur la- ptimc antea expurgati, & in minimas partes dijfecii pis.tu inietta in lateritiafcutella ampiiorevitro incru
in calidum id decottum inijciendi, & macerandi, vt slatam tepida aqua, paftillus qttoque in eandem intjci-
coccicolorem probe fufcipiant: quodfcrdbiduifitjpa- F tur,& manu parumper traflatur. rurfwm affufa in alia
cio. Extrahendi autem tunc nediuturnamora putre- fcutellamtepida aha,atq;pertra£latoineade,vtpnus
fcant,& expreffi dcftccandi nonad folem. Sedro- pattillo, ad tertiam fcutellam, & quarta, & detn.ceps
get aliquis ad inficiendttm coco fericum quantum coc- ft libet ad decima redis. acferuata ftngulis in Jcutellis
ci, & aqux fumendum ? Id Mef. non docet. ft tamen aqua in quibuspafiillu tra£iajli,videbtsfubjtdcre cya-
infeftorum exemplum fequamur, folent 11 pro ftngula neu lapidepu riorem inprtma,minuspurum tnfecunda
fericilibra, cocci vnctas tres aut quatuor in id aqu& ac tertia,& deinceps vitima,cxtera.n.fordcs qug lapi
macerare, vtaqua immerfum fericum digitorum qua- dt inerant, pafiillo tnharcnt. Effunditur tu inclinato Le-
tttor menficra exuperet. Satisjhcere verohocin loco uiter vafeJingulo,aqua,&quodfubfedit colIigitur,de-
eadempoteH ratio.fed mea quidem fententia, prafta- ficcatur,& feruatur.Tulcbermta b&c esi abluendi, &
bit coccum liberalms fumi.ita enim eim colore,& vi~ paradi huius lapidisratio,quafequipbarmaccpceos ve
ribus fericum magis faturabitur, &prxfiantius red- lim:neq-enim ijs afictiripoJJum,qui marmorea tabulx.
detur medicamentum. tritu itafordidu inpafiillos cofingut.C&teru dignu ani-
Chermes. Cbcrmes ^Arabum idemeffe cttm tin&o- maduerfione hic ejt, an rette Cyaneus lapis in ho.nc an-
rio cocco de quo Diofcor. nulli dubium, qui expenderit tiilotu recipiatur,qu<£ no purgandi,fed roborddi cordis
qu&Serap de cbermes. Hoc Tlinioetiamadnotante, gratiaparatur.Quu n exigtta ftteius lapidisportio,et
lib. 16. ab ilice ac quercws jpecie producitur vulgato G minor quam qpojjit expurgare: turbari eo ventre opor
aquifolio arbori fimillimo, & videre certe quotidie eji tet atq; adeo cor potius ojjcndi.quaiuuari, V eru Ma-
V enetijs cum cocco foliolaJpinis horrida qualia aqui- nardo b&c obijcicnfi dandum, lapidcm cyanctt ea men-
folio, & glandes quercinisJimiles, & earum calycu- fura ajfumptii qua tion cxpurgat,ventremfubuerfuru ,
los. Vulgo grana nmcupatur ,& adlaneaac ferica nifi cajhgaretur.at cafiigatur hic multorum aromatum
inficienda operafummo efiprecio . Sedalindnmc in acceffione,vtpropterea perturbarenullo pattopojjit:
eundem vfum venit ab jlrabum Chcrmes longe diuer- pr&fiare aute infita proprietate cordi auxtiiumpojjit.
fum, idem tamen apud vidgus fonitum nomen. C ra- Illud etia hic quarendu de buius lapidis menfura, an.
num efl feu vcrim mum -adnajcens ad radices pimpi- dracb.xij.fumendx vt in lib.Jimpl.an dux, vthocloco
nella illius quam cum aceto 'prima menfa Italia vfur- in omnibusferepafiim codicibus iegitur.ludtcio noftro
pat, coccoplus minusve crajfum, fed oblongum,tranf- quum lib. jimpl. fapientes quojdd eius dracb. viij.vni
uerftm Slriatum ,purpuretm,&purpureo bumoreple antidoti Ltbroi adiunxijje afferatinftgnicum auxilio ad
num. boc menfe ferd lulio ineunte erutis pimpinelhz ajfeffus melancbolicos, & ad eorum imitationem ipfe
radictbns colbgitur, & aceto inefpergitur, vel butyro quoq; fuum boc paret: fubeffc hoc in loco errorem ar-
aut aliquaaiiapittguedineinmgitur,&exiccatw.id- bitrandum, &drach.xij. pro duabusreponendum.
tpue protinus. ftenim prorogetur, cumradicum,tum Amhracrudae minutim,&c . Imprefiicodicesfere
huius colleftio, enafciaiunt cortice reh&o inani, & pj omnes habent drach.fex,&paulo poft lignialoes crtt-
nullins vjus ,animalcula quedam alata cimicifimilia, di,& darfcni ana drach.ittj.fed legedit ambra drach.
euolantia, breuis tamen vUa . Sed, & vbi exiccatum iitj Ltgni aloes,& darfeni,ana drach.fex.Itafcilicet in
efi idgranum, cimicisnigrioris fhciem quadam babet, lib.fimpl. & in imprejfo Mediol. ac manufcriptis om-
fed comprejjius efl, intumefcit autem ft in calida aqua nibus Legttur Dignu aute animaduerftone cfi quod am-
maceraueris,& ftijpfms recetisfiguram refumit,quod bra cruda expofcit, & in calidu mel inijci iubet vtdif-
eos docetfalli quianimalcula ipftm effeputant. Qup foLuatur. Eji etia cotla ambra?jtc,quid intcrefi,dijjbl~
• Jtalia vtitur,prxfertimcxoccidentalibusIndis,vtau- uatur necalore anterendo? Cur in eLettario degetnmis
dio,affertur. Sed, & inHetruria, & Vmbria colligitur & fequetttibmantidotis decruda ambraaiiteius Lique
probatijfimum, pujithm tamen. Sane autem quod ad faclione nthil? Sane de ambra cruda neq; hic alibi,ne-
hunc locnmfacit,errantquivulgatnm hoc chermesin quealiusqttodipfe obferuarim: atq; adeo fujpicari Li~
boc eleciarto fumunt,quod non norunt veteres ftue Gr& cet crudx vocepro grifex vocabuLo irrepftjfe :deligut
ci, fvte .Arabes.neque aliud hicfumendum quam,quod .n.jluic.&noftrigrifea, ft tame crud.-t Legendu Jit,ca
granam vocantjatinorum coccum,& ipftffimum Mau uet Mefine ambrafiumas q extrahedi odorisgratia Li-
ritanorum cbermes. quori calido alicuiimmerfafucrit, q forte eius teporis
Lapidis lazuli. De hocfupra lib.ftmpl.Hic de pr<c- unguetarijs mos erat,ut et de xiloaloe„pbatifiimd.ergo
deligit,

LIBER PRIMVS- 90
delifit ,aqu<t odor artificio non fitexiYattut. Qitod A tem Indus efi agallochns y vt in Indi& Commentanjs Ltt
autem liquefhciat, non terat; non parum certeinter• efl, vt ne eim odor difflnat, qui terendo rnagis euane- fcit. Sed, boc ad ambr& dclctlum facere arbitror, vteam fcilicet deligas qua i.qucfcat,talisautempin- gitis eft qiu vetuftatem nonfenfit. qiuc enim arida feu ob xtatem feu aiia qnauis de caufi, non fucileli- quefcit. ne interea illud quoque fiieam, admoneri nos, *vtpurejjimamdeligamm, cui nibil fitpcrmiflum,adul terari enim foletgypfo, vt monet jluic. & xiloalocs fcobe atque arborum mofco vt Jlgricola. ac quA eiuf- modi cst non prompte liquefcit. Ob bas ergofortaffe caufas crudam ambram ut calido in melle dijjbluas iit bet,quod quanquam in eleUario degemmis ac alijsfe- quentibus non repetit,memori? tamenpbarmacopbao tenendum est in omnibm, in quibm prxfertim multum ambr£ aflumitur, neqne enim fiprobatijjima efl fhci- le teritnr, ob lentorem. Teritamen itidernpotefl cum atijs aromatk, & faccaro ftcnti etiam mofcbus : fed mmm fhcile ,fi, vt dixi, probatiffima efl .Tunc ve- rononfiatimtota puluerum maffa addenda, fedpau- latim, & induflriHterendo commifcenda.atque in ca- lidnm mel, non calidijjimnm tamen, ne ambra, atque alia '.dgenuspingnia rurfum coeant,omnia mijcien- da,& rudicnla agitanda, vt cxaffiffimc permijceatur.
M E S V E.
c m /,ct;, Lectarivm xyloaloes morbos
4) n t n o t t 1 »V "s i_**i ^ S '• * " 1 ' 1 _ " /"* •
Xiioalaes.
cordis, ventriculi, hepatis frigidos lauat, &partes lpias roborat. Ob id cordis paipitationem, fyncopen fanat, exhilarat, codlionemiuuat,acinde,&
do.F^m.qui in Taprobana oritur ,prmstantijfmus, Ca- iarnpat vocatur : Jecundo precio efl Loban: tertio Bo- chor. Calarapat raanu tratiatum miro odorefragrat, quare iltius studiojijjimi ,& auro opulentifmi Indire- gespro delicifs babent,quoJit,ut raro ad nos eius quid- quam ajfcratur. Qho vutgo vtimurfloban effe credidc- rim, qucmjcilicet ex flumine quodaarripi Liut.I\om. ait. At vero quid crudi agattochi nuncupatione bic Mef. velit,quum digtadleni ur interfe recentiores, ex- ponamquod fentio. jtgallocbi ortus nataies atque bi- fioria fuit fuperiori xtatc quantum conieciari poJJU- mus incerta, & longe quam noflro tempore obfcurior. hinc ex deliciarum bortisf paradifum vocantjillum ad uchi maiores noftri exiflimarunt. hinc etiam, quia ra- ro eius arboris quidpiarn ad nos affertur, cuins extima B Juperficies exefa carie aut limo non fit obdu&a; ema- naffe illud videtur quod Serapion, & Simeon Setbi de eoprodidere. confuefle fcilicet Indos, excifos eius arbo ris rarnos muitopuiuere obruere cociliandi odorisgra tia,quo quandm incorruptum efl,caret,utSethi ait;aup delibrandi caufa vt Serap. Sunt aute h<e iudicio noftro Jhbul£,quando paradyfi quidem locus ignoratur: rece tem autem agallocbum rationi confentaneum eji odora tiffimum effe: quibus inflrumentis ex arboribus ab- fcindutur rami,ijs etia delibraripoffunt.alioqui certe „ quod tato fuperuacaneo bumore vs affluat qui conatum humorem obruat,vt aiunt, aut quod tantns cortici infit lentor cuius gratia ferro detrahi nonpojjit, adduci non pojfunt vt creda.blinc ergo ob incertam xiloatoes biflo ria ac ob probatijjimipenuria,iiiius atatis homines va ria fufpicatos fuiJfe,proptereaq-,,ad quosforte exigua.
odore fuohalitum ons commcndat. Accipit C
A Ai nW/iv»*' (TVsi + i /-» r\ a r r\ /'r n rtrr* ,1A /3-vt CTinrn st!! /1 n
autcni ligni alocscrudi, rofarum rub. anadra- chm.viij. caryophyllotum, lpica; nardi, macis, nucis mofchatas, gailix molcata:,cubcba:, car- damomi vtriufque, maftiches, cinnamomi, cy- peri, fchoenuanthus, zedoarix, behen albi, & rub.folij, ferici crudi,margaritarum,coralli rub. fuccini, citri corticum, & foliorum, ozimica- vetu* ryopiivilati, t fifymbcii aquatici,mentha:iicce,
'rf f/imtofu j ..... . *
pipenslongi, zingibens, ana drach.in;.ambra: drachm.i. &s. mofch. icrip. vnum.excipemellc eriiblicarum , & nnua aromatizata. Datur a drach.i. ad drach.iij.
dit fampfii cbt.
MAN.
D . ...
Icus.Auicenna Carpclion,ic (ic clfcnc felluca: quidarn q quateputamen ejinoflratis; fecunda tenuiretis mstar,
tn ( V i-.Uil.' «1 QV/ \ irM 11 f to IV» mi ' / * ._ j_7 J. A ^
E cubebis non conftant inter fe Arabcs, nam Se- rapion putaui: effe oxvmyrfinem, tk fic cflct Ru
di odoris gratia aecocia,& adulterata exiftimajje, ac crudi exquiredi dihgentidinualuifle etidexiflimarim. Ojie qnidefl ita fe babent,crudi agatlocbi nuncupatio- ne eu qui ignis vim expertus non fit,inteiligi aMef.& 1stJc.Myrepf.erit arbitrandum. In agaltocbi tamen de leciu noftra tempeflate qua multi, & crajjijjimi eius ar boris,rami ducentaru etid libraru podus cqudtes adue- huntur,vbi grauifjirnus, odoratifiimufq; agallocbus oc currerit,de adulterio,aut elixatione mbilveredu erit.
Macis,nucis mofchata?. t^iicis mofcatA, & macis crtus,vt ex Indix Commentartjs tegere efl, in Bandan feu vt alij Bachian est Molucbarum.jlrbor efl fi plan- t<£, & foliorum imaginem Jpeffes, nojirx regi& nuci iion di/Jimilis, quanquam altj perftci fhctem liiiafcri- bunt. frucius tripiici tunica obducitur, extima craffa
non femina. Quibus veronunc vtimur, feminaaroma tica lunr/qua: fans kic congrucre videntur.
S -Q_y i n a n x i.) Floris viddicet lchaeni. Afferuntur autem nunc nc,'. Hores,fed ipih abfque Honbus planta. M i v a .) Excotoneorum lucco confeCta, dequain- fcrius.
C 0 S T T ^ ° N 1 a ' oes criidi. ^Agaltocbum, & Xiloaloen ' .fL-/vocantdequo Diofcor.iib.l. Torro quum decem httius differentias eJTe dicat Symeon Setbi, fortaffe oieaflrum l{hodinm quodpro agoltocbo fuperiorifecu- cuto vfurpabatur inter eas erat. qtix tarnen res, vt vt fe habeat, probatiffimm agatlochm, Indm efi. quum enimceter&Jpccies ficerebro fufflantur ,propter dul- c-edinem, vt ait Setbi ,pediculos gignant , folm Indus obfni acrimoniam eorttm ortumprohibet Triplex an-
quam macim vocant quem bicauthor expojcit, tertia tejiacea, qualisetiam nojiris inefl putamine amoto. in hacintruditurnux qux mofchata vocatur,a mofcbi odo rc.Feruntur ad nos integr» Jaccbaro conditx nostrati- bus duplo interdum crafliorcs,fttauiflim% aute,&odo~ ratifiimA. Exbis eorti opinio excluditur, quimacm nu. cis buiusflorem ajjerunt, debifc : ntern quidem prirno, fi-utluvero maturefcente coeuntem, co,Ura enim ratio docet dehifcere ittum quu maiurefatob Jiccitate opor- tcre aliorum exempio: prxterquam quod biflori&jides iilis refragatur.Errare etiqm coflatqui macin ^Arabu, macerem Gr&corum putant.efl enim vtdiximus macis nucis mofcbat£,macer vero nonfrudusJed magnx, cu~ itifdam radicis cortex, vt T J lin. lib.%. atque iite etiam craffus vt teflatur Diofc. quare,& jLuic. quu 1 alifajht
2 ea

MESVAE DE-ELECTARIIS
et omnia afcribat qu& Diofc.fuo macheriydc macipo- E cap.de melancJiclia,multopr$ftantioriftoetiam Mcfc.tp.dc m«.
fica diuerfo agit loco. Fuere tamenanteSerapioneqni de hac quoq-, re ambigerent, vt ex eim bifioriapatet.
Squinanthi. luncumodoratim vocatDiofc.Gale- nm-7.de comp. med.per loc. iuncum odoratum rotun- dum. Qutimdehoc diffentiant peritiores atatis noftra ksrbarijyfi retle tamen intueare, vulgare fquinathum ipfijfimm efl odoratm iuncm de quo Diofc.Tbeor.Tli. atq; alij quanquam enim calami facie refert dum crre bris d radice nodis infurgit, circumueflientibm vt in arundinc foliolis,quod tamen iis includitur non cfi cauu vt inarundine ,fed folidum iuncimodo,quod eosrcfcl let quihunc ipfum calamum aromaticum cffc prodide- re.'K[eq; vero cappiUamentaearadicumradiccseffe arbitror,quibm veteres vtebantur, inodor.t enim funt Cr infipidtC ,fed crajjior ille cjl caudex cui culrni infi-
lancholu : aha Mef. & Nicolaoex Gal.(quo tamen hb. noiViiini legi)citata :a!ia deniqueNicolao Salermtano vliis frcquens Hic verodefcripta,quanquam in vlii non lit,tamenad ea, yux polli- cetureftefficax :horum omnium loco freguentiusvfuefteleCi. lxtif cans Conciliatoris differentia 19 6.
CA r d a m o m i. Cardamomi hifioriam tam COST. angusteac varie traflarunt omnes ,vt quidhoc fit adhuc ambigantperitiores. Serapion cardamenum id vocat quod Diofcor.caraamomum, cardamomi vo- ce aliud intelligens. Tlinm lib. 12. quatuor facit car-. Op.ij. damomi genera, ^Arabes duo maim, & minm; ac praterea etiam de heylmentionem faciunt,quodter- tia cardamomi Jpeciesvidetur. Vfnrpatur nunc qnod granum paradyfi, & melegettam vocant quanquam id etiam verum effe cardamomum negant. 'Hos in
eap.7. eap.S.
dent: qnem frcquentervident qui iuncurn frequenter F * arn i ntr ' cat arenihilcerti pollicemur. Vulgatumta- tra&ant. httc pars cjt odore , & Japore injigni veluti etiam caulis ipfe medim qui foliohs arcie contegitur, nifi modo vetujiate contabuerit.Floreshuius iuncifre- quentiffime nos vidimm qnalesfere habet cyperm,de- ciduos, odorc, &fapore curn folijspari,quamuis nun- quam rofe odorem fenferimm, idquod in recenti for- taffe tantum obferuatur. C£tera qu£ obftare huicvi- dentur opinioni Mattlnolm refellit.
Sy/imbrij. Duplex ftfymbrium, campefire,& aqua ticiim.de campcstri hic menthx, araulo intelligit, quod rurfum duplex ex Theoph.6 de bift.plat.& 5 .de cauf. pl.fyluejtre,& fatiuum.illud defcribit Diofco.& rcpe- rit Mattbiolus in valle jtnania. hoc habemus pajfim tncnthx facie odore, ac fap.ore tamproximum,vtnihil fupra,fed foliatamen ilii rotimdiora, crijpa,ferrela-
rnen cardamomum nihilfortajfe obsiat, quo minm le- gitimum cenfeamm, dc quo Graci fi enim cardamo- mum femen esl, vt ex Damocrate cotligitur carmine de Theriaca; cstque album vt ex Taulo: & follicu- lo includitur, yt ex Galeno 2. de antid. vbi detrahen- dum ait folliculum. atqui h&c omnia in vulgari funt cardamomo. ^At obijciuntnon cfie acre, non amarum, nonfrattu contumax,non caput fcriens, qiiatin eo no- taA Diofcord. optat. Ego vero, quanquam non femen folum,fed etiamfolliculm,quod femenincludit ,de- fcribitura Diofcor. (conueniunt emm hdt voccs ,plc- nitm ,occlufum , fraffum,nunfemini,fed folliculoj vt tamen ha,s notas femini concedam conuenire, ficuti, quod e.-vs habetprobatijjimum effe cardamomum affir- marim,ita quod ijs caret non (iatim negarim ejfe legi-
El. /aritu-
tCHI.
nuginofa, & acrimonia atque odor longe acutior quam G gfiwum. fed ,fi c&tera confentiant, cardamomum ef-
fe dicam ,fed minmplrobatum . Ita ergo vulgari no- firo,fmon acre ejt, non amarum, nonfraffu contumax, non caput feriens, deeffe optimi nota/S dicerem, non ejfe tamen legitimum ac verum affirmare non aufim . vctufiate enim, imo cceli fotique conditione, qua alias effe folcnt pr&flantijjimo odore ac fapore, & fub$idt;a dnnori,inodora infipida friabilia euadere quotidiana docernur experientia. ^Lt vulgato cardamomoneque odor nec acrimonia prorfus defunt: amarorem vero abefic non mirum, qua in optimo, & recenti leuis ejfe folet.fubamarum enim cfi Diofco.At non efifratiu co- ttmax.Tlinius quod maxrmc laudatur, acutis angidis , contumaxfricanti effc ait: atq; adeo non friatu,fed fricatudifficile quod optimum efifacit,id quod in angu loritm acuticm,vt ita dicam, referendum eji fricantis
inmentha. Degencrat bocneglecto cultuinmentham odore,jj>ecie vero quafi in calamintem, vt Theoph. 2. decauj'.plant. quem acmulatur Tlin.lib.\g. rcffc illc quidem Theopbr. vtputo,mentum afiequu.tus.
M E S V E.
L ectarivm Ixtificans Hamechfi- li; Zaccharixad affe&us cordis, ven- tricull, hepatis, quas pattcs etiam roborat. palpitationem cordis cme-
MAN.
dat,valenter exhilarat,codioncm iuuat, proin- deque oris, & corporis reliqui odorcm com- mcndat, colorcmque viuidumfacit. Accipit vero rofarum, ligni alocs, ana drach.vj. macis, nucismofcatc,galliemolcate,cardamomivtri-
ufquc,ana drach.i/.cinnamomi,croci,anadrac. manusofjendcntem.non temerc ergoJujpicariquupoj- ij.&fcmiffcvperi. drac.v. caryophyl.maftiches, feteffemendum inDiofco. Sedefttamen vulgarecar- lpicx nardi,a(ari,ana drach.jij.Excipe melle em blicarum, aromatiza mofchi grams xv.Datur a drach.i.ad drach.ii/.
Hj E c compofitio fatis con fei rc vidctur ad ea, cjuar laudatur, & nihileft in ea obfcuri pritcr duo car- damomi genera, qua:etfi,vtquomodonpudantiquos vocentur,neiciamusjtamen eaquibus vulgovtimur,
6c pcr fe bona /unt, & fatishic congrucntia. Aliam eiufdem lstificantis compofitionem habesabipfomet Mefuecap. de Melancholia, aRaze, & Nicolao, Sc alijs. Fertur, & alia fub Gal. nominc,quam tamen non- dum apud illum legi.
5TL V.
jEtificans compoftio hax apud Ra(im(quemHa- mech filui s Zaccharia; vocatum cjuida volunt)e(t lib. j.conti- neatiSj <jmb;iidam tamen miitatis: alia eidem lib.,9. ad Ahiunli
L
dam omumfraVtu etiam contumax, fi digitis ac denti- bits,non autcmferreo piftillo experiaris.CMcritm , vt hxcfc habeant,pro cardamomo, & hetyhic expetito , acpro maiori,& minori,quod interdumexpofcmt,non aliud quamvulgatum,fapore tamenatque odorema->• ximeprxftans ejt affumendum.
M E S V E.
L e c t a r 1 v m cx Citro, cor» & ventriculum roborat , coftio- ncm iuuat, oris halitumcommen- dat, flatus crafios difllpat. Acci-- pit autcm corticum citri aur. xx. caryophyL aloes, cinnamomi, macis, gaiang^e r
ana
ligni

L I B £ R PRIMVS.
91
ihdfJh',. ^ na drach.ij.catdomomijzingibcris,anadrach. A retfubflancia,tam promptum pituitagcnerandzejjet
i. mofchi drachm.v. melle excipitur. Datur ad vnc.v.
M A N. T) L a c e t mihi hoc commixtum, cui fi apponcrc- X mrcitracondita>/uauise0et,necminusvtUe. GalakgX - Eft Radixnunc notiffima,quain ,yc fupraquoqucdidlum eft, apud Gra:cosnondum cuiden terinueni.
SYLV. T N vfunoneft, fed corter citrifaccharotumliquiHo, tum fic- JL co condctiis, id cordis , & ventriculi robur, & coilionem pro- biorcm diligcntcr manditur pcr fe, vel alijsmiftus :odoreenim aromauco, & calore mediocn,& tota fua fubftantia diftis parti. fous confert: huncque ficci loco mifcereprafenti compofitioni, vt fit ftuuior, nec minus efficax, prarftiterit. Mofchi largior qua- titas hiceft; fuiFecerit erum fcrip.dimid. Adh^cindofipro vnc.r. legercm drach. s.
alimentum.iAcidapQrro pars, infigniter acida quii fit, tertio ordine cum jLiuc. refrigerare, <jr ficcarepotefl. hoc yero etiam fcripfifletGalenu arbitror,nempe quc in vuigata lectione femini afcribuntur, deacida bac parte dici verifimile eft: quamuts S erap.ex Caleni an- tboritate in fecundo gradu coUocet. femen vero tanttt a'oejl,-ptfrigidumtertio txceffu putandum fit,cu vul- gata Guleni fcriptura,T>tcontrain primofaltem ordi- ne calidorum cum ^tiuc. poni debeat. amaru enim efi mediocriter. non tamen ingradu tertio calidum dixe- rim,vt autbor libri de viribus cord. ficcum vero idem effe in fecundogradu alijs ajfentiar. ^Atq; b&c de citro. Sani autern, quod ad hunc locum pertinet, quales nam cortices citri ajfumendi in hoc antid<ito,ficci nean rc- centes,in quo k&rere quofdam video, apertumfietijs,
COrt i C v m citri. Citriquumpartesfintqua- B quinorintmaiorem longe acrimoniam ,atque odorem tuor,extimus cortex,caro,acidum,& femen: de
ineffe recentibus quam ficcis. deligendiergo recenSes. ita vero in fyrupo de corticibus citri hieme authoT recentes iubet ajfumi.
M E S V E.
L bctarivm dulcc cx Mofcho, c,»f,a,cji a d frigidos cerebri affcdus,mclacho "jf" dhi ' liam, & ci connatam triftitiam fine caufa manifcfta, vertigine,epilepfia, paralyfin,oristorturam, fcu fpalmum cinicon, cordis palpitationem, pulmonis affe&us, & fpi- randi difficultatem. Accipitautem croci,doro- nici,zedoaria:,ligni aloes,macis, ana drachm.i/. margaritarum albicricicrudi vfti, f eledti, co-1 no ignoramus Manardnm alioqui dobliffmklib. epiji. C rallij rubri,anadrach.ij.& fcmilffgallia: moica ™ xi. longealiterfenfiffe-,& jLuic.vteiu*morise/l,erro- ta:,ozimicitrati, anaf drach.ij.&lcmilf been al fthlt*. " ris damnaffe: ji liceat tamen nobisproferre,quodfet>- bi, & rubri, folij, fpicse nardi, caryophyllorum 1
ana drach.i. zingiberis, cubebas, pipens longi, ana drach.i.&s. mofchi fcrup.ij. Excipemellis crudi quadruplo, vafe vitreo conde: datur a drachm.i.addrach.ij. Amara autem fiet, atquc ad prxdida efficatior, & prxterea ventriculi nu- mores etiam putres potentius abfumet, fiad- danturabfintnij,rofarum,anadrachm.iij.a\oes lota: drach.iiij.caftorij, liguftici ana drach.i.cin- namomi t drach.i. & femiff. t ^.f.
borum temperaryento dijfentiutfcriptores miro modo. G.il.y.ftmp.in femine ait acidam aut ficcam vimprcua lere, vtertij fitordinis ficcantium & refrigerantium: t orticem ftccum fecur.do excejfu, in calore auteaut^. peratum,aiitpaulo infra: c amem craJJi fuccr,&pitut- tofam acffigidatn. ^it^iuic.z. Can. cortkem inprim<y ordine calidum ir. fecundo ficcum; carnem cahdam,& humidam infimo: acidnm intertioftigidum, & ftc- cum : femcncalidumin primo, &ficcum m fecundo. Verum idem ^Auic.in lib de viribm cordis aliter.nem- pe corticem calidum, & ficcum ordine tertio: acidum tertio frigidum,& ftccum: carnem primo humidam , Cjr calidam: & corticem tertio calidum, & ficctt fta- tuit.atq; ita res admodum eft varia. Csttrum,quanqm
timus,neq; ob vn irn Galeni authoritatcm aliorum iu- dicium tamparui mftimandum ccnfeo, vt qtti a Galeno dijjentiunt, ftatim falfi omnes fmt iudicandi: neq; mi- norinotandus culpa ejfet Galenm,fi modo tam propte liceretdemagnis virisferrefententiam. Quisrogo ci- tri femenacidum ejfe dixerit,vtGal. ait ?Quopa&v idem femen amarum, ex Galeni lege ,frigidum tertif ejl ordinetM idemGal.eodem in loco difcutiendi huic •vim afcribit:no difcutiunt autem qu&frigida. Sed qua mire illud variumtfemen initio in tertio ftccantiu ordi ne collocat,pojimodum fecundo gradu ficcum pronun- ciat. Cur autem acida pars omijfa eji d Galeno t H<xc erantetiam d Manardoperpendenda^Age aute vtbre-
COhfectIO cfeMu/co.i.compo/itiodemit fco dulci. denominatur autem a muico propter mufculn qui ingreditur compofitionem ipfius:& di-
uifjime nos rem explicemus. De citro fubeffe in Galeni £) citur diamufcuin dulce, quando eft fine aditione re-
libris mendum ob hdcq modo dicebamus,femper fui- raus fujpicati.confirmauit uero id fujpictonem hanc no- firam,qnod Serapio de eodem longe aliterex Galeno, quamvulgata eius leUio habeat.neq; autem irrepfiffe hunc in Galeno errorem nunc tantum,puto, fed ia mul- to anteafluando, & jLetius, & "Paulus in eadem funt culpa.Ergo de citripartibus itafentio.Extimum auide corticem,qui acris, grferuidiufculus ejiguJiatu,no folum calore ttmperatumjedprtmo ctiam ordineca- Lidum cumUuicenna: ndn attingit tamcn tertium or- dinem,vt author lib.de virib. eordis. ftccum vero etia ordinefecu/ido cum Galeno, & ^Auic.puto. Caro aute, aut cum Galenofrigida atq; humida eft,nempepituito fa,autforte(quod magisplacetjcalida, & humidapri mo ordine,d;dcisequidem ejlpeq-» nifi crajfmi conjia-
rii amararum,qil£ ponuntur in fine huius defcriptio tiis,& dici tur diamufcum amarum, quando aloe, & alia amara ponuntur in ipfo: & ipfius elfet efficacia maior, ell: enim iftud eledtarium conferens debiiitati cordis:& adomnes cgritudines mclancholicaj abC- que febre fubtiliando fpiritus cordis,& cerebri, exa- cuendo fenfui intrinkcos , principaliter cerebrum confortando: vnde fumme confcrt onmibus palfio- nibus frigidis cerebri, & ncruorum, &c plura habet alia iuuamenta,qu^ ponuntur irt litera.Dofis autem eius eft a drach.i.vfque ad ij. fecundum quod corpo- ra funt debilia, vel robufta, de manc antc cibum cd minus p duas horas, ftomacho bcne vacuato a fuper- fluitatibus quatoplus eftpollibil.In olbus operatio- llibus fupradictis efficatioreft diamufcus amarus, Mejnc, 3 quam

\
MESVE D E I
tjua dulcis,fed dimi cti tur propter di fplicentia ei us in guftu : & tempus alliimptionis eius, & dofis eius ef- let eademficut dediamufcodulci,vel minus. Reftat defcriptionem eius legendo verificare particulariter, declarando quecumq; fimpliciacoponentia ipfum: CneuM. & prirno Recipc croci:eft calide coplexionis in fecu- do gradu,& iicc^ injmmo,& eft medicina valde cor- Dirmigi. dialis prouocans riuim.Doronigi eft radicula parua, faporis dulcis, & eft calidae, & (iccx cornplexionis in Li^num tertiograduportaturadnos de partibusorietalibus. Lignii aloes.Iftud eft lignu odoriferu quod portatur ad nos de partibus InduT.proprietate magnam habet adsftomachum frigidu,& ad cercbrum, & eft calidar, ^iuic. dieo & ficcas coplcxionis in iecudo gradu, licet ficcitas fit ma ioi" caliditate eius. Sophifticaf, & adulteratur, vel can.fib«- alreraturper decocbionem eius in aqua,& fic tollitur ttle'. ' virtuseius:ideoftudiueftdecrudohabedo,quiacru du eft melius co&o: & ideo mirandu eft quod Auic. non facit de ipfo capitulum in lecudo can.vbi de fitn M*ck. plicibus tractat.Macis,multi dicunt,quod eft cortex exteriornucis mofcat^:alij,quod eftcortex alteri 9 ar- boris producentisfaliu frudltim,(5c dlportatur de par- tibus Indis: medicinaeft aromatica, ftomachahs, iuuans ad digeftionem cibi, & ad eius retentionem. elt calidx complexionis, & ficcae in iecundo gradu: fcd ficcitas eius fuperat cum virtute ftyptica. Amba- Mdrgtrit* rum margaritarum fcilicet cralfarunj,& minutaru, craftse tamen omniuo funt meliores, & perfe6i;iores. aliter, &melius, fcilicetperfcnataruin, & nonper- foratarum : artificiaiiter auteni pcrforantur, Sc ejfi- ciunturmagis paru:r,& cJara'; ex cis etiam reperiun tur aliquae perforata:: quas puto tamen ex artificio perforatas fuifle.No perforatx coplcxionis funt frigi d?,& fidca: verfus primum gradum cti virtute aliqua liter abfterfiua.fed perforatepartjctpatplus de virtu- te ftyptica, qua. non perforata-: quia in pforatione & pra£tica refoluitur pius,fi qua humiditas eft in eis,fi- cut prxcife euenitdegallis quercuspeiforatis , quia pforata:funtmagis ficcce cii maiori ftypticitate. Oes margarit^ a proprietate funt cordiales,rofiftente« cor ruptioni fanguinis circa cor. Confer unt eti am tremo ri cordis,& iuperfltiTcalefaclioni ejus: jdeo commu- nirer ponuntur in confe&ionibus febricitantium, & debiliti in virtute portaturde vltra, marinis partib 9 , Sti4 crtd*. & ihide iuxta litora maris reperiutur.Set^ crude adu fta,dixit crudae quiavirtus eius extrahitur per deco- £tione in aqua,ficut dici;u eft de ligno alpes, demum vttitur illa aqua cii virtute lua.vnde cruda eft melior. & no adufta eft maioris efticacisE, fi cii artificiofubti liter teratur, vt minUtim iplam incidendo,demu pi- ftando ipfam cu margaritis,ficut dici r Serapio in fiio de fimplicibus in cap.de feta. ipfaeft calida" comple- xionis, & ficca in primo gradu: eft medicina cor- dialis purificans fpjritum, & fanguinem, & ipfos clarificans, & vnit virtutem, & a proprietate con- fortat, producitur a-quibufdam vermiculis, qui pa- Chtrtie. fcuntur de folijs moris.celfi.Charabe: gummi eft cu- iuldaarboris nominat£Eibexromana,coloris citrini cu aliquali rubeciinccongelatum.& fiunt cx ca pater nofter. virtute, & proprietate habetad le attrahendi paleas, & foftuca, ficut magnes attrahit ferrum, vn- de in Arabico tantum eft dicere Charabe, quantum rapiens paleas in latino. Eft calida: complexionis ad primum gradum, ficcx in lecundo fecundum
j LECT ariis
E Auicen. conforrat itomachum prohibendo vomi- tum,& naufeam ,&prohibendo humiditates ma- las congregatas in eo,& a proprietate confert cardia- cx , & tremori cordis. Coralli rubei.tres funtfpecies ipforum, rubei, albi, & nigri, & funt radices, & ra- mi cuiufdam arboris naicentis in fimdo maris, in partibus Africe, cfficiuntur nodofi ab aqua marinaj & cum exeunt ad aerem indurantur, immo petri- ficantur. meliores funtrubei, qui communiter ha- bentur in vfu,& lunt frigidae complexionis in primo gradu, & ficccE infra fecundum. a proprietate con- fortant ftomachum, & remouent mala accidentia ip fius, immo fola ipfius fufpenfio ad collum ex diredo fuper ftomachum curatdolores ipfius,& prohibet vomitum, & naufeam,ficut fulpenfioligni crucis etiam curat epilepfiam, & haec Ittntverba Galeni, F autoritate Auicen. fccundocano.c.decorallo. & ex hoc mouentur matrona: bene doftx ad fufpen- dendum corallum rubeum ad collum infantium, ad prohibendum vomitum lacftis ipforum, qui plu- rimum venit ex dolore ventofo, vel alio in eorurn
«machis genesato. confert etiam febrientibus pro- >endo refohuionem Ipiri tuum, & cor mirifice confortando, vnde in confcctionibns communiter apponuntur. GaJiia; mufcata.-, hzc ell: qtiedam me- CaUU dicina compofitacuius defcriptio fub nomine confe fc<aa. dtionisgalliae mufcats ponitur a Nicolao in fuo an- tidotarioueducitur tamen ad formam trocJiifoorum, &fic conferuatur: raro tamen habernr in vfu pcr le fola, lcd ingreditttr confettiones prcciofas ,& anti- dota magna, & componitur ex gallis, & aromatibus alijs, & mufco. vnde denominatur a gallis, & mu- G foo. virtus autem, & complcxio, qu;e refultat in ea eft calida in primo, ficca in focundo gradu. mirabi- les operatipnes habet in confortando principalia membra, & plura alia pofita a Nicolao in fuo anti- dotario. Fiunt autem trochifci aliquandode gal- lia mufcata,quorumdefcriptioponiturix Alman- foris c.de prouocatione menftruorum,& ad educen- dum partus. quorum dofis in puluere aJbofubtili accipiendaeft vfque ad drac.i.&egoiamdiuvidi in his certam,& veram experientiam in facilitando partumdifficilem,&ipfumabique nocumentofa- tus,vel mulieris accelerando,immoetiamin edu- cendo foetum mortuum, &focundinam. Ozimi, di idcft bafiJiconis caryophyllati tendentis ad aliqua- lem citrinitatem,&illaeftexpofitio vera,namozi- mum idem eft, quod bafilicon citrinum, ideft ca- ryophyllamm cum aliquali citrinitatehabensodo- rem caryophyllorum, & virtutem. Eft enim duplex ozymum,habens flores nigros, & caryophyllatum, quodetiam in multis locis reperitur. vnde citrinati conuenienter polfet exponi, ideft de iJJa contrata vbi nafcitur bafilicon caryophyllatum Iiabens folia, & flores recentes adaliqualem citrinitatem.&eftcali- de complexionis in fecundogradu, & eft magis con- ueniens, quamozimumcaryophyllatum. iuuat vero ad digeltionem cibi craili, & eft difficilis ad digeren- dum.Conforratiuii eit cordis,& apetititui oppilatio- num hepatis, fumme confortat cerebrum,deficcan- do fup.erfluitates phlegmaticas multiplicatas in eo , fed principaliter iuuat ad aperiehdu oppilationes h- (ftasa phlegmate incarunculis,velinnafo,foloodo- ratu,vel quomodolibet alitcr pr^parato,vt attrrhcao
eius

L I B E R P
eius aqnam diftillatam pcr nares,vel eius fuccum, fi. A sthm. cut fit communicer de aqua maioranar. Behenal. &■ rub. radices funt,qu<E portantur de India,& de eis iunt alba;, & rubea;: Rubes tamen funt magis cor- diales, quam alba?, vtrarque funt calidi complcxio- nis, & humids in lecundogradu, fed quando defic- cantur diminuuntur ipfarum humidirates, & recen- tes comcfta>,vel condit.x cum zuccharo,vel cum mel- ie augmentant fperma, Et hic memorandum, quod behen fcriptum per h, & pejr duo ee, eft radix alba , & rubea,aequanuncdi<5himeft,fcdben fcriptum folum cum vna litera e , abfqiie h, eft femen catapu- ti.T, quod eft medicma falutiua, de qu,i dicetur in- tufauH" ferius. Folij funteius dua? /pecicsfcilicet aquofum, quodnafciturinaqueislbcis,velin aquis dulcibus ab/que radice in aqua, ficut lenticula aquae, & eft aliud arborofum, quod nafciturex arbore quadam in partibus Indics extraaquas, fimilitudinem in vir- tute habent cum fpica nardi, & iftud folium arboro- lum, eft illud,quo vtimur in medicinis noftris, quia laudabilius eltalio,& eft calids complexionis,& ficc$ in/ecundogradu. odorem habet aromaticum, & vjrtmem habec confortatiuam membrormn prin- cipalium inomnibus operationibus ipforum a pro~ prietate , confcruat pannos a corrofione tinearum temporexftiuo,dicunt tamenaliqui,quod folium SfjtJ non eft aliud nifi folia plantaE" prodticentis caryo- phyllos. Spicar. duplex reperitur, fcilicet fpica nar- di, & fpica celtica feu fpica inda, qu$ idem eft cum Ipica nardi: fpica romana, qiu£ idem eft cum fpi- ca celtica. vtraque eft aromatica cum odore acuto, calida eft in primo gradu, ficca in fecundo. confortat ftomachum fi"igidum, & efficit odorem bonum, & conibrtat cerebrum, & prohi bet defcenfum reuma- tis ad partes pe£toris, vel pulmonis:aperitoppilatio- nes hepatis,& ftomachi,& plura alia habet iuuamen ra,qu£ vide ab Auic. fecundo cano.c.de fpica. Quan doautem fpicd abfolute profertur, intellige femper de ipi ca nard i, /eu fpica inda, qua: eft idem cumil- ia: quia magis aromatica: & quia omnes operatio- nes habet perfecfiores, quam fpica celtica,vel ro- Carj^byl. mana ; q U a: pro eadem allumitur. Caryophyllorum. noti funt caryophylli. deferuntur ex India,&funt calidiE complexionis, & ficcx in fecundogradu.Fru- fta autem carvophyllorum fatis deficiunt a virtute,& operatione ipforum: ipfi funt principaliter ftomachi confortatiui virtutis digeftiua:: & hepatis:& ftoma- chum, & cerebrum confortant, mafticati. & reten- ti inore odoremoris,&totiuscorporisefficiuntbo- ZwgHir. num. Zingiberradixeftcuiufdamplantar,qu£eaf- fertur departibus Indiae: calida? complexionis in fe- cundo gradu: humida; in primo dum eft recens: fed poft colic&ionem continue priuatur humiditate, & efficitur ficc$ complexionis in primo gradu: & tunc ealiditaseius augetur ajqualiter in ipio ad tertium gradum: zingiber autem conditum cum melle fic- cius efficiturficcitate mellis: no fic autem conditum Ctitn zuccharo: diuerfificantur autem radices zingi- beris /ecundum diuerfitatem loci in quo oriuntur: non tamen fpecie differunt: quia vbique eadem eft planta producens zingiber:& eftoptimamedicina ad calefaciendum ftomachum, cerebrum,nucam, &omnia membra neruofa: & mire confert omni- bus doloribus ventofis, & fa&is a materta phlegma-
RIMVS.
tica poft euacuarionem, velociter, & a proprietate vigorat operationem turbith, vt inferius apparebit. conditum autem cum zuccharo confertparalyticis, & ftomachodebili. Cubebx funt fruclits caiufdam CkUi "" arboris, feu grana qtta;dam,fimilia piperi nigto,qii£e afferuntur de partibus Indis, & funt calidx compie- xionis , & ficca: in fecundogradu,confbrtatiu£e mul- tum omnium virtutum cerebri, & maxime maftica- t£c,& diu in ore feruaue, fpirirus cJaros ficiunt; funt valde potentes in aperiendo oppillationes hepatis,
& ipfum mire confbrtant. Piperis longi. fructus eft tifer arboris, qui affertur a terra mulrum remota in In- dia, calidae, & ficcae complexionis vltra terdum gra- dum:fedcaliditas ems fuperatficcitatem. Reperiun- tur autem tres maneries piperis : licet ab eadem arbore producantur: eft enim piper longum, quod B colligitur quando incipit maturari: eftvlterius piper
nigrum cum eft perfede, & vltimo maturum: deni- \
gratur autemexfortiincendiofolis.in partibus illis, nam in partibus orientalibus oritur. Eft etiam piper alburn , quod eft niedi um inter piper longum, & ni- grum ex parte maturi taris ip/orum • Nam fic euenit de pipere longo in exemplo loq uendo, ficut de bora- chijs fcifmorum,qui elongantur poft ipfonim nariui tatemex humiditatefuperflua. Eftaittempiperni- grttm calidius, & ficcius albo, & album calidius, & ficcitis longo. & in longo eft maior ftipticitas. omnis maneries eius calefaci.t fumme ftomachum, mufcu- los,& ornnia membra neruofa, oppilationes aperien- do, &humiditatesfuperfiuas phlegmaticas deficcan do, & mafticatumcum pafTulis attrahit.phlegmaa partibus cerebri: & vocem raucam clarificat maftica tum,& retentum in ore. Mufci eft enim res odorife- a»fem. ramultum,qua: reclufa reperiturin quodamfolli- culoin quo oritur:&fic extrahitur a quodamani- mali, aflimilato gazelo in partibus India:, & eft ca- iida: & ficca» complexionis in fecundogradu: licet ca liditas fuperet ficcitatem: mirabiliter fubleuat virtu- tes cordis, & cerebri proftratas, portando etiam vir- tutes aliarum medicinarum ad mernbra ipfa: & ab ipfo denominatur praefens ele£tarium,quoniam fenfi bilis quantitas ingredirur compofitionemeius. Eft cnim mufcus theriaca venenorum,& maxime Napel li.Confice cum melle crudo: & fit quadruplum pon- deris omnium fcilicet fupradi dorum .iroma tum: vn- dead libram mellisponantur tres vncix defupradi- £tis aromatibus proportionabi/irer fecundum defcri prionem:pondcrapartic«fariterfiippofita inlitera: quam per teipfum lege: quia clara eft:& hic fpecifica ^ tiueponitur qtiantiun mellis requiritur adhocele- ftarium conficiendum: quod non facit in alijs eledt. fubfequentibus , fed fuperius quantum fuit expe- diens declaraui.Mellis autem, qnod mel apum voca- Dtmiie- tur, quia ab eis producitur cum depafcuntur ex rore fuper floribus mellifluis adha:rente:& eft calide com plexionis, & ficcx in fine fecundi gradus:licet calidi- tas fuperetficcitatem. In iuuenibus autem conuerti- tur in choleram:fi eo fuperflue vtuntur:& in fenibus in benignum fanguinem. Infupe.r habet virtutem fbrtiter abfterfiuam maxime phlegmatum: & aliaru fuperfluitatum contentarum in ftomacho: eft etiam oppilationum aperitiuum,&maxime cum fitcru- dum. Nam per deco&ionem vifcofitatem aliqua- lem acquirit: & eft conueniens ei,qui fungos veneno
fos co-

MESVE D E E
fot cofftederir: Sc ci, qui opittm fumpferit: pcr fe fo- F lum non eft Carpe vfus eius bonus: ponitur aurem ad COmpotf^ndum aromata, & ad ipta dutcorandum in clectcuijs cjuibus communiter admi(cetur,vt delcCta- tiViora reddantur in guftu,& ad faciendum alias ope iatrones dffltis fuperiuscum virtuce (ua. Dofisaute didi eledsrf; cft,vfque ad draeh.ij. de quibus difpofi tionibus didum eft fuperius in prineipio declarario- nis huiuseJc&arij;, & fimiliterdidnm tft in vnono- tibiii antepofito tepus,5i hora afFumptionis. Eft an- tem drach.ix. pars vncia;. Complcxioautem didi ele ■£larij refultas ex fuis fimplicibus componentibus ip- fum eft calida, & ficca, & cam prinmm operatur, li- cetetiamaproprietateplura aliafaciat iuuamenta. Reftat rran/Iread declarandum fimplicia,quae ingre -.diunrurin additione huius cleftarij diamulci,pofita i n fine capit.ab autore. Scd vocatur diamufcus ama- £ * 4 V n ' h " 1 ~ TUS f icltt iuperior vocatur diamufcus dulcis. Et cum dicit abfinthij, diuerfificatur abfinthium fecundum -diucrfitatem loci,& proprietate in quibus oritur. Et ideodenominatur abfinthium Romanum: & iftud •cft meliu5 alijs, vna tame, & eadem eit fpecies: quod ■autem in m.ontibus, & in Jocis faxofis oritur eft me- lius,quam paJudofum,velquam idquod nafcitur prope mare. hcrba eft nota fatis, quac fiio acuto odo- re, vel amaro f. : ; p^ore cognofcitur: c.ilidx complexio- nis eft iuxtafecundum gradum, & in ficcitate ipfum tranfcenditcum ftipticitate: quidam tamen ponunt ipfurn calidu in pri.mogradu, quia in fine primi gra- dus: & quidam in feciindo, quia in principio fecun- «di gradus:& fic ctiam dicunt ipfum c(Tc ficcum in fe- cundogradu,quia in fine iecundi gradus: quidam in tertio,quiain principio tertij gtadus:habentenim jradus mcdicinarum latitudinem magnam,&fic poteftdifcordiaautorum ditierfimode gradusmedi- cinarum accipiendo,faciliter declarari. Namdecla- randum eftmodo iam ditfto. Vtilis,Sc efficax medici- nac/l ab/inthium inrcducendo apperitumproftra- tum, & in confortando virtutem digeftiuam ftoma- chi,hcpacis, & membrorum: oppii^tio.nes aperit me- feraicarum; colorem corporis bonum tfttcit, & mire fubuenit cac.hexix, & habitudini mal.-e cmTi qua eft lequalis adrnixtio coloris citrini cumalbo: virrutem tenem habet in foluendo choleram fubtilem cam phlegmate aquofb permixtam a ftomacho, inteili- nis, fichep atc, nor; tamen vlterius extenditur virtus eius. Et do/ls cius in intufione feu in decodlione eius
Sttatuor vnc. eft v/que ad vij. in pulttere aute ab vna rach. vfqtte ad ij. & in fucco -i duabus drach. vfque ad trcs. Et omnibus praedi&is modis cum adeft dofis debita leuis fit folutio ventris rar<'ifime tamen vti- mttr eo folo fecundum aliqttem pr^d.^orum modo- rum:admixto autem fepe vtimuripfo :nonqttanti- tate,vel pondere qtto fcnllbili ter foluat, iicut in addi- tione praelentis eledlarij ponitur. Poflet ramen omni modo aflitmi, & fumme confortat in difpo.fitionibus diftis,fi non efiet eius dilplicentia in faporc,»V etiam irf,. in odore. Rofic. Rofa eft ex medicinis benediAis in operationibus fuis, & cordialis, & odorifera. Sunt autcm ex eis albx, & rubear, plana:, & criJpx* i n fblijsr fuis. rubea.*, &planae fitnt meliores albis,& crifpis,&: magtsoctoiifer.T, complexioomnium ipfarum eft in primo gradu frigiditatis, modicum ipfum afcen- dens in gradu ftipticitatis, & maximedum funtfic-
LECTARIIS-
cce,quia rccentes in diclis gradibus remittuntur. Rtl be.r tamcn mintts, quam alb.T funt frigidae,& in ficfi citateremittuntur. Coniungitur etiamineis rnanifc fta ftipticitas, & aliqualis caliditas propter iplam a- maritudinem cum dulcedine quadam. Vndediuerfa: operationes pofTunt ab ipfis prouenire:tamen opera- tio ipfarum principalis eft remitterecaliditatcmfu perfluam cordis, & hepatis. prohibererefolutionem fpirituum in membris principalibus, & quxcunque membra principalia relaxata confortare, & maxime ftomachum.Reprimttnt vndiq; vapores afcendentes ad caput, virttttem folutiua leuiilima habet fuccus re centium,vel ipfarumdecodio,quia aficcis tollitur omnis virtusfdlutiua,qua? eft ineis, &dofls fucci ea rumeft ab drach.j.vfque ad ij.admixri cttm zuccaro,
& dofis decodtionis carum recentium eft ab vnc.ij.vf que ad ii j.fed his duob.modis raro vtutur eis pro foltt tione facienda, quia leitiiTtma eft earttm folutiocum difplicentia aliqttali in ipfarum fapore, & quia non femper rofae recentes reperiuntur, loco autem fucci , vel deco&ionis earum vtimttr callia, vel tamarin- dis, vel manna, quia illarum copiam magnam ha- bemus. Soluit autem fuccus, vel earum deco<5ti» matcriam choJericam fanguinem purificando ab eo, & ipfum aquofum remittendo a calorc fuperHuo,vti mur frpe aquaex rofis diftillata,qua: aquarofata vo „y; camr,incpithimatibus cordis,& hepatis:& alijs com plexionibus calidis, octtlorum, & omni um aliorum membrorum. Ac etiam vtimur faepe rofts conditis, cum zuccharo minutim incifis, qux mixtura voca- tur zuccharum rofatum, & confert aduftionibuso- ZMchltri ris, & lingiiae, & ftomacho calido,& aliquando alijs membris cum aqita hordei colluendo vel gargarizan do, vel quomodolib.et aliter afTumendo. Et aliquan- u»t t°f. do,imofa:piiTime,vt.imurrofis conditis cummelle minutim incifis,vel cnm zuccharo,& melle fimul ad mixtis ad fole pofitis,& parum decoeHs,qus mixru- ra vocatttr mel rofatum cttrn folijs,vel colatum,& hu iusmelis rofati vfuscft valde communis,& conue- niens ad abftcrgedum,& exiccandas materias piiieg- maticas putridas contcntas in ilomacJio,ac etiam in- tcftinis. Calefacit virtutcmeJJis. Ec infrigidat ali- qualiter virtute rofarum, fed om/ii modo deficcat, vincit autem apparenter caJiditas eitts frigiditatem y & non tranfitvirtuseius vJtra regiones hepatis ,.aA fumpti in forma eJectarij nttnc di6ta. Sed ft affuma- rur cum decoclione aliqua, aut aquis diftillatis-infe- ritts declarandis, cum virtutefua vfquead rcgtones r yenarum pertranfit, & illo mododofis efl, vfqtieai vnc. ij. fcd raro per fe folummodo fumitur, licet cutn alio fyrttpo permixtus in eodem pondcrc, & menfu- ra, ficut apparet in cura phlegmaticae febris, vel ter- tianae noth<^,qtiibus in principio meJ rofatum eft su- me conueniens, diuerfis tamen modis, & potionibus vt alibi eft videre: non r.amen minus conftringit, de- ficcat,& calefacit ftomachnm, iilo modo prxparatu, quam cum rofis incifis, vcl cum zuccharo admixtu, immo plus, cttm eius virtus tran/eat ad profunda: & fic generaliter invfit vbique locorttm abipfis,qul practicam infequuntur: & geleniabin.i.mel rofatum vocaturabomnibus autoribus niedicinae. Vtimur etiam rofis ficcis in lotionibus, facellis, embrocatio- nibtts,in ele<Starijs,pi 1 ulis,& pulueribus,& alijs,qiti* mirabilem operationem efHciuntcum fuis qualitari-
bus

L I B E R
bus primis, &ipfantmftipticitate.Sedmagisoperan tur etiam a fbrma ipccihca, mcmbra principalia con fbrtando, & fpiritus cnm fuis odoribus fuauibus, & t>e tiart' amenis. Htfit etiam ex rofis recentibus oleum rofa- tumrnam fit, vt plurimum cum oleo oliuarum perfe- <ftc maturarum,& iftud communiter eft in vfu ad re- percutiendum virtute rofarum materias fluentes, fi cx ipfo inungantur, &: virtute olei aliqualiterrefol- uendo,vnde in principio contu/ionum cftoptima mcdicina. Fit etiam oleum rofatum cx oliuis imma turis, vel non perfcde maturis, quod vocatur o^cum omphacinum, & iftud cft magis repercuiliuum,frigi dum,liccum, & ftipticum, quamaliud diiflum: non tamen niii magiftraliter prxparatur abaliquo. Fit tertiooJcuin rofatumexoliuis complete maturisad mixtum cum ro/is, & aliquantulo lalis, & iftud eit fortius in dcliccando,& ctiam reioiuendo cum virtu- teleniter compreffiua: & llla de roiis fufliciant qua- litcrcunque paratis, feu adminiftratis, &: fi hic pro- longaui lcrmonem, breuitate vtemur in pofterum .cum in mixtis, de rolis faciam mentionem. Aloes uht. optimi ideltluccotrini, inter omnes alias Ipcciesa- Jocs /ticcotrinum c/ir aielius. A Wuti.i.ioti cum aqua cndiiiix,vd aqua pIuuiaIi,Ucutcommuniter fit ad re mouendum acuitatem ipfius, & nocumenta, qure ex jpfo accidere poflunt, maxime de fradtura fcu apertu ra vcnarum, ied ex lotione iplius frangitur,& debili- tatur latis virtus eius lolutiua,led additur eius virtus ln confortando virtutes membrorum intrinlecorum, & maxime ftomachi. Eius autem potentia lolucndo 11011 tranfit vltraregiones hepatis nili cum alijs me- dicinis lolutiuis admixtutn: vei cum alijs vigoran- tibus eitts operationcm. Non ablutum autem vigoro lius lbltiit,minus tamen membra confortat. Et ideo cum ponitur in ifto electario, eft abluendttmcum aqua pluuiali, vt eius acuitas,& folutio remittantur, licetquantitatis eius,qua: ingreditur in additione eius eledtari) noniit potens ad foluendum ctiamli ablutum non ellet, confiderata doft, qux ipfius de- beta/Jumi a/Iignata fnpcrius. Et notandum , quod
Diutrfi dealoevarij variadicunt. Eitcnimquorundamopi- »ft. dt ^i. , ■ ... 1 , r .
nio,quodaioe tripliciter vanatur lolum m nonu-
ne, & in luis parti bus pcr dccoetioncm ad i^nem:di-
cunt cnim quidam ipium cilc liiccum cuiufdam her
ba: in vltramarinis partibus adinucnnc, qtti ad igne
tandiu decoquitur, quod ad lclidam formam reduci-
tur,& quodeius pars fuperior, in dccoctionc eft aloe
fuccotrinum, & illud cft purius, & melius alijs: pars
autem mcdia eit aloe hepaticum, & iftud lcqui tur in
bonitatc poft fuccotrinum: vltima cft parsinfirna,
qua' dicitur aloe caballinum,& iftud clt minoris bo-
nitatis a lijs lupradictis. Ethxcopinio pluribus cre-
ditur,& pro firmo tenetur: non tamen traditur a do-
&oribus medicina; aperto fermone, Alij autemdi-
cunt, & afKrmant pncdidtam opinionem clariflitnis
rationibus impugnando, quod aloe eft (vt dicitur)
fuccus inipilfatus ad igncm, vel ad lolem tempore
a'ftiuo diuerfarum herbarum, non tamen aliter adin
uicem difteruntiiiiilecundum,quoddiuerfitas eit in
vuis, & eonlequenter in vinis : dicttnt enim quod
herbaexcuius luccofitalocs hepaticum inbonita-
te pcrfccta eft, poit aloe fuccotrinum:& vltimo in bo
nitate eft herba cx cuius iucco fit aloe caballinum,fi-
ca; cnim yua,& vina multum diflcrunt in fapore, &
PRIMVS. 95
A in bonitate ipfbrum, non tamcft adinuicem diffe- runt gencre:& vtfic quilibct litccus praedictarum hcrbarumad perfeccionem decoquitur deperfe,& huic opinioni eft plus adharrendum. Vndealijdi- cunt,qttod praedictae tres hcvbx di uerfificantur fccun dumdiuerfitatemloci,vcl patriarin quibusoriuntur vcl crefcunt,& fic fubfequentcr diueriificatur fpecies alocs,ficut contingit in diuerfitate vuarum,& vini fe cundu diuerfitatem fitus,&loci in quibus vtteoriun tur,& fiunt, vt patetde vinis colietiis in partibus val lis Armenia' inferioris, &etiamde vinis collectis in vallibus, fecus,qii£e funtmediain pra-dictis. Et ha'c opinio non difccrepat in prardidis a rc6to tramite ve litatis, quelibet tamen fpecies aloes eft calidx, & lic- cx complexionisinfecundogradu,licct ficcitasfu- pcret caliditatem, quia afcendit ad tertium gradum.
B Aloc autemperfeiolumnonaflitmitur,proptcrpe- ricula,qux exinde acciderc poifunt. Eft enim princi- pafiter fblutiuum materiei cholerica: contcntc in fto- macho, & meferaicis, ac etiam in inteilinis,multum' tardatureius operatio, vt a xij. horis,vtplurimumvf quead xxiiij. horas, &dofis cft vfque ad drachmas ij. &s. fecundumpotentias corporiun affiimentium ipfum, fed non confulo vfum cius, nifi alijs medici-^^"L^Tf nis admifceatur. Ffabet infiiper virtutem deficcati- fumiam u uamhumiditatum, & putredinum ftomachi, acetia b "' inteftinorum, fed prouocat harmorrhoidas, ideo ad eas difpofiti non aflumant, & aliquando eft abftincn dumab ipfo temporefrigido,acetiam multumca- lido, ficut Mcfiie cxprc/lc dcclarat in c apitulo pro- prio. Inomnibus opcrationibus autem alocfucco- trinum cft potcntius, & vigorofius alijs, & maximc
C in foluendo. Curn autem aloe in aliqua defcriptio- ne abiolute profertur, intelligendum eft de aloe fuc- cotrino tanquam demeliori,& magis perfedto. Ca- C"M' ftorei,eft enim pinguendo inuoluta in quoadam fblli culo iuxta tifticulos cuiufdam animalis, & in mcri- dionalibus partibus reperitur, & elt calidce comple- xionis in tertio gradu.ficca' in fecundo gradu.virtutc habet calcfactiuam, & confortatiuam neruorum cii manifefta refolutione materiarum contentarum in eis. Et ideo confert ipafmo humido repletionali fi me brum fpafmatum ex eo liniatur.Confert etiam fuper
n x . . i r ■ r • Miro.HU
fiuo pruntui puerorum, ac ctiam epilcpihT ,ipium mi inc^ju, re potcft fubuenire,fi collum,& nuca inungantur eaf dem operationes efficit manififtc fi abluatur, & /u- matur vfque ad drach. ij. fed non vfitatur, a medicis de per fe nifi admixtum cum alijs mcdicinis compofi
j) tis,Keiiin.i.leuiftici planta cft latis nota nafcitur iux OtZjifm. ta tumulos fiepe, & eft calida: complexionis, & licce in iccundo gradu; vtimur in omnibus medicinis eius feminenon folijs,vel radice,quia eflicacius eft:habet enim virtutem aperitiuam oppilationum, Hc deficca- tiuam humiditatumcontentarum in ftomacho, & re fblutiuamventofitatum craflarum,& forticatiuam digeftiua: virtutis cum caliditate,& aromaticitate ;» vermk. fua.Etfi ipfius feminis puluerizati exhibeatur alictu in tctate perfecta vfque ad drach. j. cttm aqua grami- nis,ucl abfinthij,mire educit vermes,& afcarides, ta- men quantitas prazdidta debet minui in pueris.In fc- brientibus autem febrecholerica non fic /ccure con- ceditur. Cinnamomi,ditf siiteius maneries,cit enim Dedm*. cinnamomum, qiiod eftfubtile multum, longum, perfbratum,aromaticum valdc,& cum multo i?porc.
Eit

M E S V i DE E
Eftenim cortex inteiior cuiufdam arboris odoriferi valde, & iftud vocatur proprie cannella, perforatiun eft,&taleeft perfectius in omnibus opcrationibus fuis. Eft aliud quod vocaturcinnamomum, quod eft craflum,& eft cortex extcrior arboris inpartinus In- dix. vtrunque eft calid$ complexionis,& ficca: in le- cundo gradii j fed calidirr.s eius fuperat ficcitatem: prcerogaiiuam habet ftiper omnia aromata ad confor tandum virtutem digeftiuam in ftcmacho,& ad cxic candum, & prohibendum putrcfactioncs in eo: ac e- tiam ad aperiendum oppilationes heparis,& aliorum membrorum. confbrtat cerebrum,& alia principalia membra,& eft nuilcarprouocationis,& maxime men ftruorum. odore oris efficit bonum , & totum corpus redolere facir, & hxc eft declaratio defcriptionis pr$- foitis cledarij, cui de melle crudo ad ipium confor- tandum proportionaliter addi dcbet lecundum quod in hac addinone aromatum factum eft lupra.
A D D I T I O.
A vicenna quintocan. habetplures defceipt. dia- mufci,fed non funtin vfu. Similiter Halliabas, & Sera- pio in proprijs anridorarijs habcnt defcnp.diamufci dul cis,& amari,parum ab ifta differentes. RalTis etiam. ix. ad Almanforem,& in dinifionibus ponit diuerfas dcfcr. diamufci, qu:u non funt in vfu,quia ifta,quje eft Mef. vi- detur alijs nobilior,ideo apudomnesplusin vfu habe- tur, & dulcis plusquam amara,quamuis fit maioris effi cacixad ca,quxdefcribuntur, tamenproptereiusma- lum guftum a modernis rclmquitur. o\jmum E rravit comment.ciicailla, qua?hicclicircleozy ntratum mo> nam p er ozymum citratum intelligere debemus ' mellifTam, & non duas res fcilicet pcr ozymttm bafilico nem, & pet citratum ozymum caryophyllorum: nam quando reperitur ozymum caryophyllatum non imel- ligimus ozymum,& caryophyllos, & quando reperitur ozymum carminum non intelligimusozymum, & ci- xninum. Similiter nec per ozymum citratum debe- musinteiligere duasres, vtiamdidumeil. Seddebe- mus confiderare omnes fpecies ozymi;& per ilIud,quonl habetodorem citri,debemus capere pro ozymo citrato, quod eft meliffa, vt iam didtum ell, quia fi fricemus fo- lia meliff?,habebunt odorem citti. Praeterea vide Simo nem lanuenfem, quidicitcircaexpohtionem iftius vo- cabuli turungem,quod Arabice eft, idem, quod citraria, eil autem citraria meliffa, aut ozy mum citratum, quod habet odorem citri. Auicennaetiamloco iamallegato in fua defcript. haber ozy mum citratum, & fic bene co- fidcra errorem multorum.
cyT u TT L ectarivm diamo/ch» dulce,multis in viiiefbama- ' r y rum^ob faporis ingratitudinem, nulli: humores, ac fpiritus temiat,atquc purgat,principc-sque j-artes roborat. Margaritaru, non albarum, fed ambarum quidam legunt fcilicet craffarum, 8c minutarum,vel integrarum, & perforataru, quarum craffi; ,& mtcgra' prxftantiores funt.Datur autem mane horis duabus an te cibum;arFc6tibus quoque cerebri pulmonifque pituitolis con fert,vertigini,paralyh,apoplexix,epilepfia:,aitliamati.5ecunda Adtuarij compofitio diamofchu viribus eadem cum lfta, licet fimplicibus inultis variet ,vtaliorumdiamofchu. Iifdem pro- pe fimpl.coniiat eleit. ex xylaloe,& idem promittit. Mel qua druplumerit,fi pul. creti vnc. lij.lib. melhs finguhs mifcean- tnrfit autem id mel purtim,aut defpumetur.Hodieautem ele- itarium fit folidumex faccha.codt.iib.j. &c pul.vnc.j.
C 0 ST. \ yf O schvm odoratnmnonnoruntveteres Crx, cap. ii. x VJ u7.7\(0/«>exrecentioribm Aetim,qui de eo me- minit li'b.i6.nonit,& SymeonSetbi,quieiushifloriam conjcripfit ,/ed fufiiM bac de re Serapio. nomff.me etia
LECTARIIS
M. Taidm Venetus, Odoardm Barbofa, & Tighafct- tain fim de Indarum rerum commentarijs debocpla~ ra. Inter omnes conuemt mofchum effe animalisali- quid: fed quale Jit animal, quidue ipfe fit mofchm,non conuenit, quurti alij anirnal caprea Jpeciem a ferant, alij cato comparent: alijparmm dicant,alijmagnum: alij comua,vt capre£ duo,alij vnu tatu,vt monoceroti trihuant: alij hinos ex inferiori mandihula dentes ve~ lutiapris ineffe teflatum reliquerint: alij quatuor, ex vtraque maxilla hinos, atque hos alij ternum digitoru, altj paltni longitndin.eejfe dicant. Sedintanta tamen varietate plerique confentimt animal effe capreafemi le.quod quidemperftadetnos, vt Brafauolo credanms qui Ferraria id fuiffe fcribit, capreolo, & figura, & mi^tifidis vnguibm, & agilitate, & curfus celeritate fmile,fed eointerdum maim,quanquam,quiais de dentibm,aut cornibus nihil,cogimur etiam hic botrere. Eji vero de mofcho quoque,qui ex hocfit animali varie tcvs.Munt ad eim animalis vrnhilicum vomicam nafci vbi in Venerem agitur,feu vtjLiuifms Cademuslus Ve tietus, fiv.guloplenilunio, tunc vero Agrotarc, cibopo- tuque ab/tinere, humi cerebro volutari, atqueadfaxa, & arhores vomicam fricare, vt difrnmpatnr, &fa~ nieseffluat,quod autem cffhtitftrtidian ejf'c,fcd vbicon creueritfcetore depofito bene olere,atque bunc ejfepro batiflimiim mofchum, quem incoU fludiofepcrquirunt in regum vfum,fed,cr varijspr<cterea artihus eiuspre dx intenderc,coqnc capto vomicam cum corio ahfctndc re etiam immaturam, tetri autem tunc odoris.fed vhi li hero acre ftfyendcrint, ac decurfu temporis veluti cor— coilafuerit,odoratilf.mam. Qui autem interfecandum fanguis ejfluit ,feruari fcribuntpro optimo mofcho, ac ; crebris ad vulnus admotis hirudinihus, quodJanguinis animali reliquum ejt cum vita exugere,& exu£lum,ac deficcatum cum cius, quiintcr fccandum fii-.xeratpor- titmcnla commiflum in veflculas cx eiufdem animalis corio paratas conijcere, qux ad nos afferuntur. Mquc Lxc illi. Contra tamen, qui compendium oricntalium regionum,& vrbium Lufitano idiomatefcripfit eopa~ ilo confici negat,fieri autem ex eius animalisfangume ac carnibus contufis, & in veficas conie£tis,cuius rei/i gnum effe,quod cum rnofcho offium interdum ccr.fr a£to rumfruflula ihueniuntur. Hatcergofunt,qum de mofcho odorato hacienus deprebendimus, qua certe de re, quid ftatuendum fitincretifumus, quanquam enim refraga- V.trposierton buic opinioni jlrifl. 13 .fett. probl. nullu vtobi 1 animal effe odcratum fcribenspr/ater pantheram, quod &Tbeophr. 6 decattfiplant.prxterpantheramtame Cap.ifi. ■ etiam cercopitbeci eft genus quoddam ,funt & fehelli- niJpoiite fua odorati,non dicam belluarum fenfu,fed bo ntinurn, atque adeo mcfchi animal odoratum ejfe nihii cbflet.Catcrum his nuc prxtermifiis,atquc vt, vt fe res habeat,probatifiimv,s eflmofcbus, qtufvtLud. ieiuni hominis naribus admotus flatim fanguinem eli- cit,atque,vt Simeon Sethi,qui inpeluim madentem de miffus, vhi in co paululum dimiferis, grauior euadit.
Ocimi citrati. Ocimum efi latifolium, quod citri odoremprorf-is refert. Sed qttidfumendurnffolidnean fcmentiArbitrcr femen, vt inf/perioribus quoque .fo~ Lia enim quanqtiam dum recentta funtpraflant ea odo- risgratia, dejiccatatamen parum olent, efienim iliis odor infuperjicie.
Confici cum melle crudo ,Ita,& jluicen. cardiaca fcri omnia crndo melle excipit, vt dicebam, ob flatt-is,
qui

LIBER PRIMVS-
9+
qui fyintibus noslris affines eos ctiam angereplurimu A propterfuccos,&lac,qua; ibi mgrcdiuntur,&ficeffi videntur. Seddeligendwnpurifiimum melquale Hijpa num ex Valentia,(? Creticum.
Aloes optimx zhlmx.Aloen fumit lotam, quia ven triculum magis roboret,quam non lota. Quot modis au tem hxc abluatur nos ahbifufius vbi de catapotijs ale- phanginis. Quod ad bunc locum facit, quia aloen hic optimam,& ablutam pofcit,exiftimarit aliquis velle
cacms etiam operatur: communiter in apothecis pre paratum reperitur,& fic etiam magis habetur in vfu, & pro coitu incitando. Conuenit iihid clectari iim, hetticis, & < confiimptis , fi ab/<juefebre confiftant, exiccationem corporis prohibendo fua virtute hume Ctatiua,aliquali leui mfngidatione, & fotrihcatione relolutJE virtutis, multiplicatiuum elt coirus, & haec
aloen, qn£ exaqua cum jpeciebus aromaticis fit pa~ eft eius principalis operario,propter quod habetur in
rata. neque enim fi ex fimplici aqtia, autpluuia, aut fontana lotam vellet optimam adiunxiffet : quando qme optima esi, minimum fordiumhabet, neque eget, vt abiuatur. Sed vere quum aloe non elota etiam op- tima, ventriculo minusfit amica quam , qu& lota, fimplici aqua ablutam non effe hic importunam pu~ to, quanquam fi ex aromaticis fpeciebus lotam furnas, non erratarumetiamtearbitror. Sed quando de eare g non rneminit Mef. fimplicem fitisfacere lotionem pro certo habeo,
M E S V E.
>Ia s a t r n i o n analepticum, Scrc- nutritoriu phthificis,hcdicis,vel ali ter confumptis, & cmaciatis. fcnien auget, veneremque incitat. Acci- ts*tyrio- "** " w ~' pef radicum fatyrij plenarum, & re- }anl"t~ centiumlibram vnam, tere, coque cxafte in la- *pAtrt fM. dc ouino dulci quantu latis eflevidebitur, ad la- ctis conlumptionem. Pollea tere pillillo lignco cum vnciis tribus olei recentis amygdalarum dulcium. Deinde fvrupum ex fucci bugloiTi codi, & defpumati libris ij. liicci pomorum G dulcium vnc.xi;. ctim laccnari optimi lib. iij. Ku in vt- cocium luperfunde,miice percoquendo. Po- tujitonbu, ftrcmo ab isni dtpoiito iniice cinnam. drach. v.
tcodicibm no . , . c f , -i l
ugmur. been alDi , &. rub. ana drachm. ij. ligni aloes drach.n). ctoci, lantaiiflaui, tragacanti, gummi
araoici,ozymicaryophyllati,cuDebe,macis,ana
drach. j.Scs. repone in vafe vitreo. Da ab aureis tribus ad aureos v.
CHR. "8 V Al defcriptioncs /i:b eodeirTtitulodefcribun- tur, quse in modo compoiitionis,& virtute ali- qualiter variantur. Eft enim prima defcriptio, quae hic ponitur maions efiicacia:, & virtutis,corporibus conlumptis,& exiccatis, & phthificis,& hetlicis, & /imilibus li abfque febre confiftant,maxime talia cor pora hume&ando, cum hocetiam iuuat adcoitum ^ multiplicandum,& incitandum:defcriptio autem fublequens eft maioris potentiac in faciendo virilis membri erc6tionem,& appetitum adcoitum incitan dum,& mulriplicandum, & femen fpermaticum au- gendum,& eft,quod magis habetur in vfu, & prarpa- ©< ys tyrit. ratum reperitur. Notandtim,quod ambae nomen ac- *'• cipiunt radiceherb.t, qui vulgari nomine tefticulus vulpis appellatur: & eft: herba m noftris partibus la- ris nota,habetradices ad fimilitudinem tefticulorum
vulpis;& in compofitione htiius elecfari) magnaems ^
pars ingreditur in primo videlicet de his duobus: fed fus primum gradum, fed amanj fiint calidioris com- ■
/ ' 1 A • " lt n 1"1. _ 1 1 ' ' _ J -. . 1.« . J .1 «-V-X /. /- 1 ••/IHO \ ^
vfu:generando ventofitatem in vafis feminalibus,vcl adiuuando virtutem digcftitiam in eis conuerfione fanguinis in materia feminis:vnde fit augmentum in fcmine,& in virilis membri ere&ione, vt prius didtu eft. Sequitur eius dcfcnptio. Tefticulorum vttlpis. T,ftuwm Scinduntur a patre fuo, hoc eft a ftipite fuo, hrec ra- vutfH ' «dixdida tefticulus vulpiseft calidx complexionis, & humidse circa fecundum gradum,multiplicans ve tofitatem,& pruritum in genitalibus membris, vnde cftcaufa ere6tionis virg£,&a proprietate incitans adlibidinem etiam fecundum omhem vfumipftus . Terantur, & coquanrur cum lacteouino, fcilicet di- ctae radices tefticulorum vnlpis :cft enimlac frigida: t UK„. complexionis, & humidar in primo gradu, licethti- miditas fuperet frigiditatem ipfius, & ideo conuenit hedficis, & confumptis, diuerfihcatur tamen lacfm diuerfitate fpecierum animaliu,a quibus emulgctur, non tamen,qtiod exeat extra latitudinem diclx com- plexionis, nifi cxtra vbera diu moram contrahat, & inde acetofitatem acquirat, ex qtto cfficitur frigidius cum ficcitatealiquali.Lac enim muliqbre fiue huma num eft medium interomniagenera lactis, plus ap- propinquans temperamento complexionis, & pofl ipfum immediate fequitur lac caprinum ; lac autem ouinum, & vaccinum defrigiditate,& aquofitate mi nus participant.Sed afininum lac frigidius eft, & hu midius omni alio lafte: & ideo non ita conforme po nitur humaruE natur#,Et poteft faciliter fcparari om ^ { nelac in tres fubftatias complexionum diuerfarum. f u bjia nn * ' Eft enim ineo pars cafealis, qtta- eft fiigida; complc- xionis,& ficcae,& eft pars butyrofa,qua: eit tempera-. xithum. tx complexionis attingens circa primum gradum ca liditatis, & ad prinmm attingens humiditatis:ei\ vl- tima pars ferofa, qux eit frigidx complexionis, & hu mida: licet Mef ipiam ponat calidse complexionis ^p- pter virtutem fblutiuam ,qua: eft in ea, Galen. autem iiij.de fimplici medicina difl.y. capit. vlt. ponithanc fcilicet ferofam partcm efle fvigidx comple.vionis ex- preffe. Sed illoritm concordiafacihter habetur: nam Mef. folum confiderauit quafdam partes ipfius aquo iitatis nitrofas,& falfas, quibus mcdiantibus virtute habet aliqualiter folutiuam, & fanguinis purificati- uam, & illcE funt calids. Galenus autem alias partes confiderauit aquofas, qua: ftint manifefte alterantes ad frigidum, quae funt mulio plures partibus prcdi- dis nitrofis, & falfis, vnde tota eius complexio reful- tans ex dictis, frigida,& humidaprsdominatur in ip fa ferofitate iam didta: tpllitur autem illa nitrofitas , fi de nocte teneatur ad aerem. Olei amygdalini dul- cis. Amygdale dulces, calide funtcomplexionis ver-
fecundum electarmm eft magis dclectabilc ad gu- ltum,& licet cum zuccharo componatur,& hoc pof- fct ad formam vers contectionis rcduci, tamen fub fonna electari j praeparatur, quia melius conferuatur
plexionis, tranfeuntes primumgradum ficcitatis, & lic olea qu<j fiunt ex his, appropinquant complexio- nibus earum in caliditate,& humiditate in dulcibus, & caliditate>& ficcitate in amaris.
Suc-

MESV^ DE ELECTARIIS
Succi bue ;toffc,ideft lingue bouis, herba cft nota , E qnarejLrabum interpretes pro orchi rfurpant. orchin quatlingua lx>uina vulgariterdicitur, & eft calida; autern Serapionis interpres cxnistefticulum: fatyrium complexionis verfus primum gradum,& in humidi- tate appropinquans verfusgradum fccundum, & cft
Ttm* c
PtXgeck.
~pero vulpis tcfticulum rocat. Hic ajfumendm orchis duM hahens radices canisteftium amulas. Vt autem in animalibm iunioribus tesles folidiores,& fucci magis pleni quam in antiquis, ita in hi-s antiquior radix ejt ru gofa,iunior autemfolida,& fuccoplena. reiicit ergo pa trem,ideH antiquam,& recentem deligit Mefue.Hanc autem in ouillo la£ledulci,quum decoqui iubet, acidum lac cauet.Diofcor. autem ex quo h<zc defumi videntur, Thejfalas mulieres in caprino eam bibere affirmat ad
& fyrupifuo loco.
M
E S V E.
medicina cordialis conferens afperitati ^utturis, & canna: putmonis.
Succi pomorum dulcium, Iixc poma, vt appiola ,
& funilia, funt multum cordialia,firigida complcxio nis verfus primum gradum, & hunudx circa lccun- dum. Zucchari boni albi, quod alio nomine mel canna: vocatur, ipfum eftcalidx complexionis ver-
lus primum gradum , humida: etiam in eodem, dum ftimulandos coitm. Et eftfanicaprinum lac,ventricu- eft recens: & dum antiquatur, gradum primum fic- loaptim,oui!lnm tamenpinguim, acflatm magis cxci citatisacquirit, & cius humiditas exiccatur: vnde tans ,cuim reigratia a Mefnehicputopretermijio ca- per fe ipfum afTmiiptu in ftomachis calidis,& chole- prino fuifte delettum.Venerem enim,in cuim vfum h(C ricis ,acfebreacutafebrientibusconuertiturincho- paratur antidotus,flatmprafertim excitant. Torro leram, & maximc, quando cum vino lauatur, vt ip- F quod fubdit fuper addendum Jyrupum exfucco btiglof- fum prxparari faciunt medici ignorantes.Cinnamo- Jico£io,& dejpumato, quopacio defyumandi fintfucci, mi fubtilis, & eledti, de ipfo didum eft in diamufco.
Behen albi,& rubei, didtum elt in diamufco: Croci,
»i»u. didtum ibidem. Sadali citrini,funt tres fpecies fanda lorum, alborum,ruheorum, &citrinorum,afportan- turdepartibus Indiar. £t/untligna cuiufdani arbo- ris, qux in quodam fiumine capiuntur citm ex mul- titudineaqua: /uperHuc augentur,& crefcunt.&que libet fandalorum fpecies de pr.tdi<ftis eft frigida: com plexionis in fecundo, ficcx in primo-,tamen fecundu G al. frigiditas fandalorum rubeorum eft maior, qua alborum,& citrinorum:& fic in omnibus opera- tionibus magis collaudantur, funt enim medicina cordiaiis,& aromatica, conueniens fuperHiwv calefa- €fioni cordis, 8c ipfius debilitati, 3c refblutioni, ideo
ipfis multum vtimur in epithematibus cordis, & ma q quantur,laftis vaccini, vel ouini quantitatc fulft Slmijh 4 u ximecitrinis, & rubeis. Dofis huius cledtarij eft vf- cienti ad iuftani crafliticm.tuncaddc mellis dc- teui. queadquatuoraureos. Ethicnota,quodaureuseft fpumatiflib. lex, fucciccepa;libramvnam,&fe t tnr.s. aliquantulum plufquam drach. ficut florenus nouus i -nifTem ,perfcftecoctum vbi erit,ab igne depofl- eft maioris ponderis, quam Horenus antiquus fepiffi to adde hunc pulucrem, fcinci caudarum , &
7>t mojtcx menumeratus,qui floreniponunturinfigilio. Vltc'- lumborumdrach. viij.icminiseruca:,nafturtij, hibtndi p r 4 nus cft notandum, quod cum quxrimus hume&atio paftinacse,napi, afparaei, zingiberis, t cinnamo t v». u<t.
JettS clcfta- . -i . • j 1 -n i i. n • • i • Jfi • ^ j r •••• bcen*lbi.&
tivm. nemin corponbus exiccatis, dcbcmus lftudeiecta- mi,pipenslongi, tlingua;auis,anadracnm.iii;. Tubri , ritim exhibere de mane in dofi prxdifta, oum condi- cum pncdidtis milce. Poftrcmo addc ftrobyl- * s 'f" cn tionibus obferuatis abfque alia conditione fuperius lorum depellat^rum libram vnam, &dimidia,
Iasatyriok altcrum femen auget.ac promouet , venerem- quearrcclo valenter pudendo co citat. Accipitautemlib.j. f radi-1 Vct.pc*, cum eryngij in aqua cicerum fe- 'jf *"* cunda coftorum, qua; cum radi- cum fatyrij plenarum,& reccntium vnc.vii/. ra- dicisf raphani domcftici vnc.iij.radicisdracon- + tij vnc.ij.terantur,&adieftisolcifefamini,&bu tyri f vaccini, ana vnc. iiij.exatte igni lentoco- + v "" ni
antedi6tis, & quandoque cum pulpa caponis, quan- doque cum carne teftudinis, vt fuperius dictum eft.
Cumautem quarrimus augmentum in coitu,&viri- lis membri eredtionem, ipium exhibere debemus ve- fpere anre cfnam,&cum modico vini fubtilis,& odo fcd pauco. riferi: prxdnfli aurem cledtarij fimul compofiti,& fer
piftaciorum dcpcllatorum vnc.x. cerebrorum paflcrum vnc. ij. mifce omnia probc, aromatiza drach.vna mofchi boni. Daturab vncis femifle ad vnciam vnamcum vino gcnerolo, &puro>
mentati comjplexioqua?refultat , eft temperata inter TT Oc efl efficax,& mirabilis operationis admui- C H R. calidum, & frigidum, huinida tamen, ad fecundum J. JLtiplicandum co'
G*L i,i. 7 .
gradum attingens.
q-yj . , T TO c intcr cledaria confe&ionem detefticulis vulpis appel.
^ ' ' J. AlabatMefues: Rarum vfuefl.-iiecialubrehecticis, aut alia fe bre Jaborantibus, niii aromata tolks: qua: condiuo prscedenti e. tiam addi poflunt ad venerem plenius augendam. Venerem vero, qujc excitant,humida funt ad fecundum ordinem,caIida tempera. ta,S: flatulenta. Vult autem Mcfues eam radicem iumi,<jua: fupe. riorefV, ac plemor, non eam,qua: flacciflaeft, & vetuftior,aItenus ceuparens.Quantum autem vtriufque viresdifferant,leges in Dio fcoridis cynolorchi;ad renutriendum autem,datur vnc .lemiire ma ne horis duabus,aut tribus ante cibum:ad venerem vcro,dormitu- ris,autetiam aritecocnam.
C OST. QA tyrionvm. Satyrioduplicemradicemnona- ijfcribit Diofc.fed orcbiifmt vero affines hm plante,
i coitum,faciens virgas eredtionem, ventofitatem generans, & pruritum in genitalibus membris.Ethaec eft principalis eius operatio. Aifu- mitur de fero per duas horas ante cctnam cum vino calidojlicetetiam conuenienter afTumatur, & melius deferocum itur dormitum cumpauco vino. Eius do fis eft vfque ad drach.vj.fed,vtefhcacius operetur de- bet aflumi tribus diebus continuis hora,& modopr? di£tis: Et fumatur iterato fl expedit,fed in vhimis (e- nibuS, & habendbus calidum naturalevalde debile, fruftra aflhmitur. Dicitur ergo confedio, id eft com- pofitio, quia ad formam eledtari j reducitur. Rccipe j iecacul.j. eryngij,& eft radix calcadrappe, fupra qua oritur fungus,qui dicitur caldarella, & eft calida? co- plexionis in primo,ad fecundum gradum in humidi-
■mitim o
tate

fe
LIBER
tate afcendens. Iftar radices per fe folx a/Tumpts pro- tcr ipfarum dulcedinem, & etiam conditx cam mei eiunt multum deledabiies, efficaciter operantes ad coitum incitandum. Et fic a multis habentur in vfu, & multo fortius operatur,fi cum aromatibus quibuf da c6diatur,ficutcoiter fit,& praeparant cortices aro matarij, habent tamen prasdidtae radices alias opera- Jp"J'" rK c ' oncs efficere.Elixantinaquacicerum,quorumeie- cta fui t prima aqua.De ciceribus,quxdam funt alba, quacdam rubea,& quaedam nigra,& funt calidz com
Elexionis,&: ficca; in primo gradu, licet nigra, & ru- ea fint calidiora alijs,& filueftria calidiora domefti- cis. Cicera veiorecentia dum funt in folliculo fuo ad raaturitatem attingentia, non in gradu ficcitatis ali- cuius,fed humiditatis ab audtonbus reponuntur. De bent tamen pra;di£ta cicera multum decoqui,vt talis humiditas fit multum ventofa,& inflatiua,&: cii hoc portatiuaaHarummedicinarum ad genitalia mem- t>ra. Nam quando parum decoquuntur,ipfa eft ab- fterfiua prohibens inflationem, & ventofitatem gene rari. Aquafimplex eft frigida:,& humid$ complexio nis in fecundogradu. Tefticulorum vulpis, dicftum cft in prxccdcnu electario. Ra dix raphani eit calidx compiexionis in /ecundo, hiunidz inprimo, fed eius femen eft calida' complexionis in fecundo, ficca; in fe cundo, & eft radix multum nota, prouocadua vomi- tus. Lufplani, ideft ferpentaris , yc! dracontex, & eft herba nota, calidse, & ficcae complexionis verlus Sfimm. tertium gradtlm. Olei fefami ideft de granis felanii, arbor eft cuius femen eft calida; complexionis in pri- mo,& humidx in primo fimilitergradu,licet eius hu miditas fuperet eius caliditatem. Butyri vaccini re
PRIMVS.
9$
A in illo diuerfificatur autem complexio vini calidita- te, & ficcitate propter di uerfitatem vinorum,& anti- quitatem,vel nouitatem ipforum,& diuerfitatem pa- tri£,in qua nafcuntur.
centis,eft calids complexionis,feu temperatz,humi- das tamen inprimo gradu. Succi cxpx humidar,ideft recentis, & mnt calid^ complexionis, & humidz in
fecundo gradu, multiplicatnirc ventofitatis in genita libus membris,& ad coitum faciunt,Caudarum fcin Scincm. ci cum renibus,& fumine.Scincus eft quoddam ani- mal fimile lacerce, degens in ripis aquarum iuxta flu men Nili , & eft calidi complexionis, & humidx in primo gradu , habet autem ufiis ipfius proprietatem mirabilem ad coitum incitandum , ideo Saraceni multum vtuntur ipfo.Seminis eruca;,eft caiidx com- plexionis, & humidat in fecundo, dum eit recens, in ficco autem femineeft ficcitas verfiispriraum. Lin- guas auis,ideft feminis, & eft iemen diliagrefis, quod eft calidas complexionis, & humida? in iecundogra- du licet humiditas fuperet caliditatem. Baucia-.i.pa- itinacs,& aflumitur iemen iplorum,quod eft calidx complexionis, & humidar in fecundo gradu,licet hu- miditas fuperetcaliditatem. Aiparagi fupple femi- nis,& eft calid^ complexionis verfus primum gradii, ficcce tamen in ipio. Pinearum mundatarum.iunt e- * tiam calidae compiexionis in primogradu. Fafticoru mundatorum, funt etiam calida; complexionis in pri mo gradu. Cerebrorum pafleriun,licet communiter omne cerebrum per comparationem ad alia membra reponatur in complexione frigidum,& humidumita men cerebrum paflerum eft calidx complexionis in primo,in humiditate vincens caliditatem primi gra- dus,animal eft calidiillmum, ideo non mirum fi eius _ cerebrum cft calidum. Dofis eius eft vfque ad drach. pUxumm" vj.cum bono vinoodorifero, & fubtili. Vinum anti- vtruutu . qi.mm eft calidac complexionis in primo, & humidje
A D D I T I O.
Nicolaus habet aliam defcriptionem diafatyrioms, quamfecundumplurimumdiipenfanr aromatatij Gal lis. In ptarfenti eleotario ingreditur fecacul,de qua radi- cequalis fir,diuerfefuntopm.do6torum. Nam prx/ens commentator dicit, quod fecacul eft eryngium, contra quam opinionem eft Lumen aromatariorum,& Lumi- nare maius, & alij moderni, qui dicunt,quod fecacul eft ftgillum S.Maria::&quodnon fit eryngium probant per Setap. quidiuerfa facitcapitulain fuis fimplicibus de fecacul,& eryngio. Serap. & Aui. in proprijs antido- g tarij s de conditis dicunt, quod fecacul funt radices ficut zingiber,& afportantur ex India: & fit ex eis ingiba,id- eit conditum,cumeft recens inlocofuo,&eftiublime valde,& dicunt vltra: apud nos vero fit fecundum hunc modum, Madefitin primisin aquacalida,donecmolli- ficatur, &c. per qux verba facis intelligere poffumus, q> carent illis,& quod folum reperiunturin India,quemad modum zingiber,&myrobalani,& ficdealijs. Simili- ter credo, qudd iniftispartibus non reperiuntur, fed lo- coearum accipiunt communiter moderni figillum Sa- <% Marix,& noneryngia cum fint frigidi,tamen Arnal dus de Villa noua in tabulis, qux medicum informant, cum ignoratur?gritudo,expoqit,quod lunt radices,quas prouinciales girolas vocant, & galli Excreuifiem: quas potius acciperemquam figillum S.Mari^.fecundum rei veritatem fecacul caremus.
HAE c eft,qusin communem vfum parata inueni M A N. tur. S ec ac vi.)Non eft Eryngion, vt multipu- tant; fed eft radix,quam geniculum vulgo vocant, a mul titudine geniculorum: herbam vero eius fraxinellam, quoniam fraxini folio conftat,ego puto efle quam Poly-
f;onatum vocant Diof.T e s t i c v l i vulpis,) O rchys fci icet. R adix raphani.) Domeftici potius, quam iylue- Itris. Luf piani.) Dracotiu maius, videtur ad hoc aptius.
L i n c v a auis.) non vna lingua loquu tur A rabes: Serap. enim linguam pafferuni, auium videlicet falaciftimaru in hunc vfum adhibet. Auicenna meduUis adnumerat. Recentiores rem quandam in fraxino reperiunt.
MISTA ha'c conditura, qua; promittit, potenter pracftat: nanj $ y I, y, calidis, humidis,flatuofis fcre conftat, qualia maxime funt idoneaGaleno lib.y.flmplicmm,ad femenno/olum augendum, fed etiam promouendum. Cicerum autem decoftum ieatndum mifcetur,quod flatu iuuet,&cum vretica fintcstera,ducuntad par tes genitiuas.Pro fuccoautem ca'pa",maiiem miicerefuccum bul- borum,qui flatuieuu iimt, & venerem excitantGal. iib. 6. limpli- D cium:quod & Martiaiijinnuithocdifticho.
Cum iitanus conitini, cum fint tibi mortua membra,
Nil aliud bulbis, quam fatur eiie potes.
Vel radices folx ex aqua, aut iafte co£be, meile deinde condiun- tur:radices enim primo meile fi percoquantur, mel coitionc tam longa neretur.
SEcAcvL. Secacul, vtexSerapione, &exMefue CQST,
nofiro, vbi de conditis agit ,planta efl ex Indis al- lata, cuiusfolia,pifi,flores, colore vioU,fed maiores y vcre,& fingulo menje prodeuntes :radix pollicis crafli tudine,indicis autem longitudine-.fimilis yingiberi:fo~ ris cineritia,intus neruofiirn babens fubflantiam, quam matricem vocant,qua detra£ia caua remanet, vt barvt do:primo ordine calida,& humida.HAcfecacul eji de- fcriptio,quafi perpe/idas, nonpoteryngiu ejfefecacul,
Mefue. quod

MESVAE DE ELECTARIIS
fcincos
quodfoliapifi non habet necfiores viol# 3 radices vero E cans. K^empe, crocodiliduogcnera vifuntur in^ ^ eipollice craljhres, cubitales, adde,&fecundo ordme pto; maximus ancipitis uita animal, duodeuiginti ir,- ' '
ium Maiti
ficcdt, vt idem met. Serap. diuerfum de eryngio caput terdum cubita longitudine excedens,vtTlin.ait,hcmi-
alibijhcit.T^eq-, etiam cum polygonato conuenit(quod ni infeSlifJimus: alterferc cubitalis,innoxius, per vias vmfle
Manarputat)folio ,flore ,aut radice,foliumhuic Lauri- pafiim oberrans lacertiin modum , nunquam autem in jvn"iuim».
num,flos albus, radix dodrantalis, nulla intrn matrice. aquis vifns, pmterbos duos, quos Venetijs frequenter Ca P s *
7yeq; etiam cum maritimo crithmo, quod recentiores, vidimus,& tra£iauimus,alium tcrreslrem ejle crocodi
quum nequefoliapift, nequeflorespurpurei:radix aut lum non confiat ,folus fcincus fuperefl crocodili facie
cubito etia longior, a Tingiberc longe diuerfa.Incogni- (vt aiunt,) in Tfilo nafcens, quod teflctur Tlinius,&
tii ergo nobvs eflfecacul Mejue,&Serapionis.Eim lo- mcrcatores,qui Venetias ipfum conuehunt, hic autem,
copaslinacam, quam bauciam vocantvfurpare licet, vtputo verus eflfcincus,etfalfo terreflris dicitur,qucd
quamnis in eadem antidoto eandem quoque expo- innuere uifus e/i Vlinius lib. 2S.aquibufdam vocatimi
jcat. e fi e dicens crocodilum terreflrem. Sane autem qnajcm
In aqua cicerum. ^Abijcicndam aquam pr£cipit ,in cipars in vfum recipienda, dijfentiuntfcriptores. Tli-
qua cicerem pritnum incoxeris, quodfcilicct, vtputo nius roflrum, &pedes vino albo epotosV eneris cupidi
falfuginoftnonnihilhabet eiusfuperficies, cuiusgratia tates accendere literis tradidit, & laternm carnesad
renes,& vterum expurgat, & interdum aluumjubdu- F id effe efficaciores, atque adeo rcjtrum ^edes, & latera
«tp.fg. cit.Tarat,& TauLus ex cicere medicamenta ad impo- invfum . Diojccrides carnes, aua renes ampleCiuntur
tentiam Veneris lib.^.feddifcrepant, quales deligendi adidemprobat:quod,& Cal. de med. fimpl.facult. &
ftnt,albi, rubri,an nigri. Vfusprobauit rubros,ahjs ta- Taulus lib.7.& alijfere omnes. Mefnevtro nojiercau
men albi magis placent.Tarum autem interefse nos ar- dcvs,renes, & vmbilicifumen vfurpat ,fumen autem,
hitramur vtros hic delegem ,funt in eodem fapore om autpingue eji, quod ad vmbilicum: aut ipfe venter to-
nes, & ob id viribusferme tjfdem.B^ibri tamen viden- tus:ea emm voce, quiex<ArabicoJiintinterpretati, e-
tur magis alere,cuins reigratia,vt copiofius femengi- tiam ventrem appellarunt.^Auicennaprinio eius fal,fe
gnant verifimile efl,fed,& flatus excitare hi videntur cundo loco camem, tertio carnemfuminis,idc$i vetrrs,
plures,quod concoffn difficiliores.Tarum tamen refer- quarto,qt<a circa renes, ac maxime omnium eorum adi
re arbitror vtros delegcris. Aiunt nonnulli fi album ci- pemprobat. Ouofit,vtres fitvaria. Hpbis tamen quu
cerem aqua calida infundasper noclem, & eam iciuno vim,quafcincus Venercm excitat etiam d totiusJkbfia
hominipropines,lentiginem fhcere. Sedhis reclamare tixproprietateperpendiwus,totuanimal ad id oppcrtu
Videtur ratio, quando quicquid virium in aqua migrat num videtur. Tutius tamenputamusfi, quod pleriqur
txcicerisfupcrficie migrat, qudifalftginofa eft, quod confentiunt,caro,qu&adlatera,ac rcncs,abiettis cmte-
autemin cicere Veneri ferre fuppetiaspotefl, ipfa efl risaffumatur,nequeautem audatler yfurpandum hoc
caro,qu<£ alit, &flatus parit,fortaJfe ergo, fi modo his G esi animal, quando referente Tlinio, Scxtus medicus
experientia aflipulatur,non ciceri,fed aqua flatus mul- plufquam drachmm. pondere epotum invini hemir.a
tos excitanti acceptum id efl referendum , quod aiunt. pemiciem afferre tradidit.
Tefticulorum vulpis . Tejiiculum vulpisinterpres ^.mc^.Eruca duplex,latifolia,& anguflifolia ,hanc
Serapionis fatyrium vertit,orcbyn vero tejiiculum ca- fylueflrem nuncnpaffe videtur Liofc. quum de eryfrmo
nis, quare bic opportunrm effct fatyrion contra quam agens ipfifylueflris erucA folia tribv.it . Coliturbetc in
Manard.fentiat,fed quiafatyrio caremus, afiumendus bortispaJJim,&in incvltis etiam fponte copiofe oritur,
arcbys. & ad Veneris vfiim vtriufquefemer fumipotefi.
Radicis Raphani. Errant, qui radicem illam acre Lingue auis. Linguam auis nihilejfe aliua quam
hcrba Vngaricm antiquis ignotm,fumuntpro raphano, fraxinifemen, confirmatur exSerapionisprtefertim hi
nequealiud quam vulgare raphanum,feualbum,ac do floria.Commedaturhoc Araburn multorum teflimomo
recitante Serap.ad Vcnercm ,& augendunifernen.Qna re quamuis Serapio interdumpafferumfilaciuntanicn larum Linguamfalaces reddere tefletur;J'olet tarnen fra xini femenpropria quadam nuncupatiotie lingua aitis vocari,atque idhoc locoputo vfurpandum,non pa/Jeru
mejiicnm feu nigrum, ac fylueflre efi hic opportunum.
Hoc quorundam opinione ad excitandum Veneris deji- deriutn ob id valet, quod femen augeat, nobis prsflare id videtur potius ob flatus, & illos acriores, quosgi- gnit,quod & cgpa,quam bic itidem expofcit fuccofam, id enim intelligitperbumidam ccpam.TS[equcpro bac H Linguam : qudji velletMeftte mentionem depafferunt vt bulbus affumeretur renuo :placet enim ca opinio,fed
ignotum adhuc bulbit video, neque afcalonia cgpa bul- bus effe poteJi,vt quidam opmantur,ft Tbeopbrafto bx «»uA ij rendum, qui libr. 7. de afcalonus, & bulbis feorfum agit.
Cauckrum fcinci. Si fcincus terreFiris efl crocodi- lus,vt ait Diofcor.fcinco legitimo caremus,qui enim ex jLlexandria jlegypti V enetiasferuntur, aquatici funt «n'fcfncas ex "H.^' 0 > croc °dilo certefacie non dijfimiles,fed magiii in Niio naf tuciine longe impares, vix enim craflitudinem poLlicis, "ramcne- & dodrantalem longitudinem aquant. Tliniusergo in s am b° s nafci affirmans Lib. 8 >c. 5. & ejfe contra vene-
l*?"no5 n. na, atque ad ivfiammandam venerem virorumprjtci fcnp/I^mf P uum antidotum fcribens, propius ad veritatem acce- quattmoi' dit,quam Diofcorid. terrefirem crocodilum ipfm vo-
cerebro hicfaciens,dtSiincle, vtputo, explicaffet.
M E S V E.
Lectarivm diagalanga,ven- csfim,. i< triculi, & heparis mtcmperiem frigidam finat:ob id decodio- ncm iuuat, rudlus acidos com- pefcit: &flatus crafios potcnfer diflipat, atque ab eis natas infla- tioncs:oiis halitum commendat, acgigni prohi bet.Accipit autem galange,ligni aloes,ana drac. vj. caryophyll. macis, liguitici, ana drach.ij. zin- gibcris, macropiperis, piperisalbi cinnamomi, calami atomatici,anadrach.viiam,Sc fcnifixa-
laiXiinthcs

LIBER PRIMVS.
laminthes iiccx , menta:ficca^,cardamomi,fc- A mi. apij, foeniculi, carui, ana drachmam vnam, lacchari albi vnc. decem, mellis defpumati, q. £
Datur a drach.duabus ad aueroes duos.
€HR. TJ AE c eftconfeilio.i.compofitiomagnseffica 1 .JLcis contra macerias phlegmaticas in ltomacho contentas,& in alijs membris nuu"itiuis:ventoiitates cra/fas refoluit,digellionem confortat,calidum natu- ralevinificando: & eru6tationes acetofas confumit: & oris odorem bonii efficit: & dofis eius cft de mane ieiunio ftomacho,vfque ad drach.iij.cum modico vi- no odorifero,ac etiam line ipfo:debet affumi per duas horas ad minits ante cibum.
Ethicnotandum, quod foluiyt radix galangxde mane mafticata, & in ore retenta, humiditatem fali- ualem,& catharralem fumiue dcficcat,cerebrum con g fortat, calidum naturale viuificat,& omnern f^torem oris prohibet, & obtundit: ideo vfus eius folius mul- tum confert in regionibusfrigidis temporehyemis, iuuat etiam diininutam digeftionem in hepate,radix eft herbx calids complexionis, & hcc.v in terdo gra- €*Umnt. du.Caiamenu ficci,qu.iuficcnmeft /iccioriscomple- xionis,q uam recens. Reperitur autem calamentum montanum,& calamentum Huuiale, vtrunque eft ca lida: complexionis in tertiogradu, ficcce verfus fecun dum; fedmontanumelt caliaius, &ficcius liuuiali. Eftautemalia fpecies calamenti, qtuenepita voca- tur, habens folia minora, quam calamentum: & eft eiufdem complexionis cttm calamento prediclo, maxime cum montano. Mirabilem habet operatio- nem calamentum contufum,& emplaftrum ad fedan dum dolorem ifchiaticum pr^milfis euacuationi- bus neceflari;'s,& verfus declinarionem ipfius:fuccus eius interfici tlumbricos, & vermes qualitercunque 3fe*t£- adminiftrerur.Menta; ficcx,intellige de menta dome ftica,qux coaceditur,qtu-c non tranfit fecundum gra dum caliditatis, & eft ficcje complexionis in primo , quando non eft recens : ideo dixit ficcx, quia recens in humiditareiuperfluit. I Icyl.i. cardamomum,vel fpecics eius, & fic reuera eft. Alij dicunt, quod eft quoddam aliudgranum, quod efl fimile melegheta:, aromaticum, eft calidx complexionis in fecundo gra du, & ficcx verfus prsdictumgradum: portatur etia dcparubus Indix.Seminis apij,herba eft nota ln par tibusnoftris , & eft domefticum, &fylueftre, dome- fticum autemeft magis in vfu, licet fylueftre fit po- tentius habens in fe ptures fpecies, vt ponit Serap. in fuis dc fimplicibus, maior eft virtus infemine,quam in foJijs, ftipite, vel radice, & fic vt plurimum,& ge- ^ neraliter infcmine cuiuslibet herbx maior eft vir- tus:& eft calida: complexionis, & iiccs in tertiogra- du: Fcenicuii fcilicet feminis, & eft domefticum, & fylueftre, quod eft magis acutum, & eft illud, qttod ponitur in medicinis complexionis calidx in tertio , VavtuU. iiccx in primo. Faeniculus autem domefticus, qui communiter comeditur, recens, & ficcus eft minoris caiiditatis,& ficcitatis, immo eft cum dulcedine qua dam:fyiueftris autem cum acuitate,& mordicatione. Anifi,fcilicet feminis, quod eft notum, & eft calidce complexionis,& ficcx in tertio gradu. Calami aroma tici, nafcitur in India, & eft caiida' complexionis in principio fecundi gradus ficcx in fine fecundi. Zuc- chan tabarzet, ideft aibi fecunduin, quod m cannis
nafcitur in quadam contrata inpartibus Damafciy Babiloni?,& Indias:& ideo,quod hic in partibus no- ftrts de nouo conficitur, licet fit albiffimum; tamen non eft bonum, neque conueniens,& de compofitio- ne eius eft diitum eft fuperius : & eft calida' comple- xionis ad primum gradum attingens,humidae verfus principium dum eft recens •, fed dum antiquatur ita, quod tranfeat annum, gradum ficcitatis acquiritre- folutahumiditae ipfius:nominantetiam ipfum qui- dam mel canna-,quia in cannulis nafcitur,qu£e fimi- litudinem habent cum cannulis,qu£e faginam produ cunt: & nafcituretiam zuccharum in partibus Apu- li<j: fed in bonitate alijs non adheret. Damafcenum autem eft longe melius alijs,notandum,quod zuccha rum eft prohibendumfebrientibus, & in corporibus multum calidis, quia de facili inflammat. Mcllis de- fpumati quantum fufficit, & de ipfo didum eft in Diamufco.
LAudo hanc,communiter enimparamr.Cauendum MA N A, tamen ptitofn .cftate, & in valde biliofa temperatu- ra .cjal am v s aromaticus.) Ad nos hoc tempore,vt (u- pra etiam dixi,non defertur,fed eius loco radix quxdam venditur, quam non credo zius cannx efle,nec ex lndia adferri,fiquidem,& recens multum aliquando videtur, &exiguo nimis venditur. Mellis.) Nunc cumfolo laccharo conficitur,magnaque vi inflationem pellit.
Nv n c fere cum folo faccaro componitur , iut ficca fcruatiir, "YJL, V pcr fe; autcum vino decoftionis galangx Koris duabus ante cibum daturanfiationemquepoteuter depellit. Vitanda xftate, &: calidis naturis, ac morbis.Eiiam radix fola liyemc in regioncfri- gida comimnfa iciem prxftabir.
GAlakgam duplicemhabcmuscraJJlorem,acte nuiorem. IunciJpecies videtur fi appendicesJpc- flentnr,([U£ cum vtraque funtfrequentijjime.Legitima autem vtranque ejfe,qu& circumfertur,co!lata Serapio nis,& Auic. bijioriapatefacit, <3" eandem non ejfe aco rum vtrique ij perfuadent de acoro, &galanga diuer- fis trattantes locis. Quo fit,vt de difcordia,qux inter re centiores eji maxima a nobvs pr&terea non Jit laboran- dum.C&mi.Carum Gal.intertio calfacientium,et exic cantiu.m ordine ponit, ex qito carotarum femen carum non effe demonftratur, quod nulla acrtmonia pr&ditum -pix primo ordine calfacerepojfe videtur.7{obis caro- tx, been yirabum potius videntur,verum autcm carum quod vulgo carui nomine vfurpatur.
Calami aromatici.A47/'i£,d7" dehocdifcrepat recen tiores.Vulgatum ego cartnum acori radicemputo cu do liiffimo Manar.vjurparitame etiampoffepro calamo.
M E S V E.
Ia rhodon commune,venntricu lum, &hepar roborat, co&ione ob id iuuat,& dolorem horum a calcnti, & acri, ac mordente bile mitigat. Accipit rofarum rub. „/. 1 drach. t xxx. trochifcorum dia-t rhodon , trochifco, ex fpodio , glycyrrhizx, ana vnc. s. f caryophyllorum, tnum fantalo-* «*""""• rum, gallia; molchatse, ana drachm. iij. fpodij> croci,maftiches, t ligni aloes,ana drach. ij. afari, fpicae nardi indic£e,maciscardamomi, femipor tulaca;, iactuca;, f fereos, fcariolx, cucumeris, cucurbita:, meloniscitrulli,margaritarumalb. nm. ozymi, caryophvll. rafuraj eboris, tracaganthi,
R z gum-

f dl.fJ.
MBSVi DE ELECTARIIS
gummi Arab. anadracj. camphurx t drac. j.& E qucparirerdcBcrberi!.ScARioLA.)Specicsf(Ifvtpu
" ^ • ° to)ronchi,minus(pinofa.PercitrulumcgoinrelJjgocu-
cumeris lpeciem, qua; colore, & forma citru «cmulatur.
remiff.morci fcrup.dimid.cxcipe fyr. rofato, f & aqua roi"arum,datur ad vnc.dimid.
j ; HR . T^lARHODONponunturduxdefcriptiones,vna A-J ponitur a Nicolao in fuo antidotario, quam vo cancaiarhodon Abbatis , altera lecundum piu-fente defcriptionem Mef. quam magift. Thomas de Gar- bo fuauis praiftica: declarator prxparari faciebat,afle rens, quod idem faciebat Gentilis de Fulgineo magi- fter fuus,& har dua? defcriptiones virtualiter in opera tionibus fuis,quafi in idemredcunt : quia in compo- nentibus modicum variantur, & mihi etiam ha ?c de- fcript. Mefue plus placet, & licet ad formam folid^ confedionis polfit reduci,quia cum zuccharo prarpa ratur; tamen in formaele&arij generaliter ab omnib. conficitur,& fic in vfu habetur. In hoc tamcn confi- deretur difplicentia multa,vel complacentia alTume- tisin forma plus confe &ionis quam elesflarij, licet maior operatio,vel efficacior,vt plurimum fiat ab ele ctario,quam a confectione praeparara. Pri mo propter meliorem fermentationem aromatum. qua? fit in ele- <ftari js ,qua: fieri non poteft in confectione .Secundo, quia de aromatibus plus poni debet in elcdtario con- ftruendo,quam in confeitione ,qua; de nouo confici- tur,& fic communiter fit. Tertio ,quia melius,& faci lius operatur, vel euaporat, & tranfit virtus eledtarij ad membra remota, quam virtus confectionis alTiun ptae,vt in palfionibus pectoris,& cerebri fatis eft cla- rum. Et hoc verificari poteft in omnibus confedtioni bus,& elcdatijs.Hlnd electarium eft multurn efficax td confbrtandum membra debilia relaxata,ac debili- tata,ex aegritudine calida,& cholerica,qu£ prscelfit, & maxime nutritiua, vt hepar, & ftomachum, cum in ipfo remanent pun &iones acholera mordicanti. Eft. infuper oppilationum aperitiuum,mala; comple- xionis calid £,remotiuum,fitis extin £tiuum,ad dige- ftionem iuuatiuum,& appetitus incitatiuum. Etfic etiam confertdebilitati renum,& ipfbrum doloribus pungitiuis.Et dofis ipfius eft vfque ad drach.iiij.cum diuerfis aquis deftillatis, & fecundum exigentiam di fpofitionis, pro qua exhibetur : obferuata regula de " ifii
VNVM eft Gentili dc Fulgineo , & eius difcipulo Thoniar de 5YJ.VII Garbo viiirpatum. Altcrum eft diarhodon Abbatis iNtco- laodeicriptum,alijsinvfu. Eledt.mollehocfingerepotesfolidii pro vano lumentispalatQ.Sunt.quihccreleuatis a fcbnbus bilio. lis, vt tertianis nothis ellc laluberrimum dicant, tjuia totum vcn. trem lnferiorem, atque adco renes ipfos roborat, obftrufta libe. rat,intempericm calidam tolht.appetentiam excitat,& luiititur cir aquis deitillatis cichorij, eupatorij, &c. pro vario lcopo. Si vero magis eft refrigerandum,rcccns componatur,& aromata vel toi. lantur,vel multum minuantur,vt cum eleft. trium fantal. facultate multtim conueniat:hic autein iyrup. Icu iulep rofatus fit ex facch. clanficato ln aqua mfufionis rolarum, & aqua rofata : & deinde percodio adaquarum confiimpuonem , tuncque rcltqua funt ad. dcnda,& fiatcompofiuo,vel liquida, veliu buccellis.Dehoc fyru. po ante aftum eft.Alij lib.v.aqua; rofarum feruentibus lib.ij. rofa , rum recentium macerant.manibus exprimunt:idem opus iterum & tertio repetunt :deinde cuin facchanclanticau lib. lnj. aquani hanc percoquunt in fyrupum.
GV m m i tragacanthi.O«<€ nuncprogimmiara- bico,& tragacantba yfurpantur ,nonfrnfirantur medicos cxpeftato euentu. ^Atque ctim ajferatur nunc legitirnus acacia fuccusVenetias: non cjiitidem ara- tione alienum gummi quoque exacacia depromptnm ferri,quanquam in eoetiam ambigimt.Qu.od autem tra gacantha non liquefcat lingux fubdita,vt fcribit Diofc. liquefcat verogummi arabicum;non cogitnos^ vtgum mi vulgatum tragacantbam cjje pntcmns,aut eam ejfe illegitimam , quando eadempermixtormlle liquefcit, vtvelle Diofc. videtur. Curautem vtraqne \mcgum- mi,& tragacatba boc in loco fumatur, Ji quis roget, id ficri dixerim, vt eoglutine aromata rcffi 9 excipiatur „
M E S V E.
Romaticvm rofatum, cor, ventriculum roborat, appctcn- tiam cxcitat,&codionemiuuat, naufeam, & vomitumlcdaf, vi- fccrum humiditatem cxcremen tolamabfumit. Accipitautcm rolarum rubrarum j drac. vnam, & dimidiam, *t.v» e .u ligni aloes,macis,galanga;, caryophylli,zingibe- riSjtrochifcorum ciiarhodon, nucis moicharcc, gallia; molchara .',ana tdrach.ij. &s.glycyrriiizce rafr | vnc.j. cinnamomi drach. iij. cardamomi, ^h. v ,tj fpic$,nardi ,ana drac .j.lyrupi roiati, &*fvr.corti- cum citri quantum fufficit. Sunt, qui aromati-
ad drach. v.
modo tempore, & hora alfumptionis, di6ta /uperius in clectario de aromatibus,quod fcripfit Galen. Vlte- fius aduertendum,quod ifto electario multum vteba tur Thomas de Garboin corporibus conualefcentiu ab ggritudinibus calidis, & maxime atertianis no- this,in quibus remanferat aliqua complexiomala calida innutritiuis membris,cum ipforum debilita- pj zant mofchilcrupul.dimid.Datura drachm.ii/. te,& oppilatione,maxime in hepare,& reni bus,& cu quxrcbatalterationem maiorem ad fiigidum,ipfium denouoconftruifaciebat minucndo de aromatibus calidis , quae ingrediunturcompofitionem ipfius, & tunc ipfum vocabatdiarhodon fine aromatinus. Te- nebat enim aromatarius fuus aromata cuiuslibet ele ctarij, quod penes eum erat in vfu, vnde omrti hora poterat,& fubitoomne electarium conficere. Quan- do autem fine aromatibus illo modo conficitur, tunc fimilitudinem habet cum electario de triafandalis,& fatis conuenit cum operationibus illius.
MAN.
HJt
nc
c nonparatur, fedaliacum Abbatiscognomi- ncquamNicoIausdefcribit. T rochisc.) Hos inuenies inferius. Spodij.) Dchoc fcnbain inferius,at-
IN malatemperaturafrigida magishocmihi proba- MAN. tur, quam fequens,non tarnen in communi vlu eft, fi cuti id quod fequitur.
1N vfu noneft.licetintcmpcraturasfrigidasefficaciutlanetqua SYLV. quod lequitur vfu frcqucntiilimum.
ROs arvm rub. Doccndifmtfcpla/iarij quopaffo COST. rofe exiccatx ftntferuand£,nempe tineis citifjime eroduntur,& promptifjme enanefcit earu odor,& vi- res.DeficcandiC crgofunt adfolem obieffo linteo,feu ut alijfurno leniter calido,nc vrantur,&in vitrea ampbo ra ponenda, cuius os fera ft obturatum diligentijfime, fcritabutur integro colore,odore,&uirib.plurcs annos.
S_yrr.pi

LIBER PRIMVS-
Syrupi rof. T^oji explicat, vt neque inprxcedenti, qualem fyrupum rofzceum fumas ,pr&(labit' t autem vt ex flillatitia aqua confeElum accipias ,fed eo modopa~ rata,~vt lib.fimpl. nos docuimus.Ita, & inpr&cedenti, & infequentibm conjitlcrem.
M E S V E.
KsfrcmdtieS Rofatum de fcnht Gttb.
tredincm omncm corrigit;
O s a t v m Gabrielis,ccrebrum, cor, vcntriculum, atque adeo to- tum ventrem inferiorem robo- rat, appetentiam excitat, codtio- ncm iuuat, ventriculi humidira- tcm excrcmentofam, & ab ea pu ob hcec rc valefccn- tibus, & imbccillis mite fubucnit. Accipit vero rofarum rubrarum drach. xv. glycyrrhiza: rafx drach.vij.lig,nialoes,fantalorumcitrcorum,ana drach.ij.cinnamomidrach.v.macis,caryophyl- lorum,anadrach.ij. & lemiflem,gummiArabi ci,tragacanthi, ana drac. ij. & fcrupula duo, nu- cis mofchat £e ,cardamomi,galangar,ana drach.j. f ti.fcruft. fpicznardi f drac.ij. ambvx fcrup. duo rmoichi fcrup.j.fyrupi roiati, & iyrupi corticum citri qua tumfufficit.
CHR. TS tvd eltfamofum,5cefficax,&:preciofumele- JL <5tarium,quod generalirer eft in v(ii,&: vbique prc* paratum reperitur fecundum illam defcriptionem, poflet etiam ad formam confeclionis reduci,ctim zuc charo conftruendo,& aqua rofata, ficut in forma ele- ctarij hic defcribitur,quod conftruatur cum iuleb ro fato: & vtroquc modo hac defcriptione vtimur, licet t in forma eledarij fortiu<: operetur propter caufas fu- perius alfignatas in diarhodon prsdidto. Valet prin- cipaliter iftud electarium contra debilitatem virtutis digeftiuas ftomachi,& eius defcCtionem,omnia mem bra nutriti ua confortat, illa vigorando,5c confortan- doinoperationibusfuis.Eft infuper optimu medica men, & expertum contra fupertluam mollificatione ftomachi,exiccando humiditates corruptas,& putri- das contentasin eo, & eft confortatiuum virtutum cordis, & cerebri, excitat apperitum fopitum,& ma- xime in conualefcentibus,talia corpora fubleuando, & ad veram fanitatem reducendo: & eft fatis tempe- ratat complexionjs ,4icet caliditas, & ficci tas pnrdo- minetur in eo, dofis ipfius eft a drach.ij. v/que ad rres ob/eruato femper canone, & notabili fiiperius pofito in primo eltctario de aromatibus, de tempore, &hora afiumptioniscuiuslibet ele6tarij non foluti- ui, & ideo ibi eft recurrendum. Si quis autem vellet iftud elei5tari um cum melle componere, & non cum zuccharo, po/Iet: Sc tunc eilet maioris calefactionis, abfterilonisjied cum ipfo non componitur, nec ha beturinvfu.
5> 7 ...
A chicum rofatnm, aromaticum mofchatum, aromadaim caryo- phyllatum, aromaticum cardinum,& aromaticuro Galeno a Mc iiie adicriptuni. In vlu ell frctj uentiffimo, parum caltt aerecali- do,& ttmperaturacalida,tutilis eil praxMo.lecl ferecumfaccha ro 111 aqiu rofarum foluto.forma folida cot]uitur,iicq, magis ca- let,ac iiccat:de]eftat tamen.ac iuuat. Melle autem cxceptum ter- get cjuidem niagis/ed etiam fit calidus.
SAnd alorv M.ma^abari.JCitrinosintelligit,odo r nc T ratiores, quivbialiudfpeciatim author notiprae.ee- perit,fumendifemper,quumfandalorum fit mentio,
M E S V E.
|Os at vm minus,cor, &ventri- culum roborat, & eorum flatus, & ab his inflationes diflipat:reci- pit enim rofarum rubraru d racft. x.lignialoes,fantalorum citreo- ru m,ana drachm. ij. cinnamomi vncdimid. maftiches fcrupula quatuor, ambra: fcrup. duos, mofchi /crup.vnum, fyrup.rofati quantumfuflicit.
HO c quoqueparum calidum,prxcipue fi tenea- M mus fandalos tales elfe,quales fcribuntur. Nalhbi tamen quod fciam paratur.
M E S V E.
Romaticvm moichatum cere- brum, cor, vcntriculum, roborar, ob id confert epilepfi^, palpitatio- ni cordis, & fyncope, fuffocationi quoqueab vtero,orisodorem com mcndat. Recipitlignialoes drach.vij. fcinna- t <urf n i momi crafli drach.x.ambrx drac.ij.mofchi fcru ,m - pulos duo,fyrupi rofati quantum lufticit.
QVo padto conueniat ptifocationi,cum eximio fuo odore vterum furfum trahat, non video, nifi. exigja admodum quantitate.
Darseni eledti.) Secundum Serapionemeftcinna- momum. Sed mirum efl,<jpod hadtenus dixerit,cinna- fnomum,nunc v tatur alio nomine. Ego potius intellige rem Aipalathum, quem Arabes vocant Darfi/ahan.
M A N RVK calidum,ideoque fecurius in temperatura,
&horacalidadanpotelt,quampra:cedens. Syrv- p i rofati.) Paratur,& abfque lus folidiori forma,cum fo lo faccharo,fimulque,6c deledtac, & iuuat.
■ yt y /*~\M n e s nutritorias partes, cor, cerebrum roborat,ventri- ^ v.7culi touus ftomachi,& lmbecillitatem abhunnditate mul- ta, ab ca putredinem corrigit,appetentiam excitat, coftionem iu- uat,conualefcentibus, & debihbus mire fubueiut.Idem prope pol lentapud eimdem Mefuemdefcripu,aroinaticum m:nus,itoma
MA i v s in boc,quaminfuperioribws mofchiefi cOST. pondus,ob id mofcatum vocatur, non inutile ad eos ajfettus ad quos aMefue comendaturjiXiloaloes, cinnamomi,ambrx,mofchi,ex quibus conficitur, rires £> expendas. M ambigit Manar. an ad vteriprxfocatio- nsm conferat,quunifuo odore furfumpotius trahat.At certeficutifcetidis odoribus ad nares pr&focatorum ad motis pr&focatio ficpe curatur, ita l<edi eas etiam non prtcfocatos a beneoletibus frequenter obferuamus. Sed viritamen doftiffimi pace ,neque femper beneolentia naribus admotapr&focatis officiunt,nequefcetidafem- perprofunt,funt enim mult£ quas apr<cfocatione reuo cet mofchum ambra,atque idgenus alia naribus admo ta, & qudi item fuffitafcctidis rebus vtero adiuuentur, fed generatim tamen cinnamomum,quod odore efi fua- mffimo, conferreinpriefocationibus commanfumfolety folent,&caryopbylli,nux mofihata,anifum,%edoaria, atq; aliaeiusgeneris, ob idforte, quod dum celerrime eorum vis in vniucrfum corpusperfertur,celeriter quo que caprxsiant, qu<e merito acrimoniA, quam habent Mefue, 3 prtfta-

MESVAE D E
prxflare folent,referandi,fcilicet victs flatibm, cjuifre qucnter iungnntur cutn prafocatione, & intemperies corrigendi frigidas ,atque bimidcvs calorefuo,&ficci- ■ tate-feri enim pr?focantur,quibn$ vterihumoribmfri gidis fcatent, & bumidiorivtero funt,ne etiamputri- dos,ac veluti venenatos vapores fileam,quifcpe prefo cant,quos h&c odore iucudo temperant.Ita ergo,& hoc antidotim vteri prcefocationibus conferre a rationeno eji alie>ium,prafertirn pauca, vt Manar. ait quantitate affumptum :fecm fi ad nares admoueas, alletta ncmpe odore iucundo vteru-sad fuperiorapotim conuertitur. Quare folentcoxis mofchum alligare, qu& inidgenm ajfeffiuumfuntpronce, quamuis, vtdixi, id nonfit ceque in omnibus perpetuum. Cgterum admiratur rurfum Ma nard.[cur Mefue cinnamomum mutata hic voce darfeni nuncnpet,quod hacienm cinnamomum vocauit. Et efl certevocum varietcts plurimi inmedicamateriamo- vienti,qu& de diuerfis agi rebm inijcitfuJpicionem.Sed ,fi hoc interpretis non esi vif ium, quodputo, colligit ex yarijs fcriptoribm hcecMef in aromatum autem dele- £lu,imo in ipfa rerum nuncupatione,quamuis in re con- fentiant,differre interfe medicos,non efi nouum.Qjiam ob rem quanquam varijsinterdum vocibm vtitur lati- tinus Mefue,probatiffmum tame cinnamomum femper expeterepro certo quidem habeo,id vero erit,quod odo ratijjimum,& acerrimum; tenue autemid fit,autcraf- fum noninterefl, quamuis alijs craffum,alijs tenue ma- gisplaceat.Quare,quod adhunc locumpertinet, darje ni voce,non,quod Syluius, crajfum cinnamomum velle Mefuem putojed abfolute cinnamomum,quanquam au tem elefium addit, ipfo tamen non admonente ,probct- tifjimumfemper ejl deligendum.
M E S V E.
Romaticvm caryophyllatu, cor, ventriculum , & reliquum ventrem inferiorem roborat, naufeam, & vomitum fedat, fla- tus diffipat,putredinem humoru in ventriculo arcet. Rccipit ca- ryophyllorum drach.vii. macis, zcdoarice,gaIan gaj, fantalicitrei, trochircorum diarhodon, cin- namomi, ligni aloes, fpicce nardi, pipcris longi, cardamomi,ana drachm.j. rolarum vnc.dimid. glycyrhizz^,gallicsmofchatse,anadrach. ij. fo- Ii/,cubebaj, ana fcript. dimid. (yr. dccytro quan- tumfufficit.Daturadrach.iij.ad drach.v.
MANA. TA'mciuefthocprxparare,quiacaremusfo- j y lioxlegans tamen effet,li benepararerur.
SYLV ib vsda m in vfueft, proximumviribusaromatico Ga-
V^brielis pr.fdi£lo,fcdeo calidtus: vtedum veropraxipuecoita, & vaaiat a putri.aut fngtda ex diftis partibus materia . Quida cu faccharo iri acjua rofarumdiilolutoeleftarinm formaat folidius.
COST. {~~^ ARYOPHYLLORVM.De caryophyllo meminit \^jTaul.lib.j.memir.iffe, & Galenum Serapiotejia- tur,a quo fumpferit Taul.fed in Galeni lib. quos nuc ha
Ca P'7" bemus,de bisnihil Egit Tli.iib. i z.decaryophy!lo,fed quum effe grano piperis fimile ajferat grandius,acfra- giliWjf fbicari licet,non ejfe id, de quo ^Arabes, & vul gatum, qnod equidcm neq; granum e(i,neq; piperisfa- ciem habet.Sand autem quum huius odorem, &nomen
ELECTARIIS
E tnmuletur vulgatus ille,&piilcberrimusJlos,quem ca~ ryophyllonvocant,antiquis,vt video,ignotus. (neque enimphlox Grcecorum efi,vt doUiffimi quidam virifen tiunt, quando illum ob folum colorem in coronws expeti tum,carere odore Tlin.lib.21 .teJiatur,noJiervero odo~ ratifiimus e/i) memini quofdam carnofum illud corpu- fculum, quod fenefcenteflore in eius floris medio veluti fru&ns quidam longiujculus extuberat, efle caryophyl lu contendijie ,fed nojiras carere odore ob ccsii frigus , quum Indum fit odoratifmium.Audio etiam alios,Indi citrij florem, qui decuflisfoliolis remanet, hoc effe ca- ryophyllum fufpicari. Sed vana hmc effe ex Indice com- mentarijsplane conflabit, ad quce confngient JiudioJi , quibus huius ortus, & hijioria defideratur.
M E S V E.
F
R o m a t i c v m Nardinum ,cor» ventriculum, hepar, renes ,& ccete- ra vifcera roborat, & veficam: co- dionem iuuat, ob id oris, & fudo- ris odorcm commendat: flatusdif- flpat, tamen veneris apperitum cxcitat-, re/pira- tionemfacitiiberiorem. Recipit autem ipicce nardidrach. ij.rofarum rubrarum f vnciam di-1iruh.uij, midiam,t cubebae,ligni aloes, macis,caryophyl lorum,cinnamomr, folij indi,anifi,corticum ci tri,trochilcorumdiarhodon,&gallise. Sebelli- nx, ana lcnpt. iiii. ftrobylorum, amygdalarum excorticatarum,ana drach.quinque,gummi A- rabici,tragacanthi,ana drachmas ii. mofchi lcri ptu.dimidium,(yrupi rofati, q. f
H
Ocquoquevideturnonbenepofleparari. G At- MAN. l 1 js. (ebellina?.) Qu^re hanc inferius.
ST 1 c ae. TriplexeflDiofcoridiTS{ardm,lnda,Ccl COST. tica, Montana, atqui Inda rurfum alia montana eji laudatijjima:alia fluuialis iuxta Gavgcnfluumpro- ueniens,qua,& Gangitis: alia Sampharitica cx natali loco ita nuncupata, hircm olcns, omnino vilijfima, ne- que in vfum admittenda.Montanam autem rurfus Inda duumgenerum ejie ait, lndam peculiari nomine ob id nuncupatam,quia in montis regione Indos jpeiiante ori tur,& Syriacam in regione eiufdem montis, quce adSy riam fleclitur repertam.Hcec colligo ex Diofcoride. Eji tamen etiam hicfcrupulm,quod,& Syriacam Tli.lib. cap.n» duodecimo,in ipfa oriri Syriafcribit, & inter Syros,ac j j Indos deferta jLrabia,Terfis,atque alie magnce interce dut rsgiones, q vltra quatuor mille miiliaria expleant, abfurdum autem videtur ex tam loginquo loco id tranf ferri nomen. Cceterum quod ad Tlinium pertinet,etfi in Syria quoque nafci 'i^ardurn multifcius ille vir fcribit, nonistamenSyriacam etiamnuncupari Indce Jpeciem negat,neque a ratione alienum efl in Syria nardum na- fci,quanquam id nondum expioratum esi aobis. De ln~ dce autem illim Syriacce nuncupatione, cum doflijjim» Matthiolopotim fentirem, Syriacam eam ob idnuncu pari,quodin Syrajiene regione oritur, eji .n. Ttoiemceo tefie in India mons, quia Gange fluuio ad Syrajienem extenditur. Sed deprima T^ardo fatis. Celticaautem nardm Itala efl, eadem l\omana, & quibufdam Galli- ca nuncupatur, in Ligurice alp ibm,atque albi quoq;fre quens,vt obferuauitMatthiolm. TertiaT^ardus mon-
tana,

LIBER PRIMVS-
i>8
tana,qu& & Thylacitis, adhuc ignota eft peritiori- A dimi putamus. cui rei quifenfus confilium non refpuTtt, bus noflrx atatis herbarus. neq; deeffe in Diofcoridis ficilc ajfenfurosfpero. T^on tcmere ergo Gal. interdu
codice mendum videtur,vt de ea nihil certiproferre li ceat.Sed fubeunt etiam TSfardinomen,ac velutigenus, que Lauendula,& Spicum uocatur,in Italig hortispaf. fim culta. vfurpanturq-, eadem a quibufdam nardi lo- co.Sedquantum h.-ec a nardi Jpecie abfunt (idquodo- flenfum efl ab altfsJtanttim errare eos coftat,qu: in nar
radicesprobut,interdn etidcaulem,qua fpiccivocant.
GallisSebelli^. Defcribet huius compofitioncm poflea in diftinffione de trochifcis.
Cinnamomi. Cinnami quidam legendumputant. ejfequehoc aiunt cinnamomi fpeciem vilioris.fedhos ' nonefl, vtpluribus refellamus. Summa effet infcitia
di locum ea vfurpat,prxfertim quando vn Celtica, qu£ fpreto optimo cinnamomo deligere vilius. legendum ad manusfacillime cft,nullus efl accufationi locus,qua- ergo,cinnamomi.^An vero ciunamurn dijferat d cinna- relegitimanon cenfeatur. Subift etiam phunardifylue rnomo,explicabiturpoflea. firis nuncupationem, fed alia,& bacftirpis efl Jpecies, ncquc locus efl, vtde eaplura a fferamus. Torro noflra hac <etate,&Inda afferturjicet raroprobatifjima , &
Celtica.fed vbifyicx metio fit, Indaprxfertim, fi eius optima, fit copia,deligenda : jin rninm, Celtica,quam cptimam babere paruo negotiopoffumm, vtipraflat, B quam Inda non optima. Optirna autem Inda, vt ex Dio
M E S V E.
fcoride colligere efl, not&em funt, vt fit quam maxime recens, & leuis,largam gerens comam,flauo colore, perquam odorata,ac cyperum redolens, breui fpica,a- maro fapore linguam ficcante, & qu<e diu infua odoris gratiapcrmaneat. Celtica vero ea optima cefetur,qu«s maxime recens,iucundi odoris,numerofts radicibm ,de fa,plena,nec fragilis.In hac autem deligeda,quum ca- uendum admoneat Diofc.ne aliam huit ftmilem herba affumamm,qu.£ hyrculm vocatur, graui odore,candi- dior,foliJs breuibm,ftne caule,& radicc,neq; amara, neqodor.ata znTtc tame quid hyrculm fit ignoratur. nero, quec nardi pars vfurpada, quii alij radice,alij Jpi- carn, alij caulem affumi velint, dijficile ejl siatutu.Ga- lenmporro i .de antidot.in Andromachi theriacaJpicg nomine radicem intelligedam fcribit,itafcilicet ob ft- militudinem cumfpica mncupatam.Et 6. fimpl.fpica filentioprxtermiffa radicis vires explicat. Sed contra Diofc cx Marcelli verfione abijciendaA radices cenfet Ctfn. veluti inutiles,Et GaL9.de cornp.med.per loc. Tbile- nis antidotum expendenscretici nardi drachman: affu- metis, quem fklfo radicem ait dici,Tbilonifubfcribcs, nardifpicam verim nuncupari quam radicem, atque adeo Jpicam, non radicem , i.dtuit vfurpandam. Cx- terum vtpaucts dicamns. J^ardipartes, qitce in medi- cina expetnntur dttcc funt ,radix ,& caulis. id enim de Celtica nardo Diofcorid. monet, atqui vtrunque horum, & caulis, & radix tam fpicx fimileefi, vt vtrunqne Jpica appellari pojjit non incommode.quin, Cr caulvs tamprofundo folonafcitur, vtnonperperam radicis vox illi etiam interdum conueniat. vt enim in Celtica quotidie videmm, altius emergit taulis, £) id quod, & Inda fieri veriftmtle eft. non funt certe (fententia noflraj ij audiendi qui totam fubterrala- titare, & totamradicem effe eam contendunt ,quum coma,quampartem nardo Inda afcribit Diofc.pars fit caulis non radicis. Hm igitur quum ita fe habeant, vt ego'puto,quum quxritur vtrapars deligenda,radixne an caulis,non abfurdum exifiimo,fi quis vtrunque affu- mendum dicat. efl enim caulis radicis velutipars qu£- dam,faporeque, ac odorcpars vna inferior altera non est. quamu.is, fummm caulis,& tenuioresradicuU crafjiori radici adnafcentes,£r odore,& fapore c&teris partibm c.edant, id qttod Marcellum fortajfe impulit, vtabtjciendas a nardo radtcesputarit licetfenfu a Dio fcorid.fententia, alieno, qui aitferendum lutum iubet, non radkes. Igitur de nardiparte deligenda,ita flatuc-
I a c y m x n o n , ventriculum,& vifcera rcliqua calcfacit, co&io nem iuuat, flatus in ciidlis vifcc- ribus natosdiflipat.recipitaute cymini pridie in aceto macerati, <5c ficcati drachm.x. zingiberis,
cinnamomi ana f vnc. dimidiam, caryophyllo-1 <*>■«. uij. rum,lignialoes,macis,anadrach.ij.&dimid.ga langs,pipcris longi, cardamomi, ana drach.ij. mofchi lcrip.dimid.mcllis deipumati.q.l."
SA t 1 s inflationimederetur,fedpaupercs tanti 110 MAN. faciunt inflationis redemptionem ,prx[enim cum aliud minoris emere poffinr,quod ex Nicol. parant: fed & aliud, quod ipfe Mef.infenus fcribit.
DI acyminon Nicolai rninorisconftat,&: vfu frequfs SYLVII' eli, prariertimcumlaccharo forrtu folida, quia gratiusqua cuni mclle.forma mollijicetlnefficacius. Vtrunqueriatus a pitui ta craiTa, aut frigiditate natos diflipat,ob id colicos leuat, & lln- gultum prxfocantem cx plenitudme, praML-rtim flatuumcraHo- ruin. ruftum acidum emendat, obitru&a Iiberac.
COST,
AD h v 1 v s amulationem fuum Diacyminum compofuit ls{icolaus,quo vulgo vtuntur. Qmm autem cymiimm fnduplex fatiuum ,& fyluefire, ad h<zc autem ammi quoque <Aetbiopici cymini nomen fubeat,hicfatiuum ejl fumendum omnibus notum. Cy- minumvero Germanisvulgo in pane vfitatum caron efl,quod ojficime caruivocant ,non inutile quidem ad affeClus, quorumgratia hoc paratur eleUarium •, fed non ipfum tamen,quod hic expetitur.
M E S V E.
Ianison , intempcricm frigida vetriculi a pituita cruda, veletia flatibus lanat,& tuffim diuturna a frigida caufa gcnitam. Recipit anifi drach. xx .glycyrrhiza:, ma- ftiches ana| vnc.i. foeniculi, ca-Ur<»/u<j. ri, .macis, galangsc , zingibens, cinnamomi ana drachm. v. trium piperum, calaminthcs , pyrethri,cafice,ana drach.ij.cardamomi, caryo- phyllorum, cubebarum, croci, fpicxnardi,ana drach.i. & dimidiam, iacchari vnc.i;.mellis dc- fpumati.q.f.
Ocnok minus vtileeftquam prxcedens, & MAN.
H
Diofconde.
minons emitur. c a r v T ) Caros vocatur a
VEL

MESVi DE ELECTARIIS
? Y L V. trll cum facchari libra vna in aqua rofamm foluta, & pul- V uerisvnc.i. fiat cleftarium folicitim , vcl ficcum,vtfere fit. Forma etiam folida cum faccharoin aquarofarum folutopara- tur ,preciofum eft,ac cfficacillimum : fpiritus, & multos ,& puros efficit: calorem natituim fembus auget: inulieres obmtempene fngidam ,huimdam,ftenlesrcdclit fcrcundas.
C OST ~I h O ekicvli. Farnicnlum,&fponte oritur, & ' JL feritur. dulciw ac minm acre cft, quod feritur, pr&fertim quod prima meffe colligitur. Habemm in Jtalia etiamfccniculum barbaricu noftrate longe craf~ fius, & dulciws ,fcd nofiratepr&fertim fylueflri, quod longe efficaciws eji ego femper libentim vtor, quamuis non defint qui barbaricum fola injpefta magnitudine magis probent.
M E S V E.
I a m b r a , cerebrum,cor,ventricu- lum,acventremreliquuminferiore calfacit,&roborat,exhilarat,codio- nem iuuat,affe&ibus vterinis,& om nibus alijs frigidis prodeft, fcnibus ob id ac mulieribus ialubre. Rccipit vero cinna- momi,doronici, caryophyllorum,macis,nucis mo(chat£c,foli; galangx,ana drach.iij.ipice nar- di,cardamomi vtriulque ana drach.i.zingiberis drac)i.i .6cs .fantalicitrei,lignialocs, pipcrislon- gi,anadrach.ij.ambrs aureumvnum: molchi drachm.s.excipitur lyrupo rolato, 6caquarola-
IrtdrA.^' rum,daturf aureis li/.autiii;.
MAN. T )RictAR Aefl ha:c compofitio. fi benepripa- { retur,fed preciofa. ego ea fepe vtor prqfertim in mu lienbus,& fenibus.
E vel certifemen,vt aiunt,id docere videtur, qucd bitii- minis more, caloris vi ambra, quxprobatiffima ejidif- foluitur,illoru nibil difioluitur.arridet ergo nobis\Aui- ccnna,& Symeonisopiniofcaturire ambravelutibi- tumcn ex maris fontibus.Qu<& tamen res quo tandcpa- tiofe habeat,in ipfa deligenda non conuenimitJcripto- res.Serapionalbam reprobat ,probatceruieam. Sy- meon rubram,&pinguem extollit, afferique ait ex Si- lacbe vrbe:fubalbidam vero ex Sicheon oppido ^ira- bi.-efelicis delatam non itaprobat: ac nigram, qua ex pifcibus, damnat. jluicennM, & nofiri grifcam qux- runt: Jf obis vero fi odoratiffimam, &pitiguem, qu<x calorefkcile hquefcatinuenens,paruipr*tcreafhcien dus color videtur. Illud vero maxime qu&rendumpu~ to,Jitne ambra qua vfurifumus, naturalis anfaftitia. folentenimeam, vt Auicennas docet emcntiri exgy- p pfo cera ladano, &probata ambra,atq; vt fsvibit^A- gricola,ex ben-^oo,cera candidanoui examinis, carie Jraxini,& arborum mufco. aut ex flyrace, ladano,
r/r*
COST,
, A M brae. ^AmbramSerapio fungi maritimi I j L jpccicm putat ab eius fundo vbi najcitur, quum ma re xjiuat. furfum eruti. jllij mari<sJpumam dixere, vtyAuic.teJiatur. Ipfe vero Auic.cui fubfcribit Symeo Sethi,& Auer. 5. Col. bitumen,quodda in mari ex fuis fontibm emanans, & vbi induruerit in littora eiefium putat.IncoU Talar.durx Indi marvs infuU, quod in lib. nauigationum refert Tighafetta, auium quarundam ftercm effe arbitrantur in mare, vbi xjiuat d fcopulis receptum.ejfe vero id triplex,album, quod Torambar yocant maximiprecij,fufcum,quod Tuambar albo vi- lim, & nigrum adhuc vilim, quod Tinambar. primu aiuntparum mari fiuitaffe: fecmdum diutim, atq; ob id ejfefufcum : tertium d balenis deuoratum,& excre tum,propterea nigrum. ^Alijrurfum balen.x, femcn effe aiunt dum in Venerem ruit excidens, & concrefcens. effe vero iUud maioris precij, quod ad eim animalis dijfetti lumbos reperitur his vero illud aftipulari vide tur,quod vbi balenmfmt mult£,ilhc etiam magna am- brtc copia colligitur,vt in Britannico mari; atq; illud, quod Marocchi incola/s aiunt balenam ambara nuncu- pare. Ceterum fi mihi de hac rcproferre liceat,quod fentio,quauisfungos interdum valde odoratos ,&mo- fchum olentes in Tifanis collibus objeruarim; & ali- qnorum animaliumJiercm odoratum ejie non ignorem, qualejcilicet eji viuerra illim, qu<£ tejia perambulat, ac ex vitulijiercore rofmarimm, depajiiper dies plu- res,cyprium nuncupatumpulucrem fe paraffe quidam fhmiliaris meus alias pro certomihi Jignificarit,am- bram tarnen nibil ejfe hormn, veifungum, vei ftercus,
xiloaloesramcntis,addito vtrobique mofcho autcibe- to. Sedjrausfait dgricolajfacile deprehcnditur,q:ua natiua nor, ita celeriter aquis mollefcit, vtfaftitia, & ba:c ab illa differt colore atque odore.
Folij. Foiium,quod, & malabathrum,alias cogni- tum, & in vnguenta odorata expetitum nunc ignora- tur. Sunt qui Betclfeu Betre,aut Tcmbul Indorun/,Jo- lium verum putent. fed hos refellit ^Auic. de folio, &
Tembul diuerfis agetu locis . Huius loco non ahud vfurpandum quam Jpica, carundem ,vt Diofcor. ait *cum eo virium.
M E S V E.
L ectarivm dc Cinnamo- mo cottionem iuuat, etiampi- tuitse putredinem prohibct,di- ftributionem alimcnti in corpus promouct. recipit cinnamomi fubtilis drach.xv.f cinnamomi + '» vtc crafti,cyniini,cnul£ecampanxanaf vnc.s.galan darfe ' gx drach. vi/.caryophyll.piperislongi,cardamo taV " £M •••■i nii vtriufquc,zingibcris, macis, nucis mofcatx, lignialoesana drac.iij. crocidrachm.i. (acchari vnc.v. mcllisdclpumati.q.f vcl facchari lxuifli- me triti duplo ad pulucres tcnuiflimos pondere excipiunt, & ficcum fertiant. Quidam molchi fcrupul. duos mifcent pulucrando, vt cercbru, & cormagis roborct. Datur a drachm.i.ad dra- £1 chm.ij.
DArsenvm . ) Ecce quod Darfenum non eft MAN. cinnamomum, ldeo expone, vt fupra.
E nvi ^ . )ideft helemj.accipienda: radices, vt Dlofc. docet,exiccatx. E t quandoque,) Si hocmodo cum fac- charo mifceatur,eritmulti vfusad efcas condiendas, lpecierum vocatarum loco.
ELtcTARivMde cinnamomo dulcem pituitam in ven- <; y ^ y , tnculo,& pnmis veniscGcjuens, &appetentiam excitans ctl inufitatum. Dignum tamen 111 vfum recipi, prxfertim (ipulucre illo faccharato elca? Ipeciei am vocatarum ioco condiantur.
CI nnamomi quum Galeni etiatepore fum- j- ma effet inopia ,funt qui noflri quoq; temporibus vernm cognofcinegent.quod aliqui eaprafertirn ratio ne astruunt,quia non cortcx,fed UgnoJum virguitu eft
Diofco-

L I B E R P R I M V S. 99
Z>iofcorid&, & Galeniteflimonio cinnamomum. Cete- A enirn antiqims author latinus hieram fimplicem defcri
rum,cinnamomi quidemplantam lignofamejferidicu bens,loco cinnamomicinnamufcribit,quod &poeu:
Im fit qui ambigat,neq; emmcortex folnspullulat: at Sed,vtdixi, differantbxcmtcr fe :atadduci nonpof-
odoratum illud cinnamomim, quod Galem tepore vfur fum,vt credapojl optimum falfum etiam Mef. petere,
pabatur,id ejfe lignum, quod cortice obducitur, neque ac remfadare.arbitrorpotius voccm darfeni vacare ,
G alenum fcripfifle vnquatn animaduerti: neq; vt cre- fiue id fcriptoris,fiue interpretis vitio eucnerit,legen-
damm verifimile e(i,quum id omni,et f*pore,& odore dumq\ conftanter,vt in vulgatis codicibns omnibus,cy
fit deftitutum.eft enim hoc a nobis diligenter obferua■ tum in canellx ramo,quem crajjitudmcpolliciti, fefqui- cubitale,babet Seremff. Dux Sabaudia. Sed,& Theo- pbrxj.de hifi.plant.non in ligno,fedin corticegratiam efie,proptercaj; quod radiciproximum eft,quia mini- mum corticis,piurimum autem ligni babet,ejfc deterri vnum : fimma vero cacuminapLnrimum corticis ligni pantm habentia prgferri literis commendat.Ergo eoru opinionem,qui vulgatum cinnamomum ob id legitimu ejfe negant,quia nudus fit cortex,infirmaeffe fatis con- ftat.Tugnant vero,& aduerfus eos, qui ita fentiunt In- diarum commentaria, quibus docemur curn alibi, tnm prxfertim in Batua>i,& Chalaghan, in Zeliam,& Mu tirinfulis optimum nafci cinnamomnm. Quanqudau- te iit eius dclineatione huins bifioris authorcs variant, quem alijfruticem effe afferat, alijproceriorem falice arborem,& largiori coma ramos ternos,quaternosve, ferentem, longitudine cubitales,digitali autem crafii- tudine,ac laurifolio,fcd latiore: alif carere fruciu,altf ferre frudum afferant; in eo tamen omnes coueniunt
mini.non abboret.n.cyminu ab eo vfu, in quern hoc me dicamentumparatur. Quodfi cxpungenda non fit ea vox darfeni, immutandam tamen dixerim, legenduq; cim Manardo darfifaban, quod afpalatbum fignificat. Huius autem loco, quia legitimum vixapparet. pmi vitex poterit,quoufque veri copia fuerit.
M E S V E.
Lectarivm de| Baccis myr- * Dl ti,ventriculum,&hepar firmat,eo n%r " vU ~ rumque cottionem iuuat.ob id li- cnteriae, & dyfenterix hepaticae co ferr. Recipit autcm | baccaru myr t ti tenuiflime tritarum Jib.i.myrobalanorum ni- grarum, bcllericarum, im bl/carum in aqua cy- doniorum, & vino odorifero /emel feruefad a- rum ana drach.vij.feminu j anifi, cymini,apij. + « accto horis 24.maceratotu, & ficcatorum fana drach.v.Additur id totum elettario de aromati detra&o cortice,quifolis &siuJinditur,atque abfiftit li- bus, excipitur miua aromatizata. Datur cum gnum reijci.vocari autem incolarum idiomate cauma- lyrupo decodlionis cydoniorum. na,uocabulo noftra uoce non longe diffimili,quafi lignu. dulce,cau fcilicet lignum, mana dulce fignificat- Miru ergo videtur, vtnoftro hoc tempore ignotu adhuc cin- namomum quis dicat. Quod tamenfi quis pertinacius q "X K Yrobalanorv vi.jLliquimyrobalanos qq ^ tueatur,non effetd medicis laborandum,nifiid etiaer- IVl purgatos in vinum, fuccum cotoneorumfer-
V t 11 e quidem efler,non tamen in v/ii eft.
MA^»
rons fequeretur, quod vbi inantiquis antidotis cinna- momi fit metio,cafix duplum femper aflumitur. jitqui fi antiquorum tempore cinnamomipenuria erat:vixq; apud Jimmos Imperatores erat legitimum:eius tempo ris medicos in antidotis,qtiibus nunc vtimur,mlgatum einnamomum admififfe putandu eft, quale ficilicetpof- fetrepcrire : atq; adec ab eorum pnfcripto eosdifce- dere,qui in componendis medicaraentis conftitutum ab (orum authoribus pondus non Jeruant.Torro aute,quod adbunclocumpertinet,mirahic eficonfufio. Cinnamo verotmcmyrobalani, <jr invfumduccndi.
uere incipiens,inijciunt,& quam primum extrahunt. T^obis magis fatisfaciat ,fi in idem vinum,fuccumvc tepidum myrobalani indantur,permittanturque quan- diuferuereinceperint.itaetiim rarefa£lapaulatim eo- rum fubsiantia maceraturferi,ac mollefcunt longiuf- culaineo Juccomora: & ignea quidem acpurgatri- cespartes adueniente feruore foras trahuntur, aftrin- genti vero maiori etiam facultate imbuuntur, dum in eo cotoneorum fucco diutius immorantur. Exiccanik
miprimum tenuis, & eleQi drachmas quindecim po~ fcit, dehinc addit darfeni, quod cinnamornum ejfe ip- ficmex Serapione docemur. vacare ergo alterumho- rumprobabile esi. Bgjpondent ad h&c nomullidiuerft expetere Mefuen ,prius fcilicet probatijfimum cinna- ^ mQmum,dehinc crajfius, & vilius. vocari aute hocpo- flcrius darfeni cinnamum. quare, <y vocem, qHtz in -oidgatis codicibusfequitur,cymini,immutandam, & legedum cinnami. Differre vero eas inter fe vocespa- tetex Serap.cap. de cimamomo : vbiquintam cinna- momi jpeciem a Diofc. pfeudocinnarnomum vocatam, cinnamumipfe appellat. Sed, & Bellunenfis in eadem fuitfententia,<& 1$afis,& alij. Cctenm,vt femel dica, ineptijjimus ftt,qui prxter optimum, & prxftantiffmu cinnamomu,eodem locoetiam viliffimumpetat iffdem pr&ditum dottbus ,fedignauu : Abhorreta rnedicirue maieftate farrago ea importuna : neq; ajfentiendu est 'vllopaffo tjs,qui itafentiunt. Efto ergo,vt cinnamomu a cinnamo diff erat,quod do&i no admittant, quibus cin namurn pro cinnamomo abfolutefumitur: Scribonius
M E S V E.
Lectarivm Diacalaminthe Galeni humores craflos, & lentos tenuat,flatus etiacraflos difiipat, fingultum inde natum vehemen- tem foluit,codlionem, & alimcnti in hepar, Sccorpus reliquum diftributionem pe culiariter iuuaf,affc£tus partium ventris inferio xisfrigidosfanat,& rigores febrium,/pina illita: vrinas,& rnefes mouet. Recipitautem calamin- thes flu uialis,& montanx, ielcleos, petrofelini, liguftici,anadrach.vj. zingiberis drach.iij.femi- nisapij,fummitatum thymi,ana drach.ij.pipe- risnigritvnc.j.&s.melle deipumato excipe.da t<*r«. ad drach.j.
CAlamenti fluuiaIis,i.pulegij,errorec6muni M A N.
Arabu.Galenusno ponit zingiber. Siseleos.) fcieli .P irROSiiiNv M .)Verumadnosnonpor-
tatur:

MESVE DE ELECT ARIIS
vcroquod fuhco nominevulgo venditur, im- E becilefatiseft: egoloco vcri vtorolufatri femine. Aihasc E .)k!eft,Thyimi. C heisin )ideft, Lvgu- ftici. P iperis .) Adde,& iongi piperis, & augepon- dus, ad drachmas videlicet vigintiquatuor.
HO c ctiam Auic.f .can.ex Gat.fumptum dcfcribit,idem cum Mcfuc.infi quoct pro thymo mifcct xylobal(amum,(cd vtcr tjue i Galeni diacalaminthc recellit non modo pondere,fcd etiam LH-i Jani* lne pro pulcgio,ca!aminthem fluuialem communi A rabum tutn, crrorc lcribit,& zingiberaddit.ca'tera Galcno cofcntit,vfui crt 111- terdum Italis.Qupd vcro Nicol.defcribit, hodiciiiagisertin viii. Antidottim dtacalaminthe Gal.lib.^.fan.tuend?, coclioncm im- beciflam itiuat, & alimcnti in corpus diftnbutionc,cr.il'a tenuat, ienta nicidit ,8t terget, ciet men /cs,& vrinas.flatusdiiTipat^ngores febnum arcct fpuix illitum. Recipit calaminthes Creteniis, aut ex regionibus editis,pulcgi;. Crctici, petrofelini Macedonici.fcfe- leos Ma/niicn/isana vnc.ij. fem.apij, cacuminum thymi. Cretici icl cx regione alta, & iiccaana vnc.nij. libyftici vnc.xvj.piperis grauis vnc.xx.oclo. Quod lignoftim cft.ac durum,cx herbis abij- te,& folia tentudima , & virentidima, & in fummisherbis nata accipe. Florcs itcm, & cum his fcftuca: herbarum minuu/fim«e, emnia fimul tundantur, cnbrennir tcnuicnbro.vtin totum cor- porishabitum maximedigcrantur, &citi/Time /iccum repone,& lalis vice vterc 111 obfonijs, ptilfana, & ali js vicepiperis.ve 1 melle cptimo cunofc defpumato excipe : Mefuet ac Nicolaus paucis inutatis vel adieftis, Galenum /equtmtur fuo diacalamento, & Aftuariu;, n:ii quod pondcrainulcumupniutat.
OST- A L e v i in ventwn efl 4, de ttienda val. Sed Vjf hic nosier alta addit, vt ^ingiber, alia immutat vtpro prtlegio calamintbem fluuialem: inqtto tamen, erroris non efl accufandus, qitando eiufdetn h&c funt vfui: & Galeni Diacalaminthe redditnr efficacim. Sane calaminthx fpecies tres facit Diofc. acpneter ca: nontemere Cattaria quoqite reponitnr,y>ul?o nota ,fo- liis meliffophyUi, cattismire expetita,adflatu<s,&fri- gidat rentriculi ac prxfertim vteri intempcries effi- cax. tiac autem licebit vti vbi copia non fuerit cala- mintes prirrne montans., Jttt nepitellx. Tufcorttm, qtt£ fetundaefi fpecies, aut aquaticiillim fifymbrij ,quod tertiam effe a Diofc.defcriptam fpecicm arbitrantur,
M E S V E,
i L kct arivm Di^trionpcpc- rcon communc.flomachum, Sc ventrcm calfacit,calorc(uoco- ftionem iuuat, ob id ru&us aci- doscurat,& compefcit dolorcs ventriculi a pituita multa crafla, cruda. Recipittrium piperum anaaur.v.zingi- tt.iotu. beris,thymi,anifi,anaaur.ij.ipica:nardi,f amo- mi,ana aureum vnum,cafiaj,afari,cnulaeficc£c, fcminis apij, &femin. icfelcos, anaaureum di- H OM ,i. midium.meUe dcfpumato excipe- Datur a f dra chm.i.ad drach.ij.
R H» T S T V V eleifhrinm fccundum dcfcriptioncm JL pnxfentem communiter eil in vfu,& vbiqueprx- paratumreperitur, efl: enim magna' efficacie in cale- Jthciendo ftomachum,&omnianutritiua: ab eis ma- lacomplexionem frigidam quantumcunque fuper- fiucnremdeficcat, & maxime humiditates putridas in ftomacho,digeiiionem vigorat, & prohibet genc- rationem phlegmaris crudi,& confert in mundifica- doventrem, & ventoiitates diiloluitcralfas, & inlas prohibet gencrari. Imo dolore in ftomacho a phleg- matevel crailavento/Itate fubitoreioluit. prsmilHi tame vniuerfaii euacuationc,& in .fsntudinibiis ma
terialibus eft conueniens,& obieruata regula de mo-
* O
do,hora, & tempore ailumptionis ipiius,vtaliorum electariorum non ioluentium, poiita fuperius,& do- fis eius eft vfqucad drach.ij. Eius autemcomplexio qu.x refultat ex componentibus lpiiim eft calula, & licca in tertio gradu. Hafce.i.thymi. hcrba eft notn, calide, & ficc^ complexionis in tertio gfadu. Arao- mi. eft iemen valde minutum,aromaticum,calide,& ficc .-E coplexionis in tertio gradu, & portatur de par- tibus Indi®. Cafix.i.lignea-, ipfaeltradixcuiuidam de pl.antae odoriferx calida', & licce complexionis in ie- cundogradu. Eft hicnotandum,quod quarjdoinli- bris au&orum caiia reperiturabioluteprolata,debet tunc talis deicriptio medicinx in qua ipia ingreditur coniidcrari: &iifit medicinaiolutiuaiiuelenitiua, tuncdebemus intelligerede cafiafiftulaquarleniti- uaeft,& ipfamcum diligentiafuolocodeclarabo.Si autem non eft medicina iolutiua feu lenitiua,tuc de- bemus intelligere de cafia lignea, de qua dicium cft ad prilens : & eft medicina multum prouocatiua vri nar,& menftruorum, & omnium oppilationum ape- ritiua,& maximchepatis. Sefeleos.i.filermontanu, 2'.^'?, & accipitur /emcn eius, herbaproducens ipium eft valde nota,& eft caiid^-,& /icce complcxionis in fcc u dogradu.Iftaherba iecundum communem modum adminiftrationis eius,& ipiius vfum, multum nuiat ad impregnandum. fuffumigium autem fa&um cx il Ja herba vel ex femine ponitur conferre ad marricem, dcficcando humiditates cocurrentes in ea,oppilatio- nes apericndo,remouendo,& ipiam calefacicndo.per cxperientiam pluries vifum eft,quod facit impregna ri,ii poftea rationalis coitusfublequatur. Et hic no- ta,vt recitat Auic.ca.de fcfeleos, & Serapio i n fuo de fimpLeodem c. quod lioimincs,& alia animalia quar- rentia impregnari, hanc herbam perquirunr, & ipsa comedunt, & poft eius comeftionem poft vfum ani- malis iibi conibrmis in coitu, fubito impregnantur.
Enula.- ficcx,dicitur iicc.x, quia eft maioris deficca- tiouis,quam quando eft recens, immo in recenti enu la aliquaeft humiditas tenax, & vifcoia.JVota quod Atiic.in v.can.habet vnam defcrip.quf videtur qua- li eileeadem cum ifta.Mefhabethaice. Auicen.vero non. Auic.habet xylobalfami,Meiiies 110. in reliquis concordantin fimplicibus eius. Nonnulli tamen ad dunt aliqua iimpiicia, & habent talem ordinem. Re- cipe /picf,ameos, amomi,cinnamomi, & iic addunt duo/impiicia,/cilicet,ameos, & cinnamomum, qux hic non ponuntur,quia credo fuere, addita vltra au- «floris intentioncm. Galen.iiij. de regimi. ianita.ha- bet vnam aliam defcriptionem,parum tamen ab hac difterentem, qua; non eft in vfu,
HAL c compofitio pondcribus,& multis /Implicibiis adic- SYLVII fti5,t]uam damnat Gal.a Galemcadiffcrt. In vfu clt frcque- ti quibufflam, purgato prius corpore. calida ilccaeft adgradum tertium, pituitam crudam, & flatus abeacraflosvacuat, &gigni prohtbet: Antidotum diatnon pipercon, Gal.lib .4. ianit. tuends dandumeis,qui malccoxerunt.obrecens vcntris trigus,& fiiccum pitmtofum ,accruditatcm lnprimis venis habentibus. Rccipic autem trion pepcreon ana drach.tjiiinquaginta,anifi Crcnci.tky- mi Attici,zingiberis non pertuii ana drach.vij. Hoc eft fimplicil- /iinum iTiiniinccjiic medicamentofitm ac ex parum varjs compo- /itinji: fimpliciusadliuc, fi tollasZingiber : compofitum magis, fi ani/i, thimi, Zingibcrisaiu drach.xvj.mifceas. Aftuarius pon- dera iriutat,/cmen iini addit,mellc cxcipit: Alterum medicamc- tofius ad fluxionesa capite inpeftus, rccipit ammi,fefeli,libyfti- eum,ciiulam,fpicam nardi,caiiam. quahs propcmodtim elt Me.
iuc

LIBER PRIMVS-
100
cpaulo
ell apud Nicolaum, ob additum meianopiper, lei.capiper,macro piper, nurailuum.hy;iopum,crocum,trochucos iieiiycroos,beto rucam,rutaav, vtJuienm ponderum vaneatem omittani.
COS T. 1 AE scribit VRJboc etiam a Galeno 4 .de tu.
4 JL/,
'ual.extnpiicipipere, anifo, thymo,7.ingibere, qnod Venetijs ex faccharo paratur frequentiflime. Sed eo valeritius,quodhic Mef. fcribit.Vorro autem Tipe- ris htjioriam Diofcoridi,T heophraflo, Galeno,ac pri- fcis illis viris ignotam fuijje dcprehenfum ejino/lra tempefiateab ijs,qui Indiam lujirarunt.Huim duA, fi figuramJpefies ,fpeciesfunt,rotunda, & longa.^tro- tmdumpiper aliud caitdatum eft, ZT quam acerrimu, nuper Lnjitanii cog)iitum,vocantquepimienta dcl l\a- bo.idestpiper caudam habens,quod amomum ejfe non• nuiliputat: de qua renospojiea: aliud finecauda vul- B gatuni,quod & ipfnm immaturum alus viride,ahjs al- hum efl: fed vt autumo, reuens esi viride ,exiccatum vero album,ac ubimaturuit nigrum euadit.Rotundum vidgarc( r ;audatum enim exquali oriaturplanta non- dum deprehendij ex farmentofo fruticegignitur, cui proxima, quibm adnafcitur,arboresjunt pro pedame- to,denfis a terra ramis,ac folijs hederaceis .jruBm ra- cematim profert: quamuis altj Jpicatirn oriri in agris a(ferant,Jed racemospiperis vidimus nunc ex indis al latos, aceto maceratos, & tanta acrimonia p rxditos , vt faitces velleuiJJime degujiati violenter admodum exurrrent. Longipiperis plantam hedera itide in mo~ dum farmentofam ejfe aiunt, & vicinis arboribus cir- cumuolui: fed folijs niori.fru £ius ,vt viderepajjim li- cet,afaiicis ac auellanx nucis iulis funtnon dijfimiles. fed an racematim ipfi quoqueprodeant, nodum depre- Q hendi. Torroplura. aliapiperis uice vfu veniunt lndis> vt exlnaia commentarijs legere efipajtim, &fapore fcilicet,& acrimonia nou dijjimili:jed au ea tamen in~ terpiperis fpecies reponenda, ajferere non poj]umus t quiplantarum,&fru£luum ipjorum hifloriam ignora- mus. Detriplici autem piperc non Leuts inter maximos medic£ materix authores contronerfia eji. Diofcorides infirmius album, hoc vero acrius nigrum, ac vtriufque etiam acrinslongum facit. AtGal&.de fmpl.medic, fac.infirinius longum, longo acrius nigrum,ac nigro a- CriusaLbum putat. atque adeo mirehi inter fe difcre- fant.Vere tamengufiantibus nobis, longum infirmius, nigrutn acrius,ac medio inter longum, cr nigrum loco tlbum reftdere fempereti vifum. Diofcoridem tamen, mc Galenum hallucinari ob id non dixerim, quos aliud aliofortaffe antiquius degujiante idfcripftfjepro certo j) habeo, quodjenfu explorarunt.
vt iic ad toimenca hasJlius.
HO c affiueeft diofpolitico Ga/cni, quoH cc&ionem iuuat, S Y L V' fljtus tlillipat. hypochondria turgicia,& niflatacrudiiate ) & fiatu iiberat, iiomma teuuiilime tnta iiut,& cr/brata : recipit cy. ciim Aerhiopici in accto maxime acn macerati,port modice frixi in vale fi£h Ii probe cofto, ru tx modicc iiccata?,pipcris iongi veri,
& lutegn vcl albi,ana,nitn dimidium, trita mifce: ficcis vterc,vel melli curiofe defpumato mifce. Si vero nitri par a/ijs pondus acci- pittir,& cra/Iius teritur,aluum iiibducit.Dioipo/itcs quafi Iouis cj- uem dicas,vocatur Pauio hb.7,
AE mvlatvr Galeni diojjioliticum, de quo C 0 S T» 4 -.de tuendavalet.fed hocMefue fortim,& ma gis medicamentofum, Cymini autem carmeninuncupa tionenilaliud quam Jlethiopicum cyminumintellige.
Serapion enim Diofcoridis hifioriam referens,Carme~ num vocat,& regale,quod is Mtkiopicu, & regium. talefemper deligendum, vt quod origratius, &pw- fiantius. italis autem vfu venit. ^ipulum non ignauum autinfirmnm. Quodfuperefi,quum nitrummbrumpe- tit; fi haberirubrum nonpotesl, vfurpare licet album. atque ft natur ale defit,tuto faElitium fumes,de quo nos „ lib. fimp. Mef
M E S V E.
Lectarivm defeminibusco ttioncm iuuat 5 obftruftiones ape rir,ob hxc lienteriam fanat,& do lores vi/cerum a flatibus cxcita- tos placat. Recipit feminum cy- mini,anifi, foeniculi, cari,dauci, ammeos,apij,amomi,aceto horisvigintiquatu- or maccratorum,& ficcatorum, ana drac.vj.cin namomi, zingiberis, macropiperis, fefelcos,ga- langa:,ana drach.v.cardamomi, lpicsnardi,ca- ryophvll ana drachm.iiij.liby ftici drac.iij. mellc defpumatoexcipiutur,velduplo facchari adie- cto r puluis fit lxuiffimus.
MAN.
M E S V E.
Iacvminvm ad eadcm,fedin- efficacius. Accipirfcymini pridie acctomacerati, & ficcati,drachmas xx. zingiberis, thymi ana drachm. ii), pipcns, cinnamomi, ana drach. ij. ammeos drach.j. & dimidia, folioru rutx fic- corum, nitri rubri, ana vnc.dimid. excipc mel- ie defpumato.
DI ospoliticon non valde differta diacy- miao: conftat enim ex pari porcionepiperis logi, cymini, ruti, nitri. B a v r a c h. ) id elt nitrum»
t ft fienS
IS t a confcdio qux ad formam eleftarij reduci- C H R. tur,vocaturdefeminibus, propter diuerfas fpe- cies /eminum, qu£e ingrediuntur compofitionem il- lius, & conferr pafiionibus quibusconfertdiacym. iam di6tum. fcdeft magis cakfacicns, & oppilatio- num aperitiuum,qua diacym. Scrapio inpvoprio an tidoto habetvnum efedarium de/eminibus,quod tamen parum ab ifiodifferr. /Imifiter Auicen.in v. can. habet confc-dionem vnam de feminibus mul- tum differentem ab iffa.
AL 1 a haec cftabea,quam DiafpermatonGrzci M ^ N.
vocant. F a c ficut (uffuf ) Redigenda videlicec omnia in tenuem puluerem , quovti pocenseomodo, quem in confe&ione de cinnamo docuimus.
OM n 1 a loco fpccicrum vulgo diftarum vfurpantur.fimi- 5 y I, V- milc viribus diacymino,fed calidius, obftruftaque valentius aperit: eft enim cllicaci/rimum, & quibufdam in viii,Quod a Se- rapionein Antidotario defcribitur, parum ab hocdidcrt: pluri- mnm autem,quod Auiccnnasdefcribitquintocanone,vti,& quod Gal.& cxtcri Gracci vocant.</l/i cjr
AM o m '(• DeamomointerdummeminitMef.fed CQST, amotnii vcrum adbuc latetjnifhllor. ^icde *Apu
lo

MESVE DE ELECT ARIIS
lo qtudtm illo femine, quod cxGargano rnote ajf?rtur, non efi vtplura dicam,fatis reprobato ab altjs.ita , & depede columbino Serapionis.De ^Aethiopico vero pi- pere,quod ad Lufttanos ex Benin regno a}fertur,cauda- tum,cubebis non diffimile, etiam h&rco an verumfit a- momum, quod placere aliquibm magnis alioqui yiris intelligo.acerrimum nempe id c-ffe aiunt,vt eimfemun cia felibrtt efficaciam Indici piperis expleat, quod no- bis argumentum przbet in quarti ordimsexceffucale- fhcere.at amomo acori temperamentuafcribitur,quoi intertio calidorum ordine ponitur dGaleno,& Taulo. *Adde,& quod nidlus in ^Aethiopia nafci amomum fcri bit,fed in Mmenia,Media, & Tonto Diofc.quibm lo- ds caudatumpiperprouenire adhuc nonconjiat. Sane autem qua nam amomi parte Tterentur veteres,recen tiores ambigunt. Diofcorides equidem furculis potius vti videtur,quam femine. Contrade femine meminit CaL9.de comp.med. per loca,inmedicamentis tAfcle- fiadis ad hydropem, & in Her<s siomaticis,&7.de co foft. per genera.Sed quantum video,vtroque,&femi- tie,& furculisvfi funt veteres, quodpatefacit Diofco. fcrib*ns dcligendum reces,candidum,velfub rubrum, quod nec aflriclum coh<£reat,nec conuoluatiir,fed folu- tum diffundatnr, feminis plenurn, vuisparuis fimile , graue,odoratum,modo cariem non cotraxerit,acre,gu fiit mordens, ftntplici colore non euariante.ld vero, & ^tndromacbum in Theriaca velle puto, quurn de J &o- Tfvafci/TOj «^tu(juov,de racemofo amomo meminit.jLt- que h.tc de amomo.Hic Mef. femen expofcit,fit enim exfcminibwprxfertim hoc medicamentum,vnde, & nomen fumpfit. Eius loco fiquts acorum, id efl qui ca- lamus aromaticus vulgo nuncupatur,ajj]mat :vnaque cum reliquis aceto infundatf jua arte attenuandi,fecan dique crafftores humores , tollendique ohsiruEiiones maior vis medicamento comparatur) non temere fa- &urm cxiftimo.
M E S V E.
Iacydosivm vcntriculum firmat, co&ionem iuuat, vomi- tum biliofum, & pituitofum fi- ftit,colorem corpoiis floridum cfficit. Recipit autem carnis cy- doniorum in vino codorum,& mellis dcfpumatiana lib.iij.percoqueignelen- to,tunc adde cinnamomi,carvophyllorum,car t <Urjini. damomi,galanga:, ana drachm.j.t cinnamomi craflidrach.ii;. zingiberis, piperis longi, macis, ana drachm.iij. Si autem afFe&us eft calidus,co-
auenda funt cydoniacum aceti parte tertia vel imidia,additointerdum fucco maloitimgra- natorum acidorum pondere cydoniorum di~ midio,interdum etiam liiccocitriquarta parte ponderis ipforumaddito. Idq;vel fine ipecie- bus, vcl cum fpodij,oxyacanthes, rofaru rubra- rum,trium fantalorum, feminis oxalidis porrio nexquali,vclctiam cum alijs pro vario medico rumfcopo. Aromatizant interdum mofcho, interdmn caphura, aliquando vtroque, condi- turquenuncfaccharo, nunc melle.
C HR. TT ® c e ' e( -^ ar jmaxime eft conuenienscui- libet fluxui ventris,vtdyfenteri.-e,diarrh:r£ fu-
H
E perfluac, & licnteiiae, (1 ante cibum aiTumatiir v/que ad quantitatem drach.iij.& quanto pius antiquatur, tanto plus confert,& fi a pueris, vel alijs propter ei us duritiem, & foliditatem mafticari non poffet,conue- nienter poifet mollificari,fiue in mortario conteri cu vino fimplici,vel cum iideb rofato,vt in formam ele- ctarij reducatur,& fortius operetur. Recipit carniu, jdeft pulparum cytoniorum, ideft medullaru intrin fecarumfine cortice,& iine granis. cytonia poma fic funt vocata frigid-s complexionis, & ficca; in primo gradu,cum virtute ftyptica,&odore aromatico:vnde aliqualis caliditas viget in eis,maxime cum funt per fedle matura. Coquuntur in vino, quia plus habent ftomachum confbrtare,licet communiter dccoquan- tur in aqua: hzc autem eft frigidsE complexionis, & humida-,in qua frigiditas fuperathumiditatem.
F
HA n c nuncetiam mulierculiparant, eotoneata MAN» vocantes.Medici vero Diacytonitem vocant.
HO c duplex (iiacydonitun exekftarijshucitireoptimo tr£- SYLVH* ftulifle mihi vjdeorjicdie fuccum huncccthonc,& faccha- ro miilo cogimt.vccantcuegelatinam , rcm perlucidam pulcher- rimam, Sc gratiiUmam. Idcm variepurgatoriuai fit abeodei» 111 elcdhri js, hocmodo.
DAr sen I. legendum arbitror darfifaham,vt COST. ajpalathum velit.Ineptias enimputo ecrum,qui cinnamum,idest craffum, & vile cinnamomu»1 a me- dicina abdicandum ,fumendun: aiunt.fed qnia affala- thum raro habemus, probatum proeo cinnamomum poni potejl,aut,fi libet,vitex, quanquam medicamen- tum futurum eft ingratius. Tarantur nuttc melle, & G ficcharo cotoneamala varijsmodis. Commendatur autempr.cfertim, quodgclu vocant,elegantiiC gratia , pellucidum enim efl, & ajpe£iu pulcberrimum, quod etiam conieffis ineo cotonei crajfioribus frusiis nunc parantlonge gratius. Fit,& folidumquod Genuenfe vocant album,&elegantiffmui fed fummo haberi nitc precio in Hijpania intelligo album, & minirnefolidii > quod paratur ex co£lis in aqua cotoneis,&expreffa a- quafaccharo albiffimo inpuluerem rcdatto commijliz acdiutiusagitatis. Medico autemvfuielegantia h&c ftpifime fatisfacit, acpropterea pharmacoppinhis quoque Jiudium non tenue expetitur. Vnurn fcribit Mef.quod fujficione non vacat,quum ait: & quando- queinuitatneceifitns, vt coquantur cytonia in aceto adcaufas calidas. innuit acetumrefrigerare. jttcon- tra lis de eo ejirion leuis, calfaciat nean refrige/et.mn ].j teria certe ex quoJit, vinum eH natttra calidum: cjfe- firix itcm cattja calida eft, putredo.atque adeo frigi~ ditm ipfnm effe nonpoteJl.Sedpaucis,de eiustempera- vientoplura Gal.lib. de fimpl.med.fac.Interomnesfe ri conucmt conflare ex eterogcneispartibus acetum , & mixtmeffe naturafrigida, & caltda tfrigidam ait- tem excellere. VideturUimen resetiam aflimandapro vini differentia,ex quo Jit ,ex generofo vinogenero- fum,& acerrimum eflacctum, quod caloriscJfeBus prxfldt euidentiores,in ore, ac vetricuio,quod linguam abradit, quod itern pituitam non attenuatricefolum, fcd etiam calfaffrice viexpugnat. Sed quicquid tame hacde reJiatuas,non errat hic Mef. acetum ad calidos affiius addens, quando flatim fubdit adittngi etiam mali punici acidi, aitt citri fuccitm, quifrigidus efi,& potefi aceti, fi calidum fit, calorem moderari.
ME-

LIBER PRIMVS.
M E S V E.
Iacvdonivm fa £i :uin cumfuc- co cydoniorum appetcntiaian- gucntcni excitat,vcntriculum,& hcpar roborat, coctioncm iuuat, & retcntionem, ea ad ftringcn- do.Rccipitfuccicydoniorum,&: mcJJisdcfpumatianalib.iij.acetiboni,puri,libr. ij.coquc igni lcnto con tincntcr dcfpumando ad mcllis craiTitudinem. T unc infpergc pipcris lon gi,zingibcris,cinnamomi,ana vnc .j .caryophvl- lorum,lignialoes,ana vnciamdimidiam , mo- fchi drach.j.partcm tcrtiam.Fitinterdum etiam cumalijsaromatibus, interdu finearomatibus, provaria vtcntiumneccffitate . Fitetiamcum faccharo,alij quoquealiter parant.
M AN. \T V n c nouoquodamartificioruccumcongelant, gelarinamq; vocant,colore pulchcrnmum, trans lucidum,& guftu fapidiHimum.
SYL V.
d:
i U erDoNi VM huic (imHe hjbctNicoI.wsS.ilernin. "fiusin vfu frequentius, quim hoc, cjiiod nonnulli quoq; pa- ranc, finearomaubus tamenponus. Diacydonnim prarter difta Mefue eft quadruplex in fyrupis, & conditum cydoniorum, fca miuaaromauca.hoccftfuccus ad nicllis coniiftentiam co£lus, & multis aromatibus conditus.
M E S V E.
io r
A fe ipfis, quod cordi conferat : abiecto autem corti- ce bunc auferri. T^obis vcro etiam fafor aftiman- dtts plurimum videtur, qui fuperefi ,cuius pr&fertim gratia agunt. temperata enim quumftnt quadulcia, ad humorum temperiem facere veri/imile cjl. qua re cor adiuuatur.
M E S V E.
Onditvm ex perficis ventri- culi ardorcm mitigando ipfum roborat, fitimcxtinguit,tetrum oris halitum , emcndat. Acci- pit perficorum, propemodum maturorum intus, & foris pur- gatorum, & fucci perficorum aliorum anali- bras iij. facchari albi libras duas , tcre perfica in mcdullceconfiftentiam.coquecum fyrupo, vt in condito cxcydonijs diximus. Vbi co&um erit, pulueriza fuperipfam ligni aloes, fantali fiaui ana dracJimas duas, cinnamomi, cubcbae, macis, anadrach.iii;'. moichi /crupulumdimi- dium . Et cumfitfinearomatibusjialubrceft,
B
ac expcrtum.
N
y
E s c i o quomodo fttim extinguat,fi tot aroma ^ ta apponantur.
T litim extinguat, & aliter refrigeret, Kumeftet, tollenda 5 y L V. funt aromata.
Onditvm dc pomis falubrc adcordis, & ftomachi imbccil- litatem, co&ionemque iuuan- dam,recipitcarnium pomorum dulcium, & redolcntium, intus & foris purgatorum, & in fru- ltainciforum, libras fcx: lacchari albi boni lib. quinque, aqua: rofata: libras duas, lignialoes drachmas quinque, fantaliflaui drach. tres, ca- rvopJivJIorumdracJimasquatuor.cinnamomi drach.quatuor &dimidiam, ambrxdrachmas duas,mofchi drach.vnius partcm tertiam • Eo- dcm modo condiunturpoma acida,& parua,& aromatica, &dulcia.
CHRI. TStvd eledtarium confertdebilitati cordis, 5c X melancholicis,& his,qui triftantur finecaufa ma nifcfta.
MAN. A Rabvm inuentumeft mala adeocordi coguc re, quod certe vixcredo, maxime vbi hocmodo parentur,quo hic vir iubet. quid enim habent cordicon gruens pra;ter odoremrquem certe deponunt cum a cor tice ieparantur,& multum coquuntur.
SYLV. C?A cchas.o etiam condimus hodie cerafa, corna, vuam Ooxyacanths.vvumribes noftratis, his.vtexcydonijs fruclibusalijsgelatinam, vtvocant,coctuimus,ex ribcsrcroom- jiium grau/Iinum fanis, & febricitantibus.
COST.
AD d v c 1 non potefl Manard. vt crcdat poma cordi confene. At quum eadem ajiipulante ex- perientia rnelancbolicis affetfibus profintjuadere hoc poterat non temere inter cardiaca medicamenta re- poni. Sedprxter odorcm, (aitManard.Jnihil inef-
PArant vr Genuxpulchro artificio folidgof- fx ex perfiris, & faccharo, vt etiam ex cotoneis, perficatam vocant,ftomacho,& ventri vtiles.fed ma~ iori-s vfns elettarium, quodhic Mefue docet, ob aroma ta qu£ tamen, vbifitisgratiaparatur, omittendafunt, id quod ipfeMefues innuit,quum ait, quandoque confi- ci fine fpeciebus.
M E S V E.
Lectarivm Regium,cerc- brum,cor, thoracem, ventricu- lum roborat. Accipit ftrobylo- rum cxcorticatorum vncias o- £to,amygdalarum fimiliterpur- gatarum vncias icx, lacchari li- bras quatuor , aqua: rofata: libram vnam , & n dimidiam, oleiamygdalarumdulciumrecen- tis, & rofati, ana vncias tres, cinnamomi dra- chmaso&o, &fcmiflem, caryophyllorum , & fantali citrcorum ana drachm. iij. & ligni alocs drach.iiij. ambrs drachm. i. mofchi fcrupulum dimidium.
EG o vtroquehorumvfusplerunquefum,fedapri- mo amoui oleum,ne vomitum moueret, & a fecun do fandalos,qui mukis non placent, quandoque addens cucurbit£,& peponum femina, aromata ctia prout mi- hi vifum,moderans.
A B hoc tolle oleum.ne fit vomitorium fi vti libet.
SYLV.
OL e x rofati amygdali reccntis, & dulcis ana vnc. \Y).Terperamadiiturana; caterarefft}ha- Mefua. S bent,

MESV£ DE ELECTARIIS
bent, & tn codicibm <eqne omnibns legmitur . Docet autemMef. difl. 12. quopaBo ex amygdahs dulcibus rofaceum oleutn paretur; atqueid boc loco ejjet yfnr- pandum .fed elegantiffime conficitur in bunc vfttm hac ratione.Turgantur amygdaU , & Ll{ recentibm rofis fninutim fectce amygdaU, & in patella calef i£ix fac- culo includuntnr , ac prxlo fubtjciuntur , emanat o- lcum mire odoru, & dulce. id boc loco maxime oppor- tunumputo, quamquam, neque Jemper ad manm funt recentes rofa, neq; ex amygdalis dulcibm oleum fer- uari diutius pote(i,qnin rancidum euadat. Sunt qui oleum in hoc eleclario pratermittant ob periculum_j naufc£. K(os vero cum totaromatibm, oleum qua- le diximm , & quale etiam Mef. ccnficit , vcntri- culo amicum, & minime vomitorium putamm. 7{on ignoramm tamen eo inietto oleo , fore,vt dum id prompte ac celeriter rancidum euadit, eltEiarium^j quoque ipfum ingratum cito fiat. Ouare eos laudo, qui oleumtunc folum addunt, quumvti eleffario ctt cpus . f ?d neque eos damnarem,quifandalos excipiunt, vt plurimum ingratos: nifi rnaior fanitatk habenda tjfet ratto qnam palati.
M E S V E.
Lectarivm Rcgium alte- rum, idcm pollct, nam ipmm complcnt ftrobylorum cxcorti- catorum vnciae fcx , amygdala- rum dulcium etiam dciibrata- rum vnc.iiij.aqux rofarum lib.j. & dimidia.rofarum rubrarum vnc.j.& dimidia, fantalorum citrcorum drachma: trcs, & dimi- dia, facchari libra quatuor. ambrx drach. vna, mofchi fcrup.femifi;
"T 7" 3 v i efrepoteftfublatis fantalis, fereingratisaromatibus V etiam Himinutis, & m eorum loctim lemxne cu>curbit£,&: me ionuni addito,vel a]io,pro varijsfcopis.
M E S V E.
Okditvm ex frudibus appc- tentiam excitat, & bilcm fla- uam ex vcntriculo dcturbat, eiufque intempericm calidam corrigit. Afcipit carnis cydo- niorum,& pirorum auiteioru, & mglorum acidorum ana lib. j. coque ex accto torti,inqLio rhusvigintiquatuor horismacera- tusfuci:it,deindeaddiraJib. j. omphacijex aci- niscum feminibus multum,diuq; tritis cxpref- ii,&carnis forborum immaturorum vncv.om- nia cum (acchari libr. iii). coquunturad mcllis t Mm,. crailitudinem,tuncaddunturiiiccit baccarum Iracb.f!"' cjxyacantha: f vnc. ij. fpodij , fcminis oxalidis vui?. ana f vnc.j. pcrcoctum condc valcvitrco. Da- rfwf*... t ura drachm, duabusad drachm.trescum aqua frigida, &fuccocitri, autfucco ribcs, autalio eiufdem natura;.
"M'A N- T-J" 1 c A x "cqueinfaaue, fihene prxparetur. X2 j Svmach .) Grxci Rhun Syriacum vocanr. P y r o r v m ponticorum.) Ideft, fapons afhmoen- tis&acerbi- '
SYL V
tofs, drach . ttj.
EFf i c a x eft ac incundum : dariaiitem potefi ab vnc. j. S Y L V. ad fefcunciam, cum nullms m co hmplms vires lint formi- danda;.
ST r e n v e ajlringit, refrigerat, vtpropte- coST. rea Mef.non temere dofnn trium dracbmarum pre- fcribat . T^on ergoSylutj lonjihum fatis tutumputo exhibentis fefcunciam, prccfertim cum citri, aut ri- bes fucco, vt Mef. mbet .pr<cftat cnim interdum idcm repetcre cum fecuritate, quam aitdacimfemel fume- rc, & periclitari.
M E S V E.
Lectarivm deoxalide Ga- cmf,a. dt lcno adfcriptumad intcmpcra- turam calidam totius, ut in fc- brc a:(1;uoIa, vel folius ventricu- li, aut hepatis, fyncopcm, cor- dis palpitationcm, cbrictatem. Rccipitxyloalocs,cubcbx, anaf vnciamdimi- + diam,roilarum rubrarum , coralli rubri,mar- garitarum albarum , fantali citrei, t auellanx t F*ufd. indica:, ana drachm. duas, baccarum oxyacan- thx, fcminiscitrcoii, icnunis cucurbita*, <cmi- nis cucumeris, ana vnc. iemiff t feminis oxa-1 lidis, lcminis portulaca-,& buglofli, ana drach- mas trcs , & femifiem , fpodij elccti, gnmmi Arabici, tragacanthi, anadrachm. iij. boli Ar- meni drachm.i.& fcnnfiem,caphurx drachm.i. cxcipe fucco citn,aut omphacij coctionc infpil- fato.datur a drach.ij.ad vnciam dimidiam cum aqua frigida.
Confcctio alia G. & eft confedio de acctofis facicns ad tremorem cordis, & ftomachi calidi- tate,&xfiuationem,&ad feruorem ftomachi, & fitim,& fumofam eru&uationem, & oris ar- dorcm, & hepar inflammatum, & febrem, & lyncopim,& ebrietatem.
FA v f e l fccundum Serap. eft auelJana indica, CHRI. arbor cuius cmittircanntilas, in quibus eft fau- fcl licut daclylus, & arboriftanon eft in terris Ara- bum,pofteadicit auJtorirare I/aac bcnaram.quod dc
l , i.
rertur ex iiz, & cit higidn, Sc rortiter ftyptica, ik for- tificat membra, & virtus eius cft ficur virtus fanda- lprum rubcorum,qii«e quando non reperitur, poni- tur Joco eius ex fand. rub. & medietas pondcris cius ex coriandro recenti.
H \TO n effeGaleni.Camphora,&Sandalioftendut. j[>| Favfil.) Fru6tus quidam adftringens, anri- Fdufct. quis incognitus, nunc auellanam Indam vocant. Bolo. armeno caremus,fiilfu m apothecarij paffim habent. C .t pit aliud ferri cx orientali plaga,quod necipfum cffe ve- rum Armenicum puto.
A i. e n o id male tribui indicant fantala , & caphura, S Y L V.
J & auciia-..a Indtca.oibcba;, /podium Arabum , ideilcbur vitrm (llain Cr.Tccrum Ipoiln.m, idcft cinerula, metallicum clt cxcreiTiciituin pompholyi.M congener rn corpus non reci- picndum) margarita: nufqium <juod iciam ,GaIenoappellatx, vcl vdirpata:. • , •>
a b r i e l i s.eflno Galeni.Appclles autem dc COST.
_I acctofa,ideft oxalide,vt Syluius , av.t deacetofis •t &lif,nil}ilrefert.lilv.d autem magisqnidfttfanfel,ac
quid

LIBER P R I M V S.
quici eius loco fumi debeat. jliunt ^Arabcs fkufel ln~ A dam cfie auellanam. & fruffum nos alias babuimu-s, cnm mofcatis nucibus repertum,quiforis noflratis auel lans, dnriori corticeobtetfoa fhciem haberet,intus vero nucleum amygdal#. fed raro id adnos venit.neque an faufel fit confiat. Huic loco qtiid vfurpandum fit, h<e- remus. atque vt /ilij iudicent,relinquimus. Meminit de fhufel ^Auic. z.Can.
.101
trcs, rofarum vnc. iiij.aquxprius incodsfuerlnt . Exmefpilit vtrifquc,& limilibus fruftibus ldcm fieripotcft.
Sv m e n d a E funtdecoffiexrofis,&malicorio COST- lib. iiij.atq; adeo lcgendum cortices granatomm, non corticum,longe diuerfo fenfu. I{ofc autem fintfic- ca. recejites enim exoluunt. & opws Mefue intentioni contrarium moliuntur.
M E S V E
Onditvm ex prunis vcntiicu- liardorcm, &indenatam fitim cxtinguit, fcbres mitigat, aluum foluit. Accipitcarnium,pruno- rum nigromm , oblongorum, t mediorum,iubdulcium, elixa- torum in aqua,cui portulaca incocta fuit, lib.ij. faccharialbi lib.j.aqux violarum lib.ij .coq; igni lento ad cral)Itudinem,reconde vitrco valc. Da ab aureis quatuor ad fcx aurcos.
MAN. XTOn difplicct, modo ilomachus non fic valdede- X\| bilis . Mvzorvm ,) ideft , qua: dulcacida lunt.
0
QV v m hic varient miro modo codices, non esl improbanda vulgata le£lio,qu£ babet ,faccari Li bram vnam, aqutt violarum libra <s duas . quanquam enim faccari menfura comparata prunorum menfura parciorvidetur; corpulentia tamen prunorum plnri- mum fhcit adeleftarij confifientiam. Sed eritnihdo- minm ori, & ventriculo gratius fi libraA dua<sfaccari affumas. ^dqua autem violarum nomine infufum intel- hgendum putamm, quod & alij. efi enim elcffarium koc,vt ait Mef.Jubductorium.
M E S V E.
SECVNDA PARS
PRIMjE distinctionis
Dc antidotisamaris magnis.
B
COST,
Onditvm cxforbisventricu- lum roborat, immodicam pur- gationcm fiftit. Accipit carnis iorborum propemodum matu- rorum cockuum in aqua, cui 10
4 , trtirum . " fx prius inco£hr fucrint,& f cor-
ticcs gvanatorum,lib.iiij.mellis, aut iacchari lib. ij.& dimidiam,coqucad crahitudincm,&rc- condc vafc. Da vnc.j.
CHRI. TTOc frpevtebaturThomasdc Garboin fluxi- JLJ l bus ventris fuperfluis,ante cibum afllimpto co in quantitate caftane^ crafli.preparatur tamen cum 2uccharo , Sc non cum melle in forma elcctanj lo- co diacitonite finearomatibus, & eflicatius opera- bitur quam ipfum . Sorbe autem funt frigid^ com- plexionis & iicca; inprimogradu, quandononfunt marure . Et ficefl: tinis prime iiimnic de cleClarijs deleAabilibus.
MAN.\7E"emenier adfttingunt,& ad eum vfum V communiterparatur, id facturum vehementius, fi pro forbis m«fpila accipiemus.
H e r i a c a diatcfiaron. ideft ex quatuor , ad affcdlos frigi- dos, tum cerebri, vt epilep- fiam, paraly fin, fpafmum cy- nicum ideft oris torturam j tum vetriculi, vt inflationem, & ab eo dolorem , tardam coftionem •, tum dcnique hepatis , vt hydropem , cachexiam, obftruftionem ; pr .Tterca morfui /corpionum, & potioni vcneni confcrt. Recipit autem gen- tianse , baccarum lauri , myrrhx , ariftolo- chix rotundx , fingulorum portioncm a;qua- lem . trita curiofaomniamelledefpumatoex-
cipiuntur. vnum.
Datur ab aureo dimidio ad aureum
SYLV
FL v o s. £ u aJuiimmodicumfiflitantcepuksfumptu,prq- icrtim CLim iaccharo conduum, m cjuo malicorij vnc. lj. aut
HA ec eft fccunda pars principalisprimx fum- lra, inquaaudtor determinatde antidotis.i. q de medicinis compofitis, lcu conuenientibuS diuer- fis £egritudinibus, his tamen rcduitis ad formam ele- <5tarij, vel folidx confe&ionis . Et primo incipit a famoio elei5tai'io,quod dicitur Theriaca.rcperiuntur " Z>H * th "** enim theriacs du? famofe defcriptiones,& alie qua- ««/i/' * plures,non Cic famofa:. Prima eft, qux dicitur fuifle Galeni, quam ponit Nicolaus in fuo antidotario, &
Auic. 5.can.tiad.primo. Sc denominatur ab eis,quia ipli fueruntinuentores illarumdefcriptionum.com- mendatur, & prxparatur, & fic plus generaliter ha- betur in vfu theriaca Andromachi,quamtheriaca Gal. licetin fimplicibus componcntibus eas parua fitdifferentia. Ponit autcm Amc. loco iam di<£tolau- des, operationes, proprietates, Sc virtutes: per lon- ga verba diftce theriacx Andromachi, verificando particulariter fimplicia ipfam componetia, ad quem j - j locum recurrcndum eft pro citis notitia. Diciturau- tem theriaca /ublimior medicinarum propter eius excellentiam. dicitur etiam theriacaa thero ferpen- te propter trochifcos theri-, qui ingrediuntur com- pofitionemeius. ponuntiAr autem dicti trochifci in quinto can. Auicen. & habet infuper theriaca prardi- dta diuerfas operationesefficere, fecundumdiuerfi- tatem fu^ retatis.feu fuae confe6tionis,&conftrudtio- nis. Declarat autem Auicen. loco iam di6to, quod rhniaca theriaca habet diuerfas a;tates, ficut & quaecunque compofita, & fic diuerfimodeoperantur fecundum diuerfitatem illarum a-tatum , habet enim primo infantiam , fecundo pubcrtatem, tertio adolefcen- tiam,quarto fenectutem, & vltimo decrepita. In in- fantia autemque efta:taseius, incipicndo a dieiu^ conftru£tionis , & noue compofitionis perdurans
S 2 vfque

MESVAE DE ELECTARIIS
vfquc ad annos tres, eft ifta ftupefatfciua mortificati- uacaliditatis innat$, & quantoplus appropincjuat fnoprincipio,tato plus habet fuas operationcs effice- re\ in xtate atite pubertatis iam incipit habere virtu- tcs principaliter contra vcnena calida , &frigida, & contra morliis animalium venenoforum , & contra quamplures alias dilpofitiones, & asgritudincs, de quibus Auic. loco iam di6to, & alijau&oresdeipfa loquentes aflerunt, & affirmant. & talis a:tas puber- tatis ell: a tertio anno vfq; ad nonum,vel decimu, vel (fecundum qnod ab antiquis defcri bi tur)a quinto an iro vfquead qtiinnimdecimum. In xtate autem lene- £lutis,completas habet,ac perfextas operationes fuas. & tunc eftin potiilimo fuo eflc cum mirabilibus fuis operationibus.de quibus Auic.mentionemfacit loco fupeiius allegato. & talis aetas eft a vigefimo anno vl- quead trigeumum.Poft fequitur mors ipfa,que a?tas decrcpitas,qu^ eft,fi rationabiliter poteft nuncupari, inquaeft ablatio cuiuslibetoperationis iplius. Etli- tet Auic.incan.pr^dicloloco,&cap.allegatolongio- res ponat states theriacar pradictg,quia plura aroma taponebantur 111 ea, quam Afchigenis temporibus fiebat, nunc tamen di&x xcates funt ei magis conuc- nientes, & congrua?,& modernis medicis pradtican- tibus magis conformes,& vltialcs. Et hic nota,quod Ii quis diligentcr afpiciat mentem Auic. Gal.& alio- rumomnium antiquoram autlorum. theriaca An- dromachi,ac etiam theriaca Gal.& quelibet alia the- riaca compolita efficaciores, & potentiores habebat operationesiplorum remporibus, &etiam Archige- nis quainhabeatmodo. velaliqua expra;did:isha- rj e anr,*$ k cat tem P °ribusnoftris.Ethoc idcm euenitelectarijs fectiora tx- omnibus propterdefectum quantitatis aromatum in fllf cZ conftructione ipforum,& electariorum. Nam ad lib. m , imm mcllis ipforum temporibus in theriaca,& fic in quoli r ' v ' c ' bet alio electario poni faciebant drach.i i j.aromatum, Nuncautem neailiimentesipfam abhorreant,folum poni facimus drachmasduas aromatum. & vtminus cxpendant. & ideonon eft tant$ efficacia:, nec lau- des fuaE ex ipfa fequuntur, vt corum temporibns fe- quebantur . Operatur autem theriaca cum eftfer- mentata perfedte poft annum quintum fuai conftru- «Stionis, quia antedictum tempus vfus eiusnon elt nili ad Ibmnum prouocandum cum complexione fuacalida, & ficca , qua: vltra lccundum gradum modicirm accendir, qurt refultat ex lirnplicium com- mixtione componentium eam. vincit tamen ficci- tas caliditatem ipfius. Operatur etiam a forma Ipeci- fica, aut a propnetateliux /pccihcx forma: infequen- tis mixtionem limplicium componentiumeam, & cuilibet depcr fe, quacomplexionecalor naturalis vigoratur, & fpiritus. V nde ptaxlicta theriaca gene- raliteromnibus paifionibus noftris, immo quibuf cunq, diipofitionibus noftris in corporibus, in epii- bus non eft fuperfltius exceftiis caliditatiseft vtilis, & conueniens, licet plus frigidis quam calidis tem- poribus.quantitate conuenienter exhibeatur, & ma- xime indeclinationesgritudinum matcrialium, & poft ipfarum digeltionem, vt in fme feb. phlegmati- ca: regulariterexhibetur, vacuo tamen ltomachoa fuperfluitatibus,& a cibo, & corporemundiheatodi ligentcr . Siceriampofteiusailumptionem noneft cibus,vel potus, vel aliquid aliud aflumendum, nili aanfactis ad minus quinquehoris ■, & illis clapiis,
E potefttamen conuenicnter exhiberi theriaca, & fi- miliacum aliquoparuopotu, vt vino,vel aqua ftc- chados, vel maioranx in pailionibus frigidis capi tis, vtvirtus eo citius euaporet ad caput. & fic etiam cum aliquibus liquoribus frigidis temperatis , vt cum aqua bugloflx leu melifla: in paflionibus cordis venenofis . fed tutms eft finealiquopotuipfam a(- fumere. Vltimo pro laudibus, & operationibus ei us, & modo, & temporerecurrendum eft ad Auieen. lo- co fuperius allegato, quo diffufe tra£tat omnia fu- pcrius allcgata pra:di£ta, & maxime circa theriacam Andromachi, qua: omnia inrelligcnda funt efle de Theriaca Galen. infuper notandum, quod theriaca V*'"""** nonlolum eft xgrituclinum curatiua , ledetiam eft fanitatis prxferuatiua, &etiamilliusconferuariua,
& dofis eius communitcr in proueitis a:rate crat F quantitas lupini, qurc erat pondus drachm. j. Et hxc erat, & eflet quando thenaca effet conftrudta cum lib. mellis vnc. ii). aromatum. iedhodiernis tempo- ribus dofiscius elt drachm» j. vfque addrachm. i.s. propter defedtum , & diminutionem aromatum • ingredientium compoiiuonem ipfius,vt luperius di- dum ell.
TH triaca dicitur,quiaad morfus valerferarum. j ^ AN ^ i i^Teartijiai^quiaexquatuorjfuet mel coponitur.
Antiqua elt,6e valdcvtilis. Mulo medici addut et>ur,& vocant lublimeqvefledicunt ad pra-fcruanda,
curandaq, iumenta,vt videre potes apud Ab(yrtum> & V egctium. M yrrham) H oc tcmpoieapudnosre- perire bonam,elt diliicile. Cum melle,)MEL fitquadru plum fpccierum in hac,ficut in alijs fimilibus.
' I ' H i r x a c a c!icirur,quia valet ad morliis feramm. acMi- S Y L V- X to cbore diapente faciuut Abfyrtus, & Vegemis muio mcili- cMumentis leruandis faluberrimum.acircunforaneispro magna theriaca paflim venditur.
CO n f i c e cummelle. OitodManad.quadru- COST. plum mcllisad Jpecicrum-pondus addendrm ait, cx vulgata, & communi confnetiidine emanat: qua in hitius gcneris elcffariis admittipoteji:inpurgaxorijs fc cus.ahunde enim rneilis deftmtejida menfura. cst,vt ?io; fupra admonuimuts. •
M E S V E
R v p h e r a antidotus Sarace-' cenica magna coftionem ven-
tnculi, &hepatis fuocalorcin- uat,ob idflatusdiflipat ,humo- res in vetriculo, & alijs vilcerib. putrcs abfumit, oris & corporis reliqui odorem,& colorem cornendat,la(Iitudi nem tollit,fanitatem prsfcntem tuetur ,6c mor- borum generationem prohibct, vencrem au- get,hasmorrhoidas lanat.Recipitautem myro- balanorum ccpularum,Indarum, embl. belleri- carum,citrearumanadrach.v.cinnamomi, triu piperum, t eryngij, folij lpicx nardi, cardamo- \ s ' s c *^„ { mi vtriufque.cafice, f lcpidij,cyperi,apij ,lingiv3E i»d.. auis,caryophyllorum,bchcnvtriufque,zingibe- ris,ana drach. ij. nucis mofchata:, rnacis, lela- mi excorticati ana drachm. iij. amygdalarum ambatuni ana drachm-v.ligni aiocs, maftichcs,
rhabar-

LIBER F R I M V 5>."
10:
rhabarbari, feminis foeniculi, ana drach.ij. ozi- A namomi, nucis mofchatcc, caryophylloru, ana
mi,mcnthx ficca:,ongani Pcriici ana drach.j.& fcmiffcm.Myrobalani frigcntur cum butyro rc- ccnti,ca:tcrc Ipccics cum olco amygdalino. mcl leexcipiunturomnia.daturafefquidrachmaad 5tttj£. vy. drac.iij.adduntaliquiturbithdrach.v.tmofch. drach.j.partcm quartam, fcugranaquindecim.
CHRI.
T
R v p h E r a Gra;cc eft dida delicata Latine Sarracenica,quia a Sarraccnis inuenta . Nico- Jaus in proprio antid. vnam aliam habet defcrip. dif- ferentem multum ab ifta, qu.x in Galliamagis in vfu habetur quam ifta Mefue. Setaragiquidntvidea- pud Serapionem proprio cap. vbi dicit au&oritate GaJen. quod virtus ei us,& lapor,& odor funt fimilia virtuti fapori,& odori nafturcij, nifi q.a eft minus de ficcatiuum, & fic loco fetaragi Indi,poiTumus pone- .re femen nafturcij.
drach. j.& dimidiam,macis,cardamomi maio- ris,galang£e,ligni aiocs,moichi,ana drach.femi- nis, nafturtij drach.x. excipiturmcllcdefpuma- to,datur a drach. ij. ad drac.iiij. addunturinter- dum fcoria; ferri nutrita: | drach.ij.
T ryphera mufchata quam fecit AIcazi,exper A N T. ta mirabiliterad mollificationes,& ventofitatcs ftomachi,& vifcerum, ha;morroidarum, &ad corruptionem complexionis, & foeditatcm co- loris cutis,& addit in coitu.
B a v c x a. ) Eftpaftinacadomcftica.
MANA.
MANA.
SYLV-
T
COST.
Cap.i jo.
R y p H e R a quafi delitiofa vel voluptaria.)
 S etaragi Indi.JEftLepidum dicit Auicen-
na,quod Indum eft.fruftraparua fubtiliaque iigni.
TRvphera SarraccniciNicoIaiGalliseftvfitatiorTry plicri' autcm ldeft dclicatx, difhc videntur pcr antiphralim; funtcnimob amaritudineingrats.Arabum inucntum eiic often- dunt myrabo!ani,& alia qiixdam:ilij hominem iuuenem redden tesinterprctantur.Annos duosferuant.poirunt cum facchari libra vna in vnciam folidum fieri eleftarium.
TRypherae voxScriboniolurgomcdicjmenti eft nomen cauflicam vim babentis. ^trabibm laii tum videturfignificare. Expofcit autem hic feitaragi, quct vox ^Auic.lepidium quocj; fignificat.Sed fcitaragi tamen quod efl lepidtim, non eft Indum. Indum autem idem Auic.effe ait ligni fruftaparua,&tenuia, ac cor- tices inftar caryophylli. Quare non ajfentiendum Ma- nardo videtur feitaragi Indi nomine lepidium hic vfur
SE m . Bautiae. Baucia nomen tam fylueftriquam CQS ^ domefiic& paflinac£ ajiribit -Serap. ejpcacior au~ £ temeftin olbm fylueftris quam domcjiica Diofcoridi: quofit vthic, contraquam Manard. fylueftris potius vfurpanda fit quam domeftica.
Scori;c ferri. ^Antiqui codices legunt vncias ij. neq; longe eft ab hums authoris infiituto qui infequenti tri- pheratantundem fcoricz addi iubet, quantum pendent CiCtera. Errant, quifcoritfferriloco.eiufdemfquamam fumunt,qu& malleo decutitur, eft enimfcoria id inutile recrementum:Jpongiofum,globofum, quod ferrariifav bri abifciunt: fquama vero excremetum vtile cft,quod infuforias fornaces inie&um liquefcit ,&vtileredit ferrum. Torrofcoriaad leuorcmtrita, &aceto mace- rata vfus eft GaL9.fmpl.ad externos affe&us.fed quod is vel vllus Gr&corum intxa corpnw affumendam dede- rit,nondum obferuaui. Frequenti tamen experimento \Arabum , ac pofteriorum deprehenfum eft faluberri- q mum effc medicametum, & magni vfiis in internis vi- fcerum acprxfertim lienis obsiruUionibus. Eius pa~ randxhic eftmodws, vttritam in font.ma aqua diutius abluas , <jr qu& emergent fordes effufaaquaabijcicts,
par.ti. \quid verofeitaragi Indumfit, ex jluic. defcri- ^ a n a yurfum inieffa aqua tantijper infiftas dum for-
ftione non babemus,fed ft Bellunenfem quis fpcffct qui in 5. Can.jluic. vbi interp res verterat caftm feu lnd$ ca ft&Jytragi ipfe eft interpretatm;feitargi cafix. odorate jfieciem effeforte iudicabit. Sed vere neque eadem ejt voxfeitaragi acfytragi: neque quod Bellunenfts Ara- bicam vocem res\ituerit,probat id effe caftam Indam : quin antiquum interpretem caftamperperampofuiffe potius ftgnificat, neque enim immutanda erat leffio fi fytragi cafjia erat Inda. jldde quod vbi de cafia jiuic. idehocfeitaragiplandnihil. Quidquidtamenfit,quod nd hunc iocumpertinet, fi aut feitaragi omittas, aut pro eo nucem mofchatam autquid tale reponas ,arbi- trornonforepiacuium,neq; enim pwrgatonahAc funt D de quibus adeo fit vercndum. Sanc rneminit hic de ori- gano Terfico. Eius loco quia Terficum non habemus, Creticum licebitfumas.
M E S V E.
r y p h e r a antid.mofchataea- dern promittit,qux prior,fed im becillius, rccipit veromyrabola- norum ccpularum nigrarum , embl.bcll.pipcrisnigri, & lon- gi, zingiberis, cafnr, Ipica: nardi. t v«ig.*i- f ana drach.v.feminisancthi,fcminisporri•, ana ilX,*'. drach.ij.fcministdauci,rofarumrubrarum,cin
fordium nihilamplim emergat. tum accernmo aceto infmdenda ,acvt aiunt, nutrienda dies circiter quin- que,vt inTryphera minoriThmonisMefues docet.& in Leuorem redafta exiccanda,& reponenda . Hac ve- ro etiam rationefquamma,& fcobes,&fem, gr <eris vbi opws fuerit,funt paranda.
M F. S V E.
- • ••< •?' A t, vf
•/.
Ryphera anrid.Gal.eademom- ninopromitit. Recipitomnium myrobalanorum ana drac.x.zin- gib.& maftichis,cinnamomi,ca- ryophylloru,ana drac. vij. galan- g £E ,ipicaenardi,afari, croci,fcmi. foeniculi,anifi,apij,ammeos ana t vnc.s.cofti,pi t pcris nigri,&longi,cafix,ana drac.iij. nucismo- fchata:, cardamomi vtriulq-,, macis calami aro- matici,lignialoes,anadrac.ij.tbehcn albi,&ru-1 « a / h //*. bri, t rad.piperis,cyperi,ana drach. iij. & fcmiif ambrx drac.j.mofchi t fcrup.i.frigentur myro- balani cum oleo amygdalarum dulcium, mclle *"***' dcfpumato omnia excipiun tur.Scoria fcrri in a- ceto nutrita aliquandoaddituraGal.ad menfu- ram omnium,vel dimidij.Datur a drach.j.ad.ij.
TrypheraGalcn.confortansftomachum., & ANT calcfacjt ipfum . Et confertad ventolitatcs, & h * c h " hf - Mcfu&. S 3 hsemor-

MESVE D E E
h«morroidas,&humorcm crudum, &adiuuat E defiderium coitus. Et clarificat colorem,& cale- facit renes,& confertad ventofitatesmatricis,& fiuxum,qui pcr hsmorrhoidas.
M A NA. \T O N credo efie Galeni, cum neque behen, neque ambram, neque mofchum agnouifTe videatur. ■A lsvlfvmen .)Difficile eft de his barbarisdiuina- redidionibus,potes tamenfumereocimum. Interpres Auicenn^exponit radicem piperis.Quidam textus non habenthanc didlionem.
S Y L V K T ® N c ^ e Galeni.indicanr Hmplicii Galeno indifta,& inco.
X\ gnita,myrobaJ.ini J ambra,morchus,galanga,caryophyl- la,nux mofchatajmacis.
f R -YPHBB.A .G. Ejjeputo Gabrielis. Obfcura
1 autem hic efivox alfulfumen. Eius loco Manar. ^ ocimum admittit. c£teripiper nigrum, atque idforte non inepte,fignificat enim ea vox Arabibus, radicem aut lignumpiperis : qu£ tamen quia a nobis ignoratur, fumi eius locopiperpotefl.
M E S V E.
^Ryphera antid.minorPhe- nonis. ventriculum,hepar, re- nes,vcficam roborar,ob id fluo rem alui,haemorroidum,men- fium immodicu cohibet.fan-
 _ w guiniscorruptionem,&crudi-
ditates, & in ventriculo putredines humorum emendat,colorem bonum reddit, ac forma: cor rumpi coepta; vitium redimit. Accipit autem g myrobalanorum cep.Ind. bclleric. embl. nucis mofchat2,anadrach.v.nafturci;,afari, origani perfici,piperis,thuris,ammeos,zingiberis, f fru- ilus ramaricis, fpic^ nardi, fchrenuanthus cvpe- ri, ana f vnciam dimidiam, fcorix ferridiebus quinqueinaceto nutrits t drac. xx.myrobalani aflentur inbutyrovaccino, &ca;terainuoluan- turoleoamygclalarum dulcium, aromatizen- tur mofchi drach. j. melle defpumato excipian- tur. Pofl: fcx menfes datur a drachma vna ad drachm. ii;.
MANA. PA rme z it.) Eftfru&usTamarifci:magnam V . i vim habetin adftringendo,qua: hoc deftderant,& ptscipue mulierum redundantes tnenfes.
S Y L V. E ^ his omnibus folaferri fcoria , & frudhis tamaricisaperte Xli adftringunt, fpica nardi,& alu quxilam imbeciliter. F.ademcj; multo plus calore fuo,8c eflentias rentutate menles ac h.rmorrhoi das promouerint,c]uam adftnftxone leui iteterint: ob id in hos af- feftus duos.ea omnia tollerem,vel horum partem bonam, neque folum pondus minuerem. Ad afFedlus alios frxgiditati fucceden- tes, & menfes, vt vocant, albos,efiepoific fahibrxsrnon autem ad eos qui calore fequunnir,nam putredo humoruin,& forma;corru ptxo, qualisinelephancxcxs, calorem fere fequitur, rarius caloris imbeallitatem: licet hac miftiune integra minfice valcre ad mcn /ium corruptionem, & florem eorum,ac ha:morroidum lmmodi- cum vfum fuorum affirmetautor Luminaris maioris. Scoriaau- tem in aceto nutritur,dum eo diu maceramr.aliquoties mouendo, Vt docemus in nurritione lib.i.phirmacopaia:.
H
COST.
QV V m c&mmendct boc elettarinm Mef.ad alui, menfium , kxmorrhoidum fluorcm,& adfangui- nis corruptionem,vidcntur tamen inhocfolaferrifco-
LECTARIIS
ria,tamaricisfru£lus,& fpica aperte aftringere, & a~ lia quadam imbecilhte", atquc eadem calore fuo, & temtitate fubjianti.t aptiora vt menfes ac hamorrboi- d(vs promoueant qua leui aftrifrione fislantjed & hu- morum, acformn corruptio qualis in elephanticis, ca~ lorem feri fequitur, raro autem caloris imbecillita- tem, quo fit vt bona horum medicamentorum pars, aut omnia fint tollenda . Hac fert? SyluiusSedtantiviri pace. myrabolani flrenue aflringunt qni huius medica- menti, & tripberarum omr.ium funt bafis. Sed &ex affationeaflri^oria vis extollitur, acrimonia vero, (jr diffeBona, ac referatrix facultas deprimitur, quod Mef. lib. Can. fatis explicauit.prxfertim vcro aerem y & dijfecantem illorum vim reprimit temporis diutur- nitas, quo etiam obliteratur quicquid caloris affatio- nis vi concipi in hocpoterat medicamento. ^Aptum er~ go eflad fiftendum aluum, menfes, bamorrhoidas.Sed & eiepbanticis conferre poteft.quanquam enimputri- dorum bumorum colluuies in ijs nonnaturalis caloris vim fequitur, ob innati tamen prxfertim caloris auge- tur inopiam, non coquentis, digerentis, & fuperfluum bumiditatum affiuxum deficcantis.dum vero corrobo- ranthsc aflri£iione fua intejiina omnia, &principes gignendi Janguimspartes muniunt, ne affluentes aliun de kumoresprauospromptefufcipiant, innatum etiam caiorem adiuuant, & fanguinis probi generationem procurant. atq; adeo elephanticis quoq; conferre pof- funt. ne interea etiam id filentio pertranfeam. corru- ptcs humores hoc medicamento myrobalanorum vi deorfum interdum deturbari,id quod ad fanguinispro- bi gcnerationem maximefacit.
M E S V E
R y p h e r alia minorventri- culum , & hepar firmat, licn- tcriceconfert, & hamorrhoidi- bus malignis, & fbrma; corru- pr.x . Fit cx myrobal. cocpula- rum Indarum, bclleric. embl. fingularum portione pari: hai butyro vaccino inuolutce frigcntur, mdleemblicarum cxcipian tur,aromatizenturmoico. Adduntali; ,cyperi, thuris,alari,fcminisapi;,& nafturij, ana f lcript. t s,x t s P tr i. fcoria: fcrri 11 u t ri ta; pa rtes t rcs. udrachj.
EF ficacior videtur fcoria ferri addita , qui m a na. nucriri diutur, quando in aceto mandet Jqngo tempore.
IN v o l v a n t v r in butyro vaccino,& fiigen COST. tur. T^on vna eft myrobalanosajfandiratio.^ilij, quod Seruitor, & Syluius, cosfucco aliqito aflringenti veluticotoneorummaceratos, &lintco exiccato far- tagine affante, vt ne vrantur. altj confraffos butyro il~ litoi frigunt eadem fartagine: atquepoHerior bic mo- dus Mefue prxfcripto magis rejpondcre videtur, qut de macerattonenihil. jirbitror tamen maccratos prt- mum, poftea exiccatos, dehinc illitos butyro , ajfart pofjc nonpr&ter autboris mentem quanquam de ma- ceratione non meminit. cx bac enim primo, poflca ctiam ex frixione eorum aflriffio magis augctur, at- que adeo adcaejficacitts medicamevtum reddif.tr quA autbor quntrit.
M E-

LIBER
M E S V E.
ME livs efthanc dimitrcrc,quianonbcneconfi- M A N. citur. fi quis tamen conficeie eam velir, videat vt
a'i ifu6f0iaark Grxcii poteft vocari: nam curcuma eft Arabicis, SYLVII. ifuHfiSAnr, ideft rubea: alijspJacet curcuma efiechelklonium a cuius colore flauo huic antidotos lit nomen, vel corrupte pro Sti- Mpitiit, qucm capit largiorem .
EX croco nuncnpari hoc elettaritm puto, corru- COST. pta voce, reffe autem diacrocoma, /kpe enim ex eo, quodprimo loco in medicamentis fitmitur } ea >Ara- bes denominanmt. Ita eleffarium degemmis, alcher-
PRIMVS. 104
A pofitionem. non tamen efKcimrfolutiuum proprer paruameius quantitatem, qu.x ingreditur, & leucm dofim,<pia: ailumiturex toto cempofito.
I acvrcvma magnaventri- culi, hepatis, lienis, niorbos
frigidos,obiddiuturnosfanat: . ,
& quce his fliccedunt fvmpto- fiabeat verum eupatorium:nam quod paffim vtuntur,
mata,obftruftiones,hy"dropcn mcn , (,ax eii * f ed & 7 e , r r um . meon * & ^ordium non a- rarhf"*inm rnlnrcm rornni-ic gnofcunr, vtoleum balfami taceam. Scolopendrium -. - - cacnexiam, coiorem corpons eft,quamvuIgocitrachappellant.
foedum,numorum m ventriculo corruptelam, a fiatibus cratlis infiationem, dolorem quoque renum,& vefice a caufa frigida,vel obftrudione mitigat, vrinamque prouocat. Recipitautem croci,alari,feminum petrofelini, dauci, anifi, opi;,ana | vnciam dimidiam,rhabarbari, f mei, fpicxnardi, ana drachm. vj. cofti, mvrrhx, ca- fix.fchoenuanthus, carpobalfami, rubiae, fucci B abfinthij, fucci eupatorij, olei balfami. ana dra- chm.ij. calami aromatici, cinnamomi,ana dra- chm.j. & femifl' fcordij, fcolopendrij, fucci gly- mes > dexiloaloe, de citro, de galanga, diarbodon, ca- cyrrhizas,ana drachmasij. Sc dimidiam traga- ryophyllatum,nardinum, &alia multa, quamuis non canthi drach.j. melle de/pumato excipitur. Da- ornnia_>. l^on venit bunc in locum curcuma, aliud- turadrachmavnaaddrach.iij. queefl cnrcumaab eritbrodano Mauritanis , contra.
quam nonnulli fentiant. Torro autem,vt de croco ali- S t v d eft clectarium magnum, & denomina- qua^>. Crocum tota fcri Italia colit.fed copiofiffi- tur diacurcuma a quadam radice, quar nomina- rnum. & probatijjimum mittit Aquila V eflinorurrL-t. Curcuma. tur rubea tinftorum. Et a quibufdam dici tur quod jldulterari interdum audio falitts bitbuhx. filamentis. curcumaeft fpecies chelidonia', ledhic fumiturpro fcd adnlterinum ab ijs ,qui fynceirum fkpe trattarunt rubea tindtoru. valetprincipaliter adomnesjegritu- folo intuitu deprchenditur. efiennu adulteratum co- dines frigidas antiquas, fadas a materia frigida, ik lore minm viuido, & maceratum aquam minm infi- maximehepatis,& fplcnis,cum quibus coniungitiw cit. J^umeratur inter cardiaca. vias fcilicet Jpiri- debilitas virtutis digeftiua:,feu fanguifice cii oppila- tuumcalore,ac fubfiantix fu& temitate laxat,&per-, tione ipfius, aperit enim oppilationes ipfius, & he- q uiurn corpws reddit .Jpiritus frigidos,& fopitos cal~
}:>arcale£acit,& virtutem digeftiivam corroborat,co- fkciens excitat, turbulentosque, ac craffos depurat vi, orem totius bonum efficit,& mortificatum bene vi- uificat.vnde eius principaliter operatio eftin cor- poribus cacheticis, ideft ad hydropifim prxparatis,
Scfic in rali dilpoiitione principaliter communiter vtimur. valetetiam in paillonibus renum, &veficx frigidis, & etiam ftomacho, &alijs inlitcrapofitis.
Cachexiaenim eft diipofitio primaad hydropiitm, inquacolor corporis incipit dealbaii, & aliqualitcr citrinari,fubftantiacorporis molIificari.Et dofis eius eft adrach.j.vfquead drach.iij.Et porelt fimulaflumi cum modico vini fubtilis,vcl cum aquis aperitiuis calidis conuenientibus hepati, de quibus inferius mentionem faciemus. Et vfiis eius poteft efle conti- ntiis diebus pluribus,nifi in tempore magni feruoris,
CHRI.
I
quam infignem habet difcufforia ,& eofdem natura noftr.t gratiores facit iucundo odore. atque ajlriffo- ria,quam mediocrem habet ,facultate, folidas cordis partes corroborat. Copiojius tamen affumptum in in- teritum etiam perduc.it, arbitror obnimiam Jpirituum diffipationerrL -j . Obferuatum etiam efl,quicroci fac- culo puluinaris,aut flrativice vft funt, oborto inftgni capitis dolore cum incredibili grauitate, interiijfc^ . nempedum fui tenuitatein intimos cerebri anfraffm pcnetrat,& calore vaporum copiam fecumducit, op- plet adeo caput, vt ocelufo ftirituum tranfitufuffocen- tur. Torro planta exqua crocum,nulli non cognita. efl .fed & h&c duarum Jpecierum: maior & minor. maior pofl autumni xquino3ium,minorvere ferd pri-
& in corporibus quamplurimis fcbrientibus,nifi cii D mofloret, vulgato t//o,&ftore,& foltjs,& radicelon
eoadminiftretureledtanum minus calidum,vel fri gidum,vtcum diarhodo abbatis, vel cum trialanda- lis. &aflumendum eflet cumaquis temperatis, vel fiigidis,vt cum aquis radichij,ieu lupulorum,vel en- diuiae,feu leminum communium,vel cum vino aqua limphato. Sumiturhiceupatorium. herbaeftnota, conferens multum maLe complexioni frigidx hepa- ris, & oppilationi eius, fecundum omnem modum adminiftrationis,& maximein aquadiftillata. & fic habetur plus in vfu.&eft calid.x complexionis in primo, ficcae in fecundo. fumitur & lingua ceruina. herbaeftnota,qiuE multuvaletin palfionibus frigi- dis ipfius iplenis, & oppilationi, & duritiei eius: & cft calid$,& ficca-complcxionis infecundo. Et nota,. quodlicetreubarbarum ingrediatur huiufmodi co-
ge minor,eadem tamen in omnibm faiie. hoc nos Jre, qnenter vidimm,& collegimm in monte S.luliani Ti- fisy&coluimus in bortulo noflro Lattdx plures annos. Sanememinit bicde eupatorio Mef. Manardus vero legitimum reperiridubitat. Sednunc Mefue cupato- rium agnofci fatis conflat. eflque id herba lulia de qua, lib.Jimpl. Meminit & dc balfami oleo,quod licetvix apud fummos reges reperiatur,nos ipfitamenhabe- mus munere Iofephi Tarpallioninobilis l^ouarienfis, & mediciprxflantijjimi,ex Cayro,vbimultos egitan- nos,delatum. quum autem eius non efl copia,pro eo ex- preffum ex myrrha oleumfatisfaciat.
ME-

MESVi DE ELECTARIIS
? hoe nddit
ANT.
hAbet •
MAN.
SY.I-.VJI. COST.
M E S V E,
Iacv-rcvma minoridempol* let,j (fcd imbecilius.) Recipit Cpicx nardi, myrrhae, cafise, cro- ci, fchcenantRi, cofti, cinna- momi ana,melledefpumatoex- cipiuntur.
Diacurcuma minor valens ad ca ficutmaior. Recipe fpica:, myrrhx, caiicc, croci, floris fchoe- nanthi,cofti;cinnamomi,ana.conficccummel- iedcfpumato. & eft bona,&experta.
Mi n o r e m hancqniuispararepoteft:nonmul- tumenim errabit qui herbam SchaniproHora receperit.
Hj£cabvftf rece/Tit, 5: qna; maior,5: minor.tam Auic. quinto can. quam Serapioniin inticiot. fctibitur.
NO n dc fnnt iunci odorati flores pro boc paran- domedicamento.fed, vt <jr Manard.ftmifolia yoffunt etiam opportune.
M E S V E. x
Iamorvsia praftat qua: dia- curcuma: nam affb&us ventricu- li,hepatis, lienis, frigidos, prcin- deque chronicos fanat; hydro- pcn, frigidam vcntriculi intcm- periem, ac indc natam crudorii luccorumcopiam,&doJorcm . Rccipitautcm croci,acori,anadrach.ij. myrrhx,drach.iij.bac- earum lauri,drach.ij.6c s. dauci cinnamomi,ca- lix,cymini carmeni, carpobalfami, fchoenu an- thus,femin.apij, anifi cardamomi, fpicx nardi, »mcnthae ficcse, tmarrubi; fammeos, anadra- chm.j.cofti,triumpipcrum,anafdrach.j.melle deJpumato cxcipitur . Datur a drachma vna ad f drach.iij.
CHRI. T"Y amorvsia raro in vfu habctur. ha:c de- JLv ' fcripuo videtur concordare cum illisquas de- fcribunt Auic. in quintocan.& Serapioin proprio anti.&appellafapud iltos ifludele&ariuhamoru/Ia.
MAN. "T\Avcvs efttrium (]>ecierum.) Eligeduseft Creti- J l J cus^uius Hores & (emina alba. A c o r i.)dehoc quid /entram, infra notabo. M armacvr .) ideft Melyfophyiion.
SYLVII. pU c t a i r v m Jumoruiladicitur Auicen.quintocan.& r. Serap.in Antidotario.
COST. C J ^ c S' ttmume fl balfamum,eju°dego habeo, profc- ' O cio cur vulgatum carpobalfamum,atque etiam xi~ lobalfamtm eodem,licet itiferiori,odore faporeq;pra- dita legitima non fint cenfenda, non intelligimus. qui tamenfecus fenferit,pro carpobalfamo cnbebas pote- rit vfurparc^.
M E S V E.
iIalacca magnaventrlculum, & hepar roborat, hcpatis obftru- ftiones apent,eius lcirrhumdil- fbluit,6c hisnaicentem cachexia, & hydropen fanat,vrinas mouet, lapidcmque renum , & vcllccx ffrangit.Recipitlacca: lotar,rhabarbariana f dra-
E chm.ij.fpicajnardi,maftichcs, fchoenu anthuy, cofti. myrrhce, Croci, ciiinam. bdellij,fcminum apij,anifi,ammcos,feniculi, fucci abfinthij,fuc- ci eupatorij, fabinx,afari, ariftolochix, gentiar nx, hyflopi ficcae,amygdalarum amararum,ru- bis, f ^na drach.j. & s. piperisnigri,zingiberis, tvuig.aj. ana drach.j. myrrham,&bdcllium vinoinfun- d c '^ m de,c£tera tere,omnia melle dclpumatoexcipe.P'««''^ Dabis ab aur.j. ad aur.ij.
DI alacc a maior,eft efficax & experta, & CHRI. quafi confimilis operationis cum diacurcuma maiori,fed magis, &plus appropriatur paffionibus rcnum,& veficca;,& lapidcs frangit pcr vias vri- nae educens. Etdicitur dialacca a quodam gummi nuucc* quod vocatur lacca,qua? ingrcditur eius compofitio- v " " P nem. Etmodus affumptionis cius,& tempus,eft fe- cundum regulam datam in clcdlaiio dcaromatibus fecundum dclcr. Gal. Etdofiseiuseft ficut dicbum Gtmml. eft dediacurcuma. Eft aut lacca, Gummi quodpor- taturde Arabia, &eft calidumin primo, ficcum in fecundo, coJoris citrini rubei, & cum ea tingitur fc- ricum quantumad coJorem crcmu/I. AbJuirurau-c*rr* m„ tem fecundum quodhic conucnit cum dccodtionc fchcnanthi, & ariftolochis, per quam abiutionem acquirit fubulitatem,& apertionem maiorem. Saui- Samna. na. A rbor eft nota,cali da,& ficca vcrfus terti u m gra dum,& eft multae apertionis,& prouocationis. Bdcl- . lium gummi cft arnoris in terra arabum, & eft cali- dum,& ficcum inprimocum virtute mollificatiua» & refolutiua,& eft bdellium Syriacum. ideft dc Sy- ria,& cft Iudaicum,& melius.
G T" T A c tutius vtimur,qua Diacurcuma: omnia,qux ^ JLX in ea ponunrur,nota funt,folum attendendum,vt lacca fit quod dicunt Gtaeci Ka.y>tct[xov t quia arte aliapa- ratur, quapadiminfedlores vtuntur.
Aiaxayx/tplv Grxcis diceretnr: i<1 gummi fepe aduiteratur, eo- $YLVlt que lnfcttorts pallim vtuntur, feriaim colore Kcrmeiitio tinfta- ri. Harctutior etl.quam (iijcurcuma.Lai;aiifia autem hiclaccade^ cofto rchoFnuant}iiis,& anlioIochia',vte.'iCiitix tenuitateaifum- pta valentius aperiat. caliJa primo graJu.iicca lectindo. Cymas feu fummitates fch r rnu fuftuli, guod iia-ci m tionbus liimaiitur, quibus funtinferiores.
"t TVlgatam Laccam,gummi,fcilicet illttd ru - c 0 ST.
V fum,pellucidum ,mirrh£ afyeclttJimile ,furculos qnofdam Itgneos inuoluens ,verum ejfe cancamum Gr& corum,fatebitur qni Mattbioli commentaria in Diofc. legerit. Effe vero eam laccam tjnoque ^irabum ,de qua H fcilicet.Auicen. Serap. ex ifaac fententia,pro certo babeo. Quanquam enim (quod quis obuciat)mnc eius vfus ad injiciendum efi nullus; erat tamen fuperioribus anniSjficuti exfide dignis,& expertis artificibusintel- leximns,multus,&frequens. immo color qui ex lacca, pcrtinacius inbtset, quam qui ex cocco, vel cbermes, quamuis minus Jit floridus . Omijfa eft noflra £tate ob chermes copiam,cuius paucos ante annos erat inopia. Exillitssreliquijs vbi Jcrica opera infecerant ,para- bantur pajiiflinullius iifctjoribns vfus,fed a piSiori- busexpetiti,ficutiinnuit Serapton. quod nunc qnoque fit vbi mfeEla fnntferica e x chermes. ex reliqutjs enirti ipfms eodem exemplo pafttllos parant inpiflurg vfum.
Ergo qm taccam illam nullius ejfe aiuntad inficiendunt vJUs,failiputo. Quanquam vero infefiuram ex lacca,
charmes

B
L I B E R P
ehttrmes vocan Serap. affirmat, boc tamen non per- A fuadeat jtrabum laccam chermes fuiffe. yocabatur enim cbermes etiam tinClorium coccum,quod granam "Vocant: neqne cbermes nofirum,de quo fupra,lignorii circumuoluitur furculis,vtlacca Jlrabum : fed,vtdi- cebamm, ad pimpinella radices. neque etiam ajpeffu efl rubrum,vt lacca Serapionis,fedpurpureum. Ex bis ergo conftareputopro lacca in jLrabum medicametis, •pulgatam laccam naturalem,verum fcilicet cancamTi Gr&corum, ejfe vfurpandum, non autem cbermes no- firum^quod non norunt Grxci,aut ^Arabes : neque vul- garem fanguinis draconem,quo infeltores nc vtuntur, ■ ac ne norunt quidem. Vtrum autem in medicin& vfum fumendi furculi,an gummi,quia jLrabes interdumli- gna lacc&,feu laccam lignorum expofcunt,funt qui non mediocriter ambigant. Sed folum gnmmi accipiendu abie[iis furadis docemur cx Serapione. is cnim expli- cansquo pa£lo abLuenda fit lacca ,vbicontufi furculi fttnt (vna fcilicet cumgummiJfupcrieffa calida aqua, ex ariflolocbia,& iunco odorato,agitari iubet piflillo, & quod poflea refederit abic£ia aqua ftccandum: ac ft pcllucidum fueritreponendum vitrco vafc,ftnminws, repetendam purgationem, vtpclluceat. Ex bii,quum furculinon fubfideant,fed emcrgat,folum autemgum- mi fubfideat,vtillos quoque cum aqua abyci#-s,puto oportere. T^onergovteos fumas,iubcnt Mauritani, ijuando laccam lignorumpetunt,fed vt probatijfimam deliga /S admonent. duplex enim affertur lacca,crafJior qu.tdam lignofis furculis no aduoluta,fordida,& opa- ca : aha qu<£ furctdofa efl, longe lucidior ,purior, & omninopr&flantior.banc ergo docent,vtdchgas abie- fta craffa,&fordida. Torro ex qua nam arbore lacca proueniat,&quid fitrfuum Serapionex l\afis fenten- C tiarorem feri cjfe afferat colle£iumin meJpilo,rece?i~ tiores tamen quilndiarum lufireuere orbem,lacbrimx efje aiuntfquod verifimile eftj arboris iuglandi noftrce fimilis. jLudio tamcn vifumcffe V enctus ramulum, cui vtraque b<ec inerant,& lacca & caryophylli,quafi exeadcm arbore vtrumquc proueniat.
RIMVS.
r 05
M E S V E.
L ectarivmcx Rhabarbaro, obftructioncs potenter aperit-, & indenatos affectus, i&crum,fc- bres putridas ctiam inueteratas, formcc corruptionem fanat. Re- cipitrhabarbari, iiiCci eupatorij, ucci abfinthi/',ana drachmas v. myrrha:, croci ana drachmam vnam, lpicx nardi, aiari, cafia?, fchenu anthus,fumaria:,feminis anifi,api;,a- mygdalarum amararum excorticatarum ,ana drachm.s. melle ddpumato.
PL a c e t mihi & hic,{i bene paratur: multum M A N. enim in mulieribus valet,quibus ob malam hepatis temperaturam ad frigidum,retinentur menfes.
AM y g d a l a r v m amararum. JmygdaU co S T. amarx ex planta funt congeneri illi, qux dulccs profert .funttamen qui perficinucleos earum loco af- fumant, quos, quanquam nonignoro plurimi efie vfus ad eadem fert!,ad qu& amygdaU amar^,perperam ta- men agunt,qui vfurpant,vbi harum copia eji .fubflitui tamen pojfuntin tnopia . Ex amygdalis feu dulcibus, feu amaris detrahendus eft cortcx,non calida aqua,fcd cultello . Tuluerabis autem ca-s fhcile, fi in mortario pofita /S momento Jcriptoria charta, qua nunc vtimur, velutitega#,& parumper paflillo tundas. excipitur enim in chartam oleofi illarum bumoris nonihil,atque abiecta charta in tc-quempoflea ducipuluerem pojfunt. Sedpr^ftatfortc,cum rcbus alijs inpuluerem antea re- dactis conterere. ita enim quidquid olei terendo effluit, in pulueres illos excipitur, & facultas amygdalarum integra feruatur.
M E S V E.
M E S V E.
I a l a c c a minor, eadcm po- teft, (fcd inefficacius.) Fitexlac- cx lotx, croci, cofti, fchocnu an- thus, rubia-, ariftolociiiai longa:, glycyrrhiza:,pipcris,ana drach. vna,& dimidia, rhabarbaridra- chmis tribus,myrrh£,bdellij,ana drachma vna, D miftis vtin priorc.
L bctarivm diacofton, ob- ftrutta vifceraliberat,& indcna- tum dolorcm mitigat, hvdro- pcm gigni ceptum perfici pro- hibct. Recipitcofti amari,ca- fix, cinnam. ana drachm.v. aia- ri. drachm.iij. r habarbari,fchgn li anthus, fcmi- nis apij, anifi, ana drach.iij.croci, ariflolochia',
myrrh&',anadrach.i;.mclJisddpumati q.f
p;
MAN,
H
/E c quoque bona eft, & facilius,qHam prima pa- rari poteft.
VI vrr A C t v a b. 1 o defcribitnr iii duplex.ex liisdiubus ' f~\ fere fumpta: vt aliorum aha;,ab v('u rccellerunt.
AR istolochiae longa?. De J.riflolochia fatis Lib.fmpL Quodhic rotunda affumcndum nonnulli aiunt, Legique in cafligatioribus textibm ro- tundam,non negamm.nofler manufcriptus longam ha- bet,vt & imprefjiomnes. neqite id multi facerem vtra fumas,quando quA authorde hoc mcdicamcnto polli- cetur, ad eadem longafatis est opportuna^>.
O t e n s hoceftin quauistemperarurafrigida,& MAN. humicia, & in obftrudtione: procurandum tamen vt verum coftum habeamus.
COST.
CO st 1 &c. CoflumquumtriplicemfhciatDio- fcor. jLrabicum, Indum, Syriacum, noslra bac atate nihil habentfeplafiA,quod veri lcgitimijue cofli fhciem referat fme controuerfa . De vulgata fane ra- dice,quam ex Gargano jLpulitn delatam,amarum co- ftum ojficinx. vocant,non efl,vt verbum fhciam,quando vna leuitate excepta nullaprorfm in ea (pe£latur cofli nota. inflpida enim e(i,ac inodora, & nulla illi demum gratia ineft. quum tamen coftus,&excelleret acrimo- nia cum leuicula amaritudine, & odore maxime cohi- mendaretur, quem etiam in odoratis vnguentis vfur- parent.iure ergo a peritioribus pro cofto no admittitur,
Oflen-
COST.

MESVE DE ELECTARIIS
Oflendunt alij Venetijs magnam quandam radicem ex E qualcs coflo afcribit Diofc.vt csi excalfattoria, vrinas Jndijs allatam,denfa fubflantia,colore nigro,& leui a- cierepotc(i,vteri affcchbm,atquc eius,& ventris fla-
maritudine,& coflum dulcem vocant: fed & h&c odo- re caret,i? acrimonidt dulcoris faporisve alterim vix qmdquam prodit deguflata. jlllata etiam nuper eft ex Indijs radix alia cra/Jiorcm •zedoariam magnitudine duplo fuperans,albo,fi tranfuerfim feces,pnlchro quo- dam flbrarum ordine diftinffam d medio veluti centro ad extimam fitperficiem du&arum, vt in rhapontico. atquiodoreh&c letti autnullo, acrimonia autem quum lingite admoues,tenui,amarore vero vbipaitlulum de- guflaris tam infigni ac pertinaci, vtvixtandem fau- ces abluto ore expedias. qmeomnia nosperfuadentab- ejfe radicem hanc a legitimo coHopluriinum.slffertur etiam ex Indijs radix alia •^ingiberis amula ,foris al- ba,intus fubcrocea, cupreffiodorem quum mdditur re- fercns: atque hanc legitimum effe coftum nonnullipu^ tant. Verum, qunm huic leuijjima,& acrimonia, & amaror & odor infit, dijfentire ego quidem ab illis co- gor : Jujpicorvero Indicyperi potiuseffe Jpeciem,qua costi. Confultim autem mea qnidem fententia alii odo- ratafn vulgaris jtngelics radicem, alij etiam vulga- tam "zedoariam coflijbeciespittant. Inefl Jane jLnge- tica radicipr&ter eximiam odoris (uauitatem,infignis quoque acrimonia, & amaritudo lenis. eft & ^cdoa- ria acris,ac leuiter amara,& odore fuoferitcaput.qug cosii funt legitimi qualitates. Caterumde Angelica- quidcm hoc obffare videtur,quod illi tanta acrimonia non inefl,vt exulceret,quodpraflare coflum Gal. tefla- tur. De ^edoaria vero multa funt,qux nontemere obtf- cias. iAcprimum,qwtm coflus fitauijjimo effct odore, fapore veroacri magis,quam amaro;ineJ]e htnc^e
tibusmire confert, ac m reliqua particulatim profe- quar,collato fapore eadem poffe doccmur,qit£ cojius. jlt aiunt odorem non fuattem ejj'c,atque acrimonia cjje amarore inferiore. Mihi vero acpalato multoru (quod aliorupace fitdiEiumJ fuauifjimus cfl odor,acrimonia- que ipfa longo excejju,quam amaritudo fupcrior,atque vix quide amaroris quidpiamea dcguflata percipw : linguam veroprofundius,& diutius feruerefentio. ,An vero tam fit acris,vt exulceret,expcriundum cffet,vt etiam de jLngctica diximus, addito oleo ac confricato ex tfscorpore, neque vni guflatui jidenaum. ac feruor certe qui illi ineft, confentire hac etiam in re videtur. De helenio autem cuifimilcm ejfe coflu oportet,ne plu- ra dicam.Comagenumhelenium de quo Diojc.quaic fit F nonnoui,noflras vero prxter crajfiorem illum,vt ita di cam radicis caudice,appendices qnoquc digitali craf- fttudine habet ptures,qu£ ■^edoarw magnitudine emu- lentur.fed illud etia dixerim,quod ft exiccatam helentj radicem di(fecueris,colore in extimo cortice nigrican- tem Jpe£iabis,qualem in ^cdoaria. KJJhil ergo obftare kaftenus vtdetur,quo minus cojlum effe ■^edoariam pu temus.atquenon tllum fane .Arabicurn,vt nonulli fen~ tiunt,grauior enim efl ■%edoaria,neque prorfus cadida, fed Syriacum a Diofc.vocatum.buxeo enim colore eft, & eJtgrauis.Atex india (aiuntjnon cx Syria affertur. Fateordeejfehocad notas a. Diofc.afcriptas. Snjpicari tamen licet, Diofcoridis tempejiate aut Syriam huius generis coflu coluiJfe,aut ex Indiis in Syria tranjlatian Jrequentiori,quam nunc commeatu,Syriaci mcupatio- nemfufcepiffe. atioqui autequod in alijs quoque obfer-
doariee non videntnr. graui enim potim odore cfl ; & G uare e fl> Dtofcoridi cofli hifloriam non atlmodu patuij-
amaritudine,longe qitam acrimonia maiori. quum etid coflm exulceret Galeni teflimonio^cdoaria non exul- cerat: atque qttum coflum helenti radice adultcrari fcribatDioJcor. radice quoqite vtfit magna,& vegeta oportet. talis enim helenij efl radix. jid h#c,fiue jlra- bicum,fiue Indum coslum dicas, grauis h&c est radix colore potim luteo,quam albo,quu Indm,atque jLra- bicm fint leues,atque hic candido cotore,is vero nigro. quod ft Syriacum dixcris,grauis enim ■^edoaria (fl,& huxeo cotore,qux duo Syriaco coflo Diofcor. ineffe te- flatur: atqui ^edoariam non ex Syria,fed ex India af- ferri conflat. Tot ergo & tam varix funt de coflo opi- niones. de quibm quidem fi& nobis proferre liceat, quod fentimus,prstermijjis alijs,nontemere agivide- tiir, qui jlngclicarn, & ^edoariam inter cofli Jpecies
fe ex eo conflat,quod deplantie flgura,atqite hiftoria ctt ius hac cfi radix,ne verbum quide. Sed quid hoc loco fu mendupro amaro coflo quc'MeJuespetitfEfl ne ct dul- cis cojtus f 1 Meminere certe jirabes,&de cojto dutci, qua voce quid intcllexerint,fatemur ignorare. Quidqd tamcn id fuerit,eius loco & vniuerfc f cofto,Jiper me liceret,d ^edoaria, & Angetica non abflincrem,quoad coflum a\rMrum,& dulcent legitimu aliquis oficnderit.
Calami aromatici. Quod vulgo catamum odoratit vocatirr,lcgitimum ejje acoru,non poffum ego certeno fcntire cu Manardo,pro quafententia Matthioius quo- quepngnat.Hodie vero etiam Turcis acortt vocan au- dio. Calamum autem aromaticum intelligo proflare in jLegypttjs,& jlfiams ojficinis ea prorfus facte,qudm Diofc. delineat, vocarique cajfab offcri,est aute cajfab
recenfent. Equiaem qitod ad .Angciicam pertinct,quti ^ canna. Scd mirum quod cum tamjrequenti noflrorum
obijciturnon tantaeam vigere acrimonta, vtexulce■ ret,Galeni verbaputo diligentim perpendenda. neque enim ts coflum ait exutcerare quando rrianditur ,fed, ft ex itlo,&olco corprn conjricatur ,fcilicet calejh£ia_, olei,& co/li vi 'particula,non difficile efl fummam quo- que abradi cuticulam.foietenim velfola interdum Jri- 6iio,vbi ftt ajperior. idempraftare. ^Adde vero etiam coiti hitim noflratis acrtmoniam ex Italici foli cleme- Ua pojfe imminui. De ^edoaria vero qnanquam non fum nefcim de hac,& coflo feorfttm egijfe jhticen. & Serap. incertosfortaffe ac nefcios eandem dtto itta rcm ejfe, conieffuram tamen non mediocrem h&c faciunt, vt eadem ejfe cum Syriaco coflo ■^edoariam putemws, granitas ,coior buxcus, odornon vulgaris ,acrimonia, amaror,dotefque alix multa experimcnto comprobatx
mercatoru negotiatione Venettjs hacienus fit ignotus. Eius vice quu &Gat.& T>ai*tus mufcum arboreuJuh- fiituant,q:ue tamen longe viribus inuicem diJfcriint,no errabis fortafle ft vulgato hoc calarno aromatico,vero fcilicet acoro vtare^minori tamen portione ,quddo aco- ru tertio ordine calj'acit,calamus in Jecundo reponitur.
M E S V E.
L bctarivm a nobis in uen- tum, ventriculum & artcra vi- fcera roborat, & calfacit: ob id licnteriam, diarrhoean, dyicntc- riam hepaticam, & alios dida- rum partium afteftus frigidos fanat, & immodicam medicamcnti purganris
vacua-
Ccnfcffio le- tta cx tnuen tione nojira.
I

LIBER P
vacuatione fiftit, & hxmorrhoidas, flatus quo- A quedifcutit. Rccipitlignialoes,gallixmoicha- tx',fpicx nardi,cyperi,calami aromatici, an.dra- ch.ij. cymini Carmcni aceto vigintiquatuor ho- risinfufi,&aflati,drach.iij.fcminis porritorre- factidrachni.j.&dimidiam emblicarum belli-
itjitnioru. ric. fucco f intybi infufarum,& toftarum. nucis mofchatx,ana drach.ij. & fcmilf leminis naftur tij toftorum drachm.vj.feminum vuarum dra- ch.v.fem. myrtitenuiiTinie tritorumdrac.xxvj. balaufti j,concharum vftaruni,thuris,fruftus ta- marici,ana drachm.ij.& lemiff.ammeos drach. iij. Tereomnia, & frige in vino odorato. & fic- ca,frige iterum aqua cydoniorum,autbaccaru myrti,& ftcca: iterum tcre fubtiliflimc, cxcipe miua aromatica. Dantur drachmcc tres cum ly- rupocydoniorum,autmyrtino. B
MAN. Alchol.intenuiffimumpuluerem.Percon-
ij chulas aduftas,intcllige cooperculaparuarumcon- chularum,qualia apud nosmuka, vtquarpiperatiayo- cant,& fimilia: quanquam mcliora ellenr, qux blattas by zantias vocant,& Grarcionyc,has,hoc elt,vngucs.
COST.
c
Onchvlarvm aduftarum.Hoc medica- mentorumgencre vfi funt,& Grxci,fedextrin- fecus. jlrabes etiam intrinfecus. Hic quanquam non ignoro Manardum virum fcientiaf>ntftantiJJimum } co- rumteflaA,qu£ capparotia vocant-, fiue onyches,idest blattas by^antias vfurpare : mallcm tamen ego cum alijs, margaritiferis conchis vti,quas Serap. vbi mar- garitarv.m defit copia,vfuiproponit.
M E S V E.
Lectarivm alterum confir- mans ventriculum , & vilcera alia roborat. fluorem alui a cau- facalida,ve\ medicam&nto ni- mis purgante fiftit, appetentiam t excitat. llecipit | nucleoru mvr-
\drach.x,j. tilxuiftime tritorum | vnc.j. &s.rolarum,fpo- dij,rhu,trium piperum, fmtali,balauftij,gum- mi afli,ana drach.j. & s.granorum granatorum aflatorumdrach.vij.coriandriinfufiinaceto,& i jr*ci,.xy. aflati t vnc.femis, (cminis rofarum, femi. oxali- dis, femi. plantaginis, ana drach.ij. trita probe t Jr.eentur. oiiiniat friganturex omphacio,vel fucco myr- ti,& aceto,liccenturque. excipiantur deinde mi uaacetofa. Danturdrach.ij.veliij.cumfyrupo D cydoniorum acidorum.
W A g » a m vimhaberetadftn'ngendi,fi benepa- M A N. jy^ raretur. Seminisrofarum.)Quid lit,videin no- ftris epiilolis.
COST C ^ n o a i . orvm . Sandalumnondefuereexrc- k3 centioribus qui ajpalathum effc crediderint: de ijho Diofc.fed horum fententiam hsc refellunt,qudd de fandalo,&ajpalatbo diucrlis locis Serap. agit: quod, quum alpalathns,vt ait Diofcor. furculofns fit frutex, multis jpinishorrens,findalum,vtex Indiacommen- tarijs legere efl,arboreft prtycrx magnitudinis,neque fpinas babet. afpalathusrubers odoratus,albusinodo- rus: contra fzndah albi rubris multo odoratiores.afpa-
R I M V S- " iod
latbus acribus conflat partibns,f>b quas cdlefaciendi vim habet,fandalis nulla acrimonia: & nullUs aut cer~ te exiguus calor,vt in confeffo efl omnibus.
Sem.rolarum .l^ofarumfemen quamqudmTlinio id luteit nuncupatur, quod capillamentis rofarum infidet, vere tamen ideflfemen,quod in rubro calyce,qv.urn ma turauerit,durum ac veluti acinus reperitur.Hoc contra quatn Manar. ego potius vterer,ubifcmine fit vtendu, efficaci adfiuorem aibum muliebrem,ac ad gonorrhxa p r.afidio,vt quotidlanum experimentum docet. Sane quod ad hitius elettarij calcem ait fricentur ex ompha- cio. legendum dubio procul. frigenmr. vtetiam in fu~ periori. ita enim maior adflringendi vis medicamento comparatur, quod authoris fuitpropofitum.
M E S V E.
L e c t a r ivm Alcanzi,vetricu- v™ lum,& hepar calfacit,5c roborat, ob id appetetiam excitat, coctio- nem iuuat, flatus diflipat,vomi- tum pituitofum, & ab eo virium diflolutionem emcndat. Rccipit autem rolarum, cofli, (pica.-, ana f vnc. dimid. fiorum fgranati fylueftris vnc.vnam,nucis mo- UUUUn ' fchatce,calami aromatici, caryophyllorum,ma- cis,cardamomi, ana drach.iij. & femis. t zingi- f bcris drach.ij. myrobalan.Indorum,emblic.bel- "TJfttZ liric.anadrach.vj.granorum myrtilibram vna, balauftij, thuris, corticum citri, fru<ftus tamari- cis,ana f vnc. lemis. Fcrucfiant femelomniain t vinogenerofo antiquo,poft ficccntur,fcrucfiat deinde femcl in fucco cvdoniorum,exiccentur- quein valeterreo vitrato, teranturtenuift miua excipiantur. Danturdrachmcet trcscum fyru-1 dr*ch.j. po cydoniorum.
" • 4 4 -
FL o r v m Alchiel.credo Iegendum efle alKilchil, M A N. quod vocant Arabes granatum (yiueftre.
FL o r v M alchelin. I \ofmarini florem interpre- COST. tantur. neque importunus certe is eji ad vfum,qui ex hoc eleffario expetitur. Manardus tame alchilchil legendum putat, eflque id fylueflre punicum malum: vtprcptcrea M anar. fcntentia author balauflium qu$- rat. Cteterum infra etiam balauftiumpetit Mefue, at~ que adeo cadit Manardi conieluraju ipfifallimur:fu- mendiergo iudicionoflro rofmarinipotiusflores.
M E S V E.
Lectarivm ex Lafcrcad fc- c 'f' aM bres antiquas, & circuitus repe- *" tetes,vt quartanas (quotidianas) fomnum graucm,trcmorem,ve- nenofos morfus. Recipitf liquo- t«yi. ris Cyrenaici,piperis,myrrhe,fo- liorn ruta: ficcorum, anaf vnc. dimid. mcllede- Wr«ir.»y. fpumatoexcipe.Datur a drach.j.ad aureum vnu infebrecum oxymelitc pci-horam ante accel- fionem: contra vcncnum,cum vino calido.
IStvd eledariumlicetnonIitinvfu: tamen vte- CHRI. batureoquidammagnus pra£ticus,& bonusex-
peri-

MESVE DE E
perimentator -verfus declinationem vniucrfalcm fe- E rris quartanae periodicE. dabat cnim dc ipfo ante principium paroxyfmi per horas duasvfquead dra. j.s.cum vinofubtili pauco, & calido tribus vicibus. fubfoquenter in die quietis exhibebat de omnibus myrobalanis puluerizatis, vfque ad drach. iij. cum vinofubtili ,& quandoque cum melle informada- •ftyli de mane anre diem, fricatis tamen prius di6tis myrobalanis, fic puluerizatis cumoleo amygdalino dnlci pro ipfornm reftificatione, vt diftum eftfit- pra.foluit enim ventrem comprimendo,&euacuat principalirer materiam melancholicim , & fubfc- quenter cholericam, &phJegmaticam, generali- ter omncm materiam adullam,leuiter tamen. Eft ta- men eledariinn difplicibile multum,plus rationefij- toris a fe quam ratione faporis. valer etiam a proprie- tate morfibus animalium venenoforum,/! allumatur F in dofi pra;di£tacodem modo,quo didtum eft,fcilicet foetida,eftgummi cuiufdam arboris inpartibus In- dix, calidum, & ficcum in tertio cum mtilto fa-tore. Quidam autem dicut, quod allaeftfuccus herbse in- fpiilatus, & in illifmetpartibusadinuenms.
MAN. T A ser, vel opus Cyrenaicus Diorcoridis efl: res, I j quamAtabesvocantaflamtnodeferturadnosnifi f^iida: Optimumeftfubrubeum,fplendidum,myrrha referensnonportum,& quodfacile difloluiturincolo- remalbum. Sunr qui putent benzoin nunc vocatum efieverumlafer.
SVLVII "XT" 1 " 1 1 E J |OC cltclariuui ih declm.itionc vriirerfali rjli .ir- ' V ran.Tjiioris dujbus aine acccflionC,ad druchm.im s.
cumvino tcnui cuhdo. Malo opum Cyrenaicum viilgo,a(!am aromaticam (quam diftumbeniouin quidam putant) mi(cere,fi proba habetur, quam Medicam,vel Parthicamviiusolentem,ob Q k ! aflam fetidam vulgodiftam. 1 'robaautem fuerit fubrubra, fpleadida,myrrham referens odorc.non porrum,&folutufacilis malbumcolorem.
COST.
Confefii* ntcard*
fVnde be~ dafter. f Vulg. non hab. mclan- thium » fed duru^i, bac car. /auri. ttna eirach. •vt.loco du- tngt aliqui aod hab bu- tungi, id ef fe aiunt me- lanthium.
CHRI.
QV a n q__\- a m non defnnt, qui vulgatum bcn- r^uinum ajffafpecicm efje pro certo habeant; hic tameu fcctidam afjam furncndamputo. prafeHur enim apnd Serap.fcstida bene olenti inomnibus. Ccepit nunc afferri probatijjima.
M E S V E.
Lectarivm Anacardinum ad vcntris totius infcrioris, & ce- rcbri affe&us frigidos. finguine reddit puriorem,& inde Ipiritu animali rcddito purgatiorc, & ^ ten uiorc, fen fus om nes, a pp re h e- fionem, intcllcdlum,&: mcmoriam iuuat,colo- remque vmidum corpon tribuit.Recipit autcm pipetisnigri,&longi, mvrobalanorum, cepuja- rum , emblic. bclliric. Indarum, fcaftorij,ana drach.ij.cofti,anacarditmelanthij,lacchari bo- ni,ana drac.fex,cyperi drach. quatuor: tercana- cardosper fedeindealiacxcipe butyro \ accino, &melle fimul codis portione squali. Datur poftfex menlesad drach. duascum aquafani- culi,&apij,quo fumpto,vitabis laborem,iram, coitum, cbrietatem.
S t v d clc&arium rariifime habetutin vfuprd- . pter excelfiuam cnts caliditatem, & djcitut ,<]iiod
LECTARIIS
cft confetftio fapientum exacuens intellcclr.m, me- rftoriam reparans fuperfiuitates maxime in ftoma- cho, fk certbro repcrtas coniumcndo. Conueniret corporibus frigidilfimisin compIexione,&quando qtucreremus aiiquam inflammationem in Ipiriribus cum calore febrili, & dofis eius cft a drach.j. ad dra- chm.j.&s.cum aqua fiiniculi, vel cum modicovini albi.iumenti tamen ie oporter iuramccauere a labo- re,ira, coitu, & cbrietate,& fimilibtis, ied turiuseil ipfuin non affumere, quam velle febrem inducere propter timorem aduentus putrida?, vbi quxreremus folumephimeram. Anacardi,funtfru£lus cuiufdam arboris calida:, & ficcx complexionis in quarto,qui fructus habet fimilitudinem cum corde auium par- uarum,habentes intra le rubedinem quandam ad fi- militudinem fanguinis : &: nafcuntur in Siciliain montibus igneis, qui quotidie comburuntur. & ab ipfius denominatur hasc confe£bio anacardina.Et hic notandum, quod ibi fruCtus dum funt recentes con- diuntur cum m&lle,quia ponuntur in ipfopoft lique- fadionem ipfius, & fic diu morantes in eo,illud tale mel vocarur anacardinnm mel.et habetur in vfu abf- qiie dictis anacardis, quia ingreditur in aliquibus cle(5larijs,vt inferi us apparebir,,\ r illud raic meiinte- fioremgradu caiiciitatis ncquirir, &ficcitatis,quam eflet in ipfo fimplici melle. Burungis eft nigella,fe- men minutum, & paruum, reperirur in partibus noftris, cft calidx, & ficcae complexionis verfus tertium gradum. Vltimo ponit modum compon- tionis ipflus cum butyro proptcr mvrobalanos, & cum mclle, ana partes icqualcs. & vfus ipfius non cft conueniens antefexmen(cs,vt malitiaanacardorum remoueatur propter fermentationem. & dcbet affu- mi cum aqua faniculi,vel apij.
A D D I T I O.
Confeflio anacardina amultis aurhoribusdefcri- v.mt ***- bitur, diucrfis tamen modis. Nam Auic. in j.cai). tres habet deforip.ab ifia ciifferetes,fiiniliier Serapio,
& Haly. i o. pratfticcr vnam habet de/crip. cju-» etiam tft multum difterens. idem Mcf. cap. dexgritudini- bus neruorum habet vnam aliam defcriptionern.. Vnumtamen norabis, qtiod muhi aromatarij falfo dixerunt, quoddebcmus Jiic dicere vinum debeduft duas rcs inteliigentes per ifta duc vocabula. falfa ta- men eft eorumopinio,nam Auicen. in praifcnti con- fcdlione Jiabct Joco iunde bcduft caftoreum,fimiliter & Scrapio,& Haly,habentiumbde bedufter.ideft te- fticulr caftorci ,& fic boni authores voiunr,quod per itinde bcduft inteliigamus caftorei. Circa burungi dicemus; qnbdaliqui volunt dicere,quod funtcu- bcba-,vr vol ui c L u mi nare maius repreJiendens lume aromatariorum,qui dicebat,quod bttrugi, ideft fem. nigclhc,eadem tamenratione probauimus, quodfit nigella,quaprobauit,quod debemus dicereiudebe- duft. nam Auic. Serapio Halv. habent in prxfenti deicript. femi.nigellcC,& non cubcbas.
A c perraro vtimur,nifiadfebremin frigidiori- busmorbis prouocandam . Rhdvst.) intelligc caflorium. B v r vn t: i) Pro hoc pone Melitfophyl- lon,vel Erylimon. Aiiquitamen mtelligunt erucanl agr.eftctn. DeAnacardo non video Gra:cos inter fim- piicia medicamenta fcripfiflc: inuenio tsmen.eis vlos,
<Sc vocare

LIBER PRIMVS.
Sc vocare Anacardia. Auerroes reponu inter noua mc- A dicamina. Paulus defcribir Th£odoreton 5 quam per Anacardia vocat.
I 07
A D D I T I O.
SYLVII \T " T A s 1 S ' ^ eztera ™ niot ^ cc cai«ficientia,&r2c«an.
V tia,cjuia cilidiffima c-ft, folisque multum frigidis fecura. Nim fpiritibus accenfis.febres excitat diarias,a quibus fepe tran- fitur in putridas, vei hctticas: fere autem vfurpatur ad fcbrem ex. citandam in morbis frjgidioribus. Dauir autem poft fex mcnfcs, cum,f. vis anacardorum feruendo cxpiramt, antc namque vticll pericuJofum. Anwlianacardon Aft. ad vertigniofos,comitialcs , cliificulter fpirantcs, & ilcofos .menfcspellit, incipientem hydro. pcm, & carhexiam fanat: recipit anacardomm,epxthymi,acori, piperis,(axiftaga',nuitiches,iridis,myrabolani,iingulorum cjua- tirantem : croci,cafia :,folij, Ipiox naKli ^nici agarici.iunci odori, rhei, fingulorum fefcunciim, aloes fextantcm.caryophyllorum Vnc. j. mcllis quantum erufatis. Mel vero anacardinum.i.cui in. cofti funt anacardi rccentes, & relifti, vfu frequcns cft.m compo. litiombus pra;fcrum,vt poft leges.
€OST. 1} I p E R * s nomine,qucdinterJpeciespiperiima- 1 xime excellit intelligendum : illud nigrum esl a- criu<s,& odoratius,& albo,& longo. vtpropterea er- rent cjui album aiunt ejfe fumendum. BeditHer cafto- reum cft. cur interpres mn dixerit latine vt infuperio- ribus, ignoro. Durungiquid fitnefcimut. pro eo nigel- la vterer, vt etiam alij. babet enim Serap. in defcri- ftione quadam *inacardin£confeEliorm, nigellam.
DISTINCTIO SEC VNDA . de Mcdicinis opiatis.
M E S V E.
Cottfifiii
Ntidotvs Philonis cffica- ciffima,& expertiffima ad fe- dandos vehementes, Sc letha- les partiumdolores,ventriculi, coli, hvpochondrioru, hepatis, licnis, renum, vteri, excitatosa crudis humoribus autfiatucradb, autamboru caufa intemperie frigida: valetetiam ad luffbca tionis periculum, fingultum vehementem,vri- nx difficultatem: ob harc a morte impendente vindicat. Rec.autem pipcrisalbi, hyolcvamial- bi,anadra.xx.opijdrach.x.crocidrac.v.ipic£,pv rethri,caftorei, ana drachm.j. mellisdeipumati quadruploomniumexcipe.Adduntaliquimo- lchi fcriptulumvnum. Daturquantitasciceris, autfabsparu2e,culiquore aliquo conuenienti.
CHR. C Ecvnda diftindio efl de medicinis Opia- ij tis,quje ad formam eledtarij reducuntur, & dicu tur Opiat£,quia in eis ingreditur opium,vel alie tne dicinx ftupefacSliua: pra:feferentcs in virtute fmiilitu dinemcumopio, velciim eis infimul ingredituro- pium. ponunturetiam cum illis alia: medicinre mul- tum calidx, qua: habent corrigere malitiam opij, & aliarum fimilium. Et haec eft fecunda pars prin- cipalis fiiperius diuifa, in qua determinat de ele- ftarijs opiatis , quorum vfus non eft conueniens nifi in cafn magnae necclfitatis , & cum cautela, vt ditftum eft fupra in cxpofitione theriacx' An- dromachi.
Notandum, quod dua: famofe defcriptiones po- jiuntur ab audtoribus de Phiionio,& vbiquegene- laii ter praparantur. vnaipfarum ponitur a Nicolao, quam vocat Philonium Romanu, & ea ponit Auic. y.can. qui ipfam defcribit, & adducit audroritatem Galen.in Jib.x. tractatuiun. vbi tale Phiionium Ro- manuna fummc commedat, cV fuit inuentum a Phi- lon-e medico Roms,& principaliter conuenit ad fomnu inducendum, &: ad fedandum acutiffimos do lores, & md^nos, & plura aliaiuuametahabet,qtuj ponit Nicol. Ibi ergo cum ipflim exponemtK prxdi- £tamdefcriptione aperte declarabimus.Aliafamofa defcript.quxmnltum habetur in vfu,ponitur a Mef B inferius cap. de fputofanguinisapectore,&:vocat ipfum Philoniu Perficum, quiainuentum fuita Per fis. In expofitione illiusliterx non procedam. hoc Phifonium eft niulta: virtutis, & excelletis vtilitatis, & principafiter adomnemfluxum fanguinis vnde- Cimque emanet, & maxime a peclorc, vel a matrice, vcl ab hamiorrhoidibus, eft etiam /edatiuum dolo- rum intrinfecorum, & fomrii prouocatjuam, licer non tantumquantum Philonitim Rorn.& vfus eius dcbcteile ad minus tranfaitis fexmenfibus a die co- ftrudtionis, nam ante effet timor cle opio,& alijs me- dicinis ftupefadliuis,& haec fujtvnaregulagenera- lis,in qualibet medicinaopiata,quodinueterata, vltra quatuor annos non fic vigorofe operatur.Dofis autem Philonij Perfici, & finliliter Romani, eftfi- cut cicer, de fero poft c^nam vna hora tranfadta cum C modicovini ,vel fine ipfb, cum qiuerimus fomnum prouocare. Cumautem intendimus, fcdare dolores feu fluxum fanguinis prohibere,nifi vacuoftoma- cho a cibo, &: fuperfluitatibus,no eft exhibendu, ne- que poft v. horas cft cibus aflumendus, vt de theria- ca didtum eft. Infuper multum laudo, quod Philo- nium non exhibeatur nifi poft vniuerfales euacuario nes, & ifte canon regularis, & verus in quali bct me- dicina ftupefa&iua, cuius Philonij perfici hxc defcri ptio.Rec. papaueris albi,alias piperis albi,& eft me- r™ paf*. lior Iitera, & de piperedidum eft.Sed papaueris,tres ucni fi"" s - funtfpecies, eft enimpapauer album fcilicet, quod habetfemen album,quod eftdomefticum,5chor- tulanum firigida:, & ficcx compJcxionis in fecundo gradu. Et eft aliud, quod habetfemen nigrum, dre, & ficca: compJexionis in tertio gradu, ex fucco cuius papaueris nigri, qui coIJigiturper incifionerri eorumcapitum,duintaliapapauera funt recentia, fitopium, qui fuccus eft frigidar,& ficca: complcxio nis in quarto,ficut eftipfum opium. Eft,&aliud papauer, quod habetfemen rubeum fimiliter, quod attinet alicui cnliditati: fed eft ficcum in tertio, & ta le femen non eft in vfu.Hyofcyaiiti tres funtfpecies, fm byof. fcilicet feminis. Nam qucedam funtfemina aJba , qu;vdam rubea,& quardam nigra. fed fpecics rubei,
& nigri ftmt omnino fugienda* tanquam vcncnofa*, & non funt in vfu medicina?, & funt frigids, & fic- ca* complexionis in finetertij ,licet rubeumfitmi- nus frigidum. Qui vero facitfenien album eft in vfu medicinaj,& eft frigida;,&ficc£e complexionis in tertij ptincipio, eft valdenotum, vulgodens caballi- nus vocatur. Terrx £giJ]ata',opij,anadrachm.xj. fa- Mcftte. T tharagi,

MESVE DE ELECT ARIIS
:harae;i, ideft ihapfia-, croci, ana, drachm. v. cafto- rci , ipicae.f.naidi, cnphorbij,gummi eftcuinfdam arboris in partibus profundis India:, & eft calidum, Sc ficcum inquarto, itaquodeft calidius,&ficcius quolibet alio gitmmi, & vfus ipflus per le eft magni periculi, quiaeft medicina venenofa,foluittamen phlegma a membris remotis, & dofis eius elt chirath vnum, quod eft pondus granorum quatuor, Sc non adminiftratur nili cum mcdicinis corrigentibus, vt fi per noctem infundatur in fucco citri,aut aqua hor dei,libi admifcendoquartampnrrcmmafticis. Py- rethri, radix eft herbae nota% calidar,& hccar comple- xionis in tertio, & qua- radix in ore retenta attrahit phlegmaacapite, &mordicatlinguam,& palatum. Margaritarum non perfbratarum, charabas,ramich, ana drachm.i. Ramich eft compofitio facta ex gallis quercus ; Sc paflulis, vt ponit Serapio in fuis limpl. c. de ramich. & gallx funt nota;, & funt frigidx, Sc ficcq in fecundo cum miilta ftypticitate. paflular pa- riter funt notae, & lunt calida: m lecundo, iV humi- das in fine primi. Camphors. vnc.i. mellis codti q.f. Et quandoaftiimiturpro conftnctione fangui- nis debet allluni in dofi fuprafcripta cum aqua plan taginis, vel eius /iicco , vcl cttm aqua roiata, lcu aquaportulacar,feu fucco acrefte, vel cum vino pon- tico. illa funt. de praedi&o Philonio dicta, &c.
M A N. 7 S v s borum admodum prudentem defiderat \ medicum, non adeo audacem, vt vbi opus non eft,eisvtatur:necadco timidum, vtquoties vrgetne- ceffitas, eorum vfum reformidet.
MAN. X7"T"£R e hoctanquamvero Philonismedicanu- y ne,&dimittealia. inventione- propria.) Scilicet Philonis . castorivm.) Galenus non ponit. Dolis eius, vt cicer conuenit pueris: vt faba parua, debilibus: vt auellana , proue&ioribus ac 10- buftis.
S Y L V C Ic Phila medicus Tlur.rnfis prarOanti/Trmtis fcripfit elegia.
tj co carinine ekganti.fed xmgmatibus dc mduftru oblcurato, apud Gal. lib.ji. comp.phar. fecuiidum partes : liiii quod euphor- bium Kabet, Melues verocaftorium : 111 c.'ctens,& ponderibus ide funt. Hoc fere priraum anodynori m antidotorumcelebreexti- tit. Huic autemquidamadenierunt.alij addtderunt,nonnuIlietia ponderibuseuariantcs, niagnum fcceruntnumerum anudotoru anodynorum prtncipaliuin, qua:etiamantidoti coJicxvocantur, ib afteftu maximos dolores experiente. E x aromaticts tamen di- ftis medicamcntis Philo folam nardum impofuit: qui vero illtus xtzte exuterunt, alius aliud, nonnullt plura adiecertint,vt fchcenu jnrhos.cafiam, cinnamomum,amomum,coftum: alij loco croci crudos humores, & difpoiitiones crudas coquenus.alia etiam co- quentia,myrrham,ca/loriiim, inieruntalij etiam iemina harc, ie- fe!eos,apij, amfi,cumini,dauci, petrofeIini,ameos,vtmedicamenti amaritudo horufuauitate obtunderetur, vtq; medicametu facilius diftribueref,& vrinas moueret,& iiumorescraflos.fi eflent.tenua- ret Hoc Philonis mcdicamentum, & iimilia, poit annum a com- pofiaonefumenda funt,adannum vfquedecimum : ad quod vf- que ternpus ftupefaciendo fenfum partis,doloretn tollunteffica- citer, pofl Ianguidi funtviribus. Gal.ltb.i 1. meth.Dofis eit adul- tis,auellana:magnitudo: minoribus,faba?: pueris,ciceris: cum
Gal. ibiiu potione conuenienti. Qiiidaaddunt niofchiicrup.vnum.Aetius, PauIus,Onbafii:£,A<fti!arms,Meliies,fic vtPhilocomponunt: nifi
?*ulta qnodPaulus,& Adtuarius, & Mefuespipensalbiinijciunt dr.ich.
xx. Oribafms xxv. hyofciami autem drachm.xx. Mefues,& Ori- bafius,feu Paulus drach.vnj. & Meftiescafturium pro euphorbio mifcet: excipitqtie niellis dcfjjumati lib.ij. Philonis niedicamen- tum ikud facit Mefues 111 opere mtdico.cap. de fpiito fang.longe ab hoc diuerium,quod Perficum appellat.Hacc antidotus frigida- tc immodica neruorum fpiracula (perqua: fiuiitus ainmalis fen- tiendi, & nioiicndi vim rransferens diftribtutur)contrahit,& den- lat: obidque illi fpiriaii viam priecludir, quomodo comprcilio
E violenta,cc aiunirna neruoriim a vinculo,fefl:one,iniiixu, tu- more aliquo pratcr naturam. V bi vero partcs fentire deimunt, dolerc non poffunt,cum c:tra ienfum tactusdolornon fiat.vc do- cetHipp.in lib.de Naturahum.&Gal.lib.deelemenus. Hacra- Li.12.M1t. tione doloresomnes fedare opium,& ex cocoinpofna,diatur, abuiiue lcilicet loquentibus ,cum proprie anodynum iit nequa- quam. Hi vero dolores. pra:fertim colici, fi'pe tarn funtvehe- mcntes, vt quofdam fyncope fuftulermt, alios ad confcifcendam libi mortem lmpulennt: cb id Philonis antidotum a morte libe- rare dicitur. Opiata, & ob opium ftupefacientia medicamenta antelextum menfem non vtenda.poft fexannosimbecilla funt.
De vfu redtohuius, & iimiliumGalenus abundelib. 1 z.methcdi,
& aph.3 1. lib.6. Dolores oculorum, &c. & nos lib.3 ,noftra:me- Lib.3.Ut. tliodi. quamuis dolores hos a caufa frigida procedentes iutiet ca P' 7 ° Philonis ailtidotus, tamen quia difpofiuonem hotum caufam auget, parum tuta eft m his aifeclibus: nec adhibenda, nifi fum- nia necellitate :in calidis verodilpoiitionibiis dolores tutiusfe- dat, & hortim lape caufas vna abigit. Cum mtiltisexcaufis cx fpirandi difficultate adueniatfuitocationis pericuium, id cuielfc remedio lurc antidotus fcnbitur, videtureffe quod .i cordis, aut F pulmonis incendioprodit: vt «gcr, fcilicet aftlare magis, quam cxpirare cogatur,& cito multuminfpirare. Necfingultum ab intempcrie frigida fedare videtur, fed eum,quem mordax, & ca- lidus humor, vel piper, vel aliud excitauit, prarfertim quibus os ventriculi eftmagis fenfile,qua!em iingultum Galenus fxpc fe expertuin ait. Vrinardifficultatem inteliige,qux ob louj mor- daccm multum acrimomamfit, iiue ea fitapure,feu bik,feu arcmilis.feu pittuta f;ilfa,feu calculo veficx,feu qualitatealia lotij mordcnte. Dum emm icnfuin veiica: ftupefacit, 11011 dole- tur, fedpericulofiiseft vfus.quia, vtvirium aiiquidrerincatquan- doadvelicamventumcrit,fumi vehemens,autlargum, &par- ubus quaspermeat noxium, oportuit. nifi permeatumvrinanu inijcias. Sed neque in his dilpofitionem fanat: fed danir,vt quiefcenteinterim dolorevircs omnes multum profteraenteper apprehenfionem,fpiritus animales conquiefcant, & /omno etiam cor.ciliato inftaurentur, quibus lam confirmatis, liec alijs di/Ti- patis.^gcrpoflitdifpoiiuonisremedia fufiinere. Eademratio- nc in ardenubus, & mordenubus vnnis ieinen papaueris, hyo- fcyami, & fimilia hodic mifceat apozematis, conditis, & alijs honim remedijs. Alterumeft Philonicum antidotum Mcfuein q fputo fanguinis, quodPerficum vocat, forte quod in Pcrfidc fit inuentum: quomodo Nicolaus fiium Philonium vocauit Rcma- num,quod Romic invfu celeberrimofuerit. PrxtcrdiCta l'hi- loriij hiiius medicamenti opera , hemorrhagiamomnem poten- ter fiitit, fiue fputo fiat, fiue vonntu, fiue ex vtero, vel h^morrho- idibus. Somnum item conciliat, & per fe rcfrigerando, & per accidens fopito dolore fomnunnnterrumpentc. Vtendumvero noneft Philomum.nec aliudopiatum antemenfesacompofi- tione fex , & hdris 5 . an.te Cibum cft fumendum , vacuo icilicet omnino ventriculo, & faftis prius totiusvacuatiomfHisidoneis. Caftorium omitut Gal. vide iib .y. comp.ph.Iocal.Puerisdatur ci- ceris quanutas: debilibus, faba: parua:: grandioribus ,& robu ftis, anellan^.
VA r i a x nonnibil a Tbilomx antidoto, quod COST* CaL9.de comp. per lcca affert. neqite enirn is ca floreumponit, nequemeUis menfuram pr&fcribit. Sed ejr Galenm,(i detanto viro dicere liceat, a Thilonts mente recedere illic videtur, neqne enm jj>ic£ nomi- neTbilo nardumlndum petit, vt arbitratitrCal. fed Creticum,qu,£ipfnm efl Diof< oridm phu.lndam autem Jpicam nullm adhucprodidit inCretanafci. Sednon- ne illic etiam fcribit Galen. ftbi plane repugnantia <? quum Tbilo nardum petit ,qui falfo radix nuncupa- tur, fubfcribit Thiloni Galenus, & nardurn Indum vere Jpicam diciait, fhlsd autern radicem. .yltcon- tra 1. de antidotis ,falso vocari Jpicarn afferit: neque enim effe jj>icam, fedradicem. Verum b&cperpen- dant alii. Quod adhunclocumfacit, non temere etiam Jpicapropbu, inhocfumitur medicamentoquanquam prcttcr authoris Tbilonis fenteniiam, fed recipituto potcfl, vt etiam Mcfue recipit. ita , & cafioreum non importune adijcitur , quod opij maleficium ca- Sligat*
ME-

LIBER PRIMVS. IO S
M £ S V E. A ferrivnacummembrana qu&mellevmliquoremcon-
. . /Zne/, ZT ficcatuni potni dare. -ncquc enim de maiorum
L i a Phuonia antidofUS delcri- folliculorum liquore inteUigi bocpotcfl, quifupra ab
ipfo Diofc.cers. comparatur noti melli, & vere cereus efl non mellnus .Sedde cafloreo fatis.Cuius quidem, (t quis roget qutenam. vfurpandafitpars,carnoft,cerea, an mellea : jirbitror omnia poffe vfurpari.ncpe Dio- fcor.cafioreum abfolute cum membrana liquorcm ba- bente melleum, exiccatumpotui exbibet. Traiflet ta- ■men fortaffe liquorem melleum paruorum folliculo- rum, qui alijs partibus ingratior eft,&fttidior pro ex- ternis linimentis vti: catcra in antidotis vfurpare.Efi ~s>cro bic etiam fumme aduertcndum,quod ad delettum MAN. XT ' GE1U ') Melanthion,Gich. No tamen, quod fatit,cauendum caJioreum,quod e(l rancidum : quando vulgo fic vocanc,id enim elc inc!ainpyron, (cd ,e- iddievnonecat. jluicennd teflimonio. Sed cauendum men odoracum. Placec vc apponatar crocus & (lnt adulterimn fenferit. Diofccridxequidem
omnia aqualia. i n aho.) Nam duo aurei opij, plus el- 3 . , , J J . 1
r * ' ■* t \ tevn+irwp /innj+n rrtJWiwu siut /« wim / imm -
lent,quam fit opus.
ptaabHamcch filioZacharia:, carundem virium. Recipitme- lanthij, caftorij, piperis , am- meos, baccarum lauri, cymini, foliorum rutaj, calaminthes , opij ,hyorciami ,cortic.rad.mandragore,partes squales.melle excipe. Ali; fcribunt, opij partes duas, croci, partem vnam. Datur a drachm.ij. adaur.ij.
5YLVII
VIdet v n. inhae defcriptione erocus defiderari,qium comefturam , & fufpitionem ingeritalia ledtio : & certe fi crocum ,& aha habet arc]ualu,eft prsftantior. Priorem verola tius fum perftcutus, quod anudoti opiatx medicum defiderant prudentem, non autem temeranum in dando,vbi opus eft. nequc formidolofum, lieius vtenda: Bcce /IItasconugerit.
COST.
Cap.^j.
Cap.j. «a {M.
ID n o N pr.-ctereundum fdentio,hyofciamum hoc inloco ficuti, & inftperiori antidoto albumfumt oportere. nigrum enim,& rufum veneni vires habent, & inftniam faciunt.Sane quiahic, & infupcrionbus, ac fequentibus pqffim dc ca§ioreo meminit ,nonim- portunum ,fiexeim hifloria aliquidafferatur. Cafio- reum exfibrO ancipitis vitx animali abfcinditur.folli- culi funt duo felibrs interdumpondus finguli aquates, adimumvcntrempofiti. hosquiapenemvtrinqueex- q cipiunt, confiansfemper viguit opinio eiws ejfe anima- lis tefies. quos etiam fibi abfcindere,quum a venatori- bm agitur, non nefcium illorum qu&rigratia, vulgus pro certo habuit. id literis jielianm pro hijioria com- mendauit.6.de hisioria animal. quodfcri!, & Vlinius lib. 8. vulgiopinionem fequutus.fed has effefabulas, <jr Diofcorid. admonuit, & Tlin.lib.32. obferuatione Scxtij medici.funt enim hi,vt infuc, adeo aftriftiJpi- n£,vt auelli nequeant. Sedhosnon ejfeeiusanimalis tefles d/ffeflione etiam compertum eji. habent enim .fuos ij teftes mtra corpusgallinaceis non maiores. ne- que a fuperioribus partibus in hos folliculos, aut ab his ih penem vllus meaius dcriuare confpicitur. Mathioli diligentiffimi teflimonio, vtinalijs. Sedhabenthos etiamfamina. emanatque ex ljstanquam ab vberibus
g tempore adulterabatur addito gummi, aut ammonia- co cum fanguine,& cafloreo, nnnc vero,vt etiam Sex- tij tempore eiufdcm animalis renibw,farffisindete- fiium folliculis,atque infarElo ffuo cereum illum liquo- rem mentientefucari aiunt.TrobatiJiimum cafioreum. delineat Diofcorid. a quo non cft difcedendum.qux.ren- dum autem Tonticum,c<iterorumpr<cftantijfimum, &, vt Strabo ait,mag4s mcdicamentofum-,tale vero etiam Damocratcs in mithridatica antidoto expofcit.
M E S V E.
A z b n b a frigidam intempcxkm fanat,flatus diflipat,&fedat inde natos dolores ventriculi,coIi,vtefi, dentium : vrinse item difficultati medetur,&f£cundas facit mulie- res, potum, & pclfo cum lana, &olco liliorum collo vteri impofitum. Recipit caftorii, f opij, t w ? . *i piperis, macropiperis, gaibani, cofti, cinnamo- ' d,tm > rrU ■ mi, phu,mei ,dauci,afari, croci, a:qualespartes: cxcipit mellcdefpumato: alijs,fapa. Datur aur.j.
T 1
I C e T iftud elc&arium non fit m vfu,laudo ta- CHR. men eius vfum in cloloiibus ex materia catar- rhali frigida, & humida tenendo fuper dentem,q\ian tnm eft granum fabella: illius clectarij lernel, aut bis' in die, tenendo deglutionem eius propter opium, priemifla tamen digeftione,&: vninerfali euacua- tione illius materiei. habet infuper fedare dblorem ftomachi ,& renum,&: ve/icac, & inteftinorum a ventofitate cralfa, vela materiaphlegmatica: fum- oleofits qmdam liqnor grauitcr oiens,quem frequenter ^ meconfert colicx vencoft,in qua phlcgma multum fibtjpfe lambitfiber, iingua deinceps fefe fecatimore in inteftinis continetur, euacuatione tamen femper
prxmifta. Et mirabiliter confcrt mulieri fterili, &
delingens. T^onfunt ergo tesles. Sed neque renes. eos enim ir.tus habet. T^eque veftca. vna enim vni inefi ammali vefica,non dux.Qutc nam ergo eaflt animalis pars hacicmts nonconflat. Torrofi hos folliculos fe- ces, duplex Jpeffaturfubftantia, externa folida,& car nofa,& interna cerea vbiexficcata fuerit. vtraquein tnedicin& vfum venit. Sed adharct pr<ctcrea (quod Gcfncrus aduertit) finguik ijsfolliculus altermaximi digiti longitudme.albo, & pingiti humore plenus,fub- flantia molli, & mellea, putridi cafei fatorem refe- tens, acris, & liquore cereo maioris folliculi ingra- tior. De hoc autem, vt ex do&i Hermolai verfione col- ligitur(boc enim obfcurauit Byelliusjmeminiffe etiam Diofc. conftat, quum diffecia cute cafloreum iubet an-
qus cum difficultate impregnatur , bibitum , Sc fuppofitum inmatrice cum lana informacraftifti- li, & cum oleo de lilio, non tamen vltra tres horas teneri debet, nec fvpe continuari, nec innouari, ti- moreopij,aquo eft fugiendum, nili in cafu magnar neceilitatis, vt ix pe diftum eft.Et licet medicinx ex- ceftiuarcaliditatis ingrediantur in defcriptione om- nium,in quibus ingreditur opium: virtus tamen opij longo tempore durat, & vigcc eiuspocenua cu virtute exceftiua fux- coplexionis frigidie cii eius oc- culta proprietate: & in liu malitia aliqualiter remit- titnra virtutemedicinarum,qua virtutededucitur ad mcmbra,& loca,ad qus per fe folum tranfne non
T l poifct.

MESVE D E MEDICINIS SOLVTIVIS
paflet. vfus autem huius elcdtarij nondcbetcflenifi poft duos annos fcilicet clapios poll: eius coftruclio- nem ,vfque ad feptem annos, indifpOlitionibus ante- dictis . In doloreautcm dentium conuenit poft icx menfes ad obtundendum aliqualiter (enluin, qui eit in radice dentis, & ad exiccandum materiam illam .
MAN.TJGo mulrotieshacvfusfum,prarfertim invteriaf- H fedxous,& fatisprofeci.c v M rob.)pet hanc diftin dtionem fignificant. Arabes omnem fuccUm craffio- rem fa6tum: cum vero fimpliciter proferunt, rob. vini intelligunt.
SYL V D V r g a t o corpore, &: coda qiiadrwteniis inateria,denci JL dolenti imponi potell tcrcjuater die,(ed nondiu,vt perhoraiii tantufli,citraque degluritioncni, ne opium liinul deupretur.Infte- nlibus etiam ob vteriintemperienl frigidam, qua' lemen extin- guit,apJior. (Tz.l.f. Pclfolr.ditur fcmel indie pcr horas tres, aut <ju'atuor,& alijsdiebus fequftibus idem. Nam noualle periculum eft, propter opium, cuius vim calida in partes dedticunt: frangerc ommno non poifunt mfi temporelongo. Ob ld mtius sb anuo poft compolitionem fecundo ad feptimumtfcd in dolore dentiunt a fexto tnenfe vfurpari poteft ad fenfum obtundenduin. Manar- dlis hoc fa:pe vfum {econtra ftcrilitatem fcribn 11011 infelicitcr . Alij Azaraui anudotum : alij egeteam : /ageneam vocant.
M E S V E.
'Thahasia magna , obftru- clioncm hcpatis, & lienislibcrar, dolorem fedat, tum dictaru par- tiuni,tum ventriculi, rcnum , hxmorrhoidum, quomodoPhi loniumantidotum. Thoraccm pulmonesqueexpurgat,ob idafthma,& anti- quam tuiTim iuuat, hcmorrhagiam, diarrha;a, licnteriam antiquam , dyfcntheriam cohibct. Hepar autcm lupi, quod tota fua fubftantia morbos hepatis iuuat, huic miftura Galcn. vo- luit. Nam rccipit hcpatis lupi,eupatorij,cro- ci , mirrha;, callorij, cofti, cardamomi, fpicaj, nardi, opij, papaucris nigri, hyofcyamialbi, cornu dextri caprcc, vel(vt a\ij lcgunt)ccrui,por- tioncs cequalcs: tcrcnda tcrantu r, & alia in vino liqucfiant: cxcipe omnia meile ddpumato, & poft fex mcnfcs vtercabaurco dimidioadau- reum vnum, cum vinodulci, &grato, autcum fapa,& fucco intybi, & api j.
CHR. C Vmitvrhicheparadib.i.lupi.quodeftcali- dum,& humidum verfus fecundum valet a pro- prietate in pallionibus hepatis , maxime inop- pilationibus ,fecundum quod alJcrit GaJen. quem allegat Mefue in hoc cap. Cornu dextrum capra', alias cerui, Sc eft melius, quod cft fi igidx comple- xionis in primo, & ficcir in iccundo, & etiam a pro- prietate operatur in pailionibns fupradictis,licet etia conferatiua ftipticitatecuilibet fluxui fanguinis, &: maximemenftruorum. Rob. idcftfapaeftcalida:,^ humid» complexionis in primo gradu. Endiuia ve- ro dum recens, eft frigida in primo, & humida infra primum. cum vero cft ficca, eft frigida infra primii, jicca in eodcm. habet iniuper virtutes diuerias fri- tydas, & cnJidas, quibus mediantibus operatur m diucriis materijs, licet frigidi tas fuperet eius calidi- utem. qvux cft rcnuila.
E A Di p.)Lupi. d e cornihuscapri)Sic,& Auic.cu MAN. f\ ius lra.'c eftdefcriptio. Alias habesa Pau. & Ori- bafio,fed & aNicolao,qu£paratacommuniterinueni- tut: & eftin aftringendo longe quam ha:c efficacior. A Paulo etiam alia feribitur,qux Onbafij effedicitur,nul libi tarnen cornu mentio: alioqui nemo nifi fuperftitio- fus dextrum potius,quam finiitrum apponeret.
EF r e c t a Anudoto AthanafTa: contraria tribuit Mefues, jyLVII vti thc-nac«,& alijs opiatis medicair.entis. Nam q ux obftru- ctionem libcrant, ha*morragiam, & vacuationes ahas iiftentibus fuutcontraria. rtem ienfu ftupefadto itolorem fedarc,& crafta if- taqtie e.\- thorace expcftorare,caufis pugnant. Illud enim frigidi cogeiitis opus eft,hoc calidi dilatantis,accedente vi tenuante,inci- dente,tergente. Sed id facile recipies, vbi medicamentum hoc, vt alia euis generis multa, animalium more tcmpencm per xtates mucare : didiceris, fed contrano ilhs modo. Nam animalia pri- mo calida (imt,poftremo, frigiua. I Ixc vero medicamcnta pnmo }rigida,deindecalidaeuadunt. Erfe£ti igitur frigori cfTicita fer- p to ftienfc ad annos tres cum aqtia plantaginis intybi,rofaruni; ca- lons ab anno terrio, ad decimum, vifta lam frigidiorum vi a cali- dis: lumpta cum vino dulci, fapa,fucco apij. A thanafire anudoti, & ailibrofie, palfim meminit Gale.in lib. faili.tuendi, & metlio- do :i« qiubustlieriacae cas comparat: fed nondefcnbit.mfi cjucd Mithridatisathana(iam,antidotum ab hac multum diuerfam,line hoc hepatedeicnbitIib.i.Antidotorum:obid,anhepar Iupi Atha naiia-nii/ceri voluerit, compermm non habeo. Quidautem de iiepate ltipi cenfuerit Gal. in hcpatis aiicchbus, in noftris fimpli- cibus abunde cxprcffimus.
Cornu ccrui, & caprx' vfta,& fi opuscftjouidem polleredocet Gal.Iib. i i.fimpj.& lib.^.c.ph.p. Athanafiaautem ldeft mimoru lis,dicitut,vel cjuod longo teporeefficax pefduret.vcl potius,quo4 hominesamorte.ex venenofomm lftli, morfujvelcaufa alia ma- lefica vindicet, cjua; vis eft przcipua Athanaffi MitridanV,a qua, vel fimill lfti videri poteft clenominata.qua: niagna quocjuedici- tur,c]uod plyribut conftet l:.niplicjj>us, cjuam parua Serapiom, &
Haly etiamdeicripta, & Anic. ex quo h,xc defcripu eft. Qua:aute a Nicolaodefcnbitur,eft aditringentier, & confuctior. In Atlia- imiia Pauli ex Onbafio (irtfipta, cornii nirffieft nientio fupbrfti- Q «oiitm autcmclt dextrum pouuS,cjj.'.am finiltrum lmporlere.
AF f e c t v s contrarids eodem prxfidio tolli COST. pojfe non niirum. atque adeo, quod Uthanafia. obfirucliones liberet, & eadem h&morrhagix ,diar- rkt£, lienteriiC antiquct, dyf&nteria conferat, quod dolorem fedet flupefiiciendo,& craffum ac lentum hu- morem pituitofum exthoracetrahat. Opij,papaueris, hyofciami vifedare dolorempoteji dtim fluporem fen- fitriciparticuiie infert, &fluxtonesfedat rcfi-igerando atque incraffando.^Ad bcic vero celeriter obeunda reli- qua adinuant medicamenta caloreprxdita. ea enim vi fcidos craffosque humoresac vapores concoqncvdo , diffecando,attenuando,difcutiendo, ac etiam euacuan- doper infenfilemperjpirutim. meatm expediunt ,& celerrimufrigidisipfis medicamentis iter parant.atq; pj adeo contrariorum medicamentorum ratione,idem co- pofitum medieamentum contraria affefta obit: non di- cam,vt Sylmu -SyVno tempore vnwn,alio aliud,fed ea- dem femper. quamquam enim non fumncfcim inhu- iufmodi antidotis (tupefii&oria pricrisctate maxime vigere ,minm autempoflea ,nor. aboietur tamev pri- ma £tate tratifa&a eorum vis^prafertim opii,quodplu res annos iniegras vires feruat: fed caloris concoqne- tis actione minuitur tanturn ac temperatur •,& quod vnimaut duorum eratmedicamentorum proprium,iif antidotum totam pcr nummas eiitspartes diffnnditnr. tunc vero ftnpefkcit, non opium, non hyofciamns, fed ,Ati)anafia ipfa ac Vhiionium, opu, & hyofciami, & reliquortfin &mnium ftmpliciitm formis, ac viribus in vnar.i veluti noruim form<.m totim copofiti redatiu.
ME-

M
L I B E R P
E S V E.
»Ia svlphvr confertfcbribusdiu turnis, vt melancholicis, phlcgma- ticis. thoracem ac pulmones purgat pituita craffa, lenta, pure: ob id tuf- fim antiquam, & difficultatcm fpi- randi indenatam leuat. fplenis duritie minuit, & inde natam hydropem: vrinasmouet: cal- culum frangit,mor(Ibus venenatis, & poto iam veneno prodeft. R.ec. autcm piperis albi, & lon- gi,ana drach.vj.fulphuris flaui,thuris,mei,hyo- lciami albi, myrrha:,ftyracis, cardam.ana drac. * viij.ruta;, cofti. t caffix,ana drach.v. opij, man- fiieod.ht. dragor£B,anadrachm.iij.croci,drachm.ij. & di- V T ™ ' midiam : melle defpumato excipe, poft fex menfes vtere.
X4AN. \ IA osam vim habet in dolore renum,& fpiran iVX di diiiicultate, in quibus locis paratur: nec diflfi- le eliet vbique parare. quaccunque enim in eo ponenda, notalunt. Suntqui hocpadtoparent: Sulphurisignem non experti,hyolcianu,cardamomi, llyracis, opij,myr- rh?,coiti,ruta?,ana drach.x .croci, pipens.ana drac h.iiij. cafi%drach.xij.hbyliia,diac.iij. melhs quantum iat iit.
5 YLV- rVtMT haecintidotus cfficiaffmia ad ca.qux pollicctur, Jf Sulphur viuum autem vbxfjuc Cal. prxdicat hic citreum leu Hauum, quodignem expertum videtur: quemadinodum,& viru de,paliidum,& cinermum m cannas conieftum.S; ab his forma- tum. Optimtim exiftimarim.qucdchymillz liiblimando(vtlo- quutur)pi;rgat,& tcnuant, odorisque & fapons mfuauitate exuiit. Opera propeonmii hicadlcripta (ulphur lolum prarftat.vt vires eius legenu in noftris fimplicibus patebit. Tamen,qux illiaddii- tur,aftioneseius reddunt mehores,quorum plunma venenis reli- ftunt. Sunt,& m eo ftupefaaentia quxdam mifta potius,vt alioru valenter calei.tium vehemenuam frangant.quam vt ftupefaciat: ita,vt vis corum paucorum fexto mcnie frafta, multis calentibus clanguerit. Magnam vero vim hibet in dolore renum,& fpiran- di dimcultate.
COST, "P% E ligendvm fulphur ignem non expertu, U quammaxime fi>lendidum,ac minimelapidosli: citrinum autem ex ^Authons iuffu: aut fi etiam ignem expertum fumas ftieqnc cnim de hac re Mefue quic- quamj quod yiret ac prdpingne(pettatur. Chimicum yero ex quoper fublimationem, vt aiunt,extraftmfit odorac Japor quanquam potetitiffirnum ad multa,nullo paBo ego admitterem, vt Syluius. cui enim neq; odor, neque,quod maxime refert,fuus inefi fapor,deeffe i & fuasvires verifmile efl.
M E S V E.
Onfectio ex Styrace , alui immodicu fluorem biliofum, autpituitolum fiftit, tinefmum a caufa frigida natum fanat.Re- cipit ftyracis liquidi, opij,f afl*a- ri hyoiciami albi,caftorij, croci, mirrhae, thuris,partes xquales, melle fufficienti comprehenduntur.
Q R Hxc confedio de ftyrace interdum in vfu habe- tur. Raiis 9. ad Almanforem cap. de fluxu ventris habet vnam aliam defcr. non differentem ab ifta Mefue niii in vnare,fcilicet mcroco. quiaMefue habet hic crocum, Raiis autem non.
R I M V S. .09
APT tr ai veruslachrimaeft,humiditaremnonre- MAN, mittensniiidum manibusattrediatur. Fitveroar- te quaedam mifcella,qua- grauis eft , & fomnum fa- ' ciens, quam hic puto Mefuen intellexifte, & effequam liquidam vocant. Vide Diofc. fi tamen hocmeliusin- telligere velis,lege Gal.in lib.cleAntidotis.
PER ftyracem liquidiim a Mefticintelligi mifccllam quaa- cyLVli dam grauem, & fommferam putat Manar. ex Diolc. Galeft. anudotis.
ST y r a x liquidaliquoreH,quiexmirrhafita- C0ST. qua confperfa ac expreffa, vt docet Serap. flafte autem Diofcoridi vocatur.fed quid fit quod ad nos bo~ die ajfertur flyracis liquidte nuncupatione, & quopa- ftoparetur, ignoramits. Hic,fiperme liceretjolidu, & verumjiyracem fimerem, qui haberi probatiffimus g potefi, & influxionibus etiam commendatur. prxfer- tim, quod myrrha ex qua liquidus ille conflcitur huc etiam venit. aut certe, fi quid velis [iiraci liquido magis fimile, oleum fumes ex myrrha caloris vi expreffum.
DISTINCTIO TERTIA
dc Medicinis folutiuis.
M E S V E.
Edicamenta purgati^ funt qusdam aloe, alia coiocynthi- de, alia turbith, nonnulJa icanir monio,aliaalijs. Dequibusor- dine nobis diccndum eft, Pri- mum de hieris.
TE rt i a diftindtio de medicinis iblutiuis 5 C HR, quarum qusedam conficiuntur cum aloe, qus- dam cum colocynthide, quxdam cum turbith,qu^- dam cum fcammonea, & quxdam cum alijs medici- nis folut.fortibus,quxdam cum pluribus ex eis,ficut inferius per ordinem apparebit.
M E S V E.
'ih r a picra ideft amaraGaleni> facultatibusmultisinfignibus ef- ficax. Siquidemcaifacir,tenuar, incidit, terget, ficcat,obftrudlio- nes aperit,humores,ac flatus,pra uos,craflos, lentos,pons corporis tanquam ipogia; caucrnullis imbibitos fcparat, digerit,expurgatcommode. Magis autempur- gatrixeftcumaloeillota, fed minus roboratnx, contra vero,quae cum aloe lota paratur, minus aluum fubducit,magisventrem roborat,afte- dtibus caprtis, ventriculi, hepatis,renum, vteri, iunclurarum,& cxterarum partium frigidis,mi re confert, humorem ab hispartibusfhgidu aut putrem vacuando. Recipit cinnamonn, mafti- chcs,afari,fpica: nardi,carpobalfami,croci,txy- uixUM- loaloes,caflix,partes xqualcs, aloes duplum po- dus omnium,Quidam addunt (choenu anthos, alij abfinthium, alij alia. Quidam mclle exci- piunt, alij fine melle in trochiicos fingunt cum aLQiid, bdcli/5^^ tr3.23.c2ntlii •
Mefu*. T 3 HIE-

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS
CHR. TT Ijr A picra. nomehabetamaiitudinis,quia
I X iplam principaliter inereditur aloe, & dicitur v»d$ dtet- . . .*• * « . *■ , /- o i _n.
hicrapicra , a hiera quod eit lacra, oc picra, quoa cit
amara,& huiufmodi hierse Galeni, duajreperiuntur
dcfcriptiones pofitr, & inuent^ a Galeno, quse am-
bar in idem redeunt. vna ponitur 7. therapeutic«,ca.
j 1. aliaponitur.6. de regimine fanitatis.cap.pen.Eft
cnim ha?c hiera magni iuuamenti in pallionibus fto-
tnachi principaliter, quibus abundat humor choleri
cusfubtilis imbibitus in porofitatibus ltomachi cu
admixtione phlegmatis aquofl. habet etiam inultas
alias vtilitates cfficere,quas auctor ponit in litera, &
flZti/tn. Gal.locis allegatis. Vfus autem eius, & modus pr^pa
fit*. rationiseft triplex. Primo folum in forma pulueris,
& tunc alTumitur cu vino,vel iure pulli, vel cii aqua
mcnra?,vclhordci,vel alioliquoreconueniente, & in
tali fbrmaipfam defcribit:&eo vtebatur Gal. quia
efficacius operatur. Secundo in fbrma pillulari,& fic
comuniter pra&icates generaliter vtutur.Et iiire mo-
dus adinuentus fuit, cum propter amaritudinem pul
neris, tum, vt maiorem moram in ftomacho contra-
hens,a remotis magis attrahat. Tertio in forma eie-
&arij cum melle, & fic deicrihitur hic a Mefue, fed
pon eft in vfu, & in hac hierapicra Galeni non ingrc
ditur aliud foIutiuu,nifi aloenon lotum,de quo dif-
fufe didum ctt in diamufco, & qualitercunquc prx-
parctur in debita dofi, tardat folutionem a xij. horis
vfque ad xxiiij. Nunc tranfeo ad defcript.hicrarpicrtj
Galcni pofiti 7.therapeur, qux eft illa,qii£ commu-
oiterhabeturin vfn, &eftquail con/imiJis cii illa, q
ponitur 6. dc ingenio fani tatis, dcrelinquendo prx-
fentem hic pofiram a Mefue, quia fatis at> illis varia-
tur,& ifto modo non habetur in vfu.Reci.cinnamo-
mi,mafticis,afari, fpic^ fcilicet nardi,croci, xylobal-
famijanadrac.vj.aloes drach. centum. Et illa eft vera
defcriptio pul. hier^picr^ Gal. fecundum quod ipfe
ponit in locis alleg. Mcdici autem,& aromatarij ho-
diernis temporibus de aloe ponunt /olum duplum
Eonderis aliorum aromatum, & non plus,cum hanc ieram conficiunt. Etmouentur maxime propter hanc defcr.ibi pofitam a Mefue, quani ipfi reducunt ad formam pilfularem: ideo minus foluunt. Et dofis hier? Gal.in locis alleg. eft vfquead drachm.i.Dofis autem eius, quae hodicrnis temporibvis prajparatur eft vfque ad drach.i. & s. & fi fit in fbrma electari j,vt ponitur hic,dofis eius eft vfque ad vnc.i. fed illo molMJnonhabeturin vfu. Auic.in j.can.Halv.x.pra cfcicc,& Serapio in proprio antidot.eandemhabct defcrip. differentem tamen in vno, quia Mefueha- bet hicxyloaloes,alij vero carpobal/ami. Vnii tamen notabis,quodhxc defcr. hierapicra; quam dicit Me- fuefuifle Gal.non reperitur inaliquibus lib.Gal. ad nos tranfiatis,licet Auic. & alij aftirment Gal.
MAN A ® hacc^pitvelutiabantiquiore,&aquarcliqua; ' JL j L nomcn acceperunt, cuius permixtio tempore Ga leni Iloma: vocabatur picra. Galenus accipir folum fex res, dimittcns xyloaloen, & caffiam, & pro carpo- balfamo ponit xylobalfamon: & augetaloen: pro fex enimdrachm. aliorum, vclcentum, vel 120. aloesap- ponit. b x eft rcfolutiua materiarum malarum grofTa- rum) Has ramen oportet attenuaiTe, & diflecuifTc . Aioe autemfitduplumpondere.)Fermctnplumef- fc dcbe;,quia pro 56.drach. illorum, centum Aloes, vel cxx.adijciendx funt.
£ AN tidot. vs Iiicra idelt la.cra aboperibus diuinis, & XI mirabxhbus. picra ideftamara.cb alcem,v«dc & li:cra dia- loes etiam dtfta clt a Galeuo delcribuurlib.tf. lani. tucn.hb.7. met.& lib.t.& S.comp.ph.ad purgandum niaximc ex vcntricu- lo,inteftinis,vcnis melaraicis bilem flauam,& pitiutamncnmo- do tenuem, tunicis ventricuh aluus infardtam,(ed promptius ea , qua: in eius fpatio innatat. Cnm afitem vis cius purgairix hepar non fupcret,qua ratione afFeftibus frigidiscapitis,& aliarum partium tam remotarum cum Mefuc confert ? Vt phkbotorr.ei toto corporc vacuat, non pnmo, fed liiccedente in locum vacua- ti fanguims aho fanguir.e exreliauo corpore : fic vacuato per hieram vcntre infcriore, frcccllicr.c quadam aliarum partium excrcmenta, atit mole fua ruere, aut vi partium cxpulcricemitti videntur : ncc alienum fuerit ab lnera, li non valenter, liiltenj lenitertrajii,vt momento vacuandiftnicl accepto,fernmven- trem perleuercnt: quo in clyfteribus paulo acrionbus farpe fieri probauit Galen. Qua: restibifi nonad plcnum fatisfacit, in memoriam reuoca \ entriculi adionem toti corpori communcm. In quo ii multaeft excremcntofa materia,eachylo nnila, in corporis didtas partes cum languine tandem diftnbuitur, & par- p tes lpfas tali excremento onerat. Si vero contra excrementis ommbus his biliofis, pttuitolis, putnbus omnino cft ventricu- lus, & perfeftius coquet, & alimentum in corpus purnm tranf- mittet, quo partes fingulx velut recreats, & meliores redditx-, quod in fe habent excrementofum coquent, fi coqui habilc eft. aut li totaiua fubftantia eftabalendo lam alienum, excernent. Omitto ventrictili cum cerebro confenfum maxiirium, & ccus iu . Vis lgitt r hierarhuiusa Galen. non inuenta:(nar.i mukts ante lplum annis celcbrataeft, vtes Jib cap. ph.p cofjp.tTC tes) led vfu crebrocelebrata:, eft maxima. SicqucRoma:' al. tempore parabatur: Cinnamomi , xyloballann , afari, fpici nardi, crcci, maftiches Chia:, ana drachm. \ ). aloes drachm. centum . Sed centum drachm. iplius, magnanimis mcaliira eft vifa Galcn. aliorum proporuone lib.i. compo. ]'li.p. Ob id prxftantius medicamentum fcceris, fi minus aloes im;cias, vt drachm. xc.qtia tanquam optima,le vfum Galen. afierit. In- terdumdrachm. Ixxx. mifcebat, curr. grattorcm led cahdiorem volcbat: interdum contra ctiamcxx. cum purgantcm magti. Aloc autem ncnlota , magis vacuat: Iotamagisroborat. vcn- trcm minus vacttat. Crocum item partius milcen vulcGalen.vt Q drachm.v. pra:fertim quibus medicamento vtenttbus frccum ca,- putfcnt odore ,vu nobis ante milfionem. His caamfufTecc- rint croci drachm. inj. Scx vero croci drachm. Galenus mjfcc- batmulieribus male per menles purgatis,& aloes drach.Jxxx. & carpcfium locoafari :interdum vtrunque. Vtebaturque non in his folis quibus doletcaputpcr conlcnfum ftomachi ab hu- more biliofo morfi,fed etiam in his, quifnftiifionum phan- tafmata , & fymptomata patiunturex limili ftornachi affcftu , & quibttsaluus fupprimitur, & quibusr. ftuseftfumofus. Cin- namomi pcnuria imjcc optima: callia: duplum njhil virtttte ab inualido cinnamcmoabeft,a generofomuJtumfuperatur. Qvi- dam carpobalfimum loco xvicbalJami: alij vtrumquc , alij etiam xyloaloen,calTiam, fchocnu anrhtrsaddunt. Dofislum- maeftdrach. vnius cumaqtia: cyathis mbus: minimaeftfcmir drach.alijs m medio pro{tate,corporis magnitudine,confitetudi- ne:feu minima eft vnius cochlearis parui:mediocris,duorum par- uorum: maxima, duorum cochleariu magnonun cum aqui tij- pcrat® cyathis duobus,aut tribubus:aut in catapotia fingicur.Dat Adt.adra.j. addra.ij. Hodieeius ficc<j(qiixvtilior eft)etiam vnc.s. cum drac.j.diaphcniciex hydromeliteeuammulieri lnnoxiepro J-J pinari vidimus. Gal. itcm, vcl ficcum puluerem e.\hibct,vel mcJJe exceptum,vt gratior,durandor, purganticr:hcet tuc vcntrem mi- nus roborct, quia mcl ftomacliomalum eft,& roborantium vim iifloluit. Mef.puluerem tacuit, trochifcos exprellit,alij quoque in catapotia fingunt,quod pr«ptermultam aloes amaritudtnf a-grc puluis ex vino,vel utre pulli.vel aqua hordei,vel alio liquoredeuo- rari queat: nec multo ficilius cum meJJe cxcepta ex hiera lijc.fiuc bolis dcglutienda fit,fiue hquore (vt puluis folet)dilloluta. Adde, quod catapotia ex lncra ob moram in ventriculo longiorem a re- motis partibus trahcre magis poflitnr: minimum.fi potudeuow- tur. Nam fic a ventriculo cclerrimc, & effluit,& expellitur.Si bo- lo autcm Jumitur vt cunliftentia,fic niora in vencriculo,& vinbut in vacuando eft mcdia. In hacantidoto autem fola eft aloe purg.i trix,& tam imbecillircr,vtvixhora poft: duodccima vacuareinci- ptat,duretq, eius vacuatio interdum ad horas 14. qu .t confuetudo eft rardius,& lmbecillius vacuatium, cum valentiamox vires fuas excrant,& no multopoft terminet,nifi quantitateimmodica hy- percatharfin moIiatur.Cum autem Gal.hiera adcinnamomi,nia- fliches.afari, fpiac nardi,croci, xylobaifami,anadrachm.vj.addat
alocs
< yl v.
Lib .7. met.
Lii.j. met u
JJb.4. loe, ajf. cap. /„ Ltb.j.loc.
IJ.2 .comp a x.ctb.

LIBER PRIM
ilces Jrach. centum, drach.j.ficca pruoc purgac.cum vulgons offi cuiariun hiera h«c licca urach j oc s.paru»niucihcax,quodalocm ad omnii iimpiicu limLil luiixpu djpiam tautj.a muccaut: cum apud Gal. ferc iit tripiaaiampro aiiuram iex.auadrachm.vj. qu^ iuut xx x - j.iiulcct uai.alocj drach.cc.uum, & lucerdum cxx. vero Oai. hiera meiic c.vccpta cit,vuc.j.mcdiocnccr purgat, in <j.u luntpuiuer.sdrach.Jj. Cuuieuim trrba» puiuerrs vuajs uu.ccnJa. lic iib. j. meihs, iu cribus autem vucijsdrach. iuut x.xmj.m h. vnc. iJj.lecjuiair.vtiiicjuaiiDethiera; mciuti vucia imt propc puluens drach- ij. Addiiiipropc, Ljuo.i p.iiucrcs tpii cam meiic i.inch pon. dus augcut. Cuiua.iccm .ncluta (jaie.io purgatona magis dicx- tur,ijua iicca,ieiutcr acugi lu Meiue aioe h.i. Abhac auccm hiera veiuc iiitK]iulimia iiiccpiv.iii quam xyioaioen,& caliiam lnuexit: &pro .\yioballiuio,carpobiiiainum.Actuarias autem pro Ipica, syiocahiam. Mcl verocjtunumipices, vt uuc.uj.iiuic hierx, & aUjs iuediCimenus, quoruniiloecitbahs,milcenduin ij .udamco ie»idtint: 6. hieraui iui»o,auc lumo tacienda.m, au iiurdcoijuc lcpe- lic.idam voluut pcr iex mculcs, vt fcrmeutentur: a;itaj aiiocjui vi. jcs ci adiiiut: ncc v cendam ancc hanc tcrineiicauoneiu.lcruanque jntegras onmes iucrasaicx nieiiiibiisad ailflos quacuor. Hicra Antuomachi iinuo lib ii. c. ph- Schoeau anchus,xylobaliami,ma- ltichcs,croa,nardt t lndia,iian, aiuiamomi, iinguiorum drach.vj. aloes lota; drach. ccntum:limul leuigiti reponitOjdato^ue ieiuno st cochleario vno ad duo, cum acjus frigida;, atu canua; cyachis a duobus adquatuor: alij iingulorum icx drach. octo iniicent: alij aioesdrach. ixxx. muiu pra;ceriila iex etia.i, lciixnu anchtis ad- dunt. Aiciepiades Audroiuachoconienuc, mncjuod aloes limpli- cicer lcribic,cc horum iimp.vr,c./.vel lj. ideitdruch.vij.&: iemis.mi lcet, & opobailamumproxyiobal/amo, & 'cli -cnu anthus omit- tit. Aloen quidcm cum Androinacho lotam:alij lllocam ponunc: cumloanunus aluum lubdticat; quia multum virtutis medica- jncntola; lauando depomt, ledtuncconuemtmagis febri non va- Jida, ied admodum reinnia iaboranubus, quibus eciam hieram ex aloeillou acraeuidencem noxani uiulti dederunt, lualijsfebri. bus nuxam maximam ex ea funt experu. Nam aloe euam lota citmaximeaduerlahis, qtu intemperic caiida,& iiccalaboranc.li- ne prauis humortbus:ueiude his, qui iicca,& fngida:m cotum his, <jui cxfolis qualitaubuspartcm alicjuam habeut viuaum. Nam intcmpcncs cum humoribus, medicamenus illos vacuantibus in- digent: qua: line humonbus lunt a medicamento ex aloe in mar- corem ommno perueniunt. V bi igitur humiditas parua ventricu- li tumcasirrigat, picra ex aioc vuliselt,hiimiditatem vacuans par «am, qua; nauicam maaorem, aut mmorem excitat. Eam aucem jioxiaiu hnmiditatcm lolaaloe vacuat fua vi purgatona non va- JtiitCjicd tju* exvcntr»cah regione, quacattingit.vacuarepoHit: li tauien largior lit exhibiu, au lecoris partes peruenit, non tamen •yaeuattounn corpusaloc. niera quoque ipfa valetadLpurgandum veiicriculuin prauis humoribus, praxipuc tcnuibus, & biholis, Si coctionem impedicnubus^uuatetiamventriculum intempene hu nuda atra Juimorum iaxatum.vt ligamenta,feu neruicolligantes aruculorum Jaxantur : oinmum autem prsilantifs,elt remedium Kis,quibiiem aluus intcr tumcas vencricuhreceptamhabcnr. Jjacur euam cuto, pnlcgmonc veutriculi, um codta poft declina- Uouemlcihcec,uuiioititempJiJegmoius tempore. Hierampicra iii) habeut ucuun, aiij mciic nou codto moaicc cxceptam lib. 5 • iimj. tucn.
COST, TTlBRAB fimplicis authorem ftiijfe jtntonium X JL Mujdm, qut 2 iberij tempore vixit,teftatur Scri- bomiis Qal.&.de comp.per loca in jlndroma-
clp n.°" chum referat,qui £tate T^eromsfuit. Vtrabaturex a- loes triente,ideji vncqs q:tatuor,croci,cinnamom,nar- di, afari,xyLobalfami, majiiches ,JinguLorum denarijs fex, eji vero denanwspars vncia feptitna.Galeni tem- ■pejtate longe maior aloes quantitas addebatur alioru proportione: nepe adfex Jingidorum drachmas, aloes 'drachmx, centuni,quam tnenjuram mterdum ipfe immi nuit,fumes octoginta, autnonagmta,interdum auxit ad dracnmxs ceatum,& vigtntipro uario jcopo purgandi magis, aut mitm, quare non erauit hic Mefue aloefu- mendam pr<ec\y>iens duplopondere ad reliqua, nequc Galeno repugnat. Summa equidem menfura drachma- rum centum,& vigintiferi triplamproportionemfer- uat ad alia ,fed mmor, quaft dupLam, cuius author eji <jaL. Cafligans vidgatam qua centum drachmx ftme-
V S. " 11o
A bantur* hoc autempro Manardo fitditium'. 'DciraXf vero etiam Gal. croci draclrmam dolorem capitis vert tus, qui fape ex eo prouenit, ac pro aloe non lota lotam etiam quandoque fubjiituit ex ^Andromacbo , qutven- triculomagis conferat,minns autem expurget . Vorro autem hoc in medicamentc duo tantum funt,qu<£ pUrga di vimhabeant,aloe atque afarum . Galcniistamen quafi afaro facultatem inefie purgatricem ignorane- rit,aloe vim totam afcribit.Ejl tamen bafis ipfameta- loe,ex qua etiam nomen picrx,id eji amara obtinuit, & eiusgratia c&tera adduntur. Quando enim triplexilli ineTt vitium,tarditas in purgando,imbecillitas, & vis qua venas recludit, accelerant, ac eius vim intendunt cinnamomum, nardus, crocum, xylobalfamum, calidct omnia, & tcnuium partium, adde, & afarum tenuato- rinm fmul,&purgatorium,prohibet vero ne venas a- B pcriatmafliche,atq; adeononfortuito,fed confultiffime paratum id efl medicamentum,ad quod tamen aLij a lla profuo quiq; fcopo addiderunt,velm xyloaiocn, cafiec odoratum iuncum, abfinthium, de quibm et Mefue me minit, nequehxc temere,quando autpurgatricem virii intendunt,autpurgandi celeritatem,ft & bdellium, & dragacantha, quod alij addunt admonente ^Auicenna\ vitium aloes oppugnant,quofanguinem detrahit.jlpte vero etiam mel additura Gal. quod ventriculogratius redditur medicamentum,& magisfubdutioriurn. C£te rum vbihieram excepturus ex melte, demeUis menfu- ra non Leuis eji qu<ejiio. Galenus equidem pondrn non explicat. ^Ac ft vulgatam Jequare confuetudmem, ad- dendum effet mel quadrupla proportione, vtexemplo Diamofchi agunt . jluicennas tamen tantundem addi interdum, ait: atque adeo longe minus, quam fieri in q altjs confueuerit.Sane demellismenfura,regulamqit(jL eius quadruplum, aut triplum addunt non carereperu culo inpurgatorijs,fupra oHendimns. Quod autem ad hunc locumpertinet, quanquam illam etiam hoc in io- co Syluius fequttur,cum ^Auicenna potius fiarem inpi- cra enim multa eft aloes copia: pr&jiat vero aloe ea- demferdopera qu& mel, conferuandi, & jpecies exci- piendi lentore fuo ne diffluant, quare minori quoq; mel Lis menfuraejiopus. jLt rogetnos aliquis, anregula a nobis antea allata hic fit opportuna fj^oneft opportu- na, quoniam bierx huius mellita dofim Gale. SiutMe fue nontradunt. Docuimus autem antea conferendas bafis, & compojiti dofes:atque eopaUo mellis menfu- ram elici. >Age autem inquiramus nunchiera, & fim- plicis,& mellita dofim,quam hic filentio inuoluit. Ga- Lenusporro f de fimpliciprimum ago) z. de comp.per Cap,», j-j loca drachmam fe vnamadfummumexhibere tetta- tur. ^Andromachusex S.decomp. per loca, cochlearia duo.i.drachmas du.yspr&buit.Serapio drachmas duas exhibet, quod & Vaulus, hierarum omnium fummum pondus dicens drachmas■ effe duas. T^oftri vero drach mas etiam tres dantabfque noxa,quibus ajiipulatur au thoritas,& ratio. Scribonius equidem dari ait cochlea ria duo,vel tria.I{atio vero id docet,quado hiere dracb ( _ ma vix habet fcrupulos duos aloes, atque beec minori quam drachmarum duarumpondere ferenon exfoluit.
Ergo fumma hier<e fimplicis dofis drachmarum erit trium, neque Galeno hac in re ajfentiendum, pr&fertim fquod quis admireturj qui biem ex colocynthide longe valentioris medicamenti drach. iiij. aut etiam quinque dediffeprofitetur.i.decomp.med.per loca.His dehie- rafimplici,ita conjiitutis etus etiam qu& melle excipi- Cl M'
tUT

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS
fitr dofis facile innatcfcit. Si equidcm mel tantundem E decim,id efl aurcos fumitJHic colccynthidis drac.fiij.
addas cutn ^Auicenna , fex dracbmarum men/ura erit fumma ,fi quadruplum, drachmarum erit quindecim. jltq-, h£C ratione ip/adocemur,a qua quotidianum non diffentit experimentum . Vnum hic/uperefl explican- <dum,quales nam humores hiera educat,craffos ne an te mesiMefue ijs verbis.
Eteft refolutiua materierum malarum craflarum, vifcofarum.T ndetur ipfipurgatricem craftorum hu- monm vim tribuere.Manar.vero attertuaffe, & diffc- cuijfe antea oportere admonet: atq; adeo fponte fua id non pr&ftituram. Sed vere id non vult Mejue, quod vel le Manardm innuit, hieram craffos, ac lentos humores foluendo educere, at eos dijfipare, & attenuare ajkrit, ft remperpendas. De folutione vero pojimodutn agit quumfubdit,
1<[eque temere colocynthidis redaffnt in trochifchos maius hic adiecitpondm, quando cajiigata hoc patla minus eji efficax. ^Addit etiam hoc in loco bdellium quo eadem colocynthis magis cafligatur, & elatcrij visob tunditur,quoinuolui omniapr£cipit. Strenue expurgat hoc medicamentum, quod certe fimplicium expurgar:- tium, & fortium, & imbeciUiumfyluatn habet. In eo conJiciendo,quod ait. tritura bona terenda omnia .flu- dendum, vt Jingula feorfum, autcum alijs craffe, aut /ubtiliter terantur,prout qu&quepo/iulant: pro quare petcnds. regule ipfomet Mefue tradita lib.Can.vniuer. quas non efi,vt hicparticulatim referamus. Illa mmc inquirenda multi momenti, & vfics, quia iubetMefuc boc medicamentum exmelle conjici, dofmveropr&~ fcribit a drach. vna ad duas, an dofis intelligenda poji
Et perficitur aV> eo foluduo bona. Sitamen etiam F adie&um mcl, an antc: quantum vero etiam melUs fu-
de purgatrice vi intelligas, quanquam non negem craf fos humores, vt hiera educantur ,fecariprim et atte- nuan oportere: id ipfum tamenprasiare hiera quoque ipfa folet ob cinnamomi, (picg, croci,carpobalfami,& ajfari vires, ac propterea, vtro modo MeJ. verba in- telligas nonerrat, qnod Manardm innuit.
M E S V E.
I era Hcrmetis ciimdracuncu- lo maximarum, & certifl" cft vi- rium ad cephalalgiam, hemicra niam, ver tigi n cm ,pa ra ly fi n, cp i - iep/iam , tremorem ipalmum cynicum, doloremcoiicum,ne-
mihabeat. Equidem fi ri rn perpendas, addito w.cile prafertim ex commwi conjuetudine proportione qua- drupla, du& huins medicarnenti drachm<f> vix alnum moueant, nedum non exquifitepurgant: abfque mells aute in robuflioribm coryoribm non excedat modum : id quod perfuadeat nos }?ien/uram prxfcribi abfque mel lc. Ccntra tamen,fi infequentibus hocpaffo dofim fia- tui, quisputet abfque meliejuturum eft,vt longo inter v.allo modnm purgatio frcquentijjime excedat.Sed dica paucis quod fentio. Quiim fimplicia ex quibushocpa- rattir medicarnentv.m excepto fagapeno,mafliche,bdel lio, euphorbio,fcilla, quoi duciinpuluerem non itapof- funt, drachmarum feptem, & quadraginta pondus at- tingant,ideji vncix, fint quinque,& dracbm.tdu£, atq; adeo exvulgata co/uetudinebinasfere mcllis libras de
phriticum,Vterinum,arthriticum,Vacuat enim q fiderent,futururn efl,vt adiettisfagapeno mafliche,&
numorcs tam tenues, quam craiTos, & lcntos, a capite, ventriculo, neruis, iun&uris, & reliquis partibus. Rec. autcm alocs vnc. j. trochifcorum t iufi Alandhal aur. otto: turbith,agarici f dracuncu- 1 i vtriufqueficci, iridis, fagapeni myroba 1 anoru ccpularum,citrearum,Indarum,an.fefquidrach mam : zingiberis, cinnamomi, ma(Uches> bdel- lij,eUebori,nigri,eupatori) aflari, caflixlignea:, falis Indi,caftorij,croci,apij,ligufhci,tcoccigni " m - dij,ftoechados, ana drach.j.lcilheaflatsdrach. ij.& dimid. fcammonij drach.ij. Curiofeomnia teranturrgum mi,& fucci vino odoro piflo luan- tur: pulueresfuccocucumerisagreftis compre- hendantur. Sicccnturitcrum, codcm fucco, & pauco nucum oleo excipiantur, & ficcentur, po
reliquis, in totum eleffarium duaspendeat libras cum dimidia, & ftngula drachmarum duarum dofis vix drachmam Jpecierum contineat dimidiam, qu£ pertur- ba v e quidem ventrernpcjjit, nonpojfit tamcn cxcluere atque exquifite expurgare. Qv.amobrem,aut Mejuem meticulofum ejfe atque ignarum medicamentivirium confiteri oporteat, aut vulgatam confuetadincm huic loco effe importunam ,fed arbitrandum, expertum efle Mefuen huius medicamenti vires, acpropterea rejcre da cfl culpa in cortfuetudinempotius artificio,& conft- lio expertem, quam in auiborem. Qu<£renda ergo alia cotnponendi ratio qua fcopum attingamus authoris. Ea erit regidadnobisinJuperioribus tradita, quam certe, qui in vfum tradnxerit-ycarere omni culpa obferuabiz. Suntpurghntium hicfimplicium dofes,Jirefie expen-
*MAN> A A landal .)Hoshabesinfraabipfo.Mefuede J \ icriptos, qui tamen Hermetis temporenon com- ponebantur.L vf .) Dracontium .se m in i s me?ereon) ideif cocci gnidijjchamilcx videlicct.
SYLV.
fruig. ftremomellc dcipumatotomnia comprchcn- H das,ferequhiquagintadtue cumdimidia,aloes vtdeli- qTfjuftf- dantur.Datur pofl lex menfes a drac.j.ad drac.ij. cet,quatuor cutn dim(dia,trochifcorum alandbaldofcs ^' cut decem, & offo,pojfunt enim fcrupuli eorum duo exhi-
" ■ " " A A ' A - beri,turbith , agartci, & qua eo ordine fequuntur non
plures quam duodecim;tilebori,euphorbij,afari,femi- nu.m me%creon dofesferefex;fcillte vna ,fcammonijde cem,acpropterca, quod dicebam, dofes, quinquaginta dux cum dimidia,adie6io vero elatcrio, quo inuolui om nia iubetMef ad fexagefmum etiam numerum acce- dunt ■ Huius vero eletiarij vbi confcciu est, drachmas ad fummum duas exhibet, quo Jit, vtfpjumpcndere o- porteat drachmas vicetias,& center\$s^ Sunt autem ft ingredientia crnniaJ'uppi:tes,drachm& vix feptem, & quadraginta, atque ideo,quod deefl,idefidracbmas fcp tuagintatres refarciendum c$i melle.Sunt vero bs, vn~ cix ofio,&drachtm duee, quas fi melle fuppletteris ,
confeiii
X
eosr.
DEscripta etiam Mcfne in {implicib. cap. dc ifraarnctilci, potenniTimum,& efficaciHimum eft medicamrntum.vbire- medijs alljs mala Jiac contumacia non cellcrunt,Trochifci Alan. dbil mter trochifcos de(cnbentur,c]uostanien teniporc Hermet.is poncium compolitos icribit Manard. fed fme tefliuionib. Hi aute colocynthidis locoin compofitione yeniunt tuuus, qiia tpla colo- eynthis,nifiha?cmillis probe calhgettir.
HAe c fcripfit, & lib.Jitnp.de aro:in co varitts, qnod bic trochifcorum alandhai drachm/cs duo-

L I B E R
confeSi in hnnc niodum medicamenti dofisfumma erit dracbmarum ditarum ex Mefueprafcripto, & integra fiet expurgatio.C&terum video,ejuid bic obijciant:tam paucum mel tantrni Jpecierum cumidum nofi exceptu- rum.Ego vero illudperpendi velim,qucd autbor iubet, tantum melhs addendum,-pt totumfiat ficutpafla, qui- bm verbis, vtpajlilimfiat (prxter omhium fententia. hoc dico Cprwipere Mefuen fujpicor, non eleciarium, quod vocant, neque mirum, qnando aloetica b&c ama- ra in elefiarii forrnam redacla afiumpturo admodum ingrata cffefolent:minns autem paflilli modo,quia mi- nm difflunnt,ergo quumpafiillum uelit autbor non mul tum mellis eflopm,fortafieque offo illx. vnciafatisfa- ciant,quodJi non fatisfaciant,funt enim quadam inter- dum aridiora, qu£ humorisplurimum exugunt, piacu- lum non ent, vt tantum iudiciotuo adiungas rnellis y quodad conficiendumpasiillum fitfatis,aut vtpro bie r£ fimphcis cxcmplo tantundem mellis adijcias. Sed de bac refatis. Qm bac biera excommuniinflitutopa rata vfuri funt, eafcilicet qutc quadruplum, aut triplu fufceperit,audaciores ejfepoffnnt,•& drachmas etiarn fcx interdum propinare, qui vero ex Mefue insikuto : ijs vna,aut altera dracbmafufficiat. Vnurnfuperefl in- quircndum, quum Mef. me^ereonis femen expofcit, quid fitfumeadum. Vtnos lib.fimpl.dicebamm,ignotu eslMcfue me^creon,fententia noslra,& aberrare eos, qui coccumgnidium illud effeaiunt, ex eo ccnflat, quod Mefues fui yie^creonis foha traducit in vfum, non fiu- Um. Huim tamenfcminis loco,fi quis rjcini,aut maio- ris, aut minoris femen reponat, quod ijfdemfere viri- bm valet arbitror non valde erraturum,pro drachma autcm vna mc^ercotiis, qua integra, eius cfl dofis rici- ni maioris grana tria, aut minoris quinque affumas o- portebit, fi modo conflitucris eo vti illius feminis loco, quod ignoratur.
M E S V E.
Iera Archigcnisomnibusdefcri- pta, confcrt aftcftibus mclancholi- . cis,& cx pitnita crafia natis,&vcrti- gini,cpiicpfic, fpafmo, hydrophi- li incipicnti, vociob humiditatcm multam raucc-,dolcnti afpene artcriae,difticulta- tifpirandi, plora;, lcpra:, & crctcris tuberculis 4 cralla materia nafccntibus^aut icroio cxcrcmcn to-, ventriculo inteftinis, mcfaneo, vrero a flatu dolentibus,aut prxdidis humoribus. Datur aliquando potui ctun rutx dccodo, adic&o ctiam cafiorio ad iiliquas tres. Dolentibusau- tem fpinx, rcnibus, lliibus, inguinibus cum dc- cocto apii: ad ifchiadem,& fimilesarticulorum affeftuscum aqua centaurij, adietto etiam ela- tcrio idell cucumeris agreftis fucco, & colocyn- ai thidis,pulpa, ad iiliquc quatuor. t Morfos dcni- rvt*ni. quc acane rabido, ab hydrophobia,idcft aquis formidatislecuros reddit,daturcum aquaabro toni, prcecipueadic£ta drach. vna, pulueris can- crorum fliwialium vftorum. Rccipitautcm pul ivui. hab. pa; colocynthidos drach. jduas, praflij,ft<-tcha- drac.xxij, t j os clebori nigri, chamedryos,fchammonij, i vnc. j. lcucopipcris, macropip.ana t drach. duas fcillce afiathx, cuphorbij, aloes, croci, gcntianx, pe- trolclini, ammoniaci, opopanacis, ana dracn.j.
P R I M V S. iii
A polij,cinnamomi, fiigapeni,myrrhce/picccnjrr- di lchoenu anthus, calaminthes montana:, ari- ftolochia; rotunda:, ana drach. ij.cum melleiiif- ficienti excipiaturomnia.Daturadaur. iiij.cum dccofto cpithymi, & vuarum paflarum muil- datarum.
NOn cft in vfu, fcct hicralogodion eft multum C H R. in vfu etiameft alia hierapicra Gal. qu.r poni- tura Nicolao infno antidot. qu.r cft muitum diffe- rens a hiera Galeni po/ita y.ther.ipcut. nec repcri tur, vbi Gal.cam dc(cribit.& tamen illa cft, qua 1 genera- liter habctur in vfu, & fic vbique fecundum illam dc fcript. habetur in vfu, & fit in forma ele&arij, fecuri- dum quod ibi dcfcribitur: quidam ramen reducurit ad formam pillulatum,qu£ aliquo loco non funt lcri
B ptar,& dofis earum eft a drach.j. vfque ad drac. j. «S: s.
Et ciofis hieras picras Gal. rcdufta; in forma electarij, vt communiter fit,qnia vfque addrach.j.de mane di- geftamareria. Et illx pilula; de hiera picra Gal. qua; a Nicolaode/crihiturfumme conueniunt omnibus dilpofitionibus capitis, veJpaifionihusdependenti- hus a materia frigida, & doJori hus aurium, oculorii, & dentium. Conuenit infupcr defcenfui cararrhi, &paifionibusfrigidis ftomachi, &omnium nutriti- uorum, & ctiam paifionibus matricis, & etiam muT- tis alijs confimilibus, cuius nunc ponam defcript. Rec. cinnamomijfpicx nardi,croci,fchoenanthi,aifa ri cailia; lignes, xy Iobalfami, carpobalfami, violaru, abfinthij,epithymi, agarici, rofirum, titrbith, collo- cynthidis, maftichis, ana drach. iiij. aliasvnc. viij. mcllisq. 1. pro compofitione elcftarij, fiue viniprb
C compoiitione pilularum . Sunt autcm folutiua, quar ingrediuntur compofitioncm hftiiis hiene picr.x, ac hiers Archigenis ,ac hieralogodion, n'on obftantc, quod aliqua cx eis fuerint fitperiusdeclarata, &'alia quitdam liint declaranda. Colocvnthis cft mcdicina CcUiyr.t. multum effrenitans in foluendo, amari fapori's,indi- gens multaredificatione fecundum, quod ponir Mc iuc, eftenim folutiuum pomltm plariti vencr.oiiv nd magnitudinem pomi aranzi tubalbidi: iuxta, quam plantam nulla oritur herba, & eft calida; complexio- nis vltra tertium gradum,& ficcx in fine fecundi. So iuirphlegma principaliter attrhaendo a remotis ine- bris , non ramcn per fc fola eft cxhibenda quamunq- corredta. Et dofis eius qua 1 poni tur a Mefue capitulb proprioefta chirat. vj. vfquead x. Chrrat autemcft £ujd fs pondus quatuorgranorum hordei i Sed iJIaeft nimis lb "" tl ''
D magna dofis hodiernis temporibus qdalitercunque
aflumererur.Epithymum eft flos,vel radix cuiufdam tyithitnS. herba; calid.t, & ficc x in fecundo. 'Soluit huniorem melancholicumprincipaliter,&licer non fitinviu ipfum per fe folum accipere, tr.mC eius doiis eft drac. iij. vfquead drach. vij. dccoctiomsautem adrach. v. vfqueaddrach. xx. quia eftleuis folutionis. Ah/in- .
thium eft herba nota leuiftimae iolutionis,caJidx.c6- plexionis in primo, ficce in fecundo, foluitleuiilime choleram fubtilem,& aquofam ab inteftinis,meferai cis,& ab hepate, aftumitur a quibufdam fuccus eius, qui eftamarus valde, & horribiJis. Etdofis eius eft a drach. ij. vfquead iij. Et in decoctione feu intufione cum aliqua expreftionc ab vnc. v. vfque ad vnc. vii). Scammoneaeft fnccuscuiufdamherba- infpifatus in forma lupinorum rcducitur, & ab India, & Anthio-
chia

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS
chia iiC trafpottatur, & cius vf«s per ic folum non cft E conueniens propter eius ventofitatem, & potentiam
in foluendo:nec cumalijs mcdicinis admifcetur ni- fi poft debitameius correAionem cum pomo cyto- ttiagrittH. ni),vel caulibus in pafta,vt prxcipit Mcfue,& fic cor iecta vocatur diagridi um, & eft calida:,& ficcae com- plexionis in tertio, foluit principaliter choleram, fed nocet ftomacho,& hepati,non coriecta. Et dofis ekis cum eft correda,elt a granis v.hordei vfquc ad xij.Et ipfius folius adminiftrationem omnes prohibent. Et confulo,quod medicina, inquamingrediturretarde Turiith. tur,quantumeft pollibile. Turbith eftradix cuiuiHa planra; in partibus Indix,caJidx, & ficca; complexio xais in tertio:loluitprincipaliter phlegma, & eft mul- tum in vfu, maximein palhonibus iuncturarum, & aflumitur commnniter cum zuccharo, & zingibere in formapulueris fecundum illam defcript.Rec.tur- bith albi,^' gUmmofi ,drach.j. vel vfque ad drach.j.s. ling. vnc .j. zucchari, drach. s. & in mane alTumatur cum iure pulli,vcl galli,vcl aliquoliquore conuenie- te.Et hic nota,quod zingibcr cft corrccti mtm, vel ve locitatcius operationcm,quoniam delccit tardi mo- tus. Et eius dofis in fubftantia cft a drach. j. vfque ad ij. vtponitMefiie, & in deco<£tione a drach. ij. vfque ad iiij.Scd iftx do/es temporibus praefentibus funt ni mis magna?,& eius affumptioeft abominabilis,& dc bilitat ftomachum. Agaricus eit fungus quidam ad- hxrens cuidam arbori maximcc, & multum nafccns in Pedemontium, & cft calidas complcxionis in pri- mo,ficcxin fecundo,foluit principalirer phlegma craftum,& cholcram rubeam a cerebro,& a membris ncruofis,ac etiam a pe<5torc,ufus tamcn eius per fe io- lum non eft multum conucniens, fed admixtus cum alijs medicinis,vt in cle£tarijs,& pilulis,vt communi ter fit.Dofis tamen eius in fubftantia cft a drach.j.uf- que ad drac. j. s. In dccodtione ucro fiue infufione cft vfque addrachm .iij .Etnota, quod agaricus qualiter cunquc aifiimptus inducit uomitum, fcd longemi- nus in decodione,ucl infufionc,quia non fic adhxrcr parietibus, & vijs ftomachi, ucl uillis induccns nau- leam, & corrigitur cum maftice, & falc gcmmx, ut St . prxcipit Mefuc. Sagapenum eft gummi calidum in educendoshocpnretur 'medicameritum, huncpotiffime
<A£iTitm
qux ucniuntadfaniem. Vltimoeft mcmorandum, quodvfus prxdi£tx hierx Gal.qualitercunq;affuma tur,dcbct eife pr^mi fla ali quali digeftionc, (eu prepa ratjone humorum in ftomacho cum aflumptionc mcllis rofati colati,ulquead quantitatem unius unc. pro uice,duobus,uel tribus diebus ad minus,uel cum alio leui digcftiuo. Similiter, & ante aflumptionem hiere picr^ Galen. in quaingrediuntur plura foluti- Ua,& fbrtia, ut eam dclcribit Nicol. etiam eft pr ^ue- nicndum digeftiuo, appropriato fecundum quod cx pedit. Et dofis huius hier^ Archigenis defcriptiona Pauli, quiaeft mclior ufquead aur. iiij. & Archige- nis defcriptione uniuerfali eft uique ad vj. & conlert multis, & dinerfis paifionibus, ut dicit Melue: quas tu ipfclegendoconfidera.
F TPXAuicennaadverbum. Pulpx coloquinthidos dr. MANA. r..li-Aliquiiibrihabentdtac.xxij.alijvnc.ij. C ap^
m v r i s ailatx.) id eft lcilix.
HI e b. a hxcad verbum cx Aiiicenna defcripra longe pr,r- s Y L V- (lintiffima:mulcoautcm valentiorfiet, li colocynthidis pul- fx viic.ij.aut dracli.xi. dua: mifceantur, vt quidam codices habft.
Quod ad hydrophobiam lymproma permcioii/Iimum eorum , qui a c.uif rjlvdo funtmorfi ,arnncr, lege Calen.in lib. dccom- modis ihcrucx, de puiuereaurein ancrowm fluuialium vllorum mira Galen. 1.1 i.fimpi. prxdicatex AeichrioneMvlagni prxterea. eftfacienda dccoflorumratiovaria provarioaffe<ftu,ex t|ui\)us hieram propinat. His vcro affeftibus omnibus valenter opitulart hanc Hierani nemo inficiabitur, qui fimplicvum, & plunmorum, & efficaciflimonim eius naturam perpenderit. Dofcs tamen rr.i- iiuerem.qiibd his ferendis noftratium corpora fint imparia.VaJet igitur ad congeftam, uel fluentem pituitam,aut mcia::ciioium,& aticCtus omnesinde natos inquauis corporis pane, aunbus^denu- bus,collo, &ca:t. Eius loco tjuidam vtuntur hodie hiera Logadij,
G <yiam Paulus, Aetius, Nicolaus, & ali; plerique defcnbunt. Antc tamcn nitum harum hierarum tam potentium vfum, apparanda eft materiaJioceft tenuanda, mcienda, tergenda,fluxilis redden- da,&meatusfuntapenendi ,pertjuoseft vacuandnm :in fumma. corpus fluidumeft facicndam, quod tuto.&falubriterpurgan- dum eft.
LE G E N E> V M pYOculdubio col&cyntbidis drach. C OST. xxij. vt m antiquis codicibns,non, ~vt in aliis dra.ij.
Quum enimad craJJos prafertim, &crudos hnrnores
tertio,& ficcum in fecundo, foluithumores vifcolos, & phlegmacrudum trahita longinqtiis mcmbris , non tamen per ie folum utimur eo. Et dofis eius eft a drac.s.ufqucad aur.j.Euphorbium iecundum rei ue- ritatem eltgummi calidum, & ficcum in quarto, &
yfum colocynthispr&llat,ZTea debetprcccipua hic ef- fe bafts ,fumendi verotrochifcialandhal opinioveno- fira, quando rix aliqwd eft in hac fwiplicium ferie , quod colocynthidem exatfe ca¥tigct.Lta,&gcnuma lc ciio ejl,qux addit.Cc ammone^, leucopipcris, macropi
per fc folum non eft conueniens, & foluit phlegma peris,omnium ana drach. ij. nonautem, vnc. ij. neqne craflum.Eteius dofis eftagranis iiij.ufq-, ad xij. Ari- cnim eapraftaretnicdicamcnttim, nux oportet,f:t.
fieUtbinu.
\Ari]iaitt. ftolochia rotunda eft pcrfedtior,& potentior longe in foluendo,& utraque eft calida in tertio,& ficca in fe- cundo,ioluit fuperfluitates phlegmaticas, & per fe fo lum ufus earum no eft conueniens. Helleborus unus eft albus,omnino fugiedus, quia a tota fpecic cft mor tifcrus: alter niger, qui folus non cft in vfu, fed ad- mixtus cum alijs medicinis, principalitcrfoluitme- lancholiam, & choleram craflam, & phiegma uiico- fum fortitcr artrahcns aremotis ,cft tamen multum prouocans uomitum, & eft calidx, & ficcx complcv xionis in tertio. Etdofis cft ab unc.j. ufque ad unc.ij. fcd melius eft,utfugiaturnifi corre&us, & admixtus cum alijsjnedicinis. Reftat nunc alia dcclarare.qux non funt ioliitiua pofita in defcriptionc hicrx Archi Et primoper exituras apoftcmaca intelligir,
«cnis.
tumfcammonij adderetur,fumendum yero, & hoc co— toneoparatum dixerim,velutipituitofis bumoribu# ex purgandis Trailiani confilio aptijjimum ,de qua refa- pra. Si omniutn hicfoluentium fummatn colligcvs, ani- maduertes dofesexplere ferifeptcm,&triginta, quas tu dicito quadraginta,parum ernm refert. Exhibetau- tcm Mef huius vbi confettum ejt,medicamenti aureos quatuor.i.drach.fex,quare totum eleftarium, vt ducen tarum, & quadraginta drachmarumpondm expleat, oportebit. Sunt vero ingrcdientia omnia drachmx vix Jexaginta,acproptereafuperefl, vt reliqnum.i.centu , & otiogintadrach. mclleexpleax.i.vncijs vi^inliad- ditis. Tunc rnelle ea mcnfura adie£} 0 tuto exhiberipo- terunthuim elc&arij drachmttjex ,quod authorpr<e~ fcribit.
ME-

f fo V,
&lij XX»
M E S V E.
I era Archigenis Pauloaliter de- icripta, recipit prafij, agarici, cha- mcedrvos , pulpa: colocvnthidos,
tliqmlegcn ma Vna & a q Ua millfa.
dum Aureos 1
a
LIBES. PRIMVS.
A ijs qnodammodo refpotidc;n,atque adco nonpote/I,qi<i.( tnto huim medicamentiplu$ qudm aureos duos, & al- terirn dimiaium exbibere. ^it diccs,differre tamen ad- huc Mefue a Taulo exhibente duas vix drachmos. Fa. tcor, non errattamen Mcfue, qunndo integra, vtdixi 3 dofis effent aurei duo cum dimidio, at, & Galen. hiera ftechados.ana aureos t dccem:opo fue cx colocynthide drachm&s quinque femel exhibuit. panacis,fagapeni,petrofelini,arifto Sed, & hic mellk,quo excipiuntur omnia, babenda ejl lochicB rotundx, piperis albi, ana aurcos quin- ratio. Equidem,fi vt communis fert confuetudo, tribus que:cinnamomi ,fpiC£B nardi,polij,croci,ana au Jpecierum vncifs,mellis adiungas hbram, excepto opo t Cwnmi 1 'cos quatuor.Sicca terrantur, t liquores franga- panace,fagapeno,& myrrha,qua terendanonfunt,c<e- tur ,hydrom °lite indantur,& omnia melle exci- tera drachmas pendent centum, & triginta fex cum + VutMt piantur. Datu r ad t aureos iiij.cu falis triti drach dimidia, ideft vncias quindecim, & drachmam vnam
cum dirnidia,atque adeo mellis lib.quinque expofceret, effetque totum eleffariuni librarum ferJfex cum dimi- dia ,poffent autem tunc exhiberi vnciaplufquam dute, quum totim medicamenti dofes non plures fint, qudm triginta feptem, fed bac Mefue, aut Tauli rnens non fitit, ac propterea fequmdahic non videtur vulgata conjuetudo. ^At nequc tradita a nobis inJuperioribus re gula bocin loco fatisfacit,fi legamus,vt legendum pu to, dofim ejfe aureos duos, nempe quum bafis dofes in vniuerfum fint trigmta feptem, elcElarij autem dofis duo fint aurei-.huius totius pondns ejfe oporteret aureo rum quatuor, & feptuaginta, atqui,fi omniafupputes ingredientia,nonagenarium,& fenarium attingunt nu~ merum, quojit, vt non modo locus non fit addendi mel- lis,feddejpeciebuspotius detrahendumvideatur. Se- cus autem, fi, vt vulgata babet lettio, legamus aureos quatuor, ita enim quum totiu-s medicamenti compofiti pondnsejfe oporteataureorum centum,&quadragin- ta offo,deefient aureifeptem,& quinquaginta,fupplen di melle, idesi vncix circiter nouem, dejiint enirn tres
M A N. v i v m aur. v.) Auicenna xx. Paulus x. Poft
V^/polium Paulus addit,myrrhi: In f vn d e in mel- _ t l" um totim raeaicamenti aojes non pluresj le.) t J aulus in mclicrato per nodtem vnii,& ficca. Co m- triginta feptem, fed h&c Mefue, aut Vauli PONEeamcumaquamellis .)Paul.cumoptimo, &re- ponc in vafe vitri,vel plumbi. Et modus hiceft omni- bus hieris communis: Addaturfalisdrach.j. & fi vis, vc magis purget.adde fcammonium.
SYLV. A Vmoidecem proquinquefcripfi, qu bd Panlus dnch.x.
XJLhabet Au/cen.xx. Abfurdum item e /fet in prima fimplicium ela lle aur.v.Icribere,& in fecundi fimiliter aur. v. Omniienim ll- la fimplicia fi eodem pondere conuenirent, vna claffe conclufif- fet. Paul. pmereafpicainardifubfcribitmyrrhama Mef.omif- fam. Addit Paul.anda fimul tundenda , &incernenda, (edopopa. mccm, & figapenum (qus gummi male ab interprete Mefue vo eantur,vtin fimplicibus docemus,1 & myrrham contufam perno fiem vnam mulfa 111 pi!a macerat. Poftea uigat,& ficcis mifcet.
Melle deinde optimo excepta omnia, vafe vitreo, vel plumbeo re- ponuntur. Ha:c ratio omnium hierarum eft communis: fummus ipfarum moduscft.deuarij duo cum falis denario vno,& mellis he
mmis duabus:& aqua quanta fatis eft. Si vehemftiores vis,quibu9 r .) r " c ■ j ;
n >. • • • & his fingulis obolus. Hxc ^ drachm£,qu£janemenJura,quanquam,conjiciendo elc
£OST.
fcammonium non ineft, inijcientur,
Paulus. Quje Pauli verba me mouerunt,vt didtioni Mcfuc lKjuorii in hydromclite infufioncm adderem.
IP s i s s I M A efl hiera Archigenis, qitam defcri- bit Vaulm, a qua in eo diffcrt hiera Mtiochi, qudd omitttt marrubium, & loco ari/lolochite rotunda far- mentaceam fumit.Hic in Mef. qttum aitcolocynthidk, ft$chados,omniu,ana aur. v. pro aureis x. irrep/it aur. v. qui errorfacilis fuit ob rwta J\oman&, x, cum,v, co- gnationem,quarum alteradecem,& altera quinquefi- gnificantur.VoflJpicam Taulm etiam myrrhamponit, qu£ bic prnztermittitur,culpa,vt arbitror,librarij.Qu& dam addit Vaulrn de parandi huim medicatnenti mo- do,nempe qute arida funt ejfe tundenda,& incernenda: opopanacem autem,fagapenum, & myrrham contufa tnacerandain mulfapernoffem, deindeIptiganda, & D ijs , qu£ aridafunt admifcenda, exceptaque mellefer- uanda vitreo vafe, autplumbeo; quam rationem com- munem ejfeait hieris ommbm .Hac vero bremffimee- tiam perfiringit Mef dicens. tere ex medicinis, quae ficcx lum,& gummi conquaifa, & infiinde in melie. Jn dofipracipue difcrepat, exbibens aureos quatuor, hoc eft drachmat fex, quum Taulm fummum eim, & bierarum omnium modum effe dicat drachmevs duas. Sed vere irrepfit, &hic mendum, legendumque aurei duo,non qitatnor,qmm enim foluentitim medicamento- rum hic bafes fintferi trigintafeptem,agarici decem, colocynthidis quindecim ,fagapeni,etopopanacis dece, ariftolochi/S. du£, eorum vere pondm aureos quinque , <^r triginta pendeat: CAtera fefquialtera proportione
ttario non eft fatis ,fatis tamen ejiepoffet excipicndis , ac feruandisfyeciebus, &paftillo conformando. Cxte- rum,quando; vtputo,error in contextu efl,neque huius medicamenti dofts maior eficpoteft, quam aureorunt duorum,quid agendum iquantum mellis addendumife- quenda ne vulgata reguia,qu£ mellis quadruplum ad- iungittludicio noflro prxjiabit, vt exemplo jluic. tar.~ titndem mellis addas,vt is in hiera fintplki,quanqiumt hic non eftaloe,vt in illa,poteruntque tunc huim medi camenti aurei duo exhiberi,cuius,fi vulgawm inilitu- tutn fequare, liceretduas vnc.propina.re. •
M E S V E„
i b r k Diacolocynthidos a Ru- foinuenta, caput,ventriculum, & corpus rcliquum purgat hu- more craflo, & lento , & atra bi- le. Ob id maniaj, melancholiaj, epilcpfix, paralyfi, lpalino cyni- co,vertiginofisconfert,acvlccribusmalignjs, fi flulofis,cancro,elephantia:,fiatus quoque dil cu- tit:ventriculum roborat-.co&ionem firmat .Re- cipitautemftoechados,agarici, chamedryos, a- na drach. decem, colocynthidos drach. xx. (aiij legunt colocynthidos trochifcorum alandhal, ana drach.vigintiquinque:) fagapeni, opopana- cis,ana drach. odto, petrofelini, ariftolochix ro- tunda:,piperis (albi) ana drach.v.cafficedrachm. vij.cinnambmi,croci,fpic£nardi ,myrrh £c,polij
drach.

MHSVE D E MEDICIJSriS SOLVTIVIS
IVl Ju O V L/ JL^
drach. quatuor. Mvrrham vino infbnde,ca:tcra terc, & melle defpumato cxcipe-
MAN. " C St multumfimilis hierx- I\.ufi,ab Auicenna,& r, Paulopoiitg.T roch .AlandhalQ Paul. Sicyoniar, ldeft elaterij: certum enim eii hofce trochifcos H ufo no fuiffe cognitos. Oroi' anacis ,hocnonapponit Pau.
S Y L V. QT oechadem , agaricum opopan,icem, in hiera Rufi i^Ephefij mcdici prafftantxffimi, qua: etiam colocynthjcicm reci- pit, Paulus omilit:pondcribus pr«tcreaairn Mefucnon confentit, multum autem in czteris iimilcs funt Juera:Rufii Mefue,Auiccn na,& Paulo defcripta". Hieram diacelocynthidos Nicolai quidam, pirant: ego autemhieraili diacolocynthidos Anttochi, Pachij, a Scnbonio defcriptant, & mire ceiebratam, & poft cum a Galcno iu lib.c.ph.p.compono, & omuibus componendam fuadeo: cuius vires- funt a Pachio,Scnbonio,& alij s approbatx . Atl Lfteris dolo- rein, epilep/iairij maniam, melancholiam morbum, fcotoma, ce- phala-am.iiiipirium.vocis abfcifTionerh.ftibitas pnrfocationes, in- cubum, tetanum.fpiimum eynicum, contufum corpus ex iftu, X lapfUjtfemorem.paralyiin.arthritidaSjdolores fpin .X ',mammarum duritias, cancrosque catum, & vlcera in his cacocthea, ftomacjU irnbccillitatem.ruclum acidum, inflatlonem, tornnna.nanfea.m, ftomachi faliuam , colicum dolorem ,menfes fnpprcflosexdeco- €to artemtlia;, aut diftamni. Haseiusvires Scnbomusex Pachij lib. ad Tiberium Caefarem fcripto defcnplit.lk probau.it. Conftat autermftcecludos.marriibij, chama-dryos, agarici,colocynthidos, ftngulorum drach. x. opopinicis, iagapeni, petrofelitu, .iriftoio- chiirotuiidr, pjperis a Ibi, lingulorum drach.v. cinnamomi, lyi- cx nardi,myrrha',foIij,croci, fingulorum drach.iiij. opopanax, Sc fagapenum mortario teruntur, adiefto melle tenui ,ideft,quam li- . quiililiime : trita. csttra, & cribratamelleadcomprehe.ultndum fufficienti cum his excipiantut, vafe vitreo reponantur. Vbi au- tem affeflus funt curitu ditficiliores, aut natura fua.aut ex diutur nitate,adde pradifto ponderi colocynthidis drachm .xx .opopana- cis ,& fagapem fingulorum drachm. quatuor. Hoc autem medi- camentuinnon folum non nocet ftomacho.fed etiam reficiteum, ac confirmatfupra omncm opintcjncni.-h.rc Scnbonius.Dctur pul nis ex liquore aliquo ,vclincatapotijs a fcrup. s.ad fcrup. ij.cum melle vero a drach. ij. ad drach.v. Hcec eadem eft cum ipla Riifi a Mefue fcripta, nili qubd polium pro folio (& caiiam pio marni. bio habct, & ponderibus nonnihil vanat . Hitrochifci Ru- fo incpgmti fuerunt, vti Galcno, qui co longe fuit pofterior: ob id eorum loco funt, qui elaterium mifceant. Hiera Legadij plus alijs bilem atram trahit: recipitmyrrhx,(picx, fcilla: torrefafta:, eu- phorbij, ammoniaci, bdeilij, zingiberis, aloes,ftcechados,hyperi- cijCham^dryoSiilngulorum vnc.epithymi vnc. ij. cinnamomi vu- cias iij.veratri nigri fcfcunciam: petrofclini lcmunciam.fcnipu.ij. amomi.folij Indici, cafia:, piperis mplicis, caftorei.opopanacis, fne4u.Uae colocyntliidis, fagapeni, {inguloruni (emimmciam: ari. ftelochixdrach. j. mellismodum, quinbividcbitur. Aftuarius. Huic multum affinis eft hiera Logadij fcripta lic ab Aetio, pulpx Solocynthidis drach.xx.icilla: ailata?, agarici, ammoniaci, fcam- monij,cortic;scllebori nigri,hyperici,iingulomm drach.j.epithy mi.polypoeiij aridi,bdclli;,aloes,chama:dryos,cai!«c,marrubij,fiii gulorum drach.viij. niyrrh«TrogIodyricx,piperisalbi, & mgri, cmnainoiai, croci, opopanacis, (agapeni,caftorci, petrofelini,ari- flolochix, /Tngulorum drach. inj. melle cxcipe: datur adrach. ij. ad divich.iiij.Huic candem fdcit Aetius liieram Galeni,nifi ponde- ribus difFerret, & praitcrea haberetftcechadem, & piper longum : Recipitenim ptilpa? colocynthidisdrach. viij. fcilLrafl .it .T,agan-
f V,ubUrhij ci,ammoniaci,icammonij, corticis ellebori nigri, t ftoschados,
*tj' . hyperici, ana drach. xvj. epithymi, polypodij vcci, bdellij,aloes, cham^dryos,marrubij,caiia. , ,anadraclj.viij. in alio vnc.ij.myrrha: T roglo(iitica:,fagapeni,croci,ariftolochia:,piperis albi Iongi,& ni gri,cinnamomi,opopanacis,caftorei, petroielini, ana drach. iii j. mellis,quod fuffiqt.Huic Actij dc/criptioni iiadieceris,polij,gen* tiana:, pulegij,(pic;enardi, iunciodorati,anadrach.iiij.autex jiie- n Galen. ab Aftuario deicnpta.anftolochiam longam,& idngi- bcr fultuIeris, & pro aiuga ftachadcm: pro porro prafium, ideft marrubium fcripieris: medicamenmm habcbis ccle!>retrio;nita tiuobus conftans fimplicibus, <tdcontumace<: morbos omtics effi- caciffimum,& tutiffimum:cx hieri alijs Rufi, Antiochi, Iufti,Lo. gadij,Archigcnisa Galeuoexccrptumcuius meminitlib. 8.c.ph. p.& lib.meth.1i. Ab eoautem non fuilfedefcnptam miror,cum jtrxfeiinn hieram dialocs lib.x.& S.c.ph.p.de/cnbat. & vtrobiquc hiera:atacolocynthidosmeminerit, mfi forte defcripiitin lib. dc com, ph.purgantiuni, qtiem aliquoties inopercprxdiilopojlice-
£ tiir,nor.dr.ni tamen vifus nobis eft.ariftoiochiam tamen rotunda,
& longam habet luera lufti. Aiux vnicam ex tnbus, & hiera Rufi Aetio habet chama:pytin:huius rei, dtini licc icribereni,me adir.o nuit Sigisbcrtus mcdicus Romxdc^tiliimus, & diligentiffimus.
PV lchie ,^ copiofe de hac Syluius, quem tu COST, vide. In aliquibus difcrepat ab ea,quam defcribut alij .Manardnm autem vereorhic cejpitare,quum apud Tauluni ftcyoni<e voce elateriumintelligit, qua)ido ip femet fefe explicans Taulus colocyntbidu interiora in terpretatitr ,quare inbocnon difcrepata Taulo Me- fttes jfumenda autem fententia nottra, cafligata, &in trochifcos rtdaUa. "\on meminit de dofiMef.fedfe- quendnm Taitli confilium, qui hierarum omnium rno~ dnm tjfe ait drachmarum duarum. Tro melle autem adiendo non quadrat hic regula noftra,vtineque infu~ p piriori, quod dofimele£tarij authornon prffcnbit. Quarepoteris tantundem mellis adijcere jLuicenms in hiera fimplici imitatione,licebitq; tunc commode duas huius dracbmas Tauli legc feuaureosduos exbibere.
Quod fi tamen vulgatum malis inflitutum fequi, quia fimplicia h&c,detratto opopanace,fagapeno,myrrha, qux di/foluenda non terenda (yuamuis enim Mef. de fo la myrrha idiubeat, culpa arbitror librarij, agendum tamen, &in opopanace, & fagapeno) drachmxfunt 0 fto, & ottoginta, idefl vnci& nouem,defunt enim du& vix drachmx : ljs vero additi<s, & adieffo melle ad li- bras tresproportione quadrupla; totum elettarium li~ bras pendebitferi quatuor; proptcrea, quia bafis dofes funtferhriginta fex,agaricifeptem cum dimidia, colo cynthidisviginti,oppopanacisquatuor,fagapcni quin- qne,licebit drachmas etiam duodecim fortioribm cor- ^ poribus exhibcrc.
M E S V E.
Iera nobisinucntapurgatvtram quc bilcm,& pituitam,flatus craf ibs ccrcbri,& ventriculi,&corpo ris rcliqui dillipatrob ha'C vifioni imbccilla: confert,ac cxtcris affe- ctibus cauias ilJas fequcntibus. Rec.aloesdrach.xv.epithymi,cofti,anadrach.v. euphorbij,croci,fpica:iiardi, chamedryos, ana drach.vj.agarici drach.ix. caryophvllorum dra. ij. calami aromatici, maftiches, cafix,anadrac, T vi). xylobaliami (alij xylaloes) drach.iiij.pipe- 1 jracm?. ris albi,&nigri,gentianx,ammomi,anadrac.j, „ fcammonij in malo cydoniococtidrachmasij, mellis q.f Datur aur.j.
H
AEC inter magnasconnumerandaeft>& multi vfus licec nullibi parata n juc niatur.
bac,quod,& in reliquis,mellis triplum,aut qua- druplumfimmt: fedlicebitmedicamentihuius vn- ciam exhibere ,pr&flabit opimone noflra, tantundem msllis adifcere, vt in hierafmplici ^iuic. eritque tuta dofts drachmarum etiam quinque in robuflis corporib. fyecierum vero abfqnemelle binas etiam drachmas t» lo exhibebis. Quare,quod Mef. dofim vnius aureifla- tuat,priorefujpicionem noflramfouet,dofim hic,&m~ terdum alibi a Mefue pr&fcriptam intelligendam de flieciebus abfquc melle. Rggula autem a nobis tradita
de men~

L I B E R
ie menfura mellis,hic no quadrat,quia jpecierumpon- dus longo interuallo exuperatpondus drachmarum fe- xaginta,<]uod feree/Je debet totius buins eleffarij,cu- ius dofes ferme quadraginta.
M E S V E.
*f!cr*,ojin. I amanna nobis defcripta ce-
lebris, prcefertim ad febres acu- tas,&Tmultum ardentes. Nam cordis, ventriculi, hepatis, fan- guinis intemperiem calidam,& feruorem,& fitim extinguit.Re- HvttM. cipitmamiic bonx,6c recentis, (tcaficE ,ana) vncquatuor,tamar Indorum immaturorum vnc.fcx,mcdullae cafix-, f facchari violati vnc. fexdecim.fucci intybi,apij,malorum dulcium, acidorum, 5c acidodulcium,fucci aciai,citro- t Vnt.uij. rum,anavnc.tiij. Inquibuspurgatis prxdida tria diflolue,cola,vt munda fint omnia. Prxter hxcacciperadicum intybi, apij,ana vnc.iij.fo- liorumlupuli,adianti aibi,anavnc. duas,pruna pafla centum,violarum vnciam vnam,&femil- icm: rofarum vnciam vnam,fpicas nardidra- chm.iij.coque hxc libris tribus aqux fontanse ad dimidias,colato addefaccharilib. iii. aceti bonilib.j.femelferuefiant.Addecolatumprius, & percoquead mellis craffitudinem: poftrcmo addc fantalorum citreorum, rofarum, fpodij, fuccini, oxyacanthx, feminis portulaca:, femi. oxalidis, femi. mclonum, citreoli, cucurbita:, cucumeris. ana drach.iij.ligni aloes drach.iiij. cubebarum drach.v. caphura: drachm.j. repone vafevitreo. Daturxftatecum aqua frigida,ab vnc.j.advnc.ij.
MAN. A L s e r a c o s t vM.)Peralferacoft Arabesin- f\_ telligunt fpec iem manna: . T amaritidoiiim.) Dc his Jicernullaapudantiquos mentio,vtiles tamenfunt in biJe coeicenda. Foliorum lupuli,) Hic puto fubefle crrorem, inteJIigendofque afparagos eius potius, quam folia. Seminum communium.)Haec dici lolent maiora.
5TLVII ( ^ 1 K ° ' A comp°fitio,& qua: paucioribus idcm pr^. ' Vy ftarepoiletrcui calicQ pauca mifceatur.vt frigidis incorput fpargendis viam parcnt. ProfoIijsJupuJifumeipfiusifpangos, &pruna germini .vel fumma cacumina.'VaJentius fict.fi in librat imgulas accepentfcammonj fcmunciam.
€ 0 ST IT hicde Jpodio,quodfepe,&infupe-
' J l VI rioribus. Tro jpodio autem in i<s,qu£ ajfumm- tur cauendum a vero Jpodio,de quo Diofc.lib.$. inxra- rijs officinis inuento. cauedumitem a pompholige eiuf- dem cum Jpodiogeneris.rfurpandumque ante fpodium, cuius conficiendi rationem ibidem docet Diofc. ex folijs myrthi cum floribus, & baccis maturis, ex fyluestris oliuA termite,& alijs pluribus. jirabes ex harundinis radicibusvjlis potifjirnum conjicmit, vt jiuic.z. Can. lAlij ebur vrwif,alijnodos quofdam ad rhomboidis pi- fcis cutim repertos,atque alij alia,qu£ fane omnia fi per me liceret,abdicarem ab vfu medicina.quamquam fons admoueripojfe non nego.In ijs ergo,qu& affumun- iur,vbi jpodio uti animus eji,harundinis radicibus ujlis -pti potescum .Auicenna,atque ijs etiam hocin loco. vAdditMef ad huins medicamenti calct\camphoram. qua quidemquum Gr&cisfuerit ignota,notatamenSe-
P R I M V S. 113
A rapionifuit,&Uuicewi£,immo& Symeoni Sethi.qui de materia medicagrxce ;nterpojiremos Jcripfit. Lis ejiinterrecentioreshitumenfitanlachryma. jtcbitu~ >nen nonnulli ejie aiunt,quia ardeat. Sed & refim,& lackrymaardent. Confiat autemex Serap. jLuic. Sy- meone,ac pojiremo ex Indarum nauigationum hijiorijs lachrymam ejfe arboris Indtx. mirn magnitudinis, ac proceritatis, refma more jiiliantem rupto cortice,feu JponteJeu arte. Sed de huius quoquetemperameto du~ bitareiicet. Confentiunt omnes,tertio ejfe ordine frigi- dam,& ftccam. nam & infiamationibus ac caiidis af- fe£libus,& doloribus ex calore admota confert, quod frigiditatis argumentum prabet. Contra tamen quum odore caput feriat,gujiu fit acri,ignem prope admotx fhciiiime concipiat,ac retineat (nam & in aquisardet) ad h<nc expofita aeri aqux ardetis injiar euanefcat y cu- B ius reigratia feruatur invitropfyllij,aut miiij femine obruta: ineffe illi infignia caloris femina perfuademur. Quamobrem quicquid illi fentiant yiri grauijJimi,quo- rum ego authoritatem maximi femper faciam, cam- fhoram fumme effe calidam ipfe quidem fufticor,ne- que tamejrigiditatis producere ejfeftus aratione alie- mm puto. Quumenimpartium fuarumtenuitate, & eaiore meatus corporis citiffime permeet, & rarefa~ ciat,vt calidiores diffiet vdpores,atque fubeuntifrigi- doaeri iocus detur,probabile eji, atque hoc paffo per accidens d calido frigus inducatur.Sed & eodem modo medicamentis adiun£lam frigidis (non enim feorfum in refrigeradi vfum adhibeturj prgjiare frigiditatis opus exiUimo. dum enim fui tenuitatefrigidis viam parat, facitq; vtalte penetrent,quid mirum,quod calidaipfn refrigerij tamen vfum afjerat? Sed h<ec fatis. Troba- Q tifjimam,etfynceram,vt dignofcas,docet Sethi,fuper- pofitam aitpanicalido humeEiari,quando eji fyncera: fin minus,ejfe fh&itiatn. K[o[iri fimillimo exemplopa- nem adhuc caletem quu ex furno extrahitur,aperiunt, & ineo camphoraincludunt,fipaulopojln:adeat,opti- mdputant,fi exficcetur,adulteratd. Deligi debet can- dore,luce,puritate,odorepr£jians.Muitis eius odor in- gratus eji,vt mofchi, ambrtc,&aliorum id genus odo- ratorum. 0b id,folent nonnulli hanc tunc tantum adij- cere,quum vti medicamento animus ejl,& exploratu, qui vfurus ejihuiufmodiodorem ferre. quod quidem in alijs forte non improbem, ftd in hoc in quo tam exigua illius portioponitur,qux vixfuifenftm facf &t,prttsla- re arbitrorfiatim addi,quoddufermentatur(vtaiunt) medicamentum, eius viresin vniuerfum digeruntur. Terendte autem camphorg ratio e(l,vt tmeumfeu mar- D tnoreum mortarium,quo vfuruses,olei amygdalini rno mento totum illinas,poji diligentiffme lineo panno ab- Jiergas. coiliges enitn facillime camphoram, neqtrc-> mortario mh&rebit pcrtinacius.
M E S V E.
Ryphbra Perfica , quod a- pud Perfas experta fltcontra fe- bres acutas, intemperiem cali- dam vcntriculi, hepatis. Mor- bis omnibus ex humorum vftio- ne natis confert,in Aeftate pe- ftilenti, & Autumno: fitim fedat: lderum cali- dum cx obltruclione fanat.hypochvfim a va- poribus biliofis vifui incommodatem diicutit. Mefm, V Recipit

- MESVE DE MEDICINIS SOIFTIVIS
i Mg. ^''Rccipit autem fuccorum fblani, intyb»,.apij,f E -a-lbsexpetat myrobalanos,a>ide fuperioribas agat,
wlht!" lupuli, purgatoriim.ana iib.ij. Quibusimmitte nbnconilat. ,Atque y qmm,pofiqttatn myrobalam fr-
Violarum recentium , aut iiccarum t libram buermtipe'rcalxndumait,& in eiusquod/npereftpar-
vnam : folliculorum fcna" vncias ciuas: agarioi te vna difjbluit tamarindos vra.nnam, cafiamyfaccha-
vnciam- j. pritna Damafcena , quinquagmta: rum violaceum imperat, alteri vero acetum,& fac-
caffuthre lcmtmciam, myrobalanorum cepula- cbarum commifceiri,dubitare efian fermo fndeolco,
rum, dtrearum , Indarum, frixarum in oleo in quo fecundo loco myrobalani, vt feruerent iufferat,
t lAi;** vio!ato,autam-ygdalarum dulcium^anafdracli. andefucci reliquiisfuperioribus. -Qjtid etiamfeminu
drach.ij. jj jpj C2; narc j; drach. iii.'coquc.igni prunarum nomine intelligat, d quibustd ait ejfe purgdndum, in
lentOiddnecflibravnicafuperlit:cuimijceepi- quotamarindi,manna,cafmifltcchmmviolatumfue-
U.ij. tnymi drach.xl. Myrobalani autcm olco amyg- re dijfolnta? Tandemque,poJlremo rhabarbarum,my-
dalarum dulcium merfa: femel feruefiant, iol- rbhalanos,& aliaaddit,abfolutifque omnibus, ytojeo
lanturab iqne, colentur: In parte colati diflol- violaceo inaoluatur medicamcntum, & vitreo vaje
uetamar Indorum recentium vnc. iij. mannae fcruena-iubet;quo iuffu quid velit,obfcnrxm ejl, H#c
felcunciam,pulpfecafixvnc.iiij.facchariviolati igitur,ea videntur quantji expliccmur, re&amhuins
vnc.xij. cola, vt miinda fmt a femiriibus,&alijs niedicamenticompofitionempojfmtomninoperturba-
in partc rcliqua-, & aceti libra vna coqueigni F re. Cgterum pattcis. \Quim tarm:divin propofitis Juc-
lento facchari albiilimi libr. iij. Addc , quod cispropofitamedicamenta cdqidiub£t,vtleuiferuore
prius in luccis eft diflolutum. mi(ce,percoque coquanturiubet,non veram cottionem,fedinfufionem
ad mellis craffitudinem. Poftremo adde paula- potius quandam innuens, qua erji purgatricis vis ali-
timrhabarbari boni Vncij.myrbbaianorum cir quid dijfipari necejfetefl, eins tamen facultatis plnri-
trearum fefcunciam, cepularum, & Indaruin, mum ilio in fuccorecipitur.fortajfeautem(idquodcgo
ana vnc.j.bellericarum,emblicarum,ana drach. maximeficriprobarem) nonJiatitu cum prsdictis fuc-
iiij. fcmi. fiimariiE > trochifcorum diarhodon ■, cisca coqucndamedicamentnvidtintici, fedpqfi-quar»
macis, maftiches , cubebarum, fpodij, lanta- fimul dmtius (vtaddimidiasj.conco6ii fuerint, & np-
li citrei, feminum quatuor,ana drachm.i|.&di- uam qua.fi formam ea coffioneacquifierint, & pruna
mid. anifi drachm.iiij. fpiae nardi <, dra-chm .ij. &fena y reliqua funtex ordine addenda,ita vtpo-
inuoluantur oleo violato ,■ & reponantur vaie jiremo loco violx intjciantur. Mque hic qnidem, re-
vitreo. Datur ad vnc .j. cum aqua frigida,& fuc- centes,fi baberi pojjint (has.enim priori Loco deligit)
CO intybi, vel iblani. finminus etiam aridx. fiw/endx ftnt,qu& licet lenire
 ■ " minuspo!jint,educeretamen,vtMeJiiesUb.fimpl.ait,
M A N, V S ° v T A -) Amplexicauiis herbaeft,qua; Hnum dijfoluendo,aut certe refrigerare, medicamenti ca-
ample<3:itur,& videtur effequam linodera i hec- . lorcmpojjmt tempcrare. thiod vcro myrobalanosoleo
phraftus vocat: licet apud Grfcosinmedicoriim v{um & violaceofiigirelitiidciuidemnotttmerc. nam ci»fce-
(quod quidcm mcminenm) venirenon conlueuern. j i 1 r ■ i
Eftautem magna:limiiitudiniscu vocatoepirhyiViO. worf/o/ f° comparan myrobalams lenitatem,cajvri-
' que,ne bgreat mtejanis lib.Jimpi.admonemurjedqua-
JSYLVII. TU A e c - antiHottis tryrhcra.ide/I Mau.vfii rara ertopinoH do vulgaireoleum violaccum naufea.m Jacit, mamda
1 1 quod fimpjicibus rmilto paitcibribuvhdbis licetafftftiitit cfialiaeint paratidi ratio, qutm & de oleorofaceo in
idem allequi: prsctfcrquam quod com|>o«eo<ii mofius,& longus fuperioribUs docebamus,nepe y vt exnta cortice afnyg-
eft,& negoctj plenus. Praetereamyiobal.iws recentibus^remus, ' ^ v j 0 i ir!m rectntibus flbriUus dliquoties fiernan-
a. quibus vis plurima medicameuu exi tclatur :quaquam & fim- n J , ' ,
plicia alia,quam plunma recipiat.qusbilem vuamque,& p«d- tur,vtpojiquam eoru vim y odoremq; excepermprdo
pue atram,autcxpul(ioni apparent.aut etiaiTi traliant,& vacuenc: fupponantur.itaprofeffo eiujcemodicxprimctur olcu,
vt interim taceam milta refrigeraiitiijion pauca,& quajdim par- quod neque odore y neque fapore injuaue erit,neque ve-
ubus pnncipibus roburaftercu^a. . . , tnculo aduerfumjani vero,pG 'jlqitar,i ij Juccicvrn pro-
• Y • pofitismyrobalanisinciufcembcii.olcb Jrixisejferbue-
€OST. "\>f V l T a hic digna fmt anmaiuerfione. jLc rint,vt vna tantnmfucci fupcffit iihra,addendum ilk
J\JLprimum quumJitccm folani,intybi,apif,lupuli, exauthorispr&fcripto epithymum: id vero inpuluere
quemprimo locoproponit,librarum oilopondus equet, arte dedutium,vtputo. Scruandtfquejnc cumjepithy- qttod in hoc fucco violas, fenx, folliculos, agaricum, .-|i moftccas.Vrogrediedum deinceps,-#- quiaJitbdit my-
prma,myrobalanos, eoufquecoqui imperet,vt invna robalanos oleo amygdalino ejfe iuimergendos,vtfemcl
fuccws redeat libram,fujpe{iurh efi. qnando tanta fuc- feriieant, debinc ab igne aujerendos, & percolandos,
ci confumptiofieri coquendonon potefi,nifidiutina ad- veile arbitror,vt alios fumamns myroba!anos,quc>rum
m odum coclione, qua. eorum purgantium medicamen- quod nuilum prxfcribitur pondits,mutilim ego quiclem
torum vim exoliti necejfe ejl,qu£'omnia ex ijs funt re- codicem efie exiilimo. fcd fitamenfitperior.i exemplo,
bus,qiM diutius coqttinon fusiinent. Hic vero etiam pmdiEiorum triu myrobaiani generu drachmas. dua*,
qaum violas fumi iubet,vel recentes,vel aridas,iifcri oleo ex amygdalis duicibus recenti inieceris ea mcfura
bit, quafi nihil interfit,quales ecvs fumamus, cptafiqye fumpto,vtmyrobaktniimmergatv.r,fique utfcmelfer-
recentes aridisnonfintpreefcrendm. Sed illud quoque, ueant cjfeceris&rpercolaris,aperta quidem funtreli-
quod myrobalanos, c.r oleo violaceo Jrixos fupiit y non qua,& te nonerraturum exijiimo. Superefi eiiim tu vt
prorfus fatisJhcit,quando ingrhtirih,aduerfirmque ven- vwhuius oieiportioni tamarindos recetes id eftjuccu-
triculo efi id oleigehus. Qmm eiiam,pbJiquammyro- lentos,manna,cafia,&faccharum vioiaceum mifceas,
baianos cttm violis,&rehquis coqui femel admd)im, cu aitera veroparte,vna aceti iibra addita,termvs ai-
rurjns myrobalanorum metnlnit, atque vt in 6leo dul- hijjimifacchari libras des igne lem percoqucdas.prio-
cium amygdaiarum leuitcr ferueat, prncipit, an hic rem autpartemtum dfcmmibus tamarindorum y <& ca~
. ' ■ ■■■' • M"

LIBER P R I M V S- "4
fix.,tnm afejiucis mann&purgare oportet . Termifcen - A conflat. C&terum vt hisfatisfhciammjicet myrobala^
ni,fi quis diutim infliterit terendo, traftandoque no fa■
dx autem tandem hx funt, olei, vnaque commiftorum fimplicium partes,& ea fucci hbra,citi cpithymums commi$lumfuerat,addita omnia fimul ad meflis crafjir tndmem coquenda. Cttipoftremo demum loco rhabar- barum, myrobalanos, & reliqua ea fmplicia,qu£ au- thor fubdit,exatte funt commifcenda .fietque medica- mentum coufiflentiapaulo craffiori-.quod deinceps oleo 'violaceo linitum in vitreo vafe feruandum efl adpro- pofitos vfits. Atque ita quidern fi hocparetur medica- mentumjore ipfum exislimo,&exauthomfui mente confettum,& vipraditum qua fine moleflia purgabit, tton diffimiliabeanuncupatione,quam trypher<n 3 idesl {vt interpretantur) delicatx obtinuit.
M H S V E.
|Lect arivm Alharif,faporis iucundi, in icftatc faciendum, purgat ventricuium , hepar, & corpus reliquum: vfucorpus vi- uidum, & iuuenile reddit,&fer- uat. Recipit vero myrobal.ci- trearum. ccpuLInd. par tes xquales. tere (cribra) oleumamygdalarum dulcium fuperfunde.q.f infola triduo, frica fepe manibus: oleum nouu iufficequantum abfumitur. Iterum eadem tri- duo continenter tere in aqua fontana, in qua faccharipartem decimam diflblueris,afFufa ide- tidem pauca aqua. Hocfac, donec myrobala- norum fapor ingratus auferatur, poft ficca in vmbra. Accipe relitte huius maflxdrach.xv. turbith.drach.fex. anifi,maftiches, anadrach.ij. C v fpicaj nardi, f femi.apij,anadrach.i. &s. viola- fdtHpT rum ficcarum drach. vij.f facchari albi, &can- draci,. defafti,ana drach. decem. Excipe mclledeipu- Zbfth!-. hc mato.Datur a drach.tribus cum aqua calida.
ahartalbi.
M A N. Onfectio alia.) Neutra harum, nequc ego V »v vfus rum ,nec vidi mcdicu vtcntem. nabet h.) Quidam intelligunt zuccharum, quod candum vo- cant. Sed videturaliares apudipfum Mefuen,infrade conditis. Alij potum ex ticis,dactylis,& faccharo.
forem modo,fed cum eo etiam vim purgadi omnem ta- dem,vt amittant necejfe tft: an tame fi qtiod hic iubet, contritit ipfts oleum amygdalaru dulcium affundatur, idoleilentor efficiet,vtminor fiatviriumeffluxio,at~ tjue difjipatio? idlioqui etiam,quamuis boc medicame-' to purgari ventriculum, & corpus fcribatbic author, idquodefficere myrobalani ac turbith folet,koc ipfum tamen medicamentum non tam ad pur^andum, quam ad robur ventriculo conciliadum videturproponi.qua- re & trium tantum drachmarum exhibet menfura,im- becilliori videlicet,quam vt valide expurget .fortafie etiamquumex aqua calida propinet,non euacuatione omnem,fed per vomitu qu.tr it,qu.t & leui fumpto me~ dicamentofieri potefl,et maxime olei vi largius exce- 8 pti in myrobalanis. Itaque cur tantopere myrobalanos tra£let, teratque,curque medicamenti huius ita compo fiti affumendi tam exiguum pr&fcribat pondus,exhit apparet. De nabetb vero,qnod aliqni dijputant,vtrum flatuevs,autfaccharum vulgo candidum,quodplerique confentitmt, aut potum ex ficis, daffylis, & facchar9 aqua incoUvs ad confiHctutrn mellis redaffum,vtrum~ que opportunum putamus.
M E S V E.
L t e r v m ele&arium Alharif earundem virium,prxterea ven- triculum roborat, &c £eteraspar~ tes nutritorias frigidas, appeten- tiam excitat, cocflonem iuuat, propter hcec colorem corporis, &odorem commendat.iuuentutem tuerur,ca- nos remoratur,& fpiritibus tenuatis,& purgatis vifum, & reliquum fenfum omnem, & cogira- tionem cxacuit, vcnerem excitat. Rccipit my- xobalanorum,cebul.nigrarum,tcitrcarum,ana partcs duas,emblic.belleric.ana partcm.j.&s. tere cribra,vt nupcr dixi prxpara. Dc hac mafia accipc drach. t xiiij. turbith drach. vij. zingibe-1 ris, cardamomi, maftiches, cinnamomi, ligni aloes,caryophvllorum, piperis, cubebarum,ga- langa:,macis, femin.apij, ana feiquidrach. fpica; nardi lcriptula duo, ftrobylorum, facchari aibi, & candefafti,ana drach.xij. excipe melle dclpu- mato. Dantur drach.tres cum aqua calida.
COST. "\ j[Yrob ahnos obflruereinfigniter,&ad- u\J^harcre ventriculo,ac intefiinis,atque ijsparti- bus afperitatem inferre,admonuit lib-fimplicium: funt vero etiam ingrati admodum faporis. Docet ergo, quo pafto hec vitia auferas ,quod & lib.fimpl.uerbisferme
ijfdern,quem tu adi locum. Sedeft boc loco,vt dubites. D 'T' A m pauca hic quoque eft myrobalanorum men- CO S T. Quum enim buim purgatorij medicamenti bafisfint i fura, & tam multa commifcentur,vt us,prnfcr-
^ purgatortf
myrobalani,& turbitb:primu quidem,quod myroba- Lini artificio tanto,vt Mef. prxcipit,fuo fapore (poliati purgare corpus valeant, no videtur con/entaneum ra- tioni. tum etiam,quu mediocris horum dofis trium fal- tem fit drachmarit (poftunt enim adnotante Mef. a tri- bu>s ad fex vfque drachmas exbiberi) turbith aut dtta- rum,eruntquidem,fi rem Jpeffes,totius huim medica- sncti dofes otto,myrobalanorum quinque,turbitb vero tres: totim autem eleffarij pondus drachmarum efl cjuiuque fupra quinquaginta,cuim numeri offauapars funtdrachmx feptem. quomodo i^itur hic temas tan- tum huim medicamenti exhibet drachmcvi ,quod inte- grsfert vnci£ pondere fummituto potefl ? Sed&ex f:mplicibus,qu£ hic proponuntur, quid fitnabeth ,non
tim ficutexpetitautbor,tam multipliciter prxparatis vimvllam purgandihuicmedicameto compararivix credendum fit.purgare tamenprima vifcera,& confe- cutione quadam corporis quoque vniuerfi inutiles fuc- cos minuerenon efl dfide alienum. quo nomine,dumfit- Qaquoque pauca fpirituum dijfipatione robur conco- [irici ficultati acquiritur, p rxHare & reliqua potefl omnia,qu<e hic illi afcribuntur. & venerem ctiam an- tea ex crudorum fuccorum .copia languentem illis con- coffis, proptereaque innato calore adiuto,excitarc->. Sed flrobilorum etiam qui adduntur, effe id videtur, vt ad venerem cxufatent vircs,dum feminis copiam ad- augent.
V 2
ME=

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS
M E S V E,
L ectarivm Indum maius, purgat ventrem totum inferio- rem, atque adeo iuncturas, pi- tuita etiam putri.flatusque dil- fipat, & affc&ibus inde natis, dolori colieo, Sc nepluitico, & vcntriculi, & aliorum vifcerum. Rccipit cin- namomi, caryophyllorum, lpicce nardi, rola- * CaU fi- rum, | cafis, macis, cvperi, ana drach. nij. fan- talorum citrcorum drach.i;. & s. ligni aloes,nu- ,u.cftjur. cis mofchatx,anadrach.ij. turbith boni,albi, nTnte" l'l gummofi, arundinacci, drach.l.facchan, pcni- f*diorum,ana vnc.xx.galaga:, cardamomi vtriuf tjuc, alari, maftiches , ana fcfquidrachmam: icammonij boni, & in malo cydonio dccocti drach.xii. omniacumolco amygdalinofricen- tur. Poft, fucci cydoniorum, & granatorum,. &apii, &c foeniculi analib.5. coquc cum mclle ad Ipiflitudincm idoneam. & milce aromata. Daturadaur.ii;.
CHRI. JSTVD dcdaiiumcftfamofumquodgcneraliter JL abomnibus,& fecundum prxfencem de{cr. pise- paratiu . ponitur fubfequenter defcr'ipt'10 cledlari) Indi minoris,quod multoplus habeniriirviii.Et hoc elcftarium Indii minus, eft magnx cfficacia',& vti- litatis in loluendo ventrem a fuperfluitatibusphleg- maticispiitndis corrupds, & maxime amebrisnu- triduis,a iunclmis,ac etiam in folucdo iimilitcr ma- teries cholericas, licet fit maioris potentiae, & plus conucniat in tolucndo phlegma,quam choleram. Eft etiamconueniens in rcfoluendo, & fubtiliando ven- tofitates craflas,vnde multum confert doloribus fto- machi,colicis,& renalibus,oppilationes aperien- do. habet, & aJias virtutes, quar ponuntur inlitera. S cd hic notadum, qtiodquidam aromatarij rcductxt tam defcr. cleftarij Iiidi maioris •, quam minoris, ad formarn lolid.x; confcttioniscum iitccharo vhimatc dccoqucndo. E» doiis confcttionis folid.r Indi mino- lis eft vfquead drach.iiij. In hac defcrintionefumii- turpcnidij. fiunt hi cx folo zuccharo vltimatedeco- cto. & exlonga agitatione continue dealbantur, & funrcal. & ficca; complexionis in primogradu. Suc- ci citoniorum. Citonia nota funt, &liint frigidae, & (iccx complexionis in finc primi, & ex ipfis tit vi- num per eonim expieflionem, quodeft valdecon- ftridiuum cuiuflibct fluxus ventris,& maximc cho- lerici.decoquitur tale vinum cum zuccharo,&fit iu- lcb, quod vocatur miua limplex, quod lymphatum cii aqua chalyheata, aflumptu de mane, fimiliter di- ctis fluxibus confert. Adduntur etiamquxdam aro- inata huic iuleb, quando dccoquitur, & aromatiza- tum vocatur miua aromatica, qxxae confert debilitati ftomachi, & maxime virttlti digeftiua; eius, &con- tentiuaj.fit ctia ex eorum pulpadecodla cum zuccha- ro qua;da cofcdtio folida,qiuK vocatur diacitonite fi- ne aromatibus, cuius vnc. j. alfumpta ante cibum confcrtcuilibet fltixui ftomachi,& inteftinali,& vo- mitui,&con/ert fi poftcibuiri aifumatur,(edcu dit- ixcultatcmafticatur, potcft piftari,& prxparari cum taiualimplici,& lic ailumi mpondercdicto. Etiam
E ex pulpa citoniornm fit diacitonite cuniqttibufdam aromatihus calidis, vt zingib.piperc, cinnamomo,
& alijs cum meile . Succi granatorum , quardam enimlunt dulcia, &ifta funr- frigida, & humidain primocum aliqualileni caliditate.rationedulcedi- nis : acetoia vcro,& muzafuntfrigida: complexionis vltra primum. flores corum qui dicuntur halauftia: lunt higidi complexionis in primo, & ficc.T in fe- cundo, eft enim vinum dulce granatorum multum in vfu: decoquitur cum melle ad ele&arium con- ftruendum . Et dofis huius electari) Indi maioris perfelblum eft vlque addrachm.vj. diftemperatum cum decoitione communi,vt dicetur infenus,vel cum aqua faniculi, vel apij, vel cum aliquo liquo- re conuenienn, vel in forma dadtyli aflumpti cum zuccharo.& (icpc admilcemus hoc clectarjum In- F dummaius, /iuelndtim minlis cum cafia, vel man- na, tldvelocitandum operationcm cafia: , vel man- nae. verbi gratia, cum 111 principio aliquarumajgri- tudinum quxrimus aliqualiter mouere mareriam ahfcjuc hoc,quod tota lit commota, exhibexnus dc caliavnc. i.s. de electario Indo,& maximedemi- nori drach. iij. Caiia licctlit principalitcrpurifica- tiua languinis , eciam euacuar piilegma, & talem medicinam diftemperamus cum dccoctione com- rnuni, velcum aqua hordei, vel alioliquoreconue- nietvti , & fi ipfum in di6to pondcre admifcemus cum manna,dc ipfa manna accipimtis v/quead vnc. ij. Vlteriuseft notandum, quod licet Mefue ponat dofim huius eledtarij Indi maioris eflc vfqueadaur. iij.hoc veritatem haberct, quando ad lihram mellis ponercntur vnc. iij. aromamm, ied quia his tempo- G ribus ponuntur ad lib. mcllis vnc.ij.folum aroma- tum, ideo potcft augeri dolisviquc ad quantitareiTi fuperiusdittam. Vltimo, ioluo hoc dubium, dice- retaliquis, in Indo maiori eft maior potentiafcam- monix in lolucndo choleram, quam turbith in fol- uendo phlegma,confideratis vtriufque ponderibus, & eorum potentia,& tamen dictumeft,quod Indum malus aprcedominio ioluit phlegma:hoc idemdici poflctde indominore,licet quatitas turbirh amplie- turineo, & tamen non additur quantitas fcammo- nc.T. Dicendum, qubd icammonea non folum eua- cuat choleram, lcd etiam adiuuando operationem turbith,& illam velocitando,euacuat phlegma. Tur- bithautem non/ic eftadiuuans, & velocitans ope- rationem /cammoncx, & eft principaliter turbith phlegmatis purgatiuum, & folutiuum, & fic appa- jq rct iolutio ad dubium, non obftante, quodpotentia turbith multiplicatur,vel duplicatur, & nonaddi- turquantitaslcammonea;. vndead dubiumfacilius reipondetur, & per conlequens apparct, quod in- dtim minus eft vigorofius ad ioluendum materiam phlegmaticam: & magis conuenit in difpofitioni- bus frigidis,quam clcdtari 11111 Indum maius,&vt lic habeturin vfu minus. Et cum a mcdicis abiolu- te profertur ciettarium Indum, docti, & experti aro- matarij intclligunt Indum minns .
ES t minus potensad purgandtim,quam diaphcr- T V IAN» nicum, frin diaphcenicon nonfit Scammonium per codtionem caftigatum, & in hoc fit. Si vtrobiquc, hoc erirefficacius.
Do s 1 s ciuseftaur.iij.)Illadofisexiguaeft,vixpuero itlJiicicns : grandionbus ernrn ac robuftis poteit intc-
g ra

L r B E R P R I MTS. n 5
gxa vncia dari. Ego m expurgandis rcnibus co vtor, A quumhic do/es bafisnon plurcs fint, ma.ni oBogir.ta, cum cafix fucco, ita, vthuiusfcx,illiusiij .drachmxmi- exhiberi pojfintvncix fer^dug, aut faltem fefcnncia, fceantur. • ... -
SYLVII. O® T £ n t i v s eft diaphcrnico.ii neutrum acccjieritfcam- I monium, ,iut fi vtrumqne squaliter accepent, idemque co- ctum ambo,vel cnidum.Grandxoribus dari potefl: vnc.j. ptieris ve« ro Meliiedoits. Huiusdrach.vj.caiix drach.iij. iimuldabat Ma- nar. ad reues expurgandos. Penidia mifcent purgantibus vcntri- culum,inte(Hna, venas magnas, vt hiuc, Scdiaphxmco : non au- tein his,qu .r a remotis parabus attrahunt.
COST.
V ab funthiiius elettanj bafe!,fcammoniurn,& turbith.fed quum fcammonijdofes fumma fmt fexaginta, id ejldracbmte duodccim, turbith vero non plures,quam vigintiquinque, id eji drachmx quinqua- ginta;pracipua etiam bafis fcammonium eji. quo pa- £lo ergo ad pituitofos pr&fertim humores hocmedica- mentum Mefue commendat t Scammonium certebile B niaxime educit,non pituitam. ln memoriam fubit,quod Tra/iianus lib. 12.de cura tertiana noth/&,Jcribitfcam- rmnium cotoneo malo incottum non modo bilemjedpi tuitam potins euacuare. atque id quarnquam mllum forte alium authorem habeat,non videtur tame etiam d ratione alienum,vbi conco&afnerit pituita,<jr dijft- fa,vt ait Trallianits.prtifertim vero qmm alterius ali- cuius medicamentiope adiuuatnr. Ergo quod hoc me- dicamentum pitnitam pr&cipue expurget verifrmilc eji; maxime,quod non fcammonium folum,fed turbith, & attenuantia multa recipit in eum vfum idonea. jLt nero quia hic fcammonium qunrit inpomo coclum,du- bitant,in quonam porno fit decoquendum, cotoneone an alterim generis. In libro equidem fimpl. vbi de fcam- monio, pojlquam de cotoneo meminit,ait Taitli testi- moniointerdumdecoqui malo acetofo,ac pontico,quo q "pelle videtitr aliudpomi,qudm cotonei genus. Sed h.-e nttgxfunt. nufquam alteriuspomi,qudm cotonei Tau- lus meminitpro fcammonio coquedo. neque aliud Mef. innuit,quam cotoneum immaturum. tale enim afirin- gente vi magisprxditum cajligando fcammonio etiam magis aptum,qudm quod maturum ac dulce. Ergo,vbi fcammoninm pomo incoquendum, nunqua aliud,quam eotoneum malum deligendum. Sed quantnm hic mel- lis fumendum ? TrofeUo firegulamd nobis traditam $eiies,qttadrare hic non poteji, quoniam maius eji in- gredientium, qme vocant ,pondus, qmm ex bafis, & confetli elettarij collatis dojibus colligatur. Qnum enimbafishic fintturbith, & fcammonium, fint vero turbith dojes vigintiquinque, id ejl drachmx quinqua- ginta,& fcammontj fexaginta, id eji draclmm dttodc-
longe ab authoris fententia, aureostres ftmmummo- dum prxfcribentis: Itaque, vt femcl dicam, quod ad calccm huius cleciartj Legitur.
Decoquecummcllc adIpiilitudinem. Vereorle- . gendum ,decoque ad jpijjitudinem mellis .atqueadeo nihilhic ejle addendum mellis. alioqui certe fumma bucfaccbari,& penidiarum menfura vcnit,qtt<cexci- piendis ff>eciebus,&conficiendo eletlario fit fatis.
M E S V E.
Lectarivm Indum minus cadem promittit, recipit turbith, facchari,ana drach.c.macis,pipc- ris, zingiberis, caryophyllorum, cinnamomi, caidamomi, nucis mofchatae,anadrachm.vij.fcam- moni; drach.xij. milcc cum mclle dcfpumato. Daturadaur.iij.
MIn v s hoc a maioribus nothis negleitum eft, MAN. curn tamen fatis efficax fir,& adeo delicatum,vt poifit fine mellein pulueris forma cum lureforberi.
HO c minus eftcalidum,& fimplicius,fedcft vulentiusad SYLVII purgandam pituitam,ac etiam bilem flauam, quam vtrum- qr.e vacuat.Quamuis enim turbith phlegmagogus in hoc largior phlegmagogum Locele&arium magis faciat: tamen &maius etiam clt ph legmagogum turbith adiu,to a fcammdmo bilcm pri mo,& per ie purgandi,fed etiam pituitx vacuationem iuuantc.Ob ld eleflarium Indum fi abfolute icnbitur,hocminus, quia effica- cius.& tam delicatum etiam finemelle, vteius puIuispoiTitcum iuie fotberi. a multis inteiligitur: cftquein vfu frcquentiore,quia efiicacius pituitam expulfioni paratam, & bilem miftampurgat,
& minus calefacit. Ob ld falubrein quotidianis febribus nothis i mifta bile. Poteft dari ad drachm.iiij. vel etiam cjuinquc minus,vt maiusaddrachm.vj.non foliun aur ij. cum Mefue . Namhic fin- gulis mellis libris mifcet puluens vnc.iij. nos tantum duas: quod liquis vnc.iij.milceat,vthodiefit,doiis Mefueplacct. Fere milce- tur caiia-, mannx,& alijs imbecilliter vacuantibus, ad aftionem carum celerandam,& augendam. Manardusin affeftibus renum fcx drachm.Indi maions,& drachm.iij. cafix exhibet: ac robuftis dat vnciam integram,& dofim Mefue vix puensfuificere ait. Si autem diu ante vlum eft feruindum, mifce fcammonium : fi au- tem mox vtendtun, diagridium quodvocant.
^ Vnt furama huius medicamenti dofes non plu- C 0 ST*
res,qudm centum,& decem , fcammonij quidem fexaginta ,turbith autem quinquaginta. totius autem ele£iarij modum pr&fcrlbit Mef. aureostres,id cji fe- munciam. atqne adeo ex confiitutaa nobisregula,vbi confeciurn ent medicamentum, ad vncias quinque, & rim; fit etia,vt dofes eleftartj totim effe debeant otto- D quinquaginta,vt perueniat oportebit. 7{on excedit gintaquinque. exhibet autem confccti eleftarij femun- autem ingredientium pondus vncias duas, & viginti. ciam,id eji tres aureos. quare,vt totum compojitum^ quofit,vt duafupra viginti vnci£, qu$ defunt,fupplen-
vnciaspendeat quadraginta duai cum ciimidia,opor- tebit. At ingredientia,fi refte fupputes,feptuaginta funtvnci&. atque ideo expcftatum pondus fuperexce- dunt. Sedneque vulgata regula quadruplurn mellis futnens est opportuna. E(i enim jpecierum pondus de- tratio ftccharo,& penidijs,vt faciunt, dracbmx plus centum, id ejl ~vnci£ vndecim (fuperfunt autem tres dracbmtcj quA librai mellis tres, & vncias ocio cxi- gerunt. Suntvero pr£terea facchari,& pemdiarum vncia quadraginta,ac dcinceps ftcci hbr.e du£. qu& omnia fi coniungas, conficws medicamentum iibra /S pendens ferme quatuordecim, aut faltem duodecimft fucci coquendo ttrorfum abfumantur. cuinspropterca
d$ fvnt melle. tunc autem confeffum erit medicamen- tum,cuius fumma dofts aurei trcs erunt. Ex vulgats vero confuetudine quadruplum mellis affumente,quia Jpecies excepto faccharo vncie funt tredecim,opus erit iibras quatuor, & totidem yncias mellis adtungere. pendebitque totum compofitum libras fex,&tresvn- cias.at licebit tunc eius aureos etiam feptempropinare pr£ter authoris pr.tjcriptum. Saneautem quamquam prxcipua in hocbafis fcammonium efi,pollet tamen ad pituitofos humoresjuperioris exemplo.fumendum ve- ro fcammonium erit cotoneo incoffum. qudd vix nihii bicejialiud quo eiits violentia cajiigetur ,pro quare adi Mefuen lib.ftmpl.vbi defcammonio „
Mefua. Y 3 M E-

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS
Confylu dc
iKjyrtn. JSakiri.
CHRI.
MAN,
SYL V.
M E S V E.
Lecxarivm diaphoenicum a filio zczar dclcriptum, purgat clementcr , <5c tuto humorcm crudum,&bilem. Obhsccon- ucnitfebribus complexis,&din- turnis, dolori ventriculi, & coli- cOjintemperatuta: harumpartium frigidx: Re- cipit autem phoenicon fcyrrhon.i. dadtylorum fuluorum , accto per triduum maccratorum drach. c.pcnidiorum f hordeatorum drachm.l. amygdalarum purgatarum drach. xxx.turbith drach.xxxv. fcammonij drach.f xij.zingibcris, pipcris longi, foliorum rutic ficcorum, cinna- momi,macis,ligni alocs, anifi, fceniculi, dauci, galangx,ana drach.ij.&s. Tcrcomniaprobc, dcfpumato fufficienti cxcipc. Datur ab aurcis tribus ad fcptem.
COnfectio ds dadylis, & cft diaphceni- con Iblutiuum in operationibus fuis,?.iiquali- ter conuenitcum clcclario indo maiori,ied iftud plus confertfcbribus. compo/itis, chronicis, & de matcria mixta. & vfus eius eft maioris fecuritatis. euacuat enim materiam cholericam,& phlegmaticam viitutc tuibith,& icammonea;,& potentius foluit materiam cholericam,quam Indum maius,vel minus,!icet eti.i fatis potentcr euacuet materiam phlcqmadcam . & eiusdo/is vfque addr.-ich.iiij. peric/ohim. $£ powik etiam cum ca/ia,vel manna admi/ceri in doli di£ta in dedlario Indofumuntur hic daCtyli qui funtcalida: complexionis in fine primi gradus, 3c humidx in principio primi dum funt recentes: & dum cxiccan- tur,primum gradum jflccitatis acquirunt. conue- niunt maxime pectoris difpoiitionibus iicut, Sc ti- cus ficcar.
BEn ign a fatis cft,& tuta per hanc purgatio. Ga- knustettio limplicium medic.mifcen ait purgato- ria medicamina cum da6tylis, & alijs aftringentibus, vt occultetur fapor,tollatur abominatio, ik fafiidium fto- machi. Egoponeremfcammonium noncodtum,quia perdaitylos,&aromata fatis caftigarur. Neccredcn- dum his,qui dicunt,quod per dactylos vetatur,ne a lon- ginquohumores trahar:fiquidemcum vapores adca- put mittant,fimul etiam purgatonam vim ad ferunt.
9mvuic»ifftuc lego,ideft daftylos £uluos,ouo colorc fLirit im- matun,vt maturi flauiorcs,aut iam nigricantcs. Har.cautcm gre- camvoccm an re<fte diuinam a Meiiie vlurp3tim,&; abinterrretc coruptam,k£loris candidoiudicio committam. Ncone interpre- tano Arabicaifamilixmihirepugiiat: Keyron eniin (licnamque fcnbunt) tmmaturos aiunt {ignincari,& obidaditringentes ma- gis. Sic tamar Inclorum Keyron,ideft immaturorum,v t interpre- tantur: quilicet fint fpecies daftylorum fylueflrii!m,tamendum fimt immatiiri,& accerbiores,qiia!es adnos affcrunturcolore ful- uo; 11011 funt.vt vinum ldcft fuluum,igneum,mcdium Hip- pocr.& Galcn. dicitur,fed nigncant. Id poteil vocaridiatuibith, quamquam eft aliud diaturbith 111 iimpl. c.de turbuli, nuiltolioc valentius,& pericuIoiius,prefertim fi turhithhoris i^.maceratum fitfucco cucumens agreftis,& fcammonium accererit. Viribus conuenitcum eleftario Indo maiore,fed clementius purgat,& bi- lem magis per lcammonium : fed etiam non igjiauii^r pituitam perturbith : ob id febribus complexis,vt tertianse nothre ex bile flaua,& pituita conuenit. Daturad drachm. litj. per le. Frecjucn- tercumcalia, 8c manna. Quidam diiph . nicnii niinus vocant, cui lmrmttuntur icammoni; dr.ichm.xj.' el xij. maiusauteni,cui
E indunturdrach.eiufdem tres,& xj.vel xxiiij. Defcrijxa eratpriiu infimplicibusex Zezar ca de tuibith (bafisemmeiuseft turbith, & fcammonium)eadem omnino nifi, tjuodvno tantum dieda- Ctylcs lbi macerat,& zir.giberis,pipens longi, foliorum ruta> iic- corum.ana drachm.jiij.fcribit,aufta horum trium dofi,& omiliis fimpiicibus reliquis. 1 'enidia autem,& dafty.Hhic,& inalijs pur- ganubus mifcentur.vtlentorefuopurgantia retineantur.ne inlo- gmcjua prompte fer.vntur. AddequtSd lbi penidionim tantum fcribitur,non vt hic penidiorum hordeatorum, quod interpretan- tur,ex (accharo albo & optimo cum aqua deccctionis hordei fex horasinfufo,& coftoad iufUm confiflentiam. Drachmas fcripfi, vbi Mefues ponebat partes.qucd ita facilior intelledtu eifetdefcri- ptio,neque rcsmutatur:quamquam & Galen.& veterum plerique pondus, autmenfuram nomir.e partium indeffnitam quandoquc fcripfcrunt contenti iinguloruin iimplicium proportione. Poref- queprodrachm.femunciam,vel vnciam, vel ielibram,vel libram, vel pondus aliud quoduis,(ed vnicum fumere. Magna ratione au- tcm da£tyli,& inalijs adftringetia alia fcammonioin varijspur- gantibusmifcentur : ficenim rhu iiiccum carnem mali cydonij, carnem palmularum.fcu phoenicuin myrta maflichem,& fimilia fcammonio, & alijs multis pur^antibus adiecerunt.qux ltoma- chum aftringendo roborarent > & grato fapore medicamenti abo- minabilem qualitatem regerent: elieftoautem quid poiient pur- gantia monitrarent. In his enim fubftantia purgatrix exigua, fed validis prxdita viribus,mifta alteri fubftannac plurima:, fcd imbecilla;, fumpta guftu non percipitur: agit tamen efficacius pauca harc,quam plurima alia libr.iij.fimpl. cap.xiiij.Siccydotiijs icammonium rtifle mitceri docet libr.j. almientorum. Crudum autem mifcendumiiic,quia perdaftyIos,&aromata fatis caftiga- tur,& non impeditum,vaporibusjonge tranfmi/Hsa ionginquis trahit: quamquam etiam pemdia luo lentore turbith,& fcammo- nij fubftantiam incotpusdiftnbui prohibent: Sauonarolx tamen vapotes ab hts eadem virtute prxditos omni.io non prohibent .
MEdicamentvm ex daftylis conficimt, COST. & jietiws lib.iij. & Taulus lib. vij.fed longe Cap. S i. abhoc diuerfum,twiu ob alia,tur/i (juodij folum fcam- monium apponimt: inboc prxter fcanmoniitm,etiam G turbitb . ^Atque hic certe, quum tnrbith partestrigin- taquinquefumatfcamrnov.ij ~pero duodecim. (itaenim legendum ex antiquioribm,& cafligatioribu$ codici- bus, & ex Ub.fimpl. vbi de turbitb) exifiimarit quis pr&cipuam bafm huius medicamentiejfe turbitb. res tamen contra Je habet,fi eorum medicamentorum ritn. fpecics.T urbitb dofim mtegra. docuit Mefues lib.fimpl. ejfe drachmarum duart<m,fcammomi vero quintam drachma vrnus partetn. quare quum bicturbith dofes fintfere decem,&.oclo) fcammonij funt fexaginta_>. Scammonium ergo pracipaa bafis,ccntra quum multi fentiant. Errauitne ergo Mefues hoc medicamentum adpituitofos humcres proponens r 7^on errauit,qnan- do vtiib.fimpl. &paulo ante aduertimus,fcamonium etiam pituitam trabit Diofcoridx. teflimonio : immo Tralliano antbore magis pituitam,quam bilem in coto- H neo cotfum,quale hic ajjkmendnmputo.quamqua enim aliqua qiht hoc in ele£iario turbith noxas cafiigant, fcammonij quoqne violentiam pojjhnt nonnibil immi- nuere, nihil tamen ipfim <x.que cajiigat ac cotoneum. prxflat antem eo femper vti,quam caJligatiffimo.Tor- ro autem c<etera,qta huc vcniunt.fi pcrpendas,turbith gratia adduntur. Q unrn enirn triplex illi vitium infit Mefue adnotantr lib.Jimpl. imbecilim.f. & tarde ejl aclionis, ventrem fiubucrtit , & naufieam concitat,fiui vfiu corporis[iccitatem inducit: triplici quoque reme- dio opus babuit. accelcranda fiuit, & roboranda eius aElio : corroborandus ventriculus : rctunderida vis exiccans. jLcccleratur ergo aUio rzjngibere pr&fiertirn bocenim fiui partium tenuitate in profundos corpons meatus turbitb vires promouet, vt crajfum, & vifici- durn brmorcm trahat, finapte alioqni natura tenues
tantum

L I B E R
tantumfuccos educcns. oiddunturfecundo lofopiper, rut£ folici,cinnamornitm, piper longum, xiloaloe, ^in- giber etiam ipfutnjemina aniforum, & fcemculi, dau- cum, galanga ,fccmdi vitifgratia. corroborant enim hac -ventriculim cum grato odore , vt flatuum di~ fcufforia. Ita vero,& majiicbe pti afiriffione ventricu lum foletroborare. cui:is officij gratia palmuUs qtto- que addi exislimo. bis enim Galeni teflimonio 3 .fimpl. 7ned.fhcul.dr obfcurandi ingrati medicamentorum fa- poris , & ventriculi roborandi cauf aveteres vteban- tur. maceratA autem ba aceto proritandx quidcm nau- fes ob acetum magis apt£ videntur, quod medicamen- tofim quendam faporemfufcipiant;fubjlantia tamen tenuitatem maiorem fortiuntur, qua medicamentum profundiusfubeat. jLmygdalis vero, &penidtjs ftc- citatis noxa auertitur, cums procreanda vitium tur- bit quoque ipfi inefl. ^ltque ita conflat,non temere,fed confultofuiffeboc a Mefue confettum eieclarium. Ca- terum multa hic funt de quibus ambigunt. acprimum, quales nampalmulx ,feudaciyli deligendi. anponde- randi aceto macerati,velpriufquam macerentur. quot dies macerandi: iubetenim lib.fimpl.vno die macera- ri, bic veroper triduum. quidpcnidis fint fabiri. qua- lesamygdaUJitmendx,dulces an amana, ,funt enim a- mar<z medicamentojk magis,quam dulces,acpoJiremo quantum raeilis fit ajfnmendum. jLd qu£, vtbrcuijli- ync fatisfaciamus. Daffylos Mefues Keyron expofcit, qu& vox, Syluio etiam annotante immaturum fignifi- cat. & vere aptiores immaturi funt, qndd asiringunt, magis. immaturi ergo diligendi.i.minusjiaui. Hos ve- ro meo confilio,non(juod alijfentiuntjante ponderabis quam aceto macerentur,fed antea maceratos, vt hic, C*r lib.fimpl planeiubet, & ratio expofcit,quando fa- tis multa dattylorum copia eft aliorum proportione ex quibus hoc conficitur medicamentum . 7s[eque obfiat, quodaiunt,fore maiorem acepticopiamquam dacty- lorum: id cnnn medicamenti afiionem longe adiunat, -pt crajjiorem pituitam trahat, quam maior palmula- rum cumulus trabinon permittat. 7s[eqnc illnd ctiam perfuadeat,qnod aiunt Serapionem,&Iduic. pofipr<c~ fcriptum earum pondns infundere, non autem antea. quando longe ab tjs differt Mefue defcriptio. Suntergo pabml<eponderandcc,antea maceratg. Ouantum vero temporis aceto infundend#?^irbitror,quod autor ipfe- met hic explicat,per triduum: corrigendum fcilicet lo cum libri fimpl.exhoc loco. nam bocpacio,aceti vires viagis exugunt, & medicamentum pituitofis bumori- bus educendisredclititr efficacius, alioquifuturum lon- ge imbeciliius ob ipfarummct palmularum ,&obpe- nidiarim ac amygdalarum lentorem. De penidijs au- tem, quodfequitur,non eji,vtplura dicam. qui Arabi- cum idioma profeffiJunt,penidia fabiri interpmtantur qux ex aqua hordeacea. eiufmodi autem efientfumen- da ex authoris prxfcripto. fed quando talium copia nonejl, parum intereji ,vtquaha quotidie parantur, fumas. Quaies vero amygdaitcfumend?Quanquam non nego amara-s dulcibus magis ejfe rnedicarnentofas, fumendst tamen bic dulces, qux ficcitatis noxam d tur- bith illatam magis cafiigent, cuius gratia amygdalas ■putobicrecipi.alioquietiam abfoiuto amygdalarum nomine dulces Jemper intelliguntur. Quod fupereji, de mellis menfura paulo difficiiior eji qu^Jiio . Qui •pulgatam confuetudinem fequftntur, & mellis quadru- plum addunt, quia detraffis daffyiis , penidijs, &
PRIMVS. ntf
A amygdalis, c£tera,qu<£ teripojfunt, dracbm<efu/itdux fuprafeptuaginta. 1. vncut offo,librcts meliis duas,& vncia/S o£io eos addere oportebit.acpropterea quimi—> datfyli ,faccbarum , & penidia dracbmafmt centum, & oftoginta. i.vncice viginti, totum elettariiimpen- debit iibras quinque. Tuncveroquum fummm totius bafis dofeshicnonpiures fint quam feptuaginta, & 0- tfo, atque adeo totius confecii eleciartj totideeffe dofes oporteat,f/ librasquinquein080,feptuagintapar- tes diffeces, erit dofis ftngula drachmarum vix fe- ptem, pr£ter Mefueprxfcriptum, qui aureos dat fe- ptem, & ejfe ait medicametufecuritatis.jLt ex regulce noflrce obferuatione ,fecus. nempe quia dofes bafis 0EI0 funt, & fcptuaginta, fumma autem confeffi medica- menti dofis drachmce funt decem cum dimidia, multi- plicatis,vt aiuntydracbmis decem cum dimidia,in offo ^ &feptuaginta, redditur numerus drachmarum offin- gentarum ac decem, & nouem, idefi vnciarum nona- gmta, & vnius. tantundem ergo totum ele£iarium effe oportet.pcndet vero ingredientia omnia drachmas du centa.s,& duas fupra quinquaginta. l.vncias o£fo fu~- praviginti: propterca, quod deesi advnius fuprano- naginta numerum , idefi vncia,s tres , & fexaginta fuppiendum efi melle . addcndce fcilicet libr£ mellis quinque, c-r tres vncice . euadetque bocpatto medica- mentum tale. cuius fumr.ia dofis drachmarum erit de- cem cum dimidia, ex authoris prccfcripto, a quo non eji difcendendum.
M E S V H.
Lectarivm expfylliocho~ lagogum, ob idfebribusfolutu contumacibus, acutis, & ardcn- tibus, & ccphalagia:, ac verti- gini a bilis vaporc nafcenti, & itlcro,& intcmpcriei calida: hc- patis confert. Rccipitautcm fucci buglofli do- meftici, & fylueftris, intybi, apij, coqucndo de- fpumatorum, analibr.ij.quibusmilcc viginti- quatuor horis cafiuthx, anifi,folliculorum fcn- na:,ana vnc.femiff.adianti albi manipul. vnum, fucci fumarix vnc. iij.alari t vnc.iiij.fpicsenar-1*Ur.xj). di drach. i;. femel ferucfiant. Prxtcreaadde vio- larum viridium, vcl ficcarum vnc. iij. cpithymi vnc. ij. & icmcl quoque ferucfiant. cola. cxpri- me. colato plyllij vnc.iij. macera xxiiij. horis, infingulasrudiculaagitando,poft exprimeto- D tam muccaginem, in cuiuslib. iiij.coque igru lento faccha. lib.ij. & dimid. fcammonij in ma- lo cydonio co&i vnc. iij. & dimidiam. Cottis omnibus his adde pul.trochifcorum diarhodon & de fpodio,& dc rhabarbaro ana vnc.j. trochi- fcorum toxyacanthte vnc. dimid. Datur a drac. iij. vfquead aur. iij.Hamech hocclc&arium dc trochifcis appcllat. Adduntaliquiacetilib. ; j.& dimid.alij violarum lib. j.
IS t v d ele£tarium facit ad mulcos effe&us quoi CHRI. authore refert. In eo fumi tur piylli um, quod eft femen minutum cuiufdam plantar, &habetpartes diuerfas: nam eius pars intrinfeca eft valde praua ca- lidce, & ficcx complexionis in quarto, habens in fe virmcem vcncnofam occulum: fed eiug pars medu-
laris,

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS
Iaris,& media ac etiam corticalis extxinfeca, & frigi- dx, &humid.xcomplexionis in fecundo gradu,& iftx font multx, & fenfibilis quantitatis , vndeto- tius complcxio, quac refultat eft frigida, & humida iuxta fecundum gradum, & per admixtionem alia- rumpartium adinuicem remouetur venenofitas, & illa (uperflua c.iliditas . foluit cnim pfyllium lu- bncando , idefit, lubricum principaliter facicndo, & humorcm cholericum cum fua frigiditate rc- frenat : licet vius eius pcrle folum nouHt conue- niens, nec vfueturab aliquo . Etdollscius pfvllij per fc folum eft vfque ad drachm.iij. aiiiimpta tolum ipfius mucilaginofa expreillone. Sumitur etiam cu- lcuta, qux eft herba adhsrens fuper linum , & alio nomine vOcaturpodagra lini, calidx complcxionis in primo, ficcx in lecundo . Sumitur etiam Se- na, & folliculi eius fnnt, qui habentur in vfu, cft c- nimcal.&ficcac complcxionis in fine primi. foluit choleram aduftam . Et dofiseiusin puluerecft vf- que addrach.i.& s. in infufionc a drach.iiij.v/que ad vj. fedab aUiimptionc eius caueit habcns calidita- tem rcnum, & parattis ad excoriadonem vefic.t.Ca- jpillus veneris, fierba cit nota nafocns iuxta fontcs a- quartim, iuxta ctiam puteos, fatis tcmperat.vcom- plexionis, ramen alicuius caliditatis, & liccitatis cft verfiis primum. vittutem habet aperitiuam, purifi- catiuamfanguinis, foluendo choleram a ltomacho, & mteftmis: fed pcrfefola non habctur in vfu, quia minimum dofis cius, requircretur vfqtte ad libr.i. fod in dccoclionibus, ctim qtiibus aJiacmtdicinrc di- ftempcrantur,con£'rt:& fic habeturin vfu. &eius aqua dcftiJIata multum confcrt palhonibus pecloris 7>e / m »»« calidis, & frigidis. Et fumiterra', eft fiigida verfus primum gradnm cum admixtione caliditatis, qua: eft herba in fupcrficiefoliorum eius, qua mediante foluit, eft autem ficca' complexionis vcrfius iccun- dum. Soluitleuitcr cholcram, & humores iduftos, purificando fiinguinem. Confert fcabiofis a ph'cg- matefialfo, & maxinte fiyrupus, & aqua, & lucctis eius, & fyrupus eius magis habetur in viu. & dofis fucci eft vfque advnc. i). & dofiis decottioms eius cft vfiqueaddrach. x. & doiis pulueris eit vlque ad drac. jiij. fied non eft in vfu, nifi in fitcco, vei tn fiyrnpo, vel in aqua deftillata, q«£e cum lyrupo admjficenru.r, & fic non folui t- Et doiis huius eledtarij eft vfquc ad drachm. iiij.obferuata regulapofita ineledario de aromanbus Gal.
A D D I T I O.
Poft cleftariumdepfiyllio ponitur quoddamclc- ftarium, quo vtebatur Gcntiiis propter llngularia, eius iuuamenta podagricis, & gcneraliterin omni- • ■ ' bus dolonbus iuncturarum, & debet fitnni m mane, & eius doiis cft vfiquc ad drachm.viij.cum vino lym- phato, vel-aliquo hquore conucnicnti, vcl in forma folidadaiftyli,quodmehuscft. & poteft fiumi lemcl in hcbdomada . Cuiush.cccftdeicriptio. Rec. tur- bith. boni vnc.j.& s.hermoda£tylorum vnc.j. & fiunt calida:, & ficcz complexionis in principio fiecundi gradus cum aiiquali humidi tate vtIcoia,dum iuntre centes, fied fiic non habentur m vfiu. Soluunt phleg- ma craifum,maxime a iundluris.& ideo fitmme con- ueniuntpodagncis, & dolonbus iuncburarum. Er
E dofis eosum eft a drach.j.vfque ad ij.cum corum cor- reftione fibi admificendo tertiam partemdofis, fed per fie folum non habetur in vfiu.zingib. vnc. j. efulx, cui.t ab Auic.vocatur ficebram, & a Mefiueaficebram drach. lij. herba cft nota inpartibus noftris fortiter foluens , ficd per fie fola 11011 habetur in vfu . fed fblum radix eius pneparaturin medicinis, &aru- fticis comediturcum quxrttnt folutioncm, & non sdmimm curantesdequantitateafTumptionis ipfius, quando- que moriuntur.eft etiam vomitus prouocatiua,& elt calida»,&ficcaecomplexionis intertio. Soluitprin- cipaliter a iundluris httmores craflbs , & etiam a ce- rebro, & a ncruis.&dofis eius eft vfique addrachm.). zucchari libr. j. & reducatur adformam elcdarij, vel folidxconfedionis . Si quis tamen vellet, vr vigo- rofius foluat, &maxime materiamcholericam, ad- F dat fcammor.ei corrcdia- drachm. j. Et tunc dofis cfi- fiet vfqtte ad drach.vj. quah tercunque prxparetur, & fine aiiopotu.
RE c i r e fiucci bugloflle.) Boraginis vidslicet, & M A N. bugloili vulgarium • Accipiatvr eius vilcofitatis.) Ideit, eorutu fuccorum, in quibus fiuc- cus hicpfyHij pcrdicni, & nodem rcman/Ir. H xce- nimeft vifcofitas dequavtiJtpro fwgulis.4.lib. appo- m facchari Iibr. ij. s. D 0 S 1 s .) Potes integram vn ciam tuto daie.
SF. m 1 n 1 s pfyllij ctrach.trium imicca.go fumpta iolnit hilerrr 5 y l y, liibricando,&calorem cius obtundit frigida fua /iibftantia, vt ipli vollint , iia't Dioicoridi; & Galeno tantum refrigerarc dicatur . Scammonium crudum quidam nnfcent , qina co- qucndum , cjiiod ii codum , iterum cocjtiendum imfcct, lemet tantum medicamenium , non euam 1'oluet. Dari nito potelt ad vnc. j.
DE pfyllio in lib.fimpl.fatls. i!!ndexpii- CO ST,
candum, qnod autbor in pjyllij muccaginem co- qui fcammonium iubct, cotoneo tamen ar.tca incc- fium. Qjtid enim repetita coHione efl opm, ft colium iam ,& optime erat cafiigatum ? ^Atque, currtco- anatur imperat, fi idferuendo rurfitm ingrumos coit, vt experimento docemur ? <Adbxcp.mas. Kfonrc- coquit fcammonium, vt ip/km cafliget. antea fatis ca- fiigatim : fed vtciusviresin vninerjim medicamen- tum mque digerantur. TJjm coit autcm fcammoniuni feruendo, Ji indujlriusfueritpbarmacopwus. deligen- dnm primo loco probati/Jijnum cfl fcammonium . de hinc vero tritum , atque id quidem fentcntia mea mc- diocriter, muccagini, autliquort alteri,quem autbor iujferit, (rigido infpcrgendwm, &Jpatba exa&c pcr- ^ mifcendum. ita fiet, vt qitum ferbuerit, noncocat.
S-ine autem quum buius elettarij dofimaureos tres , idefl, femunciam Mef. przfcribat, pntat, &Manar~ dus, <&~Syluius integram vnciatn modumnon excede- re . qu£ res aftimanda diligentius. Qrnrn eniin fcam- mcntj, quodbicad vnciastres cumdimidia fumitur, dojes maximm fint centum quinquaginta feptemcum dimidia; totum autem vbi confeftum cfl cleffarium, vncia/spendeat oftoginta qninque.i.libras feptem, & vnciam vnam; fi bas libras Jcptem in partcscentum, & quinquaginta fcptem cum dimidiaJecueris, non at~ tingit finguiapars Jemunciam.quo fit,vt ego Manardi, aut Syluij confilium non probem : rationem vero cur i Mcfne in hoc dcnient,non intelligam.
M E-

L I B E R
M E S V E
P R I M V S. 117
A ferucfiant,manibusfricentur,&colentur. Cola- to adde caffia: fiftula: purgata: vnciiij. tamar In- dorum vnc.v. mannse vnc.ij. Frica manibus, co- L e c t a r 1 v m Epifcopi excrc- la, percoque ad mellis craffitiem cum facchari
lib. j. & 5. icammonij vnc. j.& 5. Poftremoaddc myrobalanorum citrearum, cepularum,Inda- rum, ana vnc. dimid. bellericorum , emblico- rum,rhabarbari,feminis fumaria:,ana drach.iij. anifi, fpiccu nardi, ana drach. i j. Datur ad drach, ij.vfqueadaur.ij.
menta flatufque corpore toto c- ducit.ob id dolorem colicum, hypochond. & iuncturarum le- uat,renes,& veficam purgat, vc- nerem excitat. Recipit lcam- iiionij Antiocheni turbithalbi,ana drach.vj.ca- lyophyllorum, cinnamomi, zingiberis,nucis moichats, emblicorum, polvpodij,drach.ij.& dimid.facchari vnc. vj.excipe melledclpumato. Daturabaur.ij.ad tres.
MAN .C^- RIBITVR ab Auicennaicrmeeodem modo, & vocatur Epifcopi. Conficiuntur, & exhis fpeci^- hus placentx cum faccharo, qux aliquando nihil, ali- quando nimium purgant, vel quia fcilicet, aliquando vruntur,vel non beneinuicem mifcentur fpecies.Dofis abaur.ij vfqueadii).Potes,&hancexcedere.
S Y L V T T 0 c e '°^ - Efifcopi P ro eIc{coph.cum Auicemix incetprea;
| J appcllanimus,a cjuo tameji cardamomum, & piper huicde- fcripaoni adduncur.c&cerj iimilis eii. Vacuat bileni /cammonio, & pituitam curbich . Qmdam eovtuntur id purgandacorpora rn iue Hifpanica,in omnibus corporibus, licet melancholicis minus conueniat, quam clcftarium Himecli. In hoc vnc. vj> mellis.cuijj arquali faccharo cofti fufficiunt.Si autem faccharum pulueratuip vis infpergere, largiore tum melle opus eflet, ac doli etiam am- pliore . Ex his fpeciebus, & faccharo confefts: placenta: nihrl purgant,interdum vftis Icilicet fpecicbus. eft quarido immodice purgant, ijfdem limulniale commiftis. Potefl tuto dari largius, quam fcribat Mef.
COST. O s b s bafishuiti<smcdicamenti,fiperpendas, I / nonplnresfrnt qu.im trigintaquinque ,J'cammo- nvjxxx. turbitb tres, emblicorum,&polypodij dup. efl. ■pero prxfcripta totim elettarij dofts maxima aurei tres, ideft,femuncia. quofit , vt totum ipfum compofi- tum ex regnla nofira effe debeat vnciarum decem, & feptem cum dimidia . funt aittemingredientiaomnia -vncia nouetn. atq; adeo vncix offo cum dimidia defunt fupplendxmelle. fietqne boc pa£io ele&ariun:, cuimfi femunciam exhibueris,fumme expurgabit. T^on lon- abbocdifcrepat hocinmedicamentovulgata con- fuetudo.qa enim Jpecies exceptofaccbaro tres funt vn- ci£; addenda etiam mcllis libr. 1 .fed boc ita confcclo pbarmacoylicebitvtipauloliberalius.
M E S V E.
L bctarivm Hamech pur- gat bilem vtramque, & pitui- tam falfam. ob id affcdibus in- denatis, impetigini,pforx, le- prre, cancro exedenti, &fimi libus mire confert. Recipit my- robal.citrearum vnc. iiij.cepularum, & nigra- rum, rhabarbari, ana vnc. ij.agarici, colocvn- thidos, polypodij, ana drach.xv. abfinthij, fen- nee , ana vnc. j. (in aliodrachm. vj.) violarum drach.xv.epithymi vnc.ij.anifi, rofarum, foeni- culi, ana drac.vj.fucci fumarice lib. l.pruna icxa- Caprmt in ginta, vuarumpaffarummundatarum vnc.vj.
7™ Maceradies quinquc icro la£tis t fufficiente in »<• * vafc vitrco fhi&ioris, & obturati, lcmcl dcindc
&4ch, s 1.
IS t v d ele£tarium habetur in vfu. In eo eft po- CHRI. lypodium, quod radix elt herbx not£e, & eft cali- d.x complexionis in tcrtio, & ficca: in fccundo. folu- tiua eft humoris melancholici , & phlegmatici, Sc mucilaginoii, & maxime a iancturis. Et dofis eius ® eft vfque addrach. iij.lcd per fc iolum non habetur in vfu. Prima iunt nota , frigida: complexionis ver- fus princip um fecundi ,& humidx in lecundo, le- niter comprimendo euacuant choleram, qux inin- . tcftinis reperitur. Etdo/is iplorum eft vfqneaddrac. vj. Infundatur inaqua caici. 8c deipla didtumeftin prima defcrip.fityrion,vbi dchictc dilcullimus. Ca- /iafiftuJa,eftmedicina,qu£leniendoeuacuarprinci- palitercholeram, &: fubiequenter phiegma. /angui- nem purificat a materiebus adultis,& per ie lola muJ tum habetur invfugeneralitervbiq-locorum, quia fine nocumento operatur, ita quod pueris, & prx- gnar.tibus dari polht. eftcalida: complexionis ver- fusprimum gradum, &humidx inprimo. &dofis eius diltemperatar cum decoctione communi, eft v/- que ad draeh. ij. yel cum aliquo liquore conuenienti C preparetur: & in formadadtyli, leu eledtarij, & dolis eius eft ufque ad drachm. j. s. & non requiritur dige- ftiuum in alfumptione eius, &l^pe datur in princi- pio ^gritudinum materierum cholericarum ad ali- qualem minorationem materix. Tamarindi. fimi- j litudinem habent cum prunis, 8c funt frigid^, & fic- ce complexionis ucrfus ieeundum . comprimendo euacuant, ficut pruna. & dofiseorum eftuique ad drach.iij. ied per fe folum non habetur in ufu. T cre- niabin. funt ipecies manne,qu^ non reperiuntur,fed loco ipfarum accipimus mannam, &eft rosquide noite cadi t in egypto iuper frondes aliquarum arbo- rum; & eft calid^, & ficcf compiexionis, &Jiumid^ in primo . leniendo euacuat choieram purificando fanguinem.& dofis eius in forma porabiJi, uel /olida eft ufque addracli. iij. u/que ad beneplacitum allu- D mcntis ipfiim, 3c damus aJiquando ficut diitum eft de elcctano indo.
PR ima hxc compofitiocommuniter paratur, li MAN. cet non omnes eam bene parent. Vbibene parata fit,vtranque bilem, 6c pituitam facilepurgat,prxcipue fi maiori quantitate detur quam rnbet Meiue: vncia enim abfque periculo exhiberi potell.
COnsvetissimvm eft hoc medicamentum in afreftibus mckncholicis,mania,melancholia,alphisnigris,cancro,eIe- ^ phantia,& cutis vitij s ,pfBra ,lepra,impetigine, qua: eftefta Melue peculiariter tribuit eleftario lequenti . Tutodatur uncia Ma- nardo ad pruritum , maniam , melancholiam morbum , ele- phantiam,pf»ram,lepram. Scammonium hic cra/lius tritum cjuidam volunt,vt cocftioncm alitjuam fuiHneat ad malitiam eiut caftigandam.Siautemccnftumcl(et(quod ^cmfv'4'o» quali lachry - mulam Gra:ci rccennores appcllint, Arabes corruptediagridion,)
non
/ /

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS
Oon ecxjuctetur.nc vim purgatonam pcrderct. Eodcin modo rn eledirio rofito, inhis enimcrudum icimmoniuni milcctur,qiui toquendo corriguur,& lns aux diu icruantur antc vfuui in ca:te.ris fcammonium coftum ponatur.
£0ST* C Vni liic aliqua, qiut feplaftas torquent. Tri- ij mum, quum de infufione agens ferum lattis affu- mit, neque quod nara ferum, aut quanam menfura, exprimit.Mterum,quumper dies quinque infundit.de- frebenftm enim efi diutina obferuatione ferum tam longo tempore fitum contrabere, acefcere, accorrnm- pi. Tertium, quia rbabarbarum cum alijs infundit, & deinceps coquit, quod tamen modicam cottionem fufli- net: an autemprjflet ipfumfeorfum infundere, deinde poflquam ejferbuerint alia ipfis permifcere ? ^Ad bac, quum manibusfricari ea iubet, qu&fuerant infufa: an fricanda omnia, cafia, (jr tamarindi,an aliqua tan- tum f atque id, an oleo rofaceo, an amygdalino ? To- flremo quum fcammonium addendum, & coquendum iubet,qualenam fcammonium fumendum, crudum ne > an coElum,rt in eleffario de pfyllio i jtdde etiatn cur fcammonium in medicamento coquit,quodferuore coi- re ingrumos folet. Sed declaremus bxcpaucis. Seri deletlumfemeldocuit lib.fimpl.vbi defero.pnmase- nim tenere admonuit caprinum,ex iuueni capra,& ni- gra,bono pabulo nutrita, & recens fata. recens autem emul£lum fit lac, & exprejfumferum boni odoris, faporis fuinonalieni, & non corruptum.hoc autem quum interdum ex laffe, d quo cxtra^tum butyrum eft, jiat, interdum exintegro laffe;opportunumhocinlo- co, quod exnon ebntyrato extrahitur ,ob myrobalano- rutn ajperitatem . Secerni autem folet oxymelite, coagulo vituhno,ficus la£le,cynara,ac rebus alijsacn- bus. inmedicinxverdvfum prs.fertimoxymellicom- modum esi. habefq; eius extrabendi rationem ab jle-
Cap. <>s. tio lib. z.ex Galeno,&nonnulla item ex Gal. 4. de rat.
Comm. t, -piftjn ac.Torro huius ita delefti,&percolati diligen- tiffimeferi, quantum fumendum fit, quia menfura cer- ta dejimri nonpoteji, djiimandum iudicio pharmaco- pati. videtur autem fujjicerc,fi ita fubmergantur om- nia in eo maceranda, vtferum quatuor digitosfupere- mineat. altjlibrarum quinque menfuram fatisjacere etiam obferuarunt. Hac ergo menfuraferi confiituta, vifufionis incboandce, &parandte gratia ,calfacien- dum efl ferumipfum , ita fcilicet calorisvirarefiunt fimplicium mcdicamentorum meatus, & fubit facilius fcrum, deinde in ipfum quxprrtcipit author intjcienda omtiia,etiamrhabarbarum, de quomox dicam. olla autem angusii fit oris, vt ait Mefue, occludatur ne quid expiret, ad pr.tfixum vfque terminum dierum quinque. .At acefcerefaiuntjtam longoJpatio temporis ferum, ac contrafto Jitu corrumpi. Tu vero ne fitum contrabat ,ne acefcat, aut corrumpatur duplici artifi~ cioprobibebis. alterum efl, vt quotidie ollam ftpius a- gites, alterum,vt leui calore adprdfcriptum vfq; tem- pusfemp erfoucas: qnanqnam autern operofum hoc efl, & leuicaU potius co£iionis fpecicm habet, Mefue ta~ men confdio quadrare ob idvidetur, quia occludi ol- lam iubet, ne quid expiret: at exfrigido fero nihil ex- pirarepotesifed ex calido.hocpaBo ergo euitabisJi~ tus,ac oris, & putredinispericulum. ne id etiam ftleiu tioprxteream, ferum quod oxymelite extrabitur, ob mellis, &■ aceti vires ab acore, & putredine diutius vindicari. r b{oit.ergo damnandus Mefucs, qnodea inf- /brit,(jue arte ajjequi non pojfis,qwd aitqtii bicfaciunt.
E jlt vcro,vt c£tera profequar, vbi adprdfivjttitn tc-tr. ~ pus macerata ea fuerint, tunc fubietto igne agetidum, ytferucant: fed vbiferuerepnmum cccpcritit, remo- uenda, quod Mefue admonet,quum feruore vno vtfer- ueant, mbet. hocpaBo autem rhabarbari vis non exol uitur,atque adeo opusnon crit,vt ipfum feorfum infun- da<s, vel coquas,quod nonnullifaciunt. Tercolato de- incepsfero addes cafiam tamarindos, & mannam, & atque h&c in eo manibus, aut rudicula dijfohes diligen tijjimi. hxc vero Jricatio ejt quam Mefuepetit,non au- tem quod fomniant, ex oleo amygdalino, autalterius generis. neque enim de oleo quicquam meminit, neque cafia,tamarindi,autmatina oleo egent . f{urj'i!m au- tem hoc percolato per laxius colum fero ex cajia,tama rindis,&manna, vbi rejrixerit,faccharum addes, fcatnmonium tenuiffime trita. vtcre autem in terenda ^ fcammonium ea diligentia , artificio, de quo lib. fmpl.vbi defcammonio.fit vero fcammonium coEium aut crudum, vtiibuerit, quando bic author vtrum fu- tna-s non explicat. fed nobis coElum magis fatisfacit, quod minus habet noxx. ajferetque reiterata inJero co- llio non eius cafligationem ,fed aiqualem illius virium dijiributionem in medicamevtum vniuerfum. Hisita. peraffis,£r optime omnibus permijiis ignemfubtjcics, deinde coquantur ad mellis confifientiam :tieque vere- beris, vt fcammonium coeat: quado,vt fupra dixirnus, fi optimunt delegeris, & infrigidum illudferum conie- certs , agitandoque exatte commifcueris, & leuem ignem acpurum fubieceris,vt autbor in eleffario rofa- ceo docebit: concrefcerenonpoteft. Sintergo depro- pofito medicamento lj£c fatis. Vnum Jupcrcfl admo- nendum , quum Mefue doftm fummam drachmarum G trium fiatuat ,experimento tamcn deprehendi, inte- gram vnciam modum non excedere, quodaltj quoque aduerterunt. Sujpicor autcm deprauatum codice, quod fequentis medicamenti ab hoc ttoti longe variantis ex- hibet etiamfex drachmas.
M E S V E.
L ectarivm alrerumHa- mcch. purgatmclancholiam,& vftos humores alios; ob id con- fertmania', mclancholicu, vcrti- gini, obliuioni, & vitijs cutis, qualia funt piora, ideft lcabics,le pra,aIpiii,ideft,morphca,canccr,clcphantia,im- pctigo. llccipit myrobalanorum nigrarum, ce- H pularum,f cpithymi,anadrach.l. fumarix, ab- finthij,anadrach.xx.thymi,calaminthes, poly- podij,agarici, glycyrrhizx, buglolli, ana drach. x.ftoechados, t chamepityos, f fpinaalba^ani-1 vuig. fi,ana drachm.v.pruna, zizypha,myxa,ana,lxx. a / ryu ff""" vuarum paflarum mund.libr.j.coquc in aqua t M, lr . lufficienti ad partem tertiam, in qua igni lento ad melliscrafiitiempercoque t iapxlib. ij. mel-ftet. lislibr.j.lcammonij vnc.i/. Daturadrach.fiij- addrach. vj.
CO nfbctio alia qua fciibit Hamech.con- CHRi. fcrt hoc elcChmum omnibus difpolitionibus, quibus conuenitprimtun, & eft folutiuum materie- rum magis cholericarum, & aduftarum,quam prtdi &um , quia abiq; additionc m lfto additur fcammo-
nea.

L I B E R P
nea. Etdofis eius eft adrach. ij. vlque ad drach. v.,In A co eft hedegar. ideft (pina alba,& eft cal.& ficc. com- plexionisin primogradu, nafciturin fepibus cum aculeis valdepungentibus,& cft multum prouocati- ua lavflisjfecundum omnem modum aljumptionisdp llus , Sebeftcn cft , fnidtus auboris :paruje habens corticem ex rcri us,& n n cleu ni interius,& eft «qualis inadtiuis,fedinpafliuiseft luimidre complexionis, in primo, & ingreditur in decottione communi, dc peccoi'ali. Iuiiibxfunt nota:,calida; & hiunid^m pjri mg graduj&funt pedorales.
A D D I T I O.
Iilatecunda confcctio Hamech non eft in vfu,mi- randum eit, quod Mefue in prsfenti confqdione ha- beat myrobalanos nigros, & Indos, cum idem fint, nam cap. de myrobalanis dicit, nign fent ilii qui no- minantur Indi.fed credo,quod fit error fcriptoris.
M A N. T "T A n c nunquam vidi parari. Bedagar Dxofcori- JL X des Mctv^zLv kuj jtwc, ld eft fpinam albam vocat. 1 v i v b je -) ideft zezipha. Sebclten. Myxa. R ob . lib. ij» lnteiligeiapam.
R
H
I M V S- " /; 118
O c carere non poiTunt qui piluJas aggrcgatiyas MAN, modo Meiueparare volunt,prccioiumquceit, dehcatum . Aliud modo Nicolaicommuniter abom- nibus paratur, & iub nomine cledt. defucco Roiarum agnofcitur. »
SYLV.
EO infornundiscitapotijs(quxaggregatiuavocant,&dcher SYL V. modaftyii -si mmow, Sca M«fuc muenta ) vtcixium ell., non eled.de fuccorofarum. aliasin vlii eftVaro, vt Nicoiai eletStarium de fucco rofarum eftylii ftaquenti/finyim.Hoc tamen ceiebreeit, acdelicatum. Diarliodon Aiexandri Tralliarti ciiaiagogum citra moleiiiam cephaIaIgiaHi,arthint!'dem,vertiginem,ocu]o rum do- loies",ifterum, & ca;terosafiettns caiidos, & bljiofosmireleuat. . «• - - Succirofarum rub.iib.j.fcammonij vnc.j.agarici femuncia, pipe. ris drach.i. Meilis vnc.vj.cum fucco coque ad ctaiiitiemitunc prx- difta cstei j. laSuiganda. A Iteruni eiuidem 'exjfucci roianim vnc. iij.foammonij vnc.j.laftis-titliymali drach. Iij.pSeilis Attici tib.i. atjpodagricisjiftenc^.tertianarijs.oculorum >blonbus tuto dari, quiacitraangorem pi}rget,prxAicat. Aluid exNicoiao;& Melue defcriptum nobis ad di£tos afeftu?, coque iaCcha|fi Ub* t i .& s. in fucciTotarum rubrarumiib.iij.admdliscraffitie:turieadde'fcam.' monij Vnc.i.tritimTantilorum arta fertlunciam: galiiat mofcliata;, trochifcorum oxyacaiuhi,aha"drach.iij. maiius vnc.vj.caphuraf icrup.i.fonna te/Iellas,autcumi}idlle(a.ccharilotqcpque, & ler. iu, Rlipdomelicatiwrdcuni Aftu^rij ex fucco.rpfwunjfcammQ- nio,agarico,melle. ' « *• ' ■ ' ■'
' • r ""
QV.o pa£ia coquendimi fitfcammonium,ne coeat, COS T\
" mt
COST
^ ciiximus in fupcrioribw. mncid admonuijjejit A {■» legunt adrach.ij.addrach.v.Indimyrobal.nigrisadde- frtis, prtter authori* propofltum facere qui fcammo^ j TT l bantur,cumtamenca:aem fintMclqnn iimpl .Qb ld Uiltu- ■ f ; , ri n 77" ?
nuw inpulueremredactum pojtremo adaunt Loco cum
Jpeciebus. incoqui enm autbor iubet omrd.a leui,& puroigne,fcammonij pr<efcrtimgratia:qvando c&tcra non itct refert,qnali coquantur igne .fumendum autem cmdum fcammonium,fi Mcfue verba ; ffecics,^Antior- cbenumabfolute diligeatis,fed nontemcrc etiam coto- neo incocium(quafua esifcammontj cafiigatio) adbi- G bebis,acquiretq; illi cottio, vt eim vires in vniuerfum ripcdua mcntum &que dtgc rantur.
lioius. Hocin vfu noneft, tameneifepolfit loco fupqrioris., cjuo maxime vtimur, hodie ad luem Hifpanicam b*«v 0* v xsu*!iv Diofc. & Cal. ideft fpinam albam curii omnibus Arabum interpretibuS) in locum bedagar fuffecimus.
Q
V v m myfobdlani nigri ijdem fmtlndi, vide- tur leSiio deprauata, quando ait, myrobdlano- rum, vacarefcilicetvidetur. nigrorum. Scdquoialij quoq; animaduerierunt, mjrobalani cbebuliS.erapio- nis teJlimonio,vbi maxime maturnerint mgnfmt, at- que 14 probatijfmi, immaturi vero citrino colore,&vrti nu-sprobati. qitare chebulos bicprbbdtifjhnos, &W- gros expofcit: neque vllrn efl -crror. ^Aut certe Ji ir- repfitmendum,pro citrink,nigrorum vox rcpofita efl, &■ citrini addendi. nam,&hi aa exuflarn bilem,& cu- tis ajfeEiiones maxime fhciunt, ad qu£ elettariimu> commendatur. & infuperiori citrinos non ornifit. S ane hic de bedegar meminit.esl vcro hxc,fi Scrapionis hi- fioriarn fpe[ies,(pina alba Diofcorida. quidLtamen Jpi- na ea fit alba legitima, non confiat interperitiores,ne-
XIJ!;;
M E S
V£E.
L e c t a r i v m diabryonias
' 6dAiocriti,cercbrunij & iicruos
j. purgat cxcrcmcntis, qbidcpilc- pfix, paralyfi, vcttigini > &alijs cerebri, & ncruorum frigidis af- fcctibusmcdctur. Rccipitradi- cis^f bryoniaspurgata:,. & trit® lib, y. f'iapa; vua-
■ M, Uu.
rum paflarUmiib.iiij.feilla:ailat £e, ftrobylorum f „f u u, um .
quejatis Itakanota ea efi planta. Eiics vicecarduum depellatorum,ana fcfcuncnucis nio/cate,cirda benediftum, aut carhnarri vulgarem putarimnon cjfc momi,macis,zingiberis,ana dra£h .ij.iC^yophy.
importunam.
M E S V E.
naftaeaje*
L ectari v m Roiatum cho- lagogu m clcmcns, ob id falubre biliolis affc6hbus,arthritidi cali- da:, cephalalgia; calida;, vertigi- ni, oculorum dolori,i£tero. Rc- cipit autem fucci rolarum ru- brarum pcrfcctarum libr.iiij. facchari libr.j. &s. mannae pjira, & rcCentis vnc.vj.fcammonij An tiocheni vnc. j. & s. Coquc flamma lentaf ad mellis crailitudinem. addetunctrochifc. lpodij vnc.j.galli,croci,ana drachmas duas,trochifcor. oxyacanthjE drach.iiij. reponc vitrco valc. Da- turaddrach.v.
pipcris longi, ftqechados, ana dracH A i.,4c di m id. D iefclcos, talisgcmnif,gallia;, ana drach.i. ipica; dracii.s.agaricjdrach.iij.f DaturpoLt icx mc.nfcs t v,t. adrach.ij.addrach.iiij. .
i •*(•. '
dit Ji<£chu~ deskr.i.s.
RA d i x Alfefara.i. vitis albsc, veluti oftcnfum eft M A N. capire proprio in annotationibus fupra fimpli- cia, vbi ijfdem verbis hieclcribitur priparatjo. Do s r s cius aduabusdrach.vfqUfcad iiij.)Viquead v.fcnpfuip- fcmct,fed potes etiam ruto plus exhibere.
PR i v s defcripfit- omnino fimiliter in cap.de alphefcera.i.vite s y L V. alba,feubryonia,vbidofim drach. j.fcribit, qivnniiis etU.diac.
Vj.ciTe poffit.Diaturbith Mefueidem promittens ! hic non repeti- tur.Potes tamen fi vtendum ribi eft.ex iimplicibys rtquuere.
• - ' ' »;• ' • f
EA d e m ferilib.fimpl.Mefvbidet/itialbaIn
agarici menfura differt, qmd- lilic drachmam~>
'vnam,

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS
>natn,hictre$ rttiim.hic ctdfummiim drach.
iiij. confefti elcftarif exbibct; illic quinque, quod item reftiui , licebitenim vthunc etiam modum aliquantu- lum excedw. Liseft dcmetlcpafhdarum quid fit.K[o- bis autem ,feu melfumpferk,inquopaflce vuce incoxe- xint, feu etiam melliginem qua ex ijs aqua incottis exprimitur; vtrunq; opportunum videtur.
M E S V E.
frnfeSHt
Vulg, man- hu purx t & rccentu . &
L bctarivm mannjc Galc- noinucntum,cholagogum, be- nignum,& dclicatum,ob id mor bis omnibus biliolis falubrc. rcci pit mannae t thuris, iScrcccntis lib.i.in lib.i.fuccirofarnm rubra-
tuiinii. r u m difloluenaaai, & coqucndam fufficientcr igni lcnto, tuncadde fcammonij vnc. i. madi- chesdrachm. j.Daturvfic. v. compofitum hoc celebre medicamcntum (inquit Galcnus) cx fimplicibus tcmpcratura, &proprictatc maxi- mcidoneis.
CHRL (~^ O nfectio de mannainnentionc Galcn.
quod vocamr diamanna . Iftnd eft famofum e]c6tarium,quod cft multum in vfu, non tamen repe ritur vbi GaLipfum delcribar. Eft principaliter folu- tiuum cholerx citrinx cum facilitate , & fmemole- ftia, & eft mirabilis operationis etiam a propnetate, & ad guftum etiam eft deledlabilis valde . Conferr etiam habentibus hcpar caifdum,renes,veJ alia mem bra cum dominio humoris cholerici,vcl adufti. & do {!s eius cft, adrach. iiij. vfque ad vj.potcft etiam pcr- tnilceri cum cafia,vel cum manna,vt vnc.i.s.ca/ic vcl drac.ij.mannx.fecundum virtutem aflumcntis. Ein-s hsc eft defcriptio Recip. mannx purz, fcammonex antiochenae, tamcn corrigi debet, & vocatur diagri- dium. rcliqua verofuntnota.
MAN. T j Hanc apud Galen non rcperi, fi tamen Gale- l"*; nieft,per mannam lntellige'aereum mel,fic enim ipte nominat lib. 3. Aliment. Manna autem apud eum ell thutis puluifculus.
SYLV. C C a M u o n 1 v m lucesftigitum mifccri quiiitn vofani.
i3 Datur a drach fiij.aiicfrach. vj. vbi a Galenofcribatnr.nonlc-
fi, fi umcn lcgens, mclaerium vocat, quod Mefiiesmanrum'. !am ei,vt Diolcondi maniu thuns 4liudcft.Mcmimtljuius Me- fucs in iiaiphcibus de uuniu.
COST ^ BRIELrs ejl,nmGaleni. Quodautempurga- ' VJ tricismantt£ loco, tbnrismanam hic Syluiuspro ponat,ab eius authoris (vtputo) mente diffentit .Tum enimfordidifjirriam thurii partem relifia puriori gleba. in eorum qu& ajfumuntur ufum traducere a ratione alie num efl-,tum quando ad educendum bilem hocproponi- tur medicamentum,purgatricem eius vim tanta thuris copiafupra modn retudere,fini propofito no refpondet. t>m quando fcammonij violentia maflicbe addita fitis eafligatur, fi-uflra ciufdc inftiputi gratia aliud adijcias.
M E S V E.
E anapartes oftoginfa,tmannee partcs qiiadra- + ginta, olcicxj coccognidio partes duodccim. t"j^«i. laccharum,& manna difloluanturin feri lailis, cui infufus erit agaricus,partibustriginta. milcc carnem cydoniorum. coque igni lento ad mcl- lis crallitudinem. Puluisfoliorum fthymel^ae t Mcimi. miftus prccdido olco rcliquisaddatur. Dantur drach.iiij.
CO nfectio Almezereon .K laureolae. eft CHRI. meaicamen benedi&umad hydropifim aquo- fain, qux vocatur afcitcs. educit enim aquam citri- nam cum fortimdine . ipfum tamen cum ma^na cautelaeftexhibendum , & folum robuftis, & tor- ribus. & doliseiuseft, vlqueaddrachm. iiij. minor autcm poiler debilioribus exhiberi . Recipit folio- p rum almezercon , ideft laureola . herba nota in partibus noftris,& eft fpecics ladticinij calids,& fic- cx complexionis in quarto , in folutione educit cholcram citrinam . Oleum almezercon fit ficut oleum chanucmelinum . reliqua funt fuperius de- clarata.
A D D I T I O.
Mczereon fecundum Diolc.eft chamelea, vel coc- cognidion.Sc eft planta habens folia flcuti oliua. lau- veola vero habet folia limilia folijs lauri.
SCis quidintelligendum pcrmezereon,exijsqujea M AN. mealibiadnotata (unt. F oliorvm Almezereon pnsparatorum.) Eo fcilicetmodo quoipfedocuitc .ip. proprio. C arnivm citoniorumelixoruminacerovi- G ni,& zuccharoanapartes. lxxx. )Supradixithx. Tere- niabin xl.)Supra dixitlx Nos hoc tempore mulitim ve- remur mezereum, & qux ex eocompotuintur , & pro- pterea hanc non parant fpeciarij, non inutilem tamcn fumram his.qui aqua intercure laborant.
V
S Y L V-
tnfcff»
ftit-
L bcxarivm Diacoccu gnidiu hydragogum.in hydrope cflicacilli- mum ; rccipitfoliorum f tiiymflcx pricparatotum partesdeccm, carnis cydomorum in aceto coctojum, &lacchari,
Io is NTvn mcdicamentum in afcite viromm robu- ftorumt^ntumexperiundum .Oleum hoc prius deicnpaim eft,atci, hocelcftarivimm fimpl.cap.dc thymel^a.pra-paranda ,m- tcm K;lia,vt in cap.eodcm dociut,& poilca doccbir aJfccteigi. Cy domorum partes feptuagipta 111 fimplic.bus Icrip/It,& mann^ par tcs feA -aginta.Hocautem conuDgit cb iiotas,'.x ;l ablaus, vcl iu.xa- tas.vel tranfpoiitas.Nam Ixxi.i.ocioginu, ;i vnum x.toilas, n;a- ncnt fepmaginta,& xl.ideft, quadraginta fi tranfponas Jx-jdcit fe- lagmu fieiit. vtrobig; igitur fimile pondus cft fcribenduni.
IG n o t v m effeme^ereon Mefuefatis lib.fimpl. q OST, oflendimus. Eiw folia bic etiam vfurpat non fru- pj £ius, quod docet non effe coccum gnidium. Eadem re- fert qu£ illic M efues,quamuis illic cvtoneorum,&fac- charifitmatpartesfeptuaginta, hic oUoginta,arbitror librarij ofcitantia . Eahocivloco obfcura funt, quo patlopraparanda me^ereonis folia, & quantum aga- ricifero mfitndcndum. Macerandum autem efl ,fucco feridis-,autportulace,autfolani,aut kerheroru ex Mef prefcripto Lib.fimpl.Agarici Vero quantitas medici iu- dicio xflimanda . Vhi purgationisgratia infhcienda medicina tnfmditur agaricm, vulgatm fertmos eft non minus , quam fucci, aut flillatiticc aqua vnciccs tres, ant quatuorpro fmgula agarici drachmacjjirmc- re. atquehocpaffo infufum mediocrem confisientiam adipijcitur. arbitror ergo eandem hic normam effe op- portunam.atq; adeo,fi vncijsferi triginta hoc in medi- eamentofit 0fus 3 vnciam agarici vnamfatisfxlh'.ram.
Sed

LIBER PRIMVS-
Sed& hic vereor, ne ferum quod boc in loco expetitur paucum fitpro parando elettario ,& excipiendis bis omnibus, cui ftjpicionifi forte experimentntn rcjpon- tieat Cquod ipfe ignoroj non temere tatum feri aducies tjuantum erit opportunum.
119
A patoriv m accipe, non quod vulgo ficvo- M A N.
ff Cboleram Htgrmm.
t &rach.i.
MAN.
M E S V E.
L ectarivm Alfcbrampi- tuitam,& f melancholiam pur- at,6caquas. Recipitalicbram oni, mvrobalanorum citrca- rum, ana f vncias duas, & trita, &creta merganturfucco foeni- culi, &infolaitur dies quinque, afFundendo ie- pe fuccum nouum,ficcaturepone vafe vitreo. Datura drachm.i. ad drach.ij.cum faccharo,& aquacalida.
QV 1 d fit alfebram, vide proprio capitc inter fim- plicia, nunc plantam pro ea accipiunt lino fimi- lem, quam efulam vocanr.
S v c c 1 fceniculi.) Vereorne hic fitmencfa,fiqui- dem vbi de hac planta inrerfimplicia agit, fiiccum ali- quem frigidum fecum mifcerit iubet, vt portulacx, vel intybi.
SYLVII. TTAnc atrigit in ilmp!. eip.de alfebrcm.i.efuta,vbi fuccum 1 1 intybi.vel portulaca:, vel (imilitcr frigidum expeut, vt hoc Joco legendum non eflc foeiucuh fufpicio fitvehemens.
COST. TV -^ cc ^ ram w ia i° y i; &minoripluradiximus lib. 1-/ fimpl.Hic fumendum minus,vulgata,fcilicet pi tyufa,maius enim ipfemet Mef reprobat. fumendus au tem ems radicis cortex. Quod vero maceratboc me- dicamentum fucco fceniculibumidi, non caretfujpicio- ne. quorfum enim id ? extrabine ex ftcco faniculo fuc- cuspotefl i Sed & lib.fimpl.fcebram refrigerantibm cajligat, non calfacientibus, qualefaniculum efl. poffum ergo Manardo non ajfentiri mendum bic ejie, C'r fne etiam indiceprxstabit, vt quibocparaturus cji medicamentum,feridis fuccum dcligat,aut portulac<e, autquodMefitefubdit, acetum inquo cotonea incoila fierint autmacerata. Quanquam autem de eleEtarijs bancfetlionem infcribunt, hoc tamen mcdicamentum pofl diutinam nutritionem exiccat, & exiccatumpro- pinat,nulla mellis,autfaccbari,aut fucci,quo excipia- tur faffa mentione , ita etiam infupcrioribm de biera fitnphci non mellita egit,& bieram Hermetis inpaflil lum 3 non ineleQarijformam ducipr&ccpit.
M E S V E.
i I ect arivm de Eupatorio, ad idcrum,& hydropcm incipie- tem, rccipit fucci eupatorij, rha- barbari, ana drachm. f iiij. croci drachm.ij. lacca:, fcminiscaflu- tx, cacuminum fchocnuanthus, femi. citreoli, cucumeris, portulacx, fucci ab- finthij ,ana, f drachm.iij.fcammonij incydo- Drtcky. n ioco<5tidrachm,i).&s.terecuriofe. Daturau- xeo vno cum lactc camclarum, aut aqua cafei al cherigi. Quod fi caloradeft,fuccofolani,autin-
cant , fed quam apud nos agrimoniam nuricu- pant. Pofles dareplufquam aureum, fi conficeretur. . S emisis cufcutx.)Nefcioanfemencolligipoflir» fcio tamen non colligi. Et voJubilis. Lupum (alida- rium intellige, quem lupulum vocant,alja: enim volubi les vocats impenfius calenr.
PE R volubilem, lupum fali&rium.i.lupulum inteJlige, alix SYLVII, enim volubilisfpeciis nuni<; calcnt. Eupaturium ell agrimo nium,poteft dari etiain maior menfura: fcmen cailuthx nou col- ligitur,an colhgi poHit,obferua.
AL i v D Eupatorium efl Mefue, & aliud Grx- £ q $ j - corum, & jLuicenn&, yt in lib. fimpl.fufius. * fumenda bic herba lulia . ^Aemulatur autem in bu- irn medicamenti defcriptione Serapionemper omnia.
B Solum addit fumendum latte camelarum, aut aqua ca fei alcherigi. Sumerem autem ego caprimm ferum.
Dofim vero medicamenti huiws non ejfe exiguam, vt Manar. ac Syluius innuunt, deprehendes ,fi dofes fol~ uentium, qutcbafes buim funt compofiti ,fupputaris.
Suntex. fucci eupatorij, & rbabarbari ana drachm. iiij. idesi dofesfaltem quatuor. fcammonij drachm.ii. s. idetl dofes maxima duodecim cum dimidia. atque adeo dofes in vniuerfum fexdecim, ac fere decem, & feptem ,pendet vero totum compofitum drachm.xxv. cum dimidia,iuxta eam leffionem, qux cimarumfche- . ' • jju antbos ,femp. citruli, cucumeris, portulacx ,fucci abfmtbij fumit ana drachm.ij. qu& vera efl antiquo ■rum codicum casiigatorum, lettio ,acfi legas ana dra- chm.iij.ad drach. xx.r. attingit. Ergo quum excafii- gata leBione non plures fint drachmx quamxxv. fi C hcts qutt fitmmx funt, & maximx dofes, in fexdecim,
C'j-fere decem, & feptem partes diuiferis, nonpotefl maior effe fingula dofis, quam aurei vnius, quam do- fim Mefue & Serapio (iatuunt. luxta alteram leftio-- nem, aurcumpaulo fuperabis.
M E S V E.
f JPrach.iij.
tybi^aut voiubiiisrepiimc,
I aphysalido*!, efficacif-^'''"^'. limum ad hydropem , & ca- chexiam, & affeaus hepatis, lienis ,iunfturarum, lubricita- tem partium nutritoriarum, formx corruprionem,ha.'mor- rhoidas. Recipit fuccorum 11 v.uuit.
D lupi fali&arij,f intybi,apij,purgatorum,ana
lib.iiij. In quibusmyrobalan.citrcarum, cepul. r<f' m i " ?tr anadrachm.xij. emblic. drachm.l. Indarum, belleric. ana drachm viij. agarici, ireos, ana* drachm. x. abfinthij, caffutx, radicis apij, foe- niculi, anifi, ana drachm. iiij. vuarum pafla- rum mundatarum drachm.lxxx. coquanturi- gni lento ad confumptionem dimidij fucco- rum, frica probe manibus, cola . Vni huius parti adde tamar Indorum cheyron, & cafiaj fiftula: ana vnc.viij. mannx vnc.iij. cola,& mun da . Alteri fuccorum parri adde penidioruni hordeatorum lib.iiij. mifce omnia fimul, bis feruefiant,tuncadde oleifcfaminirecentisvn- ciasxv. percoquead mellis crailitudinem , ab igne depofitis adde troch.diarhod. troch. de cu Mefog. X pat,

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS
pat.trOch .de abfmth. trochif.dc rhabarb. ana E addc fcammonij drach.f xv.turbithdrach.xij. \ v t f'f r Jj';.
vnc.i.& s.ireos vnc.j. agarici,foliorum thyme- I cce nutritorum in aceto, ana aur.viij. fcammo- nij, fucci eupatorij, fucciabfinthij,croci,lacca: lotje, myrobalanorum citrearum, cepularum, anaaur.iij.fpicx,anifi,ana aur.ij.turbith. vnc.vj. cum olei thymelea: iij.vnc.omnia prius inuolu- ta prxdidis mifceantur. Datur a drachm.iij. ad drachm.iiij.cum aquaintybi.
CHRI
Si uis tantum eile phlegmagogum, omilfo fca- monio mifce turbith drachm.xxv.cnici cxcor- ricati drachm.xv. Si bilcm atram vis eo vacua- re,pr.xdidorumloco mifce clleborum nigrum, epithymum,autpolypodium. mclle,vel laccha ro excipitur. fit cum cydoniorum nunc fucco, nunc carnibus, nunc ambobus fimul.
NO n prsparatur. neceft in vfu fecundum pr$~ CHRI.
fentem defcr. fed bene eft in vfu fecundum de-
fcr.pofitama Nic. infuoantid.fuperius. Ethicvl- t ur"d"nm
timonotandum , quod interomnia elecSaria foluti-
ua didla illa, qua; magis generalirerfunt in vfu con-
uenientia materiebus phlegmaticis, fea frigidisfe-
„ i , - bricntibus,velnonfcbricntibus, funcelcclarium In-
poffit, iiurabilitereducit aquaminhydrope,&per F dum raaius , & minus , quod lus conuenit ele-
mi cendo cum zuccharo leuiilime bulliat, velcum danum diaphsnicotifofutiuSm.&dciftis dictum
melle, fecundum quod expedit,& cum alfumptione eft &dedo £, & mo doaflUmptionis. Ele6tanave -^tt^
ipfius iolius modo lam d.dovid. plunmos curatos, rofollltiuamateriei calidx ,r cl / c holeric S , qusetiam
fumendo bis quol.betmenfe, cum regula fuperius ftbricntiblIS)&non fcbricmibus conueniunt,& qu ?
dicta,detali lucco,menunitetiam olei lelamini re- ■ ■ r r ■ r r r 1 j
i i , i principaJirerIuntinvlu,funtlolumduoicilicetele- centis, & n tale okum non nabes, pone oleum ae \ ■ 1 ,
•A l p
chelekgi eftmedicamenmagnu pro prer compolltionem multorum fimplicium, & propter eius emcaciam . In eo fumitur Ireos. Et hic vtiliter eft notandum quod fuccus ireos, dum mtiictmm eft i*ecens, aifumptus in pondere drach.iiij. acorpo- (qdnptith ribusfbrtibus, velquantum media tefta oui caperc
amvgdalis dulcibus,quiafcreeiufdem eftvirtutis, & complexionis
MAN.
T
R ochiscos hofce omnes habes infra loco fuo. A c c 11' e fuccum volubilis.) Intellige 8c hic lupulum vocatum. ElTet med.camen vehemens, fed non conficitur.
SYLVII. isbvsdam in vfu eft ad afcitem, & corpor is colorem ci neritium,&: plumbeum, & hepaus cachexiam, (jux hydro- piseftinitium. Hxcper volubilem potius cum Manar. intellige lupulum, quam eam, qus vinbus circumplexa fert cam- canulas, laftatiam &. putgatncem, quam Mefue mterpres intel- ligit. Cum faccharo vel melle coufici poteft bis in menfe fnm' pta, multos hydropicos fanauit. Trochiici diaphyfalidon Pauii iepumo ab haccompoimonediuerMimi.
DIaphysalidon. hoc mcdicamentum vo cat Syluin4,deceptus fimilitudine vocum,alcbe lengi,& alchechengi, idett folani veficarij ex quo dia fhyfalidonTauli: atbicfolani veficanj mentio null.i. Efficax efi medicamentum fiperpendas. Cuius av.tem
COST.
ctarium, quod dicirur diamanna fupcrius poiitum, & dcclaratum, & aliud eft eJecTrari umde fucco rofa- rum pofitumaNicoJaoiquardtio iatis conueniunt in modo folutionis & dofis, & poflunt pra;did:a om- nia per fe fola affumi, vel in forma boli cum zticcha- ro, vel admixta cum cafia, & manna in dofi debita fecundum exigentiam, vel curn aquis deftillatis ap- propriatis, vel ctim decoctionibus communibus,vei alijs dicendisinferius.
GR ^.ci aliter conficiehant, vt apud Paulumli- M AN. cet agnofcere Mellis Tabarzet.) Itagenusquodda facchari Arabes vocant.
Id noneftinvfu, fedquoda Nicolaofcribitiir. Eleftarium SYLVII.
Indumvtrunque.Scdiaphoenicum phlegmagoga funt, etiam in febribus clementia Diamanna,& eleftjnum de fucco rofarum Nicolai etiam m febnbus funt cholagoga idonea.
VTim vR etiaminterdumindelicatioribnscoto- COST. neo,in quoJcammoruumfit inco&um.lettiqneid,
volubilis fuccum expofcat, Mefue quia ipfe non expli- ^ facili fubduftionepr&tcr alui(Irigmcnta bilis,&pi cat, confulenda hifloria volubilis in lib.fimp. Depre- ...
hendes autem illic, magnam volubilcm pr£pom c&te- ris & deligi, non lupulum. quare hic cr in fuperio- ribus vbi volubilis abfolute meminit, non aliud quam magnam illam fumenda ctiam rationi efl confentaneu.
Potefl tamen lupulm,cuius quotidianm efi vfus, acci- pi non incommode, id quod mihimaxime fatisfacit.
M E S V E.
[Lectarivm Dyacydonites cholagogum,& phlcgmagogu, colicos affe£Uis,& alios partium nutritoriarumiuuat.Recipitfuc ci cydoniorum lib.iij. mcllis lib. ij.lcammonij feicuciam,galli.x, caryophyllorum,zingiberis, maftiches, piperis longi,cinnamomi,nucis mofcatc,ana drach.iij. jnifce. Daturab aur.j.ad aur.iij.
Sivischolagogum ficri ; & phlcgmagogum,
tuit£ nonnibildetrahit. Quando autem hic fecundo lo- co Mefues, quomedicamentum excotoneo fmulcum bilepituitam educat,addendum effe aitturbith,cauen- dum tibiefi,ne id ita intelligcvs, vtprnterfefcunciam y^fcammontj inpriore diacydonitc affumpta, aliud quoq; addas fcammonium. ita profefto aufta huiusmenfum in ducenda bilegeneroftus, quam antea efficies, no etia pituita educenda vim illi conciliabisjucco igitur,mel le,gallia,caryophy!lis, rcliquifq; pr&ter fcammonium fpeciebus affumptis eo quoprxfcripfitpondere, turbith & fcammonium addes noua hac quam fecundo loco prafcripfit menfura. Qjtx quidem,fi hoc ipfum medi- camentum effe debetpituitx quoq; efficax purgatoriit, male Syluiuspro drachmis quinque,vt vulgata verfio conftantcr legit, quindecim reponit. Docet hic etiam tertio quomodo cotoneum ad pituitam educedam vtile efficias,ac pro fcammonio cui cum paripondere,vt ad das,inbet, itaque prius fcamm onijp ondmfifcuncis. p- ponere tibi exiftimo. alioqui enirn quinq; drachmarum cnici acceffme expnrgah ix pituiu facultas parum
potefi

LIBER PRIMVS.
I zo
potefl itdiutum. Qnarto autem loco,qnum adatrsbilis A jta tjuidem oliux , <jr lupinidulci aqua maceratiedci:■ excretionem. elleborum,epitbymum &polypodium cy do finnt. ita mces, cajiapnrgatoria,myrobalatii, rha
, . . „ . / /» jJ- r -\:L - j . J— - 11 - «•
donio commifcet,licetborum nullum prgfcribatpodus, errare tamen nullopatio poterit, qui Mefue lib. fimpl. ~vbi de his ipfis agit,dottrin& infliterit.
DISTINCTIO QVARTA
De Conditis.
M E S V E.
disfiuclus condirihabeant
barbarum,& radices vari<e,qu£ faccharo,aut melle co dimtur. ita (quod magis admirandum) Guaiaci ligriii macer.itnm diuturno tempore in aqu$ quam fortem uo Cuiit incoft m faccharo depofita duritie edendo fuit. C&terum qtMcunq-, maceratione, & co£iioneegent,vt condiantur quum fapore proprio,proptereaquefuis vi- ribus fpolientur, cur etiam paruus earum fxpe vfus fpettetur, expeffatoque auxilio plerunq; medicos frn~ flrentur, planeapparet. Quamobrem, quandonebxc. fuofruftu careant, medicinte, nonparum interefl , illud Ondivntvr plantarum nunc Cgo adhancremexpedire exiflimarim, fiincondien- radices, nunc furcuii, &iimi- disrebusomnibus,velmaceratis veletiamnon mace- lia , nunc flores , nunc deni- ratis,humor qui adfacchari mellifque expurgationem, que fru&us. De quibus omni- ac coffionem vfurpatur,profontana aqua, autflillati- bus ordinc nobis dicendum B tiuseffet condiendx. rei liquor, aut fuccus, aut deco- eft. Primoautemquibus mo- ttum. Itaprofetto,ficui rofas condere animus efl,
MAN.
N
Vn c omniameliuscondiuntur,quamdocuerit Mc(ues,vc! fciuerintantiqui.
diffoluta aqua rofarum faccharo ,& odore, & fapo- re, & viribus ects longepraRitura altjs certum efi,tio- ua vi tn eius locum,qux macerando, aut coquendo abi- rc folet ,reflituta.
M E S V E,
E p v l ab myrobalani condit.e ftomachum & ventriculumfir- mant, appetentiam inuitant,co- dionem promouent, rationale anima: partem vegetam reddut, & (enfificam,quapropter vifum quoqueclariorem,& vfu crebroiuuetutem diu tuentur. Accipienda; vero funt humidx,& rece- tes fi harum eft poteftas, vel faltem arte,& indu- ftria idonea humedlatx, qux ftylo pailim com- pun&a: coquantur ex aquaiigni lento,donec te- potius ex his (iiccorum vanoram condm.ram docct, quod magni nerefcant. His in aflerem immilTis aqua expri-
mamr.Deindebidaohydromclitemcrganmr.
diendt vero, feu vr vuJgo Ioquimur, conficiendi vocabulum latiu? JvCindC igni lcntO Clcmcnter COquanTlir, \ aie V i nobis patet, vtetiam qua:igniclementer coquantur, &qua;lale,
& acto feruentur, confici drcamus. Contra item conditi nomeh neotencis medicisin angulium ficeft coattum , vtillius appclla- ijonp ea veniant fola, qu* conleruis, ( vt vulgo vocamus) pulue- nbus cordialibus, faccharo multomiicenturm grumos exiguos & femificcos. Quae confiitentia a:gris cft gratior, quam conler- uarum per le, quam fuccorum per fc.
SYLVII o u i eftfipidum, & palatoiucundiimrecldere.iaf-
V_j quealinieiitjsmaiimeconucint.ad lnedicamenu vero tran sfertur.ambo autem faccharo vel melle,vcl vtroque condiuntnr, & dulcoranmr, vt gula: & ftomacho iint grata,& diu (eruari pof- lintmtegra, & recentibus proxiina.non vt vires eis nouas quarra- mus, nifi quas faccharum, autmel, & coftio atlerunt, preter- quam dum ctiam aromata conditis ipfis admifcemus. Condiun- wr autem radices, teneri caules, furculi, germina, florcs, fruftus quarundam planurum, lemina quoque non pauca, & cortices no modo frudluum.fed lignorum etiam. Qitx vero condienda funr, li ampliora fint, quamvtvis condimenticoquendo adintima vf- que pcnetret, vel fi quid intus alicnum continent, infruftapnus frcantur, & purgantur, intus, & fi eft opus, ctiam fbris: minora vero quantafunt,condiuntur. Conditaverohax nourllead me- dicumpertinerc prcter Mefuem , abundeex Gale. lib.alimentoru colligcrelicct, atqueetiam ex lib.c.ph.p. Ilhcenim obfonandi,& obfonia parandi artem mcdico nccellariam ait: hic fru£tuum,aut
«. t \
COST.
PLantarvm fru&us quorum recentiumnon femper efl copia,fole deficcati, aut fale, acetouc
~ f . I
trco recondantur, ac melle,cui incofts fuerint, mcrgantur.Dantur poft fex menfes. Artc autcm fic hume&antur. Infunde his aquamplurima, infola dies o&o, deinde feparatim obruc arcna humida f quarto quoque dienouanda,aqua fx + t c , m „ pcfuperfuia, donectumefiant,&humedentur, M 'f- idq; vel in dolio, aut alio vafemagnofiat,vcl in fofla quadafubterranea magna,&loco humido.
' x - i —
macerati, aliu-s, vtmmcquoque ,feruabantur in cibo- D „ r ...
H Inuentumefletiam, b v i i fcilicctmyrobalani codiu,maxnnc CHRI.
V_/ dumlunc recentes,vt dnitius& mellius con-
rum ac medicamentorum vfus. recentes diutius fernari ,flin melle reconderentur,aut fi obducerentur cera, aut creta, quibus corrumpentis aeris vis excLuditur. Sed qu£ hac in re cuftodi.c gra- tia diligentia adhibebatur ,translatapoflea efl ad pa- latum, & eoperdutla reseji, vt nonfrufius modo,fed partes quoque pLantarum, etiam duriores, mandendo veniant, & maiori qttam reccntesgratia fint edendo, faccharo,melleue inco6ia, atque, vt aiunt, condita. Ex tfi vero alt£ nullo p r.tgrediente a rtificio recentes cotf- diuntur, vt flores, vtfruttus tnolli & fapida fubflantia praditi,qui in intimas fuipartes calore rarefaftasfac- char m, & mel facile admittunt. ali£ qu& duriores, aut horridiori eonftant fapore, non finemaceratione d:uturna } qnamoUesfiunt } crJaporesprauos deponut,
{eruentur,incitant appetitum profl:ratum,iuuanr di- geftionem, clarificant ienfus intrinfecos, acuunt vi- lum,& corpus in iuuentute & fanitate conferuant,& materiam phlegmaticam primo,fecundo cholericam leuiter exprimendo euacuant. Etcominuniterdo- fis eft: vnus de mane ieiuno itomacho, & poifunt con tinuari fingulo mane ad beneplacitum afliimentis funt enimiatis in guflu placibilcscumdulcedine,& aromatica ponticitate.
EX Aegypto adferunturconditi, fed quia cafiam re \ dolent, ideo diligennores Ipeciarij atjua madefa- ttoscum laccharoiterum condiunt. Ar s autem) Hac artepotes quasiiber res aridas,quafl recentcs facete.
X z C e p v-

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS
SYLvIL /^iE rvut cx AegyptocondiKeinitajianiaffenijitur.quu E fx, vt pnorcs, hydromclite j' biduo macctaJur.
V^verocifumoient, (jpecunj aquamadefaftas rurfusfaccha- poftieni lcntO COqUlintUf. Codx vbi paruill l 'C- A '"
frixeruar, mellisalbiquarta partcadiccla recon
temporis,mlidicasMcluenaddnliflehanchumeftandirauonem, duntUl'. Slintqui pia:tClCa COndiant aromatl- vt etumexteris confuleret, ficcasfere recipientibus. Hac autem buS, cinnamomo ( Xyloaloc) CardaniOmO,CrO-
co,mofcho, gallia, & fimilibus.
COSTe
arte poiHs fruftus quoque alios ficciores recentibus finules rcdde re. Quineriam pruna pafla modice cofta,compun£ta, in aquam frigidam mox coniefta, tumere multum vidinnis, necminusfi quis ea paflim punfta fine codhone aqua frigida biduo maceret, quod & vua> pafik', & fruftus alij,atque adeo pifces ipfi verum te- {tantur. Hydromeli autem,cui inco<% funt, insexemptis perco- quendum e(t ad aqus confumptionem.poli eomelle mergantur, vtincerafis, & frudhbus alijs.quos condimus, integros facinnis, eos emm quantumfufficit coitos eximimus ne vrantur.autdifta- befcant. Hnmorcm ilcjndepcr fe percoquimus 3 cum iaccharo m fyrupiconiiiirntiam, & fruflibus vafi ad repofitionem impofitis fupcrfiinduniis,fic euiin fruftus integnores manent: & codtopro be fyrupo fideliter /eruantur. Vna mane ieiuno dan poteft iin- guhs aliquot diebus. Placent enim fapore auftero & per condi- turam dujct, & nonnihil aromatico. Qua: autem recentes funt F condita;, funt prjeftantiores : ac diutius ieruantur, quam poft hu- meftauonem conditi. Ventriculum roborant, vtauftera reli- qua : appetcntum muitantfufto itomac]io,vt ca-teraadfiringen- tia, Sc contrafto : coftionem iuuant perventricuii roborationem, & fuo calore modrco, quem aromauca quaiitas mdicat,& f.iccha- rum,co £tiO (]ue acquifiuit.facultatem animaiem,pcrficcatum vea- triculum fynceriorem reddit, ob id vegetiorem. Nam !u.\- iicca, anima pn.'denti/IIma . Ventriculiautemmaximuselt cumcere- bro con/en/iis, & affedtus iiios h<; partes inuicem communes fa- ciunt. Proba autem coftione prima, fi reliqux 11011 errcnt, cor- pus belienutritur , & iuuenili liniile diu perieuerat, necjue hump. ribus excrementofis eft obnoxium, ncc mde orienubus morbis. Vtenim ficcitates aeris imbribus in totum funt falubriores,iic cor pora ficca ftinta morbis cx putrcdine ortis tutiora, quam-iiumi- da, vtdocetGal.lib.p.dc temper.& iib.mcth.8.' Exhispatct, qua; priusdiximus, eas 111 prerio maiori apud medicoshaberi, quam fint merita;, cum ex no/tris fru£tibus non pauci,vt oiiua: Coiynt- bades, vtnuces condit^, vt perfica Corboliana, vtcydoniacon- dita, vt pruna Daniafcena, & lorrana, & Dadtylia qua: vccamus, fi condiantur eadcm pra:ftare poflint. Qiubusfiqiud exiguum G defit, vtqualitas aromatica in his myrobaiams fane quam exi- gua, per poma dulcia & odora, & alu prope iufimu, impertiri prompte poterit.
CH E B v 11. Turgandi facitltasqux myraboia- nis non conditis inerat per macerationem, in li- quorem macerationis materiam cxcipitur, calorifque, fi qu£ incrat vi aduentitio illo bnmore cxoli>.t£,fola ejl fnperfles tcrrens,acerba:que fubftanti/c, poteftas. qum dum accrbitate cogere ventrisfubftantiam potcfluom pefcere quoque *jr vomitum,& fluorem aluipoteft-.dii vero fuperfluum bumorem ventriculi dcficcat & ab- fumit,appctentiam cxcitat,qua imbutus vetriculusfen fum fu£iimus & famem non fentiebat,poteft quinetiam coffioni opem ferrc,nonfemper tamen,fed vbi acriori
EM b l i c i. f.myrobalani conditi, harctfl: alia CHRt. ipecics myrobalan6rum,qui leuitercomprime- mendo fimul euacuant choleram, &phlegma.ha- bent etiam plures aliasvirtutes, &c maximecirca fto- machum. Et dohs iprorumeft vnus. Vlteriuseft ad- uertendum, quod licutiftidu<x fpecics myrobaia- norum condiuntur, ita & alix poilent condiri,& ha- berent operationes fuas proprias eflicere.
MOdvs hicoilendit,quodncquein Damafcoha M A N. beantur recentes.
DA t v r vnafemel tota diebus aliquct, vtfupericr. H.r SYLVII- autein du.c fpecies quiaiuntamplx, ad condreudiun funt apta:, &itemflaua:. Obidetiamcondita"afferuntur,rarobelle- licx,Sc mgra: recentej condite afferuntur, & vireshabenta Me- fue ad/crij)tas,ipiarrccentes ,aiitdlisproximx,non aurem o: X . .
hgno, aut verius i.ipidi iiccitare, &diiritie petfimilesm ofEc.ms habenuir. Vide lgitur ne opinionc magis, quain ventate addu- £tus hasmyrobalanos tanti facus, & a:gros quanuunuis opulcn tos fumptu parum neceflario,nedicam noxio,ipieoneres. Quam lim verus judtcare poliunt, qui vfu iiarum muito.parum admo- dt.m prufccerunt. His autem ii vtendum fit, mallem contufas ac- curate prabere, quam dentibus parum probe commanlas dcuora ri, neiua dura lubliaiiuaventriciiiuin iaidant, 8c ccftionisvidiu- uus reiil}ant,acico,vt nehonsquidcin quatuor (quantum tempus harum coifaom tnbuerefoienneeft ) percoqui poilint, Scforlaa vix leinicoqui. Nuces mynftica:, hoceft, vnguentana:, vulgo molchatxcum nullam moichi qualitatem oifactui pr^ferant, re- centescondita-ad nos Lufitanorum nauigationibusexlndiacon uehtintur,iioftns luglandibusampiionbus perfimiles,corticeviri di, carnofo, & aho lignofo, inter quos eft macis, & fub lignofo ipfa uuX mofchata nobis vfu frcquens ad ventnculi robur, & m tcmpenemfrigidam, ccwiditamintegram dono mihi lucundifli— nio dedit Bertrandus.in (iimmo Parrhifienfi fenatu Pr^fcs conful uilimus panterac ^qui/iimus.
EM b l i c i conditi.^rf condiendosmyrobalanos, c 0 ST^ prnna), &fritffus omnisgeneris quum ficcifunt, rnaceratione eft opus,qu.x molles fiant. Macerandi aute materia communis aqua ejl dulcis, interdum ex varijs flantisftillatitia: immo,&ardens y & qux capitellum vocatur, & vinum,pro varia rerum,quxmaceranda funt natura. Exponi autem quandoq; folcntea qu<e ma ceranturjolis radijs,vt laxatis moderato eo calore ma
caliditate ventriculus laborabat. fit ennn cottio mode pj cerandx reimeatibus, atteniiatoq; liquore maceratio- rato calore. totelictiam rctUi^nmtcmaur rcddere ve ms ma teria,eiufdem liquorisfachior, &mprofundio-
rato calore. poteftetiamfcnjiis,?nentemque reddere ve getiores,quod cociione ritc celcbratapraui ex cibis no fcatent vaporcs,qui in cerebrurn delatiperturbat: aut etiam fifortef:ateant,corrugato,& occlufo accrba illa qualitate fupcriori vcntricuh ore cobibentitr.
M E S V E.
M blicae myrobahnicondi- t« vcntriculum roborant, cius fubftantiam,&facultatcm con- trahendo, &intempcriem hu- midam corrigendo, Hxautem aquaafFufafoii exponenda? do- 17-mrfiM. nect tcnerefcant, & immcaciitur,tuncexprcf-
res partesfiatpenetratio,quare rette bic Mef.iubet,vt myrobalani macerandefoli cxponantur. Sedfolarium radiorum vicc-sprxftabit etia equmusfimus, calorue le nis tbcrmarum,aut confmilis.Sane autem,quum mel- li condirihos myrobalanos iubeat Mefue,non errabis tamen fi faccbaro condias, quo fcrt coditi ad nos ferurt tur. quamquam, ficum arcmatibus (vt quofdnm fa- cere ait Mefuejcos condirc animus fit,qua ratione,fri- gidafua natura exuti etiam calcfacercpojfunt; mel- potms qudmfaccbarum deligendum eft, quod calidius cenfetur, quod fane tricl,quando Mcf. tabar^et expc- tit, boc loco, cf albutn quidam interpretantur; non tarncn tanta eft cajtdoris habenda ratio , quanta fa- poris: immo album mel non vfqucquaque p robatu r,Jed
fiduum.

LIBER PRIMVS.
12.1
fuluum. qnahfcunquc tamen fit coloris, quodfapore A ^ itonia Cotonca non condita inodo ventref/t COST•
Acn cutn dulcore, atqne odore praftiterit, accedente etiamnnmfubflcintixpuritate, id eritprx cmtcris deli- gendum „
M E S V E.
Ydonia condita fluorcm al- ui, vomitumquc fiftunt, vcntri- culum roborant, ob id & co- dioncm iuuant. Sicautcm con- diuntur. Cydoniaampla, nul- la putredinc vitiata, dcpellata , in frufta idonca fefta coque in
mtus purgata,
iulepo multum aquolo . poftridie iulcpo alio propemodum perfcctccodo pcrcoque.aroma- tiza nuifcho. vafcvitreo repone, eoiulepocui B mus, qui enim ruborem in eo atjeftant, in aqua, in qua inco&a lunt, fuperdato : Suntquiexmelleco- coquendumeflcotoneum alij brafiliumrnaccrant, alij
aflringenti facultate firmant, imo feruenti ci- ncre,alidve quauis ratione feorfum cocia id ipfm ma~ gis poffunt, rnagis vcroetiam fi affumantur cnida s fed yentricido faciunt laborem, quare eorum fucco rti pr&stat: dum enim hic terrena parte craffiori de- flitutus altius in ventrtculi, inteftinorumque fubit cor- pus, tumijs partibus robur addit, & ne aliunde con~ fluentes fuccos excipiant,efficit, cum,dum quadam fu- perflui humoris in yrinarios meatus exprejjione vrinas ciet (juam vim codotoneo Diofcorideo tribuit) confcrt nomine deriuationis. Liccbit vero hunc recens extra- ftum deflillationeperflltrumfeu per laneum pannum percolatum excipere faccharo, & ex arte coquere in diuturnumvfum. Sanein condito cotoneo, quoddia- cydoniten vocant, eft, vt feplafiarum fldem deftdere-
quunt, alij ex iapa, aiij prceterea condiunt aro- matibus,alij aliter.
CHR, /—1 ItoNH condim. ipfam enim principaJirer V_v con/lringunr, vcl conucniunt rclaxarioni lto- machi,& inteAinorum. refiftunt fluxui vcntris con- dita cum zuccharo, & alfumpta ante cibum, vomi- tum autem, & afcenfum vaporum ad caput prohi- bentailluriptapoftcibum . Et dofis eius eft vfque ad vnc. i.
SYLV.
Cy 0 o N l A vtraqtie intus, & foris purg.ua. , quadriparri- to diuiia,Ucchirudiuitil>us hodic condiuntur, odorcm,fapo- rem, & vim cydoniorum propc totam retinentia. Eadem qua- dnpartito lefta, diutius cofta ex aqua donec tabuerint, poftea per linteumcoJata linecomprellione, deinde cumTaccharopercotia in ccraticonfiftentiam, t.iciunt gelaunam cydouionim, quodell reliquum, vtolcntius comprimenti cochlean cretum, & cum fac- charo percoftum,ad emplaftri prope confiftcntiam, cydoniatum vile conftituit . Si autem tam clarum tllud quam craH um fimul ccrnantur, cum faccharo,vt pnus pcrcoquantur, Cydoniatum fit, quod omnibttsin vfu eft ,qucxlqueantcepulasad vnc.i. fumptum aJuum liftjt, poft epulas vero foltiit,& vapores adcapttt ex vcutri- culoattolliprohibet .. Qua: virtus eft ctiam valentior cydonijs, aliorum aufterorum lub cincnbus coctoruni, Jine iaccharo fumptorum.Quprum ratio eft initio lib.t.Sc ad finemlib.z.alim. $i lib.fimpl.cap.5 .& hb.tf. fanit. tuend. vbi diacydouiumcydonijt conditis viribus affine deflnbitur. Nam ajipetentiamexcitat.qtti- bus ea Ianguct, coftionem iuuat parum fxJiciter coquenttbus. In fumma, ventris robur conctliat, & vifcerum xn co omnium, ob id vomitum, & fluorcm alut fedat, fic aittem fit. Accipc fucci ma- lonuncotoneorum dulciorum, & minus acerborum , ac maio- rum(qtn Afiatici ftruua vocant, Galli cotonea fo , minina,)& mcl Jis optimi ana lextartos Romanos dttos, aceti lextarium vnum, Scfemillem . H.rc aimfuper prunasmodicecoxeris,&dcfpu-
rubrum fantalum, vtrique damnandi, quod eo fucco propriam codotonei vim perturbant, atque obfcurant > fedmmori culpa pofieriores ,quod fantalum corrobo- randi vim habet, braftlium vero quibus fit viribut nondum eB fatis obferuatum.
M E S V E
PY ra condita,cor,&ventriculumroborant. condiuntur vt cydonia.
PYr a dcbenteJigi,qtu-r funtmngis aromatica,& CHRL cum zuccharo condita, ftomachum, & cor con- fortant.diuerfihcantur autem in complexione ipforu Jx'cudum completam maturitatem, mediam, & acer- bitatem. Acerba enim funt frijrids complexionis, & iicccc, verfus fecundum , perfecle matura funt frigi- da, & humida verfus primum cum aliquali calidi ta- tc,Sc liccitate. Medievero matura funt frigida*,& fic- fi'« »»* ca;in primo^ cum aquofa, &corruptibili humidita- te. Ideo non condita funt fugienda. Condiuntur au- tcm ficut citoniacum zuccharo,vel cum mel!e.& co- dita cum meile acquirnnt gradumcaliditatis, & fic- ci tatis, cum zuccharo antem minorem gradum cali- ditatis cum aliquali humiditate. & tempus aftumen- cii eft ad beneplacitum.
PY r o r v ii vel aiiorum quoquefrwftuu magna eft diife- SYLVIL rcntia, nonin genenbtis foJum, fed etiam cadem in (pecie, qua faporibus diftingues.ex hisque facuJtates iudicabis.vt Iibro 4. limp. docuit Gal. Ex pyris prariertim acerbis,aut acidis,& fru<fti- bus limilibus tot compo/kionum gcncrafien po/Junt, quotex cydonijsdi£ta,& eacum faccharo.vej melle,cum,vel linearomati.
maueris, immitte zingiberis vnc. iij. piperis albi vnc.ij. Deinde bus. Ex hisquoq; iulep, & fyrupusficripoteft, & luccus horum
tnrfus in flmili igne recoqtiesadmelliscraJIitudinem ftomachi- cis medicamentisdcbitam. Datur mcdiocris myftri mcnfura ho- risduabusaut tnbusantecibum ,vel aliquandiu poft,velantecx- nam. Piperadvnc.iij.vel ij .&fcmiircm, zmgibcris autcm ad vnc. iiij. fifrigida lntemperie laborat ventnculus, tolles omnino vtrttmque,ficalida, fi ncutra adfit,pipcns vr.c.i.zingiberis vnc.i.& dimidia fulficiet, in qua media menfura componere fatius eft, 111 ipfo autem vfu fi opus eft, aliquid vtriuJqtte adijcies. valcntitis idem adftringit ex fucco cotoneorum.qua: parua rotunda funt, & abiolutecotonca nobisdicuntur. i\ar icu / tipioni idcm dici- turGalcn.hb.^.c.ph.p.hoceft, cxmalis,(ci!icetcydonijs,qu.Tab- folute u»x« dicuntur, vnde oleum iwxivciu cydonionim, & empla- ltra/u*'xmi, qu.tcoloremmalicydonij rcferuiitexrcrugmcvfta Jib.i.c.pli.g. Malo cydonionuftum fcammonium etficitipjnm cholagogum Galenolibroprim. alimentorum : vnde, opinor, Arabum confuetudo emcrfit, fcammonium in malocydonio, vt nnteicat coquenuum, & indc etiam cydoniatum Lugduntnfe ti-amm oiuatum.
liquidus,& ficcus Jcruari poteft. eodc modo in fruftibus propc re- liquis,atq; adeo in hcrbislpiis facerc poIIis:Eft pr^ter h^c fyrttpus de pyns,& fuccus pyroru lole, vel igni iiccatus,vt m lyrupis legc«.
M E S V E.
O m a condita confirmant, fyncopcn, & cordis palpitationcm fedant, con- diuntur, vt citonia.
PO m a condita, dcbent eligi odorifera, &con- CHRI. diuntur ficut citonia, tamen funt complexionis frigidas, Sc humidiin primo licet in complexione diuerfificentur. ficut & pyra cum funt in maturitate, vel acerbitate ipforum,& dum condiuntur cum mel- le, veJzuccharo, funtcnim alteratiuafuperflu.-eca- M e fu*> X 5 liditatis,

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS
GHRI,
lidatis,&: ficcitatis in llomacho, hepate, corde, & rc- nibus,fed {'unt drnx digcftionis , & mali nutrimenti, Sc maxime cruda,& non condita.
SYLV. T)° M A condicnda funtodora,ha'cveroconditaficcharo,par- .1 tium principum lutemperiem calidam iiccam emendant re- frigerante vi fua, & Ju>mcftame,odore autem etiam vitalem fpirt tum inftaurant . Quam ergo fyncopcn, & paipitationem emen- dent.exins patet. quinquam depofito corticc, & coftionc odoris magnam partem deponant.
M E S V E.
E rsica condita ventriculum ca- Jidum, &corfirmant, fitimfedant, orisfoetorem emcndant. condiun- tur,vt cydonia.
PE r s i c A condita funt frigide complexionis in fine primi,& humida? in fecundo,& condiantur ficut citonia:ftomachum tamen calidum,& cor con- fortant complexionem ab eis remouendo,& fitim ex- tinguunt,li cum zuccharo condiuntur.
SYIV, T T & c quod frigidi humida odorata fint, iir .bccilhs partes j LJ . Jusab uitcmpcne calidaiicca roborant,iituii extinguunt i calida, vcl ficca , vel vtraque caula nafct folitam, vt lib.j. iimpl. cap.J o.pr.xcipue cum faccharocondita.vt iib.7. fimpl.c. demelle. odore priterea cor lpfum.fpiritumque vitalem recreant, &ons odorem tetruin praxipuc ex putribus 111 vcnthculo humonbus procedcntem tegunt.
M E S V E.
I tra conditaventriculum,cor- que roborat, coftionem luuant, oris halitum commendant.Cor- ticescitrorum tam magnorum, quam vola manus caperc potcft, carne purgati lixiuio claromer- * Vui £- & gantur f dics noucm , nuitato ad diem quin- ;rr r 4: tum. poft mcvgc aqua dava, doncc amaritudi- adncuediej ncdcpofita dulccfcant: tuncvafemundo,aqua fontis plunmacoquantuv, donec tcncrclcant, aquofa dcinde fubllantia ab his cxprclla m va- felapideo mergatur 24. horas, iulcpo futhcicnti ex laccharoalbo, & aqua tnpla conflante. pofl coquanturigni lento,ad pcnidiorum confiitcn- tiam. Extradli ex iulepo cortices , valc vitrco reponantur , fuperfulo lingulis vicillim vclut incruftandisiulcpo rolato admediocrcm , fcu iacchari candefacti crailiticm coclo . Suntqui ambra , & mofcho aromatizant. Datur polt menfem.
CHRI. I t r a conditaftomachum,&corconfcrtant, Parttumci- V._/ & digeftionembonam faciunt, & oris odorem. habenttamen diuerfas complexiones fecundumdi- ueriitatem partium eorum. Nam cortex exterior cft calidx complexionis in fine pnmi. Caro autem eius eft frigidaverfus primum, & humida in primo. pars veroeius magis intrinleca acetola , & acris eft fri- gida; complexioms in hne (ecundi gradus, & iic- cx m primo. Granaautemeiusiuntcalidiainpri- mo, ficcaautem iniecundo . Eteius complcxio re- fultansexomnibus partibuSeft frigida , & /icca 111 primo, licet higiditas hipcret /Iccitatem. Condiun-
Quod hic e% pof.tores dt fiuciiufTne» mintrc ,& t » gu/ncntum pr&bct in ca» rum codici- bus de ijs agi , fed ed ae re in md - lo hattcnui exentplari trfi&ari vi* dimu*.
E tur autem corticcs cum juccliaro, vel cu mellc,& /Ic calefaciunt,&confortant principaliter digeftioncm ftomachi, ac etiam cor. Ponuntur etiam minute in- cili,quandofunt mollihcati ,fcu conditi cum zuccha roin confcctiombus cordialibus, vt inferius appare- bit. Sicetiam condiuntur cortices aranciorum lolu , cum melle, & illo modo calefaciunt ftomachum, de- iiccant humiditatcs 111 eo, ipfum confortando in vir- tutibusfuis, & lftomodomuitum habeturin vfu, &cortices aranciorum atrinent alicui cahdirati, & ficcitati , fed minori , quam cortices citri . Con- diuntur etiam partes cirnoias, de qua fiunt confe- «ftiones delcdtabiles in diuerfi fbrmis , & etiam in compo/itis.
Nuces condit.x dum funtvirides , & acei bar funt frigidx, &licca*complc-yionisin primo. Cum au- F tem ad completam maturitatem perueniunt calidita tem acutam acquirunt m fecundo, & hccitatcmin primo ciim ninoiitate quadam , linguam vlceran- rc, & vnftuofitare multa. Ht modus, & tempus prae- pararionis earum, &condiendi easeftdum funtvi- rides, quianon aliter condiuntur quam pira, & po- ma,vt inliteraponituraperte: &aromat.irij, hntbe- ne doCti m prxparando eas cum melJe, caryoph) Jlis, & alijs aromatibus. & valentadftomachum confor- tandumita, quodaiciunantibus multum habentur in vlu. fic amvgdals recentes, & arancia parua prx- parantur ab aromatarijs peritis.
A D D I T 1 O.
Xiodus condiendi ci tra habetur etiam ab Auic. & G Haly,& Serap. Scd & Serapio in proprio antido. ha-
bet conditum nucum , quod apudmulros habetur Uua „ nU in vluadea,qua.-dicuntucin tcxtu. Vltimo hic Ac-p^hr*. fcribam quoddam cledtarium mirabile denucibus, &aquibufdam practicantibus multum habetur in vfu. valet enim principaliterdebilitati, ac frigidi- tati eius renum,& relaxationi matricis, & fupaflnx humiditati eius. Confcrt ctiam flu.vui antiquomen- ftruorum,immo cft ei us curatiuum aliquali euacua- tione prsemifta , & confcrt cuilibct dolori ventofo frigido in nutritiuis. iuuatetiam ad digcftionemci- bi in ftomacho. Ecdolis eius cft dc mane vacuo ftc- macho a /uperfiuitatibus cibi vfqucaci drachm. iiij.
Cuius de/criptio eft hac. Recip. fjoruninucis vn- ciani s. aniii vnc. i. iexninum agnicafti, foliorum ru-finff. tx,calamenti,cvperi,cymini ana vnc.i.s.Ligni alocs, H macisjCaryophyllorum ana drachm.i. Carui, amcos ana vnc.s.rofarum rubearum , feminnm lactucx, fe- mi. portulacae, balauftiarum, ana vnc. 1. s. fandalo- rum alborum, & rubeorum, nentiphraris ana vnc. i. myrobalanorum chebulorum , & emblicorumana vnc. s.zucchari q.(. Agnus caltus arbor nota non £1- cicns fruCtum, calidx complexionis 111 primo, ficca f '"'' in iecundo.habermirabilem propnetatem addefic- candum lperma, prohibensdefideriumadcoimm,
& virgas eredtioncm . & ad fufiumiirationem cins ad matriccm tollitomncs citis appeiitus. lit ii rami eius fternantur in lc*6to inxta rcnesoninino prohi- betpollutionem . Nenuphaic. vtimur folum fiori- bus eius, nafciturinpaludibus , & aquisdulcibus ftagnorum , & iunt frigidx, & iiumicla: comple- xionis in fecundo . muitum confert ad fomuum
prouo-

LIBER PRIMVS-
UI
prouocandum fecundum omnem modum admini- A tum aihuc exigui ,tum ad iujlam magnittidincm pe>-
dufti: fuamvero hinaturam /eruantes, valdetamen, cociione Jaccharo, aut melle refrattam . tunc vero fe- rd abolitam,quum maceratione efl opm . efl autcm ea opm,quum id quod condiendum eji,vel dimori esl fub- flantia,vt citri cortex,ac caro,vel ingrato faporepra- ditim,vtpolygonatiradix,acrior,quam vt fitedendo, vel vtroque modo ineptum, & fubiiantia quam per- meare faccharum condiendo nequit,&fapore ingrato, vt noflrates nuces. In condiendo citro,cuim meminit, qui aqua fiillatitia corticis, aut florum aurantij mali Jaccharum diJfoluerit,fan£ ad ventriculum, corque ro~ borandum , ad orifque emendandum hahtum efflcax reddet , ad quos vfm lixiuio per dies nouem macera- tum,faporeque,& odore proprio (poliatum valerepa- rum admodum potefl.
llrationis. Rcjiqua vero fimpliciafunt (iipcrius de- clarata.
M A N. O r t i c e s vel foli condiuntur, pulpa abie£h, V j & calidi (unt-,vel fola pulpa extirno ablciffo corti- ce,&frigidi;velvtrumque,&feretemperati.S i c v r habet) Ad mediocrem videlicet.
i5YX,VII n d i t i cortices hi incompofitionescardiacasobiH rc-
cipiuntur.quiacor roborant.&calefjcuint. Conditurctiam caro i|uibiil<iam idem pollens.fed refrigerat, vtambo iiniulcon- dita fint temperata. eodem modo condiuntur cortices arancio- ium, &: Iimonum, cjuos vocant,quinetiam lpii frudlus parui toti condiuntiirinterdum,vti virentcs multum nuces, & amygdali',& alu pjer.i(]iie. Laftucarum,buglo(li,ciriij,bradica;,afparagorum, & aliarum iierbarum multarum teneri adhuc caules,a multis ho- «fie condiuntur iaccharo,& iucundidime eduntur. Scmiiu quoque non pauca,fi magni fint,interdum depcllata, li parua,qualia tulit g natura,facchaioad fyrupi confiftcntiam co6lo,his manu fubinde motis, fuccu/lis, confricatis paulatim cochleari affufo incruftan- tur, & ceu te&orio quodam veftiuntur, quo modo citn cornceni Mcfues vcflit,l'ucculia tame folum pclui,non etiam manibus vcr- fitum :& nos arar.cij corticem minutim fcftum, & eitinamomi vulgaris integimus., & caryophyllum, vocamufque faccharum aranciatum,vel cannelUtum. Idem incordce cucurbita? iit.car- b.ii/atumquc vcc.inr. Intcr /ennna vero fereincruftanturaiiiyg- d.ilx frcquenaus dulces cum furfurc parum terendo (iccati-,pilla- cia.ftrobyli, nuclei pcriicorum, priinorum, ceraforum,bombacis, coriandrum,anifum,anethum,focniculum,carum,cuminum,ami, femen agni, cannabis, amomum,cardamomum, cardamum,car- dumeni,cruca,eryfimum,{Inapi, vrtica:,q!cumeris,cuciirbits,me- lonis,citreoli femina, papaucris albi lemcn, ablintlnj marinifc- incn,quod barbotinam vocant,& femcn contra lumbricos .Sedex hisminora manibus fubiguntur, maiora pclui fuccuflaintegun- tur faccharo, primum,vt dixiccxfto, ad poltremumpaulocrudio- re,vt la:ues,& polita fint f.icic. Fraftus,autfaccharo,aut mclle,aut ambobus condiuntur,intetdum integri,&cum feminibus.fcd ferc impcrfeftis, interdum feminibus purgati. Ex fruftibus iiliqux ^ 11011 paucE adhuc tencrx, &viridcs,aemollcs. nondum ob ficcita- tcm lignofa-,& exucca; condiuntur,lic ceratium, cafiam Arabum, filiquam raphani,erucr,finapis, lcucoij omnis, eryfimi,cardamo- miciiiuldam.iquibufdam condiri videmus,vt gratiora iint,& vi- ribus imbccilliora,qubd antematuritatemdeccrpuntur: fic & fili- quaftrum pyramidalc dumvirct,quidam condiunt,non expeftata matuntate per quam mbet femine plano.flauo iura crocante fer- uidiflTmo turgida,vcntricuIofrigido faluberrima,zingibcriscon- diu vice. Frufhis vero alij quibus eft plus carnis,frequenuus con- diuntur vt ab exteris, fic a nobis. Externorum autem prius con- dituramdeclarabo, qu<Sd pauci fint, & quorum dcclaratio iticein aftertneccllariam zingiberis condiendi prardifta: humcftationi. De myrobalanis ergoconditis diccndumeft, poft adfruftus no- ftrates traniibimus,ln quibus (crmo & prolixior, & nobismulto vtilioreftfuturus. Nam myrobalani conditxmaioris,quampro mcritoficri hodicvidentur, quafi pars pretij /it eas e longmquo vcnilfc,& ob raritate apud magnatcs magis in pretio funt,quam ob fingularcm aliquam facultatem.cum nihil aliud,quam valcn- tci adftriiigeredeprchendatur.vttaceam, qubd alioquicoftu funt difficiles.vt ncfcias, an vctnculo coqucndi iui diffiailtatcplus ob- J) fint,qium adftriftione roborando profint. Non addo,plurimaex idftringcntibus,immoverins omnia quatenus adftringiit,& pro- indc ficcant,nonnullas ventriailiimbecillitates,vt quaeabintem- pcrie ficca proueinunt,la :deR ',vt Gal.lib.Mcth.7.dcmonftrat.Qua limitatione adhibita,funt vera,qii3E a Mefue fcribuiitur.
COST. " D Ir A ' Toma > Terflca, &c. TJjmc omnis ferd A generis frutim condiuntur faccharo, aut melle,in p.ilati gratuim. jLly quidem acerbiores,nondumque ad perfeUam magnitudinem euefli, nempe quicunque durioris fmt corticis,vt iuglandes nuces, pinei nuclei, auellan£, vt etiam myrislicdC nuces : alij integra ma~ gnitudine,ac fere maturitate, quibws tenerior esl cor- tex, vt ceraft acida, qua/.t amarenM vocant ,armo- iiiaca mala, pruna, perflca ,pira, poma: quin etiam ex olerum fi-u&ibu-s cucurbita, melones,ac cucumeres,
M E S V E.
R x n g i v m conditum renes calfacit, vencrcm excitat, flatus tamcn ventricuh' diflipat. ficau- tcm conditur. Radiccs cius am- plx,albx, tenerx', a cortice cine- ritio,& ligno intcrpurgatx*, in frufta pollicaris magnitudinis fcdee , vno ca- ryophyllo humcclato , & particula zingiberis humeftati(vt mox in zingiberc condito dicam) fradae intus, vnde lignola portio cxacla eft, co- quantur in asquali pondcre facchari, & duplo f melle, vel mclle folo, fed triplo. coclis adda- tuttaromatum pondusiuftum. Daturab vn- ""s^ri cia vna ad vncias duas.
rutn.
DI x i fupra quid eflet, videri tamen poteft ex mo- M A N. doloquendi Mefue,quodipfealiam remintelle- xerit. Noftri pro eo condiunt eringium.
CV». s i m fccicul Mefue interpretatur eringium.legein no- SYLVIt. llris annotationibus in Antidotarium . Qua: vero aromata,
& quanto pondcre addi poifint, cx lequcntibus conditis colliges, quamuis & finc hisfolo melleaut laccharo, airt vtroquecondiu ha:cradix fitodorataDio(coridi,& gultu iromatico. Daturdor- mituns,mox etiamacibo, & antecibum tuto funiipoteft etiam largiorc menfura. Radicescynoforchis,& ierapiadis,&: vtriufquc fatynj fimiliter in eundem vfum hodiccondiuntur. Nam hx om- licsctiam Diofcondi ad venerem pronioresreddunt: Mefucs au- tcm has radices hoc modo condit.
SE c A c v L • T^on efl fecacul eringium, vt aliets COST. oflendimus .folet tamen eringium xtate noflrail- lius loco ad excitandum V enerem flrni non prorfus fru/irato euentu. in quetn vfum ad Mefue mentempa- flinaca vteris earundem virium,vt moxfubdet.
M E S V E.
Ingiber conditum intcmpe- riem ventriculi frigidam, & hu- midamfanat,&ab ea tardam,& deprauatam co&ionem, qua: ci- bos in acidam cruditatcm cor- rumpat. vifccrum lubricitatcm corrigit, flatus di{fipat,alimcnti in hepar,& cor- pus reliquum diftributionem celerat. fic autem
fit.

M E S V E DE CONDITIS
fit. Zingibtris reccntis,fi haberi poteft, fin mi- nus, faltcm arte humedlati pars vna coquitur, vt eringium, cum mellis partibus tribus, & (ac- chari parte vna. Suntquizingiberis humecta- ti,& eringij portionem aequalem fimul con- diunt,fitque delicatius.quidam pra-terea con- diunt aromatibus, alij aliter. Humcftandum autem zingiber album,purum,recens, aqua af- fufaprimum, deinde arena obrutum, vtince- pulis mytobaianis mox dicam.
CHRI. 2^ I ngib E r haber cum non eft conditnm qna-
f
iii
dam humiditatem vltra fuam naturalem (ic- citatem, & ideo conditur, & praeferuatur. Conrli- turautem cum zuccharo folo,cumelt viride,&pr<£- araturin partibus orientalibus, & illud eft melius, icet etiam prxparetur, & condiatur diun eft fic- cum, fednoneftfic deledabiie, nec iuuatiuum. Et vfus eius cft magis conueniens in hyemc, quamin sltate, Sc magis ienibus,quam iuuenihus,& ah iplo caueant febrientes, & habentes renes, & caput ca- lidum,
M A N. ^7 1 n g i b e r conditumex ^Lgypto adfertur,& vi- JL j ride vocant.
SYLVII ^7 • n g i e e viridc.nobis ctiim vulgodicitur, quiarccens / j facchiro conditum, ob harc dclicatius atFertur ex loco nata- U Arabia ,&Troglodyucain^gyptum.&indeadnos. Hye- me,& (cni eft, & aiiter frigiais lalubre, caiidis natura autmorbo, & a;ilate, eft nonum .
COST. 7 I nciber . Zingiberiquod apudnos iam ari- L j dum conditHY ,noneac(l gratia,qn<s condito qitum e(i recens. fmt tamen qui nohrum ad calfhciendum va- leutms ejje exiftiment,fuperfluo bnmore,qui recenti inerat, iam affumpto, quare etiam acrius vidctnrno- flrum externo. Caterum qitia dutu maceratur ad con- diendum ,alieno humore imbuitur, dandum non puto quod aiunt, nifi forte in dtcoffo Zingiberis ipfummet Zmgiber fueritmaceratum. Sed neque acrimonut con- ditonoftrati maior incft, licet cum fubjianM duritie (ju£,ne celcriter mandatur,ejficitJfuam acrimoniam magis,qnam reccnspritnogujiatu oftentet.
M E S V E.
} ia Z i n g i b e r, idcm pollcns quod zingiber conditum,ficfit. Sacchari aibi parteso&o, meilis n Rf "7 <r- a lbi partcs quaruor. Saccharum WU a< 3 ua ^ me ^ c tblutum coquatur
quantumnccefle.tunc zingibe- ris boni,albi, leuiflime puluerati partcstres cu- riofemifceantur.
M E S V E.
RA d i x paftinaca; idem potefT: quod radix eringi;, &fimilitcrconditur.
scLtpvKivof Gra:ce,paftinacalatine. Condiunturetia MAN. elixa cum melle & aceto, tk non inutiliter ad menfas venit.
CO hditvj. etiamexmelle&acetoelixa,ficaueinmen- SYLVH. fasnon inutiliter venit. alijquoquc ahter. Radices etiam dauci,cari, (elari, raphani, panacis hortenfis , apij, & (liniliterca- hdx,in pituitolib homimbus idem pr*ftant etiam tantum fri- xa-,velc)t ntrecarnium,aut cum butvro largo coCla:. Quin& raparum, & naporurn radices ex paucis aromatibus condi;x,& funipt£e, viribus iiint proximis,ari,dracontij,afiatorum,bryo- nia;,iridos, hermodadtylorum, geiiti;tn:e, aiphodeli, paeoni* vtriufque radicescond i ta'fuennteffic.iciflimar. Hlemj autem ra.
P dix faccharo,aut mellecondita partes nutritorias roborat,obftru- <ftaliberat,pefti refiitit. Haftenus radices domcftics,quas vires condita-habeant,dittum eft : nuiic exotica; iuutdicenda;.
RA d i x . Taftinacam cv.m fccacul pares haberc C OST* vires fcribtt, quo eam quoque ftatus ventriculi diffipare,re»es calfiicere, & excitare venerem putat, quat illi muneratribuebat. at paftinacam tamen flatm excitare, eo nomine conferre ad vencrem apcrtum eft. Caterum hcetpaftinaca(bonte fua excitet ftatus, qui partibus ventriculo inferioribus communicati ten~ tiginem faciunt; additis tamen aromatibus tjs, qiuin condiendo fecacul veniebant, cum fiatuum procrea- tione ventriculum quoque calfaccre apte potesi, & pr&ftare c&tcra, qux illudprjftat.
M E S V E.
Corv s conditus cerebri, &neruorum affettibus confert. conditur, vt crin-
gium. Quin & fingulis eius partibus
MAN.
VI d r ex puluere aiitli,& faccharo parari veluti offas, efficacesin calefaciendo vencnculo, 6c m- flatione, diicutienda.
SYLVIf. FLi c t a m v m hocfuerit.vt vocaiit.tamen ob rei affini- titem & virium conditis iunxit, Potes etiam faccharo in a- qua loluto, & co&o pujuercm hunc comprclienderc, & 111 ofEis, aut tabellas.vt vocant,forirare,idque vcutriculo fngido fuerit fa- {ubre l & jnflatiom difcutiendar,
duxeringij boniadduntur.
AC o r v s conditus confert multum .rgntu- CHRL dinibusfiigidisneruorum,& cerebri,Scpara- lyfi,& /imilibus,& modus condiendi eft,hcutdi- <5tumeft.fit tamen exacoro cJectarium pretiofnm, quod vocatur diacorus. cuius defcriptjo ponitur a Mdue in par d e approp ri a ti s, fum. i i i j. cap.i. de a-gri- tudinibus neruorum, vbi pro eius defcripuone,vir- tutibus,& operationibus, nunc eft recurrendum. & illud elcdtanum eft multum in vfu, & valet multum mollificationi linguac diu in ore retentum, ficut de- betfieri inomni eledtario, quod affumrturpropaf- lionibus capitis,vt fumi, & vapores polfint commo- de euaporare ad cerebrum.
ACorvs vulgarisnon eft verus acorus,led radix M A xyris,vtconltatex pidturavtriu/queapud Diofc. quandoquefufpicatusfum radiccm,qua? a fpeciarijsca- lamus aromaticus dicitur,efle veram acorum.
AC o r. v s Indicut iam notior,& galanga maior diftus fu- S YI.VII- matur.non noitras paluftns. Fngidis cerebri,& neruorum atfe£bbus ialuber eft fumptus, & ore diu retentus, cjiialis viiis eft reiftuseorum,<jua'hiscapitis affeftibus prodefie volumus,vtinde vapor incerebrum promptetollatur>Idem polleteleiftanumdia- corum a Mefiicdefcnptum in fua praxi,capite dc affeftibus ner- uorum . Noftrum ramenacormn officma' conditum habcnt/ed inutiicm omnino cenfcmus ad neruorum,& cerebri frigidos afte- <ftus. Qnapropterdamiunduseft,atcjue abijciendus, iie pofthac ffledici parum periti lullticinentur, & eius vfu arpros prodant.ac m fuijjptum non Jieicilanumconijcuut.
Acor V s

LIBER PRIMVS.
C orvs. Tro acoro,/tue galangam, fwe ca- A
11
COST. A
jl. lamitm aromaticum qv.vi codiat,cerebro & ner- uorum ajfetiibus vtileparabit conditum . Verum,quia. k$c arida afferuntur,maceranda fi<nt 3 licetmaceratio- nis Mefuenonmeminerit in conditoex fecacul,ad cu~ ita rationem acorum condiri iubet. T^oflrum autem vulgatnm acorum, quamuis non omnino inodorum,aut infi.pidum,qnia tamen paludem refert ,prorfus omit~ terem-j.
M E S V E.
Accharvm rofatum, vcn- triculum, & cor, <5c vifcera reli- qua lirmat,ipforumque intem- periem humkiam cmendat.fit autcm fic. Folia rofarum alba- rum,vcl rubratum nodumper- fcdarum in vmbra ficcantur,donec ipforum humiditas excrementofa refoluatur. tcruntur tuncinmortario lapidco.additur laccharialbi triplum. reponuntur va/e vitreo, aut vitriato pcrgamena opercuJato. menfibus tribus info- lantur in die /a:pcagitantur,(bli auferuntur,fer- uantur. Suntquirofasomnino imperfcdtasco- diunt,vt valentius adftringant.Sunt item qui ro fas non terut, fed forficibus incifascum faccha- ro manibus curiofe confricant,poft mfolant.
B
aut coftionis rofarum rubrarum ficcariim folutum co<juunt, faj }ioc,vt pra-cedens mbrum eit, & tanto prasftafltiuseo, quod cx a« quarofarumfit album, quanto rofa; rubrae etiama Mefoealbis priferuntur. lntempenem calidam emendat, & partes/piritufl queacalore dilfolui periclitantes cogendo firmat, prafertii» re« cens,& fitim extinguit: obharcfebribus bilioJTs lamcoftispro- deftad fefcunciam,cum aqu<r fngida; triplo: ininoautem obitru- ftionum, &; cruda adhuc materia,nocet. Antifjnatum vero faiu gmms fputo , & iequenti hoc fputum pJuhiii prodeft, vt muliei tjuidam largo hiuus vfu,aphthifi perianata narretur cjuorun, dam tefiimonio. Idem aqua Jjordei.diiToiufum dyienterias- le- nit. Rofis tum licds, tnm recentibus, tuinharum iiicco,& aqua, amtarum quoque decodto, vel lnfulo vane vtimur,vt 111 fyrupis prjEcipue audies. Rofasautem rubras intellige, nam albisnon vtimurnifi deftillans, dum recentes funt,quod ficcx nihil oleant, contraquam rubra:. Suntpn-terea qui roiarum, & aliorum fio- rumconferuam faciantcx, folijs florum purgatis, non tritis,fac- charo opumo,&: ficcillimo puluerato aloeriuum inftratis,deinde infolatis, eoaue grauftinum, quod tntura fioribus odoiem ferc ' falti
aufert, vel laltem minuit.
CHRI. '7 Vccharvm rofatum eft multum in vfu JL/ inproceflu febrium acutarum de inateriafub- tili cholericx permixtumcum aqua frigida.prohi- betenim vehemens inccnHium in cis, litim extin- y„n ««Kf- guit,& refolutionem fpirituum prohibet, maxime ZZp- dum eft recens . Non eft autcm conueniens,vt qui- ,ft'd pcfi. dam practicantes ignorantes ipfum exhibet,in prin- cipiofebrium,ftanttbus oppilationibus, & materia cruda. Et do/is eius efle poteft, vfque advnciam .j .s. ctim vno cyatho aqua: frigida: tempore congruo. Etantiqtutum confert phthificis, fanguinem& fa- niem reijcientibus, vel expuentibus in quacunqtte fumma & pondere,vtrecitat Auic.x.tertij authorita- te Gal. dequadam muliere, qnx cum folo zuccharo rofato ex phthiii curata fuit,dicens,quod ipfa aflitm- pfit pondus incredibile. & diftemperatum cum aqua : hordei confcrt fiuxui dyfenterico, Sc fimilibus pal- fionibus.
'V nc funt alij modi faciendi zuccharum rofa- tum;pulchriusenim 6c fuauiushtex fttccorofa- rumin formam placentarum faccharo redadio,quod & vim quandam retinet ciendae alui. amouendi tamen femper lunt a roiis vngues.
CV m agathoc Ioco Mefues dc floribus faccharo,aut melle i conditis ad dulcorationem, &conferuauonem, rectius rofas facchataus, aut mellitas appellauenr, & eodemmodo violas,5c floresbuglofli, & rorifinarim faccharatos,autmellitos,velvtho- .dieumnes appellamus, conferuam rofarum, violarum,bugloiTt, ronfmarinijquamfaccharum^autmel rofamm,violatum,bugIof- fatum , rorifmari::atum. Quin& hodie aliter nobisfit horum fic appeliatortimvnumqucdque. Nam rofis tantum rubns exun- guatis recentibus tritisin mortano lapideo duplum facchariho- dic ntifcemi;s,inox citramfolatum reponimus, vale tamennon ad.cumulum replcto.vt feruendi fit lccus, nec foras enliat. Sac- charum rofatum fit faccharo folutoin aqtiaajquali rolanimalba- rum .vel meliusin fucco rofarum nibrarum exungulatariim, & cc.ftoad mftam craflitiem. Id vero poltremuin viresquafdam alucim moueudiretinet. iuntqui facchrrum 111 aquamfuionis,
MAN,
n:
ZVccharum rof. Oui rofas nunc condium,non (vt co S T- inbet Mefuejeas arefhciunt,fed recentes,vbi vn^ guem abfciderint, celerrime contundunt, ac faccbaro albo commifcent,ad confiflentiam fyrupiperdutto. ad- mirandum ergo non efi,ftfaccbari rofati vulgaris vfits non ita rentriculum confirmat,vt de eo Mefuepollice- tur. ab humidioriprofetfo rofarum recentium fubfian-r tia terrenarum partium vis retunditur, quarum defic- candi,& corroborandi efl munm. Eteleganita quidem vulgare illipraflabit,quod ex aridisfitrofts: pbarma- copoeorum tamen effet,rofas ea quoque ratione para- re,qua hicpracipit. ^id buius eemulationem nunc qui^ dam elegantiffime integram condiunt rofam. nempt ~vbi in vmbra aruerit,faccharo ad confiflentiam deco* £lo immergunt, diflinftisque priufquam refiigeretur,
C flylo ligneo eius foliolis reponunt ea foLiditate,qua v.on inficit manws.Interdum etiam non ineleganti,neque in~ grato vfu,faccharo rofaceo fubducendi alui,ac flrenue etiampurgandifhcultas conciliatur,diffoluto faccharo exfennx,aut aiterius reipurgantis decofto „
M E S V E.
Accharvm violatum bilis in- ccndium,fitimqueextinguit,aluum fubducit.fit vt rofatum, nifi quod violaepaulo diutius, &in vmbrafic- canda:, & cum faccharo in/bJandx.
Zvccharvm violanim eft magis infrigidt- CHRI. ^ tatiuum,& exnn&iuum firis, & caliditatis,qua ^ rofatum. fed non eft fic delettabile. & praparatar,vt rofatum. valet etiam afperitati, & ficcitati gutturis, 8ccannx pulmonis,linit enim & aiterat,& aperit viasillas.vndeconfcrt infynanchia choierica,&in pleurefi,& fimilibus palTionibus. Et dofis eins eft vf- que ad vnc.j. cum aqua hordei. vel fume lpfum pau- latim lambendo. v bi vtiliter eft notandum,quod fi- cut tam rof?,quam viola:,condiuntur cum zuccharo, vtapparet in litera,fic etiam & muito magiscum melle, & fic habent diuerfas opcrationes efficere,fi- cut mel a zuccharo diflert in complexione. vtitur au- tem melle rofato ficut didum eft fuperius in diamu- fco, fed melle violato tantum in dyfcnterijs ad alte- randum , & abftcrgendum phlegma,cum ali)s, qux ponuntur,vtinferiuspatebit,& apparebit.
I N-

M E S V E D E C O N D I T I S
M ^ N. T N D I C S K T tamen violx &c.) Dubium efl mihi E T"\A tth ad vnciam vnam per fe, milceoir atitfm ia:j>e alijs SYLVIi; X hoc/iquidem visearumfacile refoluitur.quareput 0 JL/<
addendum negationem,vt icilicet mtclligamus,non ef- fc foli exponcndaSjVtl longo tempore adferuandas.
SYtVII- T' ° 1 A R v M humiditatem excremetonim ficcandovult V a.bfumi,vr in fimpltcibus docuit,c[iiainquam fiint cjui putant cb id quod vimearum facilem refolui iudicant,minus <liu iiccan- das ln vmbra,& mlolandae. Valentius refngerat cjuam rofatum, &4ingratius. Fauces lte & afperam arteriam lemt, &: di!atat,ob idbiliofa: cynancha:, & pleuritidi falubreeft, fi perfe paulatim lambatur,vcl eius vncia vnacum aquahordei paulatim fumatur. Horum viols mgrs.feu purpurea; florum vfuseft euaminmelle vio!ato,& fyrupo violato multiplici. Florc; violac nigrxreceu. tescauda,& vindi ceu cahculo purgati, m mortario lapideotriti duplo faccharo mi/centur, mox vt conlerua rofarum reponuntur, autcum Mtfactriplo (accharo,autmelle. Eihc.iciusfit faccha- rum,& mel violattim cx violarum recenuum fucco, aut infulionc multiplici.
tOST. 7^ccharum violatum. ln hoc parando funt, qui JL -j totutn vioU florem dctracio pediculo fumant, qnos ex Mefuc redarguat, qui rofarum more condiri violas fcribens,vt violarum folafoliola dctracto cali- ce,cui inftdcbant,condiantur,ctiara monet. Et eltfanit huius ad hunc modurn paratifacchari maior gratia in fapore, odore,colore,licet vbi calix fttnul contunditur, quodea parsinftpida,& inodora jrigidior eft,& hu- midior, efficacius eos pr&ftare vfw pojfe videtur,ad quos hoc faccharum commendatur. Verum quamcun- que partem condiendam fumpferis, monet Mefue, vt vioU quando recentes inutilis fucciplurimum habent, antequam condiantur, fiaccefcere paululum in ymhra permittantur, id vero magis,quam quum condiend£ funt rofdt. Effetamen fujpecium hoc poteft, quoniam, qitumadbilis incendium,fttimque reftinguendam,at- 1 que ad leniendam aluum redundans ille humor pluri- mum momenti habere po/jit,curandum eft,vt npn mo~ do magisjed longe minu-s arefcant,quam rofx,quarum vis firmandi vifcera, hnmidamque corrigendi intem- penem ariditate adiuuatnr. Sed veretur fortaffe Me- fuene cumtanta humoris copia violaceum faccharum fitumcontrahat, ac corrumpatur. ob id enim, vt poft- quam conditum eft,diutius mfoletnr ,monet,
M E S V E,
'A ccharvm bugloflatnmcoripfum roborat, ciusquc tremorcm, & fynco- pem lanat,mantacos & mclancholicos iuuat, fit vt violatuni,
CHRI. 7 V cckarvm buglofTatum.accipiunturflo- I ~j res, & coudiuntui" cum zuccharo, & eft mnl- tiun m vfu tale zuccharum. Eit enim multum con- ueniensdebilitati cordis, & ipflus tremori,&omni- bus pailionibus melancholicis, refiftens lltpcrflux rcfolutioni,&calefa<5tioni,maximc permixtumcum zuccharo rofato,margaritis, corallis,cs: alijs cordiali- tj,ccn*n,m bus medicinis, dequibus dicetur inferjus, Etdofls mcHiffnt. ems c £j. v f ( j UC a j vnc. j. Eteodem modo prxparari poteritzucciiarum meliflatum, & valet flciu illud, non eft fic in vlu,
MAN. "\7^ R A bngloffusdicitut,quamnoftri vulgobora- % ginem yocant, qua:tamen in antujuo herbario Apuleioadfctipto, corago vocaoatur,
" cardiacis,vt laccharo rofato,m.iigaritis,coiallis, & fimih- bus, Suiuliter fit exMonbus boragims etiam recentibus,& ca- pitulo,cui inleruntur purgatis, in mortario lapideo tritis,addito lacchari duplo, autcum Mefuctriplo.
ZVccharumbugloflatum. Sunt & boragtnis fio- CO ST. rttm fola fumenda foliola, vt in vwlis. ajperior enim ille apcx, quiin medio flore infidet,& caiix,qui folia ambit .ft fimul condiantur,mi>ius gratum condi- tum reddunt.neque tamen ft detrahantur,quidquam iU lius dctrahunt fhcultatis,quam illi hic author afcnbit.
M E S V E.
*
A ccharvm rofmarinatum cor, vcntriculum, cerebrum roborat, flatus pcllit. fit vt roiatum.
r T r V ccharvm alcbilil.i.bornginatum,quiafa- CHRT.
Z _/(!hun cum floribus boraginis ell multum in vfu.
Etvalet flcut zuccharum bugloflatum. Et i ftorum duorum/rnpiusht admixtio/imul. Etflc habentur in vfti,$cmaximeinpaflionibus /iipraicriptis in zuc charo bugloflato. Et dofis ei us cft eadem cum illa.
A D D I ' T I O.
' • J'y ■ ■ ' - i ' • t Tf - 1 f
Zucchariim alchilil, ideft zuccharum quod flt cx floribusroriflnarini, quxalionomine coronamon- tis vocatur. Simon Ianuenfls m (uis fynonymis di- cit Alkelilgebel. idelt rofmarinum, & cft fpecicsli- banotidis.
G
LE ge Alchilebel,&eilrofmarinus. Appellantau- MA N. tem confedtionem ,qux ex floribus eius paratur, dianthos. Solent iamen aliud parare,fecuti Nicolaupi, cui aromata multa adduntur.
Fi t ex floribus rorifmarini, & hanim paitium intemperies jylvjt frigidas fuo calore corrigit,quoetiami?atus di/Iipat. Saccha- rum otioque ctchoriatum fit,feu conferua florum cichon/ recen- tiumadparuum nutritoriarum intemperiem caltdam, & obftru- ftiones. Fit item ex floribus perfici choIogoga,& hydragoga,ex fioribus falttia;ad frigidos affeftus cerebn, & neruorum, & flori- bus genifta; noiiratis ad obiinidliones renum . In his facchari cOndimris, & in fecjuentibiis ex melle his refpondentibtts fingulis libns iacchari,aittnieIlisaddiinturrofarum, violarum,& aliontm florum vncixiiij. vt triplum fit laccharum, & mel. hodieautem fereduplttm tantum mi(cent,vt fitvalentius,licet ingraaus.Quin- etiam flores capparis fale conditt feruantur,& flores geniftz noc- dum aperti aceto, & iale feruati primisepuiis capparum IoCo fu- J-J muntur,magno lucceilu nec mgrato fapore.
QAccharumrofmarini . I{ofmarini flores conditos COST* O dianthos vocant excellentia quadam,qua reliquos ferefuperare mdentur,turn quia fuiparte omni odore, & fapore prxftant amplius,quam ceteri; tum gratia, atque vfu. Eadem diligentiahic quoque vt infuperio- ribus detrahendum eft quidquidpreterfoliola illa fum- mafup ered.licet enim partes eius floris omnes fapore, odcreque pr$ftent,duriora tamcnreliqua fur.t,&con- coEiu difficiliora, & minorem cnm palato gratiatn in- eunt. Kljcenum dianthospraftantijjimumeft. QuiVe nettjs alibivehoc parant,vbi deteriorem floremhunc regto parit, Ji faccharum cx aqua eorundcm florum (lillatitia,vel ex decocio dijioluerint,plurimum illi ro~ boris comparabunt.
ME-

LIBER PRIMVS.
CHRI.
M E S V E.
E l rofatumficfit.foliorumrofa- nim,vt diftum eft, in vmbra fic- catorum,partcs dux in mellis bo ni partibus fex coquantur clc- menter quantum oportet. Sunt qui foliorum loco, fucci eorum,
& mcllis portionem xqualem ponant, 5c co- quant. Alij foliorum, & fucci ana partem vna, dimidiam,mellis partes tres.
Vyf E l ro/atum cft calida: complexionis. S: eft iVl multum in vfu. Sc licet fuperius deipfodi- ftum fit,tamen hic etiam vtiliter replicabo: fit enim ipfum cum fubftantia rofarum, quandoque cum fo- B mcnubus,auteuamtum a;grounubus. lofucco ipfarum. Ethisduobus modis ad formam
12,4
infufiones ; eo valentius. ex rofarum autem ficcarum inftifione n,5 fiat,mii medicusimperet. Secundam mellisrofati fpeciem non cr squali fucco,& melle cum Mefue cocjuu Aetius.fed fuccum rofa- rum exungulatarum melli triplum mifcet, ac infolat,aut colatum coquit,cui affine eft Diofcorid. ex fucco rofarum,& melle rhodo- meli,c}uamquam cjuomodo fiat,& cjua vtriufque menfitra,non ad» dat. necdiffimile eft Pauli rodoftaftum ex duabus fuccirofarum exungulatarum partibus, &vnamellis coftis fimuldefpumando ad partis quarta: cofumptionem. Id mel rofatum colatum ex lar. giore fucco,vt trip!o,autmultiplici infufione cum pauco melleli- quidius,& potabile, fluxiones calidas, & febres ardentes etiam in acceffionis vigore datum larga copia,ti?peftiue,& cofto iam mor- bo fcbres acutas fepc extemplo foluitfudore,autacrium &cali- dorum fuccorum peraluum deieftione.Coquitmel rofatum vtru- queinpartibus nutritorijs pituitam,& terget(non enim hepar tranfcendit eius facultas) coftionemque fuo calore modico iuuat, affeftibusautem folum biliofisinfalubre eft,vt mel.Idem fcx ma» tutinis a quibufdam daturvereipfo cum decofto ex vuarumpaf- farum,anifi,glycyrrhiz£e,adianti albi, ana vnc. j. maftiches granis fex,vt pituitam probe apparet purgationi in fanis,fcd sgroure ti-
eiectarij reducitur cum dele£tatione multa in eius affumptione. quandoque colatur & ad formam fy- rupi reducitur. Et his modis eft multum in vfu, qua- litercunquc prx-paretur. Nam virtutes efficacifli- mas habet. Eft enim dige/tiuum materierum phleg- maticarum contentarum in ftomacho,& meferaicis, acctiamin inteftinis, abfterfiuum illarum, confor- tatiuum virtutis digeftiua: ftomachi, calefaciendo ipfum.&eius virtusnon tranfcendit rcgionemhe- patis, & vtimur eo maxime cum fyrupo fimplici acetoio,vel compofitoin principio febriumphleg- maticarum cum aqua feniculi, vel endiuia',fecun- dum quod cum phlegmate eft multa,vel nulla admi- xtio cholera:, dando indofi, vnc.j. vtriufque fyrupi, nontamen coueniretinfebrepurecholerica. Eteius dofis in forma folida elt vnc.j. & s. fiue fit cum fub- ftantia rofarum, fiue cum fucco. Sc ipfius colati do- fisper fe folum eft vfquc ad vnc.ij.fi expedit cum aqua fimplici actualiter frigida,feu calida fecundum jfatiri»* tempus anni. Et hic notandum quod tempore veriS fhUwri- vn j c digeftiuum materierum phlegmaticarum, ac fttuS fitii- etiam ab ajgritudinepreferuatiuum,& fanitatis con- umport £ ruat i llU m corpoiibus impotentibus, & alijs qui- bufcunque quasrentibus purgari, vt illo tempore co- munitcrfit, eftmel rofatumlcx diebus afilimptum de manein aurora cum hacdecoclione . Recipepaf fularum , anifi, liquiritiae, capiJlorum veneris ana vnc.j. mafticis gra. vj. fiat decoctio, vel cum deco- ctione ex radice apij, feniculi, Sc petro/elini. Et hoc eritmaioris prouocationis, & apertionis,/edprima plus vtebatur Thomas fummuspradticus. ^
DI c 1 t v R hocprimum, mel rofatum cum folijs. E t funt qui ponunt,mellis& fucci rofarum.)
ME L rof. Qito pattohoc pareturplurimum ha- CQST, betmomenti. ex rofis femiaridis confeffum non fecus,atque faccbarum rofaceum,de quo proxime agit vifcera corroborandi aftringendo vim habet.at ex fuc- co vel infufo prxfertim multiplici etiam deterget, & purgat.
M E S V E,
E l violatum,bugloflatum f rofmarina- ♦ m>uubi- tum,fitvt rofatum, nifi quod f rofma- f A i M n. rinato funt, qui aromata adij ciant,
ME l violatum cftetiam multum in vfu,& fo- CHRI. lum vtimur eo in clyfterijs cum oleo,& deco- «Stione herbarum, vel cum aqua hordei, & alijs ad leniendum, & alterandum, & aliqualiter ad abfter- gendum,& maxime acute febrientibus, &de ipfo ponimus vfque ad vnc.ij. cum cafia, vcl puluere de zuccharo,quandoque cum benediifta,quandoque cumhiera picra vfquead vnc. s. fecundum exigen- tiam. Et modus condiendi eft,ficut demellerofato.
yne 'vtrii,
MAN,
Hoc dicitur mel rolatumcolatum .
rOnA rofarum,&;violxflores,&bug!olTi,&rorifmarini',vt 5YLVII- Jp f lcc haro, ficmelle condindiximus,vtdelicatioriafint,&fer- uariqueant. Viribus autem tantum difFerunt, quantum mel,& faccharum. Porro id mel rofatum non modo hac conferua:,feu cleft. mollis,auteclegmatis forma feruatur rofis tufis, fed etiam fyrupi.cum fcilicetcolatumeft. Primum genus mellis rofati Me. fue,funt qui appellant mel rofatum cum folijs, feunon colatum, fecudum ex fucco,fcilicet acmelle ,melrofatumcolatum, tertium vero ex ambobus miftum. Hic autem mel rofatum ex tritis rofa- tumfohjsreccntibus facimus. Idveropoftea igni liquatum,lin- teoquepercolatum,melcolatumvocamus . Reftiusexinfufionis multiplicis rofarum recentium, & mellis pari menfurain fyrupi confifteiitiam mcl refatumcolatum «oquunt, & quo plurcs funt
ME l l 1 s violativfustft frequens clyfteribus,quotics ab- SYLVII. ftergendum,refrigerandum,lubricandum:reliqua duo lunt rara. frAquens tamen florum buglofli vtriufque, & rorifmarini conferua,quam prius faccharum bngloflatum, & rofmarinatum, Mefuevocari diximus, pro flonbusbuglolli, & rorifinanni, fac- chararis,feu /accharoconditis. Melpaflulatum quod vocant,qu»J ex vuis pa/Iis calenteaqua maceratis,coftis,colaris,ad mellis craf- fitiem reco£tis,fit,eft frequens in Mefue copofitionibus. vt ecleg- mate pineo, eledt. diabryonias. id nos inter fapas reiecimui, mel item emblicarum fcilicet myrobalanorum, hoc eft,quo ha. funt condita;, & feruantur.
DISTINCTIO QVINTA
Dcfpecicbusloch,
M E S V E.
C lbgmatvm qua;dam funt iu- cunda,alia liimentibus ingrata. In vtroque genere defcribam ordinc celebriora 5 vt falubriora in particu- larium morborum curatione.
H/£ c eft quinta pars principalis,in qua Mef. CHRI. determinat de Loch,quod fimilitudinem qua- dam habet in modo fubftantia; cum eledtarijs ,de
quorum

M E S V E D E CONDI.TIS
<$itomm numcro quxdam funtdcleftabilia, qux- dam ad guftumhorribilia:&quarcdictumiic Loch, dictum eft fuperius. Pro cuius inrclletlu eft aduer- tedum,quod vna, & eadem defcriptiopoteft reduci, &preparari,fi fiat cum zuccharo in forma confeftio- nis, in forma cletlarij, & in forma loch, dirferunt tamen in modo fubftantix, & quodammodo in mo- do operationis. Namper vlteriorem, vel minorem decodtionem, & admixtionem quorundam vifcofo- rumfit in eis variatio ienfibilis, & manifcfta: Re- quiritur enim ad confedionem conftruendam maior coclura zucchari, vt per ipfum induretur, ad eiecta- rium vcro minor.adloch autemmulto minor,om- nibus,fcdin iploloch, vtplurimumqua-dam vifcofa ingrediuntur, vradhirentiam faciantin ipfo meri. Sedcoquitur quidcm loch modicum plusquam iu- leb, & minusquam electarium. vtimur enim loch folum in palTionibus pectons, & pulmonis, & in his qua: funt,in meri. Confedionibus atitem,& ele<5ta- rijs generaliter vtimur,in quibufcunque pailioni- bus, & in quibufcunque membris exiftant,vtdecla- ratum eft luperius . Plura autem lochiiuntcum mclle, quam cum zuccharo, quia fortius abftergit, aperit, adhxret, &calefacit.
sylvii. rcle g m a ideft lir.ftus,thoracici;m ,& pulmonicum eG i, pr.rfflinm.ex medicamcntis fcre dulcibiis,&: tergcntibus.ac etiam glutinofis. intcrdum amans, & acribus (qu* valida funt) parcius coftis, quam elcftario liquido,vel folido conueniat. Ha;c autem humore multo m rem, prarfcntem idoneo funtdiluenda : prifertim cum craflum,& lentum pus,aut pituita fimilis ex tho- race,autpulmonibus educendaeft. Qnaemmcon/iflcnmfiunt. %'ta(pera:ancnf affeftibus quibuitlam conuenire po(fimt;ita craf- fa,&' lema t.horacis,& pulmonis cjccrementa magis roorentur, quani promoueant.
M E S V E.
C l f . s m a cxpineis nucleis,tuf- fim antiqiiam/pntum glutino- furn, afthma, 6c fpirandi ex par- tium ipintalium anguftia diffi- cultatem iunat.Reciptt vero nu- clcorum | drach.xxx.am vgdala- rum dulcium.aucllanarum aflitarum, tragaca- thi.gummi Arabici, glvcyrrhiza;, <Sc liicci ipfius amyli,adianti albi, rad. ireos, ana drach.iiij. car- t j(jyren. nis da<ft} 7 loiiim f fnluorum drach. xxx\'. amvg- fuUmm dalarum amararum drach.iij. f fapa: vuarum tat. vnc^. pafTarum facchari albi,butyri rccentis ana t dra- ch.iiij. mcllis qXfume vclut lambendo vnc.j.
CHRI. T O ch de pino eft niultum in vfu,& vbjque X -J pracparatum reperitur conferens /tcuudum pr^- fentemdefcript.fenibus, & antiquis tuOIentibus,&; alijs, in quibus materia phlegnxatica continetur in pe<5tore,& pulmone, Eft enim conueniens ad viicofi- tatemfputi,& addifficultatem anhelitus,feuafthma facftum ex materia cruda, & deber in ore pro cura illarum pailionum tcncri , & paulatim lambendo deglutiri,& maxime ieiuno ftomacho, &doiiseius eli; pro qualibet vicc drach.iiij. & eius complexio cft calida verfus primu,cumpaucaficcitate. Qiium dicitauellanarum a<Iatarum,repcriuntui domeftice, & lyhicftreSjdomeftica: tamen iiint meliores, &iunt calids, & iicca- inprimo curnvento/itatcquadam; iffata;aiucmiunt iicciores. amyhim tfi iiiccilsfiU'
idrac li.xx.
E mcnti inipiilatus non benc maturi, & eft calid-t, & humidae complexionis verfus primum . Mellis pali "ularum,idcft m quo fteterunt pailul^- amotis nu- cleis carum.
HO c apudomnesparatur. M elljs pafTulatum.) M AN. i. in quo bullierint paiTula: vfque ad liquationem. Svmatvr quafi lambendo vnc.j.) Erranr noftri medici,exiguum quid lubentes homines horum deuo- rare. Zvcchari rabarzet.&paulopoftmellista- barzet.) Dubitariergopoteftinquodifferant. Dicen- dumpermel intelligi fuccumipfum, ex quoper cocftu- ram htfaccharum,quod tamen nondum exiccatum fit. Zuccharum vero,id quod iam plene exiccatum eft. Se- ra pion conficit cum melle. %
E1 v i eclegmatis femuncia orecontenta, p.iulatimdeglnuta SYLVIL portione liu liquidiore in pulmones deriuat, pituitaquc mul- „ tam crailam,lentam incidit.tenuat, terget,ob ld habile expui rcd- dit,ac etiam ous. Quapropter pulmoms,& thoracis affeftus ab ll- lorum quantitate,vcl qualiute natos curat, vt empyema, afthma, ipirandi difficultatcm ob plenas pure, vel pituita afperas artcrias, £< pulmoms carnes. pcripneumoniam quoque, & pleuritidem iu- uat dcclinante lam fcbre,calfacit enim ad primum gradum,& fic- c.it. Prxftantius autem multoiiet (vt dixi) ii apoilemate thoraci- codiluatur.vel ptiiana vulgari.aut decufto hordei.vcl bra/lici,vcl fiuiili.velhydromeiite, vcl oxymelitc, niti vlcus,aut tulTisadiit. Mel tabarzct album potius. quam cum Manar.fuccus ip(e,ex quo pcrcocluram iit iaccharum , qu>.xi li album cft tabarxet quoquc vocant. Scrapio conficit ciim melle. Farina etiam ieminis lini torrcf.itti.vel no t »(h ,aim melleoptimum eft eclcgma tufli pue- rorum. Haccclcgmata,qui etiam lnuiccm mifccri po(lunt,pro fcopis mediavari|s,hodiemagnapartcintcrciderunt,& ex hypo- g!ottidea!ba,faccharo Cando,elcdtano diagracanthi, & fyrnpis pulmonicis, &: thoracis eclegmata fiunt a meclicis, fortc.quod an- fiquata hi'c vires fuas, & laporis gratiam amittunt,vel quod com- poiitis non fidunt. Eclegmadc alijs, hrafiica, radice ari,dracun- cu!i,ircos,& ahjs multis hen pofliuit, quorum qux'dam ni Nico. q lai antidotis poftca defcnbcnuis.
I' C l e g m a . VtJlrobilos,amygdalax,&reli(]ua CG S T. j inhoc eclegmateajjumpta viquapraditafunt le- niendi,coquendi,& detergendi ad retuflam tuffinhqnc ex craffiorispituitx fit copia conferre pojfe certtm eft, itagummi,amylum,& palmarnm frutlus fubjlantia, qUaaiimodum lenta funt,craffefacerepotms Jponte fuet ■pojfunt. Sedbac fupericribus ad eorum v>;/cnda-s,dr feruandM vires adduntur,vt qi«e ejjicinnt,ne in ore co- tenta tamprompteliquejiant. Quum autem hic adian- tum fumit,an eo arido,atque in puluereredafto vten- dutn fit, an recenti, atque integro in melle,in quo exci- pienda funt reliqua,incofto ,non cojiat. fed vere, quum ad attenuandum,detergendumquc, atq; adrefecandas ffuto viasboc pareturmedicavientum,non nifi recens, atque integrum px vfu eji; recens quidem, quod ari- H durn vim imbct afiringendi adnotante Mef. lib. fimpl. integrnm autem quod facultas attenuandi, qu&in jfu- perjicie fita efl,vt contundendo terendoque exoluatur neceffe eJi .Sed & pro melle paJfularum,quod hic itidc quarit vugpajjk cremore quafique melliginem expin- guiJJimis paffis exempto gigarto perdiem aqua mace- ratis,^r ciecoUis exp refium p otins,quam quidpid aliud intelligi exiflimo.nam melle omniapoftremo excipit.
M E S V E.
C l e g m a papaucrinum iuuat tuf- Lochdcp*, fim,& gutturis afpcritatem a catar- la " cre ' riio calido,tcnui (qucm /putum li- _ quidum indicat) cumenim coquit, & craflat. confcrt ctiam fcbribus ardentibus, dolcnti thoracijpleurmdi. llccipit autem pa-
pauens

:hr
L I B E R P
paucris albi drach. xxv. amygdalarum dulcium A dcpcllatarum nuclcorum pineorum , gummi Arabici, tragacanthi, lLicci glycyrrhizje ana dra. x. amyli, feminum portulacx, lattuca;, cydo- niorum,ana drachm.iiij. croci drach.j.pcnidio- ru m alborum vncias quatuor, fyrupi papaueris prasfcrtim albi, & nigri cum fcmine laduca;, & violis fadi.q.f
LO c H dc pap.iucre, feu diapapauer eft multje vtilitacis,& elficacia: ixi materiebus calidis,& fubtilibus catarrhofis, &c maximefal/is, & acutis, & qux a capite tfuunt ad guttur, & ad pulmonem, in- ducendo afperitatem cannx, & caliditatem in ea, $c fiunme confot tuili ficca? ex didtis caufis, leni t enim partes iilas materias incraifando, vnde prohibet flu
R I M
V S.
M E S
fl 5
V" E.
I a c o d y v m Galcni fimplcx, catarrhum a cercbroin pulmo- d '" a "- ncs tenuem, & indc natam tuf- fim,& inlomniam iuuat. Sicpa- ratur. Capitadccem papaueris magnitudinc mcdiocri, & humi dorum,ac ficcorum media,in aqua; f pluuisc fcxtario vno macera f (ad biduum,) ii autem lint ficciora;diutius:fi Iiumidiora,horas Z4.poft t coquead ipforum diflolutioncm, feu ad duaru aqusepartium confumptionem,cola,&: cum la- t lHt - pcc dimidio prunis pcrcoque, fi catarrhus tenuis in alperam arteriam, pulmones, thoraccm,im-
xum earum
ad neifhis, eft etiam fomni prouocati- B P C ^ UI ^} minatur,& infomniam, tunccnim mel,
iium, vnde virtus confortatur, prohibet enim afcen- fumvaporumacutorumad caputin febribus, vnde multum conuenit eis, & dofis eius cft vfquc ad drac. liij. omni rempore paulatini lambendo,/ed melius vacuo ftomacho. Saluo cum quacrimus ioinnum prouocare, vel materiam fiibtilemin capiteconren- tam incrailare . In his enim duobus ca/ibus, re- ^hun eft aifumcredelero vna hora poft <5bum,& eodem modo de mane futnpto prandio. Et eius complexio eft frigida verfus primum, & humida in ipfo. Simplicia autem ipfum componentia funt fu- perius declarata .
A D D I T I O.
quia fua acri fubftantia tenuat materias , no- xium eft, cum ha» fintnimistenues. Cumvero materia largiorinpulmone,vclthoracc colle- ila , eft tergcnda, & tenuanda, & habilis ad ex- siutioncm rcddcnda; mel mifcendum, quod jrscdicba preftat,& prittcrca dormiicfacit,u am jo fcopi concurrant;mcl,&lapa mifccnd a. f)a- turautemdrach.j.autplusminus,fiaffcdluspo- ftulat, oreretinetur, & quantum ciuscftlaliua folutum, cum ea paulatim deglutitur. Si autcm peridnaturieimpetum vis fiitere,& fanguinis reic&ioncm a vilccribus thoracis, cuique huius libra: mifccbis, acacia: rubra*,hypociftidos, mvr rho>, croci,balauftij,ana drach.j. f ramich, drac. trmich,
iiif. vtere. Sunt,qui diacodyum fimplcxloco L o c h de papaucre fecundum intentionem Me- r mc ^i s coquunt cum penidijs, alij cum laccha-
^ ec^xif. . ,;j £
fueeft diapapauer, fed fecundum intentionem medi corum, aliud eft diapapauer, & aliud Loch dc papauere, tamen vnum pro alio poteft dari, ipfe Mef. in iua pradt:i- ca habetpluresdefcript. lochdepapauere,qua:nonfunt in vfu.
MAN. T"TO c quoquefolet ab omnibuscomponi. EtHc JlJL proprie.) Nonexhoccomponunt,fedexeo,qui mter fyrupos nominatur.
S Y X, V. TN caurrho calido tenui ( qualis cA falfus, & amanis,& acer) in Xpulmonc> procumbcnti, & tu/li inde (Icca: cftcfficax multum. Nam cralfat ab eo matcria cxpui poteil,<jux priut ob tenuitatem tuiies elidebat, ncc fpuebatur, prohibctcjue nouam affluere: fom- num item concilut.tum refrigeralldo,tum in febribus calidos va- pores mcaput tolli prohibcndu: fngidumenini humidum eft ad prunum gradum.Sumtturlambendoaddrach.iiij.hora ;.iu tcirci- • ter,a cocna.fi fomnus qua:ri tur.fi vero materia tenuis in capitc con tentaefl.craffandaetiam horavna poft prandium fad pra:di(ftos veroaffeftus, horis quibufiibet.antecibum tamc reftius fumitur, «hfta prius cjtuntitate, nec admodum ficpe, ne ventriculum oiFen. dat, prifcrum frigidum humidum.Cum fyrupo papauens fit ho- Aic ,non cumiftoa Mefue hicobiterdefcripto.
r y . T> Apaveris v/fts fimplicijfimus eflcius feminum
COST, c j~ !ts ^ £ fn u i sca lo r il m -partjsregionibus frequens, quin, cr cx eius feminead dimidiam circitcr "vncia co tufo,&ex la(luc£ aqua,liquoreuc alio cxprefia lafica fubflatia adfomwmjcbrcs, & diftillationesJkpe yfur patur,adduntur,&alia ad variosvfiis. 'Njgripapattc ris vfus ad acriorem deslillationetn magis, quam albu iuuat: fed non aiqite eius tutus e/i vfits,nam, & ex eo o- piumintcrnarcotica valentiffimum conficitnr, <£r qui dracbmarum duarum pondere eius femina ajfumpfere, ftupore corripi quandoquc aecidit.
ro. Vbi autcm affe&us magnopere calidus eft, acmordax jfit ex capitibus papaucris nigri ad quinquaginta, interdum ex albo fimul,& ni- gro, addendotunclocomellispcnidia, autfac- charum.
MOdvs confe£ionis,ideftcompofitionis de Ia C H R. cur fecundum intentionem Galen. dc vocatur diacodyon,multum habetur in vfu licet non reperia- turvbi Gal.eamdefcripfit,diciturautcm Iacur,quod gra?ce idem eft,quod papauer, nam magna pars papa neris ingreditur. Et habet,quafi ealdem vittutes, & operationes, quashabetfuprafcriptum loch ditftum diapapauer, & eodem modo, Sc tempore debet fumi, jficut illud:principaliter ramen confcrt his,qui infom nictatem,vV vigiliarum inftantias patiunrur, &C catar rhi defcenfum Ciibtilis, & acuti ad partes pulmonis. Et conuenir tulli /Icc.-r,extenuatis, Sc conlumptis, & eius complexio eft frigida verfus primum, &: licca in fra primum cum ftypticitatc manifefta. Cui us hxc eft defcriptio. Recipe decem capita papaueris, & a- qiu -e fextarium vnum,&eft ponduslib.ij.s.autiij. lib.in medicina,quandoquereperiturfextarium olei, &eftponduslib. i. quandoquereperitur lextarium mellis, &c eft pondus lib. ii j. Et prohibeteius confe- diionem cum melle,fed vult cum zuccharo,quia mel multu calefacit, & fubtiliat,& plus acuendo mateM fluerefacit. Hypocifthidos,eft inccus barbc hircinx.
A D D I T I O.
Mef. inquit, quod confediio de Iacur fectindum MA n- intentionein Galen. eft diacodyon purum , & fic cfl Mefue, Y fecundum

M E S V E D E LOCB
/eeundum vcritatcm, ipfe vero Galen. tradb.7. mys- mir. habet diacodion,£dbi ciocet coficere fecundnm varias intentiones,vtdocethic. Mefue ipfc tamen crt. de phthifi quafi in fine habet confcctionem de Iacurr fed multum differt ab ifta, nec eft in vfu. Nicolaus in fuoantidot. Jiabetdiacodium , quod/imiliterinviu non eft. Auic.?.can.fen.x.cap. detuili habetdeicripr. medicaminis diacur. Alexander fimiliter iatros in le- cundo lib.habet confe&ionem diacodion. item Sera- pio in proprio antidot. habetdefcript.diacodion lim- plicis, & com.poiiti, qua: non diffcrunt ab ifta Mef nec a defcriptione Galen.pofitalocofupradi£lo.Mef ' tamenin addidonibus prarfenns defcriptionis deia- cur,habet rubeam,per quam intelligere debeunis ru- beam tinifforum, habet etiam heuhftidos fiue hafufi- ftidos, & eft fuccus planta:, qua: dicitur barba hirgi- n a, ergo elt hypocifthidos.
M A N. T) tciPE decem papauera.)MeIius eff recipere ea, tv qua:nondumdurafunt,ncctatuenvaldemolua, qus enim ficciora funt,parum habent fucci, quff humi- «iiora, multum quidem/ed incoclum ; propterea & qus in locishumidioribusortafuRrrepudianda.Smtautem magnitudinemediocri: flenim maiorafint, aauaerir augenda:ii minora, capitum numerus. AQ^y^t lexrar.) ideff.|l7r«c.£Tfitaquapluuialis}Galenus,veifoQtis,ny perplumbertscanalesdeflues. tvnc decoqueeavlque dii difcocfa fint.) Galenus veluci marcida. e t aqux dux partes.)Haecvetbafuntfuperaddita. Oportetautem, vt mifceatur ex rob quantitas )Sirxo,vel vino codlo,vel dulce. ETnonconuenitinhacintentionemel.) Gale- nus, mifceri autem oporret huic pharmaco dum coqui- turglycyrrhizam,vclfuccum eius. et fi velis medica- men a5/tergens,tuncmeleffconuenientius ) Addeex Gal.ficurenim his, qui fomnoegenr, mclius eft ca, qus fit per hra-um, ita his quos oportet expuere, ea, qua? per mel optima,quoniam materias,qux (unt m pectore,ad expellendum liabilitat.dabisautcm alteram earum,cui opus efle cognoueris. et quandoquefirmedicamenex vtrilque.) Ex eo fcilicer, quod per mel, & cxeo,quod per fi rxu paratum elt.Adde ex Galeno, & fi xquales fuerint intetiones,xqualirer mifcebis,fi inxquales, inxqualiter. cosis eiusdrachm. i. Galenusduocochlearumagna, vel plus,vel minus iuxta xtatem.horam. Si omniaad fri gidumvergent,dabis minus, fi ad calidum plus. Refpi- ciesquoquedeftillationisquantitatem , & qnalicarem. s 1 au tem uelis.) Hxc Crito. h e v f i s t i d o s .) I.ege hy- pocifthidos BALAvsTii£.)& Ramich.)Noha;cCrico.
SYLVII. T h ^ L 1 G M ^ I> oc v iribns , & vtendimodoconuenit ciut! pa.
XZ/ pauenno. Eft autem (criptuma Cal.hb.7.c.ph.p.intorai. teriacus antidotos,vbi variasciuscompolmonesetiam abeodem faifiasdelcribjt ad /copos vanos ,aliaui enim diacodyum fimpiex componuin excapitibus papauens vindibus ioiis aqujepluuia: inditis, & donec intabuerint, ccdlis, quibus abieftu mel Atti- cumfolum immifcent, percoquur.tque adTpillitudiiiem medio- crem, quKlingipo/iit, cjuantumautemaquar, capitum, mel- lis poit dicetur. Alij addunt crocum Ciliciuin, fucciiin hypoci- flliid. & acaciam. Capitibus papaueris centum viginti, quidam aqus (extarios viginti infundunt, vr quifque (extarius capita &x habeat. Alij,vt Crito, capitibusoftingentis, fextanos cilrogin- ta, vtquiicjue iexiarius capita decem habeat. Alij fextario ca- pitaodlo tradunt. Alij lextarijs tribns capita nefcio quomodo lncoquunt oclingenta Alij vr. Heras, his tribus Icxtarijs capita centum viginti. Galeno autem aqua hxc parcior tam muitis ca- pitibus iudicatur. Capita prccterea papaucrls viridia Androma- chus, & Heras mijciunt, capitavero papauerum [yluertriuin o- <ftmgenti .h ]ua'iexunj'> octogmta Cntococjuitad tertus,expm mit , additmellis lib. 10. Quodfi vanam magis placet, eroci, mirrhcE, hypocifthidos,acacix,anadrac.xij. thurisdrac.vji axldc cum Critone, (jiiorum nullum addebat Calen. Heras coniefta capita m vas R£iile acjua pluuia triduo maceratcum crocr. drac.j. nodulo iigata , cocjiiu jd tertias. tollit ab igni, e xprimit, perco- lat, additmeilis fe.\urium vnum, coquitindupiici vaic ad IpUTi-
£ tudinem,tuncadditacaciajrufa:,luccihypocifthidos,anadrach. vnam. Addunt alij myrrhx-m pafloioluta:drach.j. Gaienopla- cetaquaiimplicilTima, licque par.it ,nulloaiio addito. Soranus capitibus cenrani quinquaginta addit aqu«r fextarios vigmti, fine maceratione coquit ad dimidias, exprimlt, reliqtiias abijcu, ad- dicmelhs iextanum vnum, &crcxi, myrihai, hypocifthidos , acaciai, anadrach.j.cbolostres, qua: linteolo ligata fufpendit: in lebete cuiii mellf coqiieuda. Dainocrates papauerisfylualiu,
& quod noil feritdr capita viridia (qua^no/vif vocat) femenru-. bens, nodnm nigrum habentia, iuftas magmaidinis, caitum viginti in ollam nouam oris laa iudjtis aqua- pluui.e fc.vtarijs tri- bus 14 .hor .ii macerat, lgrie leni coquit, multum exprimit, addic mellis Attici. lib.iij. rurfuscoquit lgne leiaon admetfis Attici non liqiudi Ipiflitudinem, refngerarcm vafe vitieo reponrtur. Daturmyftnmenfura fubnoftcm, au.t dieore conunctur, do- nec liquelcat, tuncfeniimdeuoretur : Galenus autem, vtiequi- tur, compoiito i fe frequenter probato vtendum cciilet. Capi- ta papauerum mediocna decem (' nain fi gra«ciwra eflent, pau- ciora inijci oporteret, fi minora, plura) 111 acii'.? pluui®, vcl limplicis iextarium vunm, vt C.nto : aut capita qumciecimina- F fextarios duos, vt Soranus, aut modo inter virunque medio, cap.odto, vcl notiem m lcxtarumi vnumcomjce, macera, iihu- midiora, & molliora funthoras i4.i1 diiriora. t iicciora, diutms vno die, etiaui ad tnduum, qued tempus Heri cft perpetuum .
Mukum autem ffcca, quia fucci modicttm habent ,reijceaceiikin muitum hunnda , praicipue ex locis humidis, & paiuftfibus,. quoniamlicetmultum habeani; fuccum, quiatamen ciuduscft, atqueaquofus, inualidus ludicatur. Fmis autemcodionis fit^ non tertiam , aut quartam , aut talem aliquam partem relinqui, icdcum primum omninointabuerint, vt ecrarn fucaun expri- merepo/Iis: fuperfluuin ennu cft arnplius coqtlere. Mifccbis vero melhs A ttici menfuram dimidiain, 3c coques igni funu ex- perti admellis Attici coufiftentiam. Aciuam plutuam quidani dcligunt, quiain putndam qualitatem non niutatur, nbiab- tinde litfontana, ii pluuialis deeit, caque pura, Scomnis p>er. miftionis expcrs . Fueienda vero, qua; per canaies plurpbeos dcfcrtur, faces enim aliqua:plumbi, & viua ln ea reiident, vn- de, & qui feduneritum iplius bjbennt, dy/entcrici fiunt. Da. turdormimrisin catarrho acn, & tenui ex capite in afperam artcriam, tufles excirantefomnum prohibente. Ad quemcon- G olianduni non modo diacodyon, icdetiam medicamenta, qu® opio conftant, iipe coafti damus . Scd tunc diacodyon aim fapaideftvinocofto niellisloco, aut cum vino dulci, aut po- tiusTherco, Creticovecoqueudum , & aqua,donecad dimidias pcruenerit. Mifcebis etiam glycyrrluzan, aut fi defidcratur , cius fuccum ex Creta delatum Mel autem fugiendum eft, quia cum fit nanirse tenuantis, fluxiones lpfa admodum tenues in- tendit. Siveromulttishumorinpulmonem fltixcnt,vtis prom- ptefputuexceniatur, diacodyon cum melle vtilius cft. Siau- tem, & fomnus conciliaudus , & /putum aquar prouocandum cft, ambo asqualiter miicenda. Si alterum pra-poikat, & ma- loreauxilioobidegeat, pluseius, quodrequint, mifcendum:
Mcnfura veromediocris eft duorum cochlcarium iultse magni- tudinis, augendo autminucndo prucorporisfumpturi inagni- tudme, a:tate, parteanm, regione: calidionbus , augendo , frigidioribus , minuendo . Hac paulo fuiius ex Ga/en. Iibro- iepumo,compph.p. tradidi, vt leftorintelligat tum varamra- tionem componendi diacodyon medicis vcteribus fuiile, turn quam iideiicer, & compeudioie ex Gal. ientenaa hanccompoli- tionem, variam eius condituram, vires, quantitatem, vtendi tem- H pus,Mcfues iit mutuatus.
DI aco D ion. Tapaueris decoBurn in diato- COST. dyone vbi deftillationis puris inthoracem fujpi- cio cftycomifcct rob, qua vox abfolute fitccum fignifi- cat. nojlri fapam ex Galcno bocloco vfurpant.Manar- dus vero etiam fyr<s.o.n ide/i caricarum cremoretn, que • tamen vbi tenuis in tboracem deslillatio immineat ha- bere ftfpe£Iumlicet. praflatenim caricarum cremor coquendi, molliendi, &deterger.divi y quanon antea, opus efi, quain vbi iam irrepferit in pe ftus humor.
S'it ex Galeno Mefues plemtudine thoraccm iam ob- fidente abfierfionis gratia mel afiunut, non prius,
Tunc vero nobis etiam fyraon maxime probaretur.
Cmus parandi rationem quum non eatidem omnes fe- quantur, ea probatnr maxime t qiui pingumm cari-
carum

liber r r i m v- s~,
fXfaya r»- J>» fimpl.
ftojlrif.
SuecMper Je mcipien- phlegms- ji* ejl me-
yepeUldum, aiijseiui t* ponbus cum melle me~ itor, crta digeTAt.
Q H R,
d:
. ^ nmi hbrA qunique aqu£fcxtarijsfex, ideft libris duo decim , aut circitcr decoquuntur, ~vt fupcrfmt fextarij duo.Saneilludbic mirum, quod vbi h&ferit thoracima teria,mcl ea ratione comcndat, quod fomnum cociliet, quam facultatcm ineffe melli nulla fnadet ratio, quod •acri fubjiantia qunm fitprteditum, crudos,frigidofque Attenuare fuccosfolet, quib. inducebaturfomnus.Sane, qitid etiarn acacia rubra fit, quam hoc loco qu&rit, non conftat, nifi forte immaturam intelligat, vt enim fylue firium prunorum immaturorum fuccus rubicundior efl, maturorum veronigrior, ita & de acacia ejfe vcnfi- mile efiydeligit ergo immaturam acnciam, vt qu& ma- ioris aftriihonisparticeps adfanguinis reieClionem v- fus qnoquc fitmaioris.
M E S V E.
Iamorok phlegmonas oris paitiu, vt columellse,faucium, & cas a quibus impendet fuftocatio nispericulum,lanat. Fitautem hocmodo. Succi mororumdo- mclhcorum,& f batinorum,ana lib.j.&s.cum lapa•,&mellis, ana lib./. igniicnto coquunturad mellisfpiiTitijdinem,rcponutur. Simplcx hoc fit a quibufdam: ab alijs, pra:fer- tim neceffitatc jiiagna coa£tis, adduntur alu- minis, myrrhaj, croci ,omphacij,anaportiones xqualcs.
Iamoron fecundum prxfcntcm ddcripc. non
 prxparatur:, fed qua'deicribitur a Nicolao in
proprio antidot.item Mef.in pradtica ca.de /ynanche iiabet aliam defcrip. ex autoritate Alex. & in eodem c.habetaJiam,quamdicitdiamoron,quam Gal.com pofuit. Galenus vero traft.6. mvamir,defcribit duas defcript.quarum vnam ipic compoluit, alteram An- dromachus:Haly.x.pra£ticx fimiliter.Serapio in pro pjio-antjdotaiio fub dcfcriptionerob defcribit piq;ci pueiilam quam deicribit Mel. hic.
M A N T T^ Ivs communis vfus, Sc vulgaribusquoqueno- ' 1 Xtus eft. Qva currunt iecundum femitam. ) Quia fcilicet dicuntur fycamina,quafi fico mora . E t moiotum de feni.) ideft rubi. Galenus facit ex his,velexil!is,&:dicit,quodex his eftmelius. II o b. ) Non ponit Galen. E t mellis.) Galen. Suc- cus perfc melior ell phlegmone incipiente,quia fcilicet tuncintentiomedicieft folu ad repellendum . Scdquia toto armo conferuari non poteft, ideo mel mifcetur: in fequentihtis enim phlegmones temporibus vtilior cft compofitio cum melle,dum fcilicet mixta eft in- tennoadrepellendum,& refoluendum . Ana lib.j.) Galenusquintam partem mellis mifcetin mediocri . MvnRHi.) Quicompo(uitpharmacum,mifcuit, & crocum,& mytrham.Crocusenim ftypticuse(t,myr iha vcrodifcutir, & ad profundum meat. Aluininis fic- ci,agrefti.) Galen. Egoin principio aliquando mifceo rhun.ideft fumachum,aliquandoomphauum:& fi hec non ad iiint, vel tofas ficcas,vel balauibas, vel citrinos, vel gallam, vel corticem granatorum, picz, vel thuris, vel hypochifidos,vellenrifcifuccum, vcl, vtin fumma vhcatur,ahquid ad(lringens,quod no fit S~tiKnrtlfioy. Vt vcro hxc congruuntin principio,ita poiiea non ege- mus aliquohorum ,fedad concoquendum (ateftaddc- re mvrrham,crocumque, vbi vcio concocta fuerit, mi- fccnd.im, qijtd diicutifnSj vt aphronitrum,.vel nmum,
itG
A vel fulphur,vel fyr5on,inco<^o.origanpjUelhyflbpo ,uel pulcgiOjUel aliquo tali. A n a partesxquaiels.) l J lacet Gal. vt fint mellis lib.j.fucci lib.s .crOc 'i,'& mvrrha, anl drac.j.& s. omphacij drach. j.
•. * . k •" vv»
DI a m o K o n . ISicolaivfu cfl frcquenriuS jhocranuS jin SYt YU gargarizatircum aquahortlei,vel plantaginij, vcl rofarum, vel alia ad oris phiegmonas. De Diamoro Galeni abimde egimus Iib .4 .noftra- meth. Phlegmona: vero fuffocatoria: funt,cynanchx prarierum,(jux fauces occupant. Galenus quintarri partem mellis " r > milcctmediocri, vt fint fucciiib. v.melJislib. j. croci, & inyrrii.t, «
ana dradi.j.&; s. omphacij drach.j.Myrrha.S: crocus coquunt,prar terea crocus repellit.vt thus,alumen,ompliaciiim,ba]aui{ium^iu. licorium, flosrofarum, galia,& alia adftringentia, qua:interdum mifcet Gal. uuuo,vtui fuie, ad codta dill oluendum, lap», nitrum, lulphnr. - .
DI a m o r o N. Morafiuearboris/int,fiuerubi COST. vulgaris,vel idci, vel etiam humillimi,quum dul B cia funt, matura iamfunt:tum vero amijfa acerbitatc aftri£lionis expcrtia, &potius lenioitia, quare etiavt fubducunt aluum . T^on ergo in hoc de moris conficien- do ad arcendas initio gutturis ,faucim.que mfbxmma-r tiones medicamento vfurpanda funt dulcia ,qualiain vetufto codice MeJ'u<£ fcribmtur. Sedea eftyox Cdul- cia) cxpungcnda.Eadem vero etiam ratione OElauij iq fiitutum,cuius meminit Galenus, colleffa morapcr tri— duum affcruandi, inutile ad initia earundem inflamma tionum exiftimo, qui experimento didicerim,&mora, cjr cuiujuisgeneris fruilus fimul ajferuatis ex putrido quodam concepto calore maturitatis, dulcorifque Jpe~ ciem quandam adipifci,acerbitateplane remiJL-i,atque priftino fapore immutato.M non inutile tameid ipfum fore arbitror, vbi iam ad ftatum procefferit inflamma- tio, quando mitigantibus iam,concoquentibufque efl o- q pus. Obidetiam,pr&termittendum effet initio mel,fi modo feruari in toturn annum is fuccuspojfet fine mel- le. Id quod fi quis, eoper laneam linguam cxpurgato, in vitreaque-phiala affufo oleo diligenter occlufa tentcf rit,non malc cejjurum arbitrarerdicet non fim ignaru$ eiufcemodiparandifucci illiiis rationcm acerbitatis,a- flrittionifquenonparumdetratiuraniiob terrenas par tesfeorfum derelittas.
M E S V E. >r
T «K«fft /oc,ideft denucibus,aGnecis didum, mcdicamentum efteffi- cax ad catarrhum acrcm, & te- nucm a capirc in alperam arrcria, pulmones, thorace,a quophleg-
D — mone,fuifocatio, mors impen-
dent. Libra quatuor fucci ex corticibus nucum viridum ,dicbus canicularibus extra<Sti, femcl feruefiunt, tuncmellis libris duabus, additis,co- quuntur ad mellis craftitiem,idque mcdicame- tum pucris, mulieribus, & natura humidis ialu- bre eft.Qyod fifit phlcgmones initium,adftrin- gentium aliquid mifccndum eft, vt rofa, balau- ftium:fi in ftatu,crocus, & myrrhajfi in declina- tione,nitrum,& lal ammoniacus,& fimilia. .
Lexander cap.de fynanchehabethanceandem CHR.
a
defciiptionem.Haly.x.pradicx,fimiliter. Se- 'tane
rapioin proprio antidot. habent hanc candem de- fcriptionem,led fub nominc rob.
HOC inuenit Galenus,& dicithaberc vim mul- MAN. tum cxcellentem intcx reliqiia s - o ^« t < k =6 pharma-
Y z ca.

M E S V E D E L O C H
i*. IDi ?tv xt, & ad cannaia pulraonis.) Copula, abolcnda c A.E t humidisnatura.) Debilibus mencc, ait Galenus.
sylv* T TO c DkfirionGaleni' inuencum, vireshibet eaf<itm ctim
X Xdiamoro ad omncs onsphlegmonas, & cynanclias, 'ed efH- WCiores,v£cx CaLdocui li.4.noftra:meai.lnantidoas ftomaticis•
q ^T* "X /5 O d v s eonfciflionis . lnfl.amvtxtiones fai<~ lntKA- * jLcrrm/, altaquceiuf.emodi vitia imtio cohibere pt/oy. aflringentia, acerba, aujlera, & acida poffunt omnia : qno 1tomine,& vux immaturs,&pmici mali,&oxya canthdt, qua berberimfortafSe vocant, & corni, & mc fpili, &forbi: imo,& humiliortiplantaru generis mul taru fucci conferre poJfmt,vt plantaginis oxalidis,por tulac£. Galcnus etiam de viridiuni nucum corticisfuc- (o periculufecit, admonitus tufapore, tu tinfiurafq in ducit pertinacem, fubire enim alius in cutim obfcrua- nim, proptereaque aproftmdispartibu-s inremotiores confluentem hnmorem repellere validius potejl. Idem ergo limonumfuccum,quo abolentur macuUfucci nu~ cum,~validiuspr&Slare po fc dliquiscenfeat. Scd huic licet adfit tenuitas,qua in interiores pcnetrat receffUs, deefi tamen terrena viifnbliantia, qux infucco nucum affiuit, ob quam etiam malipmici totim cum mahco- rio, &deco£lum , & exprejf u fuccws, fucco eiufdem acinorum fyncero in hnnc r fum magisprxflat. Sane, quum in eclegmatum vfnid maxime obferuandum fit, ne qux his ipfis commifcentur talia fivt, qux fi laban- tur in ventriculum, illi fint vlia rattone aduerfa ,impor- tune fortafie diacaryoninter eclegmata hoc loco rcpo- nitur, prxfenim cuinitrum,ammoniacumfal, idquege nus alia cornmifcentur. Sed cum diamori commemora- tione incidiffe diacarij mentionem admirandum no efi, quod efl illi vfunon diffmiile. Manardus, quum Mefue ait diacaryon,fi cum dimidia melli-sparte conficiatur, conferre humidis natura, obfcruat ex Galeno conferre debilibus mente,quod ejiperpendendum.
M E S V E.
[ C l b g m a dc (cilla,materiam craf- fam,lcntam, cotfam, ditficilcm in partibus relpirationis, cxpclli fhci- lcm ftrenue rcddit, & natam inde Ipirandi difficultatein, & thoracis dolorcm lcuat.Recipit fucei fcillavncllis defpu- mati partes conucnicntes, coquendas ad ecleg- matis confiftentiam.Vtere lambcndo.
CHR. TS t v C locheflmuJtuininv/u.Eteiusiuuainen- Jl ta maxima funt feni bus,&: decrepitis,in q ui Kus a- bundatmateria craffa phlegmatica, & vifcofacon- tenta in pcdlorc: facit enim cos ficilc expuere, fubti- liando, incidendo, deficcando, oppilationts viarii aperiendoj&aliasvtilitates haber,quas authorponit inlitera.Et eius complexioeft calida,& liccn.vltra fc- cundumgradurn. Ideo caueudus eft eius vdis m iuue nibus,& acute febrientibus,&: in pailionibus caliciis. Etdofis cius eft vfque ad drach. ij. vacuo ftomacho.
MANA. ^ Ommvniter conficitur,& elt valdeefiicaxad
£ ifthmaticijjfeiubus (alubrc. Sallarcrtidarfucaim e*prtirumTUfia rntllis Atucieadem mcnfura prums incoque. Da myftn menfuti ante,&; pcft cibnni.Sed Mefues mclli dclpuaiato milcet. Id eckg- nia tahdmn 1'ccum ad lecundum gradum, incideus, tenuans, tcr- gens potenter, afthmaticis, fembus, & cxteris pituita: crairar, lcn- ix, ve! etiam puris copi.tm in pulmone, vel tlioraas fpacio ha- benubus. Calidis autem naiura,vcl ex febrer.occt.Datur ad drac. ij. iciuriis.
LO c H de fcilla, Scilla dnplex, efculenta,& medi- COST* ca,vtraque acris ,fed efculenta noftrati csp? infe- rior acrirnonia, Galeni obferuaticnc, ea quafi eiusno- bis efiet copia, & eclegma paratur, mollioribus, puc- risillo opportunius parabis, quod cx rnodica fit fcilla acerrima,&amariffima. Medio loco Ftabit,f. ex ctepa noflrati conficiatur, quam qui alihmaticis coiiam cxhi bent,non tcmerc cxhibent.
E
M E S V E.
Clegma cx radice bryonnidempollet, eo- dcmque modo paratur. ^ ,r "'
EThoccumfic valdeporens,nonparatur ,quando- M AN. queego confici iuffi, tc vix inueni, qui voluerir, vel poiucrit vimciusferre.Alfeicerajinreliige virisalbi ra .
dicem.
k.
V jcrallam materiam,& tenacem.
$YIV« T TV i c fiinilee?T eckgma Antonij Mufe ex Afoepiadead k iaaiT», Sc lcnta ejc puJnioiubu» vacuanda, plcuriticis/mpyis.
EI v < compofmocftin fimpl.cap.de Bryonia aneedefcripta: 5 YLV. & ijuamuis m vlti non fit,digiu tanien rccipi, prxlcrtim qui- bus Calli.x- parubus fcilladefideratur. Nosetiam l.i jx: ex ari radi- ce, &etiam dracunculi fimilcetlegma paramus ,valenu(limum ad hos afieitus,vtcaiin m limpliabus docetGaleiius.
LO c H alfcfcera. Bryonia,quam albam vitem vo- C OST. cant,fci/i£ cedit acrimtnia, & amarorc,quare eo exa(Io,quod fit exfcilia, minus etiam ingratum huncfo re exiflimo, dignuqjpropterea, qui in vfum inducatur.
M E S V E.
C l e g m a lanum, & expertum UchfmZ, inuenimus, ad tiijTim, raucedi- & ,x t" rtH - nem afrigorc, vel pituita crafla, thoracc,aiitpulmone comprc- hcnfa.Recipit cinnamomi, hvf- fopi ficcx, glycyrrhizx, ana dra. s.zizypha,myxa,anaxxx. vuarum paflarum a fe mincpurgatarum, ticuum paflarum ficcarum, dactylorum pinguium,ana vnc.ij.fcenugrjeci drach. v. adianti albi manipu. vnum, lcminum H anifi,foeniculi,lini,ireos, calaminthes,ana fdra. f dr »i> iiij. coque omnia intaquaadlib.ij.confumptio-I^'."*' ncmxolatu coq; cu pcnidiorum lib.ij. ad mcllis craflitudincm,tunc addc nucleorum pineorum dcpellatorumdrachm.v.amygd.mundatarum, glycyrrhizx,tragacanthi,gummi Arabici,amy- li,ana drach.iij. ircos dracn.ij. Mifce omnia pro- bc, donecalbumfiatmcdicamentum. Datura drach.v.ad drachjc.& lambendo fumitur.
LO c H fanum , expermm mcHons potentiar CHRI. in incidcndo, & fubtiliando materias craflas , &c vifcofas, quam loch de Icilla. Et dofis ciuseft vf- quc ad drach. iiij. 5ccius complcxio eft cahda, &: fic- cavlrraprimum. Eftcnim mirahileinluisoperatio- mbus .- Stimit ficus iiccas, quarum eit complexio
caJida

LTBER FRIMVS*
talida infineprimi,&ficca inprincipioeiufdeiTijha betuirturem abfterfiuam cum nitrolitate quadam,
& prouocatione,& apertione,& cautatur ab ipfarum vfu, quia multiplicantpediculos,& fcabiem. Semen lini eft calida; compltxionis in primo,& humids- uer fusipfum, tendens fatis ad arqualitatem 111 /iccuate,
Schumiditate.
127
A liter calida Valde calidis, atque ficuti id, cjuod retnifft calidum efl calidiori comparatum frigidibabetratiou nem,ita qtuc tepido cor.flant calore calidtorem corrige* rc inflammationem pojfunt.
M E S V E. t
h 1A N. T T O c pararum vbiqucinuenies: & calidius , & po- Jrltentius eo,quud de pino,minu(queinfuaue,& pro- p t eua ego eo libcntius,quam ilio vtor.
SYLV T T OC cc ' e g mil ^ ctn poKlhTJCjJ ex lcilla.S: pino; fedpotcn XjLtms fiCidiCj tenaat, terget: eftetum grattus, minufquecali- dum,& liccum eft.vt m fine pnmi gradus. Has autem vires habet a fubitantia: tenuttateadianti, ficuum: & euamcalidorum, cinna- momi,hyiropi,ircos, fed a fngidis.vel temperaus fraftorum. Ad drachmas quatuor deditle fufficit, fi febns abeft, & coehcaliditas, nec fumpturus calido fittemperamento.
COST. T ® c H f anum . Etfi Zi^iphacraffiores humores JLjreddere authoritas esi multorum, qu£ tamen matu ra fimt, dulcia funt, & concoquere.cum leui tenuitate apta,neque hic cnm tam multisfubflantia tenuioriprx ditis temere vfurpata, qua quia lentafuntfnbsiantia , vt etiam febeflen, gumrni,aliaque eiiis generis,cogunt reliqua,vt diutius in cre perdurentjenfimque medica- menti vis in thoracem elabatur. Sed etiam, quod de Zi^jpharum aiunt craffitudine, de acerbis, non autem de maturis puto intelligendum.
M E S V E.
C l e g m a adgutturisintempe- ricm calidam, & afperitatem,& inde natam tuflim. Recipit gly- cyrrhizx drachm. xv. paflarum pxnguium purgatarum vncijs duas:zizvpha,myza,ana xxv. co
t Vui£.u.i. queignilentoinaqua:lib.tiij.adtlib.iij.confum prionem, addecaflia: fiftulx vnciam vnam.cola
\Vtt.fc°fi. tnm, & feminibus, ac f membranis purgatum percoque cum penidiorum libra j. fapx vncijs quatuor, ad iuftam craffitiem ,.tunc mifce fari- nae fabarum vncias duas,lambe,vt alia.
f ........ ... .
C R H. T ® c H a< * caliditatem, & afperitatcm pedtoris I m nn cft in vfu:fed loco eius affumitur Loch dc diatragacantho pofttum a Nicolao, uel loch de papa- .uerc, dc quo dictum eft fuperius.
M A N. 'VTo k cftin vfu apud noftros . C hesme spin- l^guium.)ideft, paffulas. SiBBSim.) ideft mv \a: gr2ce (tt/t-ct. Cafix fiftulx) eius, fcilicer qua recentioresvturuui ad aluum leniendam. A scofpis .) A feminibus viddicet, & his, quar interea mcdunt.
SYL V. T J v 1 v ' loco fc'cgma papauerinum Vfurpetur,vel traga-
ric
B
V
:D
Lcanthi 3. Nicolao icriptum.
COST.
LO ch adcaliditatem. Qu&hic affummtur,a- jperitatiquidcm omnia, vtqua leniafunt,prodef- fe poffunt,at quomodo fingula, qute caloris nonfunt expertia, calidiorem gutturis, & pettoris intempe- riempojjmf corrigere ,obfcurum efl, fortaffe autem, quo modo imbecilliafortibus contrariafmt,ita rtnbecil
L1 v d noftrum idem promittens.
Recipit feminis papaueris drach. x. glycyrrhiz? drach. vij. myxa viginti, feminum pfyllij, cydoniorum, t ana drach.v. coque lib.iij. aqua: ad dimidij con-"""" ih
t- 1 « gTAfiAtOTH
fumptionem,colatum percoquecum iaps,& penidiorum,anavnc.iiij.ad iuftam craffitudi- nem; deinde mifce tragacanthi, gummi,ana dr. v.papaueris albi, trium granorum, ana drach.ij.
PE r rria grana fecundum quofdam intelligun- C H R. tur tria /cmina ex feminibus quatuor maioribus higidis, icilicet/emina melonum, citruli,&cucu. vt eft in tryphera per/ica ftiperius de/cripta .
A lerit hocincalidisdeftiliationibus,fuaue- m A n. que e/Tet,quamuis non conficiatur.
TP>.'i A femina , . Tielonuia , citruli , cucumeris , vt in vyphtTi SYLVIl. Ferl1ca . 4icm1 . hac tria ,& femen cucuibiut intelkxit .
LO c h aliudnoftrum. Hocadgutturiscahditatc COST■>
logeeflfuperiori commodius,punici mali,cotonei, & frigidorum feminum nomine,fed,& pfyllium inter- naparte refrigerare obferuatur,de qua re alias.
M E S V E»
)C lbcma phthificis faluberimum " fed etiam ne&icis,& aliter confum ptis,pure,&fanie pulmones pur- gat,&tuflim lenit. Reci. autem fc- minis papaueris albi, feminis lini torrcfa£li,fpodij, croci, amvgdal. dulcium ,ana drach.iij. amygdali, tragacanthi, gummi femi- niscydoniorum > feminiscttruli, anadrach.vj. ieminis nafturtij torrefa&i amygdalarum ama- rarum,fabarum 5 ana drachm.;.& s. penidiorum tdrach.lx.^Ix aquafontana di/Toluta: coquan- tur.dcinde^tcra mifceantur. Dantur dracli.i;. cum hydronVelite. , ,
Nechoeoonfedluinuenies,fcio tamf nonnullosvfos. MAN.
V5 l 1. E W niftortium, & amygdalas amaras tolli, fi jieftica S Y L V- adefti & hydrbmeli uaideaquofum propinari
■ " «• ■! j ;
LO c h, bonum,. Taruipenderem,quodhicquidam COST alioqui dofii viri,amygdalarum amararum dracb mam vnam fufpefia habent,vbi hc&ica adefl, ex ijs.n. tam parca menfura fumptis,cumpapauere,fpodie,fen;i nibus citoniorum, & citruli, qua interfrigida cenfer,- tur,longoq; interuallo amygdalarum amararum copia fuperant>quum e&pr&fertimprimu caloris,ficcitatifq; non exfedantgradu,quid acfederepericulipotefl? Sed neque (quo etiam dubitant) natturttf torrefatti eodem pondere adieffioneplus afferre difcriminispoffe exifli rnandu\quando,& torrefaftione infita vis ignea euanc fiit, & veru aliarii multaru, cufrigidarum, tum tem- peratarii commifiio, retundere caloris,huiw vim pot.
Mefitx, Y 3 Scd

MESVE DE SYRVPIS ET ROBVB
Seihic torrefattnm (quodadditurjlim/emen,ipfumq; E dinpapaueic,qux fnnt frigidx,&: humid? complexio ttiamnafturtium torrefaBum frigida aqua paululum nis, cum habemus intentionem ad materiam caiida, macerari optarimadeius mcendij cxtmtlionem, quod & fubtilem exafperantem cannam, & guttur. imo c- torrefaciio mducit.Tuncfortajfe aptumboc erit medi- tiam ipfa permifcemus cum zuccharo violato, cum camentum purulentis etiam hetiica febre dctentis.Sed qusrimus alterationem maiorem ad frigidam,&prae rurfmquid fpodij loco afiumendum <? curque yerendu. non eji } ne amylnm, tragacantha,gummi,penidia,quo- rum eji vis incrafsandi ,puris excreationem remoren- turfForte autemnon tam confulendum ejiexcepto iam in thorace puri, quam deftillationi, qu&continenterir-
tmt, qux crajfefaftifine eget, vt id quod eft exceptum . .
attenuatione, &deterfione. Spodium autemignotum T ° c h deamygdalis. Succtts famculinon inepte COST. medicamentumCi quispr *tereat,parumintererit. ±jhicfumitur,funt enimquieiusdecoEium (fuccoim
becillim) contufis amygdalis dulcibws excreands, ex
di&a Loch omnia funt folutiua. Et de eis hax fuffi- ciant.
GRasorvm vini.) Legepini:nechocparatur MAN. liccc vtile fit.
M E S V E.
pcttorepituit&,&fedaudte Jiti vtile obferuarint.
eGlegma adafthma,&tufllmantiqua, F DISTINCTIO humorem enim crafliim tenuat. Rcci- &£e&L pit fcilloE aflatx f drachmas quatuor, ra dicisireosdrach .ij.hyflTopi ,praffi;,anadrachm.;. myrrh$,croci,ana dracn.s.meJle excipc.
S EXT A Dc fyrupis, & t fuccis.
M E S V E.
MANA. Multum potens, &a nonnullis conficitur.
SYL V-
T ta l i D i s s i m v Meft .fcd ctiam ingratifllmum, quia V amaris,& acnbus prope omnibus conftat.ob qui multum c- tiam calet. Muho adhuc ficrct valcntius, fi radicem ari aut dracon- tij reciperet,& melhs loco terebinthinam.Validum itcm, & ingra tum.ex radice bryoni*, quod qiuedam Mcfuc cxcmplaria hoc lo- co etiam habcnt.
Y r v p v s ,autfImplexeft,vtiulepo- rumfpecies, velex multis compofi- tus, ob effe&a, & plurima, & maxi-
 ma. Item fyruporum aliqui fu nt fpe-
cies oxymelitis,alij etiam aromata rccipiunt.
COSV .T OcHad afthmd. Tr&Jlantijfimum hocad vfm jL/eos exiJiimo,ad quos commendatur. Myrrha vero hic,&in fuperioribm quoque aftritlori&facultatis,co- hibendte Jiuxionis gratia additur, ad quam a Diofcor. probatur. Crocutn autem,tum,vt leuiter aftringit ftu~ xioni confert, tum calorifca facultate,quod iam fluxit concoquit, priuatim vero in thoracis ajfcftibm adeo ef ficax deprehenditur, vt fint, qui eum adfcrupulum di- midium etiam vnum cum dimidio mofchigrano, & o- ptimo vino calido aflumptum curare afthmate laboran tes memoriaprodant.
• /r;, ' , ",b
M E S V E.
H
Ae c efl fexta pars principalis huiusantido- th(
i»rfr ii ». mygdtlu.
G l e g m a deamygdalisad intem- periem multum ficca pu}monis,& thoracis,& tu fti m indc fi ccam. Re cipit amygdalarum diilcium, & a- mararum, feminis lini torrefa&i, nucleorum pineorum, anifi,tragacanthi, gum- mi Arabici ficci, & radicisglycirrhyz;x,ana dra. j.& s.facchari,penidiorum, ana drach. tresexci- pe mellis, & fucci foeniculi fimul codtorum qua titate fufficicnti.
C H R. T ® CH de amygdalis non eft in vfu ,nec pra»pa- C*wn frx. JL ^ratur. Vltimonota, quod ifta prcedid:aloch fu- fficM dctx p er j us pofita,& illa^, qu.T etikm ponuntur a Nicolao, pofTunt, & deberent adinuicempermifceri, aut ah- quacxeis,&ficab expertis practicantibus fx pilli- mefit,propterdiuerfasintentioncs,quas habet cu- rando perficere, v. g. quando fit permixtio loeh depi no, velloch fani, quteduoloch fiintcalida:, Si ficcrc complesionis habendo i"eipecfum ad matcriam craf- famphlegmaticam cumlocfi dediatragacantho,&
hibtuone Locb»
tarij, in qUa author determinat de diuerfis fpe- ciebus fyruporum,Iuleb,& fuccorum. Eft cnim fy- rupus nomen arabicum, & graeceidem eft, quod po- G tio, potiones autem multum diuerfificantur adinui- cem. Et primo in modo fubftantia: penes craflitiem, & fubtilitatem. Secundo in modo compofitionis, & muit^u*. fimplicitatis earum,nam differentia eft inter fyrupti, iuleh, rob, robub, aquam, fuccum, & decoftiones, qu$ omnia includuntur fub nominc potionis.Etiam de fyrupis, quidam eft fimplex, & quidam compofi- tus. Et iterum quidam ex pluribus, quidam ex pau- cioribus, iuleb autem cft fimplex: diuerfificatur etia fyrupus per vlteriorcm decodlionem, qux plus requi ritur in conftruendo inieh,quam fyrupum, differunt etiain,quia fyrupi indifFerenter poffunt componi,uel cumzuccharo,uel cummelle. Iuleb autem frequen- - » tius,imo quafi femper ex folo zuccharo.Et hic notan dum, quodinqualibetlibraiuleb,dum eft perfecte coftum,non remanet unc. j. liquoris aqu.x,uel fucci, H fcdinlib. fyrupiremanent,unc.ij.velcircaliquoris» decoctionis, & hoc quia non tanto tempore fyrtiptis decoquitur, quanto iuleb. Ex qito fit,quod in lym- phando fyrupum, minor quantitas aqua: requiritur, quam in lymphando iuleb, cum fit crailioris, &te- nacioris fubftantia: ipfb fyrupo. Rob autem pro- prieeft fuccus vuarum ultimate decoftus, ficut ui- num coctum, uel melius fapa, quandoque tamen corrupte fumiturrob pro fucco alicuius planta-, uel frudius. Robub proprie eft fuccus infpiifatus a fo- le, uel igne alicuius planra, uel tvu&us, uel alterius tei,a qua filccus premi poteft, dummodo fpifTetur, utditfhimeft. Aquapropriceftdeftiilaturaiubtilis alicuius herbs, fru&tis, aut floris,autaltenus rei, fi fiat in alembico, uel alio fimili modo, uirtute tgnis, uel folis, unde fic etiam aqua, qtia- pluit,deftiilatur
in aere,

LIBER PRIMVS.
i iB
maere, &aqua qu* flnit etiam abarboribusj &z maxime a vitibus. Namvirtute folisnon multum fuperfliientis principaliter egreditur talis liquor. Zfectait. Decoctio autem eft aqua fimplex,vel aquadeftil- lata,in qua radices plantaru,flores, frondes,fructus , herbac,& aromata, quaecunque alit res feparata:, vel mixts per aliquod Ipacium ciecoquuntur, poft qua- rum colaturam aqua illa dicitur decosftio. Dicitur etiam potio omnis medicina diftemperaca , qu$. cunque fit Ula cum quocunque liquore, deco&ione, aqua,vel vino,vnde deco&iones etiam commode cum vinoconftrui polfunt, ficut cum alijs liqiiori- bus, fecundum exigentiam curanda: difpofltionis. Conftruitur etiam medicinale vinum exherbis,&: aromatibus,quod etiam potio nominatur. Prin- cipalis autem operatio cuiufque fyrupi eft materiam malam,cra(Tam, adhxrentem fepaiare, & imbibi- B tam ad fuperficiem attrahere, & fic ipfam ad expul- fionem prcparare. Subfequenter etiam iplorum ope- ratio eft alterare complexionem ad contrarium eius, ad quod eft alterata prfternaturam a materia facien te morbum.
lulebautem non /olum habet marerias digerere, fed & caliditatem extinguere, & fitim remittere, 3c fomnum prouocare,& maxime ratione admixtio- nis fimplicis aqui cum eis admixt? . alias etiam vtilitates habet perficere, quas fuo loco dicemus, & maximeiuleb rofatum,de Iimonibus,de citro, vel violatum, qutj plus conueniunt in difpofitionibus calidis non pendentibus a materia. Et licet iuleb poflet cum quibufdam aquis deftillatis lymphari fe- cundum neceifitatem, & exigentiam, tamen com- munior vfiis ipforum, & modus lymphandi eft cnm d> fyrum. aquacomuni proportionequadruplaadiuleb.Etvl- ' teri lis nota, quod aliquando noti minus bene eft per mifcere fyrupos cum aqua fimplici,aut aliqua deco- ctionc,quam cum aquis deftillatis propter earum fa- porem, & odorem horribilem, & hoc dico, quando cum illis aquis poflumus complere intentionem no- ftram. praeterea aduerte,quod Itante repletione cibi, aut potus in ftomacho, non debemus dare fyrupum, ti metes ne cibus ducatur indigeftus ad hepar, & cau fetoppilationem, & pariter ftanterepletione malo- rum humorum in ftomacho,debemus exhiberc fyru- pumvalde apeririuum,timendode tranfitu eorum ad hepar, quare in cafu illo pr^ueniendum eft regu- laritcr operando cum leniduis. Cuius oppomuni agunt fine rationeoperantes pra: plenitudine humo-
*um txhi- bitione
a T) R I m v m iulepi Mefuc dc/crif)am,quo<t comliDs loftrmn, S YI, y, -1 & violarum iintaffinia.Dcinde fyrupos, & fuccos fniftuum conditis quibufdamfruftmim confiftentia,& vinbusmultumii- Oliles. Poltca iynipos cjc fuccts hcrbarum, poft cos,qui migis funtcompofiti. Symporum autem fimphctum, pra?ferum ex (uc- eis fmdtuum, typus, & imago cjuardain a Galeno delincata lib. ff» c.ph.p. vbi fuccum mororum batinorum , pyrorum agreftium , cydoniorum, vini mufti ex mcllecoquit, & item pououes <jui'di Grascis »/«, ideft fuauia, vtilia, pra:potioncs
i£ta-, & aiia cju^dam mox diccnda. Genus iuJcporum.vna c/t fim plicium fyruporum di/ferenua, aJu fyruporum fimplicium no.
Bicn vfurpant;
DE syrvpis. Syrupos pmplices vocat, in COST„ quibm prxter faccbarum, aut mel vnu<s tantum aliquw fimplex hquor affurnitur. Compofiti funt,in qui bw vel vartjgeneris liquores, vel vnus liquor, in quo tamenparando fmplicia multa fumuntur; velprneter liquores alia venerint.
M E S V E.
V l h p v m rofafum fcbrium,tho racis,& venrriculi incendium, calorcmquc flammcum exrin- guit, fitim inexpletam fcdar .Re- cipitaqu3E ,in quarofe funtma- cerataefib.v. igni lento coqucn- das cum facch. lib.iiij. Datur cum aqua frigida.
MOdusoperationis ideft modus compofitionis CHR. iuleb , conferens aduftioni febrium , dux funtfamofic maneries. Prima eft iuleb rofati, quod eft conueniens ad extinguendum fitim febrientibus c acute, &adremittendum caliditates in eis, non ta- men hoc eft operans principaliter ex eius comple- xione, fed ex complexione aqu^ fimplicis, cum ipfa adhibeatur in quadrupla portione, vtfuperius di- ftum eft. Et tale iuleb eft rrigide complexionis ver- fus primum, attinens alicui ficcitati cum ftyptici- tate qu.idam ratione rofarum, vnde eft confbrtatiuu ftomachi relaxati, & hepatis fupcrcalefacti,ac etiam cordis, refiftens putredini facienti fcbrem , & ideo tempore peftilentie longe plus conuenit, qitam iu- leb violatum: nam ipfum eft aromaticum, refiftens venenofitati, Sc corruptioni aeris, habet etlam fom- num prouocare prohibendo fua ftvpticitate fumos acutos ad caput afcendcre. Eteius dofis eft vique ad vnc.ij. cum proportioneqiiadruplici aqua: frigidar.
Et rrvodus compofitionis eius eftduplex vnus cum lul ,i r ,^
rum fentientes grauedinem in ftomacho, currunt ad q aqua infufionis rofarum fecundum, quod in litera
m * ■ A ^ " 1 " 1 . (1 . * fl . . I I ^ iL 1 - I. . A I « a ■ -v ^ , tr £liv
maluaticum, Sc fic faciunt,quod materia: indigcfta: fubtiliatz a vinoportenturadhepar.Et in fimihbus cafibuscauendum eft ab aflumptione theriacx, vel alterius rei, vel cletTtarij calidi aperitiui,&c.In hac er co fextadiftin£tion$ primoincipitaiuleb, fecundo a fyrupii fimplicibus,& uibfequenter continuat,ter-
ponitur,& ta lis modus no eft in vfu. Alius modus eft cum fucco extracto ex rofis, dum funt recentes, vel cum ipfis rofis recentibus, vel cum aqua roiata,& fic generalitereft in vfu: quia fic clarius perficitur. Hic autem eft aduertedum, quod aqua fiigida,quf iuleb permifcetur, fi fit ex fonte viuo, vel ex cifterna, id eft
tio, vltimo afuccis, quos ipfe vocat robub. &par- perfe&e colata, vel ex puteo abundantecum venis
tes in legendo patebunt.
MAN
•M!
ciua: Gr
A c n A pars eorum, quae in hac diftintione fcri- buntur, fub his potionibus contineri videntur, qux <• irrci nfta. n$l dtpiMftct fuauia videlicet, & vtilia vocant. .Sed & ad hoc eft, verbum verbo,
prrepotiones.
aquaram,& fundo arenofo, non dcbet decoqui: fi au tem fit mala,crafla, paIuftris,rationabiliter eft de- coquenda antequa cum iuleb permifceatur,iuxta se tentiam Auic .2 .fen .primi.cap.deaqua. Notandum, quod oleum oliuaram, & dulce ponitur quandoquc inparua quantitate inampullis quarundam aqua- rum, &in dccodtione,& alijsvinis,& liquoribus, vt in vino granatorum, & citoniorum, vt natans, &
per-

MESVE DE SYRVPIS ET ROBVB
petmanens in fupcrficte eorum cvim fua vifcofitate E fufvs, & madcfa&is Cutn aqua fimplici,ficut de rofis
melius, & diutius conferuetur, ne aer exterior ingre- <li pollit, & ne virtuseorum facilitcr exhalare pol- fit. Etftc docet hic author pro conferuatione deco- «ftionis rofanim,& violarum.
A D D I T I O.
Iftud iuleb eft multum in vfu, non fub nominc iuleb, fed fub nomine fyrupi rofati ex infufionc 10- farum.
MAN. TV ieb recentioresGraxizulaponvocant. Primu 1 hoc iuleb tx infulione rofarum,Paulus hydrorofatu parat, codis lib. iiij. rofatum, in fextarijs, v. aqux, & duobus mellis.
SYLVII T T C> C iulepum refrigerat ordine primo, & leniter ficcit, & X~L adftrmgit: ob ld vcntnculnm, & licpar,S: corignita,& a ca lore dilfoluta roborat, tum refrigerando ad tempencmquercdu- cendo,tumfubftantia harum partium triplicemiri vnuni cogen- do. Idem etiam putredini fcbrcs gignenu re(iftit,liccitateluba- tnara, & aromauca qualitate. Propteteain febribus peftifentibus eft longe praftantius violato, vt cjuod venenis,aerisc]ue corrupte- larfua qualitate dromatica refiftit. In febribus quoque fomnum conciliat tam per /e refngerando, & humeftando(nam cuni aqiia quadrupla fumitur) quam per accidcns,dum vapores calidos,icres abhumoribus putrefcentibus ad caput elatosinfomniamexcita- te folitos,adftringendo, & perfrigus cogendo meatus prohibet. Qiunqviam, & refngerando putredinem in prxfens remittat, ei- que, vtdixi.aromatica qualitite refiftat. fitim eadem ex caufa fe- dare ccrti/limum elt,tum a calido,tum a ficco,tiim a caljdo ( & lic- eo fimul natam.quia rofis, & 3qua refrigerat;& hiitncdiataqua: nec folum litim ammalem in ore ventriculi fedit, fcd etiam natu- raJein W iinguiis corpons partibus calefadhs, & ficcatjs,8c inani- us.quam aduonem faccharuniel^nu?; tcnuitate iuuat, &.dulci, faporehepatiiucundo. Quomodo vinuni.vel acetum aqus miftu fium magisj&; citius extinguit.quamhorum trium per fequodq; vtabuiideprobat Gal.lib.i.iimp.cap.30. &alijs.hociulepumex rofarum ribr.ficcirtim infufibne aliquando in vlii ell.freqiiemiiis tamen cx infufion? rofarum rccciitium, lcd iioiiuik fyru pi , llon iulepi,de quo mox.Hydrorolatum Paultis ex coftis libris quatupr ro/arum inaquxfextanjs quinqiie , '&'dftiebus mcllis cojnpbiiit. Aqua vero fit optima, qualcm 'Galenus ddcribit primo frfoitatis tuenda:, & ea (fi valenter eft refrigerandum) prtus calcfaita, poft niue,vel aluerrefngerata, vt ldem docetfihroincthodi ,7 .vclcius Joco aqua dcftillata tuo propofito idonea. poteututs fjet hoc ijile- pum ex fucco rofarum recentium, vel etiam carundcm infuiionc multipltci, & facchari libris duabus. en3inrn r mi. .i :f. fnmulai mm :mtffaoiy oa!
COST. "\/T O D v s operationisiulep Stillatitiaro/arii J - VJ l aqua pmfertm qux balnco diligentcr elicitur , & maxinte quA priori ioco deslillat, diluto rofyrum, quod infufum focantnone/l odorc infcnor fipcrior eslgratia.nam, & colore cfl purijjim.-e, <& pellucidx font.xnzciqtie, & fapore mimme amaro, quart nunc cjc
lpfedelcribit: talis modus ndheft in viu,nifi cogen- te necelfitate. Alio modocum violisexpreiftsdum funt recentes, vel deco&is in aqua, & ifto modo etia non eft invfu. Tertio modocumaquaviolatade- ftillata,&cumzuccharo,&:ifte modus generaliter abomnibus eft in vfu, &talc iulebeftfrigidx,&hu mida? complexionis verfus primum,& ideo plus con neniens acutefebrientibus ,&habentibusheparca- lefaClum, & cor, & afperitati cannaz, & gutturis, & plettrefi, & tulfi ficca?, qtiam iuleb rolatum: ficut etiam de per fe,& propria lua complexione eft magis fomni prouocatiuum. Eteius dolis eft vnc.ij. cum quadrupla proportione aqux fimplicis.
GR^ ci iozulapon vocant, atque in hunc modu M AN. conficiunt: Viol.vnc.iij. in tribus fextans aqtn per diem macerant. cxcolata^que aqux lib.iij. facchari adijciuiu.
VIo l ab ficca: aqua macerantur,cuifaccharum incoqui- SYLV. tur, vt violarum vnc.fint trcs.aqua- fextanjs tribus horis Z4. macerentiir,colatum coquitur cum iacchari lib.tribus,vel aqu? ex violis recentibus dcltilLic.v , vcl lufuiions vioJarum iiccarum, aut potius recenttum Iib.3. laccha. Iibris' tantum diiabus.non tribtis, quorundam more percoquitur : Graxis recenuoribus
dicitur, & kriynf Aftuano, quod cllJuv ld eft, violanitn fuccus faccharatus. Panunim autem eft vinum ex aqua violarum de- Ihllata, quod tamena plurums hodie paratur, & paquitur: mi- nusquam fyntpus refngerat,humettat primo gradu, fcbribtis acutis, tu/Ii ficc*, affeftibus calidis ficcis partitim thoracis, & rctris inferioris falubnus,& fomnifcrum magis cjuam rolatum.
M E S V E.
Nfvsio rolarum,&violarum hocfit modo-Foliorum rolaru, & vioiamm reccntium librf lex> horisofto maceretur libris quin- dccim acjucc calfada; in vafeter- rco vitrato, ftriclioris, opercula- to,pofteacolantur. Etdcmaqua;iterum calfa- cta;,rofarum, & violarum reccntium tantiidcm immittitur, tandiu maceratur,colatur. id fi ve- lis leruarc,olco affulo, & vafe eodem bene opcr culato dies quadragintainfola,vocatuique i4 zucharum ro/arum, aut violarum.
O
P eratio infalionis rolartim., & viola- C H R»
ntm. hic ciocct prctparare roias, & vioks,eas in aqiias infimdendo y ad hoc, vt illa infufio fit conueniens ad conftrucndnm iuleb violarum, vel ro
fiillatitia ipfa aqua noncxdiluto V dapnm2 rofaccum H ^ ; ^ lnft)ionJS ^ambabus
tflttfT/TYtt-ll MYk) • Vkl .1 l'f\V ] f>t 1.11/1/1 /1/1 /OliM /ITTIPr T1>WT ,. . _ . . w
elegantijfme paratnr. maiori etiam ad eum ajfecium vfu,ad quem commendatur a Mcfuc,refngerandi.fac- charo autem puriffirdo efl a,db,anc rem opas^quod f<£- culentum calidms efl, & fuicidajim. Mejues hmujhc- modi ^Jtlapif mox memincrit.
' • - lid (w ■ tijj^ d&atou
M E S V E.
CHR.
V lepvk : violatumfcbres, phlcg- monas,plcuritidcm,3lpcritata"ngut- turis, & thoracisj.tuflim mitxgat :,fit vtiulcpum roiatum.
O n v s iuleb violati fit eodern modo iicm rolati ante ciicti, pdmo cum viohs hccis m-
fimul. Et ifte modtis elfctcomteniens,quandq eatu aqua: WO poflcnt repcrin.Etrlicjuis vellet, pojlet lftos du6s iufeb finml tompoiitrc.
A D 1) I T I o.;. ,
Hsecopdratio iufutionw rpfitrum, aut vioLirum eft illa,de qua fit fyrupus rofttus, ex mfiiiione rofa- rum. etiam illo modofit infufio violarum pro ficie- do fyrupum violatum ex infufione violarum. Et quando pra j di<fta inftifib e!t completa ,'potcft con- leruari in vafeVirreo, & noh in vale terreo; tjuia pu- ux-fit, & in hac infiiiione zuccharo ditloluto ,.& co- ckofccundu artem,poflunt fien cbnfcdiOncs,& alia, vtdiarhodon defcript.commnni :&itade alijs.
Si

M A N.
k JJ lu
L I B E R P R I M Y S>
qainquicsTofx nuitcnrur.adciito /accharo, fiet fy- iipus,qucm nimc roiatum loluauum vocant noftri iiononrenfes mucharum.
EX liac inftifione fit fyrupus rofatus, & vioktus ex infuiione rofarum, & violarum : Infuiioiies vero ifta;leorfum facicn- cLc funt: ijiunuis limulbreuioris lermonis cau/i (ioccantur.Pof- iiinc tamen fimulinfundr ana , vt ambarum viresmiftas habcat. Si vero quincjuies rofa% vel viola; mutentur,autetiam irequentius, & ailciito faccharo (rrcoquantur,fyrupus fiet ro/atus , vcl viola- tus pure;atorius :& eo nugis, quo plurcs futt;c fuerint mfufio- tics violarum,vel rofarum omnium : maxime tamen purgatorias experiniur quotannis, quas vulgus incarnatas vocat, a carnis pcr cutim co!orc,qua:bminum funt odoratiflima: dum rccentes funt, citoenim odoreni amitrunt, & (yrupusexhis purgatorius magis fft recens: portmenfem vero lextum, paruarumeft virium. Ehis tj mfufionibus quinque, funt qui dantvnc. (ex,nosex nouem infufionibus abvricijs duabus ad tres. Siautemex vnainfuiio- ne, vel dnibus fiat fyrupus ,eft rofatus,aut violaais, ablblute di- £his. 1'oft expreffas autem rolas,& violas, magna abijciendum eft,& alia* reccntcs quoque funt lmmittcndx. Frequenuus atttem ne corrumpantur, eius infufi hbrr quinque cum facduri Iibris «iiiatuoi per albumina clarificaus, ignr lento coquuntur ad fyrttpi confiftentiam. Quod ii infuiionis, & facchari,ana Iibra: quatuor ctim Nicolaofumantur, citiuspercoquetur. In fcbnbus calbrcili cxtinguit, ob id iitim fcdat,& ventriculum roborat. Hiuc affine el\ Actij, & Pauli hydroroiatum ex ro/arum exungulatarum li- brisquaruorin aqua'/extanjs quinquc,& mellisiextanjsduobus <co«ft:s ad tcra,c parusc<.iniiimptioriem,aunnfolatis :icd citocor- nimpitur, niii Joco friguiillimo (eructur.v/et f«r«T,v. Adiuarij do- Jibus abhoc parum variat. alij fyropum violatum, rt& roliittun cx fucci violartim libris tribus codtis igni lento, cum iiicchari li. bris duabus, vt iuleb ante fcnptum componunt cxteris efficacio- rcm. Alij huius fuccivnc .46.8 .11. cum facchari libra vna co- quunt, vt in faceharo violato, & fofilto ex vioIis,& rofis integris. Alij penuna recentium violarum, aridas infundunt,aut coquunt , autaquam ex violis deftillatam coquunt,vt ex omm iulepo fyru T pum fae.'ant,maiorc tamenco£bonc adhibita. Qtii vero fyrnpus titcx aquadcftillata, vel infufione violarum, & rolarum iiccaru , paruarum eft virium. Contra vero ex infufionibus multis recen- ttum violarum, vel rofarum albarum,rubrarum,pra:cipue autein (Vtdixi)incarnatanim, aquas, & bilem purgat, arfiatc falubritcr ab vncijs duabus ad viKias quattior : funr qui ad vncus iex,pauco aniii, aut fxniculi aut cinnamomt addito.ne flatus in ventre mo- ncat,& Iiquore idonco. Prajftantior autem multo cft hic fyrupus rofatus purgatorius, quam qui ab Auicenna componitur ex fucci roiarum libris duabus, mellis libris qtiatuor fcammonij tofti vn- ciavna cocfiisad fpi/fitudinem. Siautem libr.rinfuiionisdimi- di.r incoquatur Iibra vna facchari, rnrnus foluit iiofterfyrupus:fi libra lihr.c mcdiocriter: fi infufi Iibrarvni, & dimidia: facchi.ri li- bra vna lncoquatur , niire foluit. Coqui etiam cuin melle mhye- mem potcft. Qni veroex fucco rofarum cfarificatocoquitur cum .fqtia portione iacchari, vncijs tribus.ctiam alutimcompnmeiido foluit,led multoclementitis.quain qui cx multis mfuiionibus ro- farum recentium . Qmdemquecx mfuiionibus tribus roiaruin ficcirunt fit fynipus, ficut roiarum vnc.iiij. fingulisaquxcolan- tlx hbris tnijciantur.valentcradftrmgit, & ventriculum robor.tt, a neotencis inucntus,& fyrupus roiarum ficcarum appellatus. Purgatoruis quoqticaquarum , & btl.iofi iucci fit fyrupus cx 4. nfiifionibus florum recentium periici: idcmqueodorus,la
119
A florcsprioribus exprcjjis, & abiettis eident diluto adu ciunt, maiori fempcr viaddita.TS^oui ah(\ms,quifiom copia largiori rfi,tertia,quartave maceratione cafdt yires dilutis comparcnt y quas alij nona. Torro diiutum hoc ad fcnas yncias affumptu aluo biliofa educit e.v- crcmcnta -multa, nuncupatm rofaccus folutims ,ad quatemas ajfmnptHs vnciccs copiojc cxpurgat, dilutu tamen,nififumatur largius fex ynciarum pondcre, id vix efficit.atfyrupo tamenpurgandi,qu£cunque illiin- cfl, vim a diluto conciliari certum eji. Sed tribuendum hocforiaffeefl deterforie facultati,qua faccharumprx Jiat. r.cque cnim ad purgandum attrabenditantnm vi cfi opws, fed etiam extergendi. Sane vbi de aqua ro- fartm,& de purgandi facultatemcntio incidit, non ftlebo purgandi vim, & fucco ex reccntibus rofis ex- prejfo, &flillatitio ipfarum liquori pertinaciter inhtt-
JB rcre. quienim fuccum ad vncia-s quitiqite, velflillati- tium liquorem ad vncicvs decem fumpfere, Jkpe vidi- musdctraHisbiliofis excrementis copiofe cxpurgari „ qu£ res etiam adicdo fero faiicius cedit.
I
1
M E S V E„
Vlepvm alterum rofatumfitcxaqiixfo- farum libris tribus,facchari libris duabus.
V L e b , quodfit exdeftillationerofarumeftiU C H R< lud quo facjae vtimur,quodab Auic.in v.can. duo bus modis dc(cnbitur,vno modo izuccharo clarifica- ro cum aqu.i communi addutpro omni lib. zucchari ilc clariiicati, vnc.ij. acpux rofarum : quem modum ,
etiampofuit Serapio inproprio antid. EthocmocJo faclum non habet tantas vtilitates. Secundomodo defcribitur ab Auic. vt hic defcribitur, qui modus eft vfualis.
HO f efl in vfu, & dicitur iuleb rofarum, ex quo , j ^ aqua: commixto fit luauiffi mus potus, ad calore, ad fitim amouenda maxime idoneus,quo tamen an- tiquinon vtebantur,quia necaquamrolatamnoiant, ncc hunc facchari vfum.
IDiuIepum efthodie vfu frequentiftiuio in fcbribus,& fiti a- 5 y L V. quar quadruplo mtftum, quia luaut/limum, paratti iacilius, & clarius,quaprarcedens.Idqma ieci hostro fran- c 1 s c o in vfueftfrequenti.iulepum Rcgiumamedicis Parrhi fenfibus appellari cceptum efl: idque foliim medicihodiein fiiit placitis ablolute rcquirunt. Vetenbusignotum,rhodoftagma, ieu aquam rofarttm, & hunc facchari vfiim nelcientibus. Quibui- dam tcrovni ltbrxfacchart maqua commum clarilicat.Taiidttn- tur aqua; rofarum vnc.ij. vt fitexaquarofarum pauci, & multt
nvilllll lCLCUUUm iuunyuv.uuuiua ) i f i* p. — -1 / 1
pcris 111 ciindi,modice caIldus. F.xijfdem floribus faccharatis, feu cammunicompo/Intm.iedidinefficacius. cum faccharo contulis,conferui,vt vocant.eodem modo purgato. riaeft pra - fertim rccens. Viscmni ignea,& purgatrix ab his om lubus ficile rineicit.
cosr.
O
Peratio in infuiione. Ouamuis hicde dilutiex rofls,& violisparandi ratione Jimulagat, non fimultamenparari poffunt. prsuertunt enimviolaru flores rofarum exortum longo interuallo. Quod autem hic adcertum aquzpondut certam florum partem pre- fcribit,noneodem modo nunc obferuatur. altj tantunde vtriufque fumwnt, alu non objeruato pondcre tantum florum inJ~undunt,quanto rcfic dUuipoffimt. Sedprate~ rea qnum Mefues bis infund.it , noflrt etiam fzpius, prafertirn vbinon temperandi tantum,fed expurgandi quoque gratiaparatur. nomes enim s &.fxpintnouos
IVlep aliud roiatum. Ter aquam an fuccum intelli j - gat,vt proxime de violis exprimit, an slillatitiam aquam ,non conflat. conftat taraen hoc deflillationum non fuiffe ignarum. Sed vtro modo paretur non erit diffimilis efficacix.
M E S V E.
V l e p v m de fucco violarum fit cx fucci violarum lib.tribus,coftis cu m facchari lib.ij. fimilitcr fieri potcft cx fucco rofarum, cftq; purgatoriu. N communi vfuettid.quotr.ulri,parumconfidera- MAN» tc£,in ventns flLtxibus,quali adilringente aluum.,
vtuntur:

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS
vruncut: cumtamencontranum potius operccuisquod E duo refidere permittcndis donec clarefcant.
ex fucco roCarum ftt, & fyrupus rofttus dicitur,
?yLVII- T D iulepum ex fucco violarum, & rofarum, & carterorum ert X prffftantiHImum,quod pkntarum fuccus ipfarum velut quida fanguis eft. Iucundius elt ci florum infufone, mintis efScax nifi multiplex fiat infufio, &. flores recentes fint: lucundiflimum, & injxjmeimbccillum ex aqua deftillata:in fcbre ardenti,a:ftu fto- machi, aut thoracis, fiti incxpleta. Ad ldem valet Aduarto iofa- char,id cft fuccus violarum cum faccharo.coftus, bilis acrimonia obtundcns, idemque ob lentorem thoracis vitijs eft aptum , & a- <jua cum faccharo cofta,& aqua cti flortbus nymphca-,& faccharo coda .bilis ardorcm mire fraugit,& refngcrat.
COST. X Vlep dcfucco violato. Quoddlcebam, quia,con~ JL tra quam in rofisjtillatitia violarum aqua parum odoris, ac priflinarum virium retinet ,propterca boc Julapium cx fucco violarum fempcr iki,quod cxslil- latitia fit aqua, prczfcrrem.
M E S V E,
V l e p v s zizvphorum afperi- tatemgntturis, & tufiim iuuat, Iputum tcnue.quia incraflat, fa- cilius cxpclli facit; ob id raucita- ti, & pleiuitidi confert. fit ex zi- zvphis magnis, & pinguibusce- tum codis inlib-iiij.aquxad dimidias-, quce lib. ij.rcliquaecum iaccharilib.j.pcrcoquunturin fy rupum,id eft,iulepum fimplex.
CHR
MAN,
SYLVII.
Iylcbiuiubinumidcft deitiiubis noneftinvfu, iecundum hanc defcrip.in forma iuleb, fed bcne in forma lyrupi, vtdicetur infcrius: & haberetvirtu q tes,& opcrationes m literapofuas.Dicit,fiarlvrupus idcft iulcb fimplex: ficutiuleb quodlymphari dcbet cum aqua hordci,vcl c.ipillis vencris: vcl cum aqua iimplici clara /txunduin cxigentiam dilpo/itionis, cumcxhibetur in doJl conucnicnti,& condecenti.
ZIziphagnce,&latinedicitur, & ferica: Gal.nihi- h fecit: recentiores in viuhabent fitxa, nec ego ea m totum refpuenda puto.
x t O n eft in vfii, quamuis ihhosaffcftus fueritcfficacid". cu i..\j aqtiahordei ,veladianti,velcommuni. Euis locoinvfu eft fyrupus zi 7.yphorum poftdiccndus. Syrupus' 7izyphomm fim- - plex ad eararihum tenuem in pe£his, ad fputum liqttidiiu incraf- findum rnodice, fit ex zizyplus ccrrtum coftis in aqua: piuuialis iib.nij.addimidus :colatum percoquitur mfyrupocum faccha- ri hb.j. poffta compofitus fcrtbetur \ alentior.
Tunccolentur,&cumlibristribusfacciiari fiat iyrupus. Quidam huiciucco nondumpcrrcii- dentiam puigato immergut fericum crudum, cocco baphica recenti tin&um, doncc is rubc- fcat, & cocci ac fcrici facultatem rccepcrit, is- quc cft prceftantior.
SCis, quid fupci icripferim de malis. Paul. exduki- M A N. bus parar, 6c vocat hydromalum .
SY b. v p v s depomisfimplex quibufdaminvfu.alijscom- SYLVII. politus poft dicendus, magis. Efncacior erit.fi poma dulaa au geas,quod llla odore cor magis roboiaiu.aut Pauli hydromelum excydonijs odoris, & aliud ex fohsdulabus pomis oftendunt, vt contra Serapioex fblis pomis acidis: acida cnim putredmem pro hibent.appeteutiam inuitant, fiumfcdant.venuiciilum poft vo- mitum bdiofum roborant. Ne autem accipe fencum parmum ab • infe£lonbus tinCtum m chermescum alumine.Sc alijSjquod illud chermc -s a fucco baphiCECocci fitdiuerlilTimumjVtdicemusin fyrtipo ccrticis citri. Harcompoiitioneiex frti<fnbus (yrupifunt, qciaminiis coquuntur iulepis.autafHnes quia limplices ,miaus camen clara:.
DEpomis. Conferreirnbecillo excaliditatecor- COST. dibic poterit manifefia qnalitate, qua rcfri^e- rat. Qjtod antem de ferico meminit, quiexiflimantfe- ricum occulta proprietate eidem vifceri conferrc, non eos ego Jant! contempferim. Sed in imbuendoex cber tnssferico, pro chermes tinRorinm granunt dubiopro cul fumendum, non vermiculi pimpmelU nunc ea vo- ce nuncupati, &■ veteribus ignorati. ln ferico autem admedicos vfus inficiendo ea feruari defidero,quxfu- pra, quum de confett. alcbermes agcremus.
M E S V E.
Y rvpvs dcpyrisventriculumro- borat,& cibum in eo continet. fit vtfyrupus de pomis.
Syrupus de pyris ccnforratftoma- chum, & ftriiigit materiam, & ciusmoduseft ficut fyrupus de pom is.
AVic.in v.canon. habetdc/cript. eandem cum CHRt ifta. idem in quarto canon. fen. prima cap. de cura morbillorum iaudat ipfum fubnomine fyrupi dc altelea» & funt alrclca pyra, vt expomtur in fuis iynonimis.
LIc e x nonfit incommuni vfu,efficaciamtamen MAN. ^ ie ^eretfiexc°n S ruis pyrispararecur^inhis, qus
CO ST. J Viubinum. Zi\yphaquum adpcrfeElam creuere
turgent,folent ranlti clybano committere arefacieda, CT ubi arefatia manibus oleo iUiti-sperfricarint,in rnc- dicos vfus repont re.qua huius funtgeneris craffeface- rc humores poffe arbitrandum est ,ad quem vfurn hic vfurpantur. alias vero quum attenuatione efi opv.s, vtendura arbitror tis ,qui fua in arbore nmturnerint, dulcibus y & acerbitatis expertibus,quaUa in loch fa- no^experto defiderantnr.
M E S V E. ..
[Y rvpvs depomiscorimbecillum roborat, ob id lyncopem, & cordis trcmorcm lanat, tit ex pomoru dul-
 cium,&acidoru fucci,analib.v.co-
qucndis ad dimidi; confumptionem,deinde bi-
PR O vana pyrorum natura varia: funt eius vires: inhuncau SYLVII. tem adftringentia pyra.non tamcnacerba,fed folum auftcra, aut fubauftera Mefues accepu.qux refrigerando, & adftringendo ver.tnculum a calore lmbecillum, vt in fcbnbus, roborat,& cum cibi cenax non fit, fed vonutu, aut deicdione mox excernat, fir- 'mata retentrice, & ofculo vcntnculi vtroque adftnftu cohibet. In vfu non eit.tamen faluberrimus fuerit.
DE pyns. Supracondita pyra probabat ettam COST. ad cordis robur, quod illi ex proprietate fornis tribuunt, quaetiam eius feruina, drfolia venenis ad- uerfaveteresobferuarunt. Quiaautemqu£vcntricu- lo robur concilian dicuntur, feri aSiringentia funt, propterea pyrishic vtendum erit auslcrts.alioqumon tantundem hic valebit fyrupus,quarum de cotonets, quod hic proximefcribit.
ME*

L I B E R
M H S V E.
Sv r v p v s dc cydonijs idcm pollct, <St co- dcmtitmodo.
CHR. T Vub optimum,licetnonfitinvrunccpra.*pa- 1 rctur, tamen mirabiliter operatur in conftri nge- do omnem fluxum venti#; hepaticum.Et ego iam vi- di multos curatos cum eo, prcemifla iam leui mundi- licatione'cum calia, velmanna, pra;fuppolito rcgi- minecibi,&potus,&aliorum,vtexpcdit. Debetaf- fvrmi in doii conuenienti, cum aqua cxtinctionis cha lybis femper ftomacho uacuo. Et fufKcit,quod aqua /itthipia ad ipliun iuleb.
MAN.
SYLVH.
COST.
D
MAN. sylvii
cosr.
Syrjt fut- to tittof*.
MAN.
ET huncvocatPaulus,hydromalon. Recentiores quidam foctum exmahs,malozulapon,hoc viuv yhvnttrixct.
DYfenterum hepiticim mire fanat, moHicepercafiam, iut minnam vacnato corpore. Scd valentior eft exliicco cydo. morumpiraortim, qua;ma cula vocamus, & qux acerbiora(iinc, cjuam ex lucai ftrutluorum icu prxgrSdium,qux fxmwx vulgo «iicuntur.Hocrcceiltiores-cjuardam /JkXsfoi/xaTir, & mtmm yjif ir- pt*, vocant. Alijs miiiacyiloniorum iimplex dicinir, Iicet poltca Alefnelcrihittir miua fine fpeciebus, &cum fpeciebus. Paulus CDam liunc hydromalum vocat.
E Cydonijs. Varandus bic cflct ex recenti ad- huc atque eo modo quofupra dicebamus expur~ gato fucco.vbi enim inucterafcit,acrefcit, neq; aftrin- gendo tunc tantum valet quantum antea.
M E S V E.
I
SY r v p v s de pcrficis intcmperiem calida vcntriculi, & inde natam Htim compeicit, onfque foetorem,fitvt fyrupus de pomis.
E t hicnoninutiliterpararipoteft.
SYrupus cx Cucco perilcorum praifcrtim minits humidorutn (qualia nos CorboJiana vocamus, quodin Corboiij territo- no, &plurinn,&prsftantiffimaproueniant) profefto rtierit praftantiffirmis. & multo vtilior, non minus iucundtis,quam per- iica lpfa condita.refiigerat,humcftat,ob ld mtemjieriem calidam fedat,& fitim,& odore iuamdo tetrum oris odorem tegit, & epi- crafim emcndat,cum. f. qui a corruptis in ventriculo humoribus, rel vlceribus exatatur,non eum.qui a pu trcdine humorum,vcl par num in pulmombus.faucibus, ore toto, nanbtis prouenit, quia vcl imhaspartes non feuur ln his vix momento manct, addequod quahtate aromatica putrcdini reliftit.
DE pcrficis. Terfui odorin tcnuibm eiusparti- bus /itws decodione euanefcit,vtoris fcetorem eoemendarivix credam, nift forte dttm calidiorem ventriculi intemperiem conigit , c orrupteU etiam ni- dorofa aduerfetur.
M E S V E.
Jrvpvs cx fuccooxalidisfcbribus biliofis, & pcftiletibus laluber eft, cor- dis& ventriculi flammeum calorcm extinguit, iplaqueroborat, fitvtly- rupusviolarum.
AVicenna vocat omnemlapatho acetofam. Videtur autem apud DiofcoridemfolaiUa lap- ihi lyccies,(juam uocantoxalida.
PRIMVs. i 3 o
A P Yrupiis item ex intybi fiicco ad Iiepatis intempericm calidam, S & obilruftionem , accipitfucci intybi ptirgati lib.viij.faccli. albi libr.5. & dimidiam, coquein ryrupum. Sicfiatlyrupus cx fucco cichoriorum, laftuca-, portulaca.', L>et.t, braffica;, buglolTi vtriufquejCupatorij ,abiinthij,fiiinaria?, hy/lopi, mentas, marru- bij,art}iemii!ar, & iimilium nerbarum tam fi'igidarum,quamca- lidarum,& temperatarum. Poiliseuam (acchan quantitatem iiic- co lEqualem lnaquasquali prunis liquare,& perpannum laneum colare, mox percoqucre,etiam vltra aqua; cojiiiimptionem,ad co- iillentiam, fcilicet.penidiorum, qua- vocant, aut iacchan rofati, mox a prunis, depoiito faccliaro i i c per codo, fuccos Jiuiufqiodi reiidendo, puros, paulatim mifcerc, parum coquere, & feruare. Potes etiam fuccos parum coftos, reiidendo purgjtos colatos fi- mul cum iaccharo, vel iain clarificato, fed iimul ciarificando, iine aqua coquere in fyrtipum , fed coftione tam longa vis fuccorum , pr^ferum refrigerantuim, prope tota corrumpittir, quod priori modo nonitaaccidit. Quandoautemmfyrupum fuccuseitcon- ^uendus, modo pofteriore prius reiidendo eft purgandus , deinde ouorum albumnubus, poftea cum melle, aut facch.coqucndus aJ mcllis crafliucm,aut arciter.vt ieruari poflit,
DE fuccoacetofe. Syrupihuius frequentijfimus ^ nunc eji vfus, neque in eo conficiendo aliud, qua. oxahs vfurpa.dum.Sed zr oxyn quod acetofum trifoWH vocdt,fi quis parato ex eo fyrupo in vfum traduxerit, puto ad oes eos vfus tantnndepoJfe,quantu ex oxalide.
B
M E S V E. .
Y r v p v s cx fucco cucurbita» fe- bres ardentes, biliofasque reli- quas, gutturis afpcritates, 3c plcuritidcm cmendat. Cucur- bitam magnam maza inuoluta clibano coque, eius exprcHI fuc-
 -| — -7 ^
ci lib.v.cum facchari lib.iij. pcrcoque.
M
Agnas vires hic habet in fiti, & magno ince- ^ dio cxtinguendo.
NObilisquidamnoftras,in peregrinatione Hierofolymitana SYLVII.' Ioppe ardentiflima fcbrc correptus,a Medico ludxo eft co- fcftim hoc fyrupo pcrianatus, idobiteraddendum putaui', vt le- £k>r intelligat multa in Mcfue prsftantiflima medjcamenta ve- lu! neglctta iacere, quorum vfus eft faluberrimus.Hiccrgo iitim, & vchemcntem febrmm ardorem potenterextinguit magnafri- giditate,& humidiiate. Gutturis ha;c afperitas calidam, & iiccam cxpirationcm perfcbresardentesfequitur, pleurittsabomnihu- more fit,freqtientiflime tamen a bile,vt apho.3 3 .l1b.1S.ob id bilio. lis,& cahdiilimismorbispleuritidem bihofam tanquam acutifli- mam,& calidiilimam liiccommemorat.
EX fuccoroncurbita:. TJjmc audio cucurbitam CO ST. excauari,& indito illifaccbaro leuiter coquenda £> temperato clybano committi, colleffum vero in ea li- quorem ad propofitos boc loco affe£lus vfurpari. Hoc ipfum in memoriam mihi ducit melonem Indum angu- rixnomineagnitum,cui fi fhtto in fuperioriparteori- ficio faccharu immittitur, diffoluitur,& angurufucco quo multo affiuit commiflum,potum ad refngerium,&- fedandam fitim opportuniffimum praflat. Sane,fyru- pum ex fucco cucurbit£ etiam ad pleuritim commen- dat. quam tamen quantumuis biliofam tranfafto eius initio,quo cohibenda erat fluxio,frigidioribushifce rc~ bus adiuuari poffe diffidimus.
M E S V E.
^ Y rvpvs deprunisvalctidem, qtiod fy- J rupus de violis,t5c fiinilitcrfit,
Hic

MESVE D E SYRVPIS ET ROBVB
MAN. Hic prxter hoc quod infrigidat,aluum etiani lenit: loco eiits vtimur diapLunofirnplici,iacuti,& duobus ilt granatis.
SYLVII rlvs lympi.vtpriinonim.vam eftnatura: fi enini dulcii i . fintjiluiiin fubducit: eius autem loco Diapruno fimplex: vfur paxmts: fi auftera fint,aluu cohibet, nifi fummis epulis fumptus, firmatis parubus ventncnli fuperjoribus.deorfum pellat.Siacidi finr,refrigerat,hume£lat,incidit,tenuat > appeteiitiam excitat.Dui- cicida vero Mcfue vjdetur lntclligere, quaepuriuvi aluun 1 iuMu- tant,& magis refrigerent modo violarum.
COST, r Y r v p v m exprnnis lib.fimpl. cflc ait iuuame- ti noti,quod intelligendum. Smt enimpruna om- nia,& acida refrigerantis facnltatis. Jln vero exfuc- co; an exflillatitio liquore bicfitparandm, ejuum non J j explicet,quiafuccus, fi quis illisfaccharum coquend/i ^ indiderit, denfari ingelufolet, vfurpandus videtur li- quor : quetn quidem,quum nos deflillatione elicuimus, refrigerando, largms autem epotum ctiam/ubducett- do ventri 3 nonmbecillum agnoumus.
M E S V E.
^ L ^ Y jvpvs degranatisacidis fcbrcsbi- liolhs, & quscx pituitofis fiammam §§>| multaminuchunt,iuuat.
M A N. T) A V L v s rhoiton parat ex par.iij. fucci, &: vna ' JL mellis. Suntqui immerguntfetam,quia videlicec putenthaberemagnam vim in roborando corde.
SYLVU P ^ /iicco purificato granatorum acidoduloium, vel acidoruni I . iTmuJ,& dulcium.velacidorum tantum. aut acidorum maiori pornone,cum faccharo,fit hic fyrupus.vt pra.cedentes, quia refn- gerat, humeftat, & obftruftanon mhil hberat,c(lcntia: tenuitate bilioiis febribus eft efficax, led etiam pituitofis (qua fapor acidus etiam mcidit) & prarciptie multum inflammatis. Nam,vtJigiVa viridia xgre incenduntur, fic pituita putrendo vix vritur : vbi autf accenfa omnino elt,modo afiarum ardet: cjuod & Hip.caufus pi- tuitofus, & hybernus declarat. iyrupiise.v Jiicco omnis oxalidis, idem pollct, vt poit lcges. Paulus ftnlr parat ex partibus tribus fucci granatorum , & vna mellis. Sunt, qui fericum mergant, pir- tantes id niagnam vim habere roborandi cordis.
C01T E S ranatis - yt puniciacidifuccus morbis,quos ' acrior, & tenuior bilti excitat, dunt refi-igerap, & craJfefacit,opportunus efl : ita ijs diuerfus,quospi- tuita frigida aut crafia. re&c ergo quum fyrupum ex punicis acidis valere adpituitojas febres ait,fubdit,fi magna illis lungaturinfiammatio. cjje-ffero eafoletex falfa pituita,quihumor btliofam<emulatur nattiram,
&febres interdum ardentes procreat. quate inpitui- toftsfebribusni/i exfalfafintpituita, abflinendum hoc erit,quod vt refrigerare, & cra]Jefacere,ita effcerepo tcfl, ne hutnor concoquatur,
M E S V E.
SY r v v v s de granatis dulcibus, fltim, tuf- fim,plcuritidem iuuat. fitvtprior. prasftan- tior euadit,fi lhcco maceraris fericum cocco ba phicatin&um,
5YLVII C 1 T 1 M aficco fedathumeftando: minuseam ,qua:acaIido O eft.qucddulcia lnventncnlo calido promptein bilem iiauam vertantur, & iitim indeexcitent, fi videlicetexafte dulcia funt, vt
mel. aliud autem (entiendum de mmus dulcibus. Suntenimin _—_
dulcifaporeceu gradus quidam maions,& minoris ratione difim I g
pituita dulcis in i. gradu, iacui i.glycynhiza m i .mel, & X—S
E languis dulcili.in 4_ob id mel quia fumfne eft dulce, acalore vel luo.rel alio prpmpte-amareicit, glycyrrhiza.iutcm recensenam diu cocjui poteft citra periculum aduftionis. vnde & ipfa Graxis dicitur,quo(i iitirn iedat,iac cotjuidiutius poteft,pituitadi- upilimc. Quatenus autem diikia tcrgeiit,hicfyrupiisaiperitatein guttuns lemt,ii abhumore iiccato inajquale eft,& humei9-ando,ii a ficcitateexafperatum eft :quoniam item dulcia tergendofputa promouent: in omni autem pleuritide facile fpuere cit faluberti- mum,Si quocitius, & largius fpuitur,eo bremor, & tutior eft pleu ritis. Cor pra:terca i oborabi: hic fyrupus,fi'fucco huic iericu cru- dum grano tuiftorio, Ma#ri v.ocant) mfeftum immiiens
donec fiiccus ruber euadat. Nam vttumque.fencu iuquam,& coc- cusbaphica vim cordis roborandihaberecreditur. Poileteadem ratione cxtens huius genens fyrupis hoc lpfum milceri.uo liuic, & iyrupo depomis tantum.
Egranatisdulcibus. Dulcis punicifuccusvtdulCOST. ciscfl,fitim vixfedat,fcd madefaciendo,idp(iat.
M E S V E.
Y r v p v s excorticibuscitrillo- machum firmat, & oris gratiam commcndat. Corticumcitri t li" bras vnas, in aquse tbrtis lib.v.co- quitur ad duarum librarum con- fumptionem, & cu facchari f lib. tw.y. j. percoquitur in iyrupum, cddiendum molchi granisquatuor. Alijcorticum quantitatem iu- ftam in iulepum probccodtum proi;ciunt,& fit deledtabile. Quod fiaqua, cuicorticescitri flnc incofti, fericum cocco baphicatindum macc- raris,pra;ftantior euadet.
SY r v v v s de corticibus citri no cft in vfu, nec C H R.
L
^ irfyrupo fitmcntio de fcta tin&a in chermcs.i.in
1 pncparatus repcritur.Et hic ndta,quia in prsfcn
grana. reperitur etiam in quibuldam alijs defcrip. chefmes icripta per s, & non per r, & funt palfuli* Ii- ne nucleis.
iV m beneparatur,cerebrumetiam,&corconfor- MAN. r tat,fi intcmperie frigida laborant.
CErebrum,cor,ftomachum, & reliquumetiamventriculuni,fi ^ y ^ y frigida intemperielaborant, calore aromatico roboratifte lyrupus, & cortex conditus, fiue humidus fiue iiccatus.diligcn tcr manfus,& orecontcntus, veldeglutitus . Nobis,vt dixicitrorum deiideno non paratur, ied eius loco fejie vtimur eo fyrupo,in quo ipii cortices citrorum conditi fcruantur.Qnia vero eft odore mcu. do,tetrum orishalitum tegit, & obtundit, prselertim qtu a cotru. ptisin ventriculo humonbuseftertur. Nam a partibusalijsori vicinisodorem focdum, nec multum.nec diu di/TimuIat. In ldcm vitium cortex citri conditus eft efficaciiFimus, fueore contir.ea- H tur.fiueetiam pra-manfu,s deuoretur, prajfcrtim aere fngido , auc temperato, &inventriculi intemperie fngula potuis,quam alia quauis:nam manifeftecalfacit. Odorem verohuius fynipi aro- maticum mofcho addito auget, vtetiam partes pnncipcs valftius roboret.Quamuis autem calidus fit, tamcn peftilentibus morbis,
& veneno refiftit, partes prmcipes roborando. Ne autem accipe pannum fericum tindum chennes, rem a uoilra natura,& cocci alienam, non folum perie,fed ob aluminis, & aliorum tindlura: panni huius neceftariorum miftam malignitatem. Mifcetur hic fyrupus (h?pe alijs compofitiombusad ccrebnim, cor, ftomachu roborandum. Idem polletconditura corticum citri liqtiida. Nam ficca minus eft efficax.quij fit corticibus m faccharum prope per- coftu inieftis. Fien fimiliter poteft fyrupus,& conditura ex corti- cibus limonum , & aranciorum: fed poftremi, quod amariorcs funt.aqua macerando funtantedulcorandi.
E corticibus citri. Magnihoccsl vfusob cotn- CO S T* moda, qu.-e dum corporis (Jiritus eius odore re-
creantur,

L 1 B E R P R T M V s: • '1 131
ireantur, principibu<s metnbris atqnc vnw.erfo corpo- A tia fubtili leni tcr exprimas,5? nori vidlchter, f exibitli vi G-itriA, 1 J-fc~- - jj - quorclarus non mucilaginofiis. Accipeigiturde di-
SJyr. Actfu* tli CttTl^
ri fi-igtdo aliquo vitio detentis affert: prxfertim addi tomofcho. Sed midierumgratia,quarumplimmcc of- faiduntur mofcho, parandu hoc ejl etiam fine mofcho.
M E S V E.
Yrvpvs ex fucco citri acido, bilis flauoe, & febrium ab ea, aut vifcerum phlegmoneortarum, ardorem flammeu potenter cx- tinguit.ac fitim vehementcm. e- brietati refiftit, vertigine iuuat, febribusquepefttlentibus,prelertimconftitutio ne sftatis venenofa,& pcftilcntia; opitulatur.Sic fit. Succi citroru acidi lib.xij.in vafe vitrato coq; igni prunarum lento adtertisc partis conlum-
V 10
fto liquore quantitatem dictam, zucchari albi bene clarificati,& debito modo cocli quantitatem, vt fu-' pra, Sc cum eo pone aceto/itatem, &: /oli expones. Sol enim confumet paruo rempore humiditatem* fuperfluam acctofitatis citri,&: remanebit clarum ta- quam aqua,hoc enira modo faciunt Cypriani.
PA r a v 1 iniiarhuiusexIimonibuSj &inuenipia- M A"N. cidum ac vtilem. £t confert cbrietati; vertigini.
Biliofe.
SA r o r. acidus refrigeraniloveliemeiitiam bilispotenterob- SYLVII. tundit,pr.-elertimmiltus aquarfrigidx.cuin aquadupla huius lyrupi vncia: dux propinantur,vel eius loco aqua buglofli,intybi, meliilbphylli.velalia profcopisvarijs. cor, ventriculum,& partes alias ab mtempcrie calida lmbecillas firmat,& dum fpirituscalo- re immodico tenuatos refolui prolnbet, ac ipforum putredini, Sc
ptionem.cola.refldere donec clarefcat, permit- & humorum,& aeris tota fua fubftantia refiftit, per accidens natura
CHRI.
te.Clari fucci lib.vij. percoqueadiuftamcrafli- tudinem cum iulepi clari, &purgatilib.v. Aut li seftas eft, infola,donec aquofa eius fubftantia confumetur.
IS t E fyvupus eft multum in vfii, & maxime re- pore pc/tiicn tix,& alijs fc b. maJx* qualitatis.-nam refiftitcorruptioni acris,& venenofitati aeris fua co- plexionc,& proprietate, confortat ltomachum debi- lem,& fupercalefactum, cor prohibendo refolutio nem fpirituum, & mfcCtioncm ipforum, & remittit incendium fuperHua: caliditatis humoru. cxtinguit fitim,& fic Ibmnum mireprouocat, &: eius comple- xio principalis eit frigida vltra primum cum leuiili- ma ficcitate,& aliquali humectatione,quar longe ma
■ •• - r : j j._
CetfM tiMlni.
roborat.febresq; peftilentes, aut gigni pr<jlubet,aut genitas cmf dat. Refrigerando item ac humeftando (nam per fe frigidus ac modice huniidus,dupIo autem aqu<j allumpto vtramque quahtat£ intendit) febrium maxuue bihofarum incendium compefcit, Si liiim ac fbinnum concihat. Quoniam poftremo vapores miiiuit, extinfto calore vaporem caufam etfixflricem ebrietatis potoiam vino potente,& vaporofo.reprimit frigidit.ite. Qua de caufa non- nullicum vinum meracius bibcre cogantur.ob icntncujiimbc- cillitatem,ab eo nc caputvaponbuscalidis tentctur,aqlum tupct. bibunt:a!ij pomum,aut pyrum,autalic]uid /imilepoftrrmiim 1n. gerunt: alij ore taritum ea continent: alij ore aperto reipirant,vf vaporum a vinocalidorum pars magna cum expiratione foras ex halet,non defcratur m caput, vbi fpiritibus mifta pro fuo impetu, crrabundo motu fpirinis ipfos animalcs dimoueant, vt inde nobis apparcant communia ebriorum fymptomata, Inter <jua»vnum quoqueeft vcrtigo, cum ialicet omnia circumagi videntur. Cui fyrupus ifte ctiam fuccurrit,& vi<is,quxvapornunc bilioiiis nunc alius a ventriculo , vcl etiam totocorporc elatus in caput,& fpiri- & tni viforio permiftus nobis mftitur, qualia multaieiunis quibuli
ior eflficitur ex permixtione aqua> frigid? pur$ in du- C dam.ommbus verofebremdepoiitiiris criiiper vomitumauthc. plici quantitate.Sic ergo apparct, quod ipfe eft prin- morrhatriimnariumaccidunt. Citrea malafeotentrionalis Gil
cipaliterdigeftiuus materiei cholericx,& fubtilis,fii perflux caliditatis,ficut etiam lyrupus acetofus fim- plex. Confertinfupcrebrijs,&habentibus vertigi- nem, prohi bcndo aiccnfum vaporum ad caput. ha- jbet & alias operatifcnes,quas tu ipfe dilcerne.Recip. iucci acatofitatis citri, &c. Et infunde iuper ipfum <de iuleb claro, & depurato.i. de zucch.liquefaclo cla ro, & prxparato cum claris ouorum, vt faciunt aro- matarij, vel aliterex iuleb cIaro,&: depurato.i.ex iu- leb rofato, perfecte completo,Iib.ij. & vtraque expo- fitio eft bona. rcliqua, qux ponuntur in litera, funt clara. Eteiusdolis communiter fit vfquead vnc.ij. cuni aqua fiigida,vel aquis cordialibus hugJoffiiyne liffic,ycl endiuix, & hoc, vel plus,vcl minus de vna, vel altera illarum,fecundum quodquxrimus maio- rem,vel minorem extinctionem, aut confbrtationem virtutis. Et fi fumatur talis fyrup.pro digeftionehu- morum,femel tantum in die fumitur cum proportiq ne duplici aqux. Siautemlumitm proextindlionc fitis,& caloris febrilis , fic poteft fumi pluries in dic ftomacho ieiuno, &: vacuo, & celebrata digcitionc cum proportione qitadrupla aqux.
UotChtAYO-
matnrij.
A D D I T I O.
Nota,quod pauci fimt aromatarij, qui fciant face rc iftum fyrupum.immo omnes facicntes hunc fyru- pum,diuin forma fyrupi non poifunt conferuare: ied congclatur tanquam gelea, & hoc aducnit impc- litiafacicntium. Sicigitureft faciendum. Accipia- t ur illud,in quo acetoiitas repcrimr cjtri,&: ipfam pe
morrhagiam narium accidunt. Citrea mala feptentrionalis Gaj. lia cum dclideret, hunc fyrupum ex prouincia, & Gallia Narbo. nenii coemit. Poflis tamen cx fucco liinonum (quos pluri. mos, & integetrimos pradidtx regionesquotannis tranfmittunt) ifto non multo inferiorcm, magis tamen refrigerantem,& pene. trantcm coqucre. ambo prxterea cor, & ftomachum roborant, & fpiritus refolui prohibent. nec malus fiieritex fuccoaranciorurrt indidem niagna copia huc anno prope toto delitorum.
Syrnpus item acetofus (implex, & de granatis acidis,facultate rcfrigeratoria huic eft afFinis, viribus alijs longeinferior.Iulep, clarum cft faccliarum aquadiffolutum.coftum, cum albumini. bus clarificatuin, vel iulepum accipe cum fucco citri fiftum, aut roiarum. Potesetiam faccharo lib.ij'. m aqux triplo adpenidioru conC(}enuamco£fasilli fyrupo incoquere, poftinfolaredics 40. vt iliutius ieructur.Si contra bilem fumitur,mane dcntureius vnc. ij.cumduplaaqua : fiad iinm, & calorem fcbnlcm,longcicibo frcquenter dic fumitur vnc.ij.cum aqux quadruplo.
ACetositatis citri. Freqttcns huiusquo C OST. que,&nonparnus, ad eos affe!Jus,ad quos Mc- fite proponit,efi vfus. Si autem recens cxprefius fuccUi lanca lingua excoletur, dccotlione non egebit quam eius expurgandigratia Mefue inflituit. licebitque ad- ditofaccharo femel tantum coquere citra virium taciu ram,quam repetita co£iione fieri neccffe effet.
M E S V E.
i Y r v p v s de Omphacio ventriculu s ^" di
, . 1 .. acreJtA.
roborat,etiam prsegnantmm,nealia rum partiumexcrementa facilercci- piat. ob id cholcra: morbo medetur, intemperiem calidam vetriculi, fcbres biliofas, fltim vehementem extinguit: venenis rcfiftit.
Fit vt fyrupus ex fuccocitrorum. Nennulli con- diunt caryophyllis.
' Mefu^ Z Sy-

MESVE DE SYRVPIS> ET ROBVB
SY R v P X deacrefta vfus eflct conueniens vomi tui fuperfluo affumptus immediate poll; cibum in dofi vnc. ij. cum modico aquaj extinftionis tcr- xi, vel chalybis,&: fiuxui ventris, vel calido,vel acuto cumrelaxatione,&excoriatione intefiiaorum aflum ptus ante cibumin dofi pra:didta cumeademaqua Irigida tempore calido,& calicia tempore frigido:prx nnfla tamen aliquali euacuationecum cafia, vel ma na,velcum rhabarbaroaflo, (eu cummyrobalanis aflatis, fi talis fluxus, vel vomitus efi dependes a ma- teria pungitiua,vel mordicatiua. Ethicnotandum, Ctmr. pr*, quod in quolibet fluxu ventrisilla quas: dantur ad ' confiriftionem fiatim, debent exhiberi ante cibum. oppofitum autem fieri debet in vomitu. Valetetiam vlus eiusappetitui magno prxgnantium.efi enim fri fjida:, & (xccx complexionis in primo,cum fiypdci- tate multa,& confortaticme membrorum: vnde mul- ttim lauda vfum eius.
M A N. H i c quoque prasftans cft: Paulus omphacomeli.
E chum,&pulmonem, &vifcera calefad:a,&relaxat;a, &fumrneconfcrt fnperfluo fluxui vrini, & cijabcti Eftenim coplexio myru jiigida in primo,& /icca m fecundo,cum caliditate quaciam, ficleui aperitione. virtus autemhuius fyrupi refultat frigida vcrfus pn- mum, & ficca modicum vltra primum,&dofis eius eft de mane vacuo ftomacho vique ad vnc.ij.lym- phatum, cu acuia fimplici,vcl ferrea,vcl alia deftiila- ta,fecundum exigentiam dilpofitionis.
SYLVII O Efrigcrat, Sc potenter adftringit, fiex vu j\ (quales vuleo nobis Eurrfegalenfes,)
M
Y r t f. t o n vocat Paulus : magni vfus in M AN. fluente aluo.
vuis natura aufteris ;,)& immaturisex-
prelium lit omphacuim , ob ldhic fyrupus ad vnc.ij. cum vncijs duabus aqua-ct dt.T, & cjialybtata;, antecibum pra:fumptus,non jviododcicdhoncm imniodxam 111 cholera fiftit, iedetiamomni dyiaucrixpr.rfercim bdiofar, quij frequentiflimeeft,multum co- fcrt.purgato prius.ii opus fuer;t corpore pcr rhabarbarum ctiam toftum, vcl aliud ldoneum mcdicamentum. Siautem paulo ]>oft cibum lumatur eadcm.aut prupinqua menfura, vomitum immo- deraticrem, & a cholera,& a caufa alia cohibct: Quia vero refri- gcrat.iiccat adfttmgit,v: jcetum tribus his qualitatibns putrcdmi rcliftu.vt iai duobns pcftremis, mei, iaccharum. fit codio a fole , vel igneioia iiccatjone: ob id conditioni jicffilfno vili cit frcque- u(l. omphacium. Vtaromauco iItodore,milccntnonnuliica- ryophylia, quibus multo, aut paulo minus refrigeret pro c.iryo- phyliorum quantitate, & vinbus. Paulus omphacij fextarios iij. cum mellis iextariovno lgni ienmcoquit: vel dies 40. mfolat, doncc aquoia eius fubftantia iit confumpta, & ob id appellat.Actuano adcademhtex omphacij lib.i.facchan iib.ij.bi Us ardorcm, & febrium magis refrigcrandoobtundit: nymphi^e faccharieiuidcni ex florumnymphcxlib.ij.m aqua parumcoftis cxpreiium , dcmdc pcrcoqintur,cuirl iacchari hb.ij.ieruauir, & omphacium cum faie.Si. omphacium ficcnm, ctuus ltieminit Cal. lib.6.comp. ph.p. Fitex omphacij ccctione.S: reiidenaapurgati hb.vij. & iacchari claridcatt lib.v. additis caryophy'lgrum drach. lj. aut circiter.
C 0 S T ^ agrefta. In ompbacio ad modicos vfnsparan- do canendum ncfal (quod feruandi eins gratia plerique addunt)advjciatur. priorem autem,&diutur- nioris durationis rcddi immatirrs vu,t fuccum ohferua bis excolando y atque(\vt de acido citri dicebam) per lin gnavi deflillando, addito vtfuccis aUjs folet, oieo, ne eius vis cxpirctaut ah aerecorrumpatur.
M E S V E
Y rvpvs Myrtorumventriculum, t & vifcera alia roborat, ob id fiuorc alui antiquatu fiftit, tufTim mitigat. fi t vt fyrupus de omphacio prxdid®.
HAemorrkagiam omnem cohibet,fiimptuscum aqua chaly- ^yLVII lieata, vei planuginis,iiuea pulmone eft,fiueab vtcro, iiue a reinbus. Diabetem quoquc reprinnt, & omnem iinmodicam vu cuationcm ,quia rcfrigerat,iiccat,adftringit. F.adem opera om-- „ piiacoiacchar pra;ftat. Vifcera abintemperic calida lmbccilia, & ibluta roborat. tuili a defiuxu calido, & acri mcdetur didtis quaii taubus, &fuo lentorevelutincruftando mumens fauccs,acgut- tur: flc c:; fucci myrtorumi. myrti b.iccarumlib.xij. ccxftis ad tcrti.r partis confumptionein,deinde colatis,& quieiccndo purga- tis hb.vij. qiubus aftunde facchari ci.irificati hb.v. percoqueigiu lentoin iyrupi!in,vel iia'ftaseft,infola viqucad partis aquol^co- iumpuonem : i:cMciues,& Serapio componur.t. Parrhiiij aute, quod myrtos par-um receiKes habcmus, cx lpii^ ln aqua tempera- tis,& coitis paramu.v.icd imijeciliiorem. Hicventris iiuoiem etia antiquum (Tftit, & 'creatum /aiigi'inis, qua?,vtpra_'ftere/fic.icuii adftringentiumcataiogum,roias,rhoa,acaciam, hypociihdein, balauttia.oxyacainham , baccain,mcfpila,carnem cydoniorum , fuccum granatoriim,maftichem,fantala,ebiir uilcni mifcct.cum horum vnum, aut ialcem pauca furficiarit. Myrteton Pauii iib-7. huic affineeft,ex fucci myrtorum fcxtanjs tribus ccx£fis,cii melle /extano vnoad tertix p.irtis confumptionem femperdefpiimsni- do. Syrupus de ribcs (lic enim vocantBatban.dv.ftisignoratum fruifticemjvcl Damafcem, vel noftratis,calorem, iebres biliolos, fitim exunguit, profluuium biliofum,vomituni,!icmorrhagiam „ fiftit,cardiacis fuccunt, appetentia excitat,cxanthcmata,feu mor- billos,& variolas fanat, in peftilentia eft efficix,ebrietati refiftit, vifum acuit: fit vt fyrupus ex acida parte citrorum,cui vinbus x~ quale eft. F.x baccis item nbes nibentibus raccmarim coha-rcnti- bus in aqua coftis,& cxpreifis cum iaccharo pcrcodis, Ht trcmor gelatin.rvulgan fimilis.qualisex cydonijs, cornis, oxyacanthe, vuis , gelatina vulgodiftus, quod gelu concretione refert: fcdhic omnium cft gratiitimus, & potefteadem, qux iyrupus,& fapade nbes jirxdiftus. Quam vellem fimplicesiierbanim ii'ccos,\'tfru- fliuiui, melle, vcl laccluro conditos,& coftos, vel etiam igni, aut fole iiccatos ieruaripotius,quain /Ic vancinitio milccri,cum pof- fet mcdicus vtcndi tcmpore pro fuis mdicatiombus, & fcopis lni- fccre. Eft multuin in vfu, nominefyrupi debaccis myrti. Eft alius fyrupus myrtorum compo/itus poft fcnbendus,frigidus eil ac ficcus ad prinui gradu,mi/fa cuam pauca caliditatc aromatica,
DE granis mvrri. Myrtifiu&us aridioresfunt,qua cqsj- vtexprirniexipfis multus pojjitfuccus,quare di lucdi fun.t aqua: dilutumq; ad conficiendum fyrnpwn afiumendunt: entq; etiam vfus ad aflringendu eximvj.
H
Syru.de $r* C! tiumyrti-ir fe) fulmonem vtfctra„
CHR. T Ste fyrupus fecundum prxfentem defcr.eftin JL vfu,valer principalirer contra omnem fluxum venrris anriquum,&maxime excoriatiuum,&con- traomnem fluxmn fanguinis arenibus, vel anecio- re,afliimptus cum aqua ferrea,vcl plantaginis,& co- tra fluxum menftruorum, & contra tuflim feftam a uiateria calida, $c fubtili. Confortat mfuper ftoma-
M E S V E.
Y r v p v s ex Vuis purgatis prodeft Sr u. chtf tuffi , & thoraci, fit vt fvrupus zizy- phorum.
Y r v p v s dcchefinesi^ftide paflulis iinenu- £ pjp cleis: aliter exponatur, raeft degrana cum qua tingittir lericum. ied prima expofitio didla eft magis ad mentem au&orum: non eft in vfu.
PaiTulas vocant,nul!um tamenvidiquipararet. M A N.
DE chefmes. Taffx vu.t mattiriores,dulciores, & co ST acinis dcjiituufunt hic deligedaquaies Corirw
thiacx.

IIBER PRIMVS.
ibiactc. Si vero t)s vicndutn jit, quibus acini infunt,de- hendijlli funt ob aftringendi yim,quam ivfigne babct.
132.
Syr. alife- I*ch.
M E S V E.
Y r v p v s cx Da&vlis ventriculu adllringcndo roborat, ob id vomi tum,& fluorcm alui fiftit.fitex da- d\'lis cnuclcatis, tritis, coctis ad coniumptioncm duarum partiu, dcindc in iyrupum pcrcodis.
M A N. I c v n t efTe da£tyIos: fed mirum cftcum alias i^/ interprcs confucuerit vti voce dadtvlorum, quod nunc vtatur voceilla.
SYLVII. PVcco daftyiorjjn ciremus,vuarum abundamus,tamcn vJ coclo in (yrupum non vtimur.po:elt,qui volct,componere , & compolito ad didtos altectus vti. Qiwe ex vino,& aceto, fuccis fru ftuum.cum mcllc.aut faccharo fiunt potiones, <;nomeIi,oxymel, oxylacchar fimplicia luc .idicnbi pollunt, quia t.uncn muitipli- titer componuntur, in compoiitos fyruposdiftuii.
C OST. TT~\ E albelach. T^on docct qna aqwe menfura,qnod & / palmularum pondm fit incoqucndum. Si exem- plum fyrupi ^i^ypborum fequi velimus, tantum effet palrnularum,quantum Zi^jpha centum pendcnt, affu- mendum,& quaternis aqua libris incoquendutn ad di- midias.fedquia palmulk lenta,pinguique fnbstantia Tj^ ypbis longe prxstant, & maiorem quoque aqiitc menfuram videnturpoHulare. Committendum ergo id eritpharmacop£i dexteritati, ne apo^ema,quod deco- £lumvocant,confittenti<e fit craffioris,quam vtinfyru pi confifientiarn ducipojjitfaccbaro adiccio. citim, li- cet non merninerit, quia tamen ducendum boc medica- mentum aitin fyrupum,fuperiorum exemplofaccha- rum admonet adijciendum.
DE SYRVPIS COMPOSITIS M E S V E.
B
SYrupos cx fuccis frudhium medicamentoCs, prarfcrtim r cfri- gerando,& adltringcudo,& obtter ex fuccis herbarum etiairs caifacientibus, fimplicesexplicuimus : compofiti luperliint, intcr quos Melucs aceta .tum ,ex aceto,aqua, liiccharo -reccnfet,quamuk nimimum iitcompoiitius. Fngidi autcm lii aduerfusbiliolos af- fcftus, &. fangiuneos funt cfficaces, vt calidi ad pituitofos,St me- lancholicos,nili quibus melancholia feruct. Primum autemcom« poiitos cx luccis frudluum docebimus,quo ordiiic Hmpiiccs priiw iiuitdclcnptj.
M E S V E.
Y r v p v s papaueris adcatarrhu, & tuflim caulam infomnia;,Fit prc fertim ex capitum papaucrisalbi j & nigri, ana drachJx. codis in lib.
» lii j .aquse plu uialis,ad confu mptio- ncm t lib.ij,& dimidi^.tuncpercoquanturcum rut*. «m. faccharialbi,&pcnidiorum,anavnc.iii;.
SY r v p v s de papauere. dus defcriptiones fy- C H R. rupidepapauereponimturin hoc antidotarioa Mcfue, fcd ill aprima,quar ponirur eft magis in vfu-, licet, & aliaquas, fequitur magiftraiiter conueniar, vt de ipfa inferius decJarabo: vaict enim i/lefyrupus principaliter ad prouocandum fo mnum , ad iitim extinguendam, affumendo deeo vnc.ij.de iero vna horapoit canam, Sc etiamde mane iiexpeditvna hora poft prandium: reprimit enim vapores calidos» &acutosqui funtcauia vigiliarum. etiam fua fugi- ditate caliditatem fuperfluam remittit,prohibetetia defcenfum catarrhi acuti adpartespedoris,&pul- monis.Coferr etiam tuffi ficcq,Sc aiperitari gutturis, ( & canna;, aflumptus tempore congruo, <5c cum mo- ■ do,&aquaconuenienti talibus difpoiitionibus.Re- ci.papaueris albi, & rubei, & proprie capita eorum» cum femine, fupple.
A D D I T I O.
Duos deicribit fyrupos de papauere, ramen pri- mus magis conuenit ad. lomnum prouocandum ,
A c t h n v s ivrupos fimplices ,& iu- t l uam f^quens.
lcposdcfcriplimus. nunc compolitos J On0a nimis vidaur hxcdecoaio.adco.nin Man .
 - aggrcdiamui, piimum rcfrigcrantcs jLrccenribusvim pcrdat. Tutiuseft coquere,denec
fere > poftea. calracientes 7 cc roboran tes. tabefcar, nec amplius.
CHK. TT AE c eftfecundaparsprincipalishuius fcxtx J~1 diuifionis,in qua pollquam pofuit iuleb, &: fy rupos iimpliccs, nunc profequitur compolitos, licet D inter compofitos intermifceat fyrupu acetolum iim- plicem,quem tenetmedium inter iimplices,& com- pofitos. Et primo, ponit fyrupos, qui magis conue- niuntad digerendum materiam calidam, quiaplus attinent complexioni frigida; in eoru virtute,& iub- " fequenter ponit illos, qui principaliter conueniunt ad digerendum materiam frigidam,nam cum eorum complexione ,plus attinentcaliditati. Etlicetaliqui fvrupi,in hac prima parte poiiti etiam fimul conue- niant ad digerendum materiam calidam, frigida, ficut inferius declarabitur, tamen in eorum comple- xioneplus attinent gradui frigiditatis.
,, , », Ompofitoshocvocat,quiapr.tterfacch.autmel,
^ y £X pluribus, quam ex vna re conftant.
GA ienvs in Aacodiohnnc rerminum cleccxftionisnon 5 y;yi^ vulttam longum in reccntibut preierom capmbus, quia vim perdit, (ed donec ipfi capita cocjucntiy tabefcant. Poteft fiericx folofeminc.iedprxftatcx capitibus cum fcminc dccotiis ipfura componere, quod in capiubus vis rcfngcratoria fitinli- gnior,vt mJicat opium cx his pra:ierum,nigri umlis.emanans li- quormaximc omnium lurcoucus. Huicfyrup. iimplex vfufrc- cjuenuor, quam (cquens, catarrhum calidum , tenuem,& acrem, in afpcr.iin arteriam iiftit, quia fngiditate fua cogit,& cralfum efficit humorcm ,obidad fluendum ineptiorem. incjuem Tfum diacodion adhibet Gal. Caloris quoque incendium extinguit.fom num conciliat, lium lcdat, guttur lenit. Tuffim quoq; ab eudc catarrho ticcam fimt,aut faltem mitigat. iicca autein eil.quod ni- hti materix tenuioris,8c efflationem tuffis materiam cludeiu tis- expedtoratur , & lentore fuo gutturis afperitatem Iciut. Pro pluuiali aqua quidam malunt fontanam,, & coquunt ad confumptionem tantum librx vnius, vel vnitis, & dinudia - in forinam liilepi. Capita tiutem papaueris iint recentiora , qiiil frigid.iora funt , & diu minus coqui deliderant , qtiam lic. ca : fomnuin quoque conciliat, tamen per le refrigerando, 3c humeAando iumptus vncijs duabus hora fonini, tum pe: iccidcns miugat tuffiin vigilias excitajitem . Eadem \ i iit 111
Z 1 cxtinguit,

MESVE DE SYRVPIS ET ROBVB
$Jr, itnAH ftudtlrn'Jt-
fjj*.
extilieuit,i ealido,Sc iicco nifci folitam . Papaueris non nigri, E fed rubri Icguut nonnulh, quod papauer rhcras eft Diofcori<ir re- fngerajis , & ontmbus fuis partibus fomnum conci!ians,ne putes sum quibufdam ipfum ancmonem eiie calidam herbam -
M E S V E.
YrVpvs Bizantinus ad i£te- ru, & febres putridas, biliofas, &phlegmaticas iolutu cotuma ces.Recipit lucci intybi,&apij. ana lib. duas, fucci lupuli,& bu glolli hortenfis, vel fylueftris, ana libram vnam. feruefiant lemel,& purgetur, eius fucci clarificati lib. quatuor igni lcnto coq; in fyru.cum iacch.lib.duabus, & dimidia. Inter- dum acetum menfura fuccorum purorum di- midia incoquitur, interdum rofaru vnci^ duse, glycvrrhizac vnc. dimidia/picxnardi drachmx duae',feminis anifi, foeniculi, apij, ana drachmx tres fuccis incoquuntui ,& vi mirus euadit.
CHR. TSte fyrupus debizantijs,cfuplicitcrautcmrc- Syru?M dt 1 peritur.vnomodoiecundu /impliccm defcriptio- f\cx!' lsdu nem,aliomodo ctun additione ,quac infine huius capituli ponitur , & vocatur fyrupus de biz-antijs cum additione. Et, vt fic habet diuerfas operatio- ncs cfHcere. Ifte fyrupus eft valde famofus,vnde ha- betur incontinuoviu propter cius excellentiam, &c iuuamenta, & maxime in febribus difficilis eradica tionis compo/itis, vt cholericis, & phlcgmaticis: & vt iic confert febribus de materia mixta, vt ex phleg- mare,«S<: cholera. Vfus tamen eius eftmagiscon- ucniens tranfa<5ta nona die, aut ad minus lcptima,& G fic prafticatur. Scd hic notandum , quod antciepti- mamvtimur communiterin iftis febribus prodige- ftiuo, noftro fyrupodeduabusradicibus , autace- toiofimplici ciiin aqua feniculi, &c tcrtia parte mcl- lisrolati colati,vel mediaparte cumaquafimplici endiui® tantum, vclf^niculi tantum, velendiuiar, & feniculi fimul, tecundum quod plus, vcl niinus prardominatur materia phlegmatica, vcl cholcrica indidtis febribus. Prardominanteveromateriacho- lerica, vtimur fyrupo fimplici, vcl acetolo compofi- tocum quarta parte mellis rofati colati, & cum a- qua fceniculi, & modico aqtu endiuia;: fi vero ali- quid aqiue f^niculi ponitur, cft valde modicum.Prae dominate veromateria phlcgmatica .vrimur {yrupo acctoio compofito, vcl limplici, ii aliud mcmbrum lxderetur ab eocum acquali proportione mcliis ro- pj fati colati, & cum aqua feniculi, & cum modicQ a- qtia: endmix. Mel rofatumprincipaliterponitur cii pra-didto fyrupo ad digerendum materiam phlegma ticamin ftomacho,iplam iubtiliando, & abftergcn- . do, & ad ftomachum confortandnm. Etfyrupusde
2u?n.x rem . . i
furehsjri- bizantijs cum additionecft magis conuenicns in de- 'iMpZxt'- clinationefcbrinm, quam fyrupusde bizantijs fine hndw>, additione :quia magis aperitiuus,fubtiiiatiuus,con- fbrtatnius membrorum,& pnxparauuus reiidui ma- teri erum ad expulfionein.
MAN. T) A r b a r a ccrte eft harc infcriptio, &rfi id no- II tat,quod verbafignificant,auaritiamoftendit,qu;c a oono, &cviro, & medico debet efle aliena. Etiicax ta mcn eft fyrupus, & mulci viusm iongis icbirbus,prx-
fertim ab atra bilefa£tis . Accipe eius clarificati iib. iiij.) Ideltpro quibuslibet.iiij.lib. accipe faccliarilib.ij. fer. Etquandoque)Parantcommuniter vtroquemodo, cum aceto videlicet,& abique eo: dum tamen fimplici- ter fcribitur,acidus eft acciuiendus.
Coqjf e n d o defpumentur, & cbrificenttir, &• colentur cyLvjI fucci.Si huncVis obftruftapotentius aperire, adde acctum album, apium, petroiclimim, fa-iuculum,8c aha veliplenica , vcl hcpatica,vel nephritica. aut ei iunge vtcndi tempore fyrtipilm dtr radicibus, vel duabus, vel quinqtle. Syrupusdequinqueradiciby! adeadem cfficacior proximus vinbus fyrupo Bizantino, incerti cft autoris. Accipttradicum apij, faniculi, petro(clini,afparagJ, rufci,ana vncias duas. coquein iib. fex aqua:fontis ad tertia; par- tis confumptionem, exprcHum percoquitur cum lacchari lib.tti- bus, addendo ad finem aceti vnc. ccto. Aiij addmit decodto femi- nis apij, f.rniculi, petrofelini,ana vnc.vnam,& in libras decem a-< quarcoquuntad dimidus.Exprefliim percoquunt cuxnmcllis po- tius quam facchan libris quatuor.
M E S V E.
Y k v p v s acctatus fimplex ma J>. v» m teriascalidas frigiditate, tenui■' , " ^ '''*• tatc vero craflas, & glutinofas ad cxpulfionem apparat. Ga- leno etiain paitibusremotis, ad quas effbritix Ihx tcnuitarc alia quoque medicamentaat- fectus in his contumaces victura conuehit: hu- morcm tamen melancholico fibi temperamen toaffineiuuarenon videtur. Rccipitaqua:fbn- tis libras quatuor, cum laccharilibris quinque: coquanturin vafelapideo ad dimidias femper defpumando, carbonibus accenfis, aut flamma exigua,& fine fumo. tuncaddeacetialbiclari,li bras duas.fi autem valetiflimum vis, libras qua- tuor: fi viribus mediocrc lib. tres, & percoque in fyrupum. Datur ab vnc.j. ad vnc. trcscum frigida.
SE r M o in fyrupo acetofo. Hic autor ponit de- (3 pj R. fcript.fyrupi, acetofi, & v-irtutes, dc operatjones eius. Eftenim multtim famofus, &cxccllcns, cfii- cax,& mirabilis in di^ercndomatcriam fubtilem cliolcricam,& acutam,vnde fiimme confcrt clio- lericis fcbricntibus. Incraffatiuus,enimcftmate- rierum lubtilium,iV extinctinus lupertiua- calidi- tatis, & fitis, aperitiuus oppilationum , prouoca- tiuus vrinre, 8c aiias quam plurcs habct operationes efficere. Etiftc fyrupus acetofus fimplex cftmino- ris infrigidationis malarum complexionum caiida- rum, quam fyrupus violatus ; fed cft maioris aperi- tionis, & prouocationis, &prohib'itionis putredi- nis maLx, & vencnofe, ideo mtiltum confcrc tempo- re peftilentice, & febribus peltilentialibus atfum- ptus cum aqua btiglofi.T, vel mcliflx corruptioni ac- ris reliftcndo. ipltim autcmGalenus fumme com- mcndat xi. thcrapeutica:, &deipfo inultumconfi- dit in difpofitionibus putredinalibus,nilifitnocu- mentum magnum in ftomacho,& fcnfibilis lx/10 inncruis per frigidum. Etiftefyrupuspcrfefoluni alfumptus cum aqua fimplici,vel endiuia- principa- liter coucnit in digerendo matcrias calidas, & fubti- les. Etfubdit audtor quodpollceiusetiam extendi- turin materias frigidas,craff as,vifcofas, & adlrercn- tcs, lroc autem habet inteliiH filitadmixtus cuin
O
aiio
4*.

L I B E R PRIMVS.
'3J
alio lympo calido, & mclle rofaco colato, vel alio A Et hoc quidem de aceto Gafen.teftatus eft, &cef.
4 trCI- 1 n (nilP 1 rPfA JSII/^ /T i »• 1 m — i_/ _ /?.. * ■ . .
fyrupo compofito abfque aceto, de quo ftatim dice- mus,vel lymphatus cum aqua apij, vel faniculi, & Cmilibus calidis aquis aperitiuis, & fic conueniret ad materias frigidas, admixtus tamen cum calidis fubdebita proportione. Et fic apparet folutio du- bij,quod ipiemet tangit in litera dum dicit. Et nos quidem diximus de ifto, quod facit penetrare medi- cinas fimplices, quar cumipfo adminiitrantur in partes,quas forfitan non penvrarent, & facit eas acquirere fediones diuifiuas duri ,&difficilis, & curhoc etiam remanetcumiplovirms infrigidati- ua, & inciima. Et componitur folum ex zuccharo, aqua,& aceto, fecundum proportionem po/itam ab audore,& litera eft clara.
ita enimplanajunt qmnict. Torro acetum ex albo vino expetit, quia tenuiorum partinm. alibi etiamdilmt, eaiem de caufa } vetitftim „
M E S V E.
Y r v p v s acetatus cum radicf- bns,bilem craflam,& auulfu dif- ficilem, ac pituita incidit,rerget; obftrufta hepatis,lienis,renu ape rit. Recipit radicum apij,foenicu li,intybi, ana vnciasiij.feminum apij,foeniculi,anifi,anatvnciam.Lfcminis inty bi vnc.dimidia:hxcomnia ignelento coquatur
MAN. Tj' T hoc quidcm Galenus teftatur.) Galenus nuf- 5 ad dimidias in aqux fontanselib.x. t tuncaddi- ^ )xpri f£,
u r " J ° u "~ n " "" n tis facchari lib.iij.clarificetur.deindeacctumad
ditur quatiiiibct pro fcopis, vt dixi nupcr,vanjs.
JQ qii-im huius meminir, fcd oxymelitis. Propterfi militudinem,& communuatem.) Hippocrates, & Ga- lenus,acetum iuuat eos in quibusamaia: lardit fummo- percinquibusatra bilisdaminatur: magisramen mu- lieribusquam viriseftinimicum,quia vrerumlsdit. In leui. )Si videlicet ncn vjs mu/tum acidum. Etinforti (id eft, fi vis mukum acidum, Cum aqua frigida, &c.) Non exprimit quanritatem aqujs: nos autem duplam aquam mifcemus,&exherbis potiuselicitam,quam naruralem.
SYLVII A F flcT 'BVS biliolisfiluber,quiabilemtenuitatf,& J lj L . caluliucc furiofam frangit, craiiat, cxunguit: humores au« tem craffos tenuat incidit, cbftruftiones apcrit.vnnas mouet, fu. dores. Qua: contraria pcteft, nimirum contranjs conftans fub- ftantijs euam aceti ratione. Cum autcm acettim fit frigidum fic- cum,viribus maxime, &. humor melancholicus frigtdus (Iccus,Sc melancholia exunfto la.n calore frigida ficca Galcno dicatur, ob
MO D V s fyrupi acetoflcumradicibusfcilicet CHRI. duabusdequinque radicumnumero.Iflefv- rupus eft multum in vfu. Eft efficax in dirigendo matetias mixtas ,<5t phlegmaticas, fic etiam fumme confert febribus compofitis, & phlegmaticisjtamen eius virtus, efficacia, & operatio eftplus ad mate- rias phlegmaticas ,quam cholericas, eo quod fua complexioeft tendens ad primum gradum calidita- tis,&ficcitatis.licethuius fyrupi defcriptionem in- grediatur acetum, &aquib'ufaam vocatur fyrupus de radicibus remperatus, acetofus, &a quibufdaui vocatur acetofusde duabus radicibus: & a quibuf.
id humores, & afFeftus melanchohcos augere videtur acetum, q damvocatur acetofus compofitus, & fic ab eifde qii
pr«feram in mulienbus, quia vterum Isedit Hip.lib.j .rat.vic.acu, & eius ratione fyrupus, acetatus tamen, quia.hos humores,& fi- militer craflos, lentosexpulfioni apparattenuando,incidendo, meatusaperiendo, falubcretiam eft affettibus melancholicis,vt qiu.r;ana?,libro i.ad Glauconem, & fplenicisremedijsfumendis, & admouendis mifcetur inmethodo medendi,& lib p.cap.ph.p. putredtm etiam refiftit,vt acetum.ob id peftilenubus fcbribus eft ialubernmus ci: aqua buglo/fi, meli(fbphylli,& ahjs partcs prin- eipes roborantibus,Non abs re autem in vafc lapideo,aut filiceo, aut tcrreo vitrato coquit. Nam acetum a valc inco,a:ruginofum aliquidcontrahit,& corrodens. Quodautem Galenoauthorchac ei fyrupo vim tribun,rerum aifimtatcfecit.Id etnm Galenusoxy mcliu tribuit,a quo hic fyrupus nullo differr, nifi qubd mellis lo- eo, faccharum mellis fpeciem accipit, &,quod craJfius coquendo effiatur.quam C-aleni oxymel ,ad diuturnam cuftodiam. Poteft tamen hic fyrupus, vt Gaieni oxymel parum coqui, arftatc pra». imjJi
acetum inipfo ponitur, vocatur fyrupus tempera- tus de radicibus, fine aceto vocamr compofitus fi- neaceto. Et histribus modis vocatur generaliter ab omnibus cum aceto,vel fine, quando in ipfo non ponitur. Scdftatim infurgeret dubium. Nam ftatim dicerct aliquis,quomodo ifte fyrupus dicitur de duabus radicibus, cum eius compofitionem in- grediantur tres radices, fcilicet radix fqniculi, apij, & endiuiz. Dicendum, quod radices abfolutepro- n$c>ijsi, latx funt quinquenumero; fcilicet fceniculi, apij,pe trofelini, brufci, & afparagi, de quarum numero folum duae ingrediuntur. endiuia vcro non eft de
Eteft fimile,ficut fidice-
. . . . . numero earum qumque.
fcrtimAfietliquidimmus.clanlfimus^ucundiffimus.nhos om- remus deyno f • componimr ex duobus fe
nesaftectus,vtquoti<aeexpenmur,poaus,quamtantamcra!litie . i-..' \ r 1 F ■ rc
«multaccxftione natamaqua, vcldulcr, vcldeftillaudiiroluen- mimbus calidis, vel frigidis,vt femine anifi,fanicu- tes, prxferum quibus affettibusumctur. Acetumautcm album £) li, vel ex femine cucumeris, vel cucurbita:, & licec
«nuius,& potentnis alio eft. ingrederetur femen leuiftici, & endiuice , non pro-
COST . C Yr v p v s acetofus. Licct eius facchari,quod pter hoc vocaretur nifi fyrupus de duobus femini- kjjponte ex aru iinefaccharifera effluit Galenus igna
rus nonfuerit,q:<ando eins etiam Diofcoridesmeminit, fattitii tamcn,& vulgati,quod norunt jlrabes,nmc[Ha meminiffe plane conHat. Sed mendum hic effe in Me- fue codiceex ijs verbi-s apparet, quibus ,contmuata ci* illaperiodo oratione,qua teflimonium citat Qaleni,fub dit,qifod licet videatur id de quo agit, ineptum, vtad atrum humorcm conferat,confert tamen adiuuado me~ dicanientorum penetrationem, qn& verba de aceto di- ci,& exGalem defmi nulli dubium efl. De aceto igi- turnan dc fyrupo exfaccharo , & aceto Galeniaffert authoritatem, quod ad omnehumorvs genus conferat. proptereaque legendum videtur.
nus calidis, vel frigidis. Nam feminacalida abfo-
r r ? • r • r r
hiteprolatafuntfolum quinque,femenanifi, ra-ni- n culi,ameos,carui,& cymini. Quidam autem,& fbr- ¥ ""' fan melius dicunt,quod funt femen anifi,& fanictt- Ii, & petrofelini, brufci, afparagi, fictit aqua quin- queradicum fit exquinque radicibus iam di&is: SrmU*frr
— ( ' 1 r s+ 1
vtrunque tamen diftum poteftfaluari. Seminavc -f^ roc&munia frigida abfolute prolatafuntetiaquin- i mt - que,f.femen cucumeris,cucurbitac,peponum, melo- num,&citruli. Et fic etiam funt quinque radices ex quibus fit aqua deftillata,qux eft multum calefadti- ua,acetiam aperitiua. Et aquaex fuprafcriptis quin que feminibus frigidis eftmultum diuretica prouo- Mcfitx. Z | catiua

MESVE D E TYRVPIS ET ROBVB
«ttiuivrinae, ctfam akeratiua ad frigidum.Et fic ta- E dimidiamaceti partem adijci: hic fcrojertiam acett Ies aquae denominantur ab eis.
Prima dicituraqua de quinq; radicibus. Secunda vero dicitur aqua de quinque f eminibnscommunibus, vtraqj multu «ft in vfu, & fic apparet folutio quoad dubium.Ifte fyrupus licet nominetur alio trium modorumiam di&orum ab aromatarijs, tamen nominatur vt plu- rimum, fyrupus acetofus compofitus,vel fyrupus co pofitus fine aceto, & hoc quando acetum non ingre- ditur :&vt,fic habet diuerfas. operationes efficerfi fationevirtutis aceti, & non eft tantx caliditatis cil acetum ingrediatur, fed eft aperitiuus oppilationu , fubtiliatiuus materiarum craflarum,incifiuus, pro- hibitiuuspnrredinis,& malae qualitatis,quando au- tem eft fine aceto, eft eiufdem virtutis cum fupradi- do, & nou lasdit ftomachum, & membra neruofa, eft etiam prouocatiuus fudoris,& vrinae,& prapara- tiuus materierum facientium fcbrem ad cxpnl/ionc, vnde vtimureo communiter in principio febrium phlegmaticarum cum melle rofaro colato diftempe-
rato cum aqua fctniculi, vel alijs aquis finiilibus, &
compofitus cumacetoplus confcrt attincntibus ali- cuicaliditati cumvifcofitate,fineaceto autemplus conuen .it materiebus frigidis craffis.Conuenit etiam ifte fyrupus oppilationi hepatis, renum,fplenis. Et bic notandum,quod ficut communiter vtimur fyru- po de bizantijs in proceffii febrium putridarum co- pofitarum» fic in principio earundem vtimur ifto fy- rupo acetoio,vel /ine aceto.
W A N. T T O c frequenter vtimur, vocamufque acetofum XTjL comp°fitum.
SYLVII-
NA M li imbccillum vis, aceti lib.v.addis: fi valenti/Timum , deccm: fi medium,lib.vij. & s .Sed hic accti modus atq; adeo primus.ui feoc fyrupo, & in pra?cedente nobis eft molefius. ptxJ fcrtim quibus frigidus eft ventriculus, qucm vt cxtcras partes ner uofas acemm lxdic. Ob idetiamGalenusmeldupiumacetomi- fccc,& inelliduplam aquam.Mefquoque aquam propeduplanx faccharo vbicjuc mifcet. Qnineuam lcpe fincaceto hic fyrupus fit, Sc tuncde duabus radicibus iineacetodicitur, quiaex radid- bus quinque vreticis,apij, facniculi,petroielini,rufci,afparagi,duas tantum recipu. Febribus pituitofis,quam bihofis aptior eft,quia modicecaiet, &ijs incipicnubus, vt Bizantmus paulo valenuor procedcutibus.
€OST.
MO dvs. QTiibusacrioreflventriculifenfns, vel ne exulcerentur intefiina difcrimen,& om~ nino, quibusinfenfum efl acetum,ftne aceto parandum hoc erit medicamentum. acetum vero c/uum mifcen- dum erit,Mefue etiam filente, coqucr.dum erit.
M E S V E.
Y r v f v s acetatus de fuccis herba- rum. Recipit luccorum fyrupi bv- zantini partes tres, facchari partes duas, aceti partcm vnam.
H R. T> ^ R fi lccos i vc ^ fuccum,{yrupi dinaiij intelliges J. fuccos quatuorpofitos in fyrupodinarij, fcili- cetIupiilj,buglo(fi-, apij. & endiuire, de quibus om- nibus accipelib.iij.zuc.lib.ij.aceti.lib.i.
MAN. "C S t fere bizantinus,nifiquodinhocminusaddi- a j tur aceti.
MO D I acetofi de fuc.herb. Sttpra qttnmdebi- ftntino fyrupo agit,ait mtcrdnm fucci lib.iitj.
COST,
partem fumit. Sed quod in prxccdenti fyrupo acetofo admonet ,quod etiam Galenusde oxymelite, quo ralen tius imbecilliufve expetitur, eo etiam plus minufre adtjciw aceti.
M E S V E.
Y xvpvs acidus de fuccis fru- £hium,fefrigerat: ob id fitim fedat,ardorem bilis,& febrium , & phlegmones,aut intempera- tura: calidse, cordis, ventriculi, hepatis, extinguit. Rccipit fucci granatorumfacidodulcium, &acidorum,ana tmu\»r& partes tres. coquc ignilentoad terticepartisco- F fumptioncm. biduo clarefccre permitte. eius partesduas iulepi partibus iij.vclpluribus, vcl paucioribuspercoque.
EA d £ m feredefcriptiofupra,nifiquodibitantum MAN. acida,hicacida,& dulciagranata accipiunt. Loco huius officinj parant oxyiaccharum vocatum.
SY r v P v s acetofus de fucc. fru6tuum. Grana - c.0 ST. ta mu^a vocat, qit& media funt inter dulcia,& aci da faporis,&facultatis. Horum fuccum fi vtpurit red dtts, decoxeris ad tertias,tu duabus bitius partibus tres Zutapijpartes rurfum incoxeris, vix acidi faporis ali- quid retinebit, vixq; calidioribus ijs ajfeffibus confe- ret,ad quos commendatur. prxftabttigiturfortaffe fuc cum perlineam hnguam expurgare.
M E S V E.
Y rvpvs acidusdcfuccis,&aqurs fru&uum, ventriculum prxfertim calidum roborat, obid vomitum etiam prsegnantium, & fluorcm a 1 ui biliofum llfHt. Rcdpit fucci gra natorumacidodulcium,cvdonionim,pomoru, pyrorum, mefpilorum tricpccorum, finguloru parem portionem: aquar,cui rhus,& vna t oxya t Wm. canthse incocta: /intpartem.i.& dimidiam,lac i charipartcs tres. coquein fyrupum.
AV i c .in v.can.Similiter,& Serapioinproprio C HR. antidotario defcribunt fyrupum fimilem nuic defrudiibus. Etcft zarur, velzarorfecundum. Si- j_j monem Ianuenlem in fynonymis, quidam fiuftus fimilis pyro in figura,& paruus, & vocatur a Siculis apudquosnafcitur arboreius zarore. quidam Sor- ' > bam putaueruntjfcdnon eft,quamLiiseiufdem virtu tisfitinomnibus. Stephanus vero mefpilam dicit. fednoeft,nam ipfa gubeiravocaturarabice,etiam zarurum pro zaror fcripfit,hcec ille. quicquid fit,po nerem iorbam hic pro zarur.
ZAr v r, ideft,meipilorum. Nullamacredincm prxterquam a granatis habet.magni tame vfus ef- let li pararetur,in vomitibus, & ventns Huxibus coerce dis. pofTumustamen & hoc, & quatuoriam defcriptis, pro cmbammatis condimentifv e ciborum vti.
MO d v s fvrupi acetofi de fuc. & aquis fruft. CO ST, Zarur mefjtila tricocca Sylui 9 ,intcrpretatur qi non improbo,fi tj noftrifnnt a^aroli^funt enim acidi,&
fani

LIBER P R I M V S. .34
fznipalato non mgrati-Efl tamen Zarur ^Arabibus ge- A thor admonetJfapg;quam defliUati UqHQttS quantautf
neratim mefpiltm non tam rnum, quam alterum, neq; scftione noti ajfequentur. temere -vulgatum mefpilum priufquam mite euaferit
hic ad vfmpropofiios vfurpabitur. M E S V E.
M E S V E.
3Y r v p v s acidus cx cydonijs, fto- machum roborar,& naturam ca- lore dinbluram,obid vomitum co hibct, fidm tollit, fit cx fucci clari cydoniorum acidorum partibusx. accti partc una,& fcmis,facchari partib. duabus.
SYLV. ~D Asit Ub.9. adAlrrianforemhuic(Tmilemhabetfyrupum J\.cx cydonijs. Oblcrua hic pro iucci (juanuutc immodic» fac- charum parciut.
COST. A e t o s de citonijs. oicidxfuntcydonia,&ex-
Jl \ primendo fucco apta tunc maxime, quum matu~ ruerint, antea vero obfaporem,quem ajlringentem ha bent i mole{la > &ferefucci cxpertia.
M E S V E.
Y r v p v s acidus depomis,cor, & vcn- triculumroborat,fitimfedatjfit,vtlyru- pus acidus de cydonis.
B
'Yrvpvs alteracidusdePomis 3 ad tertianas exquifitas, &ardcntes jeftiuas, fitim ventriculi, & hepatis intempericm calidam.Recipir fiic» ci malorum acidorum, granatoru acidorum,vuarum agreftium,analib.j. aquxro farum,aqux,ciu infufi funt tamar Indi,& pruna, ana lib. j. & s. fucci intybi codli, & defpumati, & aceti,analib. ij. faccharilib. viij.Condituraqui- bufdam caphura. Datur cumaquafrigida, vel melonum hyemalium.
HI c quoque fi pararetur, & vtilis, & fuauis effet, M A N. amotatamcncamphora. Exdacumaquamelo- nam.j Melones hyemaJescredo efTe,quia apud nos con- feruati ad hyemem, non cdi confueucrunt, funtaue ci- iris,& colore,& forma /imiies, fed coloremagis/
' ?*** * • •
DE l 1 c a t v s c/? ,acvn2j;,ablata tamen caphura. Himclo. S '/ LY~ hesfuntcitri forma,& cok>re,inhyeraemferuan folia.
ACBTOsvsde pomis. Vuxagrefles,quarumfuc COSTo cum expetit hic, rbi refrigerium qu&ritur, non maturx, qu& yinoft nonparum retinent; fed immaturtt
COST. A CHTOSvsdcpomi s.Sumendu*,&hicacido- fmfmend^omphacium,qucdexkisparatur,dome- M Xjrum pomorumfuccuf,quando ad cxemplumfupe ftkarum ruarum omphaciumfu x
norn,aitparari.
M E S V E.
?Yr v p v s acidusexprunispoten-
ter refrigcrat, ob id magnam fitim fcdat.intemperiem calidam partiu internarum cumfebrc,& fine fe- breextinguit:&ebrietatem,&ver- tiginem,& vomitum fiftit,cordistrcmorcm, & fyncopcn fanat. Fif exfucci, feuaqua^prunotum acidorum, granatorum acidorum, & tamar In dorumana lib. j. lucci acidi citrorum lib. dimi- dia.cum (acchari Iib. j. igni Iento cocfcis. Datur cum aqua frigida, vcl aqua niuis. Si abfque lac- charocoquituradcrafiitiem,fapa qua^dam fiet.
MAN. \ tamatindorum,&prunorumnefcioquo
pado vtlitjVtfiant, ita vt a (uccis differat, nifi pcr cociipnem.vel maceiationem. Acredo vero citri,nekio D quare hic vocetur aqua, cum fuperius appellauent eam iuccum,vtcunque tamen paretur,vtilis erit in his,in qui bus a Mefue commendatur.
SYLVII. A v A hic,vcl fuccus efl.vel pruncmim, & umar Indorum XjLflccoclum.minus quamluccus cfficax.
COST. A^-ETOSVsde prunis. Ex recentibus prunis Jl \ pofie aqnam deftillatione elici certum eft.Sed,& ex tamafindis aqua dilutis, vel incoffis, eodem modo. Qrin, &exacidacitri fubftantia elicies : fed faporis nihilferuabit. Tuto ergo fumendum fuccum prunorum punicorum,& acida citripartis, tamarindorum vero, qtiorum nobis recentium non eft copia, dilutum,vel de- cotlam. ita quidem fi hicfeorfitm,ftnefaccharofimul deeeqHontur, confiftentiam adipijitpojfmt, (vt hic au
' fuperat frigiditate, yiq; *ftringeiite,qua bilis acrimonia retunditur.De campho ra,quam etiam addit, quid dicam non fat fcio,qui incer £ tus fm,frigiddne,an calidoprecdita ftt temperamento, Tutioremegopartem deligerem pr&termittendi ,ybi refrigerio eft opus,prtefertim etiam ob odorem multig ingratum,ex quo d olore capitis corripiuntur multi. Ml lones hyemalis angurias fortajfeintelligit, quxpoitre maautumnipartematurefcunt } quihyememattingit.
M E S V E.
Y r v p v s aliusacidusdepomisea dem promittcns. Recipit fucci po- morum acidorum lib.j. fucciaci- di citri lib.s. iulepi boni lib.ij.Datur cum aqua niuis.Si maceraucris feri cum cocco baphica tindumfuccispra:didlis, va lentiuscorroborabit.
A. ln
fusi
vs qucqjaeerofusdepomisvocatns.magniv- MANA.
 fus efletin nti fedanda ,non in acutis febribustan
tum,fed & xftatis tempore in (anis,& prxcipue biiiofxs, fctam tamenillamergodimitterem..
SE ricvm quidamalunt»uferre,&:morbisbiliofaatfarcfcli. $ YLV, citcr vfurpant.
AChtos v s alius de pomis. Sifericuadaffeftur COST cordis valet (quod illi tribuunt) ad ardentesfe- bres in iuuene,&xtttuo temporenonhabeofuftcthm , etiam infectum,quod refrigerandi, & aHringendi,pro ptereaquein tinctorio coccofrenandx bilis vrn habts.
ME-

mesve de syrvpis, et robvb
M E S V E,
[jV R v p v s acidus ex manna febri x- ftuati, & cum fyncope confert, ac fi- ti incxplera:, tufli ficcx, ventriculi,& hepatis inflammationem ledat. Ac- cipit manna: vnc iij. in fucei intybi codi, & pur- gati lib.j.macerandasin vafelapideo. Deinde fi jnul feruefiant, manibus fricentur, colentur, poft cumaqux rofarum, fucci granatorum aci- ' dodulcium, ana lib.fucci vuarnm agreftium, fucciacidi citrorum,analib. s.faccharilib.iiijt. percoquitur.
JVl A N. JTLi e vero, qui infcrihitnr altftniabin ,ex recentio J[ rum videlicet manna confe£tus,pi£ter alterandi vim, aluum quoque madice leniret. Quod quidem vr vehe- mentius facit ille, qui polt eum fcribitur fub citulo Ace- |ofi folutione educentis bilem,& vim purgandihabet; praecipup fcamonio fuperaddito;ita minus iucundus ell.
COST C Y rvpi acetofi alterniabin. Lenirehocpoffeafperi ' iJtatem gutturis, qu£ ex acribtts efl a febre vapori- btMy exi/limo, manna, & Jaccbarigratia,at lenire al- uum, CvtManard. ait) uncias mannte ternns fucci en diui£ libris quaternis commiftas non puto,fi ea bicmea furafumatur , quafyrupi.
M E S V E.
|V r v p v s acetatus,chalogogus»& refrigcratorius.Recip. prunapafia, myxa, ana centum, tamar Indoruna
 libram dimidiam,myrobalanoxuna
citrearum vnc. iiij. fucci rofarum recetium vnc. iij.manna:,cafice, ana vnc.iij.&: femiffetn,(accha rilib. iiij. Fac fvrupum,poftaceti lib.ij.iiiccigra- mtorumacidorumlib. j, &dimidiam, percoq; igni lento cum fcammonij drach. vj. panno tc- nui illigatis,& la:pe confricatis.
5¥LV. TJV I v s imitationc fyrupos vnius humoris, vel plurium , X JLvel omnium purgitonos ad pricautipnem, vel curationeni inorborum,pra:fernm longorum.dcfcribut; medici,potiones mul- to iueupdioresxgris, quam ipla purgintia m?d;camenta, lei fac- «harau,vel licjtiore a)i£]iio foluta,vt ad pituitam purgandam.cx ra Acibus f *niculi,apij,petrofeIini,polypodij,ftjn.anifi, anethi.fx- nic, ifflsos, cnici, hyilopo,calaminthc,pl;lcgio,& limihbus,cum aganco,turbuh,& fimilibus:ad me!aucholiam,ex radicibuscappa ris.tamaricis, poIypodij,Iapathi,afpIeno,phylliude,adiaus,buglof lis,lupo,famaria, flonbus cordialibus, cpithymo,icnna; folliculis, & fcro laftis.prxferdm caprini.
€OST. XyT ® D 1 f y m P lacet0 ^ f°l- cd. Curpnma hic rbi IVlalui folutio quxritur fumantur ficcapotius, ejua recentia, admiror. jLcetum vero, & acidi pmicifucco corroborando ventriculo,& purgantium medicarnento rum violentiA temperandx,immo,y tcmpcrandt bili, qu£ qd ventrem vi mcdicamenti ducitur,non importu- ne adduntur.
•' M E S V E.
SY R v p v s contra catarrhum calidum, co- ryzam,pleuntidem, tuffim, Rccipit zizipha, Sc myxa, aua ccntum, violarum, manna?, ana
E vnc.j.glyeyrrhiza:,fiorubuglofii,anaf vne.j.&s. fem.maluce,cydoniorum,ana drach.vj. facchari lib.ij.fueci mali granati dulcislib.j. fiat iyrupus.
NE s c i o quomodoexhisfrudlibuspoflitfierify- MAN. rupus,nifidecoquantur,quarc cumin fineaicat, fiat fyrupus,intelligerc nos facit,vt coquerentur.
CO i omnia debent in aqua, nodulo ex fcminibus_ im- S Y L V. pofito. •
SYa v p v t conferensadcatarrhos. Violashicre~ COST. centes maxime probarem,qtti aridis onmi,vel fapo re,vel odore expertibus parum ineffe lenientis faculta tiscertusfum .Scd,<£r boraginis flores,qmm quarit^fi recentes non fun:pferis,frusira adijcias, quid enim ari- dis ipfts viriumfuperefltnon concurrunt autem vtriuf- F fjue, & vioU, & boraginisfundendi flores tcmpora , quare pro violis,quarurr. hic vnciam vnam qi«trit,ea- rundem violarum faccharo c'fferuatarum, qui vncias duasfumpferit ,& pro Lugloff fioribusji reccntes non babuerit, quieofdem faccharo conditos,fed dtiplopon- dtre vfurparit,a Mef. fcopo ao aberraturum exiftimo.
M E S V E.
iY rvpvs decannisadtuffim,pleuriti- dem,fitim vtilis. Recipit fucci granato-
 rum dulcium t lib. ij.aqux malorum
t dulcium,& aqua:cannarum iacchari,aut peni diorum,ana libiam vnam, & dimidiam,
AQ v jz malorumdefeni ) Seninomeneftregio- MA N. nis,led nos ponimus dulcia noftiatia, & per aquas ° lntelligefuccos.
PE R aquas, fuccos intelligc. Maia verodulcia noflratia fi.bfti- s Y L V. tuimus pro malis Mefuc de Semurum regione,alij,mora,^ui- bus fit diamoron,intelligunt.
DEcannis. Teraquamcannarumfuccumputoin- COST. telligendum arundinis facchariferx, cttius recetis copiam fuiffeoportuit, vhi huius medicamenti auftor agebat,nobis eiufcemodi arundines ex Cypro,Creta,&
Sicilia affertmtur,fedpaucx,& ferc aridx V enetijs ta~
Tnen ex Creta al/atos eius caules fine radice, ita viren*- tes habui,vt humi pofitos germinajfe,& in menfes mul tos vixiffe viderim.
M E S V E.
|Y r y p v s portulacxvalentcrrefngerat, ob id fitim,febrium ardorcm,ventricu- li,& hcpatis intempcriem calidam cor- rigit. Accipit feminum portulacsc tritorum !ib. j. noris xxiiij. maceranda | in fucci intybi co<fti, upu &purgati,lib. f iiij. poftea igni lcnto coqtic ad d " VK vrl dimidias,&tunccum iaccharif lib.ij.percoquc v < i i- _ in fyrupum,additurinterdumacotilib.j. velfuc- ci granatorum acidorum lib.j. & s.
IS t b fyrupusdc* Portulaca inrerdum in vfuha- CHR. betur, qui porcltfieri dnobus modis, vno modo,it accipiaturfuccus endiuia? codus,&dcpiuatus, & ad das zuccharum, tunc erit fyrupus de fucco endiuije, qui mulrum in vfu. Si vcro addas reliqua,quse in tex tu fcribuntur,tunc crit iyrupus dc Portuiaca.
Tiacet

L I B E R P R I M V s:
-RIA iV. Placet niihi iftatc, atq-, temperatura, &; morbo biliofis. A fim ficcam iuuat, fitim fol.it cumfrigida: quadiuplo, fom-
num concitj.it vcfpcrc (iimptus vnc.ij. cum squali aqua: portionc,
S Y L V T)® t e s t fuccusintybi cum fuccis alijs refrigerantibus co- X qurad viiis eofdem. Syrupus quocjue intybi a Gentile fcriptus rcfrigerat, humeftat, obftruftiones apcrit, lntcmpericm caltdam hepatis,rcnum,cmcndat ) bilis acrimoniam frangit. Recipit lucci intybi,& lichenisherba:,ana lib.iij. rofarum,violarum,lentispalu ftris, polytrichi ana vnc.s.adianu albi,hordcimundati, (eminum commumumfrigidorumana vnc.j. cumfaccharoquantuni fuffi- cit ,fac fyrupum,aromatiza fantalis albis,& rubns,& vuaoxyacan thes,cui ii cinnamomum, lignum, aloes, corticcm citri aromatis gratia ihinn ttas,cor magis roborat:fed minus refrigerat.
t I '■'V.-J.vvi .u J — — £ —-
velfoIus.Syrupusautem violatns ab(oluteeft,quiexviolarum in- fulionc pra:didtus eft.hic vcro dicitur fyrupus violatus copoiitus.
DE violi i.Licctfemimbus cotoneorum,mtilu£,iuiH COST^ bis , febcjien, coqucndas riolas ponat,h& tamen poftremo loco, vbi cetera exaflcfuerint dcco£fa,me e- tiamfilente addendx funt, vt qu$ (quod alibiMefue) coqui diutius non ferunt.
f drac. viij. t alij xxx. t aiif vij.
COST. t)0 rtvlac^. M cminit bic vafis lapidei, vt Jl fcpe. i,i ftperioribus,quod maxime in ijs vfu venit, in quibus acetum venit: quod fane in xreo vafe amaro fapore inficitur. Sed diligetiorespbcirniacopeiolln vi- tratis omnia iucoquunt, quibus integri rcrum omnium fapons feruantur.
M E S V E.
Y r v p v s violatus plcuritidi, & tuili a cauia calida prodcli, fit cxviolaru vnc. ij.fcininu cydoni;, & maiua-, ana f vnc. .. ... j.zvzypha, myxaanaf xx. cuni aquc cucurbita: YdV^v\. lib. f vj.coquead tcrtiam partcm,& cuni laccha rilib. tj- &dimidiafiatfyrupus.
Syrupus de violis confcrt tuffi calidx, Sc plcu rifi. Rcci. violarum vncxj.feminumcitonio- rum, fcminis malua:ana fdrach.viij.iuiubs, fc- bcftcn ana xx.Et coquecum lib.vj. aqua; cucurbi tx vfquc ad tertiam partem,zucchari iib.j. s. fiat fyrupus.
C H R. TS te fyrupus eft in vfu. Confert ad digerendtim JLmateriamlubtilem cholericam, & cftalteratiuus malx complexionis calidx, & ficca*. Confcrt etiam ttilli licca:,& fochx a materia cholerica iijbtili, & con fert multum, & principaliter, & lic communitercft vfus eius, vtplurimum ailumptus cum aquacapilli veneris in principio, & augmentopleurefis, quod cft r„ tertidn* apoftema cholencum. Confertedam tcrtiauis puiis fwa. alfumptus cum aqua fxigida fimplici, vel cum aqua endiuix,liceteis etiam conferat iulep violatum, & iy tupus acetofus fimpiex ,habctenim iftefyrupusvir- tutem lenitiuam, & eft complexionis frigidx, & hu- mida- in primo. Eft etiam vtilis ad iitim extinguen- dam fub adtuali frigiditate, aifumptus cum quadru- pioeius aqitxfngid.t. Confcrt etiam ad fbmnum prouoca»dum aiiumptus de lcro poft cxnam , cuin scquali aqu .t proportionccum ipio.
A D D I T I O.
Iftefyrupusinterdum in vfu hahetur fub nominefy- rupi de violis compofiti, fcd quando dodtor fimpliciter ordinat .Nec. fyrupi violati intcllioitur de illo, qui fit ex fnfulione violaiuni,defcriptioncm cuius vidc fupra. lte Mef. ln pra&ica fua fermone m aqua cicerum,habet duas alias defcnpr. tamen iftaeftillis nobilior.
M A N. T T I c vbiq-, paratus inuem tur, & eo >timur in pleu-
X. Xndde.
SYLVII A D pleuritidem,&: alios aiTcftus biliofos efficax initio, & aug 1.i.mento,refngerat ciiim, & Itumcftat pnmo gradu, ob id tul-
M E S V E.
r v p v s zyzyphorum raucitati, tuilx, plctuitidi confcrt, fit cx zyzyphis t icxa ginta, violarum, feminis maluce, ana f vnc.v.adianti albi,glycyr?hiza!, hordei mundati B ana vnc. j. fcmi. cydoniorum, papaueris, mclo- nis,laftucf ,tragacanthi,ana drachmis tribus,co que cum aquce fontana; lib. t quatuor,& faccha f xilib.ij. *
SY r v p v s de Iuiuhis /eciindum defcript. iftam q jq eft in viu,& fic , non aJiter prarparatus, reperitur. Conferrautem ad raucedinem vocis, & tuilim fa&u a /iccitate,& aiperitate cannx, & gutturis, & confert apoftemati cho!crico,& omnihus pailionihuspeclo- *ris,& gutturis calidis,affumptus in debita doh, &"ha hctopcrationes confimiles fyrupo violato ftatimdi- do, & adhuc fortiores, &maxime indiipoiitionibus pec'toris:attinet tamen aiicui caliditati.Recipit iuiu- bas,&c. hordei mudi,(emen eft notum,& amoto cor- ticetolliturvirtus eius abfterfiua,&remanetvirtus C lenititiacum aliquali iiccitate, eftenim complexio- nis frigida: in primogradu verfus ipfum,& aqua hor dei, qua: communiter eft in viu,non efiet iic conuc- niens,fifieret abiquecorticehordci,lcd bcneplus ad nutriendum conucniret,reliqua fimt nota.
ZI z i p n a velferica,vtdiximus,vocantur. Libra: M A.N i o.) Libra: 4-aqux non valcrent tot iuiubas contine re,quarelibrxnumeroccntum ,communis vfuseftin calidis Huxionibus. V tor tamen ego etiam m vlcere veii ca:,& valde confert.
AL i i coquuntaddimidias ,colatum percoquuntin fyriyx) SYLVII. cum facch.Iib.j.potius,quam lib.ij. Tnlli liccx, & alperitati arttri.c,ommbufque thorjcis a/Fe<5hbus,& fluxionibuscalidis con fert,viribus affinis eft violato,lcd eo minus refrigerat.vlceribus vc iica: ctiam vtilis ell, mmusin vfu eft hiccompolitus, qu.un lim- plex prius fcnptus. Malehiclegebatur zizyphorum lib. x.quod lib.x.mterpretatifuat proIx. hoceft fcxaginta. Nam libris zizy- pliorum decem,&c. capicndis,aqua: lib.inj.non fuffecerint. Id ad. do, vt intelligas vitia contingere plurima ex notis ponderum, Sc numerorum, qua: nos ob ld mtegra, aut prope dimidia fcnbimus.
DE Iumbis. Uoc craflefaciendi vim habetinfi- COST* gnem,& eo nominefluxionum acrium, ac tenuiu initio conferrepotefi. Sed codcx mendisfcatet.Trxte- reo iuiubas,de quibus alij,violarum, & feminum mal- titt vnci£,vt quterit fmgulorum quinque,vt Syluius le- git, maiorem copiam liquoris, quam Ubrarum quatuor ad coquendum poflulant ,malux enim fernina decofia cremorem reddunt lentiffimum, adconficiendum fyru- pum ineptimi,additisprxfertim cydonij feminibus,trai■ gacantba,&faccbaro,quare cum vcteri codice non wi cias,fed drachmas quinque legendum exiflimo.
ME-

MESVE D E SYRVPIS ET ROBVB
£
M £ S V E.
M E S V E.
> Y r v p v s papauerisad tuffim fic-
cain, phthifim,catarrhum, iniom
nicccaufam- Recipit papauerisal-
l bi,&trubrianadrach.tqujnqua-
t ^L25§«$/|n / 1 ...... ', J J ,
in frionu- ginta, adiantiahbidrach. xv.gly-
*v"lidiaco. cyrrhizx, arach. v.zyzyphatriginta, icminisla-
,n c. ft UGE drach.quadraginta,("eminismalux, & cy-
doniorumana drach.vj. coqueinlib.iiij.aqusc
addimidij conlumptionem,colatum cumlac-
i vui bab. chari,& penidiorum ana t vnc. o£to in fyrupum
drac.viij. p erC0 g Ue-
C H R.» T 5tb /yrtipus multumconuenitadprohibendum Xdeiccnfum catarrhi calidi, & fabtilis ad paites pe- cl:oi"is,& pulmonis,iplum aliqualiter incralsado. Eft etiam iomni prouocatiuus, & lcnitiuus partium pe- £tons,& pulmonis,gargarizatus cum aqua capilli ve jieris, vel vngulx caballinn:,ideil: £arfarell.r, vel aqua fri<nda,velalijs aquis couenientibus, indoli,& cum conditionibus,& modis lupra/criptis.
A D D I T I O.
Aliqui addunt in finepra;fentis fyrupi vini codli feu- fapa;vnc. vj.& hoc, vtdirigatvirtutes aliarummedici- narum ad pedtus, fapa enim multum pedtori amicatur. Vlterius notabis pro lauius fyrupi confeiiione, & eriam aliorum, qaoci femina mucilaginem faciennanon funt ponenda ad buliiendum cum ahjv rebus,lcd debent Hga- riin petiaJini'mundi,& fic virtus eorum tranfitadlyru pum,& vifcofitas rctinentur,quae fyvupum redderet Vi- fcolam.
M AN. T) A p a v e n. rubeum, efl quod Grarci eLvt/j.mt>nr, & X eli calidum,quarepotius legendum papaueris nigri.
AL i i papaneris nigri legunt/lc quo nupcr. Catarrhum cali. <lun),acreiTi, tenucm, m piilmones ruenterti prohibe; mcraf- lindo, lemt afperam artenam.fomnum concilut.Dauir td thora- cis paruum aftedlus cumaqua adiantoru.vei bechij. Semina muc- cagmofa panno lineo hgata facultatcm fyrupu traiiunt,muccagi- uem m lmteo retinent,qua: lyrupos nmnum gluur.ofoi redderct. Rarusvfu eft.frcquentior limplexnuperdiAus. Conipetuntctia hi fyrupi papauens, fluorialtii, & dyisnteriz poft totiusptirgatio nem,aut quia fomnum conci!iat,qui duxiones iiftic, & coqmt, aut quodintempcriem calidam iiccam inteftindrtim amateriae ferc biliofe, aut melancholjca- .iffluxu emendat. Diacodium,Sc ecleg- ma papauerjnum ln eclegmatibus dicc::da, Arn prope pofiunt. Huc adfcipturuscram fyruposalios tivjr.icicos/qdcalidos, niiian te compolitos fngidos abfoIuiiIepra;ihu({et.
Actenvs fyrupos compofitos refrigerantes docuimus,nunc ad calefacientes, morbis fngidis falu- bres tranfeamus, foxymelitisge- Set*m*n». nera primum diduri, ii prius de a~
qua mulfa,& (vinomulfo)cgenmus.
HAE c eft tertiaparsprincipahs huius fexta?di- CHR.
ftinctionis in qua profequitur dererminando
de fyrupis magis , & principaliter conferentibus ad
materias crallas,frigidas,& vifcofas,&phlegmaticas,
&melancholicas.Ethicnorandum,quod differentia .
_ - r f Squmtbtnm
eft intcr lquinicbin, quoci eitiyrupus scctolus lim- StcanUbi*.
F plcx,de quo diclum eft fuperius,qui eft fadtus ex zuc charo,aceto,& aqua;& fecaniabin fimplex,id eft oxy mel iimplex,qui eft fvrupus acetofus fadtus ex melle, aceto,& aqua. Eft & aliud fecaniabincompoiitum, quod vocatnr oxvmel compofitum,quia ht ex melle, aqu.i,& aceto,& aljjs radicibus,& feminibus,& aro- matibus, vr in proceilu parebit. Eft, & geleniabin, GiUniMu. quodeit melrofatum colarum. Et licet etiam /ecania bingeneralitercum zuccharo, & ab/que aceto, cor- rupte denominarur fecaniabin, ied melius denomina ri debet fequiniebin fimplcx, vel compofitum. Nam proprie dicitur fecaniabin, quando fyrupus compo- nitur ex melle.
MOkei frigidiCintpitiurofi,Scmelancholici.pracfcrtima SYLV. pituita inlipi(.!a,vitrea,acida,& humore melancholico.Nini _ pitmta ialiaexputredinc.autbilemifta,iamcahdaeil, vtmelan- cholia cx putrefaftionc, vel vilione fanguinis,velhumonsme!an cholici,vei bilis flau^ gemta.quanuis aftu frigida vidcatur,vt calx, fexvinivita, tamen poteftatecalidaeft: hac vbi adtu per nouam putredmem,vel caufam aliam ca!idaeuaht,eft ardenti/Iima,& cal- Cis ,ac foecis vfta; in morem vrit, & cancrum facit fxpc vlceritum.
M E S V E.
COST, TA E papauere. Opportunifjimum hoc medicamen- XJtum efl initio dc(iillationk\quando bumor infau- ces irruens, & tufjim excitans ob tenuitatem educi ex~ , creatn nonpoteji, tunc enim craffioribm agendum est,
tenuem illum humorem cogentibm, ac dcnfantibm, quodpr.tjlant fmplicia bac omnia, & inter ea papa- uer, quod quum prxtsr album, rubrum quoque expctit, certum ejl per rubrum non anemonem, qux non eji in papauerumgenere,fed erraticum papauer intelligere, flores eos rubrosproferentem, quos ad cohibendas hu~ iitsgcncris fluxioncs non minm ytiles effe, quamfemi~ m quotidie obferuamus.
Q_v a mulfa magnarum eft viriu cx maiorum nofhomm fenten- tia, fiquidefitim fedat ,affe£his fvigidos, prrefertim cerebri, & & neruorum,& iuncluraru m iu uat, loco vini potum tuffim hu- midam,puris, & pituita: craflx, & lenta: expetto rationem promouet, lauatterget.purgatintefti na, vilcera, meatus vrinarios, ob id colicis pro- ^ deft, &aluum fubducit, calculum in vijs vrinas gigni prohibct. Fit ex mellis boni (quod colore lit pallido,odore iucundo, lapore modiceacri, & dulci,confiftentia craffi, & tenuis mcdia,noa vetus) lib.j.aqux fontance dulcis,& clara: lib.viij. m vale lapideo,vel vitratoigni lento co6tis,& cd tinenter defpumatis:deinde panno denfo co- latis. Quod fi mox per Ic bibendum eft , aquo- fiusfiat,largacnim codlionc craftatum,vt iu- lcpus, diu quidem feruatur, fed in partcs remo- tas jEgrc penetrat, in bilemqueobmultam dul- cedinem facile vertitur, & ob id fitim auget, nifilargiorc aqua mifta diftoluatur, vtinfipidfi aqucemodo videatur. Aliasquoqucfacuhatcs coctxo varia ci acquiat, quia parum codum in*
flat,
^Aqua. fittl- lu.

L I B E R P
ftat,magis aluum fubducit,minusnutrit,lar- gius vero coftum inflationem diflipat,magis nutrit,minus dcijcit. Addunt nonnulli aroma- ta,zingibcr,crocum,cinnamomum,macis, «Sc fi milia,alij galliam mofchatam, lignum alocs, & h t llmilia. Fit ctiam ex mcllis partevna, aqure fon- tanxpartibus octo,ffermentiin his difloluti,
4 """"" • qiue vafi lignco trade, relidto trium digitorum- fpacio vacuo, in quod cum mufli modo ferue • bit, rccipiarur, vbi feruere defierit, obturato va- fe modo vini doliorum,tcrtio pofl; menfe fit po- tabile. Inunitripoflunt aromata panno lineo ligata.
ANT. Q£ R m o iti tnellis. Tofuerunt antiqui diuerfi- l Jtatern in aqua mellis,qui locutifunt de ipfa,& afcxi pferim ei iuuam cnta plurima, qux funt in ea, cjuia fi- tim fedat>& ualet ad agritudines frigidas,&proprie, qn<t funt in cerebro, & neruis, & confert ad tufiim hu- vudam, & mnn.iificatpcffus a fanie, &bumore craf- fo. Et confert viis vrinx, & nonpermittitin eis lapi -r demgenerari,& munaificatper vrinam, & confertco lic£, & lauat, & abflergit vifccra, & foluit, & mun- dificat ventrem afecibns. Eibitur loco vini in £gritn- dinibusneruorwn, & iunffurarum ) &cflpotu-s bonus. Inter diuerjitates autem operationis cimponimus mo- dos duos. Etprimus efl, vtaccipiatur mcllis boni, <jr mundi, & proprie cuius eflcolor babens mediocrita- tem, &proprie ftcut colorpalex, & quod efl inter te- nue, &fyijfum, & quod efl boni odoris,& quod efl mo- dica acuitatis,& quod non efl antiquum, & fit eius pars.i. & pone ipfian in vafc lapideo, aut vitreato, & funde fuper ipftm aqutc fontis dulcts, & clar£ partes viij. & coque ipfum cumfzcilitate: & auferatur Jpn- maeius,& non dimittaticr fuperipfonmultiphcari, immo,quam cito apparet,auferatur,deinde coletur co- latorio denfo de panno. Etfibibiturrecens ,oportct, vtfiatmulta aquofitatis, & ficbibiturimpermixtaft- cutefl, & hoc ideo,propterea,quoniam,qui£ ex ea craf fa eft,nonpenetrat in vias remotas, & conuertitur pro pter poflibilitatcm f<£ dulcedinis in choleram, & ad- dit ad fitim. Si autem bibatur antiqua,oportet,vtftat pinguior ficut iulep,& bibcnda cflpermixta permixtio ne multa decenti, vtfit magis aquofa, & inflpida. Et fcito qucniam ars coffnrx acquirit ciproprictates ali- quas: & illud efl,quiaparumcoffa facitinfiationem, &minus nutrit, & magis laxat:multa antcm coffio inflationem refoluit, & digerit, & magisfacit eam cf- fe nutribilem, & laxareminus. Et funt ex hotnini- bus, qui aromatrzant illam cum jpeciebus alefanginis, ficu.t Tingiber, crocus, cinnamomum, macis,& fnnili- bus: & fint, quiaromatixant cugallia mufcbata Iigno aloes, & ftmilibus. Secundus modus operationis eius efl. I\ec. mellispartem vnam,aqu£ fontutm clarxpar- tes otios, & difiemperetur cum cisparum fgnttgrxci, & proprie ad omnes centum hbras aqiuc, & mellis fint ■ eius vncix tres, & includiturin vafe ligneo, ftcut po- mtur muSlum, ita quod rcmaneat ex vaje vacuum,fi~ cut menfura trium digitorum, & illud ideo, quiapati- turde ebullitione,ficut musium. Dandepofi ebullitio- 7iem eius flringatur orificium vafls,ficut siringitur vas vini, cr bibaturpofi menfes tres, ft autem aromati^a- re volueris, ponantur in vafcjpecies alcfanginx, iigatji inpanno.
RIMVS. -,,e
A TSte potus,quifitcxaquamelliseratmultumih CHRI Xvfu apud antiquos. Galen. ipfum excellenter lau- dat,& extolli t primo,& fecundo regi. acu. cum loqm tur dehydromelle, id eil de aqua mellis. Nnm ipfa vtilitates habet,& iuuamenta fecundum mten.no- nem Gal. loco allegato, & huius auctoris in litera,ac ctiam fecundum omnes modernos, licet in partibus nollris non /Ic hodiernis temporibus, ac modcrnis pratticantibns habeatur in vfu, & hoc propter lafci» uiam Italicorum, & mcdicorum compiacentiam in- firmis ad vinum, excufantium fe a confiietudine mul ta ad potum vini,maximeparui,&Iymphati in qua- titate pauca, timentes etiam debilitatem virtutis, & malitiam digeftionis potius contingere ex aqua mel- lis, quam ex potu vini, vt in paifionibus fiigidis ma- xime iundturarumcerebri,& neruorum . Ipfa enim (tyovroW
B ell fitis fedatiua,& confertetiamad tullimhumidam de materia vifcofa, & craiTa, & mundificat faniem a pectore, humores craflos , & viicolos abftergendo, fubtiJiando, & apericndo, &didtas materias ioluen- do,mundificat etiam vias vrina:,& ineisnonper- mittit 1 apidem generari, Sc eft prxcipuus,& fingula- ris potus podagricorum, cum iunt a cau/a calida,mc lius efletaqua zucchari, quam acjua melJis, aut vi- num: vinum enim in argritudinibus iun<fturarum quanto fubtilius tanto deterius, maxime in princi- pio,& Itanrc repletione: vinum vero crafllim vaporr- busfuiscralfis eftla;denscaput,materias malas,& crud.is multip!icandO:mcdiocre vero mcdiocriterla:- dit. Timetur etiam vfuseius ne ad acetofum conuer- tatur in ftomacho:vnde fumme nocet quibu/dam difpofitionibus in ftomacho neruorum, & cerebn ,
Q &ob iftas caufaseiigitur aqua mellis,habct ctiam
alias vtilitates pofitas m litcra. Componitur autem „,i. aqua mellis duobus modis,vt apparet in li tera. Pri- ^ mo, quando fit iolum ex aqua, & melle abiquc alte- rius rei additione,accipiendo odtopartesaqua:,& vnam mellis. Et ifte eft communis modus conftru- ftionis,qui habeturinvfuinomnibus pailionibus frigidis,quae funt in cetebro,nucha, iund:uris,& ner uis. Secundus modus eft,qui in totum abijcitur, vt fimili modo accipiatur oSto partes aquz, & vna mel lis, fuper quibus additur parua quantitas fo-nu gia- ci,aliqui ctiam alij fecundumcOucrfitatcmdilpofi- tionum: in prima addunt aromataquadam, led talis aqua cum quacunqueadditionenon cftin vfu, licet defcribatur inlitera. Primafadlacx aqua, & mcJle iuxta proportionem fiipcrius di6tam,itcrum diuerfi- ficatur fecundum diuerfitatem maioris, aut minoris dccoctionis,nam non multum cocta cft pamm infla- tiua, & ventofitatisgcneratiua, minus nutritiua, la- xat tamen ventrem.Cum autem multum decoquitur cft fedatiua inflationum, & ventofitatum refoluti ua^ aperitiua oppilationum , ac etiam ad digerendum magis iuuatiua, aut plus nutritiua, laxat tamcn ven- trem minus, quam praedicta, communitcr intantum decoquitur quoufque quarta,vel quinta pars eius ad ignem minuatur, licet aliqui vclint. vlque quo tertia pars confumatur. Et fiunt quidam quxrentes vlteriorem calcfadtionem ab ea,& confortationem ftomachi, vifcerum, ac etiam cercbri,& quod ixt ma- gis refolutiua ventofitatum, qui addunt in eaqiwr- dam aromata cum leuiifima dccodtione. Dicit in litera,& funt ex hominibus,qui eam aromauzant cu
fpecie-

MESVE DE SYRVPIS ET ROBVB
fpeciebus alefanginis, ideft cum fpeciebus aromati- infMiui cis, (icut cinnamomo,carvophyllis,cioco,zingibcre,
*gntudi»i, mac j s gc (imilib. Iftcenim potns fimplicis aquemel cmnut * , 1 .... r ,. f- i o
lis abique alia mixtionegenerahter vlitatur honjs,&
expertis pradicantibus in quibufdam jcgritudini-
bus, vfque ad feptem dies, vt fcilicet in apoplexia de-
bili,vertigini,fcotomia,epilepfia,{pafmo, tetano, fal-
tu ,ie&igarione,mollificationefcu paralyfi, & eilcon
ueniens potus valde. Et fi vltra fepcem dies infirmus
eam aiTumere valet abfque nocumcnto, vt fci licet in
digeftionecibi in ftomacho,autin debilitatevirtutis,
qua: principaliter eft confideranda, tunc talis potus
eft profeqiiendus,quia eftiuuatiuus,& vtilis. Sed fi
aliquod prsdidlonim noctunentorum perciperetnr,
noncftpotus vini prohibendus in quocunque tem-
porc talia nocumenta perciperentur,immo talisa-
«ju^potuseftomnino remouendus, quia intenden-
•dcndum eft ad id,quod magis fufpedum. Infuper,&
aliquando iftum potum exhibere pofiiimus loco ly-
Tupi de mane, cclebrata digeftione , cum quarimus
humorum phlegmaticorum digeftionem, incifione,
-& abfterfionem. Et fit dofis eius vfque ad vnc.v.
A D D I T I O.
Hydromel apud Gr$cos, ideft aqua mellis dichl ab hydros, quod eft aqua, & mel. Mef. hicdefcribir duos modos hydromellis, qui fatis patent in textu. Rafis ix. ad Almanforeminc. decolicahabetvnum modum faciendi hydromel,& eftquafi idem cum ifto.Auic. in v.can. liabetduas de/cripr. fyrupi de fa- uis mellis, & eaiHem habet Serapioin proprio anti- dot. nam fi legis vtriufque deicriptiones, videbis, quod fyrupus de fauis mellis apud Auicenn. cum hy dromelle apud.Io. Serapionem funt idem. Similiter Gordonius inregimine acutorum morborum tertia particuladefcribit alios duos inodos hydromeflis.
MAN. T A tini aquam mulfamappellant. Hippocrates I ^melicraton , minulquc aptum effe dicit his, qui amara bile abundant, & magnorum funt vifcerum. Gal.incolliquantibus febribusait efTe nocentiffimam. Idque, quod aqucum eft, ad vrinas, & (putum aptius, minus vcro aqueum, aprius ad ventrem lubduccndum, magtfque nuttire, quam vinum modorum tcnue, quod pauciferum vocant, & hoc, nifi ventrem perturbet, fa- tis vrinam mouet, nifi aliquid iu vifceribusprohibeac, biliofaeciam per inferiora cxcernit. Et fi bibitur re- cens.) Hoc vocat Diofcoridcs melicraton. Si autem bi- bicurantiquum.) Hydromeldicicur. Mclicraconenim vocanc Grxci mixtionem ex melle, & aqua, quz ideo conficitur, vt ftacim bibatur. Hydromeli id propric di- cunteffe,quoditi ptarparacum eft,utdiutiusferuetur. Melicratum etiam duplex, fcilicec codtum, & incodtu, coctum quidcm, uc ait Hippocraces 3. reg.acuc. pul- chrius eft vilu.fed nullamhabet virtutem, quacrudum excellat,quodexbono mclleparatum eft,debilius vero eft, & alui excrementa minus educit, quam ld quod eft crudum.Auicen.accipic mellis par. r.aqitxpari. & co- quitad tercix confumptionein • Paulus vt Mcf. aqu.ua odlupiam ad mel.
gy^yjrj MiXixpa-ret rcccns fepo!mim,vr inuctnr. DioftoriJi di-
' citur , alijs confundimr pro aqua mulfa, fcumclita Mchcratum male pro o J jo ul\i Mefue interpreudiccbantur. H.is vires Jiydroine Jitss ex Hippocratis, & Galcni libris probarc, tjuia eftcilivis pro- cliuejfi vcl lib.prarcipue tcrtium ratioms viftus ati'.torum,aph .4 r . iib. 5 .fiin.tUend; &■' /iicthodiuicdendi lcgerit, ©1> sd kicns.omitto..
E Addam tantum.uiflatioiies, & tormina ma?;ime excitare, quanda 111 atjua tantum calfaftamcl dillolutum clt, qualeminullam cru-. dam Serapio vult dari dormitura; mulieri, quam concepilie fufpi- camur,niti eius potui lltaflueta. In arthntide calida, promulfa, acjuafaccharataeft prarllanuur. Quod ii vel amulla.velfacchara» ta aqua poit vfum leptem dierum, aut vires nimis collabantur,aut ventriculus male coquat, ad vinum eft rcdeundum, vel potiu: vi- lium mellis tranicundum.Secundum hydromcluis gcnus eltinfi. nitis parubus valentius,& generofius,& ncni,quod vinum mellis VocatPlinius: Vtruqueenim colore, & c.ilorc, & iaporis gratia vi num exoticum,quod Eaftardum vcxrant.mentitur.cftqueclEcacif- fimuni in aitcftibus cercbri,&: partium neruofarum frigidis, para. 1 yfi,appoplexia, epilepfia, Ietliargo,colicis item, & nephriticis, Sc ventris mferions 111 temperiefngida, feruaturquc vtruque, & va- lentius euadit tcmpore, & loco cahdo: Vires eius miraberis, fi pa- rum ante coxeris ,& defpumaucris,deinde dies quadraginta,aut cir citer,cxtra pluuiam foli vcrno expofueris. Expofui ctiam a:ftiuo, & autunnali, nec infeliciter, nili quod femcl longe omnium acer- rimum abijt,quod folem non habueratliberum,ncc poft feruefa- dlionem, & infblationem fuerat opcrculatum . Fermentum non. F mifcco, vt nec Plinius, ld tamen acelerarc feruorem,& augcre acri mouiamcenum cft,quantaveromenfuralit milcendum ,ex Me- fux corruptis codicibusdifEcilceftconieftare, hi enim vnc. iij. in libras centum aqtia.-, & mcllis expetunt, alij m fingulas libras a- qux, & mellis fimul miftorum vnc. iij. fermenti nnfcent, alij ad mcllis libram j.aquar lib.vnj.fermentivnc. j. Melicratum I lippo- crati eft uoxium biliolis, & quibus magnafuntvifcera.Gal.ctiam fcbribus colliquautibus, aquofius vrmas, & fpuu magis promo- uet,minus aquofum aluum magis.
SE k M o inaqilamellis. jiquamci<inicl,velf.ic~ charum,vcl aliquid aliud dulce inioEium fueritfo~ lagiycyrrhixa excepta nunquam anmiaducrti fcdarc fitim, nifi largijjima copia cpotum, proptereaq; mv.l- fam nififrigidis ajfeffibus, adde etiamfrigidis corpo- ribm,At.iubus,anni temporibu,s,& regionibits tuto da. ri nonputo,vt eos etiamprorfus non probcm, qui in fe- G bribuspituitofispromifcue commendant,&fi enim ea- rumfrigida caufa eft, affeffus tamen calidus,dum mul fa in bilem vi putridi caloris vertitur eius vfufrequen ter irritatur. Id inparanda mulfa obferuandum, quod zneltenuit vetuftum, atqui conftat,quo vetufiius ipfum e(i,eo etiam ejfe acrius:adeoque ad frigidos coquendos bnmores,& attcnuandos effe aptius. Sed arbitror mul- fam ,exvetuflo melle celerius acefcere ,qnamvt diu feruaripojfit,accrefcere .n. ipsa certu cft,quando,ex ea (vlinio et admonentc) infolata acetum acerrimu para. tur,id quod fane ex vetujiiori melle acriori euenire mx gis, quam ex recenti credibile eft, illud nonpr&teribo nunc L&titi£ vinum quoque confici ex melie, maluatici vini mofcbati odore,& fapore smulum, id mibi degu- flanti,& ignaro quid eJfet,melplaneprodidit.poIlicen- tur, qui id conficiunt infebribus quibufuis ex eo nihil in pj commodi accejfurum, quod tamen non facile adducar, vtcredam,vel de ccftuofisfebribus, vel etiam de pitui- tofis 3 in corpore calidiori.
4
M E S V E.
X y m e l 1 fit cx aqua , aceto, mcl- le , aqua vero mifcetur, vt longa co- dione caulainflationis in oxymcli- te rcfoluatur; vt etiarn promptius delpumcturjVt denique medicamcnti huius fa- cultas ob aquolam fubftantiam in corpus diftri- buatur, mcl uero additur ad oppugnandum pi- tuitam . Ex meile autem, & aceto miftis facul- tasquaxiam tcrda horumncutri tanta confur-

LIBER PRIMVS. 137
git,certiffirna,& cfficaciilimaad tenuandum, A vfurus oxymelite eftin toto morbo,paucum acernm
incidcndum, refoluendum humorem crafliun, lentum , ventriculi, hepatis, prajfertim vero iundlurarum,&in febribus diuturnis,quarum materiam incidit, & coquit. Fitex accti parte vna, mellis partibus ij.aqucB partibusiiij. Nccef- fc tamen eft, intcrdum augcre acctum, vt in fv- rupo acetofo diximus. Primum autcm mel,<3e aqua fimul coquuntur. vbi defpumata probe funt,addito accto pcrcoquuntur, icmpcrquo- <3ue defpumando. Daturab vncia j.ad vnc.iij.
CHRI. TS te fvrupus vocatur a Mefoxymel fimplcx, JL qui.i componitur ex mcllc aqua, & aceto (ccun- dum proportionem inlitera declaratam , «Srfecun- dum prxlcntcntcm defcript.eft ixi vfu. confcrt in ma- teriebus plegmaticis craltis, & vifcofis, & adharrcn- tibus, ilias (ubtiliando, incidendo, & abftergendo, & diuidendo. V nde in principiofebrium phlegma- ticarum quandoque vtimuripfo , & maximecum mcllerolato colato; & cum debitis aquis , Sc cum alijs conditionibus requi/itis. Eft autem efScax ad digerendum mareriam febrium Jongi temporis. & ficxipCo gargarizando cum aqua hordei coiluatur os, abAergit, & mundificat matcrias, quas defcen- dunt , & retinenturin palato, veiore. habet infu- per alia iuuamenta, & vtiiitates multas,quas ponir sn litera . Ifte fyrupus ad perfcctioncm decoquitur, /icuti?c alij fuperius div5ti. Et ldeoin libra ipllus dum deuenerit ad perfcctam decocttonem,remanent vnc. x. mellis vel circa, vnde virtus mellis in i pfo eft mul- tum efficax, potens in calefaciendo infrigidatos, &
mifceatur, adeo vt tantummodo agnofcatur. quare iy- ruporum,quorum nunc communis vius,ab vluacetf huius mulft manauit. Multaexhis,quaeex Hippocra- te,& Galeno notaui, prudens ledtor eiiccrc potcitjqus communi lliorum vfui aduer/antur.
IA m cjuxexaccto (inquodvinumcorruptionedegeneratjfmnt cvTvif compofidoncs.dicamus. OxymehCrxciSjnobisacctum mul- fum,craffa in ventriculo, & vems tenuat, lenta wadit, ac ftrenue terget.obftruita liberatfinemanifeJto caiore,ob id nccfebresac- cendit,fputum euocat,litim fedat, aliaquepermuita eificit. Hip. pocr.libro tertio, rat. vi<5t. acut. rnorb. Si tamen immodrce vtare, inteftina rodit,ncruofa iqdit,tuflim excitat, etiam ln fynoclns tu- todaturlib.i.meth. SicGalcnocompoiuturhb.^.fan.tuen.Ace- tialbi acerrimi lib.j. mcllis optimi lib.ij. acjux fontis lib.iiij.co- quuntur fimul ad tcruam,vel euam, ad cjuartam, fpuma interim detrafta, quam fimultammel egerat.malum eft,& obid diutius coquendum . Optimttm vero vel mimmum fptima- euomit, & g breuiflimo temporc coquitur, 8c pltinmum quartam partcm eius, tjuod fuerat in initio, amittit. Si vis oxymeli valentius, mifce tantum aceti, quantum mellis, aqua; duplo ,quale eft oxymelf Pauii Iib .7. idcm Mefues imitatus eft in fyrupo acetofo fimplici, quem facit tnitiorem acetiparubus tantttm duabus miftis,valen- tem vero miftis quatuor,mediocrem dcnique trtbus. Sedcum vna omnibus menfura non placeat,quia hi acetolius, llli melltnus roagis ament, pro cuiufque palatomifceatur. Attt ii vnicum vis, para imbecilltus,cui medicus acetum addere vtendi tcmpore, fi opuserit,potcrit. Sidiutiusvis feruare,coque pcrfefhus,donec aceti, & mellis qualitatesplane fuerint vnita*, nec acetumadhuc crudumgttftanti appareat, Infyrupi confiltcnttam cum Mefiue coquunt ea rarionc noftri pharmacopola:, cum liquorc aliquo difi- folttendum,vt potabtlefiat. Quodautemcum Galeno quadrtfa- xiam coquitur adtcrtiam, vel eriam quartam partem parum diu, vtdies ojto, vei circitcr, atftatc pr.rfertim , etiam fi loco frigido condatur, feruatur integrum. Nam corruptione abitinacetum acerrimum,quod hydromeliti coquc calido aereaccidit, tamen longecft ommbus medicis potionibus idem iucundius,vt id etiam vino zgri plerique prxferant , pra:fiertim fi paulo eft aquofius,
indiaerendo, l materias phlcgmaticas frisjidas fubti- C ^eaiftate, & m febnbus coquere foleo.aut aqua coftom .fta P ' r . 0 .0 narare. here a
liando, Sc abftergendo. Eftetiam virtus aceti, & aqua-jqua; in ipfo remanet, aliqualiter incifiua,dans penetrationem melli, & virtus aqux datei aliqua- liter iubtilitatem , vnde facilius , & citius penc- trat ad parres,ad quas penetrare non poflet ad di- gerendum materiam, & remanet per decodtionem in melle, vel cum zuccharo virtus, &porentia ipfo- rum,qux cum ipfo decoquuntur,& iic remanctpoft completam decoctionem ipfius cum zuccharo, & melle, aliter autem minus decoquendo conferuari nonpoftet. Debet ergo lymphari iftcfyrupuscum modico plus aqux, feu cum decoCtionc conueniente pro materia digerenda. v. g. cum aqua foniculi, vel confimili, in materia phlcgmatica cum alijs condi- tionibus requiiitis fuperius,pluries replicatis. Etdo-
parare. Fere autem acpxpinus fex mellis lib. ij.ignilentode- fpumo,vtfit cLirius, poft aceti quartaria tria incoquo. cxtera,\ t mox audies,perfiequor. Quiaautemmelnoftrum tmprobmseit, ctnnamomo vulgari pattco odoris, & fiaporis gratiam augemus immificendojdum colatur, in li. fingulasaddrach.ij. & albumini- busouorum fiordem eius omnemcogimus,quam pannolaneo, dttm parumper refrixit, colantes fiecernimus, vt iam fit quam pu- Tifltmum,& vino albo fimillimum, vbi mel album, & acetum al- bum accepit, aut flauo, fi mel flauum, & acetum vulgare recipit. OxymelialitercoquitDiofcor.Scpofteum Plinius. Oxymeliti, vthydromehti incoquere potes,quas eitts aftionem intendunt, tenuantia , incidentia, tergentia, vt hylfopum, thymum, fature- iam, ortganum, pulegtum, salaminthem, & qux ipfius vim ad partem affe<ftam deducunt, vt afiplenium, tamaricem in obftru- «ftione Iienis , eupatorium, cichorium, obltrufto hepate. Vnde Pauloeft oxymcli fplenicum,& oxymelt calcuiofis e/ficax. Quin ctiam purgantia eidcm incodta ciementius, & efKcacius vactiant, vt cnicus,agaricus,pituita,epithymus,polypodium,chamardrys, chama?pytis , ellebortis niger, meiancholtam: rhabarbarum,
fis fyrttpi eft vfquead vnc.ij. &aquae vnc. iiij. poifet D fcammonium,bilem fiauam :cortex,rad.fambuci,colocynthis, r * - — • aquas, vtidvnum pro omnibus prope tum iulepis ,tum iyrupis
eflepo/Iit, fi quis cognouent vti. Vndc & Mcfiue elt oxymeli cholagcgum, phlegmagogum duplex , & melancholiam va- cttans. Id oxymeli quaratione fitcoquendum,hb .4. fianit.tuend. vt dixi.docemr,quas vires habeat,ibidem& locis alijs per multis pratfiertim lib .3. rat. vtft.acut. Vtveromulfia multum cofta eft calidior, magisincidens,tenuans,tergens,quia mcl retinet lar- gius, aqtta in vaporcm magna parte fioluta: fic oxymeli, quod pharmacopola: ad confiftentiam fiyruporum coqtiunt, vt feruari poflint.eft potentius, quam aquofius, & mintis coctum : fedhoc eftgratius, &citms obfluxilem confiftentiam penetrat, quam vim aceti tenuitas non minus,quam aqu^fluxilis fubflantia luuat, vtlib.i.fimpl. Aquamvero, vt ca-terahtimuia iuuarediftributio- nem docetHipp.aph.i i .ltb.z. & Gal.initioJib .4. vfiuspart.Illud autem vix potabile,nifi aqua vel cruda.vel alia diluatur.
etiam cum aqua fimplici lymphari,quae fufficeret ad faciendum fubtiliationem, & penetrationem ipfius. poteftetiam fyrupo permifceri. &iftaremancntiu- dicio medici in arte peritis, & modus conftructionis de fe eft clarus.
SE c a n 1 a b 1 n Arabes, Grarci oxymeli,Latini acetum muKum. Hippocrates. os& gutturhume- dtar,/putum educit,infiticulofum eft. Galenus. fple- ni,& hepati maxime vttle elt,ea abfque moleftta expur- gans.Hippocrates,inflationes purgat, & vrinasprouo- cat, infenoramteitina moliiora reddit, & abradit. exi- guum eius bibitur no6tu,&ieiuno % ante forbitionem. potell & bibi multo poft lorbitionem. Galen. Satis eft duarum horarum fpatium intercedere inter oxyme- luispotum,&forbmonem. Hippocrates. cum quisfolo
SE r m o in fecaniabinpuro. Varaturnunc etiam COS T. addito tcquaportione faccharo y
Mejuti,
Aa
'j->& infnfo cmnamo-
mo ele-

MESVE DE SYRVPIS, ET ROBVB
$ie*hUb\h
de rtuliahc
Md elegantijjimum oxymeli, ejuod faccharinu rocant. E jin autem oxymeli in ajfetfibm iunBurarum, ad quos hic commendat,ex vfu fit,non diJfero-Sed fiparce ace- tum fumatur, craffis, impafftfque in articulis humori- bus extenuamlis conferre certum eji. licet neruorum Qmnegenus acrimoniam aceti non ferat.
M E S V E.
X y m e l i de radicibns, incidit, tenuat, tergcr,ob id obftru&io- nes ventriculi,hepatis,lienis ape- rir, febres diuturnas a bile crafla, aut pituita iuuat,vrinam mouet. Et fit ex corticum mundatorum, & inciforum radicis apij, feniculi ana vnc. ij. fe- • minisapij,fipiculi, tanifi, ana vnc.j. maccren- F h.cod. turomniavigintiquatuor horisinvafelapidco, aceti lib. x. aquie lib. f viginti, coque ad tertia: partis conlumptionem, colato adde mellisdi- midium,igni lento percoque.
IS x E fyrupus noneftin vfu. qui reperitur apud omnes aromatarios, & medicos pradticantcs eft
nx ,Sc generaliter eft maioris potcntiaej&cfficacire m omnibus fuprafcriptis difpofttionibus , & multis alijs,quam fvrupus compofitus deduabus radicibus,
& quam fyrupus de bizanti js.Sc i fte idcm fadtus cum melleeft maioris potentia:,quam cum zuccharo.Do- iis,permixtio,modus affumendi,«5c hora,omniaifta funt nota perito medico.
HOc p!erunquevtimur,vbifcilicetanteapermul MAN- tosdies fimplicivfi fuerimus, oxymelque com- pofitum vocamus.
VS v s frequens procedentibus morbis, namineuntibus tu- 5YLVII tius eft oxynieli iiniplex,ho<lie vero frequentius fit,hoc mo- do.Corticum rad.ipij,foeniculi,petroielmi, rulci.afparagi.an.vne. ij.fem.apij,S; fcejiiculi,ana vnc.j.aquxlib.xij. & aceti lib.j.mace- rantur,&addimidiascoquuntur,expreflum poftcum mellis cjua- titate ldonea percoquitur. Alij loco feminum,radicis raphani vnc. j.& dimidiam mifcent: alij vtrumque, alij neutnim pro fcopis va- njs,alij quoque fine aceto parant, & vocant. fyrup. de quinque ra- dicibus,fine aceto. funt qui laccharum mellis loco milccnt.vt mi- lius calcat,&iitiucundius. Nonmodoad affeiftusex bilecra!?a,
& pituita etiaai crafl"a,&: lenta natos valet,fed etiam ad melacho- licos,vt febres quartanas.prxfertim in declinauone. Valentiuseft, quam oxymelide duabus ratiicibus,& quam lyrupus Byzantinus, etiam fudores mouet, fi calidum bibatur, & corpus beue tegatur, prxlertim cofta iam niatena.
OX y m E L I exduabus radicibm appellari hoc 5- potefl, ad eim diffcrentiatn,qnod de quinque ra- dicibus ,feu compofitum vocant. Ejlhoc mirivfiit, quod Jecare,attenuare , detergere vehementer potefi citra calorem. licet enim apium calidum primo Jit or- dine; fceniculum,atque anifum fecundo; hac ipfatame vis caloris, aqu& multx,atque aceti copia ret unditur.
Id boc loco non pra:tereundum,quod prxtermittit Syl- uius. acetumproponi invetujla verfione, bonum,ve- tus,& album, tenuitatis gratia; atque ad vim pene-
talis. Recipe corticum radicum apij, fctniculi, pe- trofelini, brufci, & afparagi ana vnc.ij. feminis apij, feminis fctniculi, ana vnc.j. decoquantur pra:di<fta: radices,& femina in lib.xij. aquar,& in lib.j. aceti vl- quequo redeant ad medietatem, autmodicumplus: deindecum melle. q. C. fiat/yrupus, qui decoquatur tam diu,donec fuam habcat perfe&ionem. &: ifte eft communis modus conftruendi hunc fyrupum .
_ . r r r . 1 r~ uyuiiTH, icnnuaus v
Qmdam autem loco femmum fupra fcnptorum po- G ad d J
nunt vnc.j. cc s. radicum rapham. lic tamen raril- 0
fimeprxparatur. Quidamautem nec ponunt femi-
tia,nequc raphanum. $c ifto modo eft communior
vfuseius. Quidam autem addunt,& minuunt
fecundum,quod putant melius . quocunquetamen
modo praeparent,vocatur fccaniabin, ideft, oxymel
compofitum de quinque radicibus, & fic a quamplu
ribus dcnominatur. Dup!iciterautem,& magiftra-
liter conftruitur ifte fyrupus cumaceto,&ftneipfo
non variando in alijs eius deicriptioncm. Nam cum
acetiiimponitur, caufaipfiusaceti vocaturfecania-
bin, feu oxymel compofitum ab oxy, quod eft ace-
tilm. cum autem acetum non imponitur, tunc voca-
tur /yrupus de quinque radicibus fineaceto,& vtro-
que modo,apud aromatarios communiter prxpa- jTLbus.quxpeculiariterilloshumores trahut, Poteftveropom ratus reperitur. potcft etiam ifte fvrupus componi H inpdidiaquantitateMefuae.cnicimedulIj?lib.j. &turbith.vne.iij
M E S V E.
X y m e l 1 phlcgniagogum fiet id StcamM* prxdiclum , fi inter coquendum mcdulla feminis cnici panno lineo raro ligata mergatur,& identidcm confricetur. t Porcnritis cuadit ,fi +?w.«a/. etiam turbith cum zingibere nodulo pia;diclo '/,„7, ' pt ' r a /. addatur. '•■" kr •
SV s p e n d e in ipfo quando coquitur medullam M A N. cartami, Cnici videlicet, Sc quia non exprimir qua- titatem, tu potes ponere vfqueadlibram cartami,tur- bitverovnc.iij.
AL ios humores vacuare poterit incoflis fimiliter fimplici- SYLVII.
t
cum zuccharo: Sc iterum cum aceto,& fine aceto. & compofitus cum zuccharo non erit tanra; caliditatis, & abfterfionis. fed quiacum melle prjcparatur,idco ipfum declarando profequar. Iitc lyru. dictus oxy- mel compofitum dequinque radicibus aquamelle, &aceto,vt communiter pneparatur,& eft in vfu. habetmultas vtilitates,& maxime ad digerendum materias phlcgmaticas, & melancholicas, frigidas, craflas,& vifcoias, & permixtas cum cholera cralfa. vndeprincipaliter confert ad fcbres quotidianas, & fimiliteretiam adquartanas. Conueniretetiam in declinatione febrium chronicarum, & oppilationi- bus ftomachi, &hepans. ipfe enim eft diuifiuus, aperitiuus, fubtilitatiuus, & abfterfiuus, &maxime in nutritiuis. Eft etiam prouocatiuus fudoris, & vri-
VT oxymeliprxdicfum purgatoriumreddctA,po~ CO S T. tes tuquidem cum Manardo, Syluio cnici li- bram vnam,turbithi vero vncuu tresaddere. Sed quu tota illius ex pr&fcripto Mefue paratimoles triginta pendat hbras, cnici autem lib. vna, vix dofes cfficiat quatuor fupra viginti, turbithi autem vncia tres vix dofes fint decem, adeoquevix quatuor fupra triginta fint totius huius medicamentiin mediocri etiam pur- gando corpore dofes, erit profetlo, qu? iujium purga- tionis modum ajfequaris, vt huius ad Manardi conji- lium parati oxymelitis vnciccs fere vndecim exhibeas vno hauflu fumendas, cum magna affumpturi hominis molejiia. jLut igitur foluentium augebis pondus, aut illo parcius fumpto non tam abfolutam purgationcm, quam leuem humorura detrattioncm expcltabis.
M E-

L i B E R P R I M V s: *
. A
M E S V E- M E S V ' E.
i 3 S
V 1
f*nij1.
X y m e l i vacuans mclancho-
liam recipit thvmi, calamin- tiics, agarici, Guglo/fi horten- fis, & erratici, glycyrrhizas, ana vnciam vnam ,polypodij vnc .ii). fchamxdrios, chamzpytios,
X y m e l i ex calaminthc, caW facit , incidit, tcrget humores craflos, lentos, putrcs. ob id in- temperiem fngidam ventriculf, &hepatis corrigit, fcirrhum lic- nis,&aliorii vifcerum diilipat,
t M «*r. fl.rchados, f fpins albs, ana drachm.v.vuarum febres diuturnas iuuat. Recipitrad.api/, fenicu-
paflarum purgatarum libr. dimidiam, macera vigintiquatuor -horis, aceti albi fucci buglofli, ana lib.ij. & dimidia, aqua: lib.ij. coque igni len- toaddimidias,cola,cum mellis lib.iii.perco- que,inter cOquenduni autem epithymi vnc.j. cllebori nigri f aur. iij. nodulo ligata,merfaque fepc confticentuc. - ■ -m
M A N. T) v G L ° s s A «lomeilics.) ideft,boraginis. Syl- £) ueitris, idelt,qu3»nomen habet bugloffi. Chattig- dryos.) Vu!go calamandrinam dicunr, vcl jtriiaginera Cliamxpytios. Vulao [uam, vel Aiugam. Bedegar.) Spina alba, addito elleboro, fatis efficaciter purgabic atram biJem, pondere duarum vnciarum.
SYLV
V m o r z m niclancholiciim, &: melancholum expulfio- ni, apparat, & vaaiat, in afieftibus mclanchohcis mitillu nium ,& faluberrimum. Qnod vero ellebori. toc. ij. reciperet, curt; Mauardo cliet vehemenuus.
'"H
CO S T. V v m non prxfcribat buius medicamcnti \JaJJumendi pondm. illud ita ajjequeris. Si purgantum, qu<£ bic fumuntur jimplicium •vim fj>e[ies, (\uiti polypodij ynace tres in moderato corpore feri fex funt dofes, epitbymi vncia vnt-j, C ferdbina 3 ellcborinigri aurei tres,fer$ decem : pro- ptereaqiw in vniuerfum vixdofes funt viginti .pen- det autem totum medicamentum,vbi confeffum tii ex Mefue priefcripto, librasfex cv.m dimidia, id eji ~ynciii<s oflo, & fcptuaginta, tuto buius ipfius medi~ cementidari poterunt vmi<x ferd quaternK.
M E S V E.
li,intybi,ana vnciam vnam, fch^nu anthusdra- chm .ij. feminis apij, feniculi, anifl ana drachm. fexjCalaminthes montana:,& domeftica; fpicae, afari, cafix, maftiches , dauci, petrofelini, ana t vnc.dinudiam,caryophyllorum, liguftici,zin- gibcris ,galanga :anadraclim.duas,coqueinace- B ti libris o£to, & aqux libris fex,ad duarum par- tiumconfumptionem .adde mellis defpumati libras quinque. Datur ab vncia vna ad duas«,
CA s i a.. ) Pro. ea accipe cinnamomum. M A N
Caiaminti agreftis. Ideftnepets.
D om e s t i c i.) non inuenio domeffiaim, nifi menta.
DE Calamentoexcalamintba fortuitonomeobtU CQST, nuit,quum multa eiufdem cum bac fonderisbic vehiant. Tro agrefii autem calamintba montanam,& ' * jpro domeftica nepitam potius, quam mentam fumen- dam dixerim.contra quam cenfeat Manardus. aiioqui ■ ■ - eriim mentam fua adfiringente vi ad incidendu,abfier~ gendumq; cra/fiores bumoresnon ejfe cx vfu certu eft.
M E S V E.
S
A.
r -A i
X y m e l i exliguftico ad pitui- ram craflam, lcntam,putrem, obftrudiones hepatis,& fplenis aperiendas,vrinam mouendam. Recipit radicem apij, feniculi, petrofelini, calaminthes, dauci
anavnciam vnam,zingiberis, feminis liguftici, D TT -,■■,
apij,f^niculi,anifi,carui,eupatorij,afari,abfitt- JLX mitatemcum byzantmo,cahdior tamen eopa-
MAN.
COST.
^P 1 '' .
tnij, ana vnc. femis. caryophyllorum, galangaj, ana drachmas tres,ipicae nardi drach.ij.coque in aceti libris dcccm ad dimidias, & cum mellis Iib.quinque percoque.
QV,
CAlamivthks radicem inutilem efiequu fcribat Diofcondes,mirum quorfum boc loco ip~ fam in radicum ferie qutzrat. Sed calaminthes vocem iranlpofitamputo,ponendamque cum fequenti fimpli- cium ordine in quo, ^ingiber, & femina varia, & enpatorium } afarum,abfmthiumfnmuntur. .
Y r v p v s acetatus Diarhodok ad febres complexas, & eas, qua: formam corporis cofrtiYnpuntj obftrudtiones hcpatis, & lienis idemaperit. Recipitfucci inty- bi,apij,ana libras duas^& dimi- diam,radicu apij, f^niculi, intybi ana vnc. duasy roiarum vnciam vnam, glycvrrhizae vnc. dimi- cliam,fpicas nardi drachtnas duas, & femiflem, feminis api j,feniculi, anifi, ana drachmas fepte, cum aqux libris fex coque ad duarum partium confumptionem,dcindecum libris duabus ace- ti,& libris tribus facchari,fiat iyrupus. Daturab vnciavnaad vnciastres.
I c celebrarilljmus eft, magnam habens confor- M A N. _mitaremcum byzantino,calidior tamen eopa rumper,ille vero magis videtUr atram bilem refpiccrt.
dam hoc vtuntur, ceuvalido in deobflrue- . Cheifin, id eil, libiftici.
AFfinis eft Byzantino viribus, r.ifi quod paulo elt eo calidicr qui lequetur autcm , multo efficacior,& calidior . Oiy- /accharum fimplexex acctilib. ij.aqua: libras quatuor,facchar/ lib.v. femper defpumando ignilento percoftisivalentiusfitad-- ieft-i aceti iibra vna, valentiiTimum lib. ij. adiedtis . Nicolatis' aceti vncias quatuor, fucci granatorum acidorum hb. j". facchari Iibramvnam mifcet .morbis sfliuis,& bilioiis pnftantius eft, cuain oxymeli. Oxyfacchar ex aceti libra vna lacciiari Jibiis duabus line aqua coftis ad bilem flaiiam, & cephaialgiamcali. dam.maluitappellare.quodTjSftf acetumiit,2f«<cf««ifii, aci- dus . Oxyfacchar e radicibus a £hiarij, bilem vftam,pitiucam incidit, terget, obftrufta aperit, Iiepar, lienem , renes; iitautenv ex corticum radicis femculi,apij,intybi fatiui,ana fextante, coquendo in aceti libris tribus, adlibr.r vnius confmnptionem: «Jcinde exprefliim jxirpocjuitur cum facchan hbris duabus. Si.
A a i lruic,
SYLVH.

MESVE DE SYRVPIS, ET ROBVB
®ile, rcdcompofituscidcm fcribitur , initio (erapiorum . Sum- £ ptum id videturcx fyrupo acctofo cum radiobus Mefue,uiit quod hic i^uam addit,& fetn.api/, fosniculi, intybi, anifi, & pouderibus yariat- Qxyfaccharum muitocompofitiusfacit Nicolaus ratioae pulla: potes vtdiximus.quxlibet lncoqucre oxymeliti,fic oxyfac- charoprofcopisv^rijs. Oxyfacchar ftiftiMi Aftuarij.corpus rc. frigcrat,ftomachum roborat, cor,& hepar a-'ftate exhilarat,appe« tentiam inuitat :capit aceti felibram, fucci cydoniorum hbram vaam,facchari libras duas.-doque ad iuftam couiiftentiam. Sum- ptucx fyrupo acetofo dc cydonijs Mcfue,fed pondenbus mutatis,
COST. CY rVPVS acetofusdiarhodon. Magnahuicape- ij riendi vis inefi,vt eo nomine fel>ribus,qu£ ex craf- fisfunt bumoribtts obflruentibus, & obflruclo heni,at~ qne hepati conferre mire poffit. ^Adduntur tamen con* fulto rofe,vtajlringente ui,quapr£jta)it aiiquod vifce« ribus robur comparetur.
M E S V E.
_ rvpvs acetatusde Succis her- baium cum aromatibus, obftru- ftiones aperit,ob id febres putri- das,& implexas,&: morbos alios .. obftruftisfuccedentescurat. Re<fi-
. pit fuccorum api/, fgiicuh, intybi,lupuli,codo- rum,& purgatorum,ana libras duas,fuccibu- fM.r.t, glofE, t Ubras duas, & dimidiam, rofarum vn- ciamvnam.fpicacnardi drachmas trcs, glycyr- tdra<kviy. rhizxfvnciam vnamfeminum apiji, f^niculi, anifi,rhabarbari, eupatori;, abfinthi;', cafliithie, anadrach.v.iacchari libras duas,&dimidiam, acetilibras duas.condiatur gallia: aromaticac drachmisduabus. -
Syru.dt me inutn. hofl*a.
MAN> A
C e t o s v s de fuccis hcrbarum vtilis elTct,fcd noncomponitur.
COST QYRVrvs acetofusdefuccis. DcaromaticagaL ° (3 liapojlea.traS.de trochifc. Tarari etiam fme his ardfnatibus deberet ob mofchum,ambram,caphuram multis aduerfam. prxcipuc mulieribus,qv<£ in prtffo- cationem vterifhcile mcidunt,
M E S V E.
► Y r v p v s de Menta ventricu» lum frigidum roborat, ob id nau- feam, vomitum, fmgultum, fluo- rem alui fedat. llecipit fucci men- tx libram vnam fucci granato- rum dulcium, & acidorum ad dimidias co£li \ui. lib.ij. mellis, vei facchari f lib.iij.
CHRI. \yTEsvE hic defcribit duos fyrupos menta*, J.VJL quorum primus qui eft prafens, non habetur in vfujftum fyrupum defcribit etiam Auic.in quin- to can. in eadem forma, & dofi, excepto illo quod di- cit, teranttirgranata cum pulpis fuis, & decoquatur fuccus vfque ad medietatem. Similiter eundem fy- rupum defcribit Haly. x. piacticx, & vocat ipfum /yrupum Rcnnanum. Summamedic.eft iiij. res.
MAN.T^iX his duobus,fecundum tantum inuenimus in of- ' XZ/ ficinis,vtilem quidemin ventriculo roborando.
(" O jT C^ v p vs dementa. Licet acida pmica refri- ' O gerante vi polleant, retmditur, tamcn bic eorum
vis menta, punicis dulcibns, cottione, melle & fac~ charoi vtrette ad frigidum ventriculum hoc commen- detur medicajnentum. pojfunt autem ment<£,& puni- ci dulcis aftriCiione fuainfigm corroborari.
M E S V E.
E l fucci Cydoniorum muzo- rum,& dulcium, fucci granato- dum muzornm, & acidorum,& rulcium,ana libram vnam, & dimidiam. In quibus horas vi- gintiquatuormacera mentxfic- cae, libram vnam, & dimidiam, foliorum rofa- rumvnciasduas, coqueigniientoad dimidias cum mellis, vel facchari lib. ij. fiat fyrupus. aro- matizctur cum gallia.
SY r v p v 5 de menta fecundum hanc defcri- GHR.I, ptionem vbique prseparatur, fic generaliter habetur in vfu: valetenim ad ftomachum relaxatum confortandum, & virtutem digeftiuam, in eo, fua- uiter calefaciendo, &c vigorando calidum natura- le,vomitum,& naufeam prohibendo. & fua leni ftypticitateconfert ad fluxum vetris lubrificatiuum fadum a phlegmate, & ledat fingultum. Et licet fe- cundum quoddiciturin literaifte fyrupuspoliitcrt * zuccharo,& cum melle ptxparavi, tamen quafi fom- per cum lolo zuccharo fit, habet enim minus ca- lefacere, & deficcare fa&uscum zuccharo,quam cii melle fecundum diuerfiratem mellis,& zucchari in caliditate, & ficcitate, reliqua funt nota,
VE jl accipit menta: parum ficcata: libram vnam , & dimi- SYLVIf . diam,rofarumrubrarum vncias duas,fucci cydoniorunidul- cium,!iicci granatorum acidorum, dulcium,acidoduIcium, ana li- bram vnam,& dimidiam,cot]ueigni lento addimidias,e.Ypref{um percoquecum mellis, aut facchan libra vna .aromauzetur cum gallia Mefuc.fi autem ficcior fitmenta, quia fuccorum plusebi- bit,fuccos auge. Pofterioreft valentior, & folus in ylufumftc- charo,quiamitiorelt,& gratiorquam cuirj melle. Vcutriciiliimi & ventrem reliquum infcriorem frigidnmfuo caloreblando.Sc ieuicula adllriftione roborat. Ventriculum.vel diOolutum.vtl a catiia frigida imbecillum roborat.
SY r v p v s de menta inuent. noftra. Vere pr£- COSty fiantijfmum hoc efl ad frigidum,&fubuerfum ve- triculum. Mentam autem ficcam exquirit, quod vbi aquofus ille rccentis humor arefkClione euanuerit,fu- perslitibus tcrrems partibus valentius aftringit. 7{e- quetamen multi facerem fimentam hoc loco fcmia- ridam quisfumat,quum ipfe qnoque mentt fuccus ven- triculofit ex vfu,exquo pr&cedens conflruebaturfyrit- pus,& fi modo aliquid illi infit vitijfid ve.ro efiflatuum copiaj coElione facile pojjit difjipari. fed aridam mcn- tam maius ventriculo robur afferre pojfe exisiimo.
Quo loco, quando ment& aridx libra vna fucci libris feptem cum dimidia,quas pr<xfcribit y uix poteH mace- rari,htzrentfeplafiarii. Vernm ne ab autboris inflitu- to difcedamus, fi minor videtur fucci copia,quam vt tota fimui menta maceretur, licebit,vt pofiquam eius dimidiapars in toto eo fuccofuerit macerata,expreffa, abie&aque illa,dimidiam partem alteram maceranda committas, & ex authoris deinceps prafcripto quod reliquum eltprofequaris. ita autem fyrtipo maior vis,, atque odor comparabitur.
M E-
\

LIBER PRIMVS-
M E S V K.
Yrvpvs Abfinthij ventricu- luin,&hepar roborat, ob id ap- petentiam excitat, letentricem vim firmat,amboriun dolorem fedat,& aliorum vifcerum mol- lificationem iuuat. Recipeab- m. finthii Romaniflib.ij. foliorum rolarum vnc. duas ,fpicamardi drach.ii/. vinialbi antiqui,bo- ni,odori,fuccicydoniorum analib.ij. &s. in his macera horas 24. pr.xdida coque. igni lcnto ad dimidias,cumtmcllislib.i;.fiatfyrupus efficax, &multaexperientiaprobatus .
"faut cv.m
flCih.tl.ij'.
CH II R v p v s fecundum prxfcnccm
* O defcriptionem generaliter eft in vfu , confe- rens ad cafum appetitus. & fic prsparams repecitur, & eil conuenicns ad proftrationem appetitns , & addebilitatem ftomachi,& relaxationem villorum ci us: & ad moilificationcm viicerum, & ad dtbiJi- tacem licpatis cioloro/am, & ad cachexiam iymplia- tuscumaquis conuenientibus, vtplurimum autem lymphatur cum aqua mcntx, pro ftomacho con- fortando,& fit cum melle; licet cum zuccharo iieri poilit , fedtunc eft minoris caliditatis.& relicjua omnia funt clara.
M A N TVT ® N ^ etur * n fcbribus in principio, neque etiam.
poft vbi febris vchemens,nifi frigidum aliquid iecum mifcueris. Ego quandoque eo vius ium in aibis humoribus ex vtero Huentibus.
COST. QYrvjvs de abfinthio. Quod in fimplicibus i3 quoque admonuimm, ^omanum abfinthium Ita- lum efl,'Po?itico,arnaro fapore,atque odore longepr<«- [lantim,quo nomine nifi cui ob dolorem capitis eius odorfufpccim csl, Tontico pr(flantiu<s videtur ad ven- tnculum,iecurque firmandum, & ad cxcitandcts vn- n&s. reffeergo \\ornanum deligit.
M E S V E.
f vne. xij.
E l abfinthij Romani f drach.c.co- quantur in aqua: lib. iij. f vfque ad partem tertiam. fricetur manibus, coletur expreifum cum mellis, & vi-
ni analib.j.percoquiturin fyrupum.
MAN.
SYLVII.
139
A doeius fuccum lib.fimpl. vcntriculo effenoxium, & aridum praflare recenti afiringendo admonuitjnc in fuperiori quocme,vbi ventriculi robur qumt,deh- gendum efi aridum. ■ ■
M E S V E.
Yrvpvs fumaricEmaior,ven- triculum, & hepar roborat,ob- firuftiones aperit, cu tis morbos, prarcipue ab humore falfo, vei vflo liatos, vt pf&ram, lepram, impetigine curat. Recipit myro- j-*x, balanos,cepulas,& citreas f ana xx.florum f vio- larum,boraginis,vel bugloffi, violarum, abiuv thij, cafiutha:, anavnc.j. glycyrrhizx, rofarum» ® ana vnc.dimid.epithymi,polypodij,anadrach- mas icptem.pruna centum, vuarum paflarum purgatarum Jibram dimidia, tamar Indorum, cafia; fiftulx, ana vnc. duas, coque in libris dece aqux ad lib.fcptem cofumptionem,& cum fuc- ci fumarixcodi,& purgati,&faccharianalibris tribus fiatiyrupus.
SY r v p v s de fumotcrrar fecundum hanc de- CHRL icriptionem eft conuenicns ad confqrtandum lrepar,iSQ: ftomachum, aperiendo eorum oppilatio- nes, iuuat ad digerendum matcriam cxiftcntem in cuti proucnientem ab humoribus aduftis , & falfis, & acutis, defoedationem, & fcabiem curat, & remo- uet, & confert ierpigini, leprce, & impetigini. qux funt defcndationes cutis,lymphatus cum aqua en- diuix,boraginis, vel bugloflie. Habet infuper vir- tutem facilitcr folutiuam , & comprciliuam, lenki- uam ratione componentium.habet enim virtutem compreiliuam ratione myrobalanorum, tamarindo- rum, atqueprunorum: habetvirtutem faciliter iolu- tiuam ratione epithymi,& polypodij,abiinthij,& fumiterrs:lenitiuam habet ratione caiix, & iuiu- barum.&deomnibusiftis didtumcftinpcrius. Vl- timonota, quod ifte fvrupus fcnfibiliter non loluit ventrem, nifieius doiis augeatur vfque ad vnc. vj. vel vltra, quia iolutiua ingredientia cius compohtio- nemfuntdebrlia, &inparuadoii ponuntur inipfo, & omnia in eo pofita lunt nota . Summa medic. eft xvij. res.
CO S T.
DI c 1 poteft fimplex, & valde congrueret in febri- busabiie poit vij.
HIC autem fimplcx cft . ferapium dc ahfinthio Aftuarij ab hoceftdiuerli/Iimum: Pnorfoluscftin vfiiadvcntriculi,& hcpatis,&: vifccrum aliorumimbccillitatem ctianidoloniicam,S: cachexiam . Datur etiam in albo muherum fluore, & ad fcbres bihofasiam procedcntcs, non multnm calidas :ad inetmtcs vero poftcrior,& fimplicior & apuor. Qnanta autem vis iit abfinthio 1'ontico (quem Romanum a Mefue vocari in fimplicibus prob.i. uimcs)in dcturbanda bileflaua ex ventriculo, in roborandoven- tncu!o,& hcpate, Galenus in fimplicibus, & methodo,in compo- fitis partinm medicamentis ,& ahbi paflim abunde mailcat ,vt non fit.opus tcftimoniorum multitudme eius facultatem dcmon- flrare. Datur per fe fi macena appetenuam hedens cft frigida. fi autcm calet, datur cum frigidis .
DE abfinthio alius. jln ahfmthium hicaridum fumendum fit ,an recens non explicat.Sed quan-
PV r c at fiin debita quantitate exhibeatur,vnc. M AN. videlicet tres vfque ad quinque.
AB vncijs tribns ad vncias cnnnque, vcl fex fumptus.etiam SYLVII. purgatpituitam falfam,& bilem vtramqucvftam : purga- toria enim clementia, & parua quantitate recipit,curausque ctitis vitijscolorem commendat: vt apertis obttruftionibus febrespu- tridas,pra:fcnim dnftishumoribusnaus, & lderum vtrumque (i, nat. Ne puteshanc facultatem poftcriori a Mefiic attributam, illi elfepcculiarem,cum fitcommunis vtnquc,vtmorb:im Hifpa- nummuare :id quodex generalibus his facultaubus conieftarc uon cft difficile,cum lit maior, compofitior,& potentiorminore. Vterquefumitur cum aquaintybi, bugIoifi,(cdhicin multovfu eft. Hicob pruna., pailas, cafiam, tamar indos eft cradilfimus, proindeingrauffimus, & qui xquecito,vt fyrupus pomjlaca:!!- tum Jucit, atque corrumpitur, iuli fafta fimphcium decoftione coquas in lyrupum, fuccurn fumaria; defpuniatum,& clanfica- tum.cum iaccharoaqua fontis clarificato, tuncque paulaum ad. das decoftionem, fcmper coquendo: tandem vcro cafiam,& ta- mar Indos ob liibftanti* raritatem, & virium imbecillitatemj
, MefnA Aa j parura

MESVE DE SYRVPIS, ET ROBVB
pirumdiu coquendmn/ed cum parui {it momenti, & tnr. opcro- fi piritio, & nnucunaa, laaus cft omutcre. eit & iyrupus cpitiiy- tm adcadem cf!;<ax,
CQST* ^ nuior. Myrobalanisvim aftrin-
JLy gedi comparari diutnrna coffionc docebat Mcf. lib.fimpl. Quamobrctri fi u cum rcliquiseonfijne co- qucndi fnnt, vt ex aqu<e libris decent, trestantum fint fuperfiites, aflringendi, jr orjlvucndi vis mcdicanien- to acquintur, contra quam huius author polliceatur, qui ad aperiendas obfiruiliones commendat, remitti- tnrque vis purgandi,quam adieB-ione epithymi, poly- podtf,prmorum,vitarum pajfarum jamarindorvm, & purgatricis cafia exquirere ammqducrtimus . Sunt ergo biecnon ornnia fnnulad coquendum immittenda. Sed vbi plurima liqmris pars cum alijs coqueudo cua- nuerit, reliqua quA parum coqui pofiulant, intfden- da . Torro qua menjura epotum hoc expurgetnon mo- iiet. Sed fequentis exemplo ad fefcunciam dari psj- fe dicas, quanquam eo quoque pondere ajfmiptum le- v.iter purgare obferuabis.
M £ S V E.
£3^1 Y r v f v s fumarice minor, hcpatis " " ! obftru&ionem apcrit, obididterum fanat, pimitamfalfam, &bilemvlta vacuat, proinde pii»tam,lepram, pru- ritum,&aliacutisvitiainde ortafanat, &cor- poris colorcm iloridum rcddit, Recipit myra- boi.riauarum vnc.ij. violarum, cafllitha', abfin- thij , ana vnc.j. coquccum lib. fcptcm aqus vf- qucad partcm tertiam. Exprcffum cum lucci fumarix*codi, &purgati, &facchar.analib.i;. pcrcoquc. Datur ab vnc.j.advnc.ij. Quidam fcammonij vnciam dimidiam panno linco ra- roligatam,ineoiufpcndunt.
M AN. C * fufpendatur in co fcammonium, purgahitplus ^ qnam pra;ceclens, primustamen coratHunuer pa- tatiu,&. cgoeovtor jn mQibo,qui galUcus djcitur.
SYLV. LJP c } ,orc 0eademqiia:prior,fedimbecilliorcd,necvfufre- J 1 quens,afiumptaautem (wmmohij facuitate,piirgantior ef fcitur.vtventriculum, hepar,Iienem pitiuu falla, &:biievtraque vacuet,ob ld ifterum vtrunuiue lanat -
COST. ]T*\ E fumoterrsminor. Si fcammonium huic ad- jLy datur,euadet fuperiori, facultate longc fupe- rior.eritq; nouminorjedmaior.Qoflifulto Jcammomnm lineo panno inclujhm, cLum fyrupus coquiturjujpendit, non autem commifcet , itaenimvis in totum medica- nientum qu.oquo verfum xque dijiribuitur, nullo peri- culo, ne ccquendo iu vnutn cogatur, c-r vni plus quatn alu parti impatium, hypercatharftnaliavc vlla fym- ptomata pariat, qu& grauia largius Jhmptum parit.
M E S V E,
Y r v p v s Glycyrrhiza: tuffim anti- qiiamiuuat, thoracem, &pulmoncs expurgat. Rccipit glycyrrhizce vncias duas, adianti albi vnciam vnam,hyf- lopi ficci vnc.dimidiam, horasvigintiquatuor maccia aqua: Jibris quatuor, coquc aci dimi- dias, cxprcflumpcrcoquecujn mcllis, lacciia-
E ri, pcnidiorum ana vnc. octo, aqua; rofarum vnc.icx,
SY r v p v s dcliqnintin fccundttm hancdefcri. C H R confcrt principalitcr paflionibus pecloris, & puimonis, &maxime tufli anriqua? fadta-amatcria phlegmatica, qua: 11011 tft multa; quantitatis, re- nacitatis, &viicolltatis, cftabfterfiuus,fubtiJliati- uus, &aiiqualitcrdeficcatiuus. Ethicnota,quod abillo lyrupo tanquam leuiori incipiendum eil in pallionibus pcdioris frigidis, & phicgmaticis. Se- cundo eft proccdendum ad fyrupum dc hylfopo tan- quam ad fortiorem. Tcrtio ad lyrupum de prallio, quia potentior: nam fecundus, fciiicet, lliedehyf- iopoeft caliaior, & itccior primo, & ideo pius con- ueniens membris trigidiorilms, vnde in proceifu, F in augmcnto, & in ftatumagisconuenicns eft illo in calefaciendo, deftccando, iubtiliando, aperiendo» & abitergendo cum aliquali virtute lenitiua pcifto- ris, &pulmonis, faciendoiputum faciietr;adexi- rumper lcreatum: tertius veroinomnibus tantum txcedit fecundum, quantum fecutrclus exccdit pri- mum, &cumhocantiqux tulii plusconfert. iicer- goa leuiori iempcr inchoandum cit, &regularitero- pcrando, nifi magna inftaretneceffitas, iuxta illud Hippo. ad vltimas a-gtitudines vltima; curatior.es ad perfcclionem funt potentes. lymphatur autem pluri- nmm iftefvrupus cum aquacapilli veneris, ve! vn- guix cabaliina', ideft farfarelli, velcum decocftio- necommuni,deqiiadicctur inferius. Aqua enimvn- gulx* cabaliina;,eft calida,& humida in primo.
G A D D I T I O. •
Nota quod abfurdum vidctur,quodin ifto {\rupo l ' rrS '
rv r - r n ' ' rofAta : hoc
auctor ponat aquam rolatam cum lpia reitrmgat, & fw.fitpc. hic fyrupusdebet dflatare partes pe£toris, & hoc non ' folurn videtur contra rationem, ieci eftetiam contra facienteshuncfyrtipum, eoquod nulli fere ponant aquam rofatam. Adhocdiccndum, quodrecie po- nitur, & qui non ponunt, errantmultum. Et ritio cft. uamadhoc, quod fvrupus ifte valeat tufllan- riqu», & puhnonem, & pecfus mundificet, non fofumoportet, quodineoiint dilatantia partespe- cloris, lenientia, & maturantia catarrhum, vt per li- quiritiamcapil. ve .fi t. fedetiamnecefleeft,quoclin eo iint ea, qua: partes relaxatas adunenr, & virtutem expiilfiuam cofortent, & hoc fit per aquam roiatam,
^ igitur rationabiliterponitur.
VI d e a n t quicauet in pleuriticis Manumchri- M AN- iti vocatum,& rheon,quomododenthunc Sy- rupum,m quo aquarofacca. Egoenim non formido !n morbis pedtoris,medicmas modice adftringentes.
ES t freauensvfusinitio pleuritidts,& aliorum thc.racis affe- SYLVII. dluum etiamii aquam rofatam recipiat. Nam m horurr; aileftuum a fluiionc proficiicenuum initio modice adflnngaiti» 11011 modofumipolie, fedomnino fumendaimperat Calen.iib, ir,e:li.iib. ii. Et rhabarbarum, & eleftarium,cm manus Chriiti npmen eft, in vfu quotidiano funt contra.tales aiFs clus, quamui$ ambo adilnugant, vt partes oblaxitatem adiiuiioneni ivcipien- 4am opportun.v, vbi adftrifta: fucrint, amplius uonrecipiant, & roborat .t valentiusrepellant nouam, & eipellantveterem mate- r/am. Incipientibusltaque thoracis, & pulmonisaffeftibusfng. & pituitoiis,faluberefthicfyrupus,at:gefcentibus,& vigentibus, iytupus hylfopi: declwantibus lyrupus prailij mii magra expwr-
s::uidi £)

L I B £ R PRIM VS. 140
iiiAhas-parccs nfoeflrras, metuftjuc fufFoc«ionis a portrcmo A aftriagk quoque daclylis, & fcmu cydoniorum. Ncc abs re
COST,
lios iiicipcrccocgcrjf, cjuiaomnium valentiflimecalfacit,iiicidit, tcinut.expitrgac.lenit, ficcat, quar omr.ia fymp. glycyrrhizx pra;- ftat, icd moderatiffinic. tuflimanriquam fanettantum, cjua; a pauca.neccraiia, lcntapituitaexciutur, Syrupusautcm Ijyliopi viribus citiii ciaiio. Hicfyrupusaperrt.diJatat, tergct partcipra;- fcrum fpiritales,afpcrant matcriam, pulmonem,thoracem, ad ex- pcllendumqut rcborat.
LI 1 r 1 t 1 a e. St adiantum eoufque cum rc~ liqicis coq:iatur,vt ex aqu£ cui in fufum crat libris <iuabus fitperjint tantum dux,vis profetlo eiu-s omnis, quam obtinet attenuandi, euanefcet. Itaque, vbi reli- qua in prxfcripto aqux pondere prxfcripto tcmpore macerata fierint, & coquendo ferd ad confumptionis prjefcripte modum redicrint,nontemere fatturumexi- ftimarim, quihyffopi prius, tum pojiea etiam adiantt tantundem lemter incoqucndum iniecerit, ita profc&o
pemdiaexigitalba, hoc eli, cx iaccharo albiflimo, & purif- fimo fa£la, non autem cx faccharo, velcraflo, U pxngui, ve! rubrocum amylo , & fublito marmori butyro. Nam ex his fadhi peuidu a*grc colantur, & impurum ac ingratum magis fyrupum reddunt. Alias quinquc huius fyrupi delcriptiones ha- bet Mcfucs c. de tu/fi pleimtidem quoc]ue,& oWlructioncs' vifccru hberat. Coque omnjain lib.viij. acju.r _ad libr.v. confumptio- ncm. Expreiium in fyrupum pcr.coquc cum lib.ij. pcuidiorum alborum .
DE hyflopo. Hyffopum ficcum, fuperfluo, & COST. aqueo eius confumpto humore , qui ipfiufmet calorem, & ficcitatem retundebat, attemandi, dc~ tergendique facultatc magis pr<eftat : fumendum^ ergo id hoc loco, non humidum , nsn femiaridum , fed plane aridum , non tamen vetuHatc obfoletum. Quiaautemin hocconficiendo fyrupo non prxfcribit
integravi, atque ad eos vfus longe prtfiantius medi~ liquoris, vel genus, vcl poudus, Syluius omniain
camentum parabitur, ad quos infiituitur. Quod autem otio aqu£ libris ad librarum quinque confumptionem
de aqua rofarum aliqui dubitant, qux afiringendivi coqucnda confulit. Sed erithoc phamiacopxi dili-
■cratdita, frangerc vfonrcliquorum videtur, qua tho- gentix committendum , qui profficicns quantum li~
racem expurgant, non difhteortta paratum medica~ quoris fcrant penidiantm libr£ dux, ante co&ioncm
mentum initio fluxionis conuenire. Sed quando ad an~ tantum fummat aqux, vt id ipfum, quod efi opus exa- tiquam tufjim eiiis author inftituit, aqua uomine non fimplicwm horum omnium coffione fuperfit.
flillatitiam intelligerem, qua Meflib.fimp. partes co gere teflatur, cuiufque hic largior copia Jumitur quam qt<£ ad leuiter ajlringendum, & impartiendum parth bus robur fit ex vfu,fed vcl fuccum,vel dilutum ex re- centibus rofis fumendum exiflimarem.
M E S V E.
M E S V E.
Y R V P V S Prafi;, thoraccm, & pulmones expurgat pituita crafla, lcnta, putri , & ab ca afthmati,antiqujc tufli prodcft> qualcs affedus fenibus, & na- ... _ tura frisridis funt frequcntes.
dolorem thoracis, & hypochodriorum Rccipitprafij, uncias ij. nyflopi, adianti albi a
Y R V P V S hyflopi afthma , tuflim
fyetrofe ddum ah
muat. Recipit hyflopi (mcdiocriter ) '• licci, radic.apij, focniculi, t glycyrrhiza*. ana drach.x.hordei nudi vnc.dimidiam, lemi. maU cydoniorum,tragacanthianadrach.iij.a- diantialbi drach.vj.zizipha,myxa, anaxxx. vua- rum paflarum purgatatum drachm.xij.ficus fic- cas, dac"h'lospingucs ana.x. penidioru alborum lib.ij.fiadyrupus.
CHR. TS te fyrupiiscftmaioriscffic.icix,3cvirtutisiri X pallionibus pcctoris, Sc pulmonis, & facicndo Iputumfacilem, quamlyrupusdeliquirina. Con- fm cmim principalitcr afthmati,tuili antiqua-,& do- lorilnis peftoris factis a matcria frigida, vr diclum eli in prsccden.fyrupo. Lymphatur autctn vtpluri-
navnc.vj. glycyrrhizx vnc.j. calaminthes,ani- fi, rad.apij.&foeniculi anadrach. v. ircos, fc- minis malux, foenugrxcianadrachm.iij. lem. lini, &cydoniorum anadrach.duas, vuarum paflarum purgatarum vnc. quinque, ficus paf- ias pingues t quindecim, penidiorum, mellis nij.xxi, boni dcipumati ana libras duas.
IS t R fvrupus confcrt in duabtis pailionibus , C H R. fcilicct, pectoris , & pulmonis fadtis a matc- ricbus mulrum tenacibus, vifcofis, & craflis, qiue funtdifficilis eradicationis, &maximcinfcnibus, &: frigidis natura . Confcrt enim affhmati, tulli antiqua-, & difficultati anhclitus . Facit infuper
mum cum aqua fcabiofx,' aut praflij, vcl aliqua dt D excrcare faniem , & omnem materiam putridam
cottione pectorali, funtenimaqux multum poten- tes,qua? dcbentfuini inproportionefuperiusdidta. Eftcnim fcabiofacalidi, &ficcar complexionis in fecundo.' Reliqua veroin hac.dcfcriptione funtca- lida in fccundo, 6c ficca in primo cum fbrri abftcrlio- ne,fubtiliauone,& penetratione.
XIAN. f J lc quoquefvrupus, /eminutncotoneorum, & | | dadtyiorum ratione cuiuidam aftridtionis pani- ceps elt.
3YLVII TJVivs fyrnpi, &fequentisfacultisnupcreft dedarata.
| | Potcntcr pra^terea cbftruftioncs hberat, vtetiam iiindo r lefcentibus renum calculos frangat fumptum cum atjuis , aut deci ftis vreacis, quomodo adaftc£his thoracis cuinaciua fca- btOiX, vcl bcchij , v'.'l cic coCtc thoracico fujiiendus eit: fub
contentam in medio pccloris, fua forti virtute ape- ritiua , fubtiliatiua , dcficcatiua , abfterfiua , confortatiua , & vfus cius in declinatione prxdi- <5tarum difpofitionum cft magis conuenicns , nifi materiamultafuacralTitie, Hc malitia moram 11011 pollit fuitinere. lvmphatur autcm , vt plurimum cum acjua hyftbpi , aut aliqua decoftione conue- nienti, & huius (yrupi defcriptionem ingrediturfc- men lini,quod eft notum, fcilicet, calidx complexio- nis in primo, & humida; verfus ipfum.
A D D I T I O.
Notabis,quod omnes ifti fyrupi pc£torales,&: om- ncs dccoChoncs pedorafes ctun aqua pluuiali fieri
dcbcnt,

MESVE DE SYRVPIS, ET ROBVB
debent, & non cum aqua communi, quia aqiiaplu- E fnccis eiufdetnpnnici,& cdlamimbes,vinoque (vtfcri yialis eft magis fubtilis, & ratione fubtilitatis magis bitj coquantur,poffuit fedandi vomitus vim adauge-
penetratiua,?aciensque penctrarc virtutts medicina- ium ad partem pedfcoris,
5YLVII
s
Y r v f i' s hic pitnicim crafTam,!entam, putrem,ac pus ex pulmombus,&; tljorace mcidit,teiiuat,terget,e<!i;ci odiuuat lc- niendu,& aperiendo meatus, & vim expuitncem roborando.Strc- nue emm fputum promouct rn dcclnutioiieiipruin affcftuum, C a fluxione pendeant: quam fuo caloremuJto, ii inino vfurpare- tur,geminauerit, mfi, vtdixi, fufFocatioijisamuita, cratia,lcn» rnatcna periculum lmpenderet.Vacuata autem rnatena,oua: tho. raci,aut pulmonis,& afperarartcrii: angultiam oariebat,proinde- tjue fpirandi difKcuItatem,fgeriam multo,cjuam ante hberius re- fpirat. AJias defcrjptjones duas habet Melues ca}>. de althmate, fedmudtatas. V/tirpa.turcum aquis pr.tdiftis I vel liyllopi,velalu thoracia. Cociuein libris x. aquKaddimidwm ,expre(fi:tu perco'- quatur cum penidiorum,& mellis defp unuti ana iibris diiabus.
re.Fortafje ctiam acinos alios punicorum fui co coquen dosp^ut,vt quidetratta carne,qua ambiutur,ad vomi tH,imo & ad alui fittxiones,non infirmxjuntfacultatis.
M E S V E.
ff Y r v p v s decalaminthealrcr,fin- gultnm, & vomitum a pituita, vel bileflauacrafla, fedat. Recipitfuc- ci calaminthes, & vini odori,ana li-
COST
V
brasquatuor, iuccimaloiumgranatorum aci-
dorum cum lua pulpa intcriori, libras quinque.
coqucaddimidias, biduopermitte, vtcraflum
fubfideat, & clarum percoquatur in lyrupum
, r r w • r, ^ cumfaccbaritlibrisquatuor.aromatizeturdra f ^ w, 5 r '
R asii. Maceranda hxc fnnt autboreetiamji- , , n -
- chmis duabus gallicearomatica;, m valevitreo
bcncobflructOjinfola dics quadraginta.
lente in dcbita aqux menfura, vt & infuperiori tum coquenda ex arte, vt & tantum fuperfit decocli, quantum excipere poffmtmeilis kbrz dua. id quod in fequentibus quoque erit obferuandum.
M E S V E.
Y r v p v s decalaminthe,afthma, tuflim antiquam, intcmpcriem vi- fcerum frigidam, &fplenicos, & fe~
 ncsiuuat. Rccipitcaiaminfhes do-
mcihcaj, Sc Jylucflris.ana vnc.i;.liguftici,dauci, lchoenu anthusanadrach.v.vuarum paflarum purgatarum Ub.dimid.mcllislib.ij.
• . '' - • . *
CHRI. T T ^ c ^ r " ' n cralfitie fplenis conuenit,
1 X caleftcit llomachum,iiepar, &fplenem,& alia vifcera, aperitoppiladonemin eis, materiascraf fas ftabtiliar, & ad expuliionem eas pra-parat. confcrt tulli antiqua:, & afthmati in lenibus. I.ymphatur autem vt plurimum cum aqua quinque radicum,feu fcolopcndrix, idcft lingui- ceruincc,qua: fpfeni mul- tum appropriatur, & cft herba nota, calida;, & ficcx complexionis in lecundo.
M A
SYLVII.
SY R V t v s hic decalamentho magis quam pr^- CHRI» cedens, cft confbrtatiuus virtiuiscontentiua- flo machi, ik viicerum . vnde vaiet fupeifhto vomitui fado acholeva cralla permixta cumphjegmate poft raundihcationcm ipfius, & non eft rantx caliditatis, vt primus.lymphatur autem vtplurimum cum aqua nicntXjvel abimthij.
QV i b v s d a m in vfu eftcmn a<qua metita:, Sc abfintliij, SYLVII. parttm calet, ventriculum, & he par expurgat, & limul ro- borat. Fueritrgitur laluberrimus, tum etiam quod ali- mentum cum medicamento coniunftum habc-t, quodgenus tne- dicamentorum Galenus maxime commendat. Nam calamm- theamara iacris,expurgationem prope fola facit, vimim putre- dini refiffit, vires cius granatorum vehit, granata acida incidunt quoque,& tenuant, (cd roborant, faccharum duicorat, & cufto- diaiii iiccandoiuuat,cum igtu,& foleGalha iucundiorem facit, & faculutum noftriun corptts difpenfantium robur auget. Cum lgitur lit paratu facilis, &: magnarum virium,irj vlii frequentiorc habendus fuer;t,nili fyrupo menta; vinbus prowina lis contctus,
M E S V E.
Y rvpvs dc thymocalcfacit,inci- dit, tcnuat,obid omncm frigidam intempcriem tnoracis,pulmonis, ve triculi, hepatis, & aliarum partium iuuat,& hybcrno frigori refiftit. Rccipit coma- rumthymi vncias duas, calaminthcs, mcnta; licca;anadrachmasquinquc, Icminis,apij, foe- OlZ V J DA *t y cft ld ^^^«cudum inc.Jendum, n £ ai ii, anifi, dauciana f lemunciam, vuarum i
tenuardum^ipcnpnnuni obftrudhoncs vi ; cc- ri « j
N 'N
O n coenofco calamenthum domelticum :cre- do intellioi mentam, ficut ctiam fupra. Nullus tamcn horum fyrup, communitcrparatur. Secundus faus fimilis clt lyrupo de Iriehta.
runiT ob id Ipkuem tumefii&um miniat, curn aqua afp!emj,vel phiIJiudis,thoracem,& puitnoncs expurgat cuin acjuis tlioraclci 1 ;. Coquitur in lib.vj.aqua: ad dimidias,exprellum pcr cocjuitarcum meJhs lib. duabus.
COS T, 1"^\ E calatnentho. Calamintbes fuccm dumaltius JLJ pituitanijcrdffofqiiebnmorcs ventriculo impa- (los fecat,.£r abfiergit, vt fngultum corrigere aptepo tesi, ita & vomitnm compefcere pojiquum diffctium abfterfumque eius vi hnmorem vomitione vna aut al- tera reieciffe contingerit. Vomiturn autem p.irticula- tim dfidorum punicomm fuccus cobibct. Sed obfcu- rum eii, qunm fuccum ait fumendum cumpulpa inte- riori, quid pulpx illius nomine intelligat. $i diuinan- dum fit, fortajie interfiitia qus.rit,quibus acini dislin- guuntur; quifane aflringcrttis )acultatts qutm Jint,fi
paflarum purgatarum vnc.quatuor,&dimidia, cum mellis lib. duabusftatiyrup.aromatizctur drach.duabus gallia:.
IS t E fyrupushabetur in vfu. Mef. habet hic ex- CHRI. tremitaturn thvmi.&cft meliorpars plantx.Su- ma medicinaium cft x. res exccpta aqtia.
LI c e t in,vfu non fit,efficaciam tanien magnam M A N. haberet in frigidis morbis.
IN vfu rarus ell, tamen adea qua; promittit,eftefficaci(fimus, jyLVII modo thymtts fit.vel creticus, vel lccis-edins, & (iccis,& 111 lo- latis, & calaminthemontana : obllrtiftaetiam liberat, &. menJes rnctiet, icdomnium va!enti/Time (yrupus ftquens. Syrupus Ar- thenni?:e Martha*i Gradi.ad meiilcs cieudos e.v cataiogo.iim.mc- ics nioueucium, cum tamcaiiiigula, veihorum pauca itilficcrft.
Arte-

LIBER PRIMVS.
141
Ankemina:. minip. Ajos.pulegij.ciiaminthes.ongim.mclii/To. A knorantiam de bede^ar,& fuchaha,vifis camen mul
Mcpd»»,
nic«, bugloffi, ctidamni, radic. fwiiculi, apij, petrofeiini, ifparu gi, rnlci, faxifragix viridis , Cnulz, rubia;, p^omar, ani mampui. vnum, icm. lunipen, iinyrmj, petrofeIini,apij,anifi,gith,carpo.
V>al(ami, cardamomi,coih, afari,pyrethri, phu, calami aromauci, ci&x, ana vnc. dinudiam, macera aqua fluuiail, coque dimidus, otprdFum percoquecum iacchar. & melliscj.f. Adcii poteft ace.
*um itmplex.vel fciiiiticum.alij aliter parant,& fyrupum parthe- nij,ideif,matricaria: vocant.
COST.
D
E thvmo. Quumthymicomasqu&rit,flo~ res cum tbymo qnxrit. Sed & calamintbes,& ynentA comx quzrendx, quibus ris maior inefi, ejuam caulibus nudis autfolijs. Huius vires intendes, fi loco fyncer£ aqu£ velfontan<e,velpluui£,inqua decoquen- da bacfunt fmplicia, deco&um tbymi, vel quid tale
meliorem defuchaiia, & Serapio.de bedegar. dicit cmm Serapio autoritate Diofcoridis, quod bedegar, ideftipinaalba nafciturin montibus zacual,&ha- betfolia funilia chamarleonis alba;,ni/i quia funt ftri «dtioria, &albiora, &fupereaeftiimile borrar,& lpi- nofa, &habetftipitem longum duobus brachijs in craflltudine digiti pollicis, vclplus, colov eius funt capitella fimilia ericio marino, ni/i quia funt mino- ra, &oblonga, & flos eius eft coloris ptupurei,& fc- men eius eft fimiie grano carthami, nifl quia eil ro- tundius eo, confidera igitur quid fit bedegar. Quid fit fuchaha iecundum opinionem Pauli diaynus. la- Surfnh*. chahaeft herba dulcis,qu£ extenditur fuper tcrram, & facit capitacraffaproperadicem, & exeunt ex illis
fumpferis. idquod, & in reliquis tum propofitis, tum 3 capitibus flores fanguinei coloris, & ficlecundum proponendis quiobferuarit, noputo valde aberraturii. veritatem, eft herba Ipinofa alba expandens fe fiiper
terram,cui us flos eft in colore fanguinis, cuius radix M E S V H. vfui medicina; competit.
Y rvpvs dccupatoriovetriculum, &hcparroborat, obftrudiones apc- rit,caloredigerit.ob [\xc, incipien- ti hydropi,hvpoch6driorum dolori, febribus antiquis, ventriculi,& hepatxs formam corrumpentibus confert, flatus dhlipat, intem- pericm frigidam expugnat. Recipit radicum api;, faeniculi, intybi, ana vnc. duas,glycyrrhi~ zac,fcha:nuanthus,caflutha:,abfinthij,ro{arum, r h ,' d h g " anadrachmas fex, adiantialbif fpinjgalba;, & J! J 1 arabic.x,florum aut radicum buglofli,anifi,foe-
niculi, eupatorij, anatlrachm.v.rhabarbari,ma q ftiches, anadrachm.tres,fpica: nardi,afari,foli;, ana drah.duas, coque in aqua lib. o£lo ad t ter- fntmcZ™' tiam,& cu facchari librisquatuor, & fucci apij, &intvbi quantitate fufficicnti iiat fyrupus.
CHRI. C Y r V pv ^ deeupatorio valet principaliter in paifionibusfirigidis hepatis cumoppilatione in ipfo, «5cfic etiaconiert in fimilibus pamonibus fple- nis, & aliorum membrorum nutritionis. Eft aperi- tiuus oppilationum, fiibtiliatiuus materierum crafla rum,prouocatiuus vrin?,confbrtatiuus digeftiuar vir tutis. Confert infuper ad febrcm chronicam dema- teriacrafTa, fed vfus eius principaliter eft conuenies in principio hydropifis cuiufcunque /peciei fiigida: a caufa frigida, & maxime cachexix,ad quam fequi- tur defcedatio cutis corporis, cum malitia habitudi- nis in toto corpore, ficut funt corpora cacochyma,in D quibuscum rumefa&ione a materia aquofa phleg- matica color vertitur ad plumbeumleu cineritium adiunftum cum citrinocolore, &maxime in facie demonftratur. Confert etiam ad corrupuonem ap- petitus.vndeconferteis proprie,quibus corrumpi- tur propria forma ftomachi, id eft in quibus corrum pitur hibitudo ftomachi, & appetitus. Confortat ctiam virtutemdigeftiuam ftomachi, &eftfyrupus muitum notandus proptereius virtutem\ & prafer- tim in hydropifi a caufa frigida.
A D D I T I O.
Notabis quod pauci funt facientes hunc /yrupnm fecundum veritatempropter diuerfitatem, &etiam
HI c fi bene componatur, quod certe non eft faci- ^ le,valdevtiliserit. B idicar, Suchaba.) In his
})atres noftri magnopere errabanr, fylueflis rofx frudtu upponentes, tu vero intellige fpinam aJbam, & arabi- cam. Diofcorides vocatprimum \d>x.ttKctv9cty,alij arabi cam. Eupatorium.) Accipe quod vulgo agrimonium vocant. Profolioquo caremus, accipefolium gaxyo- phylh, fi inuenire potes, fi non, cinnamomum voca- tum, vel nardum.
HIC fyrupus quia calfacit^ncidit, tenuat,terget,roborat,par jyLVII tes omnes nutritorus,appetentiam excitat, codhoncm fir- mat,obilruflionesineisaperit,per vrinas expurgat, intemperiem frigidam corrigit,propterea hydropem omnem ab hepatis,vel lie nis primario aftc&u proficiicentem fanat, & indcnatumcutisco- loremplumbeum,cacochymiam item,atqueadeo cachexiam di- ilarum partiumvitio natam emendat. Cui nialo fucccditcorru- ptio formre ventticuli, & hepatis, & corporis reliqui per harum . 1 partium aftioncm toti corpori communem, habentium vitium t malenutriti. ExpreiTum percoquecumfacchari clanficati libr. quatuor,& fucci purgati apij, & mtybi,ana Lib.duai>us paulatim addendis, vt in fyrupo fumarue maiori.
DE eupatorio. efl hoc locovulgata controuerfia, cq $ f. de bedegar,fuchaba,&eupatorio. pro eupato- rio quidem non aliud vfurpandum quam huiufmetfcri- ■ptoriseupatorium,de quo lib.fimpl. Bedegar vero fi Se rapionis hifioriam Jpeflemus, conflatfyinam effealbo. Diofcoridis, licet huius vocisDiofcorid. nonmcmine- rit.fucbahaverofiinamefieArabicam. Quibush<ec duo non placuerint, cbamdeonis genera illa, qua fub t arlinie nomine vocantur, non temere fumipojfe vide- buntur,quodconfentiuntplerique.
M E S V E.
Y r v p v s de cpithymo atram bi- lem, & alios humores vfios vacuat, ob id morbos ex hisnafcentcs, cle- phantiam, cancrum , vlcera mali- gna,fiftulola,pforam,lepram,achoraspra:cauet curatque. Recipit cpithymi boni f hortenfis cmmfi. drachm. xv. caffuthx, fumarixana drachm. x. thymi, calaminthes, buglofli, fiechados,& gly- cyrrhizae,polyp. agar. myrob. emblicaru, & bc- lericarumanadrac.v/.rofarum, fcminisf^nicu- li, amfi, ana diachm. ij. &s. pruna xx. vuarum
paflarum

MESVE DE SYRVPIS, ET ROBVB
paflarum purgatarum vnc.iiij. tamar Indorum E fi,pyrcthri ana drach.vij. pipcris longidrachni
CHR.I,
f vncij. & s.facchar. t lib.iiij.fapa: lib .i/.fiat iyrup.
SY rvfvs decpithvnpovakt principaliter in paf fionibtvsfaftis a materia melahcho!ica,& ah hu JnoribiW <ldt?ftis,facicntibiis crurtas magnas ih auri- bus, : & m corpore toto. & gtneralirer V aJetatl malas fcabies quk 1 per totum expandimtur, & ficeft 111 v(u addirig£n'dnmtalemmateriam, & eft maioris efHca. cii in talibusquam fyrupus de fumot&ri'. confert etiam lepr$, cancro /fiftuJis , &'Vlceribus prauis, & corrofuvis, faftis a cholera adufta, vel melancholia adufta, feu aphlegmace falfo, eft infuper maxime$- uocatiilds vrin.t, oppilationum apentiuus, remilit- utu mal» qualitatis humormn, cum aliquali virtutc folutiua pr.vdidavum materierum,virtute epithymi
iij. zinbcris drach.i j .vuarum paflarum purgata- rnmvnc- iiij. mcllislib.v. Condiaturcinnamo- mi, calami aromatici ipicx nardi, croci > zingi- bcris,piperisnigri, &longianadrachm. j.&s. ligatainpannoraro, & appcnfain fyrupum .
Datur vnc.j. cum,aqua cui inco£ia,fint ipica, & roimarinus.
SY R v p v s dc ftrt-chadeiecundum hanc de/cri- CHRL ptionem vbique praeparatur, & habeturinvfu, principaliter in paflionibus frigidis cercbri, & ncr- uorum , vndemultum confert addigercndum mate- riam frigidam,& vifcofam facientem para!y /im,fpal~ mum, tetanum, epilepfiam, tremorem, & torturam, qiut difpofttiones omncs dcpendcnt a ccrebro pcr cf r
tivyrobala. ftvmiterrs, polypodij,prunorum,& tama- F fentiam, vcl communitatcm. Confcrt enim di/pofi
* 1 1 , * /» t-n fjAfn m : 1 Ci-'. _ : j : ..... . o _ :.: C._
rindorum, leniijime tamenfoluit, tumquiacorum paruaqtlatitas ingreditur,tum etiam quiaparuado- lvs ipfius fyrupi ailivmitur, fci 1 icet,vnc. !). fi tamen in dofi cius fieret additio, feniibiliter iblueret. lymnha- tur autem qvtandoquc cum aqua iImplici,quandoq; «pum aqua Iupulorum,veifiimiterra;,lioraginis,endi- uj.T ,vel bugloUky vel ciuvv decodionibus appvopria- tis, & quandoquc ciuvi decodUonc ipica:, & alchilil, ideft rorifmarini. Dicit enira quod expeliit chokra nigram, ideft melancholiara.
MAN. QC abiem &faphati.i.a^&p^r ciim educit,vtip- ij fcmet a't,hu »]Oies aduftos, proprer quod magts re- ponendus eil inter purgatoria, quam inter proprie voca tos fyrupos,ficut fyru. de fumotcrrajqui cum hoc rftul- tum conuenit:eft tametv minorispurg^tiqnis,&mmus
biitufiSjhoc veio>quiacalidior eli,in miuus calidis.
SYLVri. A Fi
A ITi'
tionibus fiigidis nuca», neruorurn,& cnpitis, ftia co- plexionecalefacicns, fubtilians, & dcficcas materias catarrhales, & fiigidas, &eius"vfirs principaliter cft in cararrho frigido,&: vt pliirimunv Iv.mphatur aqua faniculi, vel fcuiftici, & iimilihus aqvvis, vef clcco- «ftionibus appropnatisportantibus vintnenv eius ad cerebrdm, & ad neruos , & modus cvhwoiiindi cA clarns,fimpliciafunt fiiperius 'dcclarata. Et hic, tft fini^omtijutn fyruporum ? qui ddtribiihtirfab au ftoreiivhacvi.diiiincvidne. Reftathic vltimbduos ftlios fyrupos dcclarare,qui commtniter fivntin vfd, & vbi qive in noftra ci ui tate ab omni bus prarparatur. Sc pri nvtls nominatur pro mcla'ncholi ci s, cu i us de- fcnptioponjfur a Mef. in fuo deapproprfatis.cAp.de humoie melancholico fcu ^cfoda fvCta ab humore calidus,& proptereailloegoutoi in hunvoribus magis G melancholico, & cft mngna' virtutis in digercndo
materias craftas, mclancholicas, illas fubtiliando, Sc hapifes fivciendoadcxitum. vndeprincipalitcrcon- feit difpofitioni melancholice,in qua lxdunmr virtu tcs intrinfcca? cerebri, & humores. confcrt ihfupet fc
I c T i B v » ex nielancholia, velpituitafalfa; & alijshu. monbus vitis confcrt magis, quam i yrupus iurranx, quia obftrnfliones apent,& humores eos potentius-apparat ) & eipeilit per aluumjvrinas/udores, clementer tamen purgatmy/obalawt, furr.aria, polypoiio, prums, tamar Indis, & fpiu daturad vnc .ij. cumacjui lupuii, fumaris, boraginis,intybi, vcl decc £li »ne con- lienionu : quod pondus ii augeas ( aperteaiuum fubducit. $unt qui dautab vhc.mj ad vnc .vj .Hic euamob pruna.padas.uniar Indos, fipam,cra(rus obul, & mgratus elt. } iunc etijm ad fcabiem Ne. apolitanam idhibent, quam intcr melar.cholicos morbos recen- fent.Melior fiient fyrupus aliquisfiniplqk, tjualiseft Saporis, vel alius cx ^fpknio, Sc,i\ vis paucis alijs fplemcisadnielancholicos affcflus, non autem ex farragtuc fimplicium nieiancholiam /uc- cumquemelancholicum apparaiitJUiyi ,aut purgantium.
COST. T*\Eepithymo. Morbiscjuiexatrabile, &exuflis JLV himorihwycommendatfyriipum deepithymo. Epithymum tamen ipfemetpi. fimpl. noneducere id humoris genm aduerfu* Taulum ?iotat- Sed additis myrobalanis ,fumaria, alijsquc eiu fcetnodi, cfficcre id poterit fyrupus, quod non potcrit fortajfe epithy~ mum fynccrum, lisct hac etiam dc re in ipJb'f>ictMe~ fuealiquid fitcoKtrouerfu.
tal.lib, iif. ^ b/tfitt»
S)ri,pul i
bribus quartanis, & oppilationibns, & .Tgritudim- f r£uiiilT bus fplcnis. Etgencraliter confcrtomni a?gritudim fadias ab humore nvclancholico, &iftc fyrupuseft ctiam aliqualiter fclutiuus, cuius ha-c til defcriptio. Rec. capil.ven.radiciinv huglofla' domeftic$,& filue ftris,& florunv earum,polvpo. anadrach.i.epithymi. vnc.j.folliculonim icnx, chamacpithyos fta-chados, ana vn.vij.chanvadryos,fchananthi,helIcbon nigri, ana.drach.iij.fumitcrr£e,vnc.vij.eupatorij drach.iiij. iiicci pomorum dulcium vnc.viij. omnia praeter epi- thymum,& fuccunv pomorum bulliant mhb.iiii.
H aqua; vfqucad confumptioncm tcrtia' partis, dcinde bulliat in ca bulli tione leuiilima epithymum, & co- letur cum fucco pomorum. zucchari li b.ij. decoqua- tur ad perfcdiionem, & fiat fvrupus vt expedit,
Secundus fyrupus magiftralis,qui dicituriyrupus de endiuia,eft multumin vfu, & valet adonvncs iu- percalcfactioncs hcpatis principaliter , ac aliorum membrorum nutritiuorum,ac etiam gordis, & gene- ralittrcuilibet mala- complexioni calida:,habet infu-
ticr oppilationes aliqualiter apcri re, & mcmbra dc~
>ilitata a rnala complcxione calidaillam remouendo notabiliter confortare. Eft ctiam conucnicns addi- Sym.d-m- rum, vt paralyiin>epilcpfiim,)paf gerendum nvatena fubtilem cholericanv multx acui- dw "' mum cynicum,£icmorcm. Reci- tatis, fedprincipaliter vtimur eoinhepatccalido, & pitfiorum. j ftfchadosdrach.XAX. inrenibttscalidts, vel fupcrcalcfactix. Et quiaeius
t thymi,calanuutjics, orfganianadnuiuMVii' .dclcriptioabauttoribus no reperitur, fcd fccundum
pra.-
M E - S V E.
Y r v ? v s ftcchados iuuatomncs affcclus frigidos ccrcbri, & ncruo-

LIBER PRIMVS-
142,
praefentem defcnptionem eius inuentor fuit Gennlis de fulgi neo,quam manu eius propria defcriptam ego iam vidi, ideo fic eam in pracferiti loco defcribam. Recip. fucci endiuia;, fucci hepaticae, qux herba eft nota,frigid« fcilicet, & humidx complexionis in pri
Lentitnla. rno, ana lib.iij. clarificentur prxdicti fucci ad ignem vtexpedit, rofarum, violarum, lenticulx aqux,qu? herba eft nota,natans in aqua,& ibidem femper flas, & frigids complexionis in primo, humida? in pri- mo, polytrici, nerba eft nafcensprope fontes aqua- rum, &' in puteis fimilis capillo veneris , & eft frigi-
fdytncum. ds complexionis in primo,&:ficcjr verfus ipfum,ana vnc.s.capilli veneris, hordei mundi, feminum com- munium frigidorum ana vnc.j. fiat fyrupus cum zuc charo quantum fufficit, & aromatizeturcum fan- dalis albis,& rubeis,& cum berberis,& funt quidam fTuftus frigidx, Sc ficcae complexionis fecundo,femi nibus citoniorum, ligno aloes, cinnamomo, & cor- ticibus citri, fic enim aromatizatus eft magis conue- niens, &confortatiuus cordis,cerebri, & aliorum membrorum principalium,licet multi vtantur eo ab fque aromatizatione, quiaeft magisalteratiuus ad frigidum, Sc magis aperitiuus.
M \ N. nficitvr hoc duplici modo, addendo
' videlicerciimamomum,&reliquaaromata,vel
nonaddendo: luncincompletum ,illum complecuin vocant. Hafce.i.thymi.AlchilU i.rorilmarini.
vil 1 t v s. mlib.x.aqiiaradd midns ,expreflumper-
' coquecumlib .v .melIis ,autnvisdelicati..s,Iacchan. Datur ab vnc.i.ad vnc lj.cumaquadecottxonis, aut poausdeftillationis iumptum, & florum ronlmariui. Syrupus h:c pituitam horum afteduum frigidorum caulam potenter tenuat ,incidit, di/lipat,(ic cat.catarrhos frigidos confumit fumptus cu aqua f auculi ,mellif fophylli,veldecoftohas facultates fereute incerebrum,ipina. lem medullam, & neruofas partes . ventriculum pra'terea robo- rat . Alter huicdiuerfus Mefue icnbitar in avFedibus neruorum, in vfum non rec ?ptus. Eft pra:ter hos fyrupos alius a Mefue in ce phalalgia melaucho. defcriptus adomnes affeftus melancholi- cos, & (pleaicoSjVt quarcanam, &l melancholiam, &. prius dittos infyrup. epithymi faluberrimus . Reci .adianti albi , radicum, & iJoruni bugloiTi dome/Lci, & fyluelfris, polypodij, epithymi, ana vnc. 1 folliailonim fciuix, chamxpityo$,ifxchados,fumari(;, anadrich .vij .chama:dryoi, fch rnu aiuhus,elleb.nigri,ana drac. ii) eupatonj lemunc. fucci pomo.dulcium vnc.viij. Omnia pnxter cpithymum,&ficcum.coqueniaijiia: lib .mj. ad tertuepartiscon fumpuonem. poftaddecpithymum, & femel feruefiat ,coktur,cu fucco pom.&: lacch .hb.ij . perco .juatar fyrup.
COST 1^1 ^ftaechade. Varatocxartedeco&oexccrtisre bus, & addito melle, inter coquendum aromata quxdam linteolo laxion incL-.fa fnjpendi lubet, vtpnto, quo eornm tantum vis no etiam corpits fyrupo excipia tur.^An ergo(quodquidam faciuntj uromata h&cprius inpuluerem ducere, tum vero Unteolum manibus ex- prirnere ex inflituto fitautboris,nonfacileiudicem.ex prejfione profefto,aromatum quotjue corpus egredi,& fyrupopermifceri necejfe eft,maiori fortaffe confiflen- tia,quamfyrupi ratiopoflnlet.imo aromatum omnium yim ob tenuem eorum fubftantiam coquendo diffipari certumeft,vtpropterea fatego cfie exiftime,fi aroma- ta contundantur tantum,non etiam inpuluerem ducan- tur. inter coqucndum tamen fepe expnmantw,
o
M E S V E.
Enomeli , vinummtilfum,intempc- riem frigidam ventriculijhepatis fanat,fia
A tusiiieis, <5c hypoch6drijsdiffipat,orisodorcm, cutis colorem commendat, litexvini antiqui boni lib.x.mellis boni,& defpumatilib.ij.add.en do cinnamomi tenuis drach.v.fpiccc nardi drac.»»& ; -caryophyllorum,zingiberis,ligni aloes,macis,f ana f femunciam, cardamomi t drach.ii.croei * drach.i.& femis. terenegligenter,colapannora u. ro. aromatiza mofchi. f drach.iii.
HA e c eftquarta parsprincip.ilis huius/exta» CHRI. diftindl.qua audor tradlat de quibu/dam po- tibus fadis cum vino, & melle, & aromatibus, de- terminat etiam demiua fimplici, &compofita,de aceto fcillitico,deoxymclle lcillitico,&primode- clarat quomodo talis potus ex vino, & inelle vocari debet, eft conferens principaliter paifionibus frigi- ® dis cerebri, ftomachi, & neruorum, confortando eorum virtutes, confert etiam complexioni frigida?, & humidx ftomachi,& hepatis,& ventofitati hypo- chondriorum,& oris odorem bonum efRcit. Et anti- quis ternporibus iftcpotus erat muhum in vfu: ad- eo vtfani vterentur temporefmitatis ad praelerua- tionem a multis prauis .Tgritudinibus,qu"i potus vul gari ter nominatur lachiarcha, & cum conficitur fo- lum ex vino, & melle, vocaturmellicratum, quan- do vero aromatizatur cum fpeciebus vocatur condi- tum, & dofis eius de manu vacuo ftomacho eft vf- que ad vnc. vj.
A D D I T I O.
Antiquitus ifte potus erat multum m vfu fanis ad C pr.xferuationem a multis xgritudinibus, verum hoc tempore homines talibus potibus, vt plurimum non ad mturarutn aEgritudinum prxferuationem nec ad pnefentes curandas, fed gulofitatis,& crapula: caufa. Etfitduobusmodishoctempore. Primomodocum mclle, vino, & fpeciebus in paruaquantitate, & vo- cant talem potum claretum. Secundo modo cum zuccharo vino,& fpeciebus, maxime cum cinnamo- mo, & vocant talem potum vinum hypocraticum.
Notabis vlterius, quodapud dodtores reperiuntur ifti termini, hydromel, mulfa,ac mellicratum,intelli gentes per hydromel potum compofitum ex melle cum aqua frigida, fine aliqua deco(ftione,non habes certam proportionem mellis ad aquam. Muha vero fit ex o(5:o parti bus aqu.r,& nouem mellis de/puma- ti,& coquitur ad confumptionem tertix partis illius Dtotius. Si plusautemhabetaquar, &mellisminus dicitur mul/a aquo/a, & ifta vocatur aqua mellita, quae (ecundum maiorem, & minorem quantitatem mellis dicitur aqua plus, vel minus mellita . Melli- cratum vero idem eft,quod mulfa aquofa: quiain eo eft plus de aqua, quam de melle, vt in Alexandro de oculis: fed fecundo aphorifmorum pro mellicrato accipitur hydromel. quidam tamen componut mel- licratum cum vino, & melle,vthic Mefue. Tamen lanuenfis in fuis fynonymis poft recitationem diucr farumopinionum de interpretationenominu ,dicit refo !utorie,quodhydromel eft,quod ladne aqua mel lis dicitur, mellicratum veroeftmulfaplus mellis ha bens,quafi fit vinum mellis di(ftum,differens ab apo melle eo quod apomel non coquimi. Item hydro- md gra:ce, muluim vero ladne dicitur,& fit ex vino,
&

MESVE DE SYRVPIS, ET ROBVB
&melle. dtffcrt vero mellicrato, eo, quod mellis ha- bet plus,c]uam muKumihxc tamen interdum nomi- na vnum alio acci pitur. Auic.in v.can.habetduas defcrip.mellicrati conditi, quod vocat conditum, fi- militer Serapio in proprio antidotario duas etiam ha bet defcriptiones.
M A N. Enomeli grxce appellatur, quod ex vir.o aa fteroantiquo,&: mellecomponitur. Oenomeli vero melitites, id quod ex mufto,& latinemulfum. At melictatum,vt fuperius diximus,ex aqua,& melle con- Hat. Proijcefiiperea,) AppeJJanthoctemporevinum in hunc modum conditum Hippocrateum.
5 y ly t /~^\E n om e n Gal.podagricis,arthriticis,nepliriticis,S:fe- V7 nibus,ex melle, & vino Sabino aut fimili,& petroielinoco- ponit, adiefta betomca, & faxiplirago in nephriticis. Quive- iro curiofius componunt, etiam fpica; nardi aliqiud inijciunt: ho- die vero eidem magnam aromatum mifcellam lmmitttint. Olim fuit vfu celebre ad cerebri,neruorum, & aliarum partium affe&us frigidos,fed id medicamentoiius,quale Lic fcribitur.nunc magno harum frigidarum regionum incommodoin vflx el'e, deiijt, pt-a;- terquam, quodcircanatalemChrilHanum in Bacchanalibas vul-
f;i regaltbus, plebectila ad palati gratiam, non ad intemperatura: rigida; pMpulfionem.etiamlargms bibit,& claretum vocat: ma- gnates vero precioiius, nivMray_nf,pa.Tcioic tamen menfuta, quod ferc ea facchar. vnc.iiij. & cinnamomi vncias, in lib.vini fingulas conficitur, & Hippocraticum vinum appellant. tanquam Hippo. inuentoredignum.ob virium, & fapons excellentiam : cuietiam mellis parum adduntquidam, prcdertim fi vinum aufterius ,ad faporis gratiam, & colons, clarius enim euadit colatum. Vinum mulfum Diofco. fit ex vini veteris aufterique metretis duabus, & mellis boni metreta vna,alijsqueduobus modis parat, femper ta- men finearomatibus.Vinum veromclititesex mt;fti auflencon- gij s quinqiic, mellis congiovno, faIis'cyatho vno: vinum autem aromatites Diofc.longe diuerfum eft ab hoc Mefuc mulfo aroma tite, prxferum primum: nam fecundum quadantenus conuenit. Alix funt eidem,& Aftua. variae vinorum conditurse, vt abfiflthi- tes, faluiatum, picatum,&c. Ex quibus vinum abfinthites ad-ntro phiamex ventnculi imbectllitate efficaciflimum eaamlmpera- torum experientia docet Gal.lib. dc Theriace ad Pifonem. Condi- tti excydonijs quadruplex miuam, hinctranftulimusad condita,
CO$T. E mellicrato. Tarantttr etiain exvino medica.
D
mentafyruporum confiftentia.qu.rre horum quo qne meminit. primo autem loco anomelitis yctcrurn , quod tamen fequentibus differt tum co£iione,neq; enim boc,vt pofleriora,coquitur:tum co0entia,debet enim hoc Syrupo effe liquidius:tu menfurajargius enim af- fumitur inpotu:tum vfu quod tam medicamentiquam alimenHvenit loco. Taranthoc fcplaftarij Tedemon- tani hyeme. In quoparando qui laxioripannopercolat cum fyluio a Mefue recedut. I/nlgatns profecto codex, ~vt craffo atque adeo denfo panno traijciatur, monet. id quod fi feruetur, vt vini tenuitatem &muletur,facit; ne que tamen eius facultatis expers, quam author quctrit. Sed fi deHillationeper laneam Unguam vtaris,purius & lenge elegantius,non difparibtis autcm viribus fuc- cedit. Illud hoc loco admonendum.quia mel etiam ab- lataferuendofpumafiatus excitat,fi quis eius locofac charum pofucrit ,potum reddere ad diffipandos flatus efficacius, palato autem gratius, c'■? detergendi vi illi - non inferius, quodparatur ex melle.
M E S V E.
O n d i r v m citri,cor,ventriculum, hepar roborat, co&ionem iunat, o- risgratiam commendat: fitcxcor- ticum , vel foliorum citri vnc. iii. ? cydoniorum t vnc.ii. pomi.s quatuor odoris
E fruftatim fectis, maceratis biduo in Vini anti- qui lib. viii. cum ponderc aromatnm. PofT, aliquotics fciuefiunr,&cum mellisdefpumati, & (acchanalbillimi, & taniu"e rolaiuni,ana lib. +
. /T' T- -1 • ros.hb*
11. percoquitur m craflitudinem lulcp: aromati- zaturcum molchigranis quindccim: fiautcm recens, per fe bibendum eti multoparciusco- quatur.
CO r t i c e m citri.) Intellige exteriorem,ab(que M AN. pulpa, vel foliorum) Vbi fcilicetcortice careres: verum facilius, multis in locis habebis fru&um, & cor ticem,quam folia.
CO K D IT V M decitro. Quum incondito citri COST. fumendum pr.wipit eandcmfpecierum menfura, qnji in anomelite. non ea tamen aro7nata,quas fpecies vocat,duci inpuluerempoftulat (torum ncmpe vis om nis infufone,co[iioneq; repetita enanefceret.Jfed craf fe tantum vultteri, vt in fuperiori. Torro qur.ndo hic, & etiam infuperioribus,aut in fine aromati^andu mo- fcho,alij,quo mofchi vim toti medicamento impartia- tur, id ipfmn mofchtt inporphyritide lapide tenuijfime Uuigatum,& laxo linteolo inclufum, medicameto, vt ftrnul ferueat imponunt. alij eodem modo Imigatum aqua rofacea diffolutum adhuc calente, illicommifcet. pcsierwr hic rnodus mofchi vires magis integrasfer~ mbit,vtro i.-:men quisfaciat modo,non impedio.
M E S V E.
Onditvk aliuddccitro,va lcns ad debilitatcm ftomachi, & hcpatis quibus accidit lxfio. propterfrigiditatem,&vento- fitatem, & facit digercre cibii, &confortatappctitum, &cft efficaxad pulfum cordis.
Vclfitcx corticum citri t vnc.vii.t buglolli t
vnc.i.&s.t melilfophylliIcmuncia caryophyl- a t fp cc ™ lorum t aur. ii. ligni aloes aurci lcmillc, macere + turtriduo, vinibonilib.iiii. poftcum facchari ™ r « ur j, lib.ii.coquc,aromatiza gallia' aurei fcmifle,cro- cigranis xv. maftiches drach.i. mofchi granisx.
i
vnc. vt. ncn*
VBI legitcroci drach i.iiij. lege.drach.vnius quar- ta pars.Marmacur) MelifTophyllon mtellige.
IDr m po/fet, quod prius,& appetentiamexcitat,flatus diftipat, jyLVII. pulfiim cordis emeudat, intemperiem fngidam corngit:
H
CO n d i t v m aliuddecitro.j Quxhicparsbu- qq glojftjumenda fit,quum non explicet,licet vtiles ftnt eiuspartes omnes adpulfum cordis,quando tamen teri omnia iubet, nonfunt fuinendi flores, quorum vis tritura exoluitur. fumenda ergo folia funt aut radix , hanc vero libentius deligam, vtmaioris quamfolia ef ficacia. Sed,& ft cuifloresfumere animus Jitfquodego maxime probarem) licebitjvbi c&tera contraria fue- rintyflores recenics vino cumreliquis permifcere, percolatoquarta die vino faccharum ex buius authoris mente permifcere,ac quod eritreliquitm abjoluere.
ST .
c
M E S V E.
O n d i t v m bugloffietficax,&expcrtum ad cordis trcmorcm. ftomaclu imbecilli
tateui,

L I B E R
tatcm,deie£tam appetcntiam,cottionem imbe- cillam, & formx corruptionem, recipit buglol- fi,ment$ ( I cck , fiorum rofarum, corticum, aut foliorum citri, ana vnc.iij. ozymi caryophyllati vnc.i.triumgenerum cydoniorum,triumgenc- nerum pomorum, ana vnc.i.& s.ferici crudi in- cifi, nucis mofchate, zedoaris, galangx, becn liHch. 13. vtriufque, fanrali citrini, croci, ana t vnc.i. & s.ligni aloes drach.ij.vini, & agux,ana lib.vj.mel Iislib. viij.aromatizetur molchi lcrupulo vno, gallijedrach.i;.
MAN. * I ^ i v m generumcydoniorum. Duopaffimna-
X fcuntur,tertij funt parua. Vel mtellige dulcacida,& ficintelligepoma. Alfelen Gemifch.) Idelt.ocymum, quod ab odorcgaryophyllaton vocant.
CO S T. C~^ O N D IT v ii buglolTi. Qjtod de bugloffo di-
V j xi in fnperiori idem hoc loco dico.Qmd autemfu- mendnm fitpro been vtroque, quorirn meminit, adhuc bcereo . 7S{on faernerem boc loco carotas vulgares al~ bas ac ritbras, fiue fint fme non fint ligitima radices, quas tArabes been vocarunt.
M E S V E.
3ilu4.
CHR.
Onditvm excydonijsventri* culum,hepar,&ca-tera vifcera ro borat, appetentiamcxcitat, co- dionem iuuat, vomitum &lien- teriam fedat.medicamentum eft celebre,acexpertum. Accipitau- tem fucci cydoniorum acidorum lib.xx.vini an- tiqui boni lib.x.coque igni lento lemper defpu- mando ad tertisepartisconfumptionem ,cola, refidendo clarefcat .Claro adde mellisboni, & dcfpumati lib.vj.iterumcoquedefpumando, & in eo fuipendc noduio ligata hxc aromata, cin- namomi,cardamomi ana, drach.iij.caryophyl- lorumdrach.ij.zingiberis, macis, ligni aloes, maftiches, ana drach.;.& s.croci drach.ij.omnia prxtercrocum parum terantur,& iufpendantur nodulo, vt diftum eft, idcntidem fricando cum in ipfo medicamento, doneccraffefcat. Deinde aromatiza mofchi drach.vniusparte rertii, gal- liajdrach.ij. Suntquifaccharum mcJlisloco mi- fcet,& vtrumq; fine, & cu aromati b.componut.
MOcvs conditi dccytonijs,quod vocatur mi ua aromatica, habct fimilitudinem in modo cotnpoficionis, &fubftantixcnmfyrupis fuprafcri- ptis,& eius dofis & modus alfumptionis elt ficut mo- dus aliorum fvruporum, & eius principaliter opera- tioeftad incitandum appetitum,&: ad calefaciendum ftomachum fuaui caliditate. Et confcrt ad vigoran- dumvirtutem digeftiuam in hepatc, ftomacno, & alijs membrisnutntiuis .prohibetenimnaufcam, & vomitum, fcdatfolutionem antiqu.im vctrisfadtam ab humoribus frigidis, rclaxantibus ftomachum, & inteftina, debilitantihus virtutem digeftiuamcon- tentiuam ip/orum. Confert fimiliter fa£ta: ab cadem C ,aufa, fi cu 2qua extin&ionis chalybis tcmporecon- gruo alfumatur.habet infupcr quam plures alias vti- litates cofimiles fupradiiftis, vnde vocatur medicina , notabiljs,6c famofa, Rea.fucci cy toniorum acctofo-
PRIMVS-
A rum, &c. !k proijciantur lupra illud fpeties alefongt nat ideft aromaticx, Sc non alia?, cum dicit,Reci.cin- namomi. heyl eft fpecies cardamomi, quamnon ha- ' bcmus hic , fedloco eius afllimitnr cardamomum maius, ana drac. iij.caryophvllorum.drach.ij.zingi. mafticis, ana drach.i.s.croci drach.ii.lignj aloes ma- cis,ana drach.i.s.omnia prarter crocum, &c.Et fic ha- bes propriam, & veram defcr. alefanginarum. licet omnesipccies aromaticar/imul adiuncile vocari pof- Hntlpeciesalefmginx, vt apparetinpilulis aletan- ginis, quarponunturinfcrius. Infuper notandum , quod licet ifta miua nunc di£a ponatur ab au&ore, quod cum melle conftruatur, nunc vero folum cum zuccharo,& non tantum cum zuccharo,fed etiam cii mellepraparata repcritur, vt in fine huius capindi di cit, & funt ex hominibus, qui prxparant iplam fine B aromatibus, & vt fic vocatur miua fimplex, & cum melle conftrutta fortius calefacit, & abftergit<
A D D I T 1 O.
Condiram de cytonijs lecundum intentione Mef. eft miua. fed fecundum Auicen. & Gulielmum Pla- centinum eft fyrupus de citoni js. Mefue ramen fupe- rius delcripfit fyrupum de citonijs, qui aliud eft.Ra- fisautem nono ad Almanforem c.dehis, qux con- confbrtant ftomachum habct defcrip.miuse &: fyrupi de citonijs acetofis.
SV 8 miui nominevbiqueparatOr: hyclromalo Gra MAN. civocant. HydromalonficconficitPaulus: Succi cotoneorum.p.ij.mellis p .iij. aqua;p. vi.coquc ad ter- _ tiamexpumando. Speciesalefanginae.)dehis, vbi de pilulis agemus. Magis tamen vtimurea , quam fim- plicem miuam vocant. Aliae vero du«e, qua; iequuntur, parari non confueuerunt.
CO N D I T V M decytonijs. 7 ^oneftbydroma- COST„ lon Grxcorum, vt Manardus ait, quando nibil a- qu<£ recipit. Sed quicquid fit,qwm inhocparando vnlt craffeteri omniapr&ter crocum, an ipfum tenuittr te- rendum fit, an integrum relinquedum,dubium reliquit. Sedputo, crocum integrum alijs iam contritis mifcen- dum, fimulquefufpendendum. alioqui enim tn pulue- rem redafftim plurimum virium amittit,licetnon igno- rem quandoque etiampulueratum cum fuperiorbus & in fpeciebus alefanginis vfurpari.
M E S V E.
Onditvm ex cydonijs alte- rum idcm pollens, accipitiucci cydoniorumli.c.coqueinvafela pideo mundo igni lento ad dimi dias, femper delpumando, cola, horis circiter tribus refideat. cla- ram partcm exemptam,& vini antiqui lib.xl.co- quc prunis ad craffitiem. Nonnulli loco mellis addut faccharum, alij etiamaromata ingerunt, & aromatizant,vt priorem.
COnfectio miuxfimplicis,qu$fblum,fit CHRL exfuccocitoniorum &zuccharo habetfimili- tudinem cum iuleb fuperius didisin modo fubftan- tix, & in alijs . eft dofis eius vfque ad vnc.ii.lympha- Mefue B b tur

MESVE DE SYRVPIS. ET ROBVB
aqua ferrea,vel cifternx,qus aqua ciftern® fua fubti litate deducendo materias, qua: funt caufa fluxus ad vias vrinx,confert. Confert etiam principaliter flu- xui ventris facto a materia cholerica,acuta,& mordi- catiua, prarcedentes tamen aliquali mundificatione cum rhaparbaro,vel myrobalanis alfatis in dofi fupe- rius tada, &cum cafia, fecundum quod medico ap- parebit. &-hoc maxime fieri debct,ne ftypticitate mi- uac fieret conftipatio pr^di cli hiunoris , vnde addere- tur in fl(ixu. miua enim infrigidat,&: exiccat cum fti- pticitate. Confert inliiper ftomacho debilitato, & relaxato a fuperflua caliditate, & fuperfluo fluxui vri tix faclo a caufa calida in renibus, aflumptacum a- qua plantaginis, feu myrti indebitaquantitate . & modus compofiti eft folum cum fucco citoniorum & F zuccharo.
COST. I v AB fimplicis. Succucydoniorumpoftquam
IVX a feruore & fcrcolatione boras tres refederit addi iubet vmum. id quad tamen intclligendum eflvt prius inclinatione vafis, quodpurius efi, colligas ■ quod autem terrenum reftdet abijcias. b&c enim pars iicet ad aluifolutionem,& vomitum efiet opportuna, mefe- raicis tamen venis, & iecinori inferre obfiruttionem
Jfimul cochs ad tertiam partem,& expumatis.Hxc cum mellecon. ditamagiscalcnt, & tergent, minus ftomachoiucunda cumfac. charo contra.Dantur ad vnc.ij.nunc per fe, nunc aqua plantaginis, menta:, rofamm, il aluus adftnngenda eft poftcjuam fatis fluxit, aut purgata eft.alioqui putrcsnuteria: ab his iuppreflij putridas fe bres excitarcnt.
M Ivae alteri ns.Succumcydonijinhocvtetiam COST. inproximis fuperioribus duobus & in fequenti ad dimidias coquit. id quod efficit vth&c confettio a- ftringendo magis valeat quam qu&primo Loco defcri- bitur.
M E S V E.
Onditvm ex fucco fru£tuum ac- cipit fucci cydoniorum iam codi ad di midias lib. duas, fucci malorum f fyl- + ueftrium codi etiam ad dimidias, ana. rk ™* lib. vnam, vini antiqui lib.ij.coque, vt prius, cu, vel fine aromatibus, cum melle, vcl faccharo.
M
I v ae exfuccofru&uum. Montanimaline- COS T. mine, agrefle curn Syluio intelligo. Et quum in
vulgato codice legatur (fucci malorum mcntanorum
pojfet. Excitare autem appetentiam non poteji aque ^pyrorurn agreflium decoftorum) qua leciione innne-
vtfuperius, quodfine aromatibus fiat, quorum efl vt re -videtur decoquenda ejfe aquapoma ac pyra ad di-
languentemfrigiditate concoquendi vim foueant. pi- midias :nonfumendus tamen efc/uccus, qui ex decoHis,
tuitofa tamen excrementa vi mellisdeterget. Cuius illispomis,pyrifq;exprimipoteft,fedfuperiorumexe-
menfuramquumnonprxfcribat,fuperiorisexemplum plofuccw crkdtmali,acpyri,quidcbinccoquendus acL
fequendum tacite innuit. Torro quale vinum hic & in dimidtas. Erit hoc fuperiori,facultateproxtmum,fei fuperiori fumendum ftt, album ne an nigrum, licetnon explicet ,quando tamenconfirmandi, conflringendique vis hoc medicamento expetitur, nigrum fumendum eft
£ ob fylueftrium fruftuum fitccum, qui vere aftringentis funtfaporis, illo in aflringendo fuperius.
potius quam album.
M E S V E.
Onditvm ex cydonijs tertium acetatum idempollet, quodprio- ra.prafertim fi etiam calida intem- peries adeft, accipit fucci cydonio-
 rum, t fexaginta, Sc coquantur ad
dimidias. percoquecu aceti albi t hbris viginti.
trnL
SYLVII \ A ® 1 1 I S ' aut ^cchari libras o£to, aut circiter,hic quoque fVi. tacet: ha:c diacydonio Galem iimplici eft a/Enis.
COST. \>f Iv AB accto ^* Sumendum ne hic ftt mel,an fac iYl charu non monet. Sed quando ad temperandam calidiorem intemperiemparatur,faccharum quod mel le temperatius eft, erit deligendum.
M E S V E.
^t. U KX,
|Onditvm excvdonijsquartum,ac* cipe fucci cydoniorum acidorum, lib.t lx. ments ficca;, & foliorum citri, vnc. iij.coquc ad dimidias, cola cum vini al- bi antiqui lib.xxv.percoque additomelle , vel faccharo, cum vel finearomatibus. quidam ite vini ioco acetum incoquunr
M E S V E.
C e t v m (cillinum veterum con fenfu & experientia cft cihcacif fimum ad cerebri afFc&us, frigi- dos, & curatu contumaces, epi- lepiiani, vertiginem , gingiuas laxas,&putrcs fanat,dentes con- firmat, orisodorcmcommcndat, foetorc eius valenter diflipato , partes refpiratorias iuuat, & expurgat, & mufculos laryngis roborat, ob ha:c voccm claram cfficit. Ventriculum putri- dishumoribus deterfisexpurgat, appetentiam excitat, co&ionem iuuat,hepar, «5c lienem quo- queexpurgat, horumquedoloremleuat. Inte- ftinorum, & vefica; retentricem vim firmat, prsefocationi ab vtero, affccfibus iundurarum prodeft, humores cnimcraflostenuat, lentos incidit, & fluxiles ad expellendumque prom- ptos reddit, &expellit.interdum etiam bilcm atram: corpuslaxum, & molle firmat, in iu- uentuteconleruat, aputredinevindicat, colo- ratum bene eftkit,fcd vfu multo emaciat.Sic au tem fit,fcillx laminas,inter corticem,&cor me- dias, acu lignea filo confutas tanto mteruallo nc fe contingant,ficcabis in vmbra dies quadragin- ta.poftca concifam cultcllo ligneo lib.vnam dies alios xxxx.infolabis in accti boni. lib.viij. in vafe vitreato, ftri&iorificij, bcnc obftrudo . poftea
cola bis,

LIBER P R I M V J
colabis, &c vtcris. (1 vcro accelcrare cogeris, fe- pcli vas in calidocincre, vcl labulo,non rcpcnrc, ied paulatim, vt horarum fpatiointcrccdente.
Paulus verofcilliElaniinas rccentes maceto in- lolat a V cris inirio, ad Aeftatis finem, in vafe vi- trco probe obturato,5c poitca vtitur. Datur icin nis quotidiepaulatim,donecadiefcunciani per- ueniatur.
1 44
A auidiushauftum,extindbeanim:emomerttoaliquofpe- ciem pribeat. Quod inueteratum,magis probatur.cla- liotem oculorum aciem facir., prodeit acefcenttbus ci- bis,;& eis fi ieiuni vomunt. Tarditatem aurium gar- garizatione purgat: percuflis , autprfcipitaris , & ob id languine coagulato: renum vitijs: cauendum exulce- ratis: faJutareelt ftomacho, latetumque doJoribuspa- rum/umptum binis diebus Quopadto prarpareturlcil- la, propno capite intet fimplicta dedaratum eit
ftimwn-
CHRT. A ^ E T v M ^dliticum licetipfum per feiolum jHLabique alterius rei admixtione rariflimefitin vfu proptereiusacuitatcm,mordicationem, amaritu dinem,& diipliccntiam,& maxime in guftu, ab anti- quis tamen multum habebatur in vfu,nos autem vti- mur in fbrma fvrupi cum melle perfecfte decofto. Et iflo modo oxymel fcilliticum nominatur. quodab omnibus sreneraliter eft in vfu.& ficut cum melle co-
O
ponitur , itaeriampoffetcum zuccharo conftrui Sc Vtmmuum componi,& adformam fyrupi rcduci. Vtimnr etiam ipfo cum quxrimus vomitum protiocare admixto cumaqua hordei &cumxnelle, veJ zttccharo rubeo fub ifta proportione. Recip. aquar iiordei cyathos iij.mellis.vnc.iiij. velptilueris zucchari. vnc.iij.aceti fcillitici vnc.i.s.calefiat ad ignem, & fub tepida cali- ditatetotum fimul mixtum affumatur , & eric opti- mum vomitiuu ad educendum materias craffas phle pmaticas & vifcofas. & huiufmodi acetum fcilliti- cum principaliter colienitad aegritudines frigidas ca piris fadtas a materiaphlegmatica, vel melancholica. vnde mirabiliter couenit epilepftf,& vertigini,& co- fert ad DEgritudines ftomachi abeademateria faclas. materias putridas malas peftoris rcftihcat, detes c5-
AC e t v M rcillitfsvctcnbus frcqiicns vfu,'ioc/iVr.irum ptr SYLVII fc, ob amaritudincm, & acrimonum mordaeem , id<jue multicummcllc, & fit oxymcli lcillinum : alij cmn ticcharo m fyrttpt formam percoquunt. Id acctum incidit, tcnuat.tergcthu. mores cratlos, lentos, putres, «jualespituitofl, & melancholici in omnibus corporis partibus, ob id aftcftibus ab eorum copia cxcitatis, & diuturnisconducit .epileplia:, vertigini, auditui ob- tufo, afthmati, raucitau, fannliaribus fcneftuus vttijs, Sccaue- ns: ob ha:ca morbis pra'cauct , Scfanitatcm tuctur . liperfcfu- B matur: mclius autcm cum mellein fyrup.Dauiradrach.vna ad drach. ofto mane cum aquis autdecoftis aptis: inaffe&ibus au- tem thoracis paulatim lambatur . Si tamen a:ftus eft , aut febris heftica, vel alia adeft, .ib/liuc htuus vfuob fcillx caltditatem: a- <jua ex accto fcillinco dc/tillata eftgratior, & efficactor. Vomi- tu etiamvalenterpurgat htimorcsm ventriculocralfos, lentos, putres, datum ad fefcunciam ctnn mellis , aut /acchari rubri vn- cijstnbtis, acjua- hordci cyathis tribus. Acetum autem lcilliti- ctim Diolcoridi, & Panlo flc fit. fcillx cmdidx purgaticoncifii iegmenta lino traiefta modicis interuallis, ne le contingant, in vmbra dies quadraginta ficcantur. ltcrum purgantur : Iiorum mina mergitttr aceti boni lextarijsduodecim, iic ,vt vasfolia non tangat: deinde vafe operculato, probeinfolatur diebus fexagin- ta, poli ^tios exempta, exprelfaquc fctlia abijcitur, & defa;catutn acetum transfundttur, ac reponitur : veteratum valentius eua. dit.aliaseiitscompoiitionestibirecenfet Diofcorides, ha?c con- fuetior . Cultro Jigneo partes inter centmm , & fupciRckm medias feparant : acu etiam lignea confuunt cjiiidam, ne fcrrum tangat, quovenenariopiruntur. Partes autein mediasetiam Dio- fcor. lib .4 .prxferrevidetur.Eodem propemcdohodienobis fiunt
jnotos confirmat: Orisodorcm bonuin efficit. Etfu- G exflonbu5ficcatisrofarum ,fahi ^fambuci,ro :ifmarinMcetum peromnia confert membris auditus, & nocumentis iactis in eis a materia craffa phlegmatica vifcofa. cu- rat etiam afthma, raucedinem vocis, tuilim antiqua, qu« communiter euenit ftnibus. Elt autem potentif- iimiim fubtiliatjuum, incifiuum, abfterfiuum,& de- liccatiuum dictarum materiarum in quacunque par reexiftennum fuadiuifione& forti penetratione, eas digercndo, incidendo, Sc ad expulfionem prarparan- do,& multas alias virtutes haber, qtias tu ipfelege,& maximc prarleruadi vtentcm co ab omni argritudi- ne, &rconfetuandi ipfuminoptima finitate, &fic perfe folum affumptum. Harcomniamulto melius,
&it }aiorafaciet priparatum cum melle in fbrmafy- rupi, ficutinferius apparebit. Et dofis prxdicfti ace- ti eftdrachum.i. vfque ad drachm. viij. lecundum a- ctualem caliditatem demanealfumptum. & inpaf D dat calfaciendi, cauendum efi, proptercaquc balneo fionibuspetftoris, debet paulatim Jumi lambendo. ( vtaiuntjeftdcfiillanda. phthifici autem , &multumcalidi complexione, Sc acutefebrientes abeius vfu omnino timeant, &in arftate etiam feruenti fugiant operationem fcillx, qu^ eft calkiaecomplexionis vltra tertium, ficcx vl- trafecundum. Sedcum eftrecens habethumidita- tem quandam, etiam cum praediifta complexione ca- lida, Sc ficca. & in partibus iftis paucillimi vtuntur ipfo, 8c vtfic fiat confulo, & confirrno, fed recurra- turad oxymel fcilliticum, &fuadeo quantum pof- fum.
rofatum, faluiatum, fambucatum, rorifmarinatum, vulgo antho. fatum dtdum,& prxtcr h«c,vuatum,ex vuis palfts.
AC B T v M fcillinum. Admirandum efl , quam CQ S T> miros vfus aceto fcillino veteres tribuant.& fa- ne morbis quicunque afrigidis craflifque nec non & pu tridis bumoribusfunt, tncidendo, extenuando,detergen do efficaciffimum efl : fed ventriculo , qui eximio fit fenfupmditus, nihileji boc violentius . quare addito melle veteres temperabant. I\ecentiores Siillatitum ex hoc ipfo aquam parant , minus palato molefiam (quod terrenx partes,quibtis amaror infidetferri infu- blime nequeunt) viribus autem ob temitatem fortaf- fenonminus,imoetiammagisefficacem. Sednedum, vi ignis elicitur, calore calori addito modum exce-
MAN.
V i a confert epilepfias. ( Pliniui
Melancholicis
& vertiginis Matricis prxfocationi.) Plinius ner- uisuifirmis.additque tancamefTe vim huius aceti, vt
M E S V E.
Xymeli fcilliticum humores craffos, lentos, auullii contuma- ces feparat, ob id con fcrt t ven-1 triculi, & aliorum vifccrum afFe- ftibus hos hnmores fcquentibus. rudum acidum fanat, & veficce mollificationcm, fcu vrinxincontincntiam.fit cx accti fcillitici libr.ij. mcllis defpumati libris tribus cottis dcfpumando, vt inoxymelite di- ximus.
B b
Iftud
1
I
I
1
I
1

MESVE DE SYRVPIS, ET ROBVB
CRHI
Stuci oxymcl ratione mellis vigorofius, potcn- E tiusconfertomnibus,quibus confcrtacetum fcil liticum. Eftenim eradicans omnemmateriam vi- fcofam, tenacem, & crafTam quantuncunque pro- fundam, & inuifcatam, & maximein cerebro, fto- jnacho, pulmone, &partibus pectoris ,& eftval- deconueniens fenibus , & frigidisnatura,in quibus humor phlcgmaticus; fcu melancholicus eft abun- dans. eft enim opportunumiftarum materierum, & curatiuum omnium aegritudinum ab eifdem de- pendentium. Ei dofis eft vfquCad vnc.ij.cum aquis conucnientibus deftiJJatis,autdecodionibus appro-. priatis.
MAN.
N (
O N video quomodo podit bene parari fine aqua, fi veraiunt^ qux virifte ruperiusdixitdeoxyme lue, oportere videlicetaddere aquam . Huius autem communis eft vfus in longioribus morbis. Duo enim, qu£ fequuntur, parari nonfjlent, licet fint meliora, pra;fertim id quod fcribitur, (ub nomine Democriti,in quo multx herba; apponuntur,qua;/untanobis alijs lo- cis deciaratx.
SYLVII Fficacms cll aceto fcillitico, & iucundius .itl ccrebri, pulmo- £, nis, vencriculi affettus pituitofos,autmelanchohcos.etum. conttunaces: nam humores hos (iiftis partibus ctiam impaftoc cductt . Compoliium ld cjuidam faciuntadditis fimplicibuscom pofiti oxymelitis : aliter Paulus libro fcptimo compoiitius facit, &efficacius: funt qui huic acjua; lib.iiij.addendas putent.qux accd fitdupla ,vtin oxymelite.fimplici,fcdcummel lam iitdefpuma- tum,& acetum fcillites paratum, potes cum Mcfue fine aqua co- qucre,vt Nicolaus etiam oxymcli compo/itum coxit.
€QST f*\ ^ymeli fcilll ticum. Qwim Mefuen Munctrdits Vy arguit, qui aquam non addat fua ipfius lege ob- feruata,quam de oxymeliteparanda tulerat, reile re- G fpondet Syluius, fumi boc loco mel dejpumatim ■ non autem aufertur a melle fpuma abfque aqua. Sed cur deppumatum hic fumit, non vt in fupcrioribu-s cum a- qua, <Zr aceto impurum coquit ? Ob idputo, ne calfa- tioria fcillini acetivis dintiusferuendo intendatur.Tor ro quomodo ad veficx paralyfim particulatim confe- vat fcillinum acetum dubiumeft. licet enim frigidain- temperies illi ajfeflui fepe coniungatur,cuifciilx calor aduerfatur, antamen tunc neruo/k parti acetumtarn violentum effe ex ~pfupoffit,non facile estflatutum.
M E S V E.
X y m e l i fcilliticum dc radicibus, fit vtoxymcli compofitum dc radi-
OXymeli fcillj ticum de radicibus. Ead&n pote- CO S T. rit oxymeli fcillinum ex radicibus,quod oxyme li ex radicibus iam antea defcriptum ,fed tanto effica- cius,quanto acetu exfciila,fimplici efl aceto efficacius.
M E S V E.
Xymeli {cilliticum Demo- criti epilepfiam, vertiginem, ce- plialalgiam, hemicr. cerebri,& pulmonisobftru&ioncm ab hu moribus valentcr impa&is fa- nat.R.ecipitorigani,hyffopi fic- ci, thymi, liguftici,cardamomi,ftoechadosana drachm. quinque.coquein lib. iij.aqua: ad li- brarum ij. confumptionem , percoque cum mellis libris duabus, mellis vuarum palTarum libra dimidia, lucci brvonix vncijs quinque, accti lcillitici libra vna, 6c dimidia, lempcr dc- fpumando.
ESfet efficaci/TImum ad eosaffedlus quibus efl: dcftinatum , (i SYLVII, cjuis ipfum cotjreret. Oxymel Iulianilaiidatum Calen.lib. i.ad Glaficoremin podagra : laulolibroteruocapit.i ;. Tral- liano in cephalalgia, deicribit Paulus libr. leptimo,princi pio mc- dicamentoruin compofitorum purgantium: ldeit parari dignifit mltm. Oxyihodinon proprie eftnnlhim acetorofaceum oleum, Calen.Cap.oftauo,Ub.3. fimplicium: hodieetiam aquamroiaru mifcetvariafingulonim menfura, Arculanus. Quoniammel- rt Jii.if. lis, & facchan vires funtfinitim*, vt docet Galenus lib. feptimo Mct. fimplicium, tamenvetenbus confiietilli.iiumeratmel, inufitatu faccharum.contraqua Arabibus,& neotericis, obid Arabes Grar- corum velut fimia- ex faccharo permulta repraifentarunt, qnar Cra-ci cx mellepararunt.
OXymeli /cilliticum defcr. Democriti. Valen- COST* tiffimum ;:oc efi adpropofitos affefim,tum reli- quorum, tum fcillini aceti,tu maxime etiam fucci bryo ni& g ratia, cuius inftgnem copiam recipit.
M E S V E.
SA p a cft fuccus nobis tantum purgatus, 8t craflatus folis,autigniscalore.
ABfoluta vtcunque pmeralia frudhium conditura, vel inte- jy^yjL grorum, vel inciforum, veletiam curiofecontritorum.or- dme optimo confequitur,fuccorumex ipfis , &floribus C|ii:buf- dam, herbisquc tntis exprefl crum conditura, quamquam & ho- rum etiam quo/dam prius leuiter attigimus in faccharo, & mellc rolato,& alijs pafiim. Keccmnes fuccos huiufmodilemper con- dimus, fed quidam, quales funt exprelli, reponuntur, vt vinum,
cibus, fed pro accto communi acci- H omphacium, agrelUum pomorum fuccus, quoviceomphacij fe- pit acetum fciJliticum. ptemtrionales populi vitium penuria vtuntur,vt vini loco pyrorii,
&pomorum iucco fimiliter feruato, nifi quod omphacium fa- lem paucum ad fui cuflodiam rcquirit. Seruatur «irliliter fuc- cus rofarum violarum quibufdam , cvdoniorum, limonum, gra» natorum, oxyacanth <T ,vuarum,iedhis vafe vitreo conclufis. Si- militerquoque feruari poflunt fruftuum omnium fucci , prifer- tim acerbomm, velaufterorum.aliorum autem.acherbarum fuc- ci ferandi, paruacoftione , & refidentia purgentur antercpo- fitionem , in vafis plenis, vel oleo, vel iuleb, fuperfufo reponan- tur, f.c fumaria;, abfinthij, eupatonj ,& aliarum quarundam herbarum fuccos quidamhodie reponunt loco fngidiore. Succos aliosante repofitionemmediocriterfoleferuentc, vel ignificca- muSjVtabfumptahiimiditate excrementofa femoris, & corrupuo nis autore,integri fcruentur,quales Mefuae rob, & robub appclla- tui,nobis vero lapx: hi vcro funt.
CHR. TStudoxymelfcilliticum compofitumconuenitin X omnibus inquibus confert oxymel fcilliticum fimplex, tameneocfHcacius, & potentius operare- tur in fubtiliando quafcunq; materias crallas phlcg- jnaticas,& melancholicas,& principaliter in aperie- do oppilationes quorunmcunque membrorum, vn- dc /iimme confert quartanarijs, chronicis, acetiam quotidianis, longo tempore prolongatis, in quibus materia c/Ict difticilis eradicationis. lvmphatur cum aquis appropriatis .
iYLVII. T D potcntius multoincidit, tenuat, terget, obflrmn:a operit, in 1 diuturnis quartanis, & quoudianiv, quam cxymel conipolitu asradicibus.
~St a cft quinta pars huius facrx diftind:ionis,in . qua audor dcterminatdcrobub., idcft, dc fucci$
ha-

*
L I B E R
herbarum plantarum , vcl fruciuum infpiflaris ca- lorefolis, vel igtiis,jintantum quod aliqui ex eis fi- militudinem habentcum ele&arijs parum codii, & loch fuperius diCtis, licet ex eis ctiam aliqui fint mul tum fiuidi.
A D D I T I O.
Rob vero apud Arabes eft iuccus cuiufdam fxu- ctus codtus ad fpillitudinem, vt feruari pofllt. Auic. in quinto cano.in vi. tradtatu ponit differetiam,qux cft inter fyrup. & robub, & ait, quod fyrupi funtde- codianes, «Jcfucciinfpiflati cum dulcedine,&ro- bub funt fucciinfjiiflati perieipfos' Tamenlcias, quod rob quandofimpliciter ponitur,muitumco- ctum intelligitur.
M A N. V: d hoc nomine fignificetur, ipfemet declarat, V^; fuccus videlicet primo dcfcecatus, dehinc calore foiii, vei lgnis craffior mtantum fa&us, vt aduerfari fi- ne corruptionelongo temporepoflit.
HO S Caccos, eleftarij moIli;,vcI cclcgmaci? confiflentiam a nobis adepvs perconfumpuonem aquoii fwbftaiuix, ia- pas vocaiiimus, vti Arabes rob, & robnb, quod illis abfolute pro- nunciatum faoaLaanorumeii, (eu defrutum, Grarcomm vero rtfxiev t'4, hoceft, viuum ad dimidias, vel tertias coftum. Qua: nomnia vip.o foli codo Iicct vtrique tribuernit, fortc quod ex fuccis vinuin, aitt folum.aut frequentiifime ad hanc confiften- tiam coquerent, Aiaoes tamenalios quoque fuccos iimileterco- xerunt,& rob,vel, robub non quidcm ablblute,ied reddito plaatar nominevocant: nobisvifum eft eorum imitatione eos ipiosfa- pas nominare non abfolate quidem (vt vini fuccum fic co&um , luftenus appellatum fcimus) fedexpreilo nomine rei cuius eft fapa, vt fapa ribes, fapi oxyacanthx, &c. fapa autem ipla ( cuius Mefues non memmit) vires habet maxime vanas pro vuarum,ex quibus ccquitur natura. Fereautem nobisex vuis albis coquitur, vt lit dulcius, eademque co£tione rubet, anodyna eit, condimen- tis magnam iiporis gratiam concihat, calfacit, quia vinofa: hu- mettat,quia nutrit: aluum fubducit,quiadukis: libro fecundo de rat. vict. acut.
~r c t £ ipeciebus robub. J^oti denfiitimodo fucci in
' mediciux vfum parari folent ,vt affumantur,
fcd etiam non denfatipingucs, rt ex exprejjis amygda lis, non pingues: vt exrofis, exribes, eximmaturis ■vuis, punicis malis, prunisfyluesiribus, cotoneis,ci~ triacido,qui omnespbyalis vitreis fuperaddito oleo in &nnum feruantur. vt propterea admirandum videa- tur, curdebis Mefue nonegerit,dcnfatis . Sedaut horum feruandorum ratio illius tempeflate non erat pbarmacopxis vf ii , qiuremodum percoquendi ,at- que infolandi bos ipfos fuccos, ait tllum ejfe, quo fer- iiari pojjint. autvniusmentione alterius quoque vult haberi rationem, quando vires vtriufqueffunt e&dem, &exliquido fucco fitdenfatus . Sane autem denfati Jucci materia nonfemper liquidus esi fuccus,fcd quan- doque decoUum , quandoqueinfufum. Infufum quidem veluti quum aridis berberis in ompbacio, vel aqua ma ceratis fuccum quxrimus, decocium vero, vt quum ex pcregrin.£ illius arborii ramis decoquendo balfamum illud conjicitur, quod occidentale vocant, boc enim id efl ,qi:odpofl diutinam coffionem innatat. l{urfus au- tem materia,ex quabi conficiuntur fucci varix, funt plantarwnpartes : fepijjime fruttus, vt ferdquorum boc loco meminit, atque ij etiam acidi: interdum fo- lia, vt Jkccus oxalidis cuius hic quoque mentio e/i, vbi de facco ribes. nonmnquam ex radice, vtglycyrrhi-
PRIMVS. i 4 j
A T^fuccus, quem alioqui v /itatiffimutn &ute noflra Me ' Jueprceterit,eiiisJortaffetetnporeparumnotum. Fieri etiam exfloribus pojfet, vt ex rofarum exprejfofucco, nouafortaJfc,fcd non fjemenda inflitutione.
M E S V E.
A r a ribes refrigerat,adftringit, obid ventriculum calidum cor roborat,amborumque feruore, &indenatam fitim extinguit, biliofam vomitionem, & dcie- ttionem ftdat, & alterat. para- tnrautem hoc modo. Succi ribesIib.decem,co- quuntur igni lento ad tertiae partis confumptio- nem, colantur, fubfidere permittuntur, donec B clarefcant. Ciarumdeindeigniclementitper- coquitur, autinfolatur ad iufta craftitudinem, qua feruari poiTit. Datur cum aqua frigida, autniuis. Succus hcrba: oxalidis illi cft faculta- teproximus.
PR o intelledhi totius fextxpavtis eftaduertcn- q j j dum, quod litera, quce dich rob , cft corrupra ex dciectu translatoris. debet enim dicere robub, na rob idem eft, quod fapa, vel vinum vltimate decodhi fimilitudinem habcns cum fapa, robub autem pro- pric eft quicunquefuccus inlpilfatus caliditate iolis, vel ignis. Modus autem aihimptionis cuiuicunque robub cum in forma ele&arij repcritur,eft /icut de ci tonijs fuperius didum eft. lin autem eft iniorma li- quida,pofIiint etiamquandoqucaiTumi diftempe- C rata cum vino,aut aquadiftillata, fcu dccodtionibus conuenientibus difpoiitioni curand.t. Et nota,quod generaliteromnes operationes cuiuslibctrobub funt potius ad conftringendum,ftypticandum, &: altcran dum ad frigidum,quam ad alium eftedtum induccn- dum, vtde quolibet particulariter apparebit. Iftud robub deribes portatur de partibus Syri.T. eft enim ri bcs arbor quaedam nafcens in partibus Syria; in lo- cis montuofis, qiux facit fructus acetofos, & ponti- cos , /imilitudinem habentes cum prunis. & funt frigidrt-, & ficcx complexionis in fecundo cum mul- ta ftypticitate. cxtrahiturcrgo ifte fuccus a didtis fru ttibus, &: ciuu aliquantulo zucchari infpi/Iatur ad folem, vel ad ignem, vt diutius conferuetur, & fic in fbrma lolida iulcbportatur ad nos. Etiam iine zuc- charo infpi/fatur, & fic perfecftius operatur. vocatur D vbiquelocorumfyrupus, feuiulebderibes; & prin- cipalis eius operatio eit ad confortandum ftoma- chum relaxatum, fitim extinguit,vomitum choleu- cum prohibet, & omnem fluxum cholerx ad ipfum prohibet,& extinguit. vfus tamen eius principaliter eft ad refiitendum cuilibet fluxui vcntris flivfto a ma- tcria calida cholerica, & fubtili, vel a mala comple- xionecalida, confert enim dyfenteriar,& fiuxui pro- ucnienti a membris intrinfecis, &primoprofluxu vcntris conftringendo affumitur antccibum. Pro vomitu vero poft cibum cumaqua ferrata, velcha- lybis, vel plantaginis, vel alijs appropriatis, & mo- dus prarparationis apparetinlitera. Etlocoeitisin partibus noftris vtimur miua iimplici, vcl fyrupo myrtino. Dicittamen hic Mefquodlocoeius poilet fumi fuccus hcrbx- acctofx.
Mefne B b 3 DE

!
ifii
| i i!
I, |l; i {
IfjJH
1
iii
i»
I
lllii
■IHI i
linll
II
III
—BH Hllll
™ 1 !
II
■
illi i | k
HnB !r Ili i .
iSi
i
■M. .' !
II ;
MESVE DE SYRVPIS, ET ROBVB
M A N. r\H hoc non cil mentioapud Gricos, vel Latinos, 1 J fed apud Arabes tantum:proquo vjdeSerapione capiteproprio.Affertur AegyptOprsparatusPoflemus nos ex fucco herbs acetofe vocatx, qus genus lapathi elt,id quod iubet Mefue,commode parare.
SYLV
•s
V c ci ribcs librx deccm coquuntur igm lento .id rcrtia; p.ir- _ tis confumptionem, colantur, fubiidere pennittuntur donec (larefcant. Clarujn deinde igni clemcnti percoquitur, aut infola- tur ad uiftam cralTitudinem,qua feruari po/li t. D.itur cum aqua fngtda , aut muis. Succus herba;o.\ahdisil]i cit facultate proxi- mus. Sapam verocxvuisdum coqmmus,quantum viexprefium eft, id totum percoquimus ferc ad trium partium coiumptionem, quod vna nobis magna ex parte, vt caiteri terra? foetus eft humu dior, &acjuofior. Ha:autemiapa;a Mefue deicriptx refrigerant, & adftringunt, & propemodum adidem pollent, aduerfus icilicet calidasintemperies,& inde natam partmni imbecillitatem. quib® abadis.tempcrieque natiua.feu fanitate reftituta, robur facultaru paras in ipfatemperie iitum,unquam redniiuum recrcatur .Quod autem litis non a ftomachi tantum , fed etiam cordis mtemperie calida , &: ficca fiat, docuit Galenus 111 arte mcdica : f.itlam vero a caliditate, fa:pe rcfrigerando cxtmguunt: ficcando autem nouam excitarct,niii aqua mifta rcmedio eiTet.Sic granata,& alia adftrin gentia m febribus,& alijs affeftibus calidis, & fiticulofis refrige- rando fitim iedant. Qwtenus vero ficcanr, fitim nouam raos cx- citant,nifiex aqua fuccus eorum bibatur,eaquc frigi»la,vel niuofa. Adde,quod ha:lapa: obcr.i/firicm bibi non poliunt ,n«c prompte i:i corpus totum jicrnieare.Quxres ncceHanacft adfcbriliscalo. risa:terarioneni,& fitisnaturalisextinftionem, qux parubus in- eitomnibus .vcl calfaftis.vel ficcatis, vel vtraquequalitatealtcra- us,& inanitis.Bilis prxterca vomitum, & deie&ionemadftnngit, & alteratjfiuc feorlumharcduo fympromata .iccidunt,vt in fcbri- bus la:pe,& in plurimisdyfcntcrijs:fiue iimul, vtin cholera, mor- bo acuto,& ob multam, & repentinam vacuationcm bilis primu, fed aliorum deinde humarum,pcncu!ofo..Si enim folus humor bi liofus redundans,& naturam grauans vacuarctur, tolcrabilcmahi ellct.at dcprauato natura: impctu, ctiam bcnignus humor cxpcl- liwr .Si randcm /anguis. Ob id iiftenda h.rc vacuatio iiimpto hcc condito, vel fimili, paulo quidem antc cibum ad fiftendam deie- dlionem:ad vomitum vero poft cibum per fe,vel cum aquaro plantagims,& fimiliter adftringcnte. Cum autem bilis flaua fit omnium,qua: in corpore funt,calidil1ima,partcs,pquas permeat, &exccrmtur, ignis modo vrit, prxfcrtim cum vftione malignior euafit. Hanc calfaifiioncm iapa ribesaltcrat,& euincit refrigcran do. Aitintcx Svria: niontanis, & cx vEgypto fi ccum huncfrigi- dum ficctim adftringentcm ab arborum frucfibtis prunorii xmu- lis expreirum.nunc iiccatum, nunc liquidum, nunc (accharo, aut melle condicum affern. Eius loco ex noftris ribcs cxpieii um co- ouimus cum faccharo in gelatmam,vel m fyrupum.
COST, Q A p A Quidfit ribcs ^irabum ac.huc inccr
tnrn cfl. pro eo vti cgptnm cji eius,qiumi aliqui ma rinam vuam vocant exprefto fucco,punici malifucco, colore cojifientia, ac fcre faporenon diffimili. eft vero is ad bilis feruorem ad fttim,xftufque, ac vomitus slre nue cfficax. ad quos vfus cins quoque racemuh condiri faccbaro folent. 'Poterit igitur bicfuccus denfari, & vfnrparipro ribes.
E /^\MpHacium,fuccumroca'nt, & parant quidam, alij cummel- S Y L V. V^_/ lecoquu.ut,appei'lant que i^xntuiKi. Huius ctaili ompha- cij meminit GaUib.S.c.ph.p.
OMphacro liquido totafereltalia vtitur.Tedemo- CO S T. tani,& Galli craffo,& denfato. Hic ft exfylue-'
(Iribus vnis immaturisparetur, ad propofitos boc loco yfus crit longe efjieacior. •-
M E S V E.
SV c c v s comorummatuntatipropinquo- rum ldcm pollct t ac fimilitcr ilccatur.
RO b decornibus, ideft decornis, qui funtfru 6his cuiufdam plantx, & fuht cafida; comple p xionis in prirno, & iiccx in fecundb, cttM ftvpticita- te multa.
7(ib dc cor- jiibu*. t ConfoitAt
- cHRr.
MA N.
P
Aratur a matribus faiiiilias,&rapjicllarur ompha- cium ficcum.
c
Ornactaniavocanturgra?cc. Frudhis conferunt j ad veneris Huxum,& dyfenteriam.
Ornorum. jlcerbiora corna horridiorafunt ma turis,& matHritatepropinquis,afqn6 (vtp utoj calidioribus veatriculi affeffibus,& vomentibus vti- liora : medio rnodofe babent, qualia bic Aeligit; ven- triculo autem gratiora, vt qus quautum ab acerbitate- recedwit,tantu innatx frigiditatis amittur.t.Sur.t enim ternperamento, fi quis eorum faporem obferuet,plan frigido, nonautem caliao, vtquidam fcribunt.
M E S V E.
V c c v s baccarum oxyacanthx idcm poteft, <5t codcm modo paratur: vcl bac carum cius ficcarum librasduas, om- phacij librastrcs,triduomaccrantnr,manibus fricantur, cxprimuntur, omphacium id expref- fum percoquitur.
BE r b e r i s ftintfruftus noti, fiigid.v, & Iicc.r complexionis in fecundo,cum niuJta ftypticita- te,raro habetnrin viii fub forma robnb, tamen ii%b forma fyrupi fxpc in vfu habetur.
MAN.
COST.
Ve bcrbeni*
G
R yE c i vocant oZva.x.u.v%a.v.Yi\\l\m valerin diar iha-a,& iluxu muliebri.
M E S V E.
i c u, C V ccvs omphacon,ideftvnarumimma- yejix. ff) turarum, fcilicet omphacium,carumdcm cft virium,& pulfum cordis cohibct,iitquc mo- do codem.
CHRI T3 O b ideftrobubdeacrefta parari polletetiam JLV in formaiuleb infpiflTatus cum zuccharo,& li he, /ed cum zuccharo melius conferuatur. dcbilius tamen operatur. Eft frigider complexionis, & ficcx in fccundo/nccus acrcft.c, & ideoprincipalitcr coue nit in omni Buxa ventris marcria caiida choierici.
BAccarum oxyacanthx. nobis horum eftfi-uffnum copia, ex quibus exprimi fuccuspotefi. Qui tjs pj carcnt recentibus, eos docet rationemparandiexari- dis. T^unc apud diligentiores medicos parandi hoc pacio fucci ex varijs rebus etiampurganiibus vfus in- ualuit, qtiem extradum vocant. ftc c } rhabarbaro,ex agarico, & alijs multis. Dequa re illud admonendos ftudiofosputo, ardentem aquam, quaperpetuo adea- rum rerum macerationem nomulli vtimtur, quarum eiufcemodi qu&ritur fuccus, von femper tuto vfurpa- ri, ob igneam vim,quam fucc-> imprimit. lllud enim longe tutius efi, ne cuius medicamentifuccus qu&ritur, iilud ipfum diluto, vel decotfo alicuius rei infundatur, qu.t ternperamento fitjlli, quam maxime ft fieri poljit Jimilis , autfacultatem obtineat eius vitia. corrigendi, ft qu& infint, & adiuuandi vires,f imbecilles, &mo- derandt,fifnerint effrenes.
M E-
CHRr.
MAN.
COST.
1

LIBER PRIMVS. 146
M E S V £ A M E S V E. - ' '
Svccvs pyrorumfimiliterfit,Scvalct, -
M E S V E
* /umich. Q V c c v s Rhu obioniorum valct, &fit ficut antcdidus.
SV m A C li, Tunt grarta quaedam frigidr, & fi c- <
CHRI
1 cae complexionis M A N. G r ^ ce dicitur rhus.
COST. T> H v ob.C Ex rhoe obfoniorum feminibns, quoi XVftmacb vocant, ofieis, atqne aridiffimis exprimi Juccns non potefi. quare itifnndendi funt, & berbero- rum aridonm exemplo exprimendi,coquendus dehinc expreffws fuccu-s, & denfandm igne,aut fole.
M E S V E.
CHR.I O B de moris de feni, ideft deccl /i, vel alitcr de JLVilla contrata immaturis, & acerbis, noneftin yfu: fcd ioco eius vtimur diamoron acerbo facto cum zuccliaro, de cjuo aliquiddichun eft fupra, fcd cla- rius ponitur a Nicolao.
MAN CYlvestribvs videlicet.Alijnotifuntvique ' k3ad eos, qui dc frudtibus infcnbuntur,in quorum primoper Zarurego inteiligo mefpila,& prxcipuege- nusid,quod Azarolum,fiue lazaroluin vocant. Inle- cundo ego potius dulcia granata eligerem,ceu ad aluum fubducendam aptiora.
JT O ro r v m • Exmori vtriufjnefuccofitdia- IVjL rnoron,dequo in fnperioribus. ita & vtriufque fruttws,non fylueflres tantum,vt quidam notant,aptos c adfuccum,de quo hoc loco agitur,exiflimo :fed etiam domeflicos,idefl ex nigra moro. qui quidem dum adhuc immaturifunt,non funt ruborum fruflibu-s acerbitate, atqucaflriitioneinferiores.
M E S V E.
V c c v s cvdoniorum ventriculum, hepar, & vifcera roborat, cgeftio- nem, & vomirum iiipprimir. fit fi- cut prcedicli.
CHRI XT° N i nv -" ll 5^^ oco C '' JS vr imur miuacy-
toniorum, vcl miua fimplici,de quibus di- dumeftfupra .
Ydoniorvm. Qh & hic de fitccis varijs fubdit tum fimplicibus,tum commisiis ,aperta D funt. Sed quando deglycyrrhi^xficco,quem hic filen- tio inuoluit,nos meminimm, noui-m,elegatemquceius
V c c v s prunorum inflammationern extinguir,fitim fedar, vcntrem lubdu- cir.fit vtprxdidi. (
RO b deprunis fylueftribus, & eft fnccus pru- CHRI. norum immaturorum infpiftatus, qui vocatur acacia, qua:eft frigida:, &iiccx complexionis in fe- cundo. Iftud robub eft multum in vfu: & couierc omnibus difpoiitionibus: &maxime fluxibus ven,- tris, quibus coniert robub de ribes, & de acrefta. & eodem modo conficitur.
PR o varia pruiiorumnaturavariamKabetfaaiItatem,vcprius SYLVH, iniulcpisdocuimus. hcxlic lliccu'» prunomm Uccatus,& in ca- iciforinam coaftus,mealis cjuadragelimalibus arcunfertur. Eft etiam agreftium prunorum lliccus ficcatusloco acacii nobis ih v/u. refngerans,liccans, adftringens. Pr^ter fapas/uccqs magis .. ficcatos , (eruamus fuccum glycyrrhizi-, prunorum agreftium, aioern,fcammonium,quod tamea ii liquor iit,prxftantuis e(l,qu5 fucciiSjVtin limplicibusdocuimus. Snccusprunorum agreftium quo acacix loco vtimur,/ic paratur. Baccas pruni fylueftris aqua in va!e paucaaliquot diebus maceratas coqucjcoia.rccotjiie/lonec cra!fefcant,ierua,qua voles figura,ii vis in va/culis. Vuas quoqu.e pailas aqua calida horis z4 .macerant,percoquunt,eolo c.xprimuf, exprcflum ad mcllis confiftentiam recoquunt, Si melpailulatum vulgo •■ocant a confiftentia, colore,dulce. lo. Manar. in cpnfili,o dc lepra.nos iapam vuarum pafikrum in Me/ue compofiti.s.
M E S V E. ,•
SV c c v s granatorum acidorum fimiliter fit,&poteil.
Ro b degranatis acetofis non eft in vfu. tamen CHRL confcrt, &fit ficur robub de berberis ,&loco cius vtimur vino granatorum, quod tamennoneii tantx frigiditatis, & iiccitatis.
Vinumgranatorumefteiiislccoinvfu. SYLVII -
M E S V E
SVc c v s pcrficorum mtemperiem ventri- culi calidam iuuat, fitim fedat.
M E S V E.
SV c c v s acidus citrorum, idcm quod fuc- cusribes.
M E S V E.
V c c v s fruduum intempericm calidam tollir, ventriculum robo- rat, vomitu, & fluorem alui fiftit. fitexfuccigranatorumacidorum, ' & acidodulcium,fucci cydonioru acidoru,fucci pyrorum immaturorum,fucci po t
parandimodtimpn-etermittere hic non poJfimm,exil- morum montanOru,fucci mefpili tricoci, fucci
-lius radicis medulla,quam ficollettam contufavique , acidi citroru, omphacij, partcs squalcs. mcrge
atque fl minus fucculenta videbitur,aqu& infufam ex- his baccharum,oxyacatha;,& rhois, ana partem prejferis ,fuccum album, vulgato fapore, C7 afpcffu rraiiorem elicies. quem dehinc leuiigne,aut jolc den-
fabis. Mque h&c infettionem defuccis.
M E S V E.
SV c c v s pomorum, cor & ftomachum ro-
borat,iyncopem fanat, vt prxdi&i.
<;v; vrr T \0 M a acida, yel acidodukia eligantur, cualia funt maia a. J k, ,quoruntfucco Pl-
j. j*ria ncbis di<fta,vei iylueftria,& inimatm cardi^ Normaniii vice ompiiacij vtuntur.
dimidiam, & fac,vt in fucco oxyacanthx dixi. M E S V E.
V c c v s fru&uum aliusintcmpe- riem calidam, & fitim cxtinguit, aluum fubducit: fit ex fucci gra- natorum acidorum, &: acidodul- cium, aqua: prunorum aqua: ta- mar Indorum partibus £equalibus,fucci acidi ci- trorum parte. s.fac, vt in ribes.
f ro

MESVE DE SYRVPFS, ET ROBVB
'•SYLVfi. T)K « tcidis, Aulcu ventrem magis molliunt, lib.j. fanit. tucn. X luhricindo: fed h«c comprimendo.
M E S V E.
| V c c v s Mvrtinus, vt fuccus ribcs. In _ fu m ma,omnis fyrupus cx fuccis faftus, frt ft fi abfque mclle,& faccharo ignc,vcl fo- lcincrafletur, rob vocatur.
CHRI.
SYLVII.
CHRT.
Dee$Rio fuA dtcai *
Infiflt qut ft o
GE neraliter concludendoomniafuprafcri- pta robub principalitcr conutniunt Huxibus ventris,fa6tis a mala coplexionc calida,(eu ab humo- recholerico fubdli, & acuto excoriante inteftina,af- (umptaper modicum tempus ante cibum cum aquis appropriatis,vel fine,vt fuperius dictii eft: & aflum- pta poft cibum fincaquis fimiliter conueniretcuili- bet vomitui facto ab eadem caufa. Conueniret etiam fiuxui vrine fuperflua prouenieti a relaxatione,& iu peufliucaliditatercnu, & fimilibtis difpoiitionibu;.
Hl fucci prope omnes non modo fluorc alui iiftunt, & dyfcn- teri *conferunt ,&vomitui,(edetiam immodicis vrinis.im- modico fluori menfium, vomitui, & icreatui (anguinis,intempe- raturis calidit hcpatis, reaiun, & alianim partium.
Sueci autem Jiuiufmodiin vfuciicdeficrunt,fortcquod .rgrius lcrucntur integri etiam ficcati: quorum loco in vfu frcqucntiore funtfyrupi omphacij .oxyacanthx.ex cydonijs, granatis, acida partc citrorum.de quibus & csteris fyrupis riio.Y dicemus. vtquc vero dclicrunt fyrupi Mefue ldem polIeutcs,dc prums, pomis,py- ris, cornis, fucco rhois.
DISTINCTIO SEPTIMA
Dc dcccxftionibus,& infufionibus. M E S V E.
A c fc&ionefeptimadccottorum,&in- fulorum difFcrcntias, quomodo infu- pcrioribus,ordine dcfcribcmus.
DEcodiones propriq funt quando aliqua aroma- ta,femina,flores,radiccs,vel folia,vcl quidquid aliud cuiufaiqtiegcncris fit,dccoquitur in aqua iim- plici,vcl in aquis deftillatis vna,vclpluribus,in vino, velin quocunque alioliquore, vndc virtus illarum rerum acquiritur,& aflumitur in pra-didis aquis.in quibusdecoquuntur. dcmum talis decodtio colatur cum forti cxpreflione quandoquc, &i quandoque ii- ne,iecundum exigentiam,& quandoque multum de- coquitur ad ignem,& quandoque parum. Etliquor qui accipitur taliter,deco(5i:io vocatur. Infufio autem eft,quandoaliqtis rcs medicinales infunduntur,feu ponuntur puluerizats contufr, vel fblida',in aqua, vel vino, vcl aliquo liquore abfque vlla dccodlionc, & in illo tenentur,vel remancnt per aliquod tempus. Colligitur tamcn cum expreflione, vel line fcciidum quod quaerimus maiorero,vel minorcm virtutem rc- manere in aliquo liquorc, &: iic talis liquor iic pra> paratus,5i colatus nominatur infufo . )it hoc notan- dnm,quod in decodlionibus plus remaliet devittutc jn liquore,quam in infulionibus. Sed nos ia*pc poft infunonem alicuius funplicis medicinje, vt agarici (gratia cxempli) damus etiam aliquam lcuem dcco- itionem,vt vircuseius melius,&fortiusa/1'umatur. &circmanct in liquore-in cjuo dccoquitur agaricus, vcl aliaresconiimiiiijVtrhabarbaniin, vcj tiufejth.
E T ~XEco£tiones huiufmodi inultuinfutit vtiles,M A N. I / cgo vfus eis multoties, multum profcci: quas ta- men compono adhbituni ,fccundum lnteutiones oc- currentes. " ( "
APo7.cma,ideft,fcruefafaim,& deco&um,fite)r plantaru p.tf- SYLVIE. ttl>us,pra*ctpue radicibus.fohjs, furcttlis, flonbus, frufttbus, feminibus,corticibus,iignis,interdum etiain fuccis, raro ex liquo- ribus,gummis,refiiiis,raroitem cxanimalium partibus.rarifTimc ex terrcis, & nietallicis corporib. Coquuntur autcm hac, nunc ex aqua,tum fimplici,qualis fontana,pluuia; tu medicamentofa.qua- lis e.v planus deftillata, marina,falia, fulphtirofa, aIuminofa,bitu- minola: nunccx alio humorc,vtlixiuio, vino.aceto, lafte,fero,vel quouis: in quem tamen ha:c medicamenu vires fuas deponant,& humoris illius facultatumaliquid aflumant.quamuis magna par te abfoluta coftionc exprimantur.ac mox ccu inutilia abijciantur. Exprimuntur autcm horum quxdam valenter,aliaclemcnter,alu ne tantillurn quidem,pro rcrum coflarum, & humoris,in quo"in- co£ta funt naaira,& vario medici fcopo, vtintcrim taceam colcru p difFerentias,& coftionum,&c6tufionum. Quxenim liquida ma- lumus,& parum valentia,parum diu cc6ta,non contufa,colc ccr,- fo,nulla aut mininu exprcllione cxcipimus. Cotra vero,qi!a- craf- fa glutinofa appctimus.diu cofta,probe contufa propemcidum to- ta }x-rcoltimraruni.vel tranfmittimus,velexprimimus. Coquuc- tur quoque lionnulla multum ,alia pantm, alia mediocriter,noa modo ob coquendonim naturam.vtin Iibro feamdo dc prxpari- tioms mcdicaincntorum ad pharmacopxos fcribimus,fcd ob me- dicamenticonftituendi formam,& indicationesvarias. ltifundun, tur,leu macerantureadem humore iimili,/cd ferecalfaflocinerir- buscalidis,vel fole, vt mcdicamcrti vires promptitis, & valentius trahat: quamquim lnfufioimbecilliuseasad fc allici.it, q»:amco- ftio. ob id diutius fit,fi'pc leui ccftionc abfoluitur. Infnfa item co lantur: iinecxprclTione qtudemimbcalliora funt,Icd tenuiora,& iuctuidiora: cum eipretlione autem valenu,contra.
PLantarmi & earnm partinm ,i?iterdum fucei,in~ COST. terdimi ftillatiti<e aquxfnnt ex vfu: ahquando de~ cotiis aliquando dilutis,qux vocant infufa,vti prjftat. q T^am qux aftringente fxcultate valcnt, illim, earum rerum fucultatis: vniucrfm parum retinetftillatitij li- quores: quod deftillatione parum admodum terrena- rum partium in halitus diffoluitur, atque in fublime fertur,quibw vis infidet aStringendi quare quacunqu.e diligentia deftillentur aftringentia, acerba, acida, ati- ficra, immo & falfa,atque amara,eorum flillatitij li- quores illim faporis vix aliquidretinent,denfa graui- que,ac terrena fubffantia illorum faporum caufanoa fublata vi ignis. non ita acrium liquor,vt qui plurimu habet ignei,ac fubftantia tcnuitatc prxftat. nifieafor- te acrimonia crudo fucco multo diluatur, vt in rapba- no, (jr rapa. Itaque in tsrrenarum eiufccmodi rerum vfu fucci maxime deligendi funt,vt qui vniuerfam ea- rum rerum naturam cum exprefia intima f-.bflantia referant. quod fi fucci non fit copia,tunc decoftum ma- pj xime ex vfu eftfuturim. in quo affidua pianeque va!:~ da caloris in profimdiffimas vfque partcs penetrario- ne,atque atiione,decotfarum rerum fubftantiaeliqua^ tur,&fapor earum omnis,ac facultas,nonfecu?,ac fa- por, & vis carnium foras in ius extrahitur. >At fi la- xiori,tcnuiorivcres cenfetur fibfiantia, aut fi in fu- perficie fitas habeant vires,tunc infundere prxftat, quam decoquerc. aut fi coquendum fit, leui prorfus, atque moderato igne agendum esi,nc earum cum fub- fiantia vires dijfipentur. Sed q>m feruanda fint in hoc genere cottionis, qit£ particulatim elixatio efi; immo etiam quem vfitm elixatio pr&beat,quod a nobisin li~ brum Canonum confcriptum, nefcio quomodo a Typo- grapho omiffum efl,damus hoc locobreui fchemate ita comprehenfnnu»,
Ffurn ■

DH DEGOCTIONIBVS, BT INFVSIONIBVS. 147
medica- menti
corrtgcn- di in
Vfurn elixa tionis confi- dera- mus rejpe-« ilu
f Cruda coquuntur,vt carnes,fruffus,alimenta infinita.
Ditra & ficca mollia redduntur y vt iegumina/j ficcati L fruffus,
Subflantia .fic JMollia dura fiunt, yt oua, cochlc£.
/Liquidis cofifientia comparatur, ytfyrupis,cmplaflris. Superfluus bumor abfumitur. vtquum lac coquiturai
dyfenteriam.
Sordes feparantur, vt auferri pojjint; vtex melle,<& _ faccbaro fpuma.
qua- lita- . bns
Conferuandi diu- tius.fic fucci eiixa- tione denfantur& fyrupi.&aliqui vi nuift vt coferuetur coquunt.
(•eius palato,
»
vtcon- fula~ L mm
\
■pri- mis. fic
■ par- ticu- la— tim
rCalida tcperantur .y r^ t >
j Frmia talefimt
. ■* peramenti.
Humefcunt ficca, recepto in rcm,qu<s elixaturli-
quore in quo elixatur.
Siccafiunt bumida,abfumpto interiorihumore. ita. elix£ carnes 4. Meteor. affis ftcciores dicuntur.
fecun- XSapores immutantur.itafmirnij & aciradices eli-
dis. 4. xando deponunt acrimoniam.
tertijs CErodendi vis retunditur. bac ratione fcammonium
fic < oleo amygd. dulciu vel fucco cotonei incoHtum
corrigitur,
-cmigitur
quar- ~ tis, id esi in ea vi, qu<e eft H fpeci- ficafor Lma que
[
■A
A
prepri?nitur,utquu fca-' violetior J monium in fucco co toneorum coquitur. transfertur & beni- - gnior redditur,vt fi raphanus, cui infi- xus f/t belleborus elixetur. in eu enim vis bellebori cafti- gata transfertur.
i henignior,adiuuari liquore aliquo I -potefl,vt ft in decoffo fenx bel~ leborus coquatur.
foras trabitur quum altius infidet,
■generatint omnlbusqus: ^
xn medicamento vno elixatione interdum 11 feparantur, vt in braffica, in qua fubdu- cendi visin ius trahitur; aflringente in ipfo brafficA corpore fuperfiite.
! in diuerfts medicamentis mifcentur,n vni- l uerfi in vnam quafi fomam contraffa.
ajfeflis periibus *
M

distinct. septima-
X CcraJJa■
-lllmqHodcoquendum fcontmdcycj obfcr rfubflantiaK quibus bxc < dcnfa est,quodpriufejuam tpvp»/> > uat.it C.dur*
coquatur flatuedum
terere incidere
uatis eius
anfit exvfu
qualitatibus <& viribus. quibus hce
,quatitate,quibus magna eft moles
quautatwus r . r r
iJ l d " /"/'»•
contmdenda,tc- rendajncidenda, caloris visfacilius permeet.
Illius in quo fit elixatio
abluere ~XJ)&c agenda,vbi fordium,aut pulueris efl XContra agendum Ldetergere£ aliquid. incontrarijs.
cpotabilis fontana ,fluuiatilis,putealis, ciftetna ,phi~ (-aqita <
fliquoris, fgenere. j £.medicamentofa,falfa } thermalis variornm generum. qui va- ' interdum 1
riat \enim esi -s planta fuccus ,{iillatitiaaqua,vinum variorum generum y t aceturn, oleum, refinaceus liquor.
^ animalis aliquid,lac,eiusferum,butyrum,adeps,vrina, mel. ' qualitate quam a£iualem vocant. quandoque enim in eo tepido res coque- dxponutur,vt qug denfa,crafla,&dura fubflantiafunt,quarnm fufpitio efi,ne frigore denfentur meatus,vt calor eos minus facili peruadat.
u Adexa- Bameli- xatione babenda efi ratio
{fl \
'0
quantitate. pojiulant Lenim atia
~rnultum,qu£ arida funt natura diutius coquenda funt. -paucum,qu£ hmnecla funt natura parum coqui debcnt „
vafis, cu ius va- riat
Ignis, licet enim qutt- damfole,calce,ac fi- tno coqtiantur;ea ta~ menfermentatio po- tius efl quaelixatio. Ignis ergo ex varia ) materia paratur, ex >
"materia. quandoque opus efl faureo
argenteo
-fine opercidoco- qui debent, vt qua tetri odoris i funtquem pr<£~ qugdam-s fiatexfpirare.
i cuoperculo,odo- L rataomnia.
numer^.cjda enim in duplici vafe coquuntur,vt oleu rcfaceu,&alia multa.
opercu- lum
tcreo. hoc vitandum efl vbi acetum fumi- (ianneo tur, quod eius immutat fapore. plumbco vitreo teflace»
-lapideo
ampliX qnfda atnplo egent vafe,vtq tetrofunt odore,que recic efi diffiari, '
r
tudo.^quadam angufio. quorumferuan odorem,& vires oportet.
f duriori. hocegent duriori,& denfiori fubfiantia prxdita, & carbone J quorum vis altefita fit.
/ rnolliori. qui molti,& laxa fubHantia,&quorum vir?s in fu- L- perficie funt,& quorumfacultatem ignis acrior exoluit.
Modieli- xandi. quadam enim co- quenda
\'v"ihu
^-Jarmentts^.
egent moiiia, tenuia, & imbecillia.
-femeltantum. quorum vna vis foras efi extrahcnda.
bis autJkpius nouo ajfufo r vires aliquas imminuere, vel abolere animus cfi. fic arira-
liquore. quorum —— J dicem ter coquimus ad Acponendam acrimoniam. celeriter,excitataflama, vires contrarias feparare intedimus:fic fubductoria visletis
coUioneprima in primu ius excipitur,afiringete ui rclilia in fecuda.Cauere hic oportet,ne nou 9 tiquor affundatur fri. gidus.ne ajiriffisfrigore meatibus,medicameti caloris vis L minus mteriores partes permcet,& non aqui concoquat.
vbi resfordib 9 expur- gada. vt.n. attoilatur fpuma,fiamaefi opus. fenfim, vbi nihil eji for-
dium ac jpnmx.
T crnporis. Certum& prxfinitutepuselixationisefi,vbimedica- rfubfiantia,vtoua,ofire&& idgs mentufinemfiumfueritafiequutu,quem exquirim 9 ' nusalia,qu& duriorafiunt. inifubfiantia cofifientia quaiitatihus omnibus. Vnde ■) qualitatibus,ut met quod ifapo~ qugda coquutur ad dirmdias,ad tertia-s,ad quartas. 1 re fuo degenerat. & omnium Ouxdam rurfum co£iione diuturnadeteriorafiutin L ferdodorminuitur.
Ordints. Vbi fimul coquenda. prius enim inijcienda,qux difficilius coquuntur,&coHionem multam fuftinent. quare dura, crafft, denfa, lenta ,qu £Ve in profundo fita -s vires habent, tjs prius intfcienda funt, qutt coni rario modofe habent,
ME-

LIBEE PRIMVS.
M E S V E.
P o z e m a adiantialbilanguine a miftis ipfi putribus materijs purgat,clarumque reddit, ardo. remque ipfius, ac bilis flausco- pefcit. Adianti albi vncia vnam, & dimidiam,fumari£ vnc.vna, lupi falidarij, violarum ficcarum, ana drachm. oao,pruna quadraginta,zizypha viginti, coque lib. tribus aquie igni lento ad duarum librarum confumptioncm. tunc adde cafice fiftulcE purga- tce vnc. tres,tamar Indorum vncias duas,mann£ vnciam vnam.rhabarbari boni drachm.tres:fri- ca manibus, Sccola. Datur niane. Interdum loco aqux coquuntur hsec in feri laClis caprini ttriim. libris f quatuor.
CHRI. T T * c P onuntur mu h« dccoftioncs, $c diuerfe, JOL qua: omnes habcnr aliqualicer virtutem folu- tiuam,lenitiuam,ac etiarncompreffiuam, ac etiam cxeisaiiqua: Iiabent virtutem /clatiuamfolum mo- do, vtl lenitiuam: noti funt tamen illa: tlccortiones omnes,quibus medicina: folutiu £C, & alix generali- terdiftemperentur,(ecundumquoci inferius declara- bo: poilumus tamen vti magiftraliter prarfentibus decoctionibus in quibufdam cafibus , non tamer» multum referuando eas decoftiones:quiavtpluri~ mum poft triduum corrumpuntur,& alterantur, & multoiiesintemporecalido. Vndeeft neceffitas in- nouationis earum. Etlicetiftaprima decodionou ilt in vfa, habet tamen clarificare fanguinem mun- dificandc, leniendo, 8c comprimendo choleram tu- beam. Eidcfis eius elt demanevacuo ftomacho v(- que ad vnc.vj.Sc modus conftrudionis eft in litera.
£Y£,yiX. T JO r v m apozcmamm multa aliium fubducunt,qu»!am J. J, Jeniendo, alia comprimendo, fun: eriam quxattrahendo. Cbidauccm quod partim funt iuatnda proptcrcrafliuem,& ni- grorem.quodque parum diu, vtad triduum, fcruari po![unt,prx- fcrtimacrccaltdo.paran harcdcfierunt. Coquunturautcm nunc frequcntcr fineca(ia,& tamar indis,& id gcnus ahjs. Huius dari pofiunt vnci« fcx.
< tOST A P ozema adianti albi. Qux in parandis uf\. decottii fmt obferuanda, alibi abunde explica- uimm . Quamobrem fimpliciaquorum bicmeminit, non fimnl liquori, vt coquantur tradenda fmt. fednea refta metbodo recedas ,an:e omnia pruna, Zi-^ypbaq; in aqua,aut fero prafcripti ponderis incoquenda: tnm ■vbi molliora coquedo euaferint,atque ex tribus liquo- rislibris pauloplus vna fupereft,tunc fumaria,mox~ que lupuli,&adiantum addenda,& paulijper cum re- liquis coquenda, vttertia pars liquoris fit fuperftes. Tercolandum tunc(mea fententiajlicet fcriptor fileat, diffoluendaque cafia purgatoria,tamarindi,manna,ac rhabarbarumin tenuem puluerem reda£lum (vtputo) qua omnia vbi manibus traUaris, & exprefferis feruandum eft,quod exprimitur propinan- dum vice purgantis medica~ menti in tres ferHpar- tes difparti- tum.
H
M E S V E.
Qv a fru&uum fanguinis,&bilisfla~ uze fcruorem rcprimit,fanguinecla- rum facit, bilem clementer educit, pruna.txl.myxa,zizypha,anaxxx.ta- mar Indorum vnc. t ijcafix fiftul^ vnc.iij.man- t>if. na: vncia vna. Fiat vt diximus.
JEc eiTet magni precij obmannam:noflnaro- MAN. matarij priparantabiqueea Sc cafia.
PR o x i m v m hoc/uperiori eft,vt materia, fcvinbus, Eft SYLVII» tamcn illud ob rhabarbarum, funurum, aduntum paulo
purgantius. l
AQ v a frudluum. Siue hic quadraginta ,/iue CQ S T»
fexaginta fumas pruna, vt in aliquibns codici- B bwslegitur,non multi intereft .funt enim htec fuperio- ris exemplo, ad cuius imitationem noshic authorre- fert,in tribus aqutt aut capriniferi libris,fmul cum my xis incoquenda, vt vna tantum decotti fuperfit libra.
K^eque vero, (in quo laborare quofdam rideojcoqui iubet tamarindos : fedtantum decoEio iuiubarum, & prunorum commijceri cumcafta purgatricc, &man~ na.qux omnia commifcendo caloris vifneque enim mi~ fcebitur ijs manna fine calorej tertiam illam promptc acquirunt facultatem,quam expetimus.
M E S V E
N jvsvm aquascafei,bilemfia- uam clementer educendo, fan- guinem purgat. Recipit folio- rumrofarumrecetium comple- tarum vncias duas, rhabarbari boni taureum vnum, & dimi- dium, fpics t drachm.j. & dimidiam: rhabar-1 baru m, & rofse parum tcrantur, & macerentur per noftem in feri ladis, prsefertim caprini, lib. i j .cola,proprina.pcnuria rofarum recentium fit interdumcxficcis.
MO dvs infufionis aqua; cafei,ideftferi capri- CHRI. ni.Ifta infiifiomultum vfitatura medicis pra- fticis,quando defero tempore veris fereno aerein- funduntur in ea rofs, lupuli, fumus terrar, vel alix res fanguinem purificantes, feu re<ftificantes, & re- mittentes in fuo calore fuperfliic:demumde manc colantur, & fic talis colatura fub adaiali caliditatc aflumitur,«Scquando cum eisnon ponitur aliame- D dicina fblutiua a pr.tdidlis, poteft alfumi pluribus diebuscontinuislocofvrupi digeftiui,vfquead vnc. viij. Infimditur autem, Sc fkperhabarbarum in ipfa aquala&is de fero vfque ad drach. iij. cum grano vno fpicae: demum demane colatur, ^de illacola- tura afTumitur vfquead vnc.vj. & fufficit folam /e- mel deifta infiifione affumere: quia eft fohitina ma- teriei cholerics, & ideo eft adhibendadiligentia,fi- cut de alijs medicinis folutiuis. Ethicnota, quod femper fpica eft ponenda cum rhabarbaro, quia ve- locitateiusoperationem. Etnota,quod aqualadtis alfumpta de mane abfque alteriits rei affumptione mundificat fanguinem ipfum verfusfiigidumalte- rando, pofita tamen de noifte verfus ferenum aerem,
Sc eft multum conueniens iuuenibus, & pueris, & f\c habetur in vfu.
H ae c

MESVE DE SYRVPIS, ET ROBVB
MAN. TT ^c eft nobilis,& ca fum vfus pleranque, pra:ci- | 1 pue tempore rofarum, amota tamen fpica, ceu non neceflaria, & guftui infuaui.
SYIVH. R v M perfcfumptum, fanguinemredditpuriorcm, J & frigidiorem.quod acnmonu fua (ubducat aluum. id multo etficacius prxftat maceratis in lplo per noftcm roiis, lupulo, fu- maria: fwriique tunc poteftvere fingulis tribus, autcjuatuorma- tuunis ab vnc.vj. ad vnc.viij. Si autem rhabarbarum fimul infude- ris.pondere fufficienti, vt ad drach.ij. aut iij. cum pauca fpica.vel fchcenantho aftionem celcrante,(emei fumpiiiie iufficit. Spicam eettnon ncceliamm,.& ingratam tulit Manardus.
C&ST. TNfvsvm aqiia?cafei. Hic rbabarbarum teri JL craffc iubet, quum tamen tenuius redditum valen- timpurgct.Seddiutinaper noElem macerationeJperat id ipfutn affeaui, Tu loco contntionis, qua euanefcunt tenuiores partes,quarum pr&fcrtim cfl. vis purgandi, minutim incidas. idc(vtputo)efficacius reddes. Quod antem rofvs etiam ficcas cedere in recentium locum fcribat, qnando in hifce aridis afiringendi vim maxi- me excellere conflat, vix concederem, nifi rofas quo- que aridas fero infufas expurgare quandoque obfer-, uaffem. id quodfortaffe compreffori#fhcultati,qux re~ manet fero adiutx, erit tribuendum. Verum licet in fva verftone ita habeat Syluius,in veteri tamen legiturin Xecentium rofarumpenuria infufum,fine ipfis,id efl,cx folo rhabarbaro parari,
M E S V E.
Nfvsvm fucci herbarum idcm potens quod prxcedcns. Recipit iuccorum intybi, lupi, bugloili, purgatorum,ana vnc.viij.in qui- bus maccra comcum myrobala- ni flaujE vncia j. rhabarbari boni drachmas tres,tamar Indorum vnciam vna,& dimidiam,cafia:fillula; vnc.ii;. Fiat vt ihpra.
@OST. tn fvsvm fucci herbarum. Eiufdem hoc cum X pr&cedenti ejl vfm,fedpotentius: proptereaqueno femel totum,vt fuperius ajjnmendumjed in quaternas quinasque portiones partiendum.
M E S V E.
E c o c t v m fumarijc fanguine, J bilc flaua, & aduftis humoribus purgat.mundumq; reddit:hepa- tis obftruftioncm aperit, ac inde natum i£teru fanat. Recipitllicci cichori;,intybi,lupi,bugloffi,an.
H^ti.v n e.i. vnc.iij.fuccifumaria;f vnc.j. 6c dimidia, quibus
ti.mc.vii). co ^is,&purgatis, adde myrobalanorum Haua- rum,&Indarum,anadrachmasduas,paffarum purgatarum tritarum vnciam vnam, tamarln- dorum vnc.tres. Fiat lyrupus, vtdiximus.
CHRI. "jP\E C O c T I o fumitern non eft in vfu, licet JL-J aliqui alfumant iuccum eius in pondere,vnc. iij. pluribus diebus continuis, eft tamen diiplicibilis valde,/ed eil vtilis ad fanguinem mundiHcandum ab "eius acuitate: vnde confert fcabiofis.
MAN. 'C^ c c 1 altaraficon.) Troxuma Gnrci, vulgofca- Oriolamdicuntc
E QY k . v P v s fumaria: pra-dictus in vfueft huiusloco, vt fy- SYLVI O rupus thymi, ftoechados, eupatonj, epithytni loco deccxfli eo- mm mox delcnbendi.
DEcoct vm fumaria;. Qutim AecoBum hoc^ CO ST. fumaritz decottum vocet,excellere hic eitis fuc- cum reliquorum fuccorum menfuram putandum eft. quare, quum fucci eorum fmgulorum quaternm vncia fumantur,vt fumari&plus fumaturverifimile efl. le- gendum ergo cum veteribus quibufdam codicibm ri~ detur,fuccifumari(£ vncias o£io,vtpertingat ad libras duaspondus fuccorum vniuerfum. hos vero fizccos vbi ad tertias exemplo decoftiex adianto,&fequcntisex thymo decoxeris,atqueexpurgaris,fupereruntuix vn- ci<e offo. quibus myrobalani ad drachmas quatuor,& tamarindi ad vncias tres fufi, <&- poft leucm feruorem • expre (Ji ,mcdicamentum reddent conjiflentia liquoris ad bibendum apti.
M E S V E.
E c o c t v m thymiphlegmago- gum,ob id fenibus,aliter & pitui- tofis ialubrc, vetriculum firmat, coftionem iuuat, flatus a vifceri- bus,6c hypochodrijsdifloluit.Rc cipit thy mi,cafliithc,hyflbpi,ana vnciam vnam,paflarum purgatarum jdrachm. xx. cepularum, emblicarum. ana vnc.j. turbith, drachm.iiij.ftoechados,polypodij,anadrachm. v. eupatorij,abiinthij,anif],aauci,anadrachm. iij. radicum api;,faniculi,anadrach.vij.Coque <-• Qmniainflibris tribus aquaiad librarum dua- 1 ub.itq. ' rum confumptioncm. cola, adde colato tur- bith , agarici ana drachm .j. zingibcris f dra -t d,ach.i. chm. s, macerari noctcm fine. poftridic cola, & vtere.
PAssviarvm enucleatarum drachm.xx.)Le- M A N. ge drachm.iiij. Cauenein Dauco decipians ab aro- matanjs.
TH r m i. Curhicpajfarum vuarum irachniA vi- COST. gintinon fint potius aflumend<s,quam quatuor,no video. adduntur ilUprofeffo,vt leniente fua vi affic- nem adiuuent,quam ex purgatorijs medicamentis ex- petimus. prxflare etiam ventriculo,iecori,thoraci,at- quead mitigandumhorridum medicamenti faporem, j-j nonparuum vfum potcfl. Sed & purgantium bic fim- plicium menfura non exiguaefl, quando vncias feri tres excedunt. idquor etiam, qui trium efl hbrarum, ferre eam menfurampotefl,quare cum vetufiis codici- bus,viginti pajjarim drachmas, lego cum Manardo quatuor,
M E S V E.
[Ecoctvm myrobalanorum bilcm vtramque, & pituitam purgans. Rccipit myrobalano- • rum flauarum,cepularum,Inda- rum, ana vnc. j. tamar Indorum vnciam vnam, Sc dimidiam,fu- maria: drach.viij. abfinthi; drach,ij.pruna tri-
ginta.

L I B E R P
ginta, palTarum purgataruni vnc. j. coquc in lib. iij. aquxadduarnmlibrarum confumptio- nem,reliquxlibra: dimidix,vcl circiter adde cafia: vncias duas, cum imbccillum voles mc- dicamentum: cum autem valentius, cafix fi- llulce vnc. j.turbith,agarici ,ana drachm. di- mid.Praeftantius fiet,fi cu aqua calei coquantur.
MAK A. T T Ac nunquam fum vfus,eam ramen puto fore vti.
1~X lem, G quis ea vfus fuerir, ficuti,& ea,qux dc itcc- chade icribitur.
COST. A Y robalanorvm. Mdcdnmbic,Jia%a J.V JLricrtm, & turbithum adiunxeris , ~vt macerdri ■pernoffem ftnas, & poflridiepercoles, tunc vero eo- dcm quoquc cxcmplo non eji pnetermittendum Zingi~ ber,qno eorum yitta corrignntur,
M E S V E.
E c o c t v m ftoechados confert pituitofis afte&ibus, vt febribus
R I M V S, ' X 49
A marix, ana drachmas quatuor, folliculOrum fc- nx drachmas ofto,polypodi j fdrac.vij.turbith u^b.vt drach. iiij. eupatorij drach. v. omnia prxter epi- thymumcoquanturinaquce cafei libristribusi ad dnarum librarum coniumptioncm,tunc ad ; - de cpithymum, Scfcmel ferucfac; cola, frica m co hellcbori nigri drach.j.agarici drachm. dimi diam,falis Indiaurcum vnum, vterc.
V' quotidianis,iundhirarum, &ner
uorum dolori, & frigidx intcm- perici. Rccipit ftccchados,onga- ni,ana drach.iiij. leminis apij,tbc niculi ,cupatorij,ana drach. iij.fchcenanthi,hy(- fopi,ana drachmas duas,paflarum purgatarum drach.viij.turbithalbiarundinaceidrach.iiij.co que,&vtere.
€ 0 S T Q T OB c H A D o s. Stcecbade,origano,ac reliquis, Cjqua htc fumuntur, non modo turbith noxia caftiga- ri vispotefi,fed ctiam vtilis adiuuari, vt ex articulis, altimque fitis nerttofis partibm ,& pituitofis febri- bm,inutiles fuccos cum earum partium roborc educat.
M E S V E.
E c o c t v m eupatorij hepatis, 1 ~ " &iienisobftrudioncm,&in- de nalcentes dolorcs, Sc febres compofitas iuuat.Rec.cupato- ■ C1 r M»abfinthij,afari,fpicJBadian-
ti albi, t cypcri,rhabarbari, fu- marix, | fpina: albac, t Aegyptia:, ana drach. iiij.
Iftgr cepularum, Indarum, ana drach. viij. paftarum purgatarum vnc.j.coquc,& vtcrc.
MAN. Y prvs fcilicct,quam Arabes Alchanna vocant, \_yplantx viclciicet ,quffliguftraiTiHorem gignit:mul n caurofinu vocant. Ego tamen puro potius legendnm Cyperi.
COST. Vp \tORil .Coquendah&c ,~PtfuperioY& quoque, X j fequentia in fero laciis, nullo modo autem cyprus, feu liguftrum aJlriStorix facultatis hicfimcndum.
M E S V E.
E c o c t v m epithymi atrambi- 1 lem vacuat, ob id aftectibus mc- lancholicis,vtcancro,elephantia fi,& oeteris confert. Recipitau- tem myrobalanorum Indarum, . ftoechados ,epithvmi, paffarum purgatarum,ana vnciam vnam, ccpulauum,fu-
HAEc cfficax in morbo gallico vocato;vaJet erum, MAN, & vlceribus,& doloribus.
Vtilc in morbo Hifpjno, & ab co vlcenbus, & doioribus. S Y L V,
EPiTH Y MI. Efl fane, vtexhuiusmedicamenti COST. vfu fterentplurimum, qui elepbantiafi,morbisque B c * atra bile,acrnelancholieo humore laborat. Sedqua mcnfurafumendnm fit,quum non explicet,fi tu quod fu pereftpoft coffionem (eji autemfere decolii Ubrajpro pincs,putoin moderato corporefatisfa&urum.Quod ft paulo largior meditamentimenfura videatur, at me- ?ninijfe oportet,crajjiores humores, quales melancboli ci funt,non nifi valcnti medicamento euocari.
M E S V E.
N f v s v m hiera vcntriculum, & ca- putpurgat,proindc amborum dolo ribus etiam affiduis, & hemicrariia; confert,ac febribus antiquis. Recipit t hiera:,& alocs,ana drachm.v. maccra dccodio ^ihiemn ceupatorij pra:dicto adlib. j.invafevitreoinfola dies duodecim,aut plures: da fingulis matutinis vnciam vnam, plus minus vti opus er it.
NO t A B I s , quod per hieram intelligit hie- CHR. ram fnrtplicem, qua defcripfir firperius: & "per dccoctionem de eupatorio intellige hic deicriptam immediate.
PV l v i s hiera? picrx Galeni intclligatur, cui alocn pra:- •; Y L V. tcrea adJit quaratione Galenus aloes interdumdrachmai ccn tum, 8: centum,ac viginti ,fingulorum aliorum drachmas lex addebat, vt valentior eifet. Idinfufum antiquatisaffediibusali- ter, atquc aliterpro vario (copofiftum eft vtilius, quain aqua: baineorum naturalis pot.r. Decotium autem communc Italis, & Lugdunenfibus efl ex parubus asqna/ibusanifi, fxniculi, pal- farum , glycyrrhiza:,niyxoruin, zyzyphorum cnucleatorum, adianti albi,prunorum,hordei mundi.cjuo medicamenta purgan- D %ix leniendo, comprimendo, attrahcndo dtlfoluunt, pri-fcrtim cc-
10, & morbo frigido. Calido autem vtroque, dilfoluuntur po- tiusdecofto partium arqualiuin partarum ,glycyrrhiza;, viok- ruiii, hordei, prunorum enucleatorum fcminum commumum frigidorum purgatorum , in aqua iimplici. In aftechbus vcro capitis frigidior.bus priorideco£toetiam ft<tchadem, vfl maio- ranam, vcl nucem mofchatam addimus: thoracis autcm hyifo- pum, daftylos, tragacanthum, vel adiantum augcmus; ventricu-
11, cinnumomum,mentam, ablinthium,maftichen:hepatiseupa- torium, abfinthium : licnis, tamaricem, cappares, aiplcnium: re- num,& veficx.radicesquinquevreticas, vel lemina comniunia fri gida, ficaliduscft atfeilus:Siinalijspartibusfimiliterfamifc®- mus decofto, qua: proprictate, & pardculari refpeftu eas iuuare funtcomprobata.deleftis tamen femper his,qua:guftatu funt gra tiora. Loco norum decoftorum medicameta f^pecuinfertinandfi cft.dilfoluutur aquis deftillatisi^nicu]is,maiorana:,cham^pityos, faluie,viniinfngidis cerebn,& neruofaru partiii affeftibus: aqtia fxniculi,menta:, abiinthij: ventriculi,aqiia.ibiinthij,fumaria:,ea. patorij,hepatis: aqua cichorij.intybi, & fimilitim in calidis hepa»
Mefue. ' C c ris

MESVE DE SYRVPIS ET ROBVB
HJiffe &.lfpiciUj.tamiriciSiCapparum.lienisraquahyflbpi.prafij, fcabiofe,verbcna: ) thoracis ) & pulmonis; acjiu mclilla-.boragmis, buglofn ,rofarum,cordis. Deccflum xtcm radicum quinque vreti- carumelignatarum,& cicerum rubrorum, faccharatum.autmelli tum, hepatis, lienis, lennm , veficae obftruftiones potenter aperit, flatusdiflipat,pituitam,&humorem melancholicum incidit,& te nuat .Aqua hordei bilis acrimoniam obtundit,obftrufta aperit, fu dorem mouet, & vrinas,fi calida bib.uur:aluum leiut, fitim fedat, fommirn conciliatjfi fngida.
COSTe tjr I b r ae primum. Qui iucunde curant non dant J. jLbibendam aloen,quare,fipoflqnam eupatorij de- co&o hieram atque aloen mfuderis, tantifper, id infu- fitm folis radiis expon&s, vt euanefcat humor,deuorart pari vfuminori cum moleflia hoc ipfum poteritmedi- samentum>,quam fipotni fumeretur.
M E S V E.
N f v s v m aliud hicxce purgans humorem crafllim , & melan- cholicum, ob id afiFcdibus ccrc- bii melancholicis falubre. Reci- pitfhier^, &aloes, anadrachm. v.macera libram vnam, accocti cpithymi ante defcripti,vterc, vt priore.
Lttpkli*
VioU.
i Trwjdc
; CaJlU fift.
iAl hier4 ex nhe.
T amarin* di.
■ Mannao
M A N. T T Is infufionibusc!chiera multoties fum vfusin an- ' X Jttiquis affedionibus, & ex«is mains iuuamentum conlecutifuntpatientes, quam expotuaquatumfponti narum, cjuas balnea vocant:ied, quod etiam alia pagina monui, mod o moneo, prout fcilicet in te agrotannunt e/feputabam,eusparart lufli.
CoSTu T T I E R AE fecundum. fiocflrenuemelantholicis X~A quoque affettibmprodcrit, non obaloen, qute te- nues tantum,biiwfofque, ac ferofos dncere hamores j]>o tefuaJolet ,fed ob epithymidecoflimjiiperius defcri- plumjonge ad hanc rem valentifjirnim.
M E S V E.
$ L\b*u
f v s v m tcrtium hierce phlegmagO- ^ gum,in aqucdccoctionis thyniijiibris duabus.
CHRI
, \t O tanpvm vtiliterprohis,quivoluntma giftralitervti prsdidis decodlionibus, feu in- fufionibus foiutiui s, & lenititu;, iicet nuililme, lint . in viu. oportet,vt habeatur debita notitia dojis cuiul libet eorum, 0111 euacuat refolutiue,& comprefliue, qu;r ingrediuntnr carum compo/Idonem, & funt iil.t,quarum complcxiones, & dofes principaliter de c»fn-v,nt' fcribentur hin inierius.Primo capillus vener.eltfatis temperatJE complexionis , attinent tamen alicui ca- liditati, & ficcitati verfus primumgradum, ied dum eft recens, m ipio eft aliqualis humiditas,leuiflime folui t choleram, & phlegma, & humores craflos. Et dofis eius in decoctione eius cum aqua eft circiter Fumwter- ]ib.j.vt didtum eft de mane. Fumusterra; eft fiigidx
« ' - P
complexionis in primo cum aliquaii caliditate in fu perficic fbliorum eius, & eft ficcx complexionis ver- ius iecundum , iolutionc facili educit choleram, & humores aduftos. Etdofisciiis in fucco cft tiique ad vnc, iiij. in decoctioue vero ab vnc.iij. viqtie a d v.
n
E Lupuli jfunt defpecievolubilis,& funt frigidivcr- fus primum, & ficci, virtutem habent leniflimam folutiuam cholcra; citrina:. Et dofis in infufionecft circa libram j. Violx fimt frigida?, & hutni.inpri- mo, dum fiint recentes: exiccata; vero funtminoris frigiditatis, & humiditatis, leuiterleniendo euacuat choleram, & earum dofis in dccoClione eft ab vnc. v. vfque ad x. Pruna matura funt fiigidsecomplexio nisverfus primum:tamen propter corum dulcedi- nem attinent alicui caliditati, & funthumida; com- plexionis in iecundo , leuiter comprimendo cdu- c, nt choleram . Et dofis in decodrione cftcirciter lib. j. Caflia fiftulaeft calida: complexionis verfus primum, & humidce in ipfo: leniendoeducit cholc- ram,& phlegma: qtuc muitum habctur m vfu etiam per fe iolam, & dofiseius eft vfque ad vnc. duas, E colat® vero cum aliqua decoftione , & diligenter exprefla. Tamarindi fimt fngida- complexionis, &
Ciccx verfus iecundum: leuiter comprimendo cho- lcram educunt: & corum dofis eft ab vnc.ij. vique ad v. quando in infufione afiumerentur. Manna,& fi- racoft funt ipecics manna:, calida.-, & humi. complc- xionis verfus primum:leui ter lcuicndo educunt cho- leram:&dofis cuiuslibet earum eft vfque ad vnc. iij. colata cum decoctione conucnicnti, vei aqua, & exprefla,vt didtum eft de cafia, & hodiernistem- poribus eft plus in viu, cpiam cafia propter eius dc- lettationem. Siracoft autem non portatur ad partcs noftras, fed folum modo manna elt in copia magna. Aqualactis fcilicet caprini eft illa,qux communiter U9. habetur in vfu:& eft frigidse, & humidse complexio- nisverius primum: eft tamen cum nitrofitatc qua- G dam,qua mcdiante leiuter foluit choleram citrinam, &humorcs adultos. Et dofis eius tempore veris,vel aftatis eft cyathus vnus. Rhabarbarum eft calida:, \bdbjri. & ficc£e complexionis infecundo, fohiitprincipali- ter choleram, & (ubiequcnter phlegma. Et dofis eius in puluere ad drach. j. vfque ad vnam, & iemif- lcm. In infiilioneveroadrach. ij. viqucaddrachm. ii). & non pnstermittatur, quin iecumponatur id mcdicum /jiica-, aut ichananthi, quiacft eius cor- rcdtiuum , & eius veiocitat operationem. Et nota, Mirtbilid quoddrachm. j. rhabarbari allumpta demane cum vnc. ij. aqu.xgxaminis, vcl abfinthij, & cum grano lpice mirificeinteriicit vermes,poteft etiam in mino ri dofi pueris exhiberi, & confcrt fluxibus vcntris, vt fuperius dicftumeft. Eupatorium cft caiida: com- Enf*ttr»* plcxionisinprimo, &iicca~ in fccundo, leni tcr folui t choIeram,& phlcgma. Et dofis eius eft in puluere ah vnc. ij. vfquc ad iij. in dccoctione vero viquead vnc. vj.Epithymum elt: calida?,& iiccce complcxionis in ie cundo; leuiter ioluit melancholiam. Etdoiis cius cft a drach.iij. vfque ad drach.vj.In dccoctione a drach. v, vfque ad x. & non patitur longam decoftioncm. Myrobalanorum autem ipecies,& aloes,complexio- nes,& virtutes, doies,&operationes,dicta; funtfupc- rius. Dofis autem hicn Galen. in infiifione in aqua fanicuh , vel abfinthij rarillimeeft in vfu ad drach. j. vfque ad nj. in puluere autcm aflTumpta dolis eius eft a drach. j. vique ad drach.j. s. vacuo ftomacho de mane, vel de iero ad bene placitum. VItimo nota, quod praididta? infufiones, & dccoctiones debcntiie- li in aquafimplici,vel vino,vel aquis deftillatiscon- uenientibus dilpofitioni cmandx; dcmiun coiari, &
cxpn-

L r B E R P
exprimi , ucl noxi exprimi {ccundum exigentiam, vc vi rtus illarum rerum forti us,& remi llius in tali de coctione,vel aqua remaneat. Quantum autem de a- qua prodecodtionehenda ht allumendum, & quan- totempore resin infufione, vel decoctione perma- neant, & quantum de tali decoctione fit afTumendu iu peritia medici relinquolicet etia particulatim fu- perius fintdeclarata. Vltra pr;vdiclas decocl:iones,& inhifiones pofitas ab auclore, {unt alix deicriptiones decoclionum,que communi ter habentur in vfu mul to plus, quam atiqua prazdi£fcarum, & principaliter til decoctio communis fic abloluteprolata,cum qua generaliter omnes medicinx {olutiuar, lenitiure, & comprilluicT vbiqueper totam Italiamdiftemperan- pnmajc- tur,&fiunr,cuius hxc eft defcriptio. Reci. anifi, foe- e ° a '° niculi , paffularum,liquiritix, miubarum finenu-
vnunu' i 3 l 7
cleis, capih ven. prunorum, hordei mundi, lebeften, quando reperiuntur,ana partes xquales. ln quibul- dam partious aromatarij docti cum Medicus dicit, prxpara hinc medicinam cum dccoClione, fubito eliguntprxdi&amdecoclionem. Etquia alicui cali- ditati plus artinet, quamfrigiditati, vtficefletplus conueniens in xgri tudinibus frigidis,& tempore fri gido, quam inxgritudinibuscalidis,&in tempore caiido, fimplicia ingredientia funt luperius declara- ^iUadnx. ta. Eft & alia decodtio communis frigida, qux {ecu- liusexhibeturinpallionibus calidis, & in tempore calido,quam iiipradicta,cum quaetiam diftempera- tur medicinx,ficut,& cum fupradi£ta:Cuius hxc eft defcriptio.Rec.paffularurn,liqui.iuiubarum, viola- rum mundatarum, hordei,prunorum fine nucleis,fe tninum communium frigidorum mundatorum, ana partes xquales, aqux fimplicis quantum fufficit. Hxc decodtio acute febrientibus, & alijs palfionibus calidis in tempore multum calido eft in vlu ad dilte- perandas medicinas,qux in illis temporibus dantur. Et aromatarij intelligunt hanc defcriptionem, id eft decottionem, cum medicus dicit,diftemperetur cum decodtione communi recenti,& iftx dux defcriptio- nes funt valde famofx, & ab omnibus generali ter vlt PncumnrS tatx. Notandum maximepro prxdidtis, quodetiam l*librum. me( y c - m;r folutiux quandoquc diitemperan-
turcum vna iftarum decoitionum,ad illam addendo quxdam fifnplicia fectindum exigentiam xgritudi- niscurandx,&diuerfitatismembri, in quoeftxgri- tudorverbi gratia, ii fuerit xgritudo calida, vel fiigi- dafolum in capite,addimus tunc prxdictx decoctio- ni aliquid ftrechados,quod eft temperatx complexio nis; vel aliquid de fampfuco, qui eft calidx, & ficcx complexionis verfus tertium : vel de nuce mufcata, qux plus attinet caliditati,quam fta*chas.Simili mo do addimusin pafiionibus pectoris prxdictx dcco- «Stioni communi,quandoque de hyflbpo,vel de da<fty lis, vel tragacantho, ponimus aliquantulum plus dc capil. ven. de hordeo mundo,& fimilibus. In paf- iloni hus itomachi, addimus quandoque, vcl de cin- namomo, vel de abiinthio, vel de menta, vel pauca grana tnafticis. In paOIonibus autem hcpatis, &c. quandoque addimus de eupatorio,de endiuia,vel de feminibus eius, & in pallionibus fplenis addnnus de tamarifco,vel fcolopendria,& in pallionibus renum, & veficx quandoqtie addimus aliquid de quinque radicibus,vel defeminibus communibus frigidis, & fnnilibus,& fic difcurrcndo in alijs membris eftpro-
RIMVS. 15C
A cedendum inxgritudinibus ipforttmmedicihamdi- •ftemperando cum rebus,qux proprietatem, & parti- cularem afpedtum habent ad talia membra, fempet tamen de prxdicti s illas eligendo, qux cum minori difplicentia affumuntur, diftemperantur infuper me dicinx folutiuxquandoque, & maximelenitiuxfo- lummodo cttm aquahordei cum quxrimus folunt liquefrCtionem ipiius, &fubtiliarionem cum abfter fione, & ipfius penetrationem. Diftemperantur in- fuper medicinx fblutiux,ac etiam leniti ux, & etiara clcctaria quxdam, qux lambendo ailitmuntur, da- to quod non fint folutiua,cum quibufdam aquis de- ftillatis, cum quxrimus quandoque accelerationem exhibitionis,&tempusmoramnon patitur in rar- dando,donec decodio fiat,plutibus de caufis. Sunt aqux deftillatx, qux communiter funtin vfu ad di-
B ftemperandum medicinas folutiuas, & alias ad lym- phandum fyrupum, & etiarn quandoque per icipix ailumutur,& sut ifte,aqua f^niculi,aqua maioran^, aquaiux,aquafaluix,aqua vitis,quxomnes princi- paliterconueniuntinpalfionibusfrigidis capitis,& neruorum, non iolum ratione complexionis earum, fedetiam ratione proprietatis ad particulares aipe- ttus,ad neruos,& ad caput. Aqua autem vini ad ale- « bicumdeftillata fummeconfertpaffionibus frigidis, &humidis capitis benefricata iuxta commiiluram coronalem,eft enim multx calefadionis,& cxiccatio nis, fubtiliationis, & reioltttionis materierum catar- rhalium frigidarum principaliter in capite contenra rum. Eft igiturremiffiua cuiufcunque malx com- plexionis frigidx in quocunqtie membro ii vacuo ftomacho in manc vique ad tres drachm. affiimatur.
q Vltra iftas funt aqua abfinthij, & aqua mentx, qux principaliter conueniunt complexionibus frigidis llomachi,&fimiliteraqtia fccniculi. Aquaautcm Oe <?*• v. radicum, & aqua eupatorij, ac etiam aqua abfin- myr *' thi j,aqua lupulorum, aqtta ieminum communium, aqua endiuix, aqua graminis, aqua fumiterrx,prius conueniunt paffionibus hepatis,& fimiliter etiam aqua florum chamomillx, qux calida eft,nodoiitati- bus, &duri'tiei hepatis, ftomachi ,& aliorummem- brorum eftvalde conueniens. Aqua autemcapilli ven. aqtta hyilopi, aqua praffij, aqua fcabiofx, & a- qua vngulx caballinx, ideft farfarellx, & aqua ber- benx plus conuenittnt paffionibus pedoris, & pul- monis. Aqua autem mvrti licetprincipaliter habeat virtutem conftridtiuam ianguinis fluentis a pedtore, habetetiamvirtutem aliqualiter aperitiuam,efte- tiamconueniensfuperfluofluxui ventris ,&vrinx»
Aqua autem boraginis, bugloflx, mcliilx, & roia- rum, plus conueniuntpaffionibus cordis: aqua fco- Iopcndrix,& tamarifci conueniunt paffionibus lplc- nis: aqua autem faxifragix, apij, parietarix, & aqua feminum communium, & myrti,& cattdx equi- nx, & plantaginis, id eft petrunculx,& aqua portu- lacx,&violarum,& matrum violarum, & malua- rum pltts conueniunt in paffionibus renuin, & vefi- cx. Omnes autem prxdidtx, que funtnarrate, que- dam funt calid<j, qu^dam funt frigide, qucdam hu- unidc, & quedarn iicc^, vt in tabulafimpliciutn ap- parebit: funt ille, quij generaliter habentur in ufu vbique locorum, & maxime in lymphando fyrupos, vel in alfiimendo ele<5taria, uel per ie ipfas quando- quecfi zuccharo,qiundoquefineaflumuntur.Fiunt
C c 3, etiam,

M E SVE D E TROCHISCIS
fctiam, & conftfuuntur plures alia? decoctiones, quac h dtj,& agaria raticntpnintacducet. alioquihierafm in diuerfis difporitionibus a diucrfis medicis practi- plex, quam abfoluto hierx nomineintelligere oportet, cantibus habentur in vfu,inter quas funt dux princi pr£ter'ferofim,rixpituitam aliam educit;licctcraffio pales, & magis communes. Et prima eft decodtio fa- rcr.i quoque ob aromata attenuare fecareque, atq; ad
ttacum aqua limpltci exquinqj radicibus comniu nibusremota iplarum medullaacWcndocum eis. ci- cera rubea decoquantur ifta adinuice, donec quarta parsfit confumpta, ifta dccodio fic alTiinipta cum zucch.rof.vel mellc,vcl etiam abfqaequocuque ifto- rum eft maximi iuuamenti in apcricndo omncs oppi lationcs hcpatis, lplenis, renum, vefica:, & in lubti- liando omnem materiam craflam phlegmaticam, & welancholicam, & in rcloluendo ventoiitates contcn tas in quibufcunquc partibus noftri corporis,& ma- ximein inteftinis. Habet ctiam,quam pluraliaiuua- mentaj qus tu ipfe confidera ex virtute ciceium, & illarum radicum, quse dtcoilio fic.ut, & alia non po- " teft conferuari vltra tres dies.Secunda decodlio. Ive- c;ip. palTularum,liquiritirc,anif ,fonic.capil.ven.ana partes iquales, cinnainomi,mafticis,ana drac.).om- niadecoquanturin aqua fimplici, vique ad quartje partis confumptionem, coletur, &afiumatur, vt fu- pradicta, qua- eft Jenitiua afperitatum pedoris,& ali qualiter aperitiua oppilationum hepatis. Eft etiam confortatiua virtutis digeftiuse ftomachi,folutiua ve tofitatum contentarum in eo, & in inteftinis, & ab- fterfiua materierum vifcofarum contentarum in eis. Et ipfa communiter vtebatur tcmpore veris Thomas de Garbo ad digcrendum materias phlegmaticas , &
expulfionern prxparare apte pojpt.
DISTINCTIO OCTAVA deTrochifcis.
M E S V E.
N hac fetHoneoftaua dc T rochifcis, cos pracipuc dclcribcmus, qui rum a maioribus noftris, tuanobisfunt jnucnti, quoiq; cxpcrti fumus.
C t a v a diftin&iodetrochilcis, in quapo- C H R, ' nuntur multx defcriptiones trochi/corum ip- forum vtiiitatcs, & iuuamenra, &licet in eis aliqui prceparati reperiantur, non tamen ilta: per fe folum comrntmircr fnnt in vfu,nifi inqtiantum ingrediun- tur Lompofitioncm magnorum antidotorum fcu ele- (ftarioriim,vttheriaca',& iimilium. Eftcnim trochi- TnMfd. fcus rotunda compolitio cum quadam depreifone ad fimilitudinem crafti lupini; fit etiam quandoque trochifcus cumquadam longitudine, & rotundita- te ad iimilitudinem pedon^ lcaccorum,& vtroq; mo
doperplura tempora melius conferuanrur: demum maxime contentas inpra-didlis locis de ipfa dando cum queritur vius.ipfofum abfqueadmixtionealie- drachmas quatuor cum drachma vna fyrupi tofati, rius elediarij puluerizantur, & fic in puluere nfiu- De „1*4 vel mellis ro/ati colati,&c. Aqua hordei (umme com muntur cum vino, iurepulli,cu aquis deftillatis, vel mendarurabau(ftoribus,maxunea Gal. fecundoregi q cum alijs liquoribus conuenienribus, expedi t eiiam minis acutorum,& ab Auicen.primafen.quarti. Et quod inpuluerem reducantur,quando alijs eletftarijs
htrdti.
eft fubhmis, excellens contra materiam cholencam , fubtilem calidam: aperitiua oppilationum, prouoca- tiua fudoris,& vrina?,lenitiua ventris,& fecum iicca rum,prouocatiua fomni,& extintftiua fitis • Et,quae eft non colata nutrit,& eft conueniens acnte febrien - tibus cholericis,& omnibus paffionibus calidis:mire etiam conucnit paifionibus,& pedoris,& pulmonis. Et ctfm qu^rimus fudorem prouocarc,prcdi61:aaqua fumaturcalida,quandovero quainmusfitiniextin- gucre, fumaturfirigida. Mel autem dtftillatum.eft mirabile adfaciendum nafci capillos fiauos, & lon- gos vbicunque fricetur in quacunque parte noitri corporis, & maxime fuper caput.. Mulicres ex parte faciunt fricari cutem c>pitis iuxta radicem pilorum
fhiltt».
admifcentur, & quiacommuniter omnes tiochifci cum de nouo conficiuntur, etiam iub qiiacanqj for- ma reducuntur, fiunt ad pondus drac. vnius, fic cui- libet de per fe dolis eft vfque ad vnam. Et trochifous .
differt a magdaleone, quia magdaleon eft etia in for- ma rotunda, cralfa,longa podere comniuni rcr cui uf Iibet vltra vnc.n.& ex cis fiunt pilule,quarum virtu- tes melius in dictis maedalconibus couferuantur,
TR o c n i s c i, velcylifcior2ce,larinepafti!hVafi M A N. gura apud Grrrcos nomen habucre: quoriim aliqui bibuntur,ali; iniiciuntur,nonnulliinunguntur.
xt/xXiVxo; ijntcxoc, Cr.ccis omnibtis, & alip cjiiGque di. SYLVII. Aiiiiutiiio TfoyifKnijxvxxiViuQ?, Democratidicitur mcdicameutum
cum prardido melJe dcftiilato , & poirca contrahunt u quoduisinfoimam rotulx, orbiculi,palH!li,qualiseft/euiimlupi
moram ad folem capite difcoperto, & m breui rcmpo n°.^"m.Eu,s; generis liuit aimdou cephabcx.ot.ci.ophtalmi « - - t - - 1 CX, artcnacsc, & hypoglottidcsmuk «K. Trita funpJiciahumcrc
com:smenti-itibiguntt3r ) & in paitillos digenintlirvtendi tempore cx vino,aqua,alio quouis liquore congrueuti loliiti, eb>btinair,vcl admouentur, vel alijsmiicentiir. Trochifoentm,quidam magis compofittonibus mifentilr.vt theruct.hcdycliroi, (cillmi tlierta- ca^inea dtfti, altpta mofchata,gallia mofchata,dtathodon,& alij permt!lti,alijs,deqtnbtishicagendum,vtt, & de his, qui interdum per levfurpantur.tnterdum altjs mi(centur,quidatn liimuntur,alij jllinuntur, alij iuijciunttir. Trochilcurum lcquentnim vfiis dft ra- rus J pia:terquaiii in magnis compolitionibus, vt dieuaca.*: tjui au- tem feorftim vfurpaiitur,j'uluerati,vtc|uado compolitioiiibiismiv. fcentur.ci vino,vcl iure vel aquis deftillaris, quidam fumutur: ali j incotemedica liquoreidoneofoluuutur:altj aliter ;:i vlian ue- niiint.pro varijsipfomm viribus, variapatus,& vlce:..:forma, & iitus.Fiuntautem trochifci, ldeftrotulx, vel cycltfct, tdeft circtili, vel artifci.ideft paftil!i,feu parui panc.conf:ftentiadiira,formalu- pini,atitpauloaltiore:pondcris fere urach.i. quo iactuus addm- turnam conferuiuonem licccutur.
*fr*r reca P'^' multiplicantur, & fiaui fiunt. Ethicnota, /meiie. quod ablutio facici fa£ta cumaqua deftillata fralli- nclhc ip(am reddit pulcherrimam, & relucentem , & t erebinth. ciaram, remoucndo lentigines, & maxime fi taiis lo- dejhUata. c j 0 £ at cum ca?l <^ f a rina tabamm. Tcrebinrhma au- tem deftillata virtutem habet conlimilem cko' r hallai- mi,eft tamen maioris calcfactionis, & fubtiliationis, & idco eft fumme conueiiiens xontudinibus fii<ridis
p O
neruorum, & nuibulcuiiquc ali js ffgritudinibus fri • gidis, & ventolis . Etfuperomnia valctlcnitiofadta cum ca ad fubtiliandum,& dccorandum velligia,& cicatnccs.
COST> x-x^ e r a,e tertiuin, Sumendumhicqnoquedeco- -JL j L £ium thymifuprafpYipium^quod turhukt,polypo
A it o-

IIBER P
AR o m a t a, imo mcdicamentafcrc ornnkge- A nerii melim integraferuantur, quam confraCta, t>el inpuluerem duffa. ^Ac morborum quandoque adeo ■praceps eft rnotus,vt vix tantutn dct temporis, quanto effet opus ad parandim prmfidmm, ob id ,vt inftruffa promptis reraedtjs medica Jit officina, & elcflaria, <£r condita, & eclegmata,&fuccos, &fyruposparandi excogitata eji ratio, ob id inuenti & pafiilli, de quibus nuncfermmem Mef e injlituit, quos trochifcos vocant grxca voce.Su/:t hi ab eleEtarijs eo tantu diuerfi (juod pertinet ad materix confiftentiam,quod ij ex eiufcemo- di funt materia, qua feruari mollispoteft, hi cx ca qutc in durum, & ficcum corpus euadit,quare horum matc- ria, vt eleffariorum, nequemelle, neque rejinaceo ali- quo liquore excipitur, neq; cafiampurgatricem aliud- uegenerisfumit:qnod h&c nunquam fatis arefcunt.
R I M V S.
151
M E S V E.
Rochisci gallia: mofchata: ce- rcbrum, corqueroborant, oris at- que adeo corporis totiusodorcm commcndant, compofitionibus alijs mifcentiu'. Recipiunt xvlo- •tfir. rf. a i oes crudx,bonx,electa;, partcs v.ambra:, t par.
t *n acjtm. .. . . ' . 7 f . , . r .
jj.molchi 00111, par.j.glutinis, tragacanthi, f oc aquxrofata:,q.f.adeacomprchendenda. Fiant trochifci figura folij myrtci, figillentur vafe vi- treo,difloluuntalij ambram olco balaninopau- co,ac co cxtera comprehendunt.
A D D I T I O.
aqud, nf.JtlHii,
Ha'c confedtio apud aromacanos eft miikum in vfu , & dixcrunt fapientes, quod ifta defcript. debet ^oni in confeClionibus, ac clectanjs ,qux luntip- fius Mef
COST. m f e c t 1 o ideft compofitio trochifci ga!-
V^li^ mofchara.-, hxc ingreditur compofinoncni plu- rium elcdhiriorium ,& confedtionum: & fi per fcafiu- matur principalirerconfert confortando ftomachum, hepar, Sc alia nutntiuarclaxara, & debilia ex xgrirudi- nelonga. Etdofiseiuseft,drach. vnaalfumptadema- ne vacuoftomacho cum vinolymphato, velcumaqua aliqua deftillata deftillaticne, & modo conuenienti, & horum vluspoteft plunbus diebus continuari. Com- ponunrur etiam quandoque hi trochifci ,& fubfequen- res,qui habenrurinvfucum zuccharo,velcummelle ^ informa eleitai iorurn affumendo de eis proportiona- biliter, ficut afTumitur dealijs pulueribus, ex quibus e- ledhiriafeu confedhonescompontintur, vel conficiun- tur,& fiuntita, vr adlibram mcllis, vel zucchariponan tur. vnc. ij. vfque ad iiij. trochifcorum redudlorum in puluercm, & tunc dofis ralis eledtanj eifet vfque ad drach. iiij. illis horis,& temporibus,modis ) & condirio- nibus didtis, & declaratis fuperius 111 alijs eledtariis nen folutiuis.
MAN. "T\EfcrturexOriente,(ednonbenepr.xparata. Am- 1 /brx cani.) Eft epitheton ambr.x, qux a recentiori- bus Grxcisambardicitur. Exnoftrisfucre,quifucci- numorientale vocarint,Folij Myrrx.) Lege Myrti. Oleo de Been. ) Ex vnguentaria videlicet glande facto.
POtcft kuus drachm.j. mulns confcqucntfr mitlitinisex vino, SYLVIl vel iurc,\el zquadeftillataidonea fumi,ad robormdum ventri culum ,hepar, & partcs alias nntritorias Jongo morbo fraftas.
Poflunt ijdem m elcdana folidacum /accharo , vel Iiquida cum mellcrecipi,vttorum vnc. lj. li delicatius.vel tres, iiefficacius vis mcdicamentum.facchan.vel mellis lib.j.habeant.Eledanj autcni huai/mcxii funutur Mic .s.vt pnus.Afierri ex Onente, led male ratani dicit Manard.
GA l l x ae mo/chatx. Xyloaloescrudinomine,COST« quid vclit,alibi diximus. Quodadhuius compofi tionis calcem fcribitur de oleo balanino, Syluius rem objcuram reddit, ita vertens (difoluunt oleo balanino pauco,aceo catera comprehenduntjquid enim ft,quod diffoluiturnon explicat.Vctus autcm interpretatio cla- rius. (F.tapud ahos difioluitur ambra in vafe vitreo cum oleo de beepauco, & conjicitmtur cetcra cum eo.)
Quibus aliam a priorirationem docet hic aromata co- mifcendi.Sicut enim xyloaloen,ambram,mofchum y tra gacantha, ex aqua rofacea diffoiui iujserat; ita loeo a- ijux rofaccx oLeutn balaninum vfurpaffe alios, ait. Sed ca arte, vt ex cius olei momento ambram diffoluerent, tum eo reliqua cogerent. Sani,quod hoc loco oleum ba- laninum deligant,nonfit temere,hoc enim vnum r.onfit rancidum ,proptereaque ad vnguentorum preciofioru. confeBioncm vfurpantur cetate noftra. Quod autem myrteifolif meminit Mefue, conficique trochifcos eius folijfigura iubet,non figuram,qu& qualifcunque Jit,pa- rum intereft ,fcd fubfianticc modum innuit obferuandu, vt enim promptearefcant, tenues tenuitate fere myr- tcifolij, vt fmt oportet, quanquam fi fnitetiampaulo craJJiores,nihil refert.
M E S V E.
R o c H. gallia: Scbcllina;, vcntri- culum, cor, hcpar, imbccilla ro- borant : in alias compofitioncs immittuntur. Recipiunt folio- rum rofarum reccntium, humi- darum, fe apcrire incipientium, vnc.vnam, & dimidiam ,tere curiofifiime in mortario lapideo, tu nc ipfis aloes bona:, caryo- phyllorum,gummi,fpice Inda:,ana drachmam vnam, & dimidiam, fantali citrini drachmas duas, ramich,drach'. iij.omnia minutiflimctri- tacommi(cc, &conterediem vnum cum rofis, aliquoties affund # endoaquam rofitam infufio- nis gummi Antbici. Pofiremo aromatiza mo- lchidrach. j. partibus duabus, ambra, & caphu- ra:, auaaurco dimidio. Forma trochilcos, Sc figilla.
ET hxc non minoris cft vfus, quam prxcedens. Ra- M A N mich.) Defcriptiones habes infra.
REcipitvr . in aromaticum nardinum.Siinttamen,^ SY L V. eius loco rrocii. Gallia.' mofchat.f mifcent.
GA l l i a Sebellina. Qu<e terendahicaitminu- tiffime ,terenda fwgulafuntfeorfi'.m,licet nonfcrt bat, quod variam terendt rationem poftulat aloes,va- riam caryophylli ,& reliqua. Mofchus autern am- bra, & caphura, quibus poHremo reliqua dixitaro- mati^ada,eade aqua rofacea diffolueda fi:nt,qua ajper gi reliqua iufferat. *An vero caphura hicponenda, vt Mefue. Cc 3 velle

MESVE DE TR OCHISCTS-
yftie videtur, an ea dittio , qtue in alicjuibus rodicibus E tanta myrobalatiorum copia,nihilfnperjlthauons. Vti
eoncifa legitur (cam) mngenda fit ambr &,arabica vc~ to igititr cum veteri verjionc drachmas tantum <]ua-
ce optimam ftgnificans, qttafi ambram opiimam qux- ternas myrobalarwriim illis fcx tnfufi rncijs ejfc im-
rat, non autcm campboram, aliorum ejio iudicium, il- mittenda, id rbi ejfeceris, tribus tranfiftis diebus (hic
lud tantum dicam,Jkpe alibi ambram hunc fcriptorem vero etiam Syluius omittit tempusj expnmendos my-
auxrere, & femper ctiam fi non exprimat, optimam robalanos, cr aliorum myrobalanorum drachmas rur-
qiurere,vt & reliqua non addita tamen arabicA httius fnm quatuor inifrienaas cxiflimo, quos rurfum posiea
vocis appendice,ita,vt caphurampreeter ambram hoc die exprimes nouis eodem pondercinieUis myrobala-
loco velle non incerta prorfus fit conieciura, alioqui e- r.is,denuo poflridie expnmendis. Sic myrobalanorum tiam,&in Jequcntigallia, & infcquentibus altjs mul- ns, (juod expetitMef):n liquoreprepofto excipitur,
tis capburam r.on abhorret.
M E S V E.
R och . Gallisearonintica:,vetcribus celebratiiTimus ad cerebrum,cor, ve triculum : hepar,cxterasq;partes nu tritorias roboraudas, ncruosqueim becfllos iliitu firmat,celcbribus dcniquecornpo fitionibus mifcetur.Recipitaurcm cmblicarum cxoflatarum, t vnc.j.qua.' parum trits triduo in vafe vitreoprobeoperculato maccrenturiib. dimidia aqu£rofata;,cui prius rolx ficca:, & cor tices citrorum fint immcrii, infufique, dcinde aqus rofarum pra:didtx infiifionis| vnciasqua- tuor prxterea imnnttc, & poftridie tantudem, donec emblicarum virtus aquis fit imprelTa. Tunc accipe ligni aloes drach. Octo, ramich vn- ciam vnam, & dimidiam rofarum, caryophyll- ana drach. decem,fpiccK Inda: drach,tres,fantali flaui f aromatici drach. quatuor,gummi Arabi
ad reltquum,quem in{lttuit,vjum. Infufum autcm ari- darum rofartim, & citriccrticum, cie quo item dttbita- tio erat ,fi cx rojacea aquaparariscum Sylvio, longe magis prxfltturim exthimo, quam fi ex fimplici pare- tur aqua . Sumendarum autem rofaruni ,*jr citricorti- cum pondus,quum non jcnbatfattsfathmtir. pnto,fi vt rumquc advncias duas aqtigvncijsoilo infuderis ,ita utbis, poflea exprcfis fexliquorisvncia Jupcrfintad peragendum,quod reliquum est,vfurpand.t.
M E S V E.
|Koc ii. Diarhodoneflicacifiimiad fcbrcs pituitoias antiquatas, alijs implexas, formam corrumpentes, ventriculidolorem lcnicndum, & humorcs ipfi adhccrentcs dctergcn dos, recipiuntfoliorum roiarumtubrarum au- reosfex/pica' aromatic3e,lignialoes, ana aureos duos,glyc\ r rrhiza:aureostrcs,fpodij aurcum v- num, croci aureum dimid ium, maftichc drach.
„ - j-n • 2. cum vino albo fac trochilcos drachma; vnius ci drach.fcx,tere tenuiflime, & cum prscdida m G pon d cr c. fufione emblicarum paulatim adiccta mifce|, a-
romaticacaphurs, & mufchi,ana drach. i.am brx drach.duabus.fingc trochilcos,figilla, & fcr ua vitreo vafc.
T!
MAN
E
T hxc eofdern vfus haberet, fi bene pararetur. San- dali citnni aromatizati.) Lege aromacici.
COST.
■Gi
'Rochifci diarhodon fecr.ndum Mattharum iil-CHR uaticnm funt trochifci dc rofis. Sccundtim ta- men Mefuen aliud trochiici diaihodon,& alind tro- chiici derofis,& eft ha*c confttSio trochiicorum dia- rhodon, qua; intratin confedtionibus Mc/iic.Nico. inproprio antidot. habetaliani defcript. qua» intrat in fuiscor.fe<flionibus. Auicen.in 5. can. habet tro- chifcos de rofis nominatos diarhcxlon.
NOmcn hi habentarofis, & fubeo in multiscom M A fJ. pofitionibusapponontur, biburnuiqueiintiorbis ad diucurniratem vergentibus.
HOs trochifcos Mefue fuiscompofitionibus mignuroi/cct. SY L\. Nicokus iutcm iuos<iiar!u"xtonKisdiucric-. luiT
A l l 1 a aromatica .yi Obfcura hicfunt qutdam,
Trimum in menfura myrobalanoirarn 'vulgata -perfto habet dracbmas quatuor:pro ijs reponitSyluius rncia-s quattior. Tnm quo paElo parartda ftt aqita irftt- fionisrofarnm,qnam funu iubet, non conjlat, ex Syluio c. im vellc videtur, vt rofzs ariats, & citri corticem aqm. rofxrum infundas,ex vettifla leffioM non cothgi- tur,aqu<£ ne roface^, an fimplici infmdcndafunt arid£ rcjle. Tertio, an httic infufo fcmci tantum myrobalani
inftndendi,an fzpius: Ji fepius,an prioribus myroba t\ i arhodok. Quidhic fit,qnod inantiquas, COST.
lanisabieffis, an relidii : Qmrn enim Syluiusfcribat JL Jcomplicatajquefebres,ad ventriculidoiorcm,<£r
(deinde uqt«e rofarum pradttix infttfionis vncias qua- humorum tpfi inbxrcntium deterfionem adeo eff cacem
tuor pr&terea immitte, poflridic tantundem,doncc hunc paflillum rcddat, non factie efl oftenftt , quum
emblicarum virtus aquis fit irnprcjfaJ velie videtur, enim pituitofi fucci obfiritttionefqttc antiquarum ple-
aiios myrobalanos vnciarum qf uzuor mcnfara fecun- rumque febrium atithorcs,difecante, attemante,dcter
do loco prtcdifto rofarum infufo immittendas, cr tan- gentcque egeant medicamento, ineft his fer<* ftv.gulis,
tttndem pojlridie, ita vt integram cortm libram vncus ex qutbm hic conficiturpafiiHm, aJiringer.di vis, nul-
fex infuft ex rofts tnijciendam effe ex Syluio colligas, litt-s (vt videtur,)in fupradittis affeEiibtit,atqtie hi<-
peruerfa prorfus infuforum myrobalanorurn , <jr exci- moribus vfus.Sedquanuis vere,horumferc vnumquod
pietis liquortsproportionc.Cttterum,quodadpriorem, qtte aslringentis fit facultatis, detergeretamen etiarn
poflerioremq; pcrtinet dubitationem, primum quidem, aliqua corum nonnihil poffunt,vt rofk,prs.fertirn ft re-
rnaie, &prius, & pofierius vncias ntyrobaianorum centcsfumas,vtfumipoffuntfcdJpicalnJa, iicetaflrin
quatuorfumi ccrtum efl. Fictenim,vtvbiintumuerit gentis non expcrs facultatis , aperirc non parum
potefi,

LIBER PRIMVS.
152.
poteftjVt etiam xyloaloe. glycyrrhi^an vcroaperii e, A 6~ aetergere ex co vfit confiat, qnem affcrreijsfolct, quirerium obfiruciionc laborant, quin y crocum va- Lenter aperire apertnm eft. ac tandem quum /ingula ferd huius medicamenti fimpliciamediocri calore fuo, & ventriculumdiuturna febre frigulorumque bumo- rum colluuie imbecilliorem firmare, &• conco&ioni conferre poffmt, ajiringentcque fixcultate cumdem la- xatum cogere valeant, ncque etiam temere Mefue' buicpafiiilo pr&diftos affignat vfus.
M E S V E.
M E S V Eo
R o c h . de rofis, & eupatono, t & t obltrudlioncm Jicpatis probc leuaut, & inde nalcentcsideru, febres antiquas, <5c alijs coreple- xas. Rccipiunt folioruni roiaru, drachmasodlo, lpica;t rhabar- f bari, f glycyrrhizsc, ana drach. iij.lpodi;, f drac. *'«i. vnam,& dimidiam, liicci cupatorij, drachmas "• dccem, cum manna fac trochiicos.
R o c h . de rofis , ventriculum, & hepar firmant , humoresque ab illo detcrgcnt, ob id phlegmatic^fe- bri conducunt. Rccipiunt foliorum
giPt
HM.
rofarum drachm. deccm,glycyrrhiza;drachm. quinque,fpicae aromatica:,drach.duas, & dimi- diam.vmo albocxcipe.fi purgatorios vis, addc fcammonij drach.trcs.
H
r j j »-T~' R e s ciefcnptioncs trochifcorum de rofis Iiic " jL immeciiatcponunnir:&ab Auic.inv. can. fo- lum dux, iciiicct trochifcornm maiorum, & mino- rum de rolis: defcriptio tamen trochilcorum de ro/is pofua ab Auicen. eft illa, qun? habetur in vfu. de his tribus,qua: ponuntur in litera, folum vltima ha- betur in v(u, & qua: ingreditur compofitiones m.a- gnorum antidotorum, habet vtilitates,&: iuuamen- nienta ad dolorem ftomachi, & malitiam complexio nis,& febres antiquas, & ad principium hydropifis - namfunt principaliter confortatiui ftomachi,&he- patis, & aliorum membrorum nutritiuorum relaxa- torum ex longitudine xgritudinis,&doiis cum cir- cumftantijs requifitis eftficutuochifcorumdiarho- dondictorum fuperius.
MAN. T7 X duabusiftiscompofitionibus fecundaefteffica- r, cior. Si visaddere fcammonium,vbi legis lib.iij-le- gedrachmas. Florum fquinanthi.In vocefcha-noathos includitur flos, quare fuperHue adduum floris.
SYLVII. A k i v s. adventriculi,&:hepacis,& iliarum partium iiu- JL/ tritoriarumimbccillitatemexmorbo longo,& frigida hu- niida,ad febres antiquas, hydropis uutium. Qiiamuisautem dia- rhodon figmficet dc rofis, tamen hoclocodifleruiit, vtapudGa- lenum, & alios leucacantha, & acandia lpuce: chalcanthum , & chalcu anthos : aphronitron, & aphros nitru, & alia pleraque, ob aliquam diffcrcnnam aunc coniunfta, nunc diuiia.
CO ST TT^ ^ rofis- Conferre hos paflillos pituitofafebre la- ' boraruibus exiflimo, (iccitatif nomine, cuius vi
fuperuacuum ventriculi humoretn abfumunt,& aflrin geHtisfacultati* ope,qua iecoriconciliant robur. deter gere autemimbecilliterputo, nifi fcammonio addito: tjrnd noti boc modo prsfiat ■ Sed etiam mutilcs fuccos detrahit,biliofos primum,tum prxtcrea pituitofos,ma xime quum ex cotoneo paratum eli, quale hic puto yfurpandum. Sandautem quando tum hic,tum inprx- cedcntibus,ac feqnentibus glycyrrhi^a meminit ,fu- mendm ipfius radicispuluis videtur, quod, cumfuccii expetit , admomt, vt in trochifc. de fpodio paulopoft. K^on tamen erraturum pnto, qui fuccum in bis quoq; omuibus fumpferit ,vt qui parua fuimole maioris fit yfus,quam totius radicispuluis,
Ti
I validiores funt inomnibushis, qui a rofisno- M A N. menacceperunt.
DE ros i s , & eupatorio. His magis qvam fu- COST. perioribus fiderem ad diuturnas febres, rhabar- bari, & eupatorij gratia. Sed an f ucci eupatorif dra- cbmx decem menfura fit largior ad excipiendcru pon- dus qutt vix dracb. pendent decem, & ofto cum dimi- dia,dubitarem,nifi nutritione vocata,ideft liquore fen- fim affufo,& abfumpto conficiantur. Mannam autem quam adfuperiora cogenda cum eupatorij fucco fumi admonet, fiue poflremo locoaddas, vbi liquorisparu efl,quodfuperefi, fiue etiam antea, parum puto intcr- effe. eius vero menfura,qu£ non prafcnbitur a Mcfue, ea erit qua cum fucco, exceptis reliquis aridi paftilli euadant.
M E S V E.
RocH.de rofis, multorum fcriptis ce- lcbrati,cfficaces ad multosaffeftus, pre- _ fertimadventriculidolorem,malanico ftionem,febres antiquas ,hydropemincipien- tcm,& illos maxime, quibus forma corrumpi- tur. Redpiunt rofarum, drachm .4. ligni alocs, drach.ij.maftiches,drach.i. &dimidiam,abfin- thij Romani,cinnamomi, ipicce nardi, cafia; li- gftea2,fchoenu anthus,ana d rach.i.cum vino an- tiquo, &aqua dccoctionis radicum, fac tiochi- lcos drach.ij.
RAdices furtt vreticx quinque intelligendse, rulci,afparagi, SYLVII apij,pctrolclu", foeniculi.
DE r o s i s multorum. In affeElibus qui ex COST. intemperie vifcerum fi-igida ortum babent,inter quos est corruptio formcc, idefi malus corporis babitus, feu cachexia ,plurimum pojfepaflillum buncexiftimo.
D Cafii c autem lignex loco, quam prceter cinnamomum, qu£rit,a cinnamomo tamen fortafic nor. diucrfum jfe- cie, vtiam antea difputabamus, cinnamomum proba- tifiimum fifumas, dfcriptoris tarnen huius mentenon puto difccffurum.
M E S V E.
T'R oc h . gallix magnx, feu regalis, vcn- triculum, cor, hepar, cxteraiquc partcs nutritorias roborat,appetcntiam exci- tat, codioncm iuuat. Recipitf fucci daflylo- + f uc d rum immaturorum, libr.j. qua: femcl ferucfiat. cola,in ca coque ad mellis crafliticm, gallarum rccentium curiofe tritarum,vnc .4. dcindc rofa- ^ rum rubrarum. vnc.i. cardamomi, t feminis
fraxini,

M E S V E D E T
fraxinijCaryophyllornm.nucisniofcliata:, ma- E llichcs, ligni alocs,ara drachm.-. &diniidiani, cinnamomi drachm. ^.fantalifkuidrachm. 5. i - croci drachm. dimid. gummi arabici f drach. 1. tere,cnbra, mifce prxdiftis, extcndc fupcr mar- moroleoamygd.vnftum ,donec ficccntur. tc- ranturtunc tenuiiTime, molchiaurcodimidio aromatizcntur > cum aqua rolata fiant trochiici parui, ficcentur in vmbra.
MAN. T T A c voce,Stic.vmnturArabesadfignificandum i~l gaiiiam. Suca Albelach.) Sunr ex genere dadty- lormn,& credo quod iint immaturi. De lingua auis, &£ Datfcni, fupra didum eft.
COST A magnac. Quod ex-pahuulii lentore
' vJ tanto prxd>tii futcus cxtrabatur nifi antca, a- (]ua,iiqtwrevc aiio maccrentur, non vidco. prxfertim ft a nobis bic parandw fitfuccm, qnibus v.on nifiare- fa'tl& palmulx ajfcruntnr. fucci ergonomine, crcmore feu melliginem eam, quam vnofcre fcruorc coquendo reddere poffunt, fumendam , & inijciendas in hanc galla4,atqne ad mellis confiflcntiam decoqttendas pn~ tarim. tum vero reliqua, vtpracipitur, perfequenda.
M E S V E.
Pv o c h. Kamich, ventricuhim, cor, hcpar imbccilla firmat,& Jubrica vifccraacintcftina, cho- leram morbum liftit, acrimo- niam obtundit, animum rcddit tranquillum , omncm hcemor- rhagiam cohibct, ob quam naribus fanguinc fluentibus flando impcditur, alijsmedicamen- tis milcctur.Rccipit fucci oxaiidis vnc. 16. femel fcruchantcumrofarum vnc.i.baccarum mvrti vnc.2. cola,hismiicegailarum curioictiitarum vnc.j.coquciterum.Dcindcpulucriza fupcrip- fa foliorum rof.vnc. 1 .fantaiiflaui vnc. 1 .& quar- ta, gumi arabici vnc. 1. &s.carniu rhois, ipodij, ana drach.viij.(omphacij, drach.7.)iucci bacca- rum myrti multQm tritarum, vnc.^iigni alocs, caryophyllorum, macis, nlicis molch. ana diac. 4. miiccomnia fimul,&cxtcndcinlcutcllala- pidcavlqucdum ficccntur. pofttcrc niinutim , & cum caphuraj aur. 1. & aqua rof factrochi- fcosparuos, ficcain vmbra. Suntqui loco fucci oxalidis fumunt fuccum cydoniorum immatu- rorum: quidam quoque aromatizant mofchi drach.vniusquatta parte.
M A N. A mich (olent vocare Arabes mixturam quandam
ROCHISCIS
RAmich. Ex baccis myrti recentibnsfuccm e'x- CQS '1', primitur, ex ficcisnon nifi aquadiquoreve alio ajferfis.idvbi agendum efi, vt maioris fit expreffus ilie Jucciis cfficaci£, effcies, repetita femei,bifuenoua in eobaci arum iniefiione, & expreffione. I{bu auterrr, cuim quoque bic carnttn expetit, leuiter contur.dendo ai nfo cortice Jpoliandum, tum abietto cortice interior fub/iantia exaffiffime terenda,&rehqua exfcriptoris inftituto per agendd.
M E S V E.
TR o c h 1 s c 1 caphurx, ad fcbres arde- tes, bilis, & fanguinis fcruorem, vcntri- culi,& hcpatisintcmpcricm calidam , & ab his fitim mexpletam, idcruni quoqi, ac ph- F thifim, &he<Sicaconferunt,rccipiuntque, fo- liorumroiarumdrachm.4. fpodij,glycvrrhizar anadrach.2.fantalorum flauorum dtachm.2.& diniidiam, croci, fcminum mclonum, citruli, cucumcris,cucurbita;, tragacanthi,gummi,fpi- c?j,ana drach. i.ligni aloes,cardamomi, amyli, capiuuu - , ana drachmam : vnam,partcs duas, facchari albi, & manna' ana drachmas trcs, co- prehcnde muccaginc icminis plyili;, & * aqua. rofarum.
RE s noua, quam gummi arhormn dicunt, & putat M A N. valdefrigidam. Ego eam qua- aa nos defertur.rem laditiam puto, & calidam. Simeon ambav vocat,dicit- <jue multis locis emanare a quibufdam veluti fontibus, ficutafphalrum, &c fulphur, eileq;aliud ftiluum ,aliud fubalbum, & tertium nigrum ,habereque vires calefa- q ciendi, & lncidendi.
VT prrccdentes parantur non qucd pcrfe vfurpentur ,ft*i SYI-VII. qucxiin alus compoliuones veniant. ipica tinu-n, i; crocii, i-yioalccn, cardamomum , &etiam iaccharum, mannam.fcbri- btis acutis noxia tollc, iicontra ipiasluseSvfures.TrocIiifcia}- bi, feu collvnum album Kaiis hisaffincs (liblatis cahdis, reci- piunt ccrnfa;k)ta.% dr.ichm.io. amylidrachm.4.gnmnn Arabici, rragacanthi.anadrachm. i. caphura»draohm.s. Fianttrcchifci fic , gummisaquarofarum rolutisaddaturrcliijuorum puluis te- miiflimus. F;a«t trochiici i n;cd;cu vtciidi 111 coilyria licca, vcl humida.
CA v h v r A.Ccnfcrrebospastilloscalidicribus C OST. morbiSyVthic fcribitur,facile crederem,fi cro- cum,flica,xyloaloe,cardamomum,demantur: an ve~ ro bctlicis ejfe vfuipofjit,facit vt dubitcm arefacien- di vii,quampierifque eorum tncfie certifmus,qu£ ad hos ipfos parandos veniunt.
H
R
.ex gallis, & paffulis. Valdeadftringit quocunque modo quis eavtatur. Defpodio infradicit Sicutalco- ho.)i.fuonltffime, vt oculares medicitra* teri (blenr.
SYLVII- T N multas compofitiones rpcipitur, proptcr quas foiasquibuf- JL d.im paratur,iilas compptitioncs vfnrpaptibus.Ramich autem Serapioui galliaeft .aut gaiiia; matcin. Gallii'autc*m videntur trochiici quidani pi^difti vocari a gallis fruftibus, qnas ferc rcci- piunt,autper(c,aut pcrtrochiicosramich,quigallaruiiivncias trcs recipiunt.
Gallia autem mo/chata cur (itappellata, non vidco, ctim r.cc gailas, ncc ramich acciptat : ramicli autcm neicio an cif rumice Lauiu voce corruptum eit, qucni JargiiTimum hxc compoli- tio rccipit.
M E S V E.
TR o c h 1 s c 1 rhabarbari.valent ad he- patis obftru&ionem, dolorcm,tumo- rcs pmer naturam, aifedus inucteratos eiufdcm, & hydropem, &itterum,& forrnce corruptione. Recipiuntrhabarbari boni, drach. 10. iiicci cupatorij ,amvgdalarum amararum ana drach.3. rofarum drach. 3 .fpics,aniii,rubi9, abfinrhij, aiari, feminis apij ,ana draciimam 1. fac trochiicos pondcns vnius aurei.
T
Rochifcornm de rhabarbaro. vfui eftcontie- CHRL nicns ad doiorcm hepatis fiigidum a mareria
pun-

LIBER P R I M V S. r> r 153
pimgitiua, & .id oppillationem ipfius. funt enim A cim,fpodi;,drachm. dcccm,fcminisoxalidis,
aliqualiter iolutiui materiei fubtilis aquol"x,ac ci- trina; ,& ideo multum conueniunt hvdropicis, & his quibushabitudo corporis, leu formacorrumpi -t tur, & dofis eft vfque addrach.i.cum aqua,vel vino fecundum exigenti.am dilpofitionis curanda:, cum decoiflionibiis,& cxtera. Notabis vnum, quod Me- fue non ponit licjuorem, cum quo debent confici ifti trochifci, led lecundum quofdam debent confi- ci, cuin fucco de eupatorio.
MAN-. TJ Orum potus inhis,qui mali habitus funt, ma- fTignx vnliratiseft. His vrialfueuerunt mediciin fet>nL>usexderidentiaacutis,& incipiete malohabitu.
SYLVIi
•'QI
V ibvsdam fnntTO rfii aiifrigidos, & pituitolos ac etiam bihofos aifcftus.-hcpatis, qiubtis corpons habitudo ,
drachm. fex, feminis pqrtubaca^feminum coria dri accto maccratorum, & torrefaftorum, pul- px rhois, ana drach.ij. &s. amyliaffi.balaulliQ- rum, baccharum oxyacanthse , ana drachm.ij. gummi Arabici aili, drach.;'. & dimidiam, co- prchendc omphacio, vtcrc cum aliquo fucco adftringcnte.
IS t I trochilci multtim conferuntfluxui ventri? C H R. abhumorccholerico fa<Uo, ac etiam dyfenrenx cum excoriatione inteftinorum, prsmilfa tamen ali quali euacuatione cum aliquoquod euacuat com- primedo, vel cum rhabarbaro torrefado, vt fuperius di£tum eft,& dofis ipforumeftvfque ad drachm. i.cum aquaplantaginis,velcumalijsaquis conue-
ieu fonni cachexia corrumpitur, vtmhydropicis ,& B nientibus, vel cum vino ponticolymphatocu aqua
ifteris,'& cqteris cachefticis, ob hepatis deprauatam aftionem. Dautur drach i.ex aqua aut vino, pro affeftuum, & aiiorum indi. cantium natura. Ad comprchendenda autem omnia, vt trochilci fiant fucco eup.itorij largiorc opuscft. Trocliifcoei rheo Indico Aihiarij funt his afEnes pondenbus tamenvariant.
COST. "D Habarbari. Un fimplicia qux arida bic, J l V & inpnlutrem duttafumantur,ponitus aquan- tia dracbmarum vndeuiginti, drachmisfucci eupato- rij quatuor, & fucco amygdalarum eiufdem ponderis cogi retle pojfint, nonfatfcio.fucco largiore opus ejfc nit Syluius, quod experimentoprobabis.
M E S V E.
ferrea. Et maxi me conueni unt non lolum per fupe-r txhibhU rius ailumpti vna vice, vel pluribus fecundum exi- gendam intempore congruo, led per inferius cum clyfterijs, vei cum alijs ftypticis coftri&ittis, premifi- fis tamen lenitiuis, & ablbrfiuis clyfteribus, vt fu- mendo deipfis trochifcis cum vinoponticoparuo, & cum aqua hordei cum alijs liquoribiis, & cjtian- doqueaddimus fuccum plantaginis, veiaiiquid dc pinguedine ad faciendum virtutem medicinarum penetrare, in iubftantiam inteftini, & ad alterandu humorem calidti, qui vt plurimum eft caufii ftuxus.
Et non folum ifti trochifci conueniunt fiuxui vetris, fed & acute febrientibus, fitim exdnguendo.conue- niurit etiam infiammationj ftomachi,& heparis a f- fumpti perfuperius cumaquaendiui.c,&fimilibus
Rochi? c . fpodijcfficaciffimiin ,
fcbrcs acutas, ventriculi, & hcpa- C a< l uls frl S ldls aheratnus. Nota quod eius funtdux
~ fpecies,icilicet fylueftris,quar vocaturlapatium,&
domeftica. quz apud nos vocatur acriumcello,&: ifte proprie vocatur acetofa, quac eft frigida; comple- xionisin tertio,ficca;in fecundo. Coriandri. eft femen notum fngidae compl.in primo, & ficcx in fe- cundo. habettamen partem aliquam corticalem ex- trtnfecam paruam, qux eft valde calidx complexio- nis, & ficcae in fecundo. lnfunditur autem in aceto, vt huiufmodi extrinfeca:,& infenfibilis partis calidi- tas,& malitia remoueatur ab ea.ac etiam,vt fubtilic- tur reliqua parteeius, vel fubftantiafaciliuspene- tret ad partes eius profundiores.
Potenteseffentin adftringendo,fed non paranrur. M A N.
FL vohem alni, & dyfenteriafn iuuant.vel potidrachm. jy LVIL
tis infiammationcm, & fitim vehe mentcm. Rccipiuntfpodij,drach. iiij. rofarum rubrarum, drach.yij. fcminis portulacx, fucci glycyrrhizs, ana drac. ij.cuni muccaginefeminispiyllij factrochifcos drachm, vnitis: vterecum fucco maligranati. Sunt qui addunt icminum quatuor , gummi Arabici, tragacanthi, croci ana drachmam vnam,&dimidiam.
MAN. C! D 1 v M liquefcentibus cadmia,& xrario O lapide: tenuiorenim parsexhalans, & te£to forna- cis adhirens ampullefcit, & to ^ o appellatur,Pars verograuiordefcendit,& pauimento, vellateribush^- ret,qua; fpodium vocatur. Recentiores Auicen, fe- quenres, antifpodion fpodio prxfcrunt, maxime, id
quenres, antupoction tpooto pi^crunt, inax iuc, lfum aqua pl anu g in i s , a ut vlfl oauftero, aqua chalybeaa
quodexcannarum radictbus exuftis,hcet iintaliapmra D- . fi V cb „ s adeft.vei drach.ij. clyftere micai: purea-
pryftandora.v t Quod ex myrto.vel olea, vel letifco. Mo dutnautem confedlionis tradit Diofc.lib.s.Veriautem fpodij vfus non fuit, nifi extrinfecus admouendo.
COST C P°D I I. 5"/ pro Jpodio hic ebur vflum fumas, nen D dijfenties a do£iis viris. Licebit etiam ceruiriu cor- nu vjium t l£uigatumque,atq; in cote prxparatufumas,
M E S V E.
Rochisci . fpodij alij, eum femine oxalidis ad fcbrcs biliofas,cum alui fluorc valent,inflammationem vcn- triculi, & hcpatis,& fitim continuam fedant. Recipiunt rofarum rub, drachm. duode
iugulato, ii febris adeft,vel drach.ij. clyfterc lniefti: purga- to tamcn prius corporc per rhabarbjrum torrefachim, vel limile, & inteftinis. clyftere alio antc deterfis: fitim vero, & febrilem ar- dorem cxunguit cum aqua intybi, cichorij.vel alia.
SP o D i I alij. Quid fit quodamylum hocloco,z'f COST, gummi arabicum ajfum veiit, non fatis apparet. non ejlprofe£to vt vimglutinandi,qua his ineft, angeri ajfatione exifiimemus. quin etiam, vt ajfando igneam violentiam experiuntur, ita dubitareliceteadem mi- nus opportuna adeos ajfcffus efje, quorumgratia hic cum alvjs quxruntur. Sed fortajfe non affationem ve- re,at defccationem tantum qu.rrit, vt inpuluerem co- modius duci poffint,in quem duci non pojfunt, nifi aridio ra. Mienus vero ille calor, quem igni admota expc- rinntur,refrigerante viomphacijreprimitur.
ME-

M E S V E D E
T
E
s.
M E S V E.
T
R ochisc . oxyacantha:,fcbrcsardc- tes extinguunt,ac fitim vehcmcntcm. Rccipiunt baccaru oxvacanthjE.aut iuc- ci earu,glycyrrhizae, fcminis portulacae, fpodij, ana drach.nj. rofarum drach.vj. ipica-, croci,a- myh, tragacanthi, ana drach.j.fcminis citruli, - - drach.iij. & dimid. caphurg drach. dimid. cum manna fac trochifcos.
MAN.
co^r.Q
Ec hos vidi parari ; non putarim tamentamva- lidos, vtdicit Mefue,ad {xtim fcdandam.
SYLVII.
cosr.
a r. i o r vfu fupcrior,imborumlocofuerit
vua oxyacantii condita.
T
R O C H I S C I
drach.ij. rhabarbari, fucci cupatorij,afari, apij y amygdalarum amararum, fpicse, maftichcs,fo- lij, aua drachm.j.factrochilcos cum fucco inty- bi. Da cum fucco herbarum.
H
I communiter conficiuntur, & vtiliter bibuntur M A N. inlongisfebribus.
X yacantha. Berberorum acini dctra- £la carne,fi quem v fum prdbent medendo, eos dixerim vtpunui acinos ficc.ire, adjlringcrerefri- gerando. Sed& fpodium creditur refrigerare cum fu~ citate,vtportulaca quoque femina, & rofie. ,At aridL tatcm fitis non modo Jedare, fed contra excitare m[~ ius ncget. Ouin, cir Jpicam, & crocum, qua: calfhciut fiti aduerfz effe certum efi, vt de campbora quoque du bitatur. ^An ergo idprttflare hi trocbifcipoffunt, quod hicfcriptorpo/licetur ? Giycyrrhij£ fuccm hume£lat cum caloris tempcrie moderata, cjr amylum quoque, <jr tragacantha, <jr citruli Jcmina humido agnofcutur temperamento citra calorcnt, quare temperan fr.pc- riorum ficcitas pofleriornm accejfionepoterit. adqu£ pr.tflanda crocum quoque, & caphnra dum reliquoru penetrationcm adiuuant, nonnihil fcrre opispoffunt. Qu.are ardentium febrium aflm reflringuerepojje dtf- fitendum non eft, quando aflringente illa cutn refrige- rio vi reprimere bilioft bumorts violentiampotesi, hoc nomine dum eundem d ventriculo hutnorem cxpri mit.fitim quoque cohibere pojfe arbitrandum cfl .
M E S V E.
R ochis . oxyacantha: alij,ad intc- pcriem calidam,fluorcm alui,hcpa- tis dolorem, recipiunt baccaru oxya
 canthcedrach. ij. ijxxiij, maftichcs,
xyloalocs,gallix(fpic£e)feminisoxalidis,anadra chm.j.rofarum drach. quinquc: gummidrach.
SC i l i c e t aMntbij ,eupatorij,apij, aut cum aqua ex ip-SYLVIL iis deitillata.
Pi{0 folio erit Jpica eiufdem fhcultatis. berbx au~ cqst , tem Juccus, cum quo bi paflilh formantur, erit ex aliquapropofitarum hicflirpium, optione tua. 7\itnc ad hos ipfos contumaces ajfcffiis Juccum aptjvulga- risfrequenter vjurpari vu&o, rngrato certe odore ac faporemoleflum, c~ qui non prorfm cxpeffationi re- jpondet. poteris tu etiam decocio , vel fiillatitio exbu- tufcemodi rcbus liquore vti.
T:
M E S V E.
Rochis . cupatorij,obftrudioncm,& tumorcm pnrtcr naturam hepatis,& lie- nis ianat,acindc natas tebresantiquas, & harum rigorem, iderum, incipicntem hy- dropem.Kccipiunt mannar^ liicci cupatorij,ana vnciam j.rofarum t vnc. dimid.ipica:, drach.iij. t ,x. rhabarhari,aian,anifi,ana drachm.ij. ipodij f drach.iij.& dinud.cum t herbarumfuccis, for- nia trochilcos, &cumi/idcm vtcre.
ET hiquoquepaffimconficiuntur,feda paucisbe- MAN. nc, jgnorantibus veram cupatorium. Cum fucco herbarum.)Cum fucco videlicet Hupatorij.
E
V patorii. Tro eupatorij fucco fi agrimo- (Q $ j- ni$ fuccum fnmas, non temere Jacies . Sed Me- fite eupatoriim femper in huius fcnptons compojitu intelligam.
iij. cum aqua rofarum fac trochilcos.
R
OX yacanthak ali;. Ouam hic galliam fumas, non explicat. Sed magnam ,feu rega- lem paido ante defcriptam non temere fumes, qus & immaturas palmulas recipit, &gallas, & alia qu.t- dam, ad ventris fluorem atque ad calidiorem intem- periem, non dicam aufcrendam ,fed moderandam ta- men opportuna.
M E S V E.
R o c h i s c i anifi,obftru£lioncs hcpa tis, & aiios eius morbos, & inde natas febres antiquas ianat. Rccip.anif i,cupa- torij, ana drach.ij. lcminis ancthi, ipica:, malli- ches, tilij , abiinthij, afari,apij,amygda.amara- rum ana drachm. s. alocs 3 drach.ij. componc curn iiicco abfinthij ,& apij. Da cum iyrupo acctolo, & fucco herbarum.
T
H
I parari rc£te non valent, quia carcmus folio. Se- j^I A N. cundi poflent quidem paran, ied non parantur.
M E S V E.
R o c ii i s. abfinthijjobftrudionesvcn triculi, &hcpatis,&ab his dolorem,&
AN i s i. Ouumaloen hicproponit,xyloalocn COST.
Syluim interpretatur ,vt etiam in Jeqnenti y quod non improbo. Sedaioenfuccum cx fcriptoris hu- ius mente fumedum exiflitharim : & quia in eos ufm opporrnna cfl, ad quos hoc paratur medicamentum, & quia in fuperioribm, quum xyloaloen quxrit, lignum alocn, non abfoiute aloen fcribit. Sani licetinopta
fcbrcsantiquastollunt.dictaspartes,rcli folij legitimi paftillumhunc parart pojfe Manardus quafqucnutritorias roborant. appctentiam cx- neget:foltjtamenlocofpicaaddtpoJJet,nonimparem citant. Recipmnt rolamni, abiintiuj, aniii,ana opemailatura, .
ME-

M E S V E.
LIBER PRIMVS: 154
A tcrdum his trochifcis addereopij drach.ij.aut plures, aut pauciores.
| R o c h 1 s c 1 anifi alij cx dece fim- piicibus, hcpatis vitia, & inde natas febres antiquas, & quartanas, & for- mafti corrumpentes fanare funt a ve teribus probati. Rccip. f anifi, liicci cupato- /Ld tufaro ri;,ana drachm. iiij. maftiches, ipicce, apij, ab- rjjjrac.ii/. fj nt |j|j R om ani, afad, folij, ana drach .j .amyg- dalarum amararum drachm.j.<5cs.(ligni)aloes boni, drachmas duas, confice cum decocto abfinthij.
SYL VII ^ t 1 r 1 a m craffam teniunt: obftruclioneslicpatis,
Si liems iiber.mt, flatus dilTipaiit,
IS t I trochifci generaliterfnntin vfu.Ingrediun- C H R turenim compofitionem magnorum antidotoru, & adminiftrantur a mcdicis non /olum in pulucrc p oscum Jiquoribus conuenientibus, & membia cx- trinfeca linicndocumiiiis diiiblutis, tamen cum ali- quo liquorc conuenienti,& principali tcr conferunt, fipcr os afliimantur cum fucco, vel acjua buglo/Ix, vcl plantaginis, qux eft hcrba nota frigidar, tkficcq complexionis in iecundo gradu, & per /eiola eft mi- Mirdii, rabilis, cuilibet fluxui fanguinis ex fiaifhira venx in pectore, ctiam liimmc conucni unt hniti fupci fron- tem, & tempora cum pradi&o fucco plantaginis, & albumine oui mixtis,& conquaflatis,ad refiflen-
€OST A N 1 s I alius. ldem feri paHillus bic ejl citm B dum fuperfluo fluxui fanguinis fubtilis,& calidi eue J V fuperiori , variatis tantum ponderibus > o* repo nientis ex nai ibus, etiam eodem modo conueniunt fito pro fucco apii eupatorio, fitmenda vero,&bic cum codem/iicco,&albumincouilinitifuper par- • - - - - ----- -- tes femoris, & pedoris, & renum in mulienbus
fuperflue menftruantibus.
A D D I T I O.
Notabis, quod frpe fit crrorcommnnirer in di«
Trechi.
aloefnccus } non lignum,&fuccedaneu folijpro folio.
M E S V E.
R o c h . Cancami, ad obftru&iones hepatis, Sc lienis , & inde natas fe-
bres varias antiquas, & afcitem,vri- ipenfatione iftorum trochifcorum propter ignoran
nasmouent. RecipitCancami mun dati, fucci glycyrrhizcc, abfinthij, oxyacantha:, fucci eupatorj,rhabarbari, ariftolochiae (longx) cofti, afari,amyg.amararum, rubix, anifi,apij, fchoenu anthus, anadrach.j.fac trochiicospon- dens drachmcc vnius.
MAN.^I COST. ^
I ex vera parentur, erunt valde vtiles in aqua in-
tercute.
coHo
A n c a m 1. Lacca vera non caremus. potim legitimo caremm. cuius loco fi Zedoaria vclangelicam fkmas, non errabis, vt puto.
M E S V E.
tiam fignificationis iftius vocabuli fedenagi, vel fc- denegi. Nam quida dicunt, quod eft femen fumiter vx,vthic Chriftoforus de honcftis, alij verodicunt, quod eft lemen cannabis. NonnuIIi vero dicunt , vt habetur infynonymis Auic. & credo , meiius, quod femcn granati iylueftris, &cftmeliusad pro- q pofitum.
TE R R A figillata ante paucos an nos,non affereba M A N, tur,nunc cipit adportari. A Grarcisdicitur Lenia fphragis,vel terra Lemnia. His igiturtroch.nonma- gna vis eft, fi communis illa, & vulgaris apponatur, quam terram figillatam ofiicinx adhuc vocant, & pro vera vendunt. Sanguinis Draconis.) Secundum Sera- pionem,& Auic.eft luccus hetbx,qua: a Diofcoride vo- catur Achillion.Nunc defertur a Lufitanis: diciturquc ab eis effe fuccus quarundam arborum. Sedenagi.) Di- cunt effe fcmcn cannabis.quod quidem adeo ficcum eft, vtgcnituram virorum exnnguat.
Roch . Tcrivxfigillata;noftriadmo dum efticaces ad iputum ianguinis cum aqua plantaginispoti :ad fluo- rem \'cro faniruinis enaribus, fronti
. ■ 1 „ O '
ilutij ad menfes immodicos, vtero iniedi, vcl pubi illiti: ad mittum languinis in veficam inie tli;&ad alias hxmorrhagias,partisaguineflucti impofiti. Recipiut saguinis draconis,gumi Ara telligunt,quodeuphiftitidem aiijdiftumvoiunt.
bici afii, ramich, fohorum rof & feminis caru-
TKoch. fpliragidis Lemnix, fen figiIlati terrx Lemniar,in SYLVIt. fluore langmnis e nanbus, ex Tucco planuginis, & ouialbu minefoluti,fronti, & temporibus applicantur: mmen(ibusim- modicis,coxisinternis ,& lumbis. Sedenagi ititem quod hicha- bebat interprcs quidam non fumariam, fed cannabis femen in.
dem, amyli afii, fpodij, acacia:, hypociflidos,la pidishimatitis, balauftij,boli Armenicce, terre tScJtna&i. figillatcet fumari2,coralli, fuccini,ana drachm. ij. margaritarum, tragacanthi, papaucris nigri, ana drach.j.&s.portulaca: aftx,cornu ccrui ufti, rhuris mafculi, croci, ana drachm.ij. cum aqua plantaginis.factrocliifcos. Dacum aquainfii- fionis ipodij, gummi, boli armenicx, fpica;, ad fputum ianguinisdethorace,autpulmone reic- £ti. cum aqua portulaca; fumitur: ad cxcoriatio ncm, cum iiicco cydoniorum, vel alio adftrin- gcnte: ad hemorrhagiampartiuminfernarum inijciturcum aqua burla: paftoris. Cogimurin-
TE R R ae figillat.T. Tro gummiaffojncquoqut C0ST,> vt infuperioribus, deficcatum non etiam exaffa- tnmgummi Jumerem, qunmfemina rofarum expetit, aduerfari experimento eorum dica-s, qni idfemen ad retentam vrinam ,flrenuo euentu pr&bent. Sedautid femen roboratis renibus aflricloria vi quam eius ptcc- fertfapor, vrinam qnoque excitat: atit fi modo ape- riendi vi precditum efl,vt efialiorum fentcntia,non tamen hic ad aliorum aftringentiummedicamentorum impellendam vim importune additur.Tro lapide hx- matite, qui rubricam ftmunt, temere agnnt, quando legitimus non deeft. In arabico textuproponitur etiam fedenagi, quam vocem altj fumariam, alij cannabm
vcrtmt,

MESVE D E T R O C HISCIS
ycrtunt, vtrumfumperisnonputo erratHrum ,fumaria. E KT £ ^ 1
quidem, vt qu&terrenarum partium vi cogcrclaxio- co i ocyu thisfimt.'' r '' yespartes, & conftringerc aliquo moclopotefl: Can- nabis autem fcmen,quod licet calidiori fit tcmperatu- ra praditum, cum tam multa tamen frigidarum rcrum eopia temperatur; exficcat autem infigniter, atque «deo ad cohibendum fanguivem non eji prorfm inepiu.
liiera Hermetis, nec hi trcchifci etiam in iunplicibiis S Y l VJ. iurpantur.tulubnores- urnen, quam ipfa
tari combu-
ib
ln manufcriptis exemplaribtis due fcquentcs trocbifco vum defcriptioncs imeniuntur.
CO nfectio trochifcorum de Croco,confe- rens ad internos capitis dolores,& hemicraniam difficilem,& fahara vebementem. J\ccipit Croci, aur. vij s.Colchotar.aur.v.^Aluminis.aur.viij.Myrrh#,fpi- cx,ana aur.i.s.omphacij,calchadis, ana drach i.s. gu- mi,aur.ij. Fiant trochifci cum vino slyptico,& cumne ceffefuerit, difioluatur vnm cum aceto perrnisto ciim aqua rofacca,& liniantur frons,& tempora. Si autcm infomnietatcm patitur, opij aur.iij. addes.
CO nfectio trochifcorum de JLrfenico , c-r funt boniad excoriationem , (jr ad dyfentcriani, <£r hcrpetcm. T\ccip. jLrfenici citrini vnc.i. Calcis non WiMTar extinux drach.xij. ^Acacitn, | chartarum aduflarum , ftcis aceti adufl<e,aluminis, balauflii,ana dracb.ij.col- cotarfioris &ns,ana drachm.v.terantur cum aceto,& fient in foleper decem dies,&fiant trochifci, & repo- nantur in vafe vitri, &flringatur os eius, &ponatur vas in vafe vbifucrit acetum, & funt vltimi,& quan domuitat necefjh&s ,ponunt in eis opij drach.tiij.
M E S V E.
yrSM R o c h . Colocvnthidos in hicrJ Hermetis, & copofitionesalias inijciendi loco coloevnthidos. & SPxjj Rccip.pulpx colocynthidosalr v.^ |j bx,&\euis,& lcminibuspurga- tx, | drachm.x. forcipibus inci- dantur,& fiiccntur cum vnc.j.olei rofati: fac trochifcos cum muccagine ex tragacath i, gum- mi,bdelij,ana drach.vj.aqua rofaium dies qua- tuor maceratis,ficca in vmbra, terccuriofe, & cum eadem muccagine forma rurfus trociii- fcos, & vtere.
IS t i troch ifci pcv fcipfos non ha-benrur in vfu, ingrediuturhieram Hermetis fuperiusdidam , & habent tamen virtutem fbJutiuam materierum cralfarn m phlegmaticarum,proprer colocyr thi dem, qux in eis ingreditur. Etdolis cilct addrachm.i. {ed non confulo eorum vfum.
CO locvkthidos . Idem fcrtUbrofim- coST. plicium. Quodterendam ait colocynthida con- tritione exaffa,repetcda fnnt,qu£ lib.canonum,tenuif- fime ncmpeterenda est, nefi forteportiones craff.ores ventriculo, aut iriteflinis inhxferint, dumhumore im- hut£ tument,fui acrimcnia exulcerent.
TfocbLslS* d*L
M E S V E.
R o c h . Santalorum ad febrem ar- dcntem,ventriculi,& hepatis intem pericm calidam, & fitim. Recipit trium fantalorum,ana drachm.viij. fpodij,leminum cucumcris, cucurbitse, citruli, portulacx, boli Armcnicx, ana drachm. iiij.ro- larumt drach.vj.fac trochifcos cumaquapor- t vuig. u. tulacx. Da cum la&eacido, automphacio, aut Lim fucco acido citri,aut iiicco ribes. \TlrLhf.
ierieru auC
. , r , . fucci eiiu,
SA t i s anceps uim,an qnos lanoaios nunc vocant, frigidifinr.Calefacereenimvidenturdum gu/fan tur,&e:arorrum admouentur. Non confueuerunt ta- men trochifciex eis parari, fed eledfarium ,quod tria- Se.&c. fandalum Nicol.ius nuncupat, quo tamenmfrigidan- di caufa dato, multos audiui fe amplius calefadtos afKr- mantes.
SA ntalorvm. Santali an rcfi-igcrent,cxpc- COST, rimento acquiefcendum e/l. In n.agms iecoris infia , mationibus quotidie vfurpantur, non fi-uflra, hic vcro ' cum tam multis refrigerantibm medicamentis mifios certum ejl eospr&flare vfus poff-,ad quos pneponutur.
M E S V E
T:
f nt. Vnc.x.
i R och . fantalorumalij idem promit- tentcs. Recipit ihntalorum flauorum, drachmas duas, gummi Arabici, fcmi- nis citruli excorticati, ana drachmam vnam, fe- minu lactucc,portulacx,tragacathi,fucci gtycyr rhizx, anadrac.s. Fac trochifcos. vtcre vt prius.
CHR.
T
MAN. C! V n t hi veluti cafligatio qua*dam, feu praparatio o calocynthidos: & propterealonge (ccurior eli eo- rum,quam illius vfus.Oiiigenterautem cognofcendum abeo t quihofcc parauit.quantum colocynthidis ineis pofuent,alij emmp!us,alij minusaccipiunt,cuinargro- tantium detrimento fi id mcdicus ignorauerit. In meo codicedecem drachmis colocynthidosadduntutdece, & ofto aliarum rerum,quimodusfacit, vttutopoffit eorum dari inreger fcrupulus, prarcipue fi fecundo con- rntis cadem addita fiut»
M E S V E.
Ro c h . Hamech, fedantinflammatio- nem,ventrem lcniunt.thorace purgant. ^ JL Recipitfoliorumviolarumhumidi, & ficci mediorum,aur.xi j. turbith.albi,&gummo fi,aur.vj.fucciglycyrrhizx,aur.ii;.man?, t drac. t draeh.» trcs, tac trochifcos. Dantur aurci duo cum iac- charo,autpulpacafix hfhilx ,hLs mterdum coa- iliaddimus fcammonij drach.ij.
NO N funt in vfu, tamen poffumus vti eis ad q j - j r difloluendumomncm venrofitatem craflam a quacunquemateria fad>am, funtetiamiblutiui ma- terierum phlegmaticarum,& aquofarum,&fieis addatur fcammonea, vigorofius foluunt materiam phlegmaticam, &etiam cholericam. Et dofis eorum pulueris abfquefcammonea cftdrachm.ij. cttm fca- monea vero eft drachm.i.s. fecundum virtutis forti- tudinem.
A D-

1 I B E R P
A
A D D I T I O.
Ilti uochifci Hnmech diciltur crochifci deviolis, Mef.c.de uirbith h.ibet trochifcos dc violis audorita te Hamech, qui tamen parii ab iftis differunt,ide c. de afthmate habet trochiicos de violis,qui panun ab illis difFerut, iimilitcr Serapio in proprioantidot. ha bet duas defcript.uochilconi de violis, led parum ab i ftis difterentes,qui fimiliter in vfu non funt.
M AN. T"\ ^ cyperis,& de ligno aloes, quia non conficiuntur | ) foite ob immodicum prcciurn, dimifi.
1 v R achmis diiabus purgantaquas.Sc pituitam craflam, _L/flatu/quedi/Tipa nt . Mautcm fcammoniumacceperint,ctia biiem purgat fefquidracKma dan. Trochiici dc viohs m turbith, & capitc de aflhmate iftis funt fimtimi.
COST. tt A m e c h. quod folianonflores violarumfu- J l I mat,pr&teraliormi, ipfuwcjuoq;Mejue in- jiitutum videtur, qnifloribus nonfolijs purgandi vim fribuwit,proptereadiibitare licetpro floribm librarij crrore repoftta e/fcfoiia, quamuis enim non negemfo- lia quoq-, cum rejrigerio lenirejnc tamen malimflores vbipurgandi visexpetitur. Qyodfiquisfoliafumen- da ad Mefue mentern contendat,quia quum flores alibi txpetit abfolute violcvs fumi iubet,ex quo noflra deer- rorecadit coyueciura : at meminiffe oportetfcribi bxc ex Hamecb fententia, cuius fortaffe no idem erat mos ftribendi, qui Mefue.
M E S V E.
R o c h i s. cvperi,corruptione, malamqi co&ionem ventriculi, & mde natumoris foetorcm falu briter,& certo emendant.Recipe zingiberis, cardamomi, nucis moich.cubebarum, macis,caryo phyllorum,gallia:,gumi Arabici, ana aur.j.corti cum citn,malliches, florum fchoenu anthus,cy peri,fpicae,cinnamomi, cmblicaru, extremitatix myrti,ana aur.ij.funtquiaddunt mofchicera- tiaduo:fac trochilcos curn niclle vuato,vterc cu vino odoro-poft purgationem,& vomitum.
SYLVII. TTO hvm troch.drach.j. poft vacuationem matcr/x in ven.
1 J[ triculo putris,& corruptar,itio vapore tetro expirationccor. rumpentis,odorem f rdum emendat, tum quu coctior.ciii muant auftocalorcnatnio,& ventricuioabhis roborato:tuin tjuododo- xe aromauco ctiam cor, & cerebrum roborante.oris halitum fx. dum tcgunt, multum tamen calent, ob id xftate lufpefti, & qui. bus hepar elt calidius.
R I M V S. 155
mofch.cubcbarum, cardamomi maioris,& mi- noris,corticum citri, paftinacs,ana drach.j. & s. mofchi,ambra;, «na drachmx \'niuspartem fcx tam,fac trochifcoscummellcvuato. Dacum vino odoro,&aromatico.
LI gn x aloes. Melpaflularumquohie,&inprs,- CQST* cedenti reliqua excipit,melligo efl,quam vuapaf- fs reddunt, alioquifi apum melle vtaris, vix denfari poteruntpaftilli.
M E S V E,
J Ro c h . Capparum, adfplenisduri- ticm,&flatus eiusdiilipandos. Re- cip.corticu radiciscapparis, feminis agni,anadrachm.vj.melanthij,cala- minthes,acori,amygd.amararum,nafturtij,am moniaci,folioru rutsc,ariftolQchi^ rotunde,luc- ci eupatorij,ana drach.ij.cvperi,fcolopedrij,ana drach-j.puluis horum omniucomprehcndatur ammoniaco acctodiiloluto. Datur aur.j.cum vino,cui inco&a fintradix capparis, cortex fraxi ni,& cortex tamaricis, aut extremitares ramoru eius,&cortcx falicum. Suntquivalcntiuscffi- ciunt duplicato ammoniaco»
€0 ST
CY p n r i. Quam galliam hic velit,non aperit.
Sedquamamq; extribus primo loco defcriptis fumpferis, rette fumes.
M E S V E.
R o c h i s c i lignialoes,ventriculu, cor,hepar,imbecilla roborant, ob id valent ad oris foetorem, puliiun cor-
 dis,iyncopem,hydropem.Reci.ligni
aloes,roiarum,rub.ana drach.ij. maftiches, cin- m mo m i, ca ry ophy 1. gallite, fp,icx 5 macis, nucis
IS t I trochifci funtprincipaliter fubtiliatiui ma- C H R;» terierum craftaru melancholicarum, & illaru re- folutiuijvirtute, & efficacia habcnt in apericndo op- pilationes, & remouendo duritie (plenis,& hepatis, iuntetia refolutiui vcntoiitatu craftarum in mebris q pra:diftis,& in quibufcunq; alijs.Etdofis ipfoni in puluere redacloni, & tempus exhibitionis iploru eft licut trochifcoru diarhodon,cti vino fubtili,vcl aqua fcolopcndris,vel cum alio liquore couenicnti. Et eft T»marie» vfus eoru magis coueniens in pailionibus Iplenis fri gidis a materia melancholia,& funt valde notadi,fti~ munt aute cortices radicum capparis, &: funt cappa- res frudtus cuiufda herbx calidx coplexionis, & lic- cx in fecundo, nafcentes in partibus Alexandriae, &
A pulia:: & cortices radicis iunt calidiores, & ficcio- rcs: ac mafticata:, & in ore retents mirabile virtutc habent in fiibtiJiando matcrias cralfas phlegmaticas contentas m capitc, illas infcrius attrahcndo,vt faci- lius expuantur.Seme agni caiti, ha:c eft arbor cnlidx coplexionis in primo,& ftcca? in lec undo.Nigcll.r,ie MstB*. men eft cuiufda hcrb.x calidx compl.in teruo,& fic- cx in fecundo,debetaftumi cum vino,in quo coqua- turradix cappaiis. Radix tamarifci.eft tamarilcus £ d . f ut: arbor calidx-,& ficcx compl.in fecundo gradu,hahes mirabilem virtuteadfplenis duritiem. Cortex fali— cis.Eft falix fngid.v complexionis,& ficcs in primo.
HO r v m creber eft vfus in lienis affedtibus. Sco- m ^ n. lopendnam.) Eam videhcet, qux vocatur citra- cum. Agnus cailus.)Lygos,vel vitex dicitur.
MA t e r i a s craffas melancholicas tcnuant,lients,& he- jy LyiJ patis obftrudliones liberant, iicque duriuemeormn ianat, flatus crallos lndidem , & ex partibusalljsdillipant. Danturieiu- niscumvino tcnui.velaqua afplenij. Curtcxfalicisaffnngens, parum icopis propoiitis conuemt.
CA p p a r v m. Quodbicad lienis bumore vfur cOST paturcortexJalicisfrigido acficco teperameto, aStringens, miru videtur: proptereaq; legendu di- frlefue. D d cas

utnte xnate• TAti.
MESVE D E T
cas cortex filicum, efl enirn huic vps Hrenue detergen- E di. Sed fifalicis qnoque corticem funias, parum inter- ejfe arbitror, in tanta enim aliarum rerum aperietium fylna, aflringente etiam re aliqua,&" robur laxiori vi~ fceri conciliante eft opus.
M E S V E.
Roch . ele&ri.omnem hcmor- rhagia fillunt.Reci.luccini, aur. iex. cornu cerui vfti,gumi vfti, coralli vfti,tragacanthi, acacia, hypocifthidos, balauftij, mafti- ches,cancami, papaueris nigri afti,anaaur.ij.thuris,croci,opij anaaur.j.&s.fac fer- trochifcos cura muccagine femi. tpfvllij.
ConfeQio trochifcorum decharabe abfcin- f dentium fanguinemdeomni loco manationis eius. Accipe charabx, aur.vj.cornu cerui adufti, gummiadufti,coralliadufti,tragacathi,acaci£c, hypocifthidos,balauftix,mafticis.Jacc£E,papaue. nigri afti,anaaur.ii. thuris, croci, opii,anaaur.i. & s.Fac trochilcos drac.i.cu mucilagine piyliij.
C H R. T S t i trochifci conueniunt in pa(fionibus,in qui- JL bus fanguis tuperHue emanat, & maxime fuper- fluo fluxui fanguinis a pectore, & ruptura vena; in ip fo,& fuperfluo fluxui fang.ab hepate, renibus, & in- teftinis. Sed fuper omnia confert fuperfluo fluxui fane.hemorrhoidarum, & menftmorum , & debt nr exhiberi cum aquaplantaginis, velfuccocius, ieu ciim aqua mvrti ieu corrigioli,vcl aqua pluuiali cha lybeata,poflent etiam exhiberi cum pauco vino pon- G ticOjVel lucco agrefta: abfq; fale, ieu cum vino grana toru,vel cii funilib 9 fuccis. Etdofis eiuseftdrac.i. Et modus coftruCtonis apparetl litera, & fimplicia siit fuperi 9 declarata.Etnota, qd ifti trochilci no folii co ucniutii p intus aflumant in fupradi<5tis cafibus,lcd etia indyfenteru ciiclyfteri maxime coueniuntpr£ mifla mundificatione , & euacuationecu pharmaco leui euacuante,comprimcndo,vt dietum eft fupra.
f ~4!che~
chengi. t Vet.&do» Lorem ejuan' do inugitnr vrin t granatO'. rum.
t albatecht t Sinopidtf vt multifets macrxJrfA-*
R O C H I S C I S
M E S V E.
R o c h i s. f Halicacabi, ad renu iSv & vefic£vlcera,tnatamindedy- furiam . Recipit t baccarum ha- licacabi, drachm. tres, feminis ci- truli,t melonis Indi,cucurbitx, anadrachm. iij. & dimidiam, boli Armcnicce, gummi Arabici, thuris, fang.draconis, papaue- ris albi, amvgdalarum amararum, fucci glycyr- rhiza:, tragacanthi, amvli, nuclcorum pineoru ana drach.vj.fcmin.apij,fuccini t boni,hyofcya- mi,opij,anadrachm.ij. Dadrach.j.cumiulep , autcum hydromelite.
TRochiscorvm de alchechengi princi- C H R. palis vtiiitas eft in paflionibus renum,& vefice. nam conuemunt ardori vrina%excoriationi renu,ve- ficit,& viarii vrince,mundificant, & coniolidat vlce- ra facta in eis,& dolorem mitigant,ii pluribus conti- nuis diebus aflumatur.Et doiis ipiorum, & tepus, & modus,eft /icut de trochifcis diarhodon cum i ulep ro lato, ieu aqua mellis, aut vino pontico,iecundii exi- gentia diipofitionis.Sumuntur hicgrana alchechen gi,& eit fpecies folatri facientis cochulas rubeas,re- £'• cluias infolliculorubeofrigidx,& ficcacoplexioiiis in fecundo, & iftre cochulse funt illx qux habetur in vfu.Et alia ipecies, qux facit cochulas nigras llne fol liculo,qua" eft frigidior, & iiccior fupradidta, cuine iuccus eft fumme couenies pohtus ab extra ad remo uendu omnemfuperflua caliditate extrinfeca,& eius 1 fuccus couenitpo/itus fuperfronte,&teporibus,ad remittendu,& prohibendum alienationem, & phre- neflm. Batechaeft melolongus, & viridis, qui m partibus noftris multum comeditur in finc veris , nontameneft fanus. quiadurae digeftionis, &ma- li nutrimenti. Et eft fiigiaa:, & humida; complexio- nis in primo.
A D D I T I O.
MAN. TSti trochifcia Paulotrochifcideeledlrodicunttir, & alirer,in hunc videlicet raodum delcribiirur: Pfyl- li) vnc.v. maftiches, ramentorum eieitri, lreos, croci, ana vnc.iiij.opij,vnc.!j. Charab e -)Succinum,& a quibufdam electrum dicitur.
5 Y L V. A ' fca cx fuccino, fluxum fangtiirus piasfertim .thoracc
pulmone,hepate,rcnibus, vtero, harmorrhoiib.Hracfi.j.fumpticu aqua, aut fucco plantaginis , vel poIygonj,vel iimilium.aut vino granatorum,automphacio non /al/b,atit vjaoaufteroimbecillo, & aqua pluuia chalybeata. In dyfenteria quoq; clyfteresrnijciun- titr corpore purgato per rhabarbarum.vel alio compnmeinlo ya- cuato. Patilo autem fiunt troch. dialeftru ex pfyllij vnc.y.mafti- chcs,eIeftri,fcobisiridis_,croci,ana vnc.iiij. velcuai Gal.Oribafio, Aftuariodrach.xxx.opij,vnc.t). vel cuni Orilxifio,& Ailuano xv. cxtera apud hos funt eadem, nifi quod A&ifarius icobrs lotirefte addit. Nam lottts arbor liccat, adftnngit decodto liiorum ramen. torttm maqua autin vino, etiam Gal.iti lib.7.fimp.vtpiIosfluetes cohibeat,& fluxum muliebrem.dyfenteriam.cahacum afteftum.
COST.
EL e c t r i. Quitrochifcvs de charabe nuncnpa tvs rccetibus vfifnnt,pajfi interdu funtews infa- ni& veftigia,& fluporem,&mentls nioleflia, qu& effi- cere opiufolet, vtproptereainbuius medicameti vfu prudeter cu ijs agendu fit,quibus cerebru efi mbeciliii.
Ifti trochifci funt in vfii maxime fecundii pra?fen tem defcript.& poifunt fieri cum opio,& fine opio (e cundii voluntate lncdicontm. Auic. in v.cah.nabct duas defoript./edno funt in vfu.Rafis ctia m diuiiio nibusinc. medicinarLLm viins, habet vnamaliara defcript .quareadem non eft cum ifta, nec eft in vfu.
H Hicintratbatheca. Eteftbatheca Arabicafocudum Battse». Simonem Ianuenfem melon magnus viridis,qui an- guria a quibufdam dicitur, fomen viui medicinae competit. Similiter dicamusdebolo ,boIuLn velbo- luseft fynopica velmacra, lutum carpcntariorum, vel lutum pietorum, & fic eft, & hxc tetra eft quam AiLicen.vocat macram.
ALchechengi eftfpeciesfolani,quamvefi- canam vocant, &gnrciphyfalida. Inde trochi- lci diaphyfalidon, qui ab Auicenna corrupte dicun- turdyftalidi. Albathech ^e .) Cuciimeris, vide- licet magni anguria dicitur . boli . intellige mil- ton, qux& macra, funtmagni momenti in renum, & vefic.c dolotibus. Solent etiam cum opio, & abique eoparari. Paul. hocpadto: Seminis cucumeris vnc. iiij.feminis hyo(cyami,cicutx vncias dms,fomculi,
lapathi,

L I B E R
Ia|Mthi,croci,nuclcorum pin?,amyg(lalarum amararii, opijana vnciam vnam,phyfalidon vnc.iij. vini quan« tuin lat fit.
JYLVII. T T I trochifci/i* ^taxSiar ideitdc halicicibo: conueniunt ir.
J 1 dori vrina;,quam vocantab vlccr.ms rembus, vrctcnbus,ve. fica.mtntu vrinano pluribus cotinenterdiebusalfumpti cum 211- Icb rofato, vcl Kydromeiuc, vcl vino auftero imbeallo. Nani vl. ccra tcrgent.gluunant, in cicatrice tcgunt, & vrina: acrimoniam vlcenbus mordaccm mmgant.ftngmcnta cum vrinxs muccofa,& , dolorifica obtundunt. Pollunt ctiam,iinc opio paran. Alia cft co. pofitio Pau.& Acliiari),magna parte cum hac conuenicns.Hade- nus troch. Mefue. Trochifci ex Agarico fiunt cx iplius pulucre cu vinoalbo ,cui zmgibcr fuerit mfufum.vircs liabetagarici.icd tu- tius agit, minorcque ventriculinosa. Trochifcidiaglauciu Gal. «d phlcgmonesmediocres non pulfatiles, incipicntcs, pra:lcrtim aurium,oculorum,& eryiipelataincipientia, & oedcmata,& auriii flccra.61aucium cx atjua pluuiadiligcntertcre,fornn paftillos, addita gummeos partc xij.aut xv. fi fragilius fueritquam forma- ri po/Iit. Troch. Androms, Paflionis.Polyida: multiplex lib. cop. pli.g.& Paul.lib.7 .Troch. dia.opiu. Gal.ad aurium inflammataru dolorcm magnum,& lmplacabilcm.Rccip.caftorij per i"eIxuiga- ti accuratc drach.i. opij infapa diffolutidrach.i.ii doloriit vchc- iiicnnfTimus: fi minoreftdrach.s. temporc vtcndi di/loluciapa ex mufto (hoc cnim magis mulcetdolorem, qiiam vinum dulcc) in cotififtentiam,c]ua:clyftcreauriculario po/Iitaunbusinfundi. Troch. bcchicituilun ab artcri.r a(]>crxficcitute, & caliditatc lc- niunt.incatapotijs difta recipiut,fucciglycyrrhiza:,facchariopti mi,ana drach.vj.amyli,tragacanthi, amyg.dulcium,ana drachm. inj.cum liicco femi.pfyllij,vcl fcmi.cydoniorum fnrma.Troch.al- bi idcm pollentcs.gummi tragacanthi, in aqua rolarum dill olu ti, & facch.albifq.f. 5i infomnia adeft, mifcc fem.laiSuce, 5; papa- ueris, anadrach.j.& in catarrhoacri. Mirumeftvulguscatapotia vocare has hypoglottidas, & arteriacas antidotos,cum lupini for- mafiantvcicxtera;. Etiamfi Mefuej liarumautor pilulas vocet, altx luntbcchicx.Alexad.pig. 1 lO .Quauis catapotia etia bechica inueniantur, qualiafunt ha:c Gal.lib./.comp.ph.par.dolorem le. nientia, fomnum conciliantia, & fanguinem fpuentibus falubria, ftyracis vuc.i.opij ,myrrha:.ana femunciam,pa(ro diifoluti fingc incatapotia.cruinugnitudinedanda dormituro.
COST. T_T A licacabi. Quorfum,hicvhideterfione JL JL citm apertione eji opm, bolum,aliaq; multa fu- mat,ajlri)igente,&incraffinte prxdita jacultate , mi- randum videtur. Sed non modo deterjionebarumpar- tium vlcera egent,at etiam,ob dolorem,quifape acer- rimm eas inuaditpartes neruofts, &fenfu injigniprx ditas, inducedum efi ipfis aliqnid,quod ea-s veluti mu~ niat,ne acriws lotiumpr#terfiuens dolorem,vlcufej;fd augeat,prxjiare autem bunc muniendi vfum bolus po- teji, praterquam, quod glutinat ,fi aliquid vniedum ftt invLcere,&deficcat,qu£ ratioeft vlcerttrn curando- rum,boli autem, & reliquorum vitium quo fordida len torefuo redderc pojfuntvlcera, corrigunt boc loco, fetnina veficarij Jolani detergentia efficaciljime, & Jemina alia citruli, tnelonis Itidx, cucurbitji,apij, & glycirrhi-^x JUcchs.
DIST I NCTIO NONA
defuffuf&Pulueribus.
q c eft nona pars principalis,in qua
dcterminat de diuerfis difpo/itioni- bus puluerum confcrentium diuer- fis difpofitionibus. Etlicetcommu- niter non habeantur in vfu,nec prx- parati reperi antur, tamen v (us iplo- rtim magiftralitereftconueniens diuerfis difpofitio- DifcrthtU nibus propter eorum vtilitates, & iuuameta. Diftert ^utem pulius a SufFuf:nam puluis eflnoinengene- /*/• raie ad omnem piUucicm crafluui, vtl t ubtilem,fun-
PRIMVS: 15*
A piicem,vel compofitum.SufFufautem eft nomen par ticulare folum ad puluerem fubtilifllmum, ficut al- coho!, & compofitum pluribus pulueribus. Differt pffirmia autem Suffufa fief, quod eft puluis fubriliffimus re- du^tus ad formam troch. fricatur autem prxdi&um ficf, cum aliquo liquore,& aqua fa*niculi,vel rolata, & adminiftraturpaifionibuj oculorum propter eius fubtilitatcm.
VI d E r v r intelligere Mefuc mcdicamina cxo- M A N> doratisrebus in puluerem redadlis copolita, qu$ cum aliquoliquore bibuntur.In his pauca funt,qua: dc- clarationem defiderent. In primo quidem nihil.
PVIueres odorati tcnuiffimi,& compofiti cum liquorealiquan SYLVII. do bibcndi, Arabibus fuifuf difti, vfu hodieranflinii.
QV o D antea dicebamus, prxflaret fimplicia COST. omniaprdjertirn aromata inpr&fentem vjiim te rere,qnum respoJlulat.Cxterim ob pr&cipitem morbo rum moturn fapc inpromptu cffe prtfidia oportet, li- cet aliquam ia£iuram paffa. Trxterquam, quod vbi plura eommifcentur,eorum qux mifcentur fermentatio fit qu£dam,& communicatis ipfornm inuicem Jkculta- tibus vna quafi noua formafurgit maioris paitlo pofiea yjits, quam antea. Ob id etiam puluis multarum rcru cum fimplex, tum compofitm paratur,fcruaturque in repentinum vfum. Jlt vero nonpoteji hic diutius inte- gr.ts viresferuare,vtmelleftccbaro fuccove alioex- ceptrn feruatur, euanefcit enim ex attenuata eimfub- fldtia,vis celerrime ,pr.<tfe rtim, q in igneis,aereifq; par tibm inftdet: vtpropterea, qui re£le medicina fhciiit s non temere eiufcemodipulueres non annucvs modo,fed etiam quadrimeflres negligunt, vbi ex ijs conjiant re- C bus,qutcodore prxjlare debent. jLt rerum, quxnatttra inodorxfitnt, qu.aru.mquc denfa, cr&ffa, duraque mate- ria eftjonge diuturnior eji vigor,vt gemmarum,coral lorum,margaritarum,lapidim,cornuion, proptereaq; qutc buiufcemodifunt, vt longiori tempore egent, vt in puluerem ducantur, prdparentur, ita etiam dtutius durant.Horum autetn, & reliquorum, quorum ad f:c- candumprxcipuus eji vfus,J'eruari, & pote(l,& debet puluis, velpropuluere formaripajiilli debent opportu, neparandi,reliqua inprafentempotius neceffitatem te ri confulerem : prdtfertim in tjs affeflibus, qui ddt me- dico afferedi prgfidij inducias :quales ferc sitt quotquot ijspuluenb.curdtur,quosMefue boc traffatu defcribit.
M E S V H.
V l v j s ligni aloeSjVentriculi humi- ditatem immodicam ficcat , flatus difloluit, co&ionem iuuat. Recip. li- gnialoesvnc.dimid.gallix aur.j. &s. faccha.albi,vnc.j .<3c s. potatur drac.iij. cu miiia.
ES x hic puluis coueniens ad denccadum humi- C I IR, ditates contentas in ftomacho, & ad re/oluendu ventofitates ineo,& eft adiuuas ad digeftione.Er do- fis eft drac.iij.cu miua,f.fimplici,vel aromatizata ai- £tis fuperius,diftemperatus cu aqu.1 met.T vel abfin thi J ,vel fa-niculi, fccundum difpofitionem: &c debet affiuni fub attuali caliditate de mane vel dc fero, va- cuo ftomacho,&: ante cibum per duas horas.
CV M miua fimplici,vcl aromatica,& aqua f<xniculi,vel men- SYLVII- te, vcl abfinthij horu duabus ante cibum , & II vis, vefpcr* bora foinni.
D <1 1 P v i'

MESVE DE P
COS Y» T) V L V I s ligni aloes. Trogallia bic,&infequen E
JL ti aromaticam tertio loco antea ab boc autbore dc , fcriptam licebit fumere ,vcntriculo,reli(juorutnque vi- ccrurn fi-igidis ajfeffibns vtilem.
M E S V E.
iVtvis lignialocsalius,cor,& ventriculum roborat, oris odo rem commcndat, coftioncm iuuat.Recipitligni aloesdrac. iij. cardamomi, mentg ficcce, fpicx, t marrubi j ,cyperi,corti- wr . cis citri,an. f drachm.ij .galli?,
iturjj. f c hoenuanthus,ana drac.j.maftiches,anin,api;,
V L V E R
M E
I B V S
S V E.
f
ana drac.ij .facchari pondus omniu.Da cu miua.
CHR. C V ff V f aliud ligni aloeshabctiuuamentafn- ^ pradi<5fci pulueris, & vltra illamaxime confortat virtutes hepatis, & cordis, &oris bonum odorem fa- cit. Marmacur ideft marrubij,quidam exponunt id- tft maiorana,quidam,& forte melius, ideft melifta. Et do/is eft /icut fupradi£ti.
M A N. \ K A r m a c v r. ) In hocfecundo,quod vel me- j[VA- lyffophyllon,vcl citratu ocy mti fignificat. In ato matizato,nabet.)Pro quo faccharu candum accipiunt.
€OST. TA Elignoaloesaliud. Scbpanthumcttm fioribus YJfemperfumendum. >Apij autem licetnon expli- cet,&bic,& vbi abfolute ponitur,femen accipies,re- liquis eiusftirpis partibus valentius. q
M E S V E.
V l v i s Diarhodon,intemperie ventriculi frigida corrigit,ob id dolore inde natu fanat,ipiumq; roborat. Recipit trochiicorum diarhodo,maftiches, ana drach. iij. fuccini, mcnta; liccx, ligni aloes, anadrachm.ij.&s.Dadrachm.j.cum vi- no odorifero.
V l v r s aromatum, vetriculum roborar,coctionem iuuat, flatus difloluit,halitus gratia commen dat. Recipit anifiaur.xij.femin. foeniculi t aur. iiij. glycyrrhizce, t zingiberis ana aur.iij. caryophyl- lorum,macis,cinnamomi eled:i,tgalanga:,gal-1 vi.ver/i* lix mofchatx, ana aur.ij. ligni aloes, corticis ci- tri,ana.aur.j. & s. mofchi boni drachmas vnius^uu m°, quartam,laccharialbiad pondusomnium,fac- f th - chari candefadi,dimidium pondus omniu.Da- tur aur.ij. cum vino albo.
PV l v i s aromatum. Saccharum,quodhicabun COST. de fumit tum album tum quod candidum vocatur, fkcile bumtfcit; ita vtpulueres cogat. Scd ob id etiam integras vires diutins feruat.
M E S V E.
| V l v i s impinguare cxpertus.Reci pit farinrc cicerum infuforum la&i dulci, & ficcatorum, &iterum infu-
 lorum lafti, & ficcatorum, ac tertio
deinde coctoru vnc.vj.oryzc frequetcr lote,vnc. ij.tritici,&hordei excorticatoru, & fcpelotoru, & ficcatoru,& lipe la&i infuforu, & iiccatoru, ana vnc.iij.amygdalarum dulcium, vnc.v.papa- ueris,tpanis albicofti defccnianavnc.iiij.fac- tvuorui char.albi, lib.j. tcre. Da forbendas t in diemane vnc.iij.coclas cum lafte,autaqua cicerum. Tvtt.cmni
die.
SV f f v F bonum impinguatiuum. Conuenit q j j corporibus extenuatis macrefaftis,ac etiam exic- catis. Tortellarum de fceni id eft panis bifcoch facti de flore farina* deilla contrata. Et do/is eius eft vfque addrach. iiij. fumendo deipfo pluribus vicibus in die cum ladte, aut cum aqua ciceris.
T
c
O rtellarv m .defeni.)Perquaspanembis m codtum.Efficax/atiseftadconcubirumciendum. *
O n v e n i t emaciaris cti.-im lafte, & decofto cicerum sYLVIf- dilfolutus luc puJuis: ad venerem quoque ciendam facit.
CHRI. TSte puluis principaliter cft calefaftiuusmalx X complexionis frigida: ftomachi: vndeconfert do- lori eius f.icto a materia frigida, & ventofa ,5c eft mul tx cofortationis virtutis digeftiua; in ipfb,&deficca- tiuus humiditatu putridaru, & corruptarum conten tarum in ftomacho. Etdo/is eft vfq; ad drach.i.s.cii vino odorifero,obferuatis conditionibus.
3YLVII. T TV m o r e s in ventriculo fujKrfluos, etiam putres, frigi- XJ. dos, flatuofos abfumit,coftionemqueadiuuat.
COST. T^\ lARHODON. Eleftru/uad dolores intcfcino rum ex jrigidis humoribus,& flatibus, dracbmx vniuspondere ex odorato viuo vel jiillatitia cinnamo- rni,aut alia eiusgeneris aqua daturnonfruflrato euen- tu. Innepbriticis interdum confert ,veldifcuffis flati- bus, vel deturbatis intttilibus vifcerum Jitccis, quorum prxfentia angufliores rcncs,vrinarijve rncatus dolore magis vexabantur.
P V l v i s impinguare. ^An ory^afiteumcortice cq $ t fmenda,anetiam laffe, vt reliqua boc loco cerc- alia maceranda fit,licet nonfcribat,non ta \7ie errabis, H f l deglubitam eodem modo la£ii infundas quo reliqua. Tapaueris autem nomine intelligcndum album, quod bic cum alijs ad auertendam maciemribimportune af- fumitur: tum eo nomine quofomnum conciliare potefi; tum vi fiflend£,retundendequetenuioris acrioris fluxio nis,quee dum ne folidispartibus alimenta inbgreant,ef- ficit,Hippocratisfententia,/kpecattfa efl tabis. T^ote mere bttncpuluerem Syluius Venerem excitare adm« net,eft enim ad id ejficax, & auffofemine, &flatibus excitis.
M E S V E.
V l v i s baccarum myrti ad vetriculi &aliorum vifceru imbecillitate. Re- cipit. t baccaru mvrti, & granoru gra natoru acidoru toftoruana drach.xx. cymini Carmeni accto 24. horas infufi, & lic
cati,

L I B E R P R I M V S- »57
cati, coriandrificci flmilitcr infufi,&: llccati, <5c A mellc, aflumcndo deeis iuxta portioncsfuperiusdi-
y~ n-. , 1 r. —•— <Slas in alijseledarijs. Etdofiseflepoteritviq-, addra
chm.i.Et omnes pulueres niriuntiolntiui,fcd foluin :'s m
tt-i». fxm- torrctacli t (polcnta;, liicci mcfpilorum imnia- Th'"cuXb tLl fQnjmjCcratiorum)rliois, gladium,ana drac. dcfyn*. x.acacix,liypociftidos,ana drac.v.conricc,& da.
ISte puluiseft magni vtilitatisadiubricatio- nem ftomachi, & viicerum; fiftitenim principali rer licntcriam, habet enim virtutem fortitcr conltri- itiuarn ftomachi,& inteftinorum.Sauich. ideit hor- dei immaturi, anabach, ideit fucci mefpilorum im- turorum. Doiiseius cft cum vinocitoniorum vfque ad drach.i j.tcmporibus fupradiftis.
MAN. c A vich . grxccS mith latinepolenta.
JAKabvc h .) Abah apud Auic.cftquod Diofc.lo ton arborem vocat. Charvb • )G r^ce ceratia, latine
habent virtutcs fuperius didas, & fic denominari po ternnr fub illonomine, fab quohicdenominatur. ExcpJi gratia, incipicndo a primo iuftuf, vbi dicitur fuftufdelignoaloes,& fic denlijs. Eft ali 9 puluis qui trahitur ex diftis Gal.v. de ingcnio lanitatis c.de flu- xu languinis ex ruptura vena? in peitorc,cjui fummc conuenit ad reftringendii omncm fluxum fanguinis vndecunq-, emanantis, maximeex vulneribus, cuius hxc cft deforiptio. Recipit boliarmeni,fanguinis dra conis, tcrn ngillatx,thuris,mafticis,aloes,piloru le- poris minutiminciforumana drac.i.diifoluantur in^"*"- albumineoui,& cum ftupa,& cum petijs infufis in coarqualiterexpreilis ponantur iuperlocum,& qui-
i «« w * *
/iliqua. Scdfortetotum hoclegendumilmuljhocpa- 7"' il * •
£to: Sauichanabach charub defpinis. Nam Auiccapi " dam cum nlbumine oui ponutdeiuccoplantaginis
tcdcnabach,meminit fauichde nabah. Serapion vero ■riicit vnam eius fpeciem habere fpinas. Erit ergo fenfus: Sauich.ideft fruttus acerbi torreiadli fumpti anabach, didto charub fpinoia-Alibi tamen pernabachinteJiigut s. vi ypha,hoc eft iuiubas.)
Cviiiicvh i .j jdelt arboris acaci a;. Tarathit. idcft hypocifthidos.
YLVII.
I arrhoias , Iicnteriim,& omnem \'i(ceram lubri. citacem,ficcando,& adftnngcndo.valenrer c\)rrigit.
COST■
D
• T! ^ c c A RV M mvrr ' - ^lnnc efficctcijfimutn ad I? fluxus vencris expcriere. Quod Syluius (baccas myrti) fcribit, yetufia vcrfio legit (grana myrtijquafi feminajion totus fruftns exquiratur. Sunt vcro ea ad nffettus propofitos valentiora rcliquis fi-uffusparti- bus,&faciliora,vt ducantwr inpuluerem, non errabit C fam limatura pr^parent,& infundant quandoque m
Alius puluis traditurab Auic.v. fen.iiij.can.ca.de fra <5tura cranei,hicpuluis capitalis generaliter ab omni bus medicis habetur in vui, & eft conueniens poft a- brafionem oflis,& digcftionem vlceris,& ipfius mu- dificationem, ad generationcm carnis,fuperoflc di- fcoopcrto,&etiam fuperpanniculo,dictodurama- tcr,fi fuper co afpergatur.Cuius lixc cft dcfoript.Re- cipe iarcocollx, thuris,ireos,fanguinis draconis,myr rhx,ariftolochie loge ana partes equales,fiat puluis.
Puluis fadtusfolu exlimaturachalybis ailumpt 9 cum zuccharorolaceo. Et dofis eftdrach.i.s.cumij. zucchari lupradicti in forma pilularu fou elcdtarij, debct tamen prceditta limamrachalvbispluribus,& pluribus diebus in aceto infundi,& fic pluries exicca ri,alitereius vfus non eft coueniens,licct quidam ip
/- 1 - - c< • f~ i t
Tuluu in- caTnAtiMu c
tamen,qui totas fmpferit baccas. Vunicorum autem aciniexprimcndianteafunt,vtfaciliusajfentur. Oupd yertit Syluiusfipolenta) vetus interpres legit(fauich) quod aliquibordeum immaturum vertunt,alij fequen- tibus vocibus, id eft mefpihs immaturis, accommodat, quafi velit eorurn immaturorum fuccum : Sicpolenta, vacat. Licebit vtro velis modo impune(vt exiflimo) agere, polenta craj]ititdine,& lentore fuo non importu ne ad bos affeflus vfurpabitur, ad quos interdum etia amylum ,fuccus autem mejpilorum eo modo denfitus, quo acacia tn vfum venit,vt inpuluerem ducatur, aut (~ft etiam polenta fumenda efljimmatura mejpila arc-
f ViJid tvf fim antl-
CHR.
ladte caprino, & quandoque in aqua ladtis,& quan- doquein oleo amygdalarum dulciu,&hocafliimut eam,quod non eft malum,vt eius afpcritas remouea- tur,hicpuluis modo fupradidto aflumptusieiuno ftomacho eft valde coueniens habentibus proftratio nem appetitus, & relaxationcm villoru ftomachi ex. <" m • humiditate fuperflua illamdeficcando,vndcvirtus digeftiua itomachi multum vigoratur ex eius aifum- ptione. Confert etiamprincipalitcrcachexie,& cor- poribusquibus habitudo corrupitur,&quibus cor- pus citrinatur cum admixtionecoloriscinericij, vn- deconuenit principiohydropifis heparconfbrtando, fhciendacrunt, tum terenda. Exbibendi autempulue- ac vigorandoin virtutibus fuis. Etgeneraliter cft co- ris huius ratio licet nonJcribatur ,fiuefit cum punici ueniens ad deficcandum omnes purredines,& corru- fucco,ftue cum fucco citoniorum,aquaplantaginis,aut ptas materias vbicunq; contentas in membris nutri- fimilibus,nibilinterefl . D tiuis.Puluisaliusab cxpcrtis chirurgicismultuha- rJlliladvl
betur in vfu, qui folum eft fadtus de alumine de ro- ar» . M E S V E. chaadufto,&eftvaldeconueniens invlceribusfiau-
dulentis,carne fortiter corrupta remouendo, & bona V l v i s ad |tuffim,& thoracisdo- generando,eius mordicatio ex aduftioncremittitur, lorem. Recipit amygdalaru dulciu, & coucnit in vlcerib 9 putridis oris,gingiuaru,& lin- facchari, ana vnc.i) .iemif focni.vnc. gua?,lauantur.n.vlcera profunda carnofa,& fiftuloia j.tcre.Dacumiillep(lcilicct violato, cutali puluere infufo inaquahordei,quandoquein iantialbi.) vino,& quandoq; inlixiuio,focundum quod qmrri-
xnus maiore vel minorem exiccationem,& abfterfio- I c eft vltimus puluis qui poniturhica Mef. ne, vt talis liquor melius attingatprofundu vlceris,
& aquaadiantialbi.)
JI qui eft aliqualiterlenitiuus^afperitatum pedo debet tame colari predicttis puluis aliquorc, in quo ris,vndc eft conuenicns tulfi antiquae,& dolori pecto infunditur,& fufhci t virtus,que remanet in liquore, •ris, & datur cum iuleb violato, & aqua capillorum quandoq; couenitprxdi&a vlcera cii canula argetea veneris. Ex fupradi&is pulucribus poflunt conftrui clyfterizare. Alius eftpuluis, cuius vfiu eft couenies coxiiediones,velele»5taria cum zuccharo, vel cum poftdigeftionehumoriseuacuadi,&eftprlcipaliter
Mefue. Dd 3 folu-

• T
M E S V E D- E T ROCH I S CIS
folutiuus 'materierum phlegmaticarum contentaiu in iunctnris, attrahens aremotis. Et idco conuenit, fi debito tcmpore airumatur, podagricis,ifchiaticis, Sc alijs paffionibus iuncturaru, cuius hxceft dcfcri- ptio, Recip. turbith, drachm.i. hennodadylorum drachm.s.zingib.fcrupu. zuccari, vnc.s. Etdolis eft vfqnead drachm.i.s.de manecum iurepulli,velalio liquore conuenienti. Puluis in colica drachm.ij.cv- mini cumvinocalido demane ieiuno ftomacho, & eftcuratiuus, & prafeniariuus, fi aliquibus diebus conrinuetur eius affuniptio.
HI ptiluere 1 : recipi poffiint in eledaria moIlia,&: uura.melli- ta,vel faccharata. Puluis Gal.lib.?. niethodi, omnem ha;- morrhagiam , ejiam exarteria filht. Rec. thuris parte j.aloes par tem j.femif. vtendt tempore cumoiu albumine (iibigeadmellis criditiem : pilo lepons molliiTimo exctpe: uali ipii,& vlcenli- beraliter impone lanam eodem medicamento madeiitern fupcr hx-c applicat Aetws. Guido Gaulucus ptlos incidit,& alijjs nulcet. Alij prfter pilos mifcentbolum Armeniam, fang.dracon.mafti- chem,terram figillatam: fuccum plataginisaddtmt,&;li:upisex- eipitint. Ptiluis Auic.infperfus,carnem gignitabra! :• crar.ij vlcere luppurato,etiam ii craila meiunx appareat.liecip.iarcccol la;, thuris, lreos, fanguinisdracouis,myrrha;,ar;fto!och.longar, ana, fiatpuluis. Multism vfu ert, fumptusex Gal.ltb.j .meth. & cx catagmaticis in lib.de comp.phar.g.Puluis ex iimatura chaly- bis aceto aiiquoties macetata, & iiccata. fumptus drachm. j .& s. cum facchari vnc.ij. ieiuno fumptus, humiditatem excremento- lam, Si putremventriculi, hepatis,lienis,& aliarum pariium nu- tritoriarti abiumit, obftruftiones liberat: ob id faluberrimus eft lfterovtrique, & incipienti hydropi, cachexia;,cacochyniia:, co- ftionem ob tdittuat, &: appetentiam inuitat, abJatis fcilicet cauiis profternentibus. Aluineii rupis vftum: vlceribus omnium partiu putridis, fiftuloils, velaliter maleficisconfert, & multo magr. fi ante vlcera lauentur,& fuueantur aqua,\el lixuuo ,velvino,quo ptiluisifte maccratus (it, & colando remotus. Chirurgis mvfii multo eft.Turbithdrach.j.hermodaftylorum ,drach.s.zingibcris, icfup.j. facchari. vnc.s. Da drach.j.& s.ieiuno cum iure pulli, vel alio idoneo,pituitam a panibus remotis purgat: obid falubereft affeftibus iun£lurarum. Cymimdrach.ij. cum vino calido aifiu- no dicbusaliquot fiimptus, curat colicum dolorem,& prohibct.
Pul.contra pefiem vfitatiff.
Rec.radic. tormentill*, diftamni,t>:nici, fcabiofir,radi.bug'lof- fx,ana vnc.s.femixitri, & acetofar,at:a drach. iiij conandri pra'pa- rau.femi. portulaca;, ralurx-, ebons,at)adracaj corallij vtnufque, ana drach.j.s.rofarumrubrarum drach.j.terra: ligillata; vcra-vnc. s.boli Armemca;verx,vnc.ij. fiat puluis.
Ful.elecl.de bolo.
D«fu tdpe- Rec.omnium fantalormji , gaIaiiga:JignIalocs,cinnamcmi,
ftcm , bali coralli.rub.rolarum rubr. lemi.melonnm.ana dracli.s rad.tut.ici,
Armc. drac. 3; tormentilla;,anadrach.uj. raiur.teboris,cornuccnu.ana drac.
y.cum ac/ua fonif.nucem lnolch.vnain : niacis,ci:bcbari:m.aiu di.u ii.i^.inii, rof. vnc. y. 11 •
viui vnc.t. marathn,zli!giD.anagrana xv. lenn. acetoia-.citn.iuniperijbpm-
bac(s,caryoph.ana drachtn.s. boli Armeni drachm. lj. fiatpuluis.
Pul.contra Iumbrici s.
Rec.femi. contra lumbnccs vnc.j. Iupinohi,vn<?.s.'abfinthij,drach. ij.cornu ccrui vfti,drach.j.s.fiatpuluis.
Pu!. proepithemate csriis.
Rec.flortim buglofli, boraginis, meli)ia;,aiu manip.s.lanralo- fum omniuni,rofarum rub.ana drach.ij. doromci.been albi,& ru- bri, caraba?, ollrs decorde ccrui, ana fcnipulos quatuor,corncum eitri,iemin.oxalidis,ligiiialoes,caryoph.ana drac. j.s. croci,!crup.. s.inarg.drach.s.mofchi.gra.iij.camphora.gra.vj.fragmentorum lapil.ommtim prccioforum, drach.j. coraili v triufque,ipodij,ana drachm .femiir .trita per fe miice.
Pul.cordialis ex ljldem, \ el iic.
Recip. corallij vtrmfque , iigilli Lemnij ven.ana vnc.s.rafnrs ebons.cornu cerui, ana drach.i). mar»ar.drach.j.coriandri pra-pa- rati,Ipodij roiarum,anafcrup.ij.s. oxalidis,fragmenforum jireuo forum.oilis de corde cerui,ana drach. femili .liicchari.vnc.iif.folia auri,&.argenti,aiia xxv.per le trita probe.ferua- Pul.violarum odorus.
Recip.rad. lridis. Florentina;, Jib.iiij. maiorana; ficcx, qnart. vnum,calami aromatici,vnc.ii;. roiarum,violarum, aua vnc-v.Ca- ryophylvnc.). & feanI.molchi,drach.j»
E Pul.alexipharmacus ex cordialibus.
Exbolo Armenica cumacetopntparata,lemineruta;, doroui- Ftjuu co,carabe,cardui benedidl:i (emine,xyloaloc,(crico crudo,rad.tor- aruicm. meiitil!^,diftamno,tunico,fcab:ofa,crcco,ambra,mofcho ; pul.dia marg.fiat pul.vel cum lyriip.de ribes opiata.
PV l v i s ad tuffim. jlmygdalta deglubit.t fu- C 0ST. mendxfunt,quod cortici asirittorij nonnibil inefi: £r ingratm eftpalato cortex ,fed qnotnedo inpuluere cum faccbari,&faniculi vncijs in fimma tribus, amy gdalx vncict bina duci in ptduerem poffint, non video.
Tarum tamen interetit adpropofitnm curandumaffc- cium, qua fit con/iiicntia. Quimedicinam diligenter faciunt, fercula examygdalis fpuculi aqua, & fac- cbaro ad bunc ipfum ajfeffum/trennunipr<t/idium ex- periuntur.
fDISTINCTIO decima
de Pdulis.
Ecima diftinctioeftdepilulis. C H R. £5] PSC! pro hitradutaione dicendoru ad- JjZJf fS {(V Utrtc, quoc! proprerduasvtilita- Jf iuuamcntaprincipalitcrpi
A) hihv fuerunt adinuent?. Et prjma e#r.'s "vtilitas eft proptcr earum dilpli-
centiam m ienlu guftus. Secun- da vtilitas eft, vt ma,gis a remotis attrahant materias in eis contentas, maiorem moram in ftomacho con- trahedo. Medicina? autem liquidie lolutiure,quia ci- todefrenduntde ftomacho, paueam in ipfo moram COntrahunt, ideo non funt tantae pocentia; in at- trahendo,& loluendo humores, quantum funt pilu- ^ lae. Vlterius notandum, quod vlus pilularumnoeft multumregularis, nec conueniens in principiofe- brium, nec in principio febrium quietarum phleg- maticarum: nam comuniterpilulx componiiturcx medicinis fimplicibus mult^ aeuitatis,& caliditatis: vnde ex earuin complexionc inducunt inflammatio- ncm in corporibusocculte febricntibus: nec conue- niunt in quietis phlegmaticis in principio,cum ma- teria fit parua,& occui ta,& indigtfta: tales autc pilu la; hicta 1 ex medicinis forti ter ioluti uis, quae ccnucni rent in procellu talium febrium, & digefta materia, in principionon conueniunt propter agitationem, & motionem in ea. Potiones autem puta cum deco- jftione,&admixtione fimplicium adinuicem pofsiit rcmitti in lpfarum caliditate,il qua ellct fupertiua in lolutiuis componentibusipfam, vnde prohibentur H etiam in principio febrium acutaru,fi medicina po- tabilis fit lcnitiua, vt hidla ex cafia, vci manna cu !c- uiilima dofi medicina: lolutiux admixtar cum eis, vt cum modico fuccorofarum, verbi gratia,qus medi- cir.a dicitur communucr rninoratiua, cum qua com pleta digeftio in materia non eit cxpe£Vanda 111 xgri- tudinibus materialibus. Vitimo nota,, quod pilulas fortes,& iolutiua;,debilibus ,5f quibus virtus ftoma- chi eftdeietbijnon fimtexhibendce,quia in talibus, nequeliquefiunr, neque ad aetum rcductnuur, an- xietatem magnam ii-, huiufmodi corporibus mdij- centes,& ctiam multu cxtenuatis pjluic paruu ink- runt luuametuummopotius iri eis funtprohibcnd^.
G r je c 1 coccia,&catapotiavocant.
MAN.
Ouum

L 1 B E R PRIM V SV
158
COST.
QVum medicamentii omnis generis, vt in corpm A ponuntur ex folo aloe, mynlia ,&CL'Oco :namin eis
nofirum agant caloris yioflri egeant opera, qui il
lorui/i excitet caloretn:quum etiam exijs,qu& duriori, denfiori,crafffori lentiorique conflantfubflantia minus facile iliius in fe ipfa vim admittant , ob id etiam, qu£ buiufcemodifunt, cum ferius in ventriculo attenuan- tur, ac iiquefcmt, tum fuai tardim exercent vires, at eadem tamen tarditatem aciionis compenfant effica- cia, qitdd diuturniorem in ventriculo moram trabentia futfs\qualitatcs,manifeftaa primum, tum debinc obfcu- rcts altius imprimmt: minori vero id moleflia, quam tjux celerius agunt.Hmc qwz in purgantium genere li- quidafumuntur, c£tenspuribus ,folidis, ex bis vero, qikt mollia funt, aut tenuia, duris, eir cornpadis cele- nm agant, contra vero in remotiores partes,& ejjica- ciusalijs, compaffa dura, virfoiida vires fuas dijfun- dunt.HuiUSgenerispoflremipilulafunt,qUM Gr&Cl ca B lo ventriculum lxdentem >&habili iimul tangi multis ventriculi
non ingreditur aliud lblutiuum,quainaloe,quod per ablutioncm in fua potentiaremittitur. Et iltis pi lulis magilter Marfilius vtebatur quafi inomnibus paffionibus matenalibus cerebri, ftomachi frlgi- dis cum admixtionealiquali ciiolcra-. Et funt tardse fohuionis.Etdo/Is ipfarum c/Icpoteft vlquead drac. ij.tamen communis vfus eft v/que ad drac h.j. Sc ma- xime purificant neruos,&nucam.
ET quandoque exigicdifpofitio. Mihi potius augen- M A N. da, quam minuenda videturaloe. Filularum do/is drac.j.)Multi nunc aloen lauant cum aqua in qua rheon barbarumlogotemporemaduit. Alij cu iucco braffics.
K*T*ir'yrKv Graxia x*jair'i\u> eft meiiicamentum , qucxl integru S Y L V. deglutitur.vulgo pi!ulavocatum,aparuipila; figura.nulloangu-
PiluU ale> fanginti .
t alij ftx alij ity. U.
tapotia vocant,de quibtts fermonem nunc inflituit,funt vcro maxima expartepurganteprxdita facultatc,fe- pe tamen ijs alia aliqua immutandi, alterandique vis coniungitur, & quxdam etiamprxflareahos vfuspof- funt,vt qu£ adtiifJim,vcLad ventrisfluxus quandoque parantur.
M E S V E
A t a p o t 1 a aromatica nobis in- uenta ventriculum, cercbrum, & fenlbria humoribus crafiis, putri- bus, pituitofis purgat, & indenatu dolorem diflipat, vcntriculu robo- rat, coQionceius iuuat. Rcc.einnamomi,cube- ba;, ligni aloes, calami aromatici, macis, nucis mofcata;, cardamomi,caryophyll. alari, mafti- chcs, ichxnu anthus, Ipicx, carpoballami, ana vnc.j. abfinthij iicci, rolarum, ana drachm. v. teranturparum,coquanturinaqu3e libristxij. ad duarum partium confumptionem:fricentur tunc manibus,& colentur,& cxprimautur. Ac- cipcaloes bonx lib.laua fxpc in lcutclla lapi- dea vitreata,cu aqua pluuia,iiccetur: ipfi affun- de decodi pr^dicticirciter lib. ij. tere in folc: de- mde ip(i aloc mifce myrrhx, maftiches,ana dra. v.croci,drach.iij.tere curiofe,pixdidi dccodi re liquum iplis affunde, tere donec ficccntur, fac catapotiaciccris magnitudine.Danturadrach- nuslj.adaur. ij. Interdum aloes tantum vncias quatuor indimus. Interdum aloe lauanda aqua
partibiis. Fierr autem catapotia poflunt, tam cx prajdiftis omni- bus antidotis,tum cx alijs mox declarindis.Purgautes vero mate- rix" hac forma fere Concludantur, vt /acihus deuorentur,etiam fac charo, folijs auri, carne irucluum,non .rutein pelle, vel alio tjuo- piam iimili intedla:vci mora in ventnculo Jongiore diutius agat, 3. remotionbusque in ipfum , &inreiliruhumores vatuandos at- trahat.Maifaenimduriorqtialiseft catapotiorum argruisa ven- tnculo comminuitur, obidque tardiusagit: liquida verocontra confeltim vacuant, & fimulvaciunttir. Qwe horum inmedio iiint,tempus adatftionem mediocre reqmrunt.Propterea qua: cito agcre volumus cataporia.damus admodum mollia,& parua: pr.r- fc
cipuequibus lmbecilluselt ventricuhcalor. Catapotia diu feruan vecariGr*■ da ex aquaaliqua fola.jut fucco folo ne formaueris,quod citius fic £ " "" cetur.vel fitum contraJiant, necvires fimphcmm cojiibent, fed fy- rupis acHonem catapotiornm lmiantibus, vcl aho,&glutinofo, & iucuudo humore. Catapotia funtinuenta, vt Zemel deuorentur (vn de, & nonien habent) ne fuo fapore ingrato lmguam vitient, vtq; diuturna in ventriculo mora, a retnotis etiam partibus attrahant.
Cum vero fcreiintvalentibus fimplicibus compofita ,initio fe- C brium cruda adhuc materia non funtdanda,quia mouent, & agi- tant,nec vacuant.Vnde fymptomata fcquuntur a Gal. fcripta aph.
Concofta medicari: Neque danda funt emaciatis,& veutriculum habentibus imbecillum,vta quo non fint diiToInenda.S: in aftuni reducenda.a quibus fi fumpta fint cochlearia triaiufculimultum calida forbcantur. Si autem ob duritiem non diifoluantur,vomitu reijcuntur. Nifi quacin hisfuntclementiflima,& molhlIima,&: minime deuorantur, qualia.aromaticacommunia, maftichina, 8c alia quatcUm.de quibus poft. Catapotia Thoma: de Garbo fecreta his amnia adatfcftus cerebri, fpinx,ncruorum contumaces,a ma teria frigida craifa,lenta,pra:fertim fub finem morborum . Cube- barum nucis mofchata:, cmnamomi, lpicx, aiufi, carpobalfami, /ch^nuanthus,maftiches,afan,caryophyllorum,calaminthes,ana drach.ij.turbith,colocynthidis,ana drachm. lij. myrobalanorum omniumana drach.ij.agarici,(en.e,ana dr.ich.j.oirnuum cum fuc- co menta:.
CA t A p o T I A aromatica/euaIcfiingina?.jQ «;c COST* dam bic digna funt animaduerfione, & primum,
t Vvi. mvrobalanorum ,tunctdanturadrach.iiij.ad D qnu inter c<ttera aloesvitiavnum fit fera eius a£iio,
«.cctpeex eu ab vnc.iij. vfe advnc.
CHR
drachm.viij.coquatur autem in ea aqua,deinde ficcetur,poftrcmo lauanda aqua aromatum, vt diximus,funt enim falubria hxc catapotia.
Pi l v'l ae alefanginie,ideft de aromatibus, funt multx lecuritatis, & habent iuuamenta multa: nam principaliter confortant virtutem digeftiuam ftomachi dehccando materias putridas, & corruptas in eo, Sc ilias euacuando, incitant etiam appetitum, fed principaliter mundificant cerebrum,^ inftrume talenfuumab humoribus frigidis, viftofis, &cral- fis, vnde fumme conueniunt ad praeieruanda cor- pora laxa,nc in .rgritudinem i ncidant, & pollimt ta- les^pihilx continuari abfqite laffione abhis quibus conueniunt, ficut pilulx communes , &c melius qu;E
eam lib.fimpl.acceleraridocet,aloe in deco5io aroma- tariorum tenuioris fubflantix, (jr acrioris enutrita,aro viata vero eadem recenfet,qu£ boc loco, quxdam tan- tum illicprctermittens,vt xyloaloen,carpobalfamum, abfintbium,rofam;&aliquid addens,vt crocum. Dubt tatur ergoprimum, de co&ionis eorum aromatum ter- tnino,quem cfle ait citato loco,ad tertias:bic vero quu aqux lib.xij. adparandum dccoctnm fumat,ad duarum partium,& ex alia leffione, ad duarum tcrtiarum con fumptionemferuere iubet,magno,vt apparet,difcrimi ne,quum illicfuperejfe velit decotii libras oElo :hic le- Ciione vna quatuor,alia decem. Sed efl etia,vt de aloe dubites,eam enim bicpriuspluuia aquafetpius abluit: tumlotam,& exiccatam prxfcripto dccocio nutrit: quum lib.Jimpl. eamftatim, illotam dccotiopropofito
nutrien-

MESVE DE I L V L I S-
Mftriendam committat, quo toco facere etiam contra piofcoridis pneceptnm videtur, admonentu aloenpu- riorern (ialis vero fucctttrind eft, qnam hic Mef deli- git.J ablntione non egere,imo y & ipfi efi Mefue dijjtn- taneim, qui quum alcen lotionepurgatricis facuLtaiis plurimum remittere ajferat, ta crebris lotionibus boc loco repetitis, omnem quoquepurgandi rim amitti, vt concedat necejfe eft. Sed, & lib.ftmpl. eav.iem aloen decofto madefaffam in vmbraprius defucandam ait, tumpcslea perficiendam deficcationcminfolc , at bic terendam ait abfolnte in fole. ^Adde etiam,quod hic a- locn qnandoqtie minori menfuraad hcvs conficiendas pilulas, recipi jcribit,at cdtra tamparua hdifunt cffica ci.-e, vt addendum potiws , quam detrahendum de aloes pondere videatur. jlt vcro,etfi Mejite lib.fimpl. aliter de eadem re fcribit,vtrobique tamen retlc.Tollcre tar ditatem aloes licebtt vno tantum, autaltero expropofi iis aromatis acrioribm,vtcinnamomo. Ouodfi tamen plura addere animus fit eiufdem natur£, nibil intercft. Quanquam enim (vtdehacrc femellicet alieno loco admoneam)multarum rerian congcrics vbifatisfacere p a uc a poJ]i'.nt,n aturg abborrere iegibus prima facie ui detur; atcontra tamenex multorum mifiione, quatn ars facit, dum vnius cuiufdam nou& form<eprodvcho fit,& vis illa,qux rnultii commmis erat multiplicifub firuciifmdamento robur fumit, & alioi quoquefacuL tatcsjalurares quidem fimilesfimilibus addita effica- ciorcs, dijfinnlibm vcro temperata ad bumanct natn- r£ vfum aptiores finnt: noxia vero de malcfica vi re~ mittunt. Itaque adijciuntnr intcrdum multa multis non tcmerc, qu& vel ratione,vel vfu compcrta funt faluta- ria, vtpropterca de Mefue hic noflro non fit admiran- dnm,plura ad decotlumpropofitum hoc loco afiumen- ti,quam alibi. Sed quando hoc de medicamentis com- pendium pofteriori .ttate.ac pofl lib. fimplicium collc- [ium fuifie verifimile efi,& exifiimandum csl non per pcrampriori decotti illius compofitioni addidifie aiia, qux vjupoftea fruttuofa obferuari, & nobis pofierius eirn viri mdicium efi fequendum.C&terum quod ad co- Bionis termimmpertinet, qmiin alibi ad tertias,quan- doquc adfextas f:onfimptio enim duarimipartium ex duodecim cociio esi adfextas,J vel ad duarum tertia- rum abfumptioncm, coqui hoc decoflum iubet, Ji rem recle expendamus,ea quidem qiut csi adfe.xtas,parum illius aromatum facidtatis excipi in aquapotefi, con- tra fiadduarum tertiarum confumptionem coquendo progrediaris , vt diutumiori itta cociione aromatum yis fiaccefcat, atque exoluatur neceffe eji,quofit, vt eam, qnA: ad tertias,qudji mediam inter duo extrema, magiscum Syluio probemus. Quod vero praterea,aioe hic Juccttirinaru,idc'si probatif/miamfepc abluiprxci- piat contra quam,& Diofcoridis, & ip/emet alio loco, non efi,vt admireris,quum ennn ad a ffetluspmfertim Ventnculi hoc medicamentum paret,& ex co non tam purgationem, quam ventriculi robur qujcrat, prafiat hac in re aloe lota liiotx, ipjomct Mejite lib. fimpliciu authore. "t\cque tamen adeo purgandi vim lotione amittit aloe, quin, <jr pituitam ventriculi crajian:, ac putrem detcrfbria deco&i vi attenuatam,facultateJua promptc cxpurget, confequenterque cerebro opemfe- rat, eo rnaxime, quod hic prafcribit duartim zritmue drachrnarum pondere afumpta. Illud vero,quod iib. ftmpl. in vmbraprins aioen deficcet,hic autemslatim foli exponatjuam habeo rationem,iibro quidem Jimp„
E vtdoceat, quo paflo excitare aloes vim tardtovcn:pof fis, eam docet rationern,quapurgandi vis,quam min.i- me exoluatur:ob idnefoii v.ifipoftremo abfoLucnda ex ficcationisgratia, exponas iubet, ne tenuiortm aloes partium,qna itidem adpurgandum factunt,vires exoL nantur.^At hoc locoflatim expov.itfolifolv.tr icem vim paruifaciens, atqueventriculi robur pr&ferens, cuius itidem nomine fde quo poftremo loco dubitaturjminus aloespondus quandoquecum xquali prxfcripti deco£ii menfura ad has conficiendas pilulas capi teStatur. Tor ro adpoftremu fubditde iotione aloes ex tnyrobaianis, qu<edam,obfcura. Ex Sytuio velle vidctur,coquendatn in aqua myrobalanornm aloen,deficcatamque,&aro- matum dccofio rurfum ablutam, & rurjim exficcatd c.ffurnipoffe a drach.iitj.ad oiJo. ^At vctufia verjio ton~ ge aliud,ncmpe quandoque myrobatanos ab vncijstri- F bus ad quaternas in aqua coqui; ex hoc autem decoffo lauarialocn, & exficcatam rurjvm cx decoUo aronia tum lauarificcarique ad vfum . Vtro crgo modo agen- dum fit,non facile cji confiitutum. Q^iod enim Sytuius aioc-n eiufcemodi decofto myrobalanorum prxparatd a drac. quatuor, ad o&oftimtpoffejcribat, Jiifpeffu efi, atoen ctenim, quacunquepares rationefolutricem fer- uare vim certum cfi: menfura autcm draehmaru odo nonfumi,quinfuperpiirgationem tnducat,incertum efi, quo fit, vt vetuspotius lctiio fequenda videatur, ita vt atoen prtcfcrtpto antea libr&vnius pondcre tn e.ccocio myrobatanorum coquendam,deficcandamque, & rur~ fum ablutam dccotioaromatum, exiccatamqueferua- riinvfumvelit.Sedcrhocpacio confiitucarefujpetia rnyrobalanorum menfura esia tribusvncijsad oito > largijjima prcfefio, & qua non vna modo , fedfortajfe G plures aloes tibrce abtuipoffent. ~\equeetiam hicprx- fcribendi modus (vt ab vuopendere progredi ad aliud ccrtum pondtts iiceat) cx eitts fcribendt confuetudine, f(t, quumparanai mcdtcamenti alicuiusrationem do- cetjed quum affnmendi menfurampr&fcnbit.Qjiamo- brem,veijiquendo Sytuium, Sytuij verfionem corrige rem,poffe eiufcemodi atoen a duabus ad quatuor dracb maffumi,velfequendo veterem lv.terpretationcm ean dem cafiigarem,abfoluteque legerem, cx temis myro- batanorum vncus parare decoCium illud opcrtere, quo ' aloes hbra vna coqueretur.
M E S V E.
A tapotia ftomachica, pituita,6c bileflaua,vcntriculum,hepar>caput, fenloria,iu n cturas purgant. Rec. hie- rx picrx drach. vij. f trium myroba- lanorum,ana drach.iij.agarici drach. i;. turbith boni drach.x.epithymi Cretenfls, anifcana dra. ij.& fcmiflem,falis indi drac.ij.abfinthii, fcam- monii,ana drac.iii.fac catapotia cu m penidiorfi drac.iii.& luccocichorii.danturdrachmx dua.\
|31 l v t jt ftomachica; capur,&: ftomaclram con- C H R° 5 forrantmuiidiiicantftomachum,&hepar, & me bra fenhium ab humoribus frigidis , & phlegmati- cis. Soliumt etiam humores cholericos, & niclan- cholicos,licet principaliter loluant phlegmaticos.
Et doiis ipfarum cile poreft v/cjue ad drac.i.s.licet liic ponatur, quod doiis ipfarum eft drach. i j. & rempus ailumptionis ipfarum eit cdebrara ftomachi dige-
ftione.

L I B E R
ftione. Et nota quoa pcrfc<2:a,&: complcta opcratio- ne carum,qu£ communiter fit quinque horis,quan- titas cibi poft alTumenda debet efle minor, quam fi nulla afTumpta efTet medicina,cuius oppoiitum mu- lieres,& generaliter ignorantes faciunt, pramiiTo ta- menlauatiuo,vt in reliquis lolutiuis communirer fit.Rec.&hiera?,&c. intelligendumeft dehiera Gal. /upcrius defci'ipta, qux cft laruis, tarda: folutionis , quia folum ratione aloes eft folutiua materieru cho- Iericarum fubtilium principalitcr,& fubfequenter materierum phlegmaticarum aquofarum. Trium myrobalanorum citrinorum, fcilicet, indorum,& chebuIorum,ana drach.iij.agarici,drach.ij.qui prin- cipaliter foluit materias phlegmaticas contentasin pedlore, & in cerebro, & in alijs membris neruofis. T urbith boni drach.x.qui euacuatiuus eft phlegma- tisiepithymi hortenfis,ideft hortuIani,quod euacua- tiuum eft humoris melancholici,anifi ana drac. ij. s. ifalis Indi drach.ij.abfinthij,fcammonex,icilicet cor- re6be»ana drach.iij. qua.- pri ncipali ter eft foluti ua hu •nioris cholerici, & magnie potcntia:, pcnidiarum drachi ij. fac pilulas cum fucco fcariola.', ideft ladru- •ca: fylueftris, ad remittendum aliqualem acuitatem, &fupcrf-]uam caliditatem prsedidlorum folutiuoru, &idofis connnunis cft drach.j.vel drachm.j. & s.licet p-jnat ekis dofimeffedrach.ij. verum huiufmodi do- lis hodiernis temporibusefTetfuperflua.
M A N C^ OM AcHtCi£ ' a ftomacho debebant appellari. OQui.daai'ea S patatas habent,& certe vtiles (unt.Triu myrobalaGorum,citrinarum fcilicet,chebularum,& In darum. Dofts eius elt drach.ij. vel drach. i. s.) Sed vncia ctiam medsocritet purgat.
SYLVIf. m v n t v r. addrachm.j.&t. tantumcoftionevciirricuJi kjabfoiuta asi affetlus pituuofos prsfertim/ed etiam biliofos, & melancliolicos.Horis cjuatuor poft fume miculum lauatorium,& hora vna poit prande.fed parcius quin,8c drach. vnica mediocriter purgant hiers picra GaIeni,myrobalani flauaf.nigrx.cepula:.
£0$T C"T\°machica. Licetfcammonij visefrenis ' ^Dnryrobativiorumafirittion &penidiarum lentore corrigibic aliquo paffopoffit, quia tamen contra, & hier&,&falis Indi non leuis acrimonia efl, qn.-e augere illius violtntiam poflent,cos non improbo, qui fcammo niim praparatum boc loco fumunt, non ijs tamen con- fentio, quipro fcammonio abfolute pofito prxparattm, idfcmper medicarntntis mifccriconfulunt. jjeq; aute, id obijciaquod aliqui,attendenda Mefue ipfitts verba, quiquum pracparato fcammonio esi opus, admonitosfa. cit:. fed pofita ante oculos vfus ratione,fpe£iandam re~ Liquoruiu,qu£ commifcentur naturam exiftimo,& nift eorum ope fcammonvi vitia abunde, corngantur, vt mdaSer correilum fcammonium vfurpes admoneo.
M E S V E.
JtiluU
%n£AtlU€.
A t a p o t i a Polycrefta nobis inucnta, ob idque fic appellata, quod flnt cfficacia ad multos af- feftus capitis, ventriculi, hcpa- tis,purgant cnim cx his,& fenfo- riis pituita, & bilcm vtramque: qua propter fcbribus antiquis, complexis, & in- uicemcomplicatis commodant. Recip. myro- balanotum liauarum,rhabarbari, ana drac. iiii.
PRIMVS. • ij»
A fuccieupatorij,fucciabfinthij,anadrac.ij.lcam- monij Antiocheni in pomo co&i t dra.v.cepula rum,Indaru,agarici,colocynthidis,polypodij, ana dr.ij.turbith, aloes,anatdrac.vi. maftiches, t dr *<- v i. rolarum,falis gemmx,epithymi,anifi, zingibe- ris,ana dr.i.eledarii,rofarum of ad comprehen fionem.Fiant catapotia crafla.Da a dr.i.ad aur.i.
PI l v L A aggregatiiLT inuentione noftra. Hic CHR. depilulis aggregatiuisponuntur tres deforiptio- nes, fed i fta prima vfitatur, & communi ter habetur in vfu vbique,& dicuntur aggrcgatiu,quia iuuamc ta multa aggregant foluedo vniuerfaliter omnes ma- terias,tam crafl~as,quam fubtiles, tam calidas, quam frigidas: fed principaliter a prardominio funt magis folutiiui: humorum cholericorum,& calidorum,qua B phlegmaticorum, & frigidorum, & ab omnibus me- bris vniuerfalitcr, & generaliter: fed principaliter ab hepare, & ab alijs membris nutritiuis, foluendo ma- terias contentas in eis principaliter putridas, & vfus ipfarumeftin proceffii fobriude matcriamixta pet cius digeftionem: & fumme conueniuntcorporibus, qua? purgantur tempore veris, propter ipforum pra> foruationem, quia mundificant, & foluuntmaterias phlegmaticas, & cholericas in eis multiplicatas in to to corpore, fed maximein ftomacho, hepate, & alijs membris nutritiuis, foluunt etiam aliqualiter humo rem melancholicum: & tepus aflumptionis eft cele- brata cibi digeftione fcilicet per horamantediem. Etdofiseftdrach. i.
Et hic vtiliter aduerte,quod piluli folutiua; quan Tmpm «j» doque in quibufdam corporibus diu contrahuntmo •
q ram in ftomacho non difloluts, vnde ad adum ope- rationisnon reducuntur,&hoc maxime contingit propterdebilitatem calorisnaturalis,& virtutis dige ftiuse in ftomacho.vnde neceflarium eft in talibus,vt vfque ad tria cochlearia iuris pulli,vel alterius liquo ris multum calidi,quatum in ore tolerari poteft aflii- mantur,& deglutiantur,vt talia acuta mediante cali- ditate liquefiant p\lulae:fi autem hoc prouenerit non ex debilitate ftomachi caliditatis, fed magis ex indu- ratione, & petrificatione pilularum, fic iuxta dodri- nam principis potius debent vomi tu expelli.
INter pilulasquibusvtimurharmaximeexcellunt. MAN* Ele<5t.rofa.)intcllige non id,quod Nicolaus,fed quod ipfemet Mefues inter elediaria liia fcripfit.
HVm o R i» tenues, ic calidos potius, quam pituitofos,craf- 5 y t, V. fos,frigidos,vacuanta toto corpore.fed prarcipuea diftis par ubus.Datur cofla iam materia,& iam mifta m febribus heteroge neis inuicem complicatis. Sunt etiam falubria purgauoni vernar.
Dantur hora vna antediluculum. Omnium pilularum.quibus vti rnur, has maximeexcellentes fcribit Manardus, & quia tutiores, & efficaciores,per aggregatiuas abfolute fcriptas intelli^untur.
POlycresta .Etfi myrobalani flauirbabarba - CQST. rum,aloe,fcammonium calidos,ac tenues bumorcs prsfertim ducunt, at & idem rbabarbarum, & aloe, & fcammonium pr&fertim codum, vt alibi tefiimonio Tralliani dicebamus, & cbebuli, & indimyrobalani, & agaricus,& colocyntbis,polypodium turbitbum,& epitbymum craffiores bumores pituitofos omnia, ali- qua etiam atros potenter educunt, vtpropterea refte Mefue catapotiabacpituitatn, & vtramquebilem dn cere,febribufquc anttquis,qu<e nimirurn ex craffisfrigi
disque

MESVE, D
disqne hutnoribuspendent, conferrefcriptum relique- rit: Syluiiis autem non recle calidos fotins, ac tenues, quam crafjos, frigidos euacuare dixerit.Sarw autc, <juod pilnlM crajjas fieri bic Htbeat, non caret confilio, <juo eniiu craffioresfunt, eo diuturniorem in ventricu- lo moram ducentes pr#flarecos vfmpojfunt, adquos paratitur: conferre,incjuam ajjcffibw capitis ventncu li,& iecoris, putribufque cdttCiis bumonbw antiquas, & complicata-s febres oppugnare.
M E S V E.
A t a p o t i a polychrefta maiora,pi tuitam crafiam, lcntam purgant, & inde natos aftcctus,colicum,arthriti cum, ifchiadcm, podagram, ventris totius mflationem: prxterhxchxmorrhoidas. Recip. bdellij, myrobalanorum nigrarum, cm- blicarum, anadrach. iiij. turbithboni, & clcdi drach.xiij.ieminis apij, foeniculi, anifi, carui, a- meos,origani, rofarum, lcpidij Indi, rutaeagre- ftis,hermodacty. lalis Indi,maftiches,ammonia ci,ana drach. j. cinnamomi, cardamomi, acori, fpica?,-croci, cafi.c, ana drach.femiflem, fagapc- njdra:iiij. colocvnthi.drac.iij.penidiorumalbo
ivuig.viu. rum t drac.iij.aloes drac.xv. commifce cum fuc cobraiHcx,manibus tuis olco ialmcno inudis.
M A N. T T ^ ^ non parantur. Si quis ramen parare volnerir, 1 JLpro fataragi Indi accipiat, cjuod Diofc. vocat lcpi- dion: &:pro HarmeI,inteJiigat fpeciem ru.t£c fylueftns , non cicucam,vt multi. Cafix.) Intelligeligneam voca- rani.i.cinnamomum vulgare.
COST • T) O lychresta maiora. lnhoccoficiedo medica JL mento iriugijambucino oleo manusprxcepit, vt ar bitror,quo traffari manib. pajlillus po(Jit,ob ammonia- cum,fag.ipenum,atquc aloenglutinoJ/ora.Tro fambx cino autemquum lajmcnum Sylnim repojuerit, farnbx cinum legijfe videtur,efl autem fambacinum ex iefemi ni floribm, fimbucmum cxfloribu-s fambuci, qu<e licet diuerfk admodum fmt naturx, quia tamen vtruque ad frigidos expugnandos affeffm vtile c(i,vtrum fumpfe- ra,nihil puto ititereJJe.Mefuetainenfambucimm dixe run intellexifle,cuim in traclatu dc olcis mtmmit.
M E S V E.
A t a p, Polychrefta minora,pituita, & bilcm vtraquea vcntriculo, &ca- pite purgant, obftru&iones hcpatis
 liberant, ipfumque, ac verttriculum
roborant,febresantiquas,pruritum,vlccra (ma- Iigna) iuuant.Recipiuntmyrobalanorum ilaua rum,nigrarum,emblicarum,anafdrac. iij. ma- ftiches,anifi,iuccieupatorij,ab(inthij,roihrum, ana drac.ij.rhabarbari dr.v.hicra: picrcdrac.xij. conficecu iiiccoapij. Da dr.ij.cumaquacalida.
COST. T)^Hvghresta nnnora.J« aridahec,&nihille A toris habentia aromata cogi, coattaferuaripof fint,folo apMfucco, maflicbes drachmis duabus,val de,dubito. Tufivt coh<£reant aliquid addetidum e(i,ad dito meliis rojaccifohicntis momento non errabu.
E PILVLIS
e
M E S V E.
At apotia cxeupatoriomaiora, obftrudioncm hcpatis libcrant, & i&crumindeortum ianant, acdolo rem,& fcbres circuitu rcpctetcs.Re- cipiunt myrobalanorum flauarum > f-icci cupa- tori j ,liicci ablln thij, ana drac. iij. rhabarbari dr. iij ,& femillmaftichcs drach.j.crocidrac.icmiff. aloes drac.v. forma cumfuccoint\bi. Dantuc drach.ii. cum lcro lactis.
PI l V L AE enpatorij maiores,quidam magiftrali GHRL tervtuntureis, tamen communiternon lunt in ylii,& valent in loluendo ntateriam cholericam prin p cipaliter,aquofam, & lubtilem, vnde conferunt ictc- ritiff,&dolori liepatis, &oppilationi iplius. Conle- runt etiam ad febres periodicas, qux paroxyfmali ter mouentur materia cholerica pra-dominante, & dofis eft dr.j. s.cum aquacafei,vel line ipla. Piluls arthre- tica-, ideft, qux conucniunt ad dolores articulorum, quia euacuant materias contentas in illis,licut in po dagris , & principaliter lunt (olmiua;. materierum phlegmaticarum craJlarum contentarum in iunctu- ris:funt enim fortiter attra£tiux, & a pluribus medi- cis habenrur in vfu. Et tempusailiimptionis earum eft prarmiJfa digeftione materiei,&dolis eft vjque ad fcrup.iiij. Cuius ha;c eft defcriptio. Recip. grana lo- lis, diagridij, ebuli, & dentur de lero, fi auumens eas Ttmpus non ca-net, & noctcs lint breues,vel poft canam plu 3
ribus tranjadis horis.
G A D D I T I O.
Quod interpres hic pilularum arthriticamm ex- politionem profequatur , indicium eft Ln vetuftis Mefue codicibus harum deJcriptionem non dcfuif- fe,vt deeft in noftris.
Maioribusquidamvtunturadmorbumarquatum. MANA-
I l t m liquidam, & tcnuem, & hosaiFcCtus imlcnatos fanant, SYLVII. drac.j.& s.ctiam iinc icro Idihs.
B
DE eupat. maiora. ]Lcc inbepatisobHruBioneop COST* portunijjima exijiimo eupatorij, abfinthtj, intybi nomine, qux illi vifceripropria quadam natura amica creduntur. VeruitL quum,& h&c ipfa, & reliqua qu£- cunque in hoc medicamentum veniunt afiriSimiis ali- H qtud habeat, ne cim qualitatis maius relinquat in cor- pore vc$tigium,quam fit par,myrobalanos ole9 ,vt lib» fmpl.admonet, intmgcre non erit importunum.
M E S V E.
Atapotia excupatoriominoraidg potentia. Rccipiunt myrobalanorum flauarum ■> rhabarbari, fucci cupatorii, aiocs, ana partes jequalcs, comprehende aqua apii,vcl intybi. Dadrach.ii.
DE eupatoriominora. Minora b<ecfunt fiperiori- COST, bus aromatum numero,at viribus maiora,vt qup ex fimplicibus conjtcnt , qu& fmgnla purgandi vitti habctit.
ME-

LIBER PRIMVS.
A
M E S V E M E S V E.
1 60
'■Atapotia ex rhafcarbaro cua- cuant humorcs craflos,lentos,mul tum putrcs,& indcortasfcbrcsan- tiquas, & exalijs quoquc humori- bus, lanant, & hcpatis dolorcm, ac hydropem incipientcm. Rccip. rhabarbari dra. ii/.fucci glycvrrhiza:, fucci abfinthij, maftiches, ana jraclij.myrobalanorum flauarum t drach. iij. & femiflcmrfeminis apij,foeniculi, drach. fc- mifl" trochifcorum diarhodon, drach. iij. & fc- mifiem, hierae picr.T d rach. x. cxcipe aqua fccni- cnli.Da vclperedrachm. ij.cum fero lactis.
JAtapotiacx halicacabo a nobis "m-puu.de ^ii ueta,adfebres diuturnasexhumoribus eh " ht »v< varijsortas, obftrudlionem hepatis lol- uunt, & inde ortum dolorcm, & incipientem hydropcm.Recipeabfinthij, &fucci eius,& luc ci eupatorij, alocs, myrobalanorumflauarum, maftiches,croci,rhabarbari, cancamiloti, alari, anifi,tcafiae,ieminisfumari £e ,anadrach.ij. hie- rcepicra: drach.iij.confice cum aqua folani.Da a drach.j.ad aur.j. & fcmifiem. Si autem tuflis ell cum febre, pone vcnarum glycyrrhizce pondus dimid.ad omnia.
C H R T S t AE pilule principaliter conferunt in omnibus B P 1 L , v f AE Alchechengis, a prafticis magiftrali- C H R 1 AAic l„,mnriKnc nWmm,. 1 terhabentur iu vfu,funttamenvnlitatis,& efh-
. febribus chronicis fattis ab humoribus phlegma^ ticis, & cholericis, & principaliter foluunt humores putridos cholericos admixtos cumphlegmate: vnde conueniunthydropicis, aperiendo oppilationes he- patis,& aquam citrinam foJuendo. Et dafis ipiarum Tempw «/"cfl vfque ad drachm.i. s. de mane alijs conditionibus *"»***• obCa uatis.
A D D I T I 0.
Iftie pilulcc multumin vfu habentur, quamuis Melue habeat loco rhabarbari rauedfeni, quod idem eft, loco tamen pilularum de rhabarbaro non debc- mus vti pilulis de rauedfeni, nec contra, nam multu funt adinuicemdifferentes, &ad diuerfas intentio- nes ordinatce,igitur qui hoc faciunt,errant.
M A N. T "Tls vti ego confueui infine notharum tertianarum
H
j n autumno,corroborando eas cum alijs, vt oppor tunum videtdr, & da drachmas duas mane, vel drach- mas,js.
5YLV- /'"\BsTH.fciinN£s /icpatis, apcriunt,S; bilcxn.pituitainquc "putres pVa-fcintn puigant.
< COS t . XT X rhabarbaro. Quian aromathm bicomnitm pon JLL dnspendeat iracbmas vigintiquatuor, cx vjs au- te, quxpurgatrice riprxditafunt nonplures integras, &fummas dofesfaciat, quafeptem, rbabarbari enim dracbmxtres imbecillo etiam corpori vix pro duabus dofibns funt, niyrobalaiiidracb.tres cumdimidia vix pro duabus,hiert£ drachmx decem vixprotnbm,dubi tare licet,an ajffumpta catapotia b&c drachmarum dua rumpondere lentos, putresque fuccospofiut euacuarc. Vereautem eorum, qux ventriculo, mefaraicvs venis, cr intejtinis hxret ,prafcripto pondere educere pofte aliquia certum ejl, infigniter tamen expurgare corpus nonpotermt. \eque vero eiufcemodi infignipurgatio ne in propofitis bic affeffib. opuse(l,at moderata,ac po tius repetita, qna fenfim citra iecorvs detrimentum rnu tiles tj, & craffifucci expurgentur, quos fi fortepropi- nato ad menfuram maiorcm medicamento educcreten taris, dnm violento impetu vndique ad fefe bumores medicamentum trahit, humorum, prxfertim tenuioru fit attraciio, quifi non expurgentur iecorps adaugent moleftiam,fi verd euaci;entur,ad augedam eorum, qui fuperfmtcraj]itudinem,occafionempr£hent. , ^
cacia? quaii conflmiliscum pilulis de rhabarbaroan tcdidis, conferunt enim foluendomatenas craflas, & lubtiles facienres fchrcs chronicas, conferunt etil dolori hepatis fit&o a materiapiingitiua,/iue ventoli tate extendenre, eleuata materia cra/Ia phlegm atica. Conferunt etiam principio hydropi/is fohiendo a- quam citrinam,& hepar confortando, & dofis cft dr. j.s.Rcci.rauod.cafix.lcilicet lignea.%hierx picr.T,fola tri, quod idem eft, quod alchechengi, & eftfrigida;,
& licca- complexionis vltra lecundum.
A D D 1 T I O.
H;t pilule interdum habentur in vfu,& funt ex in C H R. uetioneipfius Mefue. Sedhiccaditdubitatiofimilis ei,qux occtirrit in diacurcuma, quialicct in his pilu lis no ingrediatur alchechengi,dicuntur tamenpilu Lc de alchechengi fecundum quofdam a conipcTiiro- re, vel quodvitiofcriptoris defcriptio non eftinte- gra,vel potius,& melius,quia coficiuntur cum aqua lolatri,quod eft lpecies alchechengi.
NE c hic funt in communi vfu. Cafliam fiftulam.) M A N.
Intellige,vt fupra,ligneam. Etfi eft tuflis cum fe- bre. Notahancmixtionemin tuffi,quampotes inaliis quoque pilulis facere.
SOl A n v m id,cniusa<]ua,autfuccovuircomprelier.di,fimtqui ^ y j putanteiie hahcacabum foJani /peciem,5; lnde uomen his im- politum: alioqui halicacabum non recipcrcnt,nili malchaiicaca- bu omiflTum caufaris, aut titulnm corruptu pro dichindijvel alio.
j - j "p Xhalicacabo. Veficarijfolani,quodalchechengi COST. * j vocant,fru8um aperiendo,detergendoque cfficace effe norunt, qui ad renum dolores experti funt,refie er~ go ad propofitos hic ajfe£lus,qui ex obfiruclionc ortum habent, hutus folani aqua idefl fucco reliqua cogit, efi autem baccarum fumendus fuccus, vt quarum prxci- puc ea e(l vis aperiendi,qu£ etiam lentorefuo adcege- da reliqua funt opportunx. Subdit autem adpoftremu hic author,fi coniuffafitfebritujfis ,glycyrrbi^xve- ncvs addendas dimidio pondere omnium, quo loco quid pervenas glycyrrbif^e velit, non conjiat, cius p rjfetto ftirpis medicinte nihil eft prxter radicem, vfui, radix vero pratermedullam tota fibris, ac vcluti venis con- texta eft crajfioribus, an ergo negle£ia medulla has ft- br&s quxrii ? T^onfacile dixerim, nam non minoris ca pars vfus e(l,quam alia, Fortafie ergo per vcuasgly- • cyrrht^je

V Bed^ar,
B
MESVE D E PVLVERIBVS
ii loresin prelhs nubilibus, prafertim.vulgoappeilamusjicetetu viros occupet. Inda; aittem voc.ur.r, vei (jina i» Indiacelebreutur, vel a lale lrdo.qui niger eft.eiuscjue lcco rubervtenduseft.no Uc cliamm candefadlum. ldem pollicentur pilula: fumaris Auicen- nar.od primtfl emn\ lcabtem,& aftedtusaliosab vftanuteriana- tos valent:recipiuntautem myrobaljinorum citreaium,cepul. In. darum,ic.inirnonij,ana drac.v.alocs,drac,vij .tere omnia 11011 mul. tum lubaliter: acjuafumana'irrorata infola ad mediecrem ficca- tioneni: fccundo,& tcrtio idem fac:polt licca perfcfte,& repone.
INd a. Inlapidecyaneomdlnm,rctfaporcm,velo~c OST, doreru obferuamm,quare ipfim abluenditerminum non ftatuerim cum Manardo, vbi faporem,odoremque nullum in aqua reliquerit.Quod fi tamcnfaporis,odorif que aliquid babet,&obictla aqua,cx qua abluiturfo- lum id feruandum efi,quod illorum efl expers,foU etia lapidcte partes feruabuntur facultatum cyanei lapidts expcrtes. I\ationem ergo cam parandi buius laptdis F feqni Jatim puto , quam in fupenorihvA proponc- bam.
M E S V E.
' A t a p o t i a Hermctis cx trochifcis PUMihtni» colocvnrhidos, ac) ccphalxam, & he- h ^ ml . micrancam difticilcm, &afredusncr- u6nim,& iunClurarum. Rccipiunttro chifcorum colocynthidos, diac.xij. hiera,* drac. vij.maftichesdrac.ij.faLisgemma:aurcum vnu, ladani boni vnc.j.omnia prxter ladanum,& ma ftichcm tere,& cribra,maftiche vero pulueretur cum paucooleo nucum,quo fpeciestritaeillina- tur: deindc cum Iadano mifceaturin mortario piftillo calido,fiant catapotia craifa. Da a.drach, femiflcaddrach.
cyrrbi %fl totam radiccm intelhgit, fubd.it eribn in mc- moriam , ^Arabibus venas interdum pro radicibus fu- mi, vt in erytbrodano,quod citrinas venas vocat Jv.i. Sed fiue totam radicem, fme eiits partcrn hoc loco fu- mas,parum intcrefl.
M E S V E.
A t a p o t i a Philagrij ad febres an tiquas. Recipe trochikorum diarho do,troch. de rhabarbaro, ana dr.iiij. fucci cupatorij, | fpinx alba;, ana dr. ij.ab)intluj,dr.j.& femift.myrobalanorum flaua rum ,feminis caflutha;,turbith,ana drac.iiij.aga- tdrac.viij. rici,aloes,ana| dr. viij. lalis lndit drac.j.&fcm. tdr*ch.u con ftce cum aqua foeniculi.Da drach.ij.
M AN. ])E dhga r ) Id eft,fpina alba,vt fuperius diximus.
Satis leniter puigant.
COST . T)Hilagrii. Ca{iutba,cuitistumbic y tumf&peali- 1 bi meminit, dupliccm palato faporem offert, ama- rum,& aslringentew,vndc, & duplicem vim imo con tr.rnam illi Mabes tribuunt, vt legerc eft in Scrapio- rie: vtarnara efl,sirenue dctergendi atque obflructio- ncs aperiendi,imo,& vrinas pcllendi,cr bilem purga di,vt aflringentis vero eftfaporis,vifccra corroboran- di,quofit, vt recie ad antiqncos febres buc cum alqs ve niat,quaquam autem eius femini prxter reliquas illius Stirpis partesprmathn nibil tribumt, efficacius tamen idaLijseffcpartib. verifimiie ett,quib. pr£siatfaporc.
M E S V E.
: A t a p o t i a Inda Haly ad affe dus melancholicos, cancrum, elephantiam, alphos nigroscu- ratu difticiles, mclancholia mor bum, Sc inde ortu) imorem (& maerorem,) quartanam, i&eru fplenicum,fplcnis dolorem. Recipiunt myroba lanorum nigraru, elleborinigri,polypodij, ana dra.v.cpithymi,ftoechados, anaarac.vj.agarici, lapidis cyanei loti,colocynthidos,falis Indi, ana
x ij. t drac.iiijJucci eupatorij,fpicx,anadra.ij.caryo phyllorumdr.j.hier® picrxdrach.xij. hat mafla cuni luccoapi). Danturadrachmisduabusvfq; ad aur.ij.cum aqua cafei.Salubria funt, experta.
C H R T T pilulrc interdnm in vlu habentur. Et dixe- JLJLrunt quidam, quod dicuntur Inde, quiain In- diamagis invfu habentur, quam in alijs partibus. Alij dixenint, quoddicuntur Indepropterlal Indu, quodrecipiunt: & per fal Indum mtellige fal nitrii: k 'd cum caremus eo, fapientes volut, quod loco eias ponamusfal rubeum,quidam ponunt zuccharum candi,fcdiion eft ei proximum,vt cft fal rubeum.
M AN. r T ^communiter vtimurinatrahilepurganda. La- Xpjdis Lazuli,ideft, Cyanei. Loti.lToties, vtnullu amplmsjvel faporem,veI odorem in aijua relinijuat.Do fis 6atis,vt vnica drach.detur.
gy L v. T TV m o r. e m me!ancjic!icum,& mtl.inclioliamvftanipnr- 1~Igant.Ifterus fplemcus eft.qui niger Caleno dicitur iiutiolib. c ,lpfOruniiflcitprum,ouod fplcnn viuo fcitjf^dos,# p.ill ldos co
N
Onnvlli casparant,(edpaucivtuntur,quum MAN» tamen efficaces fint in pituitaeducenda.
HErmbtis. Qjid velit,quum maflicben cum COST. patico nucum olco duci in puluerem iubet, ohfcu- rum <?//, quum enim, qit£ tef"cnda funt,quam ficcijjima cfle oporjcat, vt partes apartibus feparentnr, olettm hitmore, & lentorefuo eas cogit,non autemfeparat. i/1n ergo dijfolutioncm intelligit?folent enim oleo diffo luilacbrimA. ^lt noner.it, vt duciin pulucremdiccrct,
-pitlt fortaffe leuifjime tantum inungi piflillum oleo, ne mortario inbitreat: Aut diflincfe legendum, tercndam maslicben:tum addito illi panco nucum oleo,iliinenda.$
(i>t aitj ex eo fpecies tritas, per illitioncm intetiigendo non earum fpecierum coagmentationem,fed afperfionc ^ tantumquandam: cogendi enim funtposiea exladano, fic vero lcgendum efiet (rnafliche veropulueretur, & eo cum pauco oleo nucum fpecies tritxillinantur.) Sed quocunque paffo legas, tribm hifcc modis vfurpari hocinloco maflicben tutopoffeexiJiimo,vel difjblu- tum ex oleo nucum, vel eo artificio in puluerem dutia inun&o antea leuiter pijiillo, vei tertio fi pojlquam in puluerem duxeris rnasiicbcn ,olei parnm addas. Ft vero boc loco,olcum qu.crat,cavjam puto,vt trocbifco rmn colocynthidis, bier<c,& falis acnmonia molli hoc liquore obtundat,deligit autem oleum nucum,quod at- tenuandi,difcutiendique,vi efficax, trochifcis hicre,& fali vires (quod ad hocpertinet) diffimiles non habct: creditur vero pratcrea neruofis partibus amicttm, ad quarii commodum fua hxc catafotia bic comcdat. M*

L I B E R
dnntur hic rurfim tnafticbe, & ladanum ad diftorum medicamentorum frenandam violentiam,atque ad vi- fcera roboranda. T^otandurn bic rurfus, quod (vtin a ggregatiuis quoque nuncupatis antea) craflas fieripi lula# iubet,quo ducia in ventriculo diuturniori rnora,d longinquis partibm cerebro neruM,atque articnlis va~ lentins trabant.
M E S V E.
■ATAPOTuexfarcocolla alba funr,pituitamvacuant,ob id pi- ruitofis afFe&ibus commodant. Recipiunt farcocollx drach .iij. turbith drach.iij. colocynthidos drach.j. & fcmiffcm, zingiberis tantundcm,falis gemmce drach.j.dillolue larco- collam in aqua rofata,hisque comprehende.
M A N. Egonunquahisvfusfum.necvidimedicumvtenrem.
SYLVII. \ /I olekt[r pitiiitim.crafliim, & Ienum traJumr.pa.
V rum tuta v(ii, nili par a cioii 111 valenubus, & cu m dhjs mi- fta: defcripta funtetiam ta limpl.eup.de larcocoJia.
C OST. QArcocollab. Ji farcocolla, vt_ Mefue lib. lJ fimpl. te[iatur,ad crudam ex cerebro,neruis,arti- culis, tborace,pituitam educendam vtilis efl, non im- merito ad fenvj affeclus vfque adeo probatur. Duo ta- men illi infunt vitia, tarditatis, & imbecillitatis in a- gendo,qu£ corrigi docet Zingibere,ac cardamomo. Quare quod catapotia ex farcocollaboc loco pofita. lib.fimpl. Halyfeni afcripta, violenter trabant (quod quidam aiunt) aliam babet caufam, nempe non vllum farcocolU vitiutn,fed potius (vtpntoj omiffam colo- cyntbidis cafligationem, qutz vim fuam cobibentibus eget,quam excitare,& i zjngiber,& falgemmeum po- teft Itaque fi quis trocbifcis colocyntbidis antea de~ fcriptis bic vfus fnerit,mitiHt euadet medicamentum. lAliqiud tamen adbuc inhis def dero,quod ventriculi ft*buerfionem,flatulentiamqne d turbitho excitatanL-» diffolnat,quod licet ^ingiber aliquo modopr£flet,fi ta- men inaqua rofacea,qua diffoluenda eflfarcocolla,ma- fliche aut caryopbylli anica macerentur,fore arbitror, vtcitraeam violentiam munus fuumb&c obeant cata- potia,dracb ). pondere a[fumpta,quam tantoperenon- nulli verentur,vt eorum vfumprorfus damnent.
M E S V E.
A t a p o t i a Foetida maiora, va- cuant pituitam,craflam,crud.am. ob id conferuntaffcctibus inde natis,ar-
 tiinridi, podagra:, gonagra:, dolori
fpina:,&aliarum iunchirarum,vcntriculi, coli- co, alphis, clepnantice, albaras. Recipiuntlaga- peni,ammoniaci, opopanacis, bdellij, colocyn- rhidis, rutx agreftis, aloes, epithymi, ana drach.
ttifidri. v.hermoda&ylorum, fefula ^anadrach.ij.fcam- monij drach.iij. cinnamomi,fpica,croci, caflo- rij,ana drach.j. turbith drach.iiij.zingibcris dra- ch.j. & fcmiflem, euphorbij drach. vniuspartes duas, diflolue lachrvmas aqua porri, & finge
twf .itj. maffam. Dabisdrach. t duas.
fifcif. '
CHKI. pk vl ah fa-tidxmaiorespotenrerfolannima- X renasphlegmaricas craffas,& vifcofas. vndc a:-
P R I M V s. 1*1
A trahunr,& foluunr marerias contentas in iundluris, in cerebro,& membris neruofis. Communis tamen vfus ipfarum,eft in finedidlarum argritudinum ner- uofarum, & maxime in paralyfi, & in nodagris lon- gi temporis,&argritudinibus fimilibuseftcommu- r.is vfus ipfarum, & dofis eft drach. cum condirioni- fcus obferuatis prxdi£tis fuperius aflumptis.
A D D I T I O.
Hx pilulse dicuntur fct-tida?, quia fcr-tidos, Sc cor- ruptos humores educunt: vel dicuntur foetida.',<juia qiuxdam fatida ingrediuntur.
H
B
A rmel . ) Audi,vt fupra, fpeciem ruta: fylue- MAN. ftris,Dadrach.j. fatisenim potentes funt.
CAtapotia hxc arthriticapituitamcraflam.a ce. SYLVII- rebro,iundluris, & partibus alijs remotis trahunt,vtenda po- dus 111 finemorborum pituitoforum.vt paralyfis. Dantur drach.j. Fa'tidavocantur,quodcaftorium, rutam agrelte,& liquores gra. ueoJentes recipiant pouus,cjuam quod putres humores vacuent.
FO e t i d ak niaiores. Maximiprofe£lob<ecca- COST, tapotia funt vfus ad propojitos affe&us. prater quos in excitandis quoqne muliebribm menfibm,cdn- cedisqucputribits earum partium fuccis prxflare,quo- tidiano vfu docentur. IJeque autem qnia valentiffimx fint, damnandus eflMefue eapondere drachmaru dua- riim exhibens : id enim in robufliori corpore non excc- dit modum. Tu vero /icafligatiora b&c velis,fagape- 7ium,ammoniacum,opopanaca, reliquaque hic purga- te vi pr&dita, antea corretta afiumito, fietque,vt tu- q tiffirneprgfcripto etiam d Mefuepondere,mediocri ba~ bitit y &viprxditis corporibmpojfint exhiberi.
M E S V E,
^A tapotia Fetida minora idcm pol- Icntia. Rccipe fagapeni,ammoniaci, opopanacis,bdelli j ,myrrhe,ana drach. v.turbith,drach.x. colocynthidos drach.vj. fiant vt priora. Da drachmas duas.
PI L v L AE fcrtida: minores nonfunt confolan CHRI. ficut pra'cedcntes, ideo vfus earum non eft fic conueniens ficutpr£ecedentes,quia maiorispericuli.
vfus carum eft vfque ad fcrup.ij. tamen in quibufl dam robuftis, & fbrtibus po/1'unt cxhiberi, drach.j. j) alijs conditionibus obferuatis,&c.
Miuus validi funt prioribus.
MAN.
QVod paucioribus conftant fimplicibus, minora<3icunti'.r,ta- SYLVII. meu minus tuta funt,t)uam priora.quia minus corrcfta funt limplicia: forubus dan poliunt a lcript.duobus,ad drach.j.
FO etidae mino. Vterehicquoquehis fimplici- COST. kus cafligatis,& erut tutijjimi vfus,eo etiampon- dere, quod prxfcribit Mefue in robuflo corpore.
IA tapotia Sagapeni pituitam len- tam purgant,ob id iuuant paralyfin, lj3afmumdoloreiunClarum,dorfi,po- dagram frigidam. Recipc fagapeni, ammonia- cijbdellij) opopanacis, aloes, caftorij fc rutx agre-
E e fllS,

MESVE DE PILVLIS
fliS,ana drach.ij. colocynthldos, drach.iij. Fac E TSx a e pilula- l -aro h.ibcntur m vfu,lic £t pr?para- CHRI. mafifam cum aqua porri. X ti- reperiantur. Inducunt enim violentiam ma-
CHRI. TSt ae pilula-,funt principaliterfolutiuasmate- JL rjerum phlcgmaticarum crallarum, & vifcofarii a cerebro, & nucha,& ali js membrisncruohs:con-
epenantur.
gnam ex carum potentia , & acuitate in foluendo phlegma frigidum,& vilcofum, quod eft caufamol- lificationis,& paralyfis. vitandje funt ergo,nili in ca- fu magn? neceffitatis, & in corporibus robuftis,&;
ueniuntdoloribus iundturarum, & ad paralylim,&. fortibus. & dolisipfaru elt adrach. j.vlqueaddrach;
n < j.Euphorbiumeftgumicalidum,&ficcu in quarto.
adlpafmttm, pra:mifla tamen digeftione materieru Smiitpi-&d°fiseft addrachm.j. Tutius tameneft abeisab- luiu cochijs ftinere, & vtipilulis foetidis maioribus dictis fupe- 7o"mterfte> rius. Pilular cochia: communiter non reperiuntur d*•jfde tii. j n antidot. Mefue, fedearum defcriptio poni-
ejud futfli l . * . . . . , r r r ,
a Mefue turinrenasin iiioac appopnatis.cap.de curaioda: higidse. Ponitur etiamipfarum delcripcio confdio mter, Almanforis ca.de dolore capitis a matena higida, & trilcu, hxc eft defcriptio, qua: communiter habetur in vfu, vfwita, f ic vbiquc prxparatc reperiuntur. Recipepulue- ris hierae picrae. Gal. drach.x. colocynthidis drach.iij. & tertiam partem drach.j.fcammonee drach.ij.s. tur- bith, ftachados ana drach.v. confice cum lucco ab- finthij,& dofis earum coitereft drach.j.Ifte pilule el- ficaciam magnam habentin foluendo materiasfri- gidas,phlegmaticas,incapite contentas.vndefum- meconueniunt fodar, &dolori capitisfacto amate- ria frigida phlegmatica,& etiam conferunt paiiioni- bus fiigidis materialibus membrorum neruoforum. & vfus earum elfc debet poft digeftionem.
M A N. Neque his vfus fum vnquam»
vrr uronA cochia pituitam i ccrebro,& alijs ncruofis
vacuant: ob id confcrunt dolori capius frigido,leu pituito-
VA t i d & funtin articulorum affechbusa pitui- a N ta fadcis.
N o n vtenda niii in nccc/Titate magna, idcue in tobuftis. SYLVII.
EV phorbii. Licet Mefuceuphorhium vltra COST, trium fdiquarnm pondm non propinet: Diofcori- aes tamen ad drachmam integram progrcditur.Qiiare quum ex horum Jerie,cjud ad bgc conficienda catapotia fumuntur,qu&dam drachmarum duarim pondere tuto fumantur,vt agaricus, quxdam trium,vtaloe,rcliqua vnins,vt colocynthis,&fagapenum : qmck» huc etiam accedunt bdcllif dracbmx du&,c[u& pncdictorumvim retundunt,vt in his exhihendi minus fimm meticuloft, CJ- excedere drachmam audeamus,fuaderi videmur.
*At nou ternere agenduin.Qu.od hic magis veredum e/l, eupborbium eft. id tamen fi vsl oleo amygdalino, vcl citro caHigatum Jumatur: ad hxc autem colocynthis, agaricum,fagapenum,a'ioe antca corretla ueniant-.ttt- tijfima h&c mlentijjima Jur.tfutura ad Jrigidos affe~ cius propofitos,inf-igidisprajertirn tcporibus,& cor- poribus.alioquipi:ellamnoui,quf quum illiin collo tu- mefcerentganglia,aJiumpto ad grana tria euphorbio, aluus leuijfime,&citra euidentem noxam omnemjna-
fo: fic a Mefne defcrxbtmturiu praxi: recipinnt pul. hierx picra: q g nQ au tem in difcutiendis gar .glijS friiffu fubduceretur, Galenidrach.x.colocynthidosdrachm.iij. &etiam partem drach. w
j.fcammonij,drach.ij.& fcmidem: turbith, ftaechados,aiudrach. v.cum fucco abfinthij forma:dantur drachm.j. Adfcripfimus his, quod vfu fint frequentia, Catapotia Galeni cx alce idem prxftan- tia. recipiunt colocynrhidos, & fucci abfintlnj.ana partem vnam, alocs .fcammomjjfingulorum partestj.mafiichen Chiam,S: bdel- lium. anteetiam mifcebatGal.fed portca fulhilit.Dat vndecim ci- ceris tnagnitudine adolefcenti bene habito . I aulu.s autem hb./. medulls eolocynthidos,aloes,fucciabruithij,fmgu!as partes: fca- momj partes lj .mifcet, ac Engit mk -. uo . , hoc eft, granula erui rna- guitudine.datque vndccim: vulgo pilula: cocchia:dicuntur, Alitcr Ralis^Gradi^Nicol.componunt. Galen.item lib. <;. methodi ad va- rias excrementorum fpecies pilulas fuas comendat ex aioe,fcam- monio, colocynthide, aganco, bdellio, gummi Arabico, non ad- fcripta fingulorum menlitra.
PItvitam craflam, lentam, expulftoni paratam, a cere. bro, fpina,& alijs partibus neruoiis potenter educunt drach.j. tutiora tamcn fuut fxuda maiora.
COST. CAgapeni. Sperare cx his quoqite licet ad fri- i3 gidos ajfeffitis propofitos,non minorem,quam exfce tidis vfum, eum vero etiam non minustutum fi exca- ftigatis fimplicibus conficiantur.
M E S V E.
Atapotia Euphorbij,pitui- tara frigidam, cruda, ad ncruos fluentcm vacuant.obid confe- runtparalyfi. Rccip. cuphorbij, colocynthidos, agarici, bdellij, fagapeni, ana drachmasij. aloes drach.v. finge cum aqua porri. Dantur a drach. fcmif. ad drach.j.
H
M E S V E,
IA tap . exRhabarbaroaliaadhcpa- £ tis,& lienis obfirudioncm,& hydro- pem. Rec. rhabarbari drachmas vi;. ammoniaci, fagapeni, bdclli;',ana drachm.x.cancami, drach.vii;. opopanacis dra- chm.iiij. t thymclea;,gummi,ana drach.iii j.tur- bit'n,drach.x. fpica», po lij , aloes, ana drachm.v. maftiches drachm.i;. myrobalanorum flaua- rum drach.x. diirohicJachrymas vino,& torma. Dantur drach.i;'. cum aqua cafei,
LIc e t Raued.idem htquodrheon barbarum,pilu M AN f Ix tamen h$ longe eflicaciores fuqr,qua qux de Rha barbaro vocancur. Dofis tamen trafcendat drachmam
♦
CA t a p . Imperialia his affinia, bilem,& pituitamex nutri- SYLVH. torijs partibus vacuant. Rhabarbari vnc.j. aIoes,vnc.ij.tur- bith,agarici,folliculoruin fenx, cjuinque myrobal. cinnamomi,a- niomi,cardamomi,caryophyllomm,zingib.macis,nucismofcha- ta:,zedoaria:,cubeb«,xyloaloes,croci,aniil, niaftiches,fpica: nartli, mellis aerij ; ana fcrup.j.cum fyrupo rofato.autviolato.
EX rhabarbaro. Qnurn purgantium, qu<e huc ve- CO S T. numt,fumm& dojes Jintferc 1 vna fupra qu.-idragm- ta,rhabarbari trcs,ammoniaci, & fagapeni fimul vi~ ginti, opopanacis quatuor, mc^erci quatuor, turbithi quinque, myrobalanorur.i qttinque: reliquorum vero, qu<e Tion purgant drachma triginta fex ,profefio cur Jipradrachmx vnius pondusojferrenon licet,nonap- paret. J^amque diffoLutis lachryntis vino, & colle- tlis inpajiilhm vuum omnibus,vc colleffa illaduas
ftipra

Mtzjrwi.
LIEER PRIMVS- i'ei
DE iflis pilulis ponunturduaf dcrcriptioncs, &:• CHRL ifla primacft illa,c|iix communiter magis ha-* betur invfu, & vbique magis praparata reperitur.
Summe conueniunt foluendo luperfluitates,maxi-, me phlcgmaticas contentas in ccrebro, & funt con- feruatiuar virtutis viiiua > ,& curatiua.' cgritudinu ocu Iorum,qux fiunra materia frigida. Et vlrra virtutem. folutiuam,quam habcnt,funtconfortati u.r pricdicl.t: virtutisvifiuar,fpiritus vi/ibifes mulriplicado,&eos claros, & peruios faciendo. Et do/is eft drachm.j.s.
Recip. lileris, fcilicet montani, ca/ia; fcilicet lignca', & reliqua funt nota.
fnpra o&ogmta drachmaf pcndcantfore arbitror. at- A tjue ita vt tntoh.ec drachmarumdnarum ponderefu- tnipoJ]int,ex Mefue inflituto, prgfertim cUfa fero } quo eorum vis quodammodo diluitur.
M E S V E,
Atapotia ex Thynvela,fe- roiuui excrementum valenter purgant, fcu aquas. ob id hy- dropem iuuant. Recipit folio- rum f thymelcece accto infuio- rum, & ficcatorum, drachm.v.
CHRI
■P
SYLVII.
COST
myrobalanorumfiauarum drachm.iiij. cepula- rum.drachmas iij. fo r ma cum manna,&tamar Indis, aqua intybi folutis .
B
I L v L ae de Mezereon, ideft de laureola. funt conuenientes principalkerad foluedumaquam citrinam. vnde communiter ab omnibus medicis da- tur in curahydropifis afcitis. Etdofis comunitereft a drach.j.vfque adfcrup .iiij.obferuatiscoditionibus. A D D I T I O. Hec defcript.pilularum communiterin vfuhabe- tur. idem Mefue ca. de Mezereon Iianc eandcm ha- bet defcrip .Etdicuntur de Mezereon,quia ingredi- tur plus de Mezcreo,quam de alio fimplici. Chrifto- phorus d.e Honeftis in praefenti commenro habet Me zereon,ideft laureola,cpiod falfum eft,vt dicba eft fu- pia in confectione almezereon. Serapioin proprio Antidot.habet duasdefcript. pilu. de mezereon,quar non funt eidem cum ifta.
DA N T v R i thach j. ad fcrup.cjuatuor in afcite. Valide cmm pnrgant a<]uas : uitius autem rhabaxbaro, aut catapo-
tijs rhabarbar: milcentur.
EX Mezereo. Me^ereon Mefue,vtlib. fimplicium- in jerie cji lacicfcentiumplantarum,in qita non eji tbymeltea: qnid autem fit,adbuc nihil babemus certi. Si cuiarumm fuerittbymehna pro illa vti,non irr.pro- bo probat enim euentm cjl illam ipfam ferofos bumo- res euacuare, quos in propojitis affe&ibus euacuarc^j opus efi. eorum autem gratia non adduntur hoc loco myrobalani,vel manna,vel tarnarmdi, qui id humoru genusnon educunt ,fed adiecoris robur, quod alioqui tlantis huiufcemodi lac feretibus,& acnbm ledifolet.
M E S V E.
Aiapotia opticamaiora,vi- D fum roborant, & augent, excre- menta vacuant, corpus lanum fcruantlumptis his,acibo abfti- ncre eft neceffc, Recip.rofarum, violarum,abfint hi j, colocynthi- dis, turbith, cubcbcc, calami aromatici, nucis mofch.fpicae, epithymi, carpobalfami, xvlobal- fami,fefelcos.fem.ruta*,fch£nuanthus,aiari,ma fliches,caryoph.cinnamomi,ani{i,f^niculi,apij, cafic,croci,macis,anadrach.ij.myrobalanorum flauai um,cepulamm,Indarum, belleric. embli. rhabarbari,ana drachm.iiij. agarici,fenae,ana iJw.vij. drachm.v. cuphragix, drach. icx, aloes pondus omnium.comprchende fucco fccniculi.Dantur ddrach.ij. addrach.iij.
HA s ego roborare comueui, in pituita quidem M A N. educendacum cochijs,inbile cumaureis. Mi- nores magis refpiciunt attam bilem,quam maiores.
PI t v i t a m acerebro,& oculis vacuant, ob idoculorum jyLyn, morbos mdc natos curant: adhxc viforium fpiritum robo- ran^augentjpuriorem reddunt,lic vifionem iuuant. Optica id eft viloria,(eu cum vuigo,lucis inde difta. Ha'c roborat Mana. in pi- ttutaeducenda cochijs; in bile,aureis piltilis.
LVcis maiora. Qupdnunc Venetias fcrturpro COST. xylobalfamo, fapore,odorcque non diffimile vero balfamo,quod apud me esl, ego quidem libcnter vtar y pro eo tamen fi quis vioU alba radices Galerw fubfti- tutas malit, non erunt b<e inutiles, neque alijs multis hoc loco fumptis in aperiendo,& attenuado dijjimiles. Euphragia autem, cuius meminit,nuncvulgo cfl nota, licet Grxcis intaffa, adcaliginem oculorum commen- datur. quod tamen intelligendum vbi is affeftw frigi- dam caufam fequatur. calefacere enim & ficcare ob- feruatur. fic Vinum a Villanouano paratum,inic5ia irt mufium euphiagiamultis contulit: alijsnon co>itulity ■ vbi prxjcrtim e \ Jpirituum inopia vitiutn esl: cum qua ficcando abjumendoque eorurn materia, auxiffe affeHum obferuatum esi.
M E- S V E.
Atapotia opticaminoraidc poUcntia.Rccip.xylobalfami.cat- pobalfami, ana drach.j. chclido- nij, drachm.v. rolarum viola- rum, abflnthij, euphragix, ana drach.iij. fcns, epithymi, myro- balanorum flauarum, ccpul. Ind. bcllci icarum, cmblic.agarici,colocynthidos, fchoenu anthus, lvcij, lapidis cyanei, ana drachm.ij. & fcmifl! aloes, pondus omnium. finge cum fucco foeni- culi,autchchdonij.
PI l v l ae Iucis minores etiam pra°parantur,& CHRI. habentur in vfu,non tamen ficut pr.xdidhT,& in operatione quafi conucniunt cum illis.Et dofis eft fi- cutillarum,attamcn iftx minores,funt plus foluriux' materia? melancholica:,quam phlegmatic .t ,ftd maio res magis foluunt phlegma, Sc minus melancholia. &: cum hoc plus,vel magis funt c6fortatiu.Tcerebri, &c inftrumentorum fenfuum.
Ml n o r a ha:c funt rocata,qucd paucionbusconllant liin- SYLVIi. plicibus.vinbus enim valentiora funt prionbus. prxfertim ad purgandum melancholiam magis,quam pituitam : cmn llla contra pituitam potentius purgent,tjuani melancholiam.
LVci s minores. Cbeliionium vfqueadeo cofer- C OST. reocnlis crcditnr,vt birundines pullis fuisquibus
E e 2 e x-

MESVE D E PILVLIS
expunffi fint oculi eo reflituere yifum vulgata fit opi- Hio.qiiod. tamen neque cxperimentum probat,neque di£ia.tratio. qunm enim h&c vehementer deficcet,quo- tnodo effufim pungcndo cxoculis humorcm rcslituatl J^on negarim tamenfrigidii oculorum ajfeciibmpro- deffey vt tamen etiam priuatam aliquam illi ipfi vim ineffe non negem, qua oculis Jit ex vfu. Sani autem^j qtium Diofcoride admonente, c'r radix, & folia,&' caulis, & planta tota vfui fit,quanam hocloco vtaris parte,nihil interefl. chelidonij tamen abfolutx nomine foliafuntfumenda. Atvero quiahic etiamlycif me- minit, pro eo nunc Venetias nigr& qumara ajferuntur offa,non ifs tamen notis ommbus infignite,quas in pro- batiffimo Diofcoridesdcfiderat. Inlycijautemetiam legitimi,fi quando ad manm vencrit, vfu, fufbicari li- cet,ne temere ad oculorum affeBns i!lud ipfum abfolu- te vfurpetur. non enim id,fed quod fpumofum infum- mo fluitatdum lycium coquitur, oculorum aitmedici- n& feruandum : reliquo in alijs vtendum. Atlicetfpu- ma lyctj,non lycio fit ad oculos opus,vbi tamen legiti- mum occurrerit lycium, nouo fortaffe artificio nouam fpumampararepoterimus, ft non xqualem viribus le- gitiw-A Jfmnx, non tamen dijjimili facultate . contufo enimlycio, & aqua diebus aliquot rnadefaclo nobis quoque licebit ipfum coquere, & quod fupematarit ffumofum colligere ad oculorum medicinani. T^jmc autem,quando lycij fpumam no habemus, in oculorum affethbm, in quibm aflri6lione ftt opus, non negarim Jyluefirium prunorum,liguflri, aut rhrn fuccum fore ex vfnjed amurcam,quam vetufliffima7n,qu£ oleif)cu lisnatura aduerfi)pinguitudine fit expers,cupreo va- fe,vtdocet Diofcorides,admellis confifientiam co£ia, maxime vterer. at fi non aQriffione ,fed deterfionefit opm,hifce,vt qim non detergant,fynceris non vtar,fcd cum faccharo albo cotnmisiis. M vbi affumendum efi lycium,nonetiam forisadmouendum,dimifia. amurca, inillim locum prunorum fylueslrium,& rhm fuccum femper proponam. quamquam non fatis video quid in oculorum afj'e[iibus affumptum lycium,aut rcliqua h$c prttftare pojjint,nifi forte largiffime fumpta, dum ten- uiores humores craffiores reddedo,ne in fuperiorcspar tes ferantur y eJJiciunt,conferre eo nomine exiflimemus.
M E S V E.
At apotia ftomachica cere- brum., & vcntriculum corruptis humoribus purgant, vcntricu- lum roborant, co&ioncm iuuat, appetcntiam excitant. Recip. hierae picra; drachm. x. trium myrobalan. abfinthij, ana drachm. ij. mafti- ches, anifi, bellericarum, emblicarum, agarici, anadrach, iij.& femiflem,zingibcris dtach. ij. caryophyllorum,lalis gcmma;,lchcenu anthus, ana drach.j. turbith drach.xij. confice cum fuc- co abflnthij. Da drach.ij. vcl iij.
CHRI. P 1 tvLAH ftomachicx ftomachum,Srdigeftio- JL ncm confortant. & fuperius pofta eft delcriptio pilularum ftomachicarum,qu .t communiter funtin vfu, verum hse hux defcriptiones modicum differunt in virtute,& operationi hus. Ift:e enim purgandohu- mores putridos ? tk corruptos contcntos in itomacho
E ipfum ftomachum confortant, virtutem digcftiuam vigorando.Etconfcrunt agritudinibus frigidiscerc- , bri materialibus. Et dolis communis earum eft dra- chm.vna,licet poilitdari drach.j. s. obfcrnatis condi- tionibus, &c.
PO s s v n t dari tantum adrach.j.ad drach.j. & dimidia, vt SYLVH. praxlidta: nam corpora rcgiones frigidas habitantia,qnia pi- tiiitora,alba,mollia,nnnus valcua fcrunt mcdicamcta: quam cor. poranigra iicca,dura,rcgionescalidas,vt j£gyptum,vf.thiopiam colcntia.Gal.in li.c.ph.g. Catapotia autem cx pnIuercfohush:er{ picra: Gal.cum mello roiato,vel fyrupo rof vel alip formata ldem poiluntcjuodhiera ipfa,&addrach.ij.fumipoifunt. Catapotia Rufiex alocs vnc.ij. croci, myrrh.x, anavnc.j. cum vinoalbo aro- matico,vcl potius fyrup. limonum.vel fucco citrci formanda,illis proxima funtviribus. Pro croco autem ammonucum thymiami mifcet Paul. Iib.3. c.de peftilcntia ex Rufo. Sunt enim contra pe- ilcni ialubna, pra:fertim addms vnc. lj. boli Armenici & aloe.fi a:ftas lIt,lota,in aqua intybi,& roiarum. Nam ventriculum,inte- p ftina,mefar*um,hepar, cerebrum purgant humore putri, biliofo, autpituitofo. Dantur maiie iciums. drach.j.
STomachica. Qmmi meaicamentorum,qu<c CO S T- hic adpurgandum fumuniur,dofes fint circiter de- cetn,& ofto, vniuerfa autem horum fumma excepto fucco abfmthif,quo cogenda funt,drachmas quinqua- ginta duas pendet,cur Syluius contra authoris infiitu- tum,hoc ipfum medicamentum exhibendimodumprc- fcribat drachma tantum vnius cum dinudia, non vi- deo. Quod fiquis in fuis tantum regionihushocconfu- lere itlum dicat,in quibus Jrigidiora,&pituita oppleta funt corpora ; atqui eiufcemodi corpora valentiorcm ferre purgationem, quam calidarum regionum inco- las,& ratio docet,quia viribus fuperiorcsfunt,qui fri- gidas colunt regiones,qudm qui calidas dcnfato corpo- re,contraftoque ad interiorespartes calore,non autcm foras copiofius ejfufo. & quia humores illis craJJiores G funt,atque ad educendum ineptiores. docet vero etiam experimentum, quando Jrigidarum eiufcemodi regio- num homines ftimmi, & pr<ecipitato hydrargyro lar- gius fumpto noti Uduntur, vt Uduntur nofln. Quare in robuftis corporibus cum cacocbymiam,fcruatis reh- quis,qu£ feruanda funt,fi ea,quam Mef.pr&fc ribit, aut certe paulo infcriorimenfura h&c catapoii.i exhibue-. ris;nihil acceffurumpericuli exiftimartm-j.
M E S V E.
A t a p o t 1 a ftomachica alia idem pollcntia. Recip. trium my- robalanorum, ana drach. iij. rola- fum, maftiches,ana drach. ij.car- damonii, ligni alocs, lantali citri- H ni, cubebae, caryophyllorum, fchoenu anthus, nucismofchata:,ana drachm.ij.rhabarbari vnc. femifiem, turbith drach. vij. aloes pondusom- nium, comprchendeomnia vino odoro.
NO n funt b&c Juperioribus multo inferiora, nifi $ y., forte in craffapituita detrahenda fint illis miruis valentia ob agarici'defe£lum_>.
M E S V E,
IA t a p o t 1 a ftomachica alia nobis inucnta, ventriculum, & caput expur- gant, quouis tempore fumi poffunt.
Recip. turbith, drachm.x. maftich.es, drach.iiij.
rolarum

4
L I B E R
lofarum drachm.iii. alocs bonx ad pondus om- nium. comprehendc fucco abfinthii.
CHRI
P R I M V S. '
A vt diximusjfumi pojjb non temerc bic authoradmcf-' 7incrit,qu<e deuoratafefqui dracbm.v ponderc vix ven- trem trahendo excedimt. Quod fi obijcins in longin— • t S tae pilulx funtmundificatiuaEmarcricrucrafc quioresetiam parteseorumvim ferri,quadoadcaput JL farum contentarum initomacho,& in capite, quoqueexpurgandumfkciunt,admonenteMefue: con-
fequentia id quadam fieri intclliges. durnenim prauis ventriculus fuccis cxpurgatur. ne ex ipfo mali halitus efferantur incaput,etiam confequitur. lmrno quum ex quacnnquc corporis parte fiat cuacuatio, vniuerfum corpus eiufdem euacuationis fit particeps,ita etiam expurgato ventrc leui quouis rnedicamcnto,expurga~ ri ip/um quoqtte caput,non eft a ratione alienum.
capit
fpluendo principaliter materias phlegmaticas, cor- rxiptas, & maxime fubtiles, & aquofas. Et funt pi- lulae fatis domefticrc. Et earum dofis eft vfquead •>- drach.j.s.cum conditionibus obferuatis.
M AN. T)^" 1 M ^ pituitam purgant,& ventriculum robo- ' rant,fecund <E bilem etiam purgant,tercixpituitam, quartx inter omnes has funt minus calidx.
SYL VII- "V /T A t J 8.IAM pituitofam, putrcm , pracipue aquofam IVX ck ventriculo , & ccrcbro vacuantadrich.j.addrachm.j. & leiniHem.
B
CO ST. CTomacijicae ali.x. Quodhic fumipofSe ait omnitempore difficile efl. non enim confiat,an om- ni anni tempore,an qitauis diei bora : an quaque morhi Atate. J^uttum profefto medicamsntum omni tempore amidari potefi citranoxam: nequcboc ipfum,de quo agitur,£fiiuis caloribtis impune exhibucris ob aloen, cuins calorem nibil boc loco temperat pr&ter rofxs : non etiam d cibo ob turbitbum, ctiius vis efl,vt ventri- culum molefle fubuertat: non videntur etiam in omni morbitcmpore fine imuriacapi pofic, quando hirmo- res adhuc crudioresedu£iioni aduerfantur. C&terum, habendaefl fand ratio,&conflitutionis anni, & horx, Cr iHtatis morborum :at vbi ventriculus tantum, & caput fine obferuatione febris,alicuiusve morbi gra- uis expurgandum cfi,fi calidioribus etiam annitem- poribas,habito tamcn minm afiuofe horx deieciu,b<ec C ipfa catapotia exbibueris,non puto erraturum . Licet enim ea cahditatis alicuim imprim ere ventriculo vc- fligium poffmt,no id tamen fupra modum infigne,tum, ob rofxrum ((i reiiqua fpeties) acceffionem, tum quod ditmbiliofos fuccos alocs nomine educunt,ajferre ali- quod corpori vnitterfo rcfrigeriurnpoffunt. 7{eque ve- Yoetiamcarethoc locoturbithum antidoto eius vitiu cafiigante. mafiichc cnim & difcutcreflatm ab eo ex- citatos, & cum rofa maxima confirmare os ventriculi potefi. illud autem obfcruatum efl,/olidiora buiux ge- neris medicamenta,& ante,& pofl cibum non fiuSira fumi. Licetenim denon commifcendis cibo medica- mentis difputatio fitgrauis, tame qiti vnatn ventriculi expurgationem,& alui deie&ionequxrunt,non jhilun- tur expe&atione. ac fi etiam cfiinnofiro corporevis difcretrix, quam interdum Mterroes fiatuit, commo- D dam illa,<*r medicamento,& alimcntis diflributionem fhciet,vt ne alterum alterius occurfu Udatur. alioqui, quamuis attraffriccm partium naturam rcfugere ali- mentum medicamentofa vi imbutum verifimilcm ba- bet come£iuram : non illam tamen cum alimenti indi- gentia ,feriari credibile efl, quin quod illi csi opus,& quantumcunque vtile cfl,ex peffimo quouis exugatap- paratu. At vcro quumpollrerno,non omnimorbi xta- te hac efie accommoda diflerebatur : annuo,fi ex ve- nofogenere vniuerfo,atque ex corporis habitu trahen- di fint bnmores,coElione effe opus. at qui in ventriculo quiveininteHinis fmt,circaqu<zvis medicametima- gisviget: etiamnon expeciata c-atiione fiiciie, atque impune educi quotidie obferuamm.vt propterea cata- potia hxc ornnitempore^ armt } & diei } <y morbi (ita
M E S V E.
A t a p o t i a ftomachica alia, capur, & ventriculum purgantia. Rec.aloes, drachm.vi. maftiches, rofarum, ana
ot ventricuium purgantia. ivec.ai drachm. vj. maftiches, rofarum, drach.ij. componc cum fucco folani.
HJS. c ofteidunt hierampicram Galeni tribus his fimplici. SYLVII. bus abfolui poife,f~ed minus efficacem ; vt ante docui.
STomachicae aiix. Solani fnccumventri- qq $ culi ardoribus vtilem fcribit Diofc. Quare catapo- tia bxc inutiies ventriculi fuccos prafertim biiiofoscu refiigerio,aiit certe cum temperie euacuare captffunt. longe ab hiera Galeni diuerfo vfu,que non modopitui- tam quoque ob afarum ex ventriculo purgare potefl ; fed cum ventriculi ipftus caiore. ita vtbifce tribus ab foluiCalenipicranonpoJfit,vt ait Syluius.
M E S V E.
A t a p o t i a alia cx trochilcisj co- locvnthidis, efficacia ad aftc&uscc-; rebri, neruorum , &c iuncturarum pituitofos.Recip.trochiicorumco- , •. r locynthidos, drachm. x. falis gemms, drach.j. ladani,drachm.xii. oleirofarum q.f.
HAL minus calidx funt, quam qux iuxta Hermete M A N. fupenus funt defctiptx .
ALhandal. 7\onincommode trochifcos co- qq ^7*. locynthidis cogit ladano,vt cius medicameti vis effera ladaniglutino quafi copedibus quibufdam coer- ceatur. Sed eflpr&terea iadanrm pitnitojo ventriculo commodum,quod calefacere,&deficcare potefl. Sand rofaceum qttoque oleum hic expojcit, ad inungendnm horum catapotiorum pafiil!um,nc arefcat.
M E S V E.
A tapot . ftomachica alia. Rc- cipiunt myrobalanorum flaua- rum, aloes, turbith,ana drach.x. rofarum, fpicx, maftiches, d.ra- chmasij. &s.anifi drachm.i. fe L mis,falis Indi, croci,anadrach.i. mifce cum fucco abfinthii.
NO n multum differuntabhis , quxterdolocofu - M A'N. pra funtfcriptx .
Hax ob myrobalanos fiauas,bilem flauam lcuiter vacuant. SYLVH. rToMACHiCAH alix. J<[on bilem modo fiaua, (■ Q SI. ik_J vtaitSyiuius,educerc hccpoterutproptey cityinos MefuA, Ec 3 myro-

MESVE DE
tnyrobalaMs: fed etiam pallidam ob aloen, & eodem E nomine ferofam pituitam: ob turbitbum autem, &fal Indumpituitam etiam crajfiorem.
M E S V E.
Atapotia ex Agarico, tho- racem purgant piruita crana,& putri. ob id antiqux tufli,& afth- mati conferunt. llecip. agarici, drachm. iij. radicis ireos,prafij, ana drachm. j. turbith, drach. v. hicrapicre, drachm. iiij. colocynthidos, iarco- collcc, ana drachm.ij. myrrhce, drachm.j. miice cumfapa. Dadrachm-ij.
CHRI. TS t ae pilubeconueniuntinpalfiontbuscapitis, F X & pe£toris,euacuando humores craiTos, & adha:- ventes . attrahunt etiam omnem materiam a iunctu- ris . vnde conferunt peripneumonicis, althmaticis, tuffientibuSjiScc .Et dolis earum eit fcrup.iiij. Earum compoiltionem ingreditur radix ireos,facies Iilios cc leftinos,&eftcalid2, &./icca; complexionis in tcrtio gradu, ctiiusfuccusfiimme contert hydropicis alci- ticis,foluit enim aquam citrinam in copia magna,& dofis eius eft vfquead drach.iiij. dcpuratus cum mo- dico mellis,vel zucchari,fpica,&: cinnamomo.Et do- fis eft drach.iij. prsedidti fucci lic prarparati cum dra- ch.j.mellis, vel zucchari adfbluendum v/que ad iiij. ifellas. Etde taiipotione poteftexhiberi femel infe- ptimana,pr£eiitppo/Ita /cmper virtutis conftantia,& debet airumi ab adtuali caliditate de manc, iicut alia; potiones. & iam vidi folum cum hoc medicamine,^ G alio bono regimme in iex rebus non naturalibus plu res hyciropicos curatos eife.
M A N. T_T^ v bique confedta; inueniuntur,& peitori funt JL JL admodum vtiles.Auie. easdelcribitcap.dealth- mate,fed non apponit myrrham.
SYLVII. a H v k t ctiam k capite, & iuniftiiris,& peripneumo-
I i " " ' " ' ""
mate.
nix etumconferuntfcrup.finemyrrhafiuut Aiac.c.Je.ilth-
COST. F. agarico. Siagaricum,turbithum,&colocyn- JL s thida torrecia in bis conficiendis catapotijsfum- pferis,vt minus molefta,ita etiam reddcs vtikora.
M E S V E.
A t a p . ad febres biliofas , & morbos cx bile flaua, & iangui- ne natos. Recip. myrob. flaua- rum, & Indarum emblicarum, feminis fumarix, caffutha:, ana drachm.ij. foliorum rof feminis citruli,rhabarbari,anadrachm.ij.(alij rhab.dra- chm.vj.) fcammonij in cydonio cocti, drach.j. & femi(fcm,(ahj drachm.ij.& femiilem,) fucci f Mtiitir- eupator. fucci abfinthij, ana drachm.ij.agarici in^tionu drach.i;. & femiflcm, hiera: picra:, drachm.viij.
1 txicllis cuni cafia fiilula,tamar Indis, & fucco d»um, & intybi mitti q.fDantur a drach.ij.ad aur.ij.
fucci endi- x
MAN-' N on cfttutusearumvfusiufebribusmngnis.
H
P I L V L I S
AD febres cholericas. Qu&cunque pranos himo- COST. res ducunt,dum fanguinem excretis illis prtuis puriorem reddunt, morbis itidem conferunt, qui a vi- tiofo funt fanguine procrcati: at,qui a fanguinis abfo- lute funt redundantia ,fi ex cuacuatione per medica- mentim fruEtm aliquid fentiant ,id pcr accidens eft, nempe vt euacuationem illam perfpiratus quoque vni- uerfifanguinis fequitur,qui ad arcendam pntredinem, labemque a ftnguine momenti efi multi. ^Atqttehoc commune efl omnium eorum,qu( purgant priuilegium, priuatum veroadmorbos a fanguine vfm folavenx ftttio proprie affert. ita vt quod bic autbor ait confer- rc cntapotiabac admorbosa fanguine,non fttisajfe- quar.non enim fanguinem hctc educunt. jlc vsro quum bicad poftremum meilis, cafix, tamarindoru,& fucci cndiuiie meminit, quibus cogenda funt reliquu. quum vetufla verfto habeat mellis,aggregationis cafict fifiu- l.-e, tamarindorum, fucci endiuia, hunc aliudmel quxrere non puto prater mclleum liquorem,qui ex ca- fia,tamarindis,drfucco endiuia cov miftisprodit. Sa- tisfhcit profeffo hxc melligo ftne melle ad cogenda re- liquit. atque id fonare,ca vidcntur vcrba,licet Syluius prxter c&tera mel qnoqtte exquirat.
M E S V E.
Atapotia Diarhodon. vcn- triculum firmant,cocbionem iu- uant,oris odorem commedant.
Recipe trochifcorum diarhodo, abfinthii,ana drach.v. fummita- tum fchoenu anthus, maftiches, anadrachm. ii. falis Indi drachm.i.aloes bonas pondus omnium,comprehendeaqua foliorum citri.
PI L v L AE Diarhodon, funt domefticar, & ma- CHRI.
«ns iecuritatis in loluendophlcmnaticam ma- * 1
teriamlubtilem,acetiammateriam cholericam,vir- tute aloes,quae ingreditur compo/itioncm ip/arum. cumhocctiamfuntconfortatiua: virtutis digeftiuas ftomachi deiiccando putrcdines in eo contentas, & oris odorem bonum faciunt.& do/is eft vfque ad drachm.j.
Faguj s abmodum e/Tent,fed non parantur. M A N.
t\[ t v i t a m , prifertini tcnuem,& putrem a ventriculo va- SYLVII. cuant, & vi aloes ettam biiem .
DIarhodon. Imbecillium bxc funt virium COST. purgando,quando pr&ter fal Indum,&aloen re- liqtiaaflringentifcrcfuntpi\aditafhcultate. Quarefi quispurgandinomine eis vfurtts fit,licebit impune dra ch. etiam duarum tranfgredipondus. namque aloe,quA aqualis cum rcliquis fhnul omnibus poderis effe debet, drachrnaspendet quindecim, qu<a vix,ac ne vix quide, dofes fimtofto. addita autcrn lnd.ifa.lis drachma vna dofesfmt nouem-pendet vero exccpta aqua citrifolio- rum, vniuerfum compofitum dracbmas triginta. quo ftt,vt robuflo corporidrachmx etiam tern.-e innoxigfint fttur£,mediocriautem bina. hoc vcro diciam fit pro- pter Uoneflum. ^iqua foliorum citrifi inpromptu no fit ftiUatitia ex contufis citri folijs,dr rofacea infperfis c(l exprimeda.Ex ifs cnirn natura aridis vixfttccu trahes.
M E-

LIBERPRIMVS. i<? 4
A p X lapidc lazuli. Minus in his mlerem, quatn in CO S T. JH/ fuperioribus exbibetidis. eorum tamen dr.icbmas binas,quasprxfcribitMefueplenum corpusferet,pr<&~ fertim cum fero . quod ea diluens, & nediuturnam in ventriculo ducant moram tfficicns , eorurnqnoque re- tundit vires, tutius autem,& celerius,etiucundius age tur ,frre£ie pr<zparatis lapide cyaneo,fcammonio, nu gro elleboro, & agarico vfusfueris, vt certo nonad- uertente etiamfcriptore/llifemperutendum exifliwo, quifequendum Hippocratisprsiceptum fibi conflitue- rit, curandi iucunde,cito,& tuto.
M E S V E.
t a p o t i a cxTurbithaurea di- v ' £ta, bilem, & pituitam citra mole- ftiam purgant, hcpar, & ventricu- lum roborant, co&ionem iuuant. Recipiunt turbith boni drach.vi;. aloes vnc.i. & femiff mattiches, roforum, ana drach.vij. myrobal.flauarum,drach.x.croci dra- ch.iiij.conficecum fucco abfinthij.
M A N. His patresnoftrivtebantur,& Turbithatas vocabat.
SYLVII. Tv TO M I N 2 aurearumpilulitum medicisveniunt,qu£ a Ni« i,NI colaodcfcnbantur .Hi' aute turbithicxhis appclIantur.Mc- liics iine zingibcrc parat, vt ilnt mitiores,& nnnus longc trahant: ringiberenim turbith aftionis vim talem impartit.
COST. t ^ r b i t h. Vt citra molefliam h$cpurgent, X correflum turbithurn eflfumendum. corrigitur an tem reffe ^ingibere, quod tum efficit,vt a remotioribus trahatpartibus, tum vtdifcuffisflatibus, quorum caufa fubuerti ventriculusfolet, minori cum moleflia purget, quod Sylutipace fit di£ium,fcribentis fine Zingibere fo re has pilulas mitiores,& minus <! longinquo tratturas.
M E S V E.
..r a p.ex Turbithaliaidem poten- tia.Recip.turbith, myrobal.flauaru, aloesanadrachm-x.maftiches, rofa- rum.fpica;ana drach.ij. & femiflcm,
Afyn h i Rr . rrrsri n fCJrhm.l.
rum.ipic^ ana aracnaj, oc lemuicm, anili, anadrach.i.&femiflem, crocidrachm.i. fiatmafla, vtprius. Alijaddantfalislndi,dra- chm.ij.
COST. £ li ab. H£c addito fale Indopaulo valentiuspi J~\. tuitavi trahcnt,quam fuperiora.robuftiori autem homini drachmti du£ cum dimidia impune dabuntur.
M E S V E.
A t a p. cxlapideCyaneoad affc&us mclancholicos,& bile vfta natos.Re- cipe.lapidis cyanci loti, drach. vi.cpi-
 J thymi, polypodij ,anadrachm .viii.
fcammonii, cllebori nigri, falis Indi,anadra- chm.ii.& fcmiflem, agarici drachm. viii.caryo- phyl anifi ana drachm. iiii.hierse picrx, drac.xv. milce cum fucco intybi. Da drach. ii.cum aqua cafei.
r HR T)ItVLAE tielapidelazuli, maximefuntin vfn,
" 1. &ficvbiquepriparatxreperiuntur. funt folud-
uxhumoris melancholici, & maximeadufti , ideo conferunt lepra:, c.incro, & quartana: fadtx a matfi- riaadufta. funtenim magnae fecuritatis, &faciliter loluunt,& dofis eft vfque ad drach.i.s.
MAN. Svnt fortiotesquamIndxinatraebilis purgatione.
CA n c r o , elephintiafi, quartana:,tuto& fine moleftis purgando confcrunt a drach.i.ad drach.i. & femifl".au-am bj- lem purgant vaicntius cjtiam Iiidi.
M E S V E
A tapotia ex lapidc Armeno, melancholicam,& bilcm vftam mul tipliccm vtramq^ clementer vacuat, ob id morbis inde natis conferunt. Rccipiuntlapidis Armeni loti,& prsparati,hie-. rcepicrje,ana drach.\'.epithymi,polypodij,t ana drach. viii.fcammonii in cydoniocodi, drach. iii. caryophyllorum, drach.ii. falis Indi,drach.i. & lcmiflem, confice cum fucco iolani.
IS t ae piluLx rarilflme habentur in vfu, quia vir CHM. tute conueniunt cumpilulisde lapide lazuli an- tedidis,fed funt maioris violentia;,& potentia; in fol- uendo, & maxime materiam cholericam, licet etiam melancholicam aduftam. ingrediturenim earum co» poiitionem fcammonea, qua: eftporentilTima ad fol- uendum materiam cholericam.
C O N paranrurha;, quoniam lapide Armenoca- a js J. remus. Ab Alexandro defcribuntur , & fum*. mopere commendantur. In varijs tamen codicibus vario modo legitur earum compofitio. Inantiquain terpretatione hoc modo: Picrac , epithymi, agarici, fcammone.T anafcrup.iiij. lapidis Armeni loti drachm. iiij.garyophyll grana.xx.Inalio exemplari legitur: Sca- monii.fcrup.ij.lapidis Armeni fcrup.iiij. In alio.legi- tur ana fcrup.iiij.Confice cum fucco citri vel rhodomc- lite, dabifque fcrup. ij. Mefue infra de foda melancholi- ca accipitde alijsdrach.iiij.defcammonea drach.v.ga- ryophyl.drach.i.
Ra r i v s vfurpantur , quam prxdidx: quia impotcntiu» SYLVIL purgant, licet clemcntius. Aftuarius Iiabst pro poJypodio , aganci drach.mj.& ponderibus variat.AJexanderpicrx,epithymi, agarici, fcammonij, ana/cmp.iiij.Japidis Armeni, Ioti,drath.iiij. caryoph. granaxx.in aJioexemplari/cammonij Icrup. ij.lapidis Armeni fcrup.iiij. in alio ana fcrup.iiij. Mefue in cephaialgia me- £) Iancholica accipit aJocsdrach.liij.icammonij drach.v. caryophyl. drachm.i.
EX lapide Armeno. ^Armemm lapidem fi quis CO ST. ea ratione praparet, quam alias de cyaneoparan- do docebamus, hac clementius educent, eodempondere (vtputo) quo fuperiora, quibus h&c inferiorafunt el~ lebori nigri, & agarici nomine, quo httc ipfa carent,itt que ob hieram,quam illa triplo abundantiorem fumunt,
M E S V E
Atapotia adcatarrhum, coryzam, p ,u. *a tuflim, alioiq; his fuccedentes aficdus, recipiunt mvrrhae,drachm.vi.thuris dra- m. chm.v.opij, hyolciami, anadrachm.iiij-croci
drach.

M E S V E D E PILVELS.
drach.i.& femifiem, radicum lingua: canis, dra- chm.iiri-&femifliforma maflam. Da drach.lc- miffad drach.i.
M AN T T ^ s vocanI: akhaiber, alij de cynogloffa,
' j[_ & magnam vim habentin tenuibus fiftendis de- ftillationibus, fed non elt eis ternere vtendum, ficuti ne- quealijs ftuporem inferentibus. Alise in eundem vfum fcribuntur ab ipfometMefue capite decatarrho,quas dicit effe Alexandri, quarnon alia re differunt ab eis, quce defcribic Alexander,nifi quod iubet Me;ue confice- re eas cum fucco cynogloffg,& Alexan.cum aqua,in. qua opium diffolutuni fit.
"fVT VIi T )I t. v i, ai decynogroflaalijsdicuntur: tenucmi i. nem fiftunt:Ied parum tutx funt,vt alia; lhipcfaciei
1 deftillatio-
_ . parum tuta: lunt,vt alia; ltupefacientes. Alias
ex Aicxan.ineundem vfum deforibit Mcfucscap.dc catarrho.quas cum fuccocynogloHiconficit: Alexander vero cum a<jua,iu qua opium fitdiHplutum.
COST.
A 1
D omnes. Tntiora funt Taitli ^Aeg. catapotia lib.$.cap. iS.ex myrrha,ftyrace,opio,galbano #<j!to pondere commiftis, quinque eruorum magitudine ajfumpta.
M E S V E.
A t a p. ex Sagapcno,ad ifchiadcm, podagram, & reliquarum iunctu- rarum dolorcm , ac etiam vteri. menfcfq; promouent. Recipiunt. /agapcni, ammoniaci, opopana- cis, bdclii, ana drach.ii. & femiilcm. feminis a- pii, ameos, rutce agreftis ,aniii, anadrachm.i. fSiwtri. acol 'h t lepidii Indi, calaminthcs, folii,centauri, i v ' " polii.cofti, falisgemmx,anadrach.fcmiflem. aloes, drachm.vi.colocynthidos, drachm.v.fac maflam.vtere.
M.AN C ^GAfiNON, vt inter fitnplicia fcripfic Galen. ' i3 11011 habct pro purgatorio , ficuti nec opopana- cetn. Sataragi.) Vt fupra lepidion.) Harmel.) Kuta fylueftris.
COST.
'fCoHchxru, +lij auella* ntrum , altj uencrmYwn. idefi radicii acori legunt, + vel deco- , , yel de r jltllata <i~ (fU4 porrtft *Hlis & non
tranfplfyitz &•
DE Sagapeno. Quxaperiendi,attenuandi,diJJbl r uendique facultatepr&ditafunt, in articularibus morbisnonfolum nonfcmper muant,fed dumnonaex~ citare attcnuatorum humornm finxionempoffunt ,fre- quenter Udunt. at adfnccitamen ex ijs partibus pro- fundis ednSione ijs efi opits,qu& tenuiumfint partiu, & pttrgatorii ,quo vftrijimus medicamenti vim inaf- fe£ias partes dedttcant. vtpropterea non temere htec ad artictilorum morbosprcponantur, licet artenuandi, fecandi,ac difioluendiprxditafacultate.
M E S V E.
A t a p o t i a cx bdellio maiora ad fluxum hxmorrhoidum , & vlce- rumincis, &ad mcnfcsimmodi- cos. Recipiunt bdclhi, drachm.xii. ameos, drach.iii.cepularum, Ind. belleric.emblic .f pedinum vftorum,siiccini,an. drachm.ii. & femilf infunde bdelham t fucco porri, & forma mailam. Danrur a drachn^ii. ad aur.ii^
IS t ae piluLx- magiftraliterfunt in vfii, c]uia con CHRT. ferunt ad fuperfhiiim fluxum hxmorrhoidarum leuiter ioluendo materiam melancholicam, qux fluit ad venas illas, & fubfequeMerfuntconftriitiuse, & curatiuce pra'didli fiuxus,& vlceru,qua:hunt in inte- ftino reCfo ex acuitate,& aduftione pra'diCforum hu- morum. Et doiis eft drach.i.s.
A D D I T I O.
Notandum,circa iftam receptam pilularum multi viri do6ti crrauerunr, & praxipuecirca vocabulum . venera . nam in prxlenti recepta multi, & falfofcri- pferunt venarum,vbi debet fcribi venerarum. Na ve- neraeft conchula,qus afportatur de Sanfto Iacoboa peregrinis, qus conchuk maxime valet ad fluxtim fu F perfluum fangtiinis per partes inferiores,vt vult Aui- cen.xxi.tertij c.de fuperfluo fluxu mcnftruorum. Si- militer Serapio in primadefcript.piiularumdebdel- lio, habet veneraru aduftarum. &: iic praiens recepta fere apud omnes reperitur mendofa, quo ad iftud um plex venera ,quia/cribuntvena, fiue venarum r;dufta rum pro venerarum aduftarum.Et ideo aduertant do cli medici,& aromatari;, ne de cxtero talem errorcm manifeftum committant.
P 1 l v l ae ift.Tomnes,quidebdelliodicuntur,va- M AN. lent profufioni languinis ex ano, non aute his,quas hxmorrhoidas cxcasvocant. Venarumaduftarum.)
Accipe, vel cortices auellanarum aduitos, vel radicem alrqUam ftvpticamaduftam. Vitimx eificaciflinia: iunt non folum in fluxu fanguinis ppr ani vcnas , (cd & in menftruo fuperfluente,& per os exeunte.
G
HV M o R. i melancholico , & vfto per inteftina clementer SYLVH. liis catapotijs vacuato, deriuatio fit ab hxmorrlio:dibus,& vl ccribus inteftini rtfti, qujevfti humores llli erodendo excitarunt: & ab rmmodica per vterum vacuatione, & virn retentncem hepa- tis ac Uenis inibccillam roborant. »- ••
EX bdelliomaiora. Bdellium&Diofcoridihumo- CO ST. res ex vtero detrahit,atque vrinas molit;tr,& om nis prorfus facultatis asiringentis expers aguofcitur. ita vt dubitare liceat, quomodo htec catapotia cum tan ta bdellijcopia, accedente etiamnum ammi, & fucco porri, quibus aperiendi vis inesl injignis,ad irnmodera tos tamen menfes,atq; adbtemorrboidarum fiuxus pro- bentur. Fortaffe autem durn hxc vrinas quoque cient, auertunt abvtero humores, aut etiamnon modo hxc aperiendifacultas rnyrabolanis quatuorgenerum, pe- H Uinibus vflis,&fuccino qui tum exftccare,tum afirin- gere valent, cobibetur; fed etiamborum ipforum vis diRorum aperientium vi ad affeciaspartes deducitvr. Tro venereis vitis,quas bicqumrit, quodcunque con- chantmgenus extijlarurn fumpferis, lauarifemper de- - •. . het,ad igneurn calorem auferendum. Licebit etiam ea- riim loco,vel ebur,vel cerui cornu vftum,vel aliud eut- fcemodi quidpiam impune vftrpare.
M E, S V E. ;
m A t a p. ex bdellio minora, idcm polien- tia. Recipiunt myrobalanorum ccpula- rum,Indarum,emblicarum,& belleric, ana drach.v.bdellij,drach.xv. Forma, \'t prius.
D e l l 11 minores, Tumhic, trniiinproxime C 0 ST ' fupcriori inyrabolani naliu urtijiciutnpafjifume%.

LIBER PRIMVS.
16 S
dLflmt . nfperiorenimeorumfubflantiatum vfuieflvbi A contenta incapite,&cholcricacontentain hepat ? . & ajtriHioiiis ope egemus , tum bdellij mollitie abunde fic alix piluk poilimt ad inuicem confici fecundum
corrigitur,
M E S V K.
Atap . dcBdellioalianobisinuen ta, idem pollentia. Recipiunt my- rob.nigrarum, cmblicarum, belle- ric.ana drach. v.bdellij drach.x.lco- riae fcrri, feminis porri, ana, drach. iij.coralli vlli, fuccini, pedinum vftorum,ana drachm.iA' margaritarum,drachm. femis. For- ma vtprius.
CHRI T^tae pilulacfuntconfimilesinvirtute&modo JL operationiscumpilulisdebdelliomaioribus. Et g dofis earum eft vfque ad drachm.i. femis. funt enim leuiflimac folutionis, & fluxus h^morrhoidarum con flri'dliu2, ficut & lupradidfcc.habent enim virtute he patis contentiuam,& fplenis relaxatam,ac debilt- co- fbrtare, & vigorare,licut & praedidta: pilula" maiores.
SYL VII ^ N E s ex WcIIio va/cnt profufioni fanguinis cx
V_y ano,non autem his,quxca;casiixmorrlioidas vocaat.In ma. ioribus , corticesauclljiurum vftos, vel radicem aliqium ftypti- cimvflam capc, pro venarum.feu peftinum . Vltimxadfluorem lmmodicum Uuguinis per lcdem, velvterum, velos fuiueffica- cidimje.
diuerfitatem neceilitatis.
H
COST
B
Dellii noftrcinuent .r; efibocmedicamen- tum proxime defcriptis omnib. imbecillius adpur- gandum, ita valentius ad aflringendutn fluxum & de- ficcandum,ob ferri prxfertrm fcoriam,De qua admira- ri licet,quomodo,qu<t in aperiendis obflru&ionibus cffi- cacijfima efl,etiam in aflringendi fluxibus valeat. Sed vtaperire obftruffiones detergete vifummapoteft, ita fluxionibus prodejfc exficcando mhil mirum.
M E S V E.
[Atapotia excoIocynthide,adafFc <ftus pituitofos, & melancholicos,vt al- phos curatu ditficiles, & iun&urarum dolores. Recipiunt colocynthidos dra- chm.vj.myrob.nigrarum,3cflauarum,fagapcni, bdelij,farcocolls,ana drach.v.alocs drachm.vij. + thujp»i melanthij, cymini, carmeni, origani perfici, f na ft urt 'i albi, falis gcmmas, ablinthij Romani,
ana drachm.i.infunde lacrymas t aqux porri,& cum cartens fmgcmafTam. Danturadrachm.i. D adaur.;.
CHR. T Stae pilula: funtjnagnxpotentii in foluendo JL materias craflas phlegmaticas vifcofas illas maxi me attrahendo a membris remotis, &: a iun&uris, cV cerebro,ali)s membris neruofis. vfus ipfarum efl vi tandus inquantum eft polTibiIe,propter ipfarum vio- lentiam, quam naturac inferunt. Dofis tamcn ea- rum fortibus eflet drachm.i.parui ponderis. Si quis tamcn vellet, podeteas admilcere cum pilulis dcbi- vxtit- lioribusinloleundo. Etnota quod talis fit admix- " tio diuerlarumpilularum, autpropter diuerfitatem humorum, autpropterdiuerfitatem membrorum, in quibus tales materiaf contincntur, ficut exempli gra- tia, adinuicem admiicentur aggregatiua;, & cochix - , quando materia elt mixta de matcria phlegmatica
nispilularu ■Ssiu/a,
A E in vfu non funt, eas tamen fi quis parare vo- M A N. luent,pro albo nafturtio thlafpiaccipiat.
Pi t vi t a m cra(Tam,ientam a cerebro, & partibus omni- $ y£vif bus neruofis potcntcr traliunt draclim.i.m fortibus,parum tu- ta funt per le,cumalrjspariia portione mi/ceri poflunt alium hu. morem vacuantibns, &abalu parte, fihisfcopis eritaliquando feruiendum.
Co locyntidis. Cymmum Carmennm $ j- fefeli efi. Oujdautem fitnafiurtium album, cu- ius quoque meminit,non conflat,fuJpicari licet iberidem intelligi, qu£ nafturtiumfyluesire . feu cynocardamon vocatur Apuleio,quam Diofcorides habere aitfolia,& radices na/iurtio fimilia, florcm autem xfiate laffeum proferre. Huius igitur femina,acria,& attenuandi pr<e dkafacultate quiboc loco vfurparit, nonputo erratu- rum.quanquam tblafpimagisprobarim, cuiuspoZtna- Hurtium rneminitDiofcor. Matthxusprofeiio Siluati- cus denafturtio agens quoddam effe ait domeflicu ,quod dam agreslc : de agrefli autem agi co capitc quodpro- xime fuccedit, quo de tblafli. Sedquomodo tblajpi nafiurtij albi conueniat nomen, nonpatet. Sanc 1 quunt poflremo loco Mefue infundendas aitin fuccoporri ta- chrymas, & cum CAterispaftillum catapotiorum effin- gendim,anvelitfoloporrifucco lacbrymarumiaqua- litatibus imbuto rem agi, an etiam ipfarum lachryrna- rum corpus fumi, non explicat. Sed lacbrymas ipfafmet velleputo, vtinfuperioribus de farcocolla & fcetidis* quibus lachrymasfuccopomi dijjolui iuffit. ita vt infu- jionis nomine difiolutionem intelligat. Sic vero & in proxime prxcedentibus, & fequentibus infufionis no- mine dijfolutionem qu<erit.
M E S V E.
Atapotia exopopanace,ad paralyfim,fpafmum cynicu, go- nagram ,podagram, & aliorum articulorum dolorcs,morbofque partium neruofarum frigidos. Recipiunt opopanacis, hermoda ftyli, lagapcni, bdellij ,ammoniaci,colocynthi- dos,anadrachm.v.croci,caftorij,myrrh £e ,zingi- beris,piperis,macropiperis,cafi£,myrobal.flaua- rum,bclleric.cmblic.ana drachm.j.fcammoni;, drach.ij.turbith,drachm.iiij.aloes, f drachm.xj. t v u i./r»c. infundantur lachryma; aqux brafiiicx, &cum his fac maflam.Dantur a drachm. j .ad aur. j .cum aqua cham^pityos.
PIlvlae de opopanace principaliter conue- CHRI. niuntin ajgritudinibus frigidis cerebri, &iun- durarum ab eis foluedo materias phlegmaticas cra/- fas , id eft admixtas cum melancholicis. Et dofis eft drachm.i. funt etiam folutnux materierum cholerica- rum, licet a prardominio phlegmaticarum.
N
y
E c hx in communi vfu funt; efficaces tamen in N. at ticulorum doloribus a pituita fadtis.
A c v A K r a cerebro.ncrtiofisque partibus pituitatn craf- SYLVII- fam : fed etianiniekiich0liam,& bilem.
O p o-

MESVE D E PILVLIS
£ 0 $T S Fo? AVACis. Myrabolaniflauiacfcammo
Vy nium ad biliofos tantu bumores eclucendos prctpo nuntur a Mefue lib.Jimpl.itnportune igitur bic ad ajfe- ftus articulorum frigidos permifceri cum alijs viden- tur. yAt fcammonium corre£lum cotoneo pituitam quo- que trabere in fuperioribus non femel admonuimus.Sed & cholagoga non temere bic addi cenfebit ,qui memi- neritfrigidos humores jpdte fua ad flu.xii in(ptos,fluen- di tamen momentumplerumque ex calidisJumere. ca- lidofque non duces modo effe frigidornm,vt in remotas quafque corporis partes citijjime inferantur, fed etiam vt acerbijjimos excitcnt dolores. iure ergo adfrigidos quoque articulorum,&neruorum morbosilla ipfa hic adduntur,qu$ bilcm autboremfluxionis & doloris edu- c,unt: vbi ea quoque largius ajfumuntur, qubm pituito- fa, atauc ca etiam crajjior materia euacuatur.
M E S V E.
JAtapotia cx Hcrmoda&ylisma iora, ad podagrani, & dolorcs frigi- dos aliarum iun&urarum. Kecipiut hermoda&ylorum ,aloes, myrabo- lanorum flauarum, turbith , colo- cynthidos, bdellij, lagapeni, ana drachmas fcx, caftonj, farcocollse,cuphorbij, opopanacis, ru- txagreftis,apij, anadrachmas tres, croci,dra- chmam vnam, &iemilTem. Forma cumfuc- co brafficac.
CHRI. t" St ae piluia! dicanturmaiorcs addifFcrcnti.im X minorum, eoquocl plura hmplicia habent maio- res quam minores, tamen amba: lunt in vfu, & fimi- liter ex inuentione noftra.
MAN. \>f A ior.es vbique, minorcsinmultislocispa- JV jl rantur,tertia nulljbiu a n. m e ,l .) Accipe iyluc- ftrem rutam.
SYLV- V)^ v R 1 B v s con ft Ant firaplicibusfuritqufcompofTta rna- j gis: ob id raaiora vocauit.Ila;c,vt lcqueouaqua:dam,ca:harti co rofato Mefuc cxcipiunt.
COST. E hermodadylis maiores. Valenter&ex JL^S ginquispartibm trahunt nonpituitam modo, pracipue trabunt , fed etiam bilcm aloes, ~ -
lon-
qua
grmyrabola
norumflauorum nomine,non temerc autem adfrigidos articulorura doloresmifcerieaquoq; quxbilem ducuty antea admonuimm.
M E S V E.
At a . p. exHermodaftylisminora, adpodagramcalidam. Recipiunt hcrmodaftylbrum drach. v.lcam- monij,drach.ij.& icmiftem,myra- xk.r,fat. — —■ bolanorumflauarum, drach.iij.ro- eie- farnm, drach.ij.alocs,drach. x. Forma * cum ca- rof.Nfc"" tharticoroiato. Dadrachmasduas.
CHRI- T) ^ L V x. ae dehermoda<fty]is minores,principa- X literconueniunt in ioluendomateriarn choleri- cam crailam contentam in iuncturis,& fiibfcqucutcr .. .pfilegmaticamjvndeconferunrprincipjditcr podagr? .cahda 1 . Et dolis eit iicur /upradictarmn.
E r A t i r i a m . exiuriftiiris bilioftm pra-fcrtim vacuint, STLVII* iVl fed & guuitofam;ob id calida: artimtii conducuut, !cd c- tiam frigtda;.
DE herm.minora. HermcdaBylcs proxime ad COST. frigidam podagram vfurpabat,vt fit mirum,quo modo hic quoque ad calidam accerf.it. prxfertim quan- do bic ipfe autbor lib.fimpi. adpituitarn tantum craf- fam trahendam commendat. Sed valentia medica- mentapbltgmagoba licetpituitamproprie, &primo educant, bilistamen maxime tenuis, vtquxnon facile feparari apituitapotefi, aliqttid fimul trahunt. ^At mi- fceribermodaffylos hic aharatione exiflimo, nempe Tt eius ope fcammonium & reliqua eiufcemodi biiem quoque crafjiorem educant. retinet enim eiufcemodi bi- lisplerumque plurimnm pituit&.
F M E S V E.
Ata p.exhermodadylisa nobisde- fcripta. Recipiunthermodadyloru, aloes,ana drachmas quinque, rnyra- bolanorum flauarum,turbith an.dra chmas quatuor,zingiberis, drach.ij.forma cum cle&ario rolato. Dadrach.duas.
DE hermoda&ylis noftra. Erithoc non vni mo~ CO S T. do,fed vtriquepodagrice intemperiei commodu medicamentum. Corrigit boc ioco turbithum yjngi- bere,quare non erit vt praparatum fumas.
M E S V E.
• Atapotia Sebellia,obftru&iones vcntriculi, hepatis,licnisfanant,& hy- dropcm, materiamque vacuant. Re~ cipiunt fpica: Inda:, drachmas quin- que,fpicce Romana: drachmas duas,rhabarbari, agarici,epithymi, aria drachmas rres,cofti, ma- ftiches, chamardryos, amomi, ana drachmas tres, croci drachmas duas, mirrlix, cinamomi, caryophylloru, fchanu anthus,ana drachmam. vnam,aloesdrachnlas deccm, cumvinoanth quoforma. Da drachmas duas,cum vino.
IS t ae funt vlt.pilula?, qtix hic ponuntur in an- q tidot.Mef&funtvtilitatismultx fecuritatis, & cfHcacix in aperiendo, & remouendo oppilatiories hepatis, & iplcnis, ac ltomachi,ac in lohicndo aquo- H fitatcm hydropicorum, & omnem materiam melan- cholicam & phlegmaticam, & cholericam cotentam in prididtis membris. Et dolis eft vique ad icrupulos iiij. Recipit fpicaindx, idcltnardi,ipici romanx, ; idclt cclticae. r
A D D I T I O.
V ltra prxdiftaspilulas pofitas 111 anridot.Mef defcribunrur aliquxpilulx: quarum qua-damadi- ueriis auiioribus ponuntur,&; quacdam folum map-i- Itrales, quas multum&generaliter hab^nturin vfii. & /ic vbiqucprxparatx rcperiuntur. Et primo piiu- lx communes, qux a vulgaribus dicunturiinecufto- dia: quarum defcriptioponiturconlilio Almanf.cap. deprsieruatioxie a Pcftilcntia.Rccip.alocs drachm.j. cft»
myrriix,

L I B E R P
myrrhae, croci ana drachm.s. & cum vino albo fnb- tiii,& odorifero fiant pilula:, & funtprincipalirer fol- ucntcs matcrias fubtiles cholcricas, ac edam phlcg. putriciasjcontentas in porofitatibus ftomachi, rn mc- leraicis , & in venis capillaribus hepatis , & funt deficcatiu^ humiditatum contentarum in ftomacho, & inteftinis , vnde virtutes ltomachi vigorantur , vndefequitiu confortatio cerebri cum aliquali mun- dificationehumiditatumcontentarumin ipfo. Sunt &maximc prsleruatiuae a peftilentia. aeitiuo autem tempore tutius efletlauare aloen in aqua endiuia;, & prxdidt^ defcriptioni adderedrachm.i. boli armeni. Et fecundum prxdictam defcrip. funt multum preftr uatiua; ab 2gritudimbus,qu2neri pofiiinta materia mixta, vnde vfus earum laudatur in corporibus laxis aptis ad egritudines, Etipfarum communis dofis eft ftomacho exiftente vacuoacibo drachm.i.Pilule de btfumi' fumoterra*. Hecdefcriptio poniturab Auic.lib.iiij. fen. v. capit.de cura fcaoiei, quarum defcriptio eit hec.Recip.myrobalanorum citrinarum, chebul.Ind. ana drachm. v. aloes fuccotrini drachm. vij. diagridij drachm. v. puluerizenturomnia preaicta in fcutei- lavitrea. incovporentur ciunfucco fumiterr^, & ner- mittantur exiccari per aliquotdies in vmbra. fadto magdaleonc ex ipfis , complete exiccentur, & iterum in mortario fiatpuluis, & iterum in pr^dicta fcutella cum tali fucco incorporentur. quibus completeexic- catis, iterum& tertiofiat puluis, &cum talifticco incorporentur, &ad formam pilularum poftea redu- cantiir.. Etfuntfolutiue humorum acutorum cho- lericorum , mordicatiuorum , phlegmatis falfi , & omnium humorum aduftorum facientium pruri- tum , & fcabiem, & dofis ipfarum eft vfque ad fcru- < Seehieh*. pulos quatuor , & vbiquc preparantur . Pilulx bechici', fub hoc Utulo ab aromatarijs prxparan^ tur, & ab omnibus medicis generaliter habentur in vfu. Ipf^ enim non funt folutiu^, fed conferunt tuiTi ficc^ cum calidi tate, & afperitate canns pulmonis & gutturis,illas partes leuiendo,& caliditatem remoue- do, & lolum tenenmr in ore,vt humiditas, qua: pau- latim liquefirit deicendendoper meri leniatpartes il- las, caliditatem remittendo, & formantur in fbrma lupini cralli, licet denominentur pilulae.Rec.fucci li- quiritiae,zucchari ele<fti,ana d rac h. x. am y 1 i; tragac a n thi, amygd.dulcium mimdatarum. ana drachm.vj. Incorporentur pra;dicta cum rnucilagine feminis ci- toniorum,&fiantpilul^,&ponitur h^c defcriptio a Mefue in fuode appropriatis cap. de cura tullis fic- btnedi- cx.Pilulx de bencdicta. Iftx funt pilula: magiftrales, ^ qnx fub nomine pilularum reperiuntur: fed fumitur eius defcriptio a benedifta pofita a Nicolao in iuo antidot. qua - cum melle conftruitur, & remoto mel- leaccipiuntur fola aromata,& ex eis fiunt pilule,qu£ denominantur de benedidta , quarum hxc eft defcri- ptio.Rec-turbith,eful^,zucchari ana drach.x.diagri- dij,hermodactyli, rofarum,ana drach.v.caryophyllo-
rum,fpica;,zingiberis,croci,faxifraeie,macropiperis,
amomi,cardamomi,petrofelini, lithofpermatis, falii-
gemmx,galangae,macis,carui,fo;niculi,afparagi,bru
lci,granorum lalis ana drach.i. incorporentur prxdi- 6ta aromatafubtiliter puluerizatacumfucco rcenicu li,& fiancpilulx, quarumdofiseft drac.i.Etconferut omnib.pallionibus,quib.confert benedicta pr^dicfta, aifumpta in forma clectari j,(ed plus atuahunt a remo
R I M V S. 166
A tis, quiamaioremmoramcontrahuntinftomacho j & principaliter foluunt materiamphlegmaticacum cholera, habentenim oppiiationes omniummebro rum nutritiuorum aperire, vnde fiimmeconueniunt lapidi renum,& vefica?, &retentioni vrin^&dolori- bus colicis &c. Pilul^dehierapicra Gale. Iftc pilul^ De hiera. trahuuntur ex defcriptionehier^ picre Galeni pofit^ a Nicolao infuo anndot. vbi fubnominepilularum defcript? non reperi untur, fedfolum in forma eledta- rij,fed funt reducte adhancforma propter maiorem dekftationem ipfas aflumentium, & vt plus trahant a remoti s,& i pfarum defcriptio eft i fta. R eci pi u t cin- namomi, croci, fpice,fquinanthi,afl"ari,cafi^ lignc^ ,• xyloaloes,carpobalfami, violarum,abfinthij, epithy- mi, ftoechados, agarici,rofarum, turbith,colocynthi- dis,mafticis ana drach.i. fcammonee corredte drac.ij.
B aloes hepatici ad pondus omnium.Incorporetur om- nia aromata fubtiliter puluerizata,& fiant pilule.qua rumdofis eft vfq; ad drach.i. Et principalitcr confe- runt pailionibus capitis, nuchf,neruorum,& iunctu rarum, demateria mixta a prgdominiotamen mate- riei phlegmatic^. Pilulehiere Gal.harum defcriptio Pi.de ticr* habctur vij. Therapett. c.xij. non fub nomine pilula- • p " rM " rum, fcd fub nomine pulueris hier^, qui pulais pro- pter dclectationem aflumentis ad forma pilularum re ducitur. Et fic generaliter,& communiter eft vftis hu iuspulueris redudti ad formam pilularum, que ab omnib. vocantur pilul^de hiera , quarumdefcriptio eft rccip.cinnamomi,mafticis, aflari,fpicij, croci, xy- lobalfami anadrach.i.aloes vnc.i.fiantpilule cum vi- no albo fubtili,vel cum melle rofato colato. Et dons cfTe poteft vfq; ad drach.i.& s.vbi expedit. Et princi- paliter conuenitmt in pallronibus ftomachi de mate- ri a phlegmatica, & choleri ca i mbi bi ta i n ei us porofi- tatibus, lllam lcuitcr folucndo, &fortiter deficcan- do, virtutemdigeftiuam ftomachi principaliter, & maxime confortant. Pilule alieexdcfcriptionepul- ucrum hierepofita a Gal.yi.de regim. fanit.circafi- ncm. Et ifta defcriptio proprie eft illa,que pofita eft fuperius a Mef.in prxfenti antidotario.quam ipfe de- fonbitfubnominehiera: Gal. & eft talis. Rec.maftU cis, aflari, (picx, xylobalfami, croci,cafia: lignece ana drach.i.aloes ad pondtts omnium, & fiant pilulx.Pi- TihU pn lulx magi ltrales pro Regibus inuentx, ncc rcpcritur. • a quo auctore fint defcripte.quarum defcript.lixc eft. Rec.amomi, anifi, mafticis, zingiberis, cardamomi, cinnamomi, zedoarie, macis, nucis mufcatx, caryo- phyiloru,croci,cubebarum,ligniaIoes,turbith,man- ne,agarici, fenc, myrobolanorum omnium anadrac. i.rhabarbari vnc.iij.afoes fuccotrini vncias fex, fyru- pi rofati quanrum fuificitad conficiendum piiulas.
Et dofis eft vfq; ad fcrupulos iiij.& funt fatis domefti ce in operando, vel foluendo, & principaliter matc- riam cholericam contentam in nutritiuis,& cum hoc ctiam aliqualiter membra deiccta confortando , & matcriam phlegmaticam euacuando &c. Reftat nunc vidercde pilulis duabus magiftralibus, quibus infecrctovtebaturThomas deGarbo. &prime funt pilulc, que multum conferunt pailionibus cerebri, nuche,&neruorum, de materia crafla vifcofa difficU lis eradicationis, quarum hec eft defcriptio. Recip. cubcbarum, nucis mufcatc, cinnamomi, fpice, ani- fi, carpobalfami, (chcnanth), mafticis, aflari, caryc- phyllorum, calamenthi anadrachm.ij. turbtth, cob

MAN. JYLVII.
MESVE D E VNGVENTIS.
JfcCynthydis anadrach. iij.myrobalanorum omnium E DI5TINCTIO V N D E 0 I M.A sma drachm. ij. agarici, fense ana drachmam vnam, aloes hepanci ad pondus omnium,& cum fucco men ta;,velfaniculi, autambobushant; &dofiselldra- chma vna & dimidia, & funt incolnmes, & multas fecuritatis, & valdeconueniunt in fine xeritudinum chronicarum. Secund«-E magiftrales & fecretx qui- busfepe vtebatur Rex Robertus, ad cuius inftan- tiani Dinus fuitauctor, fumme conueniunt inpaf- fionibus oculorum ite. aurium, confortandovifum tuditum, propter quas duas caulas principaliter fue- runt inuenta;, &principalj ter euacuant materias di- ucrlas phlegmaticas & cholericas, 8c melancholicas incapitecontentas,quarumharc eft defcriptio. Re- cipiuntrofarum, violarum, abfinthij, colocynthi- dis,turbith,cubebar,calami aromatici,nucis mufcha- tae, fpica: nardi, epithymi, xylobalfami, carpobalia- F mi, lileris montani, feminis rutae, lchananrhi, afta- ri, mafticis, caryophyllorum, anifi,fa'niculi,feminis api), cafia; lignea?, inacis, ana drachm.ij. myrobala- norum omnium ana drachm.iiij.rhabarbari, fcnar, ana drachm.v.eufragia - drachm. viij.chelidonix dra- chm. v.lapidis lazuli drachm.ij.s. aloes lucootrini ad pondus omnium, & fiantpilulae cum lucco fcniculi.
Etdofis eft vfque ad fcrup.iiij.
P arar i alTueuerant,fednullusfetevtebatur.
MA t e r i a m biliofam , pitmtofam , melancholicam cx diclis partibus obftrucSis vacuant, & aquav hydropico- rum,ad /crup.iiij. fumpta.ab iuucntore.Sabcliia<]uidam dtci opi- nantur. Hacleuus Mefuccatapotia, pr.t-Krqux.tliaqu.vdam v- furpamus, qtia/ia funt communia ommbus ditta , ab Almanlorc feripu cip.de pr.rcautione a pefte: recipiunt autem aloes dracli.i. myrrhi', croci, ana drachm. femiflem cum vino tenui, odoro, fac piaflam. Datur ventriculo v.icuo ad tlrachm.i etiam ad confueta Q operaituro. obrdiinecuftodia fcilicet cubiculi vtilgo dicuntur.
Aeftate autem aloe lauanda : prxftantiora fuennt, ii bo)i Arme- ntca:drach.i.acceperint.Vacuant,a ventricitlo, inefar^o, hepate,ex- crementa pituitofa, biliofa, putria, & abfumunt, panescjuediftas roborant:ob id a pelte fertiant, (juiacorpiis ficcant, vacu.int,a pu- tredme vindicant. Catapoua cx fumaria Amc.ad fcabiem. Reci- piunt myrobalanorum Hauaruni,cepul.irum,Indarum.ana drach. v.aloesdrach.vij. fciinmonij codtidr.cch.v. pulueriv.entur omnia,
& cum fucco fumaria: comprehendantur : iicCentur dies aliquot in vmbra ,formaoffam, ommiio ficca , & iterum lu mortario puluera,& iterum (imili fucco comprehende,&; Jicca: iterum pul- tiera, lucco comprehende, & forma nialT.im. Soluunthumores acres, biliofos pituitam falfam, & alios aduftos, a quibus pruntus & lcabies.Dantur ad fcnptula quatuor. Catapcrtia Bechica ad tuf- fim iiccam cum caliditate &. afperitatefaucium,& gutturis. Rec. fucciglyzyrrhiz .T ,facchari boni,ana dr.ich.x.an)yli,tr.igacantlii, amygda.dulciuin depilatarum, ana drachmas lex, excipe mucca. gine leminis cydoniorii.fac c.xtaputia rn ore tenendi. Fiunt autem hodie forma trocliilcorttm.inter quos repetentur. Mefues ficdefcri fcitin praftica.cap.decurationetu/Iis (icca:.Fiuntetiam ex benedi- jcj cia, & item ex hiera picra Galeni catapotia, qux' a remotiorib.tra- hant;quam dum h.cc melle excepta fiimunturforma moIliore.Ca tapotia maftichinaPetridc Ebano Conciliatorif ventriculum,'ce- rebrum,vi(cera reIiqua,oculos, vterum putribus humorib. ptirgat,
& roborant:accipiunt autem maftiches^lrach.uij .agarici albi dra- iij.aloes drach.x cum fucco.mhemilix-, vel lyrup.ftcrchados, vel fapa formantur pro variomedici fcopo. Catapotia alleierctdifta Auic.incephaJalgia.Accipiut pul.hieraipicra: Gal.vnc.j.maftichet, myrobslan. citrearum,ana fcmunciam, aloesvnc.ij. cum fyrup. ftxchados formentur.
dc Vnguentis, & Emplaftris.
N hac vndecima parte determinat CHR.I. de Vngucntis & Emplaftris , qusc abinuicem difterunt. Nam ad coin- pofitionem vnguenti requiriturce- ra & oleum, in emplaftris autem no eft expediens femper ponereoleum: fuerunt autem adinuenta emplaftra , ac etiam vn- guenta, vtcum virtute ipforum diutius perfeuera- rent in loco,fuper quem adminiftrantur. fiunt etiam quandoq; cerata, qua: ad duriorem & folidiorem for- mam reducunt, quam vnguenta, vel emplaftra.
VNgveuti & Emplaltri nomine, fed & cerati MAN. aliterantiqai , aliter neoterici vfifant. Illienim vnguentaeaduntaxat vocabant, qui ex odoratis rebus conficiebant , emplaltra, qua: ex metallicis . ccrata , qm ex oleo & cera. Neoteticis vnguenti nomen ad an- riquotum emplaftra & cerata extenditur, cerataealo- lum vocantes, qux ita cuti hxrent vt vis auelli poffint. funtquxabhxrendi via Gali-/jx.o \KctdiiicL (ant. Em- plaftra vero neoterici, qu.T anriqui cataplafmata no- minant.
CH kat vm a ceradicitur, qua forma Gra-cis m>r* vel SYLVII.
Knfixam a cera & oleo: quibus cera. roi(cetur,vt det matenam, qua: minus prompte diffluat. Quod etiam Gal.innuebat lib. 4. faii.tuen.cum fuccos noncralfos, nec Ientos ad cutun relidentes di gerit oleo fampfychino, prx-fertim hyeme & regione fngida, per ie, vel cum cera & reiina:prefertim cum fuper vn&um corpus ma- iieredmtius ftudes: quodli liquidiusvis, lugeoleum , mmue ce- ram, & alia corpus & matenam pra-bentia. Cum ui ceraus lcribi- tur cera:.q.f oleum iitquadruplumadccram : vtfirecipiat olei vnc.ij.mifcecerx vnc.s.Sivero icnbatur ccra: parum, iiteius vi.aut viij. parsadoleum , vt liuimentum fit liqiiidum venus, quamce- ratuijiadque magis & minus promedici fcopis. Qup enim plus habent cerx, eo lblidiora funt: quo mmus, tantoliquidiora: nifi ati t longa coftio, aut fuccorum largior miitio, ccrx modo duram reddat compolitioncm. Sit ob idliquidtus ceratum,auti"ic;a mul- tuai,&,iinilta iint mifcenda.
M E S V E.
COST. c £ b f, l l 1 ae. Imbecillimehocpnrgat-.itaquum k.3 totus hicpaflillus drachmasfcW qitadragmtaqua- tnor pcndat,excepto uino;vix quatuordecim fint dofes. Licebit igitnr non rnodo fcriptulos (vt ahtnt) quatuor, feictiam ternas drachmas exhibcrc. tutijjime antcm eum M.efiie,binas.
Ebatvm oelypatum Galcn. c- mollit &digerit tumorcsduros hcpatis , lplcnis, vtcri , neruo- mm, iundlurarum , & aliai Lim partium, eftqueanodynuni .Re- c>p. ccrje flaus vnc. iiij. olci cha- mxmclini <5c irini ana vnc. vj. maftiches vnc. i .fpicx nardi drachm .ij .5c s .CLOcidrachm .i.& s .tcrcbinthin® vncj.refma; vnc .lcmils. efypi dra chm .lxxx,
HY 5 s o p 1 ceratum defcriptione Gal.ad iftam CHRI* literam debet addi vnguentum hyffopi, ideft in quo ingrediturhyllopushumida. & fub alijs nomi- ni bus pra-parata repcnuntur,&; communiter ifta vn- guenta,in quibus ingreditur hyffopus humida,coite- niuntad durities & nodofitates inlplene; &hcpatc fadas materiadura melancholica; habentetiam vir- tutem refoluti uam, virtute hyflopi humida:, qua' eft calidx, & humidxcomplexionis inprimo,licetliu- iruditas ficmaior caliditate, Alia etum, qux ingre-
diuntur

L I B E R
diuntur coFnpofitionem iftorum vngucnt. dcnomi- natorumab hyffopo huinida, & acera conueniunt ad cafdem intentiones, & ad alias, c]it«e ponuntur in litera. Debent autem ifta vnguenta ii cum eis fiat fri- catio fuper aliquod membrum, adininiftrari ante af- fumptionem cibi, vna hora, bis innouando in die, & SHt" v "i"' lub actuali caliditate, & maxime temporibus frigi- t^app.ica* ^licctnonfricentur, fedfuperpetiamextendan- tur &: ponantur ad membrum, melius elt cum obler- ua ti one pradi Aarum conditionum.
M A N / V SYPvM vocant Grxci, neutro vel mafculino ' genere, pingueillud quodouium lanisadha;ret . Terebinth i. Veraha6tenuscatuimus:fed eiuslo co unperiti accipiebantlariceam refinam, quam Vene- tijsadhuclargatum,quaii laricatumvocant. Ccepit ve- ra nuper adportari ex Rhodo, fed codta.
S Y L V. ^ a A T v M quod cx aefypofit,notum omnib.mcdicamen-
V i ti:m hb.^.mcth. Vfus ceratieius & fiirilhum reftus fuent, fl-
ue parti affricetur , fiite tela cxceptum imponatur per hora vium ante paftus;& calidum fit hyeme, ajftate tcpidum, tamen id in vfu noneft Paulo ahtcrosfypum colhgit Difcor.hbro z.
COST. i 1 E r o t v m arfypus. Oefypaticeratihutus>vbi
\ < meminerit Galenus,non obfcruaui.vfiim,quepol-
licetur Mefue emolliedi,prmflat,olei,asfypi,atq; etiam certx. nomine, & mafticbes, & terebintbinx : Jpica au- tem, & crocum, penetrationem dant cmollientibns . concoquendi etiam adimant vim,ac prxterea adstrin- genti facultate robur dant partibus. alioqui emoilien- tipoteflati contraria efl aflrmgens, quacdenfando duri- tiem infert.
M E S V E.
iEsypvs vero fic extrahitur: lanee ouium fuccidae librac cir- citer lx. aqua calida horis otto merguntur , femel feruefiunt, exprimuntur : coJatum reli- quum igni lento in va(c flam- natopercoquitnr femperad mellis fluxilis craf- hriem, funduni mouendo lata rudicula lignea,
P R I M V S.
A
M E S V E.
167
E r a t v m oefypi ex Phihgrio eadcm potens.croci drachm.v. bdcllij, maftichcs , ammonia- ci , aloes , ftiracis liquidi, ana t drachm. vij. cera; flauce . libr. j. terebinth. f vnc. i. Sc femilf medullx crurisvaccini, adipisanferis,anadra- chm.xv.afypi libr.j. Sc s. olei nardini. q.fBdcl- lium , ammoniacum, aloe difloluatur in a- qua , in qua foenugrcecum & chamxmelum lintmacerata guentum
icillse vncias tres, fepi vitulinidrachm. xv.tiiu g ris vnciamvnam , &inalio reftius cerx quar- taria tria.
Hyfipi tir,
~fis4l.dr.viy
& cum alijs mifccanturin vn- Poft Philagrium addiderunt fucci
ne vratur.
CHRI ^ P e r a t r o hyflopi humidar icleft modus fe-
MAN.
 cundum quem extrahitur praedicta vndtuofi-
tas , feupinguedo alanis, &c. harc hyflopus humida per le ipiam adminiftrata, eftmedicina tedatiua do- iorum in membris neruofis, fadorum a caufafrigi- da, & ab humore melancholico:lenit enim & mollifi- cat omnem duri tiem, vfus tamen eius eft, vt plurimu admixtaalij medicinis.
AL 1 v m modum colligendi ,non magnopere ta- men ab hoc diuerfum habes a D10fc.lt b. 1.
CO ST. E s Y p 1. Oefypi conficiendi rationemprofequi- turpluribus Diofco.cuiprobatiffimum album ejl. quarevulgatum gtatis noslm atritm ignisproditineo conficiendo violentiam ; quam vcritus Mcfue conti- nenter agitandum ait,ne vratur.
ES t fortiusquam primum ,& magis potensad c molliendum,quareidoneum eftad tollendaseas du nties quxamorbo Gallicofiunt, adiedtis etiam inter- dumquibufdam potentioribus, & magna cogentc ne- ceflitate, cinnabari.
POte n n vs cft prioreademollicndasduriuasex mor- jyLyjj bo Hifpanico,etiam valentioribus quibufdam interdum adie. itis,& fi necel! e eft etiam vulgari cinn abrio, quod argento viuo & lulphurellmul \ itisconftat.
OE 5 v p v s cer. Philagrij. Lfl hoc longc poten- (-q tiusfuperiori tum ammoniacigratia quodfolum durioresemolliuit & difcujjittumores, tum bdellij & foznugrmci acceffione. Sed& siyrax liquidus ad emol- C liendumfacit, id quod anferis quoque adeps potesi, dim altius fubit. nardinum vero oleum non alte modo penetrat, fed etiamconcoquit & difcutit. chamxme- lum autem difcutit, & concoquit, leui aflrictione ro- burpartibus conciliat .fufyeffa hicfortajje alicui Jit a- loe ftccandi aflringendique vipr&dita,fed eadem con- coquit, partibufque aflringendo aliquodpreebet robur, vtetiamthus fi quis addiderit. Scilla autcmdum al- tiffimefubit, attenuandi & difcutiendi vi slrcr.ua pro- ficit. valentiffimum ergo efl hoc ad emolliendum . Sed quandofiyracis Liquidi hic mcminit,quid hic ipfe fit no- dum conitat,admiranda certe cum eius tanta copia at- que vfu infcitia, faffitium aliquid effe certum e(l. non efte tamen myrrhte fia£ien odorprodit&fapor cfie au- tem aliqnidflyracis, prxter nomen quod adhuc feruat, etiam odor videtur indicare. anautem fitflytacis fla- D Ele aliqua, exemploflattes myrrha fujpicari licet. in- clinat tamen animus, vt flyracis fcolecites matcriem fed liquidiorem effe exiftimem. cera aut adipem alias, ~pt aitDiofc. odoribusimbutam cum Ziyrace in folefu- bigebant, typerlaxa cnbriforamina infrigidama- quam exprimebant. fic quidem flyracis vcri odorem odore mentiebantur, confiflentiamfoliditate.-glebcfpe ciemtransfufioneper cribrum . illum verofcolecitem, id eft, vermicularem vocabant afigura vermicuii, qua a cribro contrahebat. ad eum igiturmodum excera a- dipeue Caddita tamen maiori olei autadipis liquidioris copiaj odoribus varijs imbutoflyracem quoquefubigi. fieriq; hunc liquorequem vulgo ftyracem liquidum vo- cant,valdefufpicor,ceram.n.proditlentor,adipem,aut oleumpinguis & injiciens manus materia,flyracem at- que aromata alia conftfus exfiyrace atque alus odor.
Mefue F f M E-

MESVE DE V
M E S V E.
fSijiV.
E r a t v m oefvpatum cx Paulo idempollens.Rccip.ammoniaci drach.x.bdellij drach.v.f ftyracis (liquidi, vcl myrrhre ftadis)drac. iiij.croci fexiquidrach.alocs, ma- ftichcs, thuris ana drach. ij.& di- f jraeh. g. mid.cerK f drachm.iij.fcpi.&mcdulla; vituli an.
drachmasduas, oeiypi drachmas quadraginta, t iraejys. olci iriui quantum fufticit.
M A N. A P v D Paulum hanc compoficionem non lcgi',fcd ' _/\_aliam longediuerfam. Sigia: Scyracem cgo po- tius caperem, licec aliqui mvrrham incelligant, qux ita- 6te dicicur.
sylv. A P v D raul. lib. 7. alia huicmulmm diuerfa legitur ccrati Jt\. huius defcriptio.
CQST A E SVP. Pauli. Tro liquido fiyraccs, vt vcrtit Sylu. vetus interpres arabicam vocc reliquerat Cfigia) qua Tfidiam Gr.tcorirm, id csl, probatifjimnm cx Tfidia fiyrace intellexiffe Arabesputo. Ita quidem glebam flyracis hoc loco fumerem . pr&fertim fi boc Tauli efi medicamentumf juod in co tamen nondim iv- ueni) nam liquido Jiyrace vfos fuiffe Gr&cos nufquam obfernaui. Myrrhm autem staclem, quam Sylu.flyraci fubftituit, non improbo.Sed vix,acne vix qnidemj!a- fte ad nos fertur,flyrax autepajjhn in offcinis proftat.
M E S V E.
N gveutvm diaphoeniconvl ccra crucnta, fiftulola , pituitx falfsc, maligna, & dyfcpulotica glutinat, hcrpcras, tumorespe- ftilentes , & qui cx humoribus varijsconftant,ianat. llccip.adi- pisceruini,& vituliniantiqui, mundi & cola- ttanalibr. j. 5cdimid.chalcitcosvnc.iiii.olci an- tiqui& lithargyri puriana lib.iij. chalcitis& li- thargyros leuiftimetrita & crcra cribrotcnuil- fimo, poftolcopaulatimafllilofimnl tcrantur. additodcindeadipe ignilcnto coquantur fem- per mouendo palma; ramis rcccnsfadtis & cx- coriatis, quorumcxtremum vbi contaclu me- t Vutg.ai, dicamenti & ignisficciuseuafcrit, nouosfubfti- S tcrmnTho tuc ' inie&is ctiam tum ipli vngucnto fcgmentis '*■ recentibus ramorum virentium. f
AD1 p 1 s zitbi. Aliqui leguntcerui. Calchotar. Chalcanthi nuc accipitur, quod vitriolum vock, quia&ex hismulta depcrdita (unt noftrorumignauia. Auic. hahct hoc loco chalcadis, quod fignificat cnalci- tim:ficuti & Galenus primo lil).decompofitione me- dicamentorum fecundum geneta: ex cuius lectione raiil ta potescaftigare,qux hicperperam leguntur. Vbi fcri- birtir, Ignis autemficut primx: legendum eft, Ignis autem fitpruns.
VN g v e nt v m Galeni eft eiuplafirum defcripttim ltb. 1 .comp.ph.g.Recipit axungix porci vetuiia; 1 membranis per hquationem & colationem purgata; lib. ij. oiei vetcris & lithargyri triti & creti ana li.ij.cii.! Icitidos lyiigat.x vnc. mj.mifccin mortanovmnia r.vjianm. Poft cotjucincacabo, & moue ftaum abimuoria:iciii.i tancuain xpatiia ex ramo maiu.
MAN.
SYLVII
NGVENTIS
fculo& recentiftimo palma:, qui p.irte, c>ua emplaftrum tangit, vbiaruit, mox praxidendus eft, auc parte oppoiita moueatur, aut ramus fufficiatur, i bi cerati crailitiem aflecutum fuerit, inijce fra- gmenta excorticata germinum palmx tenerorum, vthorum luc- cus in medicamento maneat: cocjue donec digitos non inquinet: nunc vinum,nnnc acetum additur pro varijs fcopis. Omnium prv- ftantiiTimum, ii quis parare refte, & parato probe vti fcierit. In quosaffeftusautemvaleat, & cjuovtendimodohuic illi aflcdui profit, abundeex Galenoinitiocmplaftrorum docemus. Eoquo- tidie vtimur emplaftri forma , tjuando oleo nunc myrteo, nunc, aIio,nunc fucco plantaginis, brafiica;, aut alio mollimus pro fco- pis varijs.Palma:autemramorum.S: germinum (a quibus tnnmi Cal.&diaphcrnicon bis ,& palmetim totieslVlefuedici- tur,)penuria,qucrcum^utprunum,autcydonium,autibrbum,aut lotum, aut mefpilum fubftituo. Vides cjuantum a Gal.defciuent Mefues, fcilicet ceruino &: vimlino adipe pro iuillo, cuius pondus his duobus a.-c|uat.ca;tera confentit.
DIa phoenico tt.Difcrepat aGaleno cerni- COST, num & vitutinum adipem pro fuilh f mens,& li br£ vniits pondus adfciens. Ceterum ,fuillum qmdcm pingue omnium fermc aliorum humidiffimum e[i,vtce- ribus autem ficciora vtiliora effe etiam confiat. quo fit, vt non teraere fuilli pinguis loco ceruinum hic & vitu- linum adipem fuillo poteflate ficcius deligat. non per- peram tamen Galenusfuilhim proponit, vtquodpara- tufictlius in materiamferS eiufcernodi medicamento- rum vcnit, pr.nfertim autem vetuftum, quod tninus hu- rnidum cuajit. Itaque aliudpjnguisgenus uon temere hic Mefproponit. Efl vero etiam adcps omnisporcina axungia folidior. quare ad debitam vnguento cornpa- randam confiflentia rcfte denftoris huius materiaplm quam fluxitis axungitx vfurpatur.
M E S V E.
Ngv-entvm diaphoenicon, Arabum defcriptione, vlcerady- fepulora & cacocthea carne im- plet, & cicatrice rcgit, fiftulas & cancros curat. &ofla humida glutinat.Rccipiuntfoliorum leu- coijlutci, faluue, oxvtnphyili, t acori, anali- bramvnarn : tereaccurate,affundeoleirofati, aut myrtei, adipisantiquicx cpipioo vituli li- quando & colando purgati, ana libras duas, & dimidiam. in vale iapidco macerentur dies no- ucm. tunc myrrhx, alocs ana aureis noucm,iar- cocollx-aureis fcptemtritis & cretis adde lucci plantaginis longe autvini albi in (quo herba- rum prxdi&arum , ana|vncix quatuor coclx fucrint.) quantum fufficit adea dilloluendum. permittedies fcx. Dcinde herbas cumolco & adipe bis ferucfac.cola, &cxprimc oleum & adi pcni: huiusexprcfti librasquatuor, &dimid.li- thargyripurileuiffimetriti librast tres, |chal- citcos vncias quatuor coquc, vtprius, & mouc ramo palmeo, & femclfcruefacvfqucdum co- lor medicamentimutctur, tunc abigncfubla- tum continentcr moueatur, doncc parum fri- gefcat. tunc coque muccaginem mvrrhx,aloes, larcocollx in vino albo , vel fucco plantaginis longx: & paulatim aftundas prxdi£tx miftioni, piftilloq; ferreoomnia mouc, doncc probemi- lccantur. & perficc codioncm, vt in priore. Ad- duntquidam arnogloftx, prxfcrtim longx, li- bram vnam.
G h b i r !•]
t Muidtm
hic fhfpicn ■». tur Ma.11. acori, fotia. copofitioni- bits 7>:ifceri non legerit, vt htc k'(tw betur
ial.vnc.iij*
f ali. li. iij\ &■ dimid. t Chalcan- thum ai-i.

LIBER PRIMVS. kts
M AN. jO H E l Ti l-JUcft, leucoij, matronalis violx. Pro A pnormateriarefngcfcAt, htciltiaddlidaefl,&vna V/ rnatllon • iegcndum ttifohum acidum,quod ferrea fpathaagitando ad vnguenti conKkntiam eft allduya vocant. Nam lngreduur ctiam ahud vnguen- Aeducenda tum, quodviride vocatur. Vel intellige locon dome- flicam,de qua Auicenn.(cribit. capite de Andacoca. & quam etiam Paulus vocari fcribit trifolium . Alifam vero intellige velquam Diofcorides vocat de alyffon,
& Aui renn alguafcen. vellegealifima , qubdeft virga paftons lecundum Stcphanum. Qtudam pro hac etiam legunt trifolij acidi. Calcadis.)idfeS, chalcireos. Aco- n.)Non meminimelegiflecompofitionem,inquahxc folia reciperentur, quare iufpicor hic fubcfic errorem.
SYLVIT. 'pv Es criptio ha-c operofa multum eft, neque majo- 1 / rum quam pra-dictx vtrium, iuttam paulo maiorum, vt ob cxiguitatem contcmnatur, in nuilqcjue iitvlu. Ad hxcacori fo- ]ia parum conuemre videntur: OxytriphyUon etiam in vnguen. tum quoddam virxde poftea recipietur.
COST. I A p H. Arab.primum. jlnleucoij,falw£,tri- \^s folij, atquc acorifolia recentiafumenda hoc fint loco, an arida, ntm cxplicat. Sed tcrcndapractpiens contritione(vt aitJ'jcna,arida vellevidetur. Cxterum, iquum poflremo herbas cum oleo atque adipeferucre iu beat,&po(l feruorem,expreJfu)H oleumfolum vfurpet abicicts herbiSjtriturc nomfnc contufionem intclligere. atqueadeo noaridasjed rccentes eas herbas,quafique earumfuccum expetere exiflimo. Sic vcro etiamfccun do loco, quum myrrham, alocn, farcocollam autfucco plantaginis aut vino in quo pradiffiz incotiafurit herbx dtjfolui lubct, rcccntcs herbas fumeydas puto. ^Addit
foflremolocohic author calcada,qti&voX*/Lrab.chal- „ ^
cantbum fbnat. Syluius vero calcittdem vfurpat. ytt &per incerniculum transfufas diffolue fuccoplanta<n~ non parum ego intereffe exiflirtioytrum horum quisfu- n / s f aU tvino, in quo leucoij lutei s falui<e, trifolij acuti 3 wat &fi enim chalcathum chalcitide vetuftate abire ^ acorifolia vt inpr&cedentis vnguenti defcriptione , Galenus efi teflis, <jr vtrumq; aflringentisjimul & de- fuerint decocta, aut earumde berbaru fulco difiolues. tergentis eflfacultatii, in chalcitide tame adslringeriti prgterea earumdem herbaru recentium fingularum y
- w-w, *la+.o . it/t -nt nvtJY/it rrivinpK * 1:1* . ... _»*•••/_• t \ . » -
M E S V E.
Ngventvm Arabicumidem quod prius pollens. Rccipit ex folijs hcrbarum earumdem ana libramvnam & dimidiam, olei myrtini , adipis vituliniantiqui, ana vncias nouem, myrrhas, a- loes, ana drachm. xij. iarcocollce drachmasno r uem, difloluantur in vino, aut fucco hcrbarum, vtproximediximus. herbsquoque curiofe te- rantur. Affunde his oleum, adipem, & f muc- fmmu B caginem, & chalciteost aureos tres. coque om- » niaigni lento admellis crafliticm, vterein tu- ' r " h • ... runda vel platyfmate. Speciesaliquando, cefta- te praifcrtim , diilbluuntur fucco plantaginis long^tnonamplce, expericntiaquc mitabile fit V"" * m ' medicamentum. '
EX fblijs hcrbarum carumdem. ) Leucoij fcilicet, Sc MAN.
, trifolij.
VNgVRNTVM Arabicum alterum. Ofbfcu- j. riffime bxcfcribuntur. Sed hic feruandus ordo ° vtpnto. Myrrbxprimum,& aloes fingularum dracb- mas duodecim, & farcocolU drachmasnouem. tere,
acrtmoniam prsualereafferit, ita vt exurat carries contra in chalcantho vehementijjimapi efje vim.qua c- flringit, quando etia carnes contrahit,minorem uero ea ejfe, qua exurit.ita vtfipro altero alteru quis pofuerit, idfitprceter authoris inflitUtum. licetnon negem pojfe aliquando alterum in aiterius locUm Cxdcre non inepte. Torro autem quia hic obfcuriiis atfit'} rejrt 'ex'plicem paucis ,fumma est, vtprius folifs lcrtcoij ,falui<e, tri- foltj, acori,recentibus & cdntitfis in lapidco mortario pofitis oleum atque adeps calfalta, &catore commifla /rffundantur. I{urfum auterupofl triduumplantaginis
libram vnamcum dimidia cotundes optime, contufifq; affundes olei myrtini, & adipis vitulini, vtriufque vn- ciasnoucm. his ita conflitutis, prxdiftam myrrbte, a- loes, &farcocolU materiam eofucco aut vino diflolu- tam vt diftum eft, mifcebis olei atque adjpis materis., pofteriusdift&,difcott& tamenprius,&percolata, & expreffcc, ffic .n. & herbarum fuccus & vis in illa a~ qua excipitur olei atque adipis fubflaritia, &f<eculen~ txpartes berbarum detrahuntur. comtniflx ergo vtri- que materix, chalcatbi in tenuiffimumpulucrem reda- Iti aureos tres commifcebis,fimutque leui igne ad mcl-
fuccu<s parandus efl. aiit pro eovinum,in quo earundern fr 5 craffitudinem coquendo deduces. Fiet hocpacio me- plantarum, quarum antea mcminit noua fotia fuerint dicamentum abhuius authoris fententia vt exiflimo , decofta. atque inborum alteropromedicidelcffiu, ea nondiffentaneum. Qnodadcatcemfubditdiffolui.tfli- menfura fumpto,qu£ ad diffoluendum fitfatis,myrrba, uo tempore fpecies,idefl,myrrbatn, aloen,farcocollam
plantaginisfucco. admonet vt babita afliui caloris ra- tione, pr.-efcriptum vinum calidafacultate prtfdiffum retinquas , nihilautem interefl plantaginem longam *ut amplam fumas. quando vtraque eiufdem & tcm- peramenticfl & poteflatis. hoc Syluius non animad- uertens tongam ait <eflate, vt fumas,non amplam.
M E S V E. ,Ngventvm mirabile re- latum ad Nicodemum , vlce- ra putrida ( & liftulas) purgat, carne implet , glutinat, uca- trice tegit, putredinem arcet. recipit myrrhx , aloes ,-iarco- colke,anavnciam vnam ; mellis defpumati vn-
Ff x cias
aloe ,farcocolta funt diffoluenda. tranfacits diebus no- uem, repofttum cum adipe atquecontufls berbts oteum igni admotum leuiterferuefaciendum, non repetita co- ftione (ot videtur velte Syluius ,fc ribens, bis feruefz- cienda,) fed eadem decotiionc,continenter, adferuores Cvt ita dicam)duos,id efl non diuturna expeffata coHio ne:tTtpercdlandum,& exprimendu ejhin exprejfe au- tehuius materim libras quatuor cum dimidia litbargy- rit,& chalcanthum tenuijfime, no(vt ait S yijleuijjrme trita,coquenda funt. affidue agitando palmeo ramo,ad caloris vfque mutationem.. auferendus tum eftigms, & ea materia continenter agitanda, vt tepefcat. in- terea autem fuccus quoqne plantaginis, autvinum in quo myrrha , atoe ,Jarcocolta fuerant dijioluta , igni admotum coqaendtm efl, deinceps vcro priufjuam

MESVE D E VNGVENTIS
eiasfex» vinialbi boniquantum fufficit.coque E igni lento ad fpiffitudincm. Quod fi \ lccri ca- # wj. m, ro fupercreucrit, adde vnguenti f chalciteos vn * itU ' ciaai aimidiam.
M AN. V i d A M chirargi hoc vtuntur in antiquis vlce-
o
ribus addito vitriolo. Valet etiam fiftulis.
IYLVI! T_T AE c iinamenta in vlcusmittendaobliiiipofTmitrfuntS: " O anpl.duodiaphoEniconMcfue : Hcc acl antKjuavicera, & fi- ftulas quidam chirurgi vtuntur, addita chaiciti.
C0 S r. TVT I c o d e m i. Licet dcjpumatum hoc loco mel J l \| velit,vt quod detraftisfordibus minus mordicat; fitamen crudum ipfum, & impurum vino hicpropofi- to incoquendum ftatim commiferis, & vbiferue/ecx- feritfordes,Jpumamque detraxeris,tumpropofita quo- ^ quc aromata addideris coquenda ad conjiftentiam, vt maiori compendio, ita non diuerfo fruftu, vt exiflimo, resfiet. Vinum autem album non fumit temere,vt quod altius quam nigru. in vlcerataspartes fubit. & fi enim album eo nomine vlceribus minus commodum efl, au- thore Galeno libr.de fraft.Hipp .com. 3 .quod tenue efl, & in vlcerataspartespenetrans doloremparit; quum tamen inputridis, callofisq; vlccribus mordacium etia medicamentorum visinfirmior fit, atq; hicgenerofum ad eiufcemodi vlcera remediumproponatur, reHe al- bum nigrc prdtfertur.alioqui non tam £grifenfus qitant fruQus a pio etiam medico efl fpeffandus.
M E S V E.
Ngvbntvm alterum eiufdem. Reci.myrrhoe,aloes, ana drachmas G noucmj vini albi quantum fufficit: triiis tenuiifime vinu paulatim af- fundc fcmper mifcendo vfque ad
*T„t f .«i melliscraffitudincm. vtcrc. Adduntnonnullit >*. c halcitcos (efquidrachmam, olei myrtini. & vi-
vnut »u*r- ~ . n . . r '
ni portione pauca, viciflim nnfccnt.
Iil A N T T O C ceuliquidnrepofntnt irt eodem vfu tingi Ii ' X ~ j L namenta qux intra vlcus dantur .
€0 f T. TVT I codbm I alterum. Mitiushocprxceden- .X\| ti efl,& mollioribus corporib. aptius,tum obfar- COcoltam,qu£ hic deefl,cuius efl vt acrimonia excedat, tum ob chalcanthi ipftus quoq; acerrimi largiorem il- lic quam hic menfuram . T^ulta autem hic coctione eft opus, qnando myrrha,atque aloein tenuiffimumputue- H remredatfaaffufo vinoetiam frigidoperminima fa- cile commifcentur; quod non etquefacile fit,fi melle ex- cipiantur, quod nimirum attenuante calore habet opus. Vinum vcro hic quoque fuperioris exemplo album fu- mendum. neque cbalcanthum addendum nififupercre- ueritcaro.
M E S V E.
Ngventvm magnumcrafcosvlcc- ra maligna putrida, fiftulofa, forde, & carne mortua purgat,carne implet,glu tinat, & cicatricc tegit. Recipit autcm ammoniaci vnciam vnam,bdellij, thuris mafcu li, anjiolochia;, farcocolla* ana drach. quinque, jnyrMa.-, galbani, ana f vncia dimidiam, lithar-
gyri drachmas quindecim.aloes, opopanacis, a* na drachmas duas, & femificm, f sruginis dra-* Vulir <- chmas tlcs,refina: drachmas quatuordecim ,CcT- rsalba; vnc.duas,olciquantum fufficit.ammo-f niacum & bdellium accto Iblueda, lythargyros terenda, & cum oleo coqueda, donec liquefiat.
T unc dcpone ab igni,& dum rnodice refrixerit, mifce ammoniacum,& bdellium acetofoluta, reddc igni, coque ad iuftam crafiiticm, tuncquc reliquapermifce.
VN gvbntvm cra/kis magnum fub iftoCHRL nominenon cft invfu, fedquia conformita- tem&virtutem indefcriptione fua &modo opera- tionis habetcum vnguenro apoftoloriz poiitoquin- to cano. ab Auic.tra&atu vndecimo, quod vnguen- tum apoftolorum eft multum in vfu. Cuius haec eft defcriptio. Recipecere alb«e,refina: pini, anadrach- mas quatuordecim, ammoniaci drachmas quatuor, opopanacis drachmas duas, lioris arris drachm. tres, ariftolochia: longa;, thuris ana drachm.fcx.myrrhz, galbani ana drachm.iiij. bdellij drachmas fex, lithar- gyri drachm.ix.infundatur bdcllium in aceto vini. &
£at hoc vngucntum cumduabuslibris olei hocmo- dopuluerizando. &gummi diftoluantur. &fiat vn- guentum,licet vtilitates & iuuamenta,vtiam dichim cft, fintconformia huic didto craieos.
A D D 1 T I O.
Iftud vnguentum in hoc t^mpore non eft ih vfu fubiftonomine , verum fecundum chirurgicosno- ftros quiaconformitatem & virtutem in defcriptio- ne fua & modo operationis habetcum vnguento apo ftolorum defcripto in quintocano.ab.Auic.tra&atu nono, ideo nunc habetur in yfu fub nomine vnguen- ti apoftolorum. Petrus de Argilata capitulo de medi- cinis mundificatiuis, vel abftcrfiuis habet vnguetum apoftolorum mundificatiuum.& eft defcriptio Auic. &in finehuius defcriptionis ait, & fi bulliat vfquc ad incra/Tationem, vocat ipfum Mefue craieos. & Magifter Antonius de Ianua, vocat ipfum gratiam Dei. quia vere re&ificat vlcera maligna, & fic iftud vnguentum magnam habet conformitatem ctim vn- guentum apoftolorum Auicennaf.
VI M habet molliendi, mundandi, & glutinandi • ^ ^ N. Paruum vero maioicm vim habet in carne gi- gnenda.
DE sck.ii> tioni huicpropeefteadem vnguentiapo- sy^yjf
ftolorum defcripHO apud Auic. quinto canonc. Rccipit enim terebinthina:,cer« albx, relina:, ammoniaci, anadrach.xv.opopa- nacis, xrugims ana drach.i).ai illolocliia'loi)ge, thuris mafculi, bdeilij, anadrac.vj.myrrh .T ,gaIbani, anadrac.iiij.lithargyridrac. ix.Ammoniacum,& bdclhum,& galbanumaceto foluta cotjue in olei hbris .ritateduabus,hyeme tnbus:ab hac enim cogitur:abil- lahquefcit: qno nomine a chirurgicis hodie vfurpatur. Idcm gratiam Dei ob facultatemeiusmirificam vocat Antomusde Ia. iiua. Petrusvcrodc Argilataa Mef.drcitcrafeosvocari.dumco- quendo adru Itam cralhtiem ceu »f «t-j» cjuandam peruenerit,mol. lit, terget, gluunat.
R AsEos magnum.T^ow in curandis tantu diffi- COST.
j cihoribus vlceribus conferre hocpotefi: fed etia oh ammoniatu.reliquaq; lachtymarugenera, qu<ere- cipit,in emollieiis duriorib. uetuflioribusq; calltsjifln-
lis, a£
1

L I B E R P R I M V S.
I< j 9
iis, ac tumoribus, f[Ui, vleerum curationiobfiftunt. Ef1 A mcdicinas /olutiuas,qua? ingrediuntureiuscompofi
t- •• ri !t 1 f -v-« *■ .u..... ».<•' . £3 ,. u 17".. 1 _ 1 • " /~*
VnrumiHm
trajics.
fcro hic, vt de Syluia admiremur, qui loco floris <eris hoc Loco expetiti&rugmerri reponit, quamuis non nege, pofie alterumpro alterofrequcnterfumi, Ttqu<£ eiuf- <4em ferifunt facultatis.
M E S V E
Ngventvm crafcos paruum vlcera tamquam noua tergct,car ncimplct, glutinat,cicatriceclau dit. RecipitariftolochiE,ireos, fanguinis draconis , ammonia- ci,(arcocolle,anavnciam dimid. lithargyri leuigats vnciasquinquc,coc]uclithar gyrum cum oici libra vna donec liquefiat, tunc C£Etera,v tdiximus, mifce.
tionem. Vnde tranfit per poros adinteriora vicjue ad inteftina, vnde virtus ipfarum folutiua, ftimulat expulfiuamvirtuieminteftinorum & aliorumnutri- tiuorum membrorum. Et fi ftomachus tali vns;uen-
. __ O
to vngatur,prouocat vomitum,/i materia eft apta per fuperius euacuari. Recipe cucumcris aiinini.calidx cft, Scficcx complexionisin quarto.
d 1 magnam vtilitatem fequutam ex hoc in a- M A N. qua mtercutc.
SYLV. T TO c Piruummollit,tcrgct,elutinat:f*rcoticummagiseft
M
. quam magnum
COST,
CR A s e o s paruum. Uoc pr^cedenti imbecil- lius e(i, & moiiioribus corporibus aptius.fangui- nem dracoms inter c&tera proponit. pro quo quum ^Ara besapud Serap.fydentidis \Achillea fuccum fumat:alif vulgatum ex bolo armena, atque alijs nefcio quibus fa flitium vfurpent:ajferatur prcterea eo nomine pulcher rima &pifforibus expetita lacryma, hoc loco no aliud quam ex jLrabum more , fydentidis *4cbUle&fuccum exiftimarim»
M E S V E.
VnfU.^4rfd xtU.
Ngventvm cyclamini magnu, r-:latum ad Alexandrum, illitii fto- macho , vomitu purgat: hypoga- ftrioautem iniundum,aluum deij- cit,ob id hvdropicos,mireiuuat, fe- rofum excrcmentum largevacuando i vermcs qnoguenecar,&educit.Adhibcturn6potcntib.
fumeremedicamcntumpurgans. Recipitfucci cyclaminilib.iij. fucci cucumeris agrcftislib. v- _ nam.olciirinilibrasduas butyrivaccinilibram vnam.pulpaecolocynthidosf vnciasquatuor,po lvpod. vnciasfcx, eupuorbij vnciadimidia,iicca hxc tria, tere, & maceta dies odo luccis & olcis in vafe vitreo angufti oris bcneobftru&o.Poft fe mel ferucfac , cola : dcinde addeiagapcni au- reosquinque, mirrha :aureosduospriusautcm duo hxc aceto diffoluantur, quanto cft opus. coque moucndo ad fuccorum prope confum- ptionem. Tuncaddecers vnc.quinque, fcllis vaccini aureos quinque. ferucfac umul doncc ce raliquatur. Tuncinfperge paulatimpuluerem hucfcammonij, alocs, mezerei,colocynthidos, turbith,anaaur.v.cuphorbij,aur.ij.falisgemmx aur.ij.piperislongi, zingiberis, chamjemeli, ana aur.duos.mifccdiligenter.
CHRI. T rNGvENTVM Arthanitsmagnum, id eft V depaneporcinoaqnihnfdam barbitonforibus multum habetur in vfu.ied ab expertis & pcritis eius •vfus non laudamr. virtus autem eius , eft quia, jfi ip- fo vngantur venter, ilia,«?c partes fuminis,lenitnatu- ram, & facit Huxum ventris propter acutas & fortes
v;
VE h e m e n s eft,parumcjirc tutum.nifi inrobuftocorpo. SYLVIL re,aut hydropico. Illudenixn ob virium robur medicamenti vehemcntia contcmnet:hoc ferofo multo in vcntre excrernfto ob. tundet.eique vacuato vulitatem afferet non mediocrem. EalHcm vires Gal.cyclaminofolitnbuu,vt parum opus eile videatur tanta turba medicamentorum etiam valentiffimcpurgantium . Parua " Cius portio mifccri poteft clyftenb.apoplcfticorum . Lienem effi- caaterminuit.Sunt qui fuccum ebuh addunt. Quo loco Alexandcr TralJianus (quem hicvtalibipaffimMcfues ciurevidetur) non- du copen. Alexandcr autem Bencdiftus Hermohi feculo vixit, nc tjuis eii putet citare qucntjuam. 16.c.multa eius genens exophali- ca rtccnktcatiurtic.i.iniimp.c.arthamta: bis alitcr dcfcribit.
Yclames magnum . Medicamentorum COST» qu& non ventri modo,fed etiam volis manuum ac pedum illita purgandi vim habent, mentio eff etiam Tauh,^etio,Oribafio,^A5iuario } nofira ttatepilas quo queparantnonnulli, quananbus admota tum vomttu y tum aluo deducmt. Si eiufcemodi omnia,qu<z tum ven- triculumfirenuefubuertunt,tum obuios quofque humo- res promifcue educunt, tum vbi ex alto atque ex veno- Jo genere trahendifunt humores,parum proficiunt, prn dentiores medicifemper euitabut. Torro autem, quam C greftis cucumeris fuccum quarit. anfuccum fruftuum , ex quo elaterium, an radicis fuccum fumas, non expli- cat, & vterque fane vfurpari ad eadem folet,licet effi- cacius fruRuum fuccus. Sed quando hic libram vnam pr.tfcribit eiusfucci, profefto vt tantum eius fucci ex fruftibus etiam multis colligere difficileefl,quantum fit fatis, ita eo longeviolentiusmedicamentum reddere- tur, quo fit,vt contufx, radicis quxrendum boc locofuc- cum exiflimem.
M E S V E.
Ngvbntvm cyclaminiparuum, fplenistumores ctiam fchirrhofos diftoluit, <5c ftrumas. Recip. fucci cyclamini, fucci glutinoli ex radice fiiicis extradi,fucci f cbuli ana vnc. ® ix. fucci fummitatu tamaricis vnciasduas, olei irini lib.ij.odypidrach.v.ammoniaci,bdellij ana drach.i.& femi/fem,aceti quantum fufficit,cerje flauxvnc.vj. corticum raaicis capparisvnciam vnam & femiflem, fpicx nardi t vnciamfemif- '*• fem. Fiatvtprius.
VN gventvm Arthanitsc paruum, nec ab CHRI. expertis, nec a preffumptuofis habetur in vfu, nec eft tant.r potentis, vt prccedens.
A D D I T I O.
Iftud vnguentum de Anhanita paruumnou eft invfu. verum funtex hominibus qiu faciunt vnum proalio, quia, in iftopauciora funt iimplicia, fed M cfi<e F f 3 non

MAN,
M E S V E D E V
rian re&e faciftnt. habet tcxtus hic camelis/cd textus E eft cortuptus, quia melius diceretur chamsea&is, eft cbulus.
MAgn A M vim habet in lieneminuendo. Et fucci cauenizich) I n capite de Hartanita,vbi ctia defcribitur hoc vnguencum,non ponitur ha:c res, vel ali quideiusloco. Nec bene, pmerquam diuinando, in- ueniri poteft,quid fit.nifi fortc legendum fit carmezich.
quo frudlus tamarifciintelligitur. In quibu(dam codjci-
bus legitur cham^a&es, & placet e^ ietlio.
SQST. Yclamek paruum. Emollithoc fuperiort magis. & ob id tutius ufurpatur. quanquamper- turbarehocquoq; ventrem infigniter potefi ob cycla* mini,atquecbuhfuccum : Qitum autem ebulifoliorum fuccus qui afiumptusflrenuepurgat, non importune hic admittatur cum cyclaminis fucco expurgante, non ex F folijs tame,fed ex radice fuccum hoc loco expeti exifli- mo,vt qui no purgandi modo,fed(irenue quoq; emollie 4.1 vim habet. in quem vfum hoc coficitur medicametu.
N G V E N T I S
marcefcant: poft coquc , cola, fcrua. vitrco vafe.
HO c vnguento chirurgici noftri vtuntur fubCHRI. nomine ruptorij decantharidibus , & dicur \t quod Alhariel funt cantharides.infiraapparcbitvna alia delcriptio lnbnomirte vneuenti de cantharidi- bus, fcd non erit eadem cum ilta.
' i 1 ar an e t.Intelligevdcantharides,veicampas ; Jt vel pnyocam})as,vel bupreftes.
>MA'N,
4s
.M E S V E.
iNcvBNTVM fex pannolineo Hebenzezar mirabile ad vlccra maligna, fiftulofa, carneimplen- da. Recip. opopanacis vnciam v? nam, raluras pani linei tcnuis,pu- ri,antiqui vnciam femi(fem,& vi ni, mellis, & olei roikti, vcl myrtini ana vnc.v.li- thargyri,aIoes,farcocolla:,myrrha:,an.dra.duas, & dimidiam.terc paulatim, affundendo nunc vi num, nunc mel, nuncoleum. Adduntur quan- doque t chalcitcos drach.dua:.
H4 A N. T) A n n 1 linei foli vim habent excicandi vlcera, ita X vtcunihisquidam curentvulnerarecentia,additis tamen quibufdam cautionibus.
S Y L V. T )A nn v s lineusperfevlceraficcat, vt enam qua"d,im vul.
J l neu recedi glutinct.Pro partc vnciafti fcnpfi,& pro partc ter. tiasvnctxdrach.duas &:dimid.& procjtiartadrach.duas.
COS r.lANGVENTVM ex panno lineo, Lineuspan- V nns aut feorfum in puluercm redigendus efi, aut affufopaulatim vino diutius in mortario contundendus y vt in eiufdem generis tnateriam euadat, qualis ad fcri- ptoriam hanc cartam conficiendam vfurpatur. Tunt dcinceps,vbi alia quoque arida inpulucremfuerintdu* £la,& opopanax vinofueritdiJfolutus,lineipannima- teria contnfa Vjs addenda, <&■ affundendum fenfim oltu, ac vinum, omniaquepifiillo ducenda ad vnguenti confi fientiam. quodadmonerevoluimus, ne quis exifiimet lineumpannum cum oleo, ac melle pofie teri. qui enim id tentarunt elufi funt,lineo panno pisiilh iffuw ob olei, nc mellis lenitatem refugiente.
M E S V E.
Ph£UI»)K
Ngventvm t cx cantharidibus, caUfticum, phsnigmon,& veficasex- citat, vlcera, alphos, pannos , lcnti- gincs,cutis maculas delet.Recipit t ca- tharidum reccntium drachm, x. axungix por- c j -j- vnCs v tcrc fuuui dics ieptcm
POs s 1 s pro taranahel.feu ilhariel.vt quidam lcgunt ( quos SYLVII» cantharidas iiitcrprcumur) campAS, pyuocampas, vcl buprc- flcs mifccrc,
EX Cantharidibus. ^An cantharidas totasfumi COST* velit,anpartcs, (ie qua re in horum vfu animaliu non conuenit inter medicos) non explicat. Sed parum refert, vbi admouendx tantum funtforis; qitamquiivbi etiam fint ajfumendx, ex Gal.totas easfumere licebit. harum vfu, quocunque modo, & cuicunque parti cor- poris adtnoueris, vrinx, vias tentari obfcruatumeft:itx vt quibus capitifuerant exfermento admot(,molefiif- fimum vriiig ardorem excitarint: derafa nimirum vc- fic& cuteocculta vi &proprietate. quare qui aliquan* dogonorrhxe veficp)e,autpudendorum vllam vnquani molejiiam pajfifunt, inhis, vt a canthande ommbut abfiineant modis ,fuadebo.
M E S V E.
Ngventvm Rolatumphleg- moncs, eryfipelata, herpetas le- dat,ccphalalgiam calidam,& ve- triculi ac hepatis intcmperiem ca lidam mitigat.ficfit. Axungia porci probelauetur nouiesaqua calente , & toties frigida , dcinde teratur cum ca portio a:qualis rofarum rubrarum recen- tium, quae marcefcantcum ea dies feptem, fun- deignilento,cola, rurfustantundem rofarum recentiumcum eatcre, quardiesetianvfeptem cum ea marcefcant. funde vt prius , & cola. tunc afFunde fucci rolarum dimidium . olei amygdal.dulcium partcs lex. coque ignilento adliicci confumptioncm. rcpone. Siinterco- quenduminijcias parum opi) in aqua rofarum loluti, valentius fit,pra;fcrtim ad iniomnia: lc- uamen. *
DO c e T Diofcor.odorareadipes, ex quo modo M AN, hxc manarunt, ficuti, & vocata pomata. fi adda- tur opium,erimt efficacia indolonbusmitigandis,& fomno prouocando,
EOdem modoex violis& nympha^flore, & alijs vel frigi. SYLVIL dis.vel calidis, vel ctia odons fien poteft.H.rc componendi ra- tio ex Dioftoride profcila videtur, dicente adipcs odorandos.Non Cnim adipes pcr fe, fed ijs odoribus lmbutos intellexit. Cum enim temperatus fitadeps, & inodortls adcontinenda calida, frigida, o. ^
dora , eftaptiflimum, vtioleum balaninum Gal.Opium itupefa- ciendodoloresplacat.fomnumque, ftupidum,& grauem refngc- rando,& velut fpirims anunales glaciando facit.Id vnguentum eft pr^ftanti/Iimu fine opio.Id.n.addi pot.vbi cius vrendi neceflitasm cidcrit,ni/i forte mauiscoftione,& tepore vires eius frangerc.Tuc aum diipidjo copoiiu in cotjuere ppiu aqu* roiata folu-tti polfis,
Adept

L I B E R P R I M V S-
Jidepmembranis antefft exiflupurgandus. Mallcm adcolin. <iijm lKjua.rtin vilc duplici .cjuam igni lento. Oleum cmphaci- num,aut rofarum raifcueris opio, amygdalmo magis rcfrigtra-. bit; mmuipromptc aiuusintrovj fuapermcabit.
COS T. \T N g v E N T V M rofatum. Varat hocpharma- - V copai Veneti diligentiffime, odorem, candorem omni fludio illi comparantes. Sed quando ad inflama- tiones hoc ipfum efl injlitutu,fi cui effet animus maio- rern ipfi rejrigerddi vim acquirere, imo elegantifjime, trin regum vfus parare,axungix foflquam fiepius a- qua calida abluta,aut etiam in ea tnulta co8a,& con- nato odore fnerit (poliata, rofaceam aquam frigidam fontandi loco affundet,& noua quotidie affufa aqua co- tinenter perdies plures fpatha lignea agitabit: inter- dum etiam coquet. l\ofa> poflea effufa aqua adhuc im- maturs, ex calyce,quum hiare ta.ntu.ni cxperint,car-
I 7 0
M E S V E,
Ngventvm Bafiliconmagsmm, vlccra f phlegmone carentia, pra:- fertim partium ncruoikrum, tergct, tZjj! carne implet, Recip. cera: alba:,refi'' ncepini,fepi vaccini,fpicisnaualis, thuris,myr- iM rhx ana,olei.q.f In alio cersc vnc.v/. picis,vnc.u;.. aliorum ana vnc.j. & s.
Ngventv m Bafilicon magnum fecnndil CHRl.
hancdefcript.vbiqueab omnibus habctm irj. vfu,& pneparatum rcpcritur, & cft conucniens vui» neribus confolidanclis neruorum maxime,& capitis, _ . . , cum quibus nonconiungitur mala complexio cali-
fU: quin & aliarnm rofarum vngites marmoreo,& B da. Eftenim conucniens mundificatiuum vlceribus candidomortario velociffimc contufi, (vbi enim lente ad jpfa coniolidanda,
Agiturnigrefcunt .J axungi& commifcendi cum rofis»
T um pofl dies, vt hic iubetjeptem autplures,h?c axu- gi&,& rofarum materia in vitreo vafepofitaliquanda eit: illique per colum fetaceum transfufx, nou.t rofa,
&tque vngues eodem modo cotuf&,vt diximus inijcien- dx. jlt vero ottaua rurfum die liquata,& percolata eadem materia pro rofis affundendus rofarum,& vn- guium paridiligetia delettorum,& celeriter contufo- rum expreffus fuccus; addendumque deinceps oleum amygdalarum,quod exinHrata rofa amygdalis,utali- bi docuimus ,fit extraftum: eommifcendaque omnia,
&in duplici vafead fucci abfumptionem coquenda.
Vnguentum profe£io rofaceum fi quis hac payauerit Yatione,& maioris ad refrigeriuni vfks,& odoris fua- uitate pr&flantius parabit. <
M E S V E.
Ngventvm violatum idcm pollef 5 prxterca pleuritidi, & thoracisinflam- mationi prodeft. fit vt rofatum.
SYLVII. TD ad vircs praxii<frt ariiccit, cuod violx totafua lubftantia fint X pulmonarijr,S'. thoracica',vt mriccompof ta coferua violarum, {yrupus violatus,&; mcl,& faccharum violatum,& tdgeuus alia.
COS T. t T n gv e n t v m violatum. jld vnguentum viO' V laceit conficiendum ftquisviolarum foliola fu- mat,vt inparandofaccharo fumeda propofuimus,erit hoc& odore fuauius,& viribus vulgarinoninferius. jLt qu£ foris tantum admouenda fur.t,in his mir.usjspe fatisfacitfiudium grauioribus rebus adhibendum. D
MAN.
H
O e quoque eft valde efficax ad fomnum, & ad arcendos dolores.
SYLVII ? 1 T A P a r at!Cris mltura,& rcccntia fum.intur porius,
" V_^ quam fccata,vthumiditate frigida agant, non fola prope- modum frigiditate,vt m Diaeodio prius cx Calcno,& alijsdocui-
"rhus.
COST. J N G V B NT V M papaucris. TapaueriscapiU V hoc loco, recentia quidem,at non tamen,vt Syl~ vius conf:ilit,matura, imo immatura potius, & adhuc lafte turgentia,fumenda puto,vt qu<e efficacifi maioris hoc reddent medicmentum ■
OV omodo valet vulneribus: in quibus ell ca- ]VJ,AN. lefadtio, cum flt calidum ? Puto deeffe negatio- nem,& legendum, non eft ca!efa«3io,&Cc etiamfcri- pfit Auic. Hafilicon Paulirecipitceram Colophoniam» picem,adipem taurinum,arquaiia.
AL 11 cti.im terebinthinam addunc vulneribus ginrinandif JYLVII. etficacifTimam, alij etiam ichthyocollam, fcd cum caleat i4 medicamcntum (vt ex fimplicium tcmperatura, & modo per/pi-. cuum cft) legendum in Mcfue cenfuimus cum Chriftophoro,dc NlanardOjCjuibus non eft ealor: pracfertim cum Aiuccan.v.fic etii fcnplctit: & Serapioin fuoantidot.quamuis vaiufcjuedefcnptia- nes bina: ab hac nonnihil varient.
YNgvbntvm bafilicon. Ouum hoc vnguen- CO S T» tum ex veteri verfioneprobet Mefue ad vulneL ra,inquibus efl calefa&io: licet vulnus recens, vlcus Autem vetuflum communi vfn intelligatur,generatiin tamen ad vetufla tcqueac recentia conducene hoc ip- A fum potett. quare non male Syluiuspro vulneribus,co~ mmis fignificationis nomen repofuit,qua dicitur & de -pulneribus vlcus, non tamen icontrario. ^Atquumex Manardo idem Syluiusnegatiue legendum putat, &•
-vtile hoc effe tantum putat,vbi non efl coniuntla vlce- iri caliditas,contra quam vetus interpres legat,hoc mn caret dubitationc .qitando bafilicon minus, dequohic proxime aget, quod ex cer&,reftnx, picis,&olei pars pertioneconficitur,Calenus4 $.& 13.met.admftam~ mationem exiguam,& ad mouendum pus vtileexifli- mat. tAtqui eade in hoc magnum veniut: pmterea ve- ro vaccinum ffpum fiigido infuogenere temperamen~ to,fi Galeno credimus,faminarum ptnguefrigidius ef fequam marium,accedmit etiam thus,& myrrha,qtt£ pice ac refina calorenonfunt fuperiora: vt neque etia. pix nauahs ,quamproglntine alimbat repomnt. Ita- que Mefuen huius medicamenti vfum ad vlcera cura leui inflammatione Galeni exemplo proponere,non efl aratione prorfus alienum.neque inconfulto negatio ud~ denda eft,vbi conftanter vetus verfto affimat.
M E S V E.
VNgventvm Bafilicon. Rec.refinx,pi- cis,cerasana,oleiq.£
YNgventvm Ba/ilicon minus,&eft vnguen- CQST'. tum citrinum.praccdcns autem eft nigri colo- jis.fub hac dcfcriprione prxpaucur vbiq;. Eft magis
con- '

MESVE D E VNGVENTIS
Cbnueniens in principio vlcemm neruoforum,& eft E virtute fua minoris calefad:ionis,abi : i:erfionis,& con- folidauoms,quam magnum immediace divtum.
SYLVIt. TD I M pollet.quod praccedens, fed irabecilliits, nam minus ci- X let, terget, gluunat, quam magnum : ob id recentibus capitis, &c neruoiarum partium vulneribus, & vlcenbus fuerit aptius: fla- uumeft colore, magnum nigricat. Bafilicon tetrapharmacou Pauli recipit ceram, refinam, colophoniam, picem, adipem tauri- Bum,a;c]ualii. Galenus folum refinam, non addita colophonia: idipem uurinum, aut vitulinum CeJfus: Cuius loco Mefues, & Guido Cauliaeus oleum mifcent, quantum efl neceifarium. Vn- guentum id Bafilicon Gaieno tetrapharmacon,& Paulo dicitur: ca!facit,humechu, dolorcm fedat. Pus mouet,vt abundc Gal. do- eetlib.4j\& i }. meth.&initio.lib.j. comp.ph.p. Cumquoidem eft Macedonicuni foio tliurc,auod prxterea recipit asquale,diuer- fum I1b.13.meth.
C0ST. "v T N svektvm bafilicumminus. Hoctctra-
\ pbarmacumeft Galeni,fuperiori.vtputo,iiibilo F frigidiwfortajje autem aliquanto calidius,quod vac- cino fapo caret, quoaliorum calorinpr&cedentitem- perabatnr.
cutem eim bumorent abfumendo, denfat .interiorim bumorum,vapormnque probibet perfpiratum. Quam- obrem non damnandus efi huim ad refrigerium vfus. fed potius corrigendum,quod illi aliena f eri culpa vi~ tium accidit. corrigi autem hocpoflerins poterit,affu~ fo liberalim oleo,& linimeti potim ,qv .am eerati c&n~ fiflentia, ilii ipft comparata.
M E S V E.
i E ratvm Galeni valentiius re- frigerans, febribus ardcntibus, & cephalalgiaj calenti, & cum pulfu dolorifico faluberrimum fit ex cerce alb^e vncia vna olei rofati cx omphacino fafti vnc. ifij. faqux fontis frigidceq. f ad multum diu- quclauandum,& fubigendum ceratum,quod tandem ex aceto albo, pauco, claro»fimiliter fubigendumefl.
M E S V E.
H ratvm fantalinu phlegmo- nas, <Sc intemperaturas omnes calidas ventriculi,hepatis,& par tium aliarum potentiflime ex- tinguit. Recip. rofaru drachmas xij. fantalorum rubrorum dra- chmas decem, fanralialbi, &citrini anadrach. vj.boli Armenicaj drach.viij.ipodij drach.iiij.ca phurse drachm.ij.cers alb^ drach.xxx.olei rolati Iib.j.mifce.cera & oleo fi lauentur, fit preftatius.
MA N C Ati s fufpicor ne multum vergat ad calidum.fi * tJquidem Sandali calidi cfle videntur,vt fupra di- flum eft,& camphora. Spodij.) Sumunt moderni pro ipodio antifpodium ex ambultis cannis. quod certe vel calidum abfolure eft.vel partes multas calidas habet, Auicenna etiam tefte.
SYLVII. ^ TS v frequentilT.efthocceratum apud quofdam nomine vn- V guenti.minus tamen refrigerat.quam titulo polhcctur. opi- nor,quod qua; pro fantalis mifccntur,ligna fintcahda,& caphura, & fpodium parumfrigeant: mirum mctiam caleant.quod vtru- que multas partes calicUs lnibc.it, & illa fit arte fuppoiititia. funt qui id vt lequens cerafum Gal. rcfrigcrans parant, liquando fcili- cetceram cum oleoin vafe duplici :deindevbi refrigcratum eft, aqua frigida mambus.aut rudicula «liu agitant: poilea diftos pul- ucret iiu(<xr,t.
C OST ( — 1 ^ r a t v m fantal. Santalum refrigerare, vt alias quoque dicebamm,potiM,c [Uam calefuce- re quotidiana docetfbferuatio .fpodium vc-ro maxime fipoft vflionem eboris lauetur, refrigerare etiam con- flat. Capbura vero fi modo calidaeft, parum omnino poffunt drachms. du&^um re'iiquorum,qu& hic fumun- tur,mole; qu& libras circitcr duas pendent: imo eade, dum penetrationem frigida facultatis adiuuat,ex vfu eH ad refrigerium. quare hoc medicamentum vim re- frigerandi obtinere,confcntanenm cft rationi. id quod qitidem vt perpetuo non prxflet ;eorum fcpe incuria jacit qui £gris inferuiunt: quorum cffet ceratum inter- dum detrahere,& priufquam nouum inducant parti, ' prioris fordes cutim obslruentes f\>ongia exaqua cali- da detergere.fcpe etiam cerati ipfimJoliditas in cait- fa eflycui cmu infignit quoqne infit vi> deficcatidi,dim
VL t 1 m v m in infrigidatione.) Vltimum intelli- M A N. gendum noningradu,feuordine. fedin modica, & abfque noxa infrigidatione. Galenus dicit fimpli- ciflimum interinfngidancia,& hume&antia,& eovte- baturineryfipelatejCX^. phlegmonis pudendorumab initio. Cerxalbx. Pontica optimaabluta. Oleiro- fati vnc.quatuor) vel tres. Oleitm omphacinuni—». Optimum eft autem exactc tenuium partium,vt Sa- binum. Aqua: fontium) Galenus, mifceantur,& fi- mul liquentur in vafe duplici,& fiat humidumcera- tuiiLj. Infrigidato cerato infpergatur tantum aqua: frigida: pauktim in mortario,quantum poteftfufcipe- ~ re, vt mollificetur. Satis autem infrigidabis ceratum vbiprimumfuerint mediocriter coagulata. infundens rotum vasin aquam frigidiffimam- Cum acetoalbo. Simifcueris parum acetifatis tenuis,&fplendidi,ma- gis humidum, & frigidum facies pharmacum . Nec debes pharmacum tandiu dimitterefupra corpus do- ncccalfiat,fed continuo mutare,quodpauci hoctem- pore aduertunt. Vide Gal. io.Meth.
CE b. a t v m album fxpe dicitnr quibnfdam vnguentum : SYLVI£ fiatautem omnino m vale duplici, & fit recens. Eo Gal. ery- fipe!ata,& phlegmonas pudendorum initio mitigabat, & lic pa- rabat lib. 1 o. meth. Medicamentiim omnium,qua:humc£tant,& refngerant fimplic. quoetiam ad eryfipelata,& phlegmonas pu- dendorum vtor initiopriufijuam depafcens aliqua putredo appa- reat.Cera: optim .t albai Pojiticar,vel ex Atticis ex trafta: fauis,elo- ix vnc.j. olei ompliacini,ideft crudi citra falem; tenuis (quale Sa- biuumefl) vac.iij. vel vnc.iiij.vt hunudum fitceratum :cum vti voles.liqua in vafe duplici: deuide cum modice coiuit, refrigeran- U do.mittendo vas in quo eft ccratum iiiaquamfrigidiTiniam,cum admodum entrefrigcratum,mifcein mortario paulatim tantum aqu .t frigidilTimai.quantiim in fe molliendo poterit accipere: cui fiaddasaceti admodum tenuis,&clari,& albi paululum, magw refrigerans,& humeftans medicam. efficies, hafte. lib. 1 o. meth.
Dehoc Galen. hb. 10.metL.10. & lib.i.fimpl.c.d. & lib.6.fanit. tuen.vbi aceti vice,liibigedo manibus diu 111 mortario,mifcet fuc- cum.femperuiui,folani, cotyledonjs,pfyllij,polygoni,tnbuli,por- tulacx",la£i:ucx, & fimilium. Id autem ceratum vbi incalmt.tol- lendum eft , nam calfaftum recalficit. Ego inter duas telas ex- tenfum in temperaturis partium calidis tepidum applico: hora poftdimidia aufero.aliquandiu poft parti reddo.fi opus eft.quoti- dieautem nouum noua: kekeimpono, priore nimis ficcato. Sic cnimdum libet,tollitur& redditur,iiec pars inunila xgro ue - dium adfert.
CE r a t v m Galeni. Huiufcemodi medicame-COST* ta omnia vbiincaluere, accefoex qtto conficiun- tur pinguiyobfiruiw eorum lentore meatibm,ac pro-
v hibito

¥ fU.euphor Iji; drac.ij.
L I B E R
hibito perft>iratu 3 magis calefaciunt. remediumefl,vt illitx eo -vnguento parti lineurn parmum frigida aqua fiuefo)itana,fme rofaceo,& aceto irnbutum,atque ex- preffnm admoucM: tum paulo pojl,deterfa parte fpor.- gia ex tepente aqua,nouum inducas medicamentum.
M E S V E.
Ngventvm cxbdcllio, cpilc- pfiam,paralyiin, fpafmum,ca2te- ros neruorum affcclus frigiHos, ac lchirrhofos iuuat. Recipiunt bdcilij drach. vj.. f euphorbij, ia- gapeni, ana drach m. iiij. caftorij,
iSihuini. drach.iij. cer®, drach.xv. plei t ialmini, aut leu- coij lutci, drach.x. bdcllium, &l"agapenum dif- foluantur aqua rutx agreftis, ca^tera cum aqua calida f vniantur,6c fiat vnguentum.
CHRI. 'V TNgvhntvm de bdcllio confert difpo/itioni-
V bas fiigidis neruorum,& duririti iplorum.vn- de i uuat in fpafmo longi temporis, &paralyii, & fi- miiibus difpoiitionibus. Etnotaquod vfuscuiufli- bet vnguenti, «.teinpiaftri in dilpolitionibus mate- rialuvj, dcbctellcprxmiIfa euacuatione. Recip.ca- phorx iia literaexterior dicit caftorei, &z eft melior. iambu , .ideft dege(limino.>qiuxleftcalid.T,&hu- midsco ..piexionis,aut olei de cheyri. ide/l deviola Saracenica,vel rubea,calida,& ficca.
MAN. V Aud vm certe eft hoc,& potens addifcuticn-
y dum,& emolliendum.
SYLVII T D vn g ucntum potcnter molifr, acdigerit,vt etiam fpafmum Xiam auioirnum,& ncruomm .iuntturarumque tophos,acno- dosdiffipet. mulus obidinvfuellcreberrimo. : * " • 1
CO S T. ~\ gventvm ex bdcllio. Vbi bdellium, &
V fagapenum aqua ruta dijfoluenaa docuit, c£te~ ra,ei<phorbium inquam, cafloreum, cer m, oleum, eum aqua linienda effe dicit q'to loco quia qnidper(li- rtirej mtelligat,non apparet, Syluim vnienda effc in- terpretatur. Sed quomodo aqna calida vnireb<ecli- cebit ? refugit cnim aqua ceram,&oleum . Trofe&a btcc commifcendi vidctur ratio,vtcera cleo primum omnium addatwr-.tum bis bdellium,ac figapcnum,iam antea ex aqua rutx difioluta adiicumtur: demumque his accedant euphorbiun;, £r cajloreum in puluerem redaffa. Htic igitur vbipr.\(iiteris,vult fortaffe omnia. httc in vnam vcluti m.ijfam colleda, in aqua calida, mambus traclari,id q:tod non modo ai exaclam harum vcrum omnium mislionem , fed etiam ad immoderati caloris ternpericm plurimuni conducit. Fortajfe etiam oleoiam cum cera eliquato ,additifque tum lacrymis iam antea diffolutis,tum eupborbio,& cajloreo,vt ol- la,in qua b-ufuerint,in aitcro feruentis aqute vafe,id- ejl in duplici vafc cxafte cequatur,iubet. boc vero qui praftiterit,fi mentem ille fortaffe fcriptoris buius non aJfequitur,nontamenerraturum confido. Fortajfeetia fi lettioncm veterem fequamur, quum iubet,vt cetera in aq::a liniantur,de eupborbio, & cajioreo intelligit. b&cvero vt mitiganda, eornm acrimoniA gratia,ina- qua calida macerari confnlat, & ex artepostea tritis, qit£ tercndafimt,& commifiis vnguentum conficiatur.
V R I M V S
a
J7I
M E S V E.
B
"Lterv m idem pollens. Re- cipit caftorij drachmas duas, pirethri, enphorbij, ftaphidos agrise, zingiberis, finapis anat vnc. s. fucci (radicum) afpho- dcli, & rutse agreftis ana vncias quatuor, cum fuccis omniatvniantur.deiadetw^ coquanturcumceriEVncijs quinque,olei rofa, vncijs triginta ad fuccorum conlumptionem. colentur, reponatur,
Po t e s t i v s eft hoc,qtiam pracedens. Cauen- M A N. dum tamen,nedifcufla tenui materia refiduum in- durefcat. Rhodinum tamen eius vim minuit.
V'N g v e n t v m valens fimiliter. C&tera, "Pt COST» pretcedens,in conuulftone,paralyft,neruorumque frigidis affeffibusprmjiare boc ipfum pojfe concedo. at non emolliet ncruofarurn partium fcirrbos,quamvirn fuperiori conciliant lachrymx bdellij, & fagapeni : imo fortaffe,dum attenuandi vitn jlrenue exercet,ten- morumque humorum dijjipationcrn fkcit,craf]is contu- maciorem comparat craffitudinem . Quofit,vt articu- lorum tophis inimiciffimum boc ipfum exifiimem,quH contra fupenws ipfts vtilefore non dijpdam.
M E S V E
.Ngventvm Philagrios, fpaf- mum, & paralyfin iuuat. Recipit cera, vncias tres, oeiypi, fucci ru- tx agreftis,ana vncias duas,cu- phorbij, piperis , ammoniaci, croci, thuris, caftorij. tterebin- ui . mm thinK, opopanacis,ana drach.ij. t ftyracisliqui- TiLtim di drachm. ij. & s.
L v t 1 n 1 s alimbac)ideftterminthi. Sigia».Vel MAN. J fty racis liquidar,vel purioris myrrhae, fed primum
magis iioc loco probo.
HI c pro olibanivoce vulgiex Grtco.tumarticulo, tumno- SYLVII.
mineconfarcinara, ideft, thuris, quidam legunt olei balfa- mi. Pro flyrace Iiquido,idert,myrrha ftafte,poni poteft myrrha purior, Ci inuenitur.
VNgvbntvm Philagrij. j Quutn Jigiam bic CQST* reliquis addit, neque Jiyracem liquidum, curn Syluio, neque tnyrrbam cum Manardo fubfiituerem : fed flyracis lachrymam ^Arab. abfoluto figi&nomitte intelle&am, qu.t difcutiendo, atque emoiiiendo n«n eft hoc loco importuna-j.
M E S Y E
Ngvbntvm aureum vulneracet- to,& falubriterglutinat. recipitcera fiause vnc.fex,& olei boni lib.ij. & fe- _ miftem,terebinthin£e vnc-ij.refing pi nex,& colophonia: ana vnc. j. & dimidiam,thu- ris,maftiches,ana vnc. j. croci.drach m. j.
VNgventvm aurettm,habetvirtutemcon- CHRX. fxmilem cum vnguento bafilicon raaiori, fed eft maioris calefactionis, & eft coioris rubei prapter
cinaprum.
ADD I"

MESVE D E VNGVENTIS
A D D I T I O.
f
Iftud vnguentu dicitur aureura,quia optimum & «xcellentiuscft inter vngucta,fi'cutaiuum interalia metalla. G il bcrt 9 A ngli cusin capi tulo dc cu ra artlirc- ticae habet vnam aliam defcriptionem vngucti aurci.
MAN. T> ^ s 1 N M colophonia.) Veltotum fimulconiun- IV provnareinteliige,velperrefinamjpineam, per colophoniam,eam quae ex Colophoneadfertur.
SYLVH- T D vn g uenturn ab auri prctio, & colore: eft enim praeftanti/fi.
X mum. Miror quoflam coJorem hunc llli cinnabriovulgan rri- biierc.cum iliud uon recipi.it . Rellii.r,colophonia.',pro vna re legi pote(tconiunftim,vel pro duabus refina fcilicet pinea.Si colopho- nia,qua:cxcolophone Afisminoris vrbeafferebatur .
> i • •
AV r e v m. T\cfin& abfolutonomineveteresuel- le videntur tercbintbinam,(juaft inter refmas omnes principem. Sed quando meminit etiam tcre- binthin£,rcttepineam Manardw fumit. qui coLopho- niam pro ea fumunt, non etiam errant, quamuis colo- phoniam non refmamjbd picem,quia folidior efi,com- •munis fit vfm mmcttpandi.
M E S V E.
COST.
i N gventvm excerufa fanatam- bufta, eryfipclata, fcabiem ficca, & vlcera calida (vt qux bilis vfta,& pi- tuita falfa excitauit.)Recipitcerufx, lithargyri, ana vnc. vj.plumbi vfti, tjfAckiij. fcoriz ar genti, f ana vnc. dimidiam, rnaftiches, thuris,anadrach.ij.& dimidiam,olei rofati,ace- ti albi,ana quantu fufficit.tritis omnibus in mor inii- tario, affundc paulatim nuncoleum nuricace- {"Jfrir. tu,fempcr moucndo, donec pingucfcant(velut nurrlt:a )Siargenfov;iio eget affedus,eiusadde ITdlT v drach.v. & etiam fi opus cft, sruginis drach.ij.
CHRI. "\7" N CTBKTVM decerufa fub ift .i defcriptio- V uc non eft in viu . fcdvnguentum quod vulga- riter dicitur album ab omnibus.cuius hax eff defcri- ptio. Rcc.cerulk vnc.ij. olei rofati quantum fufficit, & fiat vnguentum in mortario. quida adduiit modi- ciun aceti,& eft conueniens, & quidam addutetiam vnc.j. Iithargyrij,& cft etiam coueniens. quaiitercii- que pr^paretur,primum quod eft {Ineaceto,& lythar gyrio,eft /Ine mordicatione, & maximeii cernfa pri- moftierit abluta cttm aqua roiata, & eftconueniens quibufcunquc malis complexionibus calidis ficiis a caliditate folis,vci ftrichua calciamenti,vcl a frica- tione fuperfluacum calefa&ione mala,& cu aliquali excoriatione,ficut etiamfepe cotingit membro viri- li poftcoitum cum feda mulicre. Secunda deicriptio cui additurmodicumaceti.&conueniret taiibus di- fpoiitionibus,non tamen multum profundis, nec in membris neruofis. Et defcriptio tertia eft maioris deilccationis cum eifHem virtutibus infrigidando, & vlceraconiolidando,& iigillando ctnn quibus c6» jungitur exceilus mala: complexionis.
A D D I T I O.
Iftudvnguctumcft invfti,lbltimlhb nominevn- gutti dc cerufa ad piilegma /ajfum.ied q uando mcdi-
E cusordinat vnguentumde certifa fimpliciter, intel- ligitur vnum aliud,quodnunc communiter abaro- matarijs dilpefatur fubnominc emplaftride cerufa,
& fit ex oleorofato, &cerufa partibus xqualibus af- fumptis, bulliendo funul adinuicem vfque adredu- diionem paftx*,cx qua fiunt magdaleones.
ME rdasengi , (Id cll,Iithargy ri. Scorix arge- M AN. ti.)Spurcitiainomni metallo fic vocatur, fedar- gentea vocatur helcyfmaa Diofcoride. Argenti viui.) Vbi argentum viuum tra£hs,caue ne principalia mem braeius vim prifentiant: Ziniar.)ld clt,a;risirugine.
HO c vnguentumeft rarum vfu :ineius locum rcceptum eft SYLVII- vnguentum hoc album.feu potius emplaltrum de cerufa. Cerufxlota;vnc.ij.olei rofatiq.f Futvngucntum inmortano crudum . Alij & olei rofati portionem xqualem coquuntadem- plaftri cohliftentiam. V alentius fit,fed mordax,pauco addito ace- F to.Sunt qui liccantius rcddunt,etiam lithargyri adicftis vncijs iij. &:capluirxdrach.ij. &albuminibusduoruni ouorum,& acetopau co. Intempericm calidam fedat, vlcera & e.vcenanones a calore folis.
EXterufa. Terenda feorfum,& meta!lica,&la- COST. cbrymx. metallica vero non omnia. cerufa enim fetaceo traijcitnr ,fed qute metallica termtur, non fi- jn'.il,fed feorfum fingula terenda fimt. plumbum vero vflumin cote etiam Igwgandum efl, affufo ad igneam vim temperandam, atque ad tenuiffimarh illi compa- randam fubslantiam'jaceto. Si bydrargyronaddendum fit,vtmifceri poffitreliquvs,me etiam tacente,extin- guendum efie antea ,fatis confiat. extinguitur vero id tum varijsmodis,tum cumfaluiefucco } autacetoacer- ritno dintius in mortario agitatum ?
3- M .£ S V E.
\ N gventvm tfericinumvtileadvlcera fSmt - putrida, excoriationem, vftionem, fic
 fit.adde vngucnto ceruftx prxdifto
t lerici t dracn. j .& s.alocs,my rrh£E,ana vnc.s. +
IS t v d vnguentum raro in vfii habetur, & dici- CHRL tur iyricinitm,quia cum vngueto de ceriila fiipra lcriptoaddunturlyrici drachm.j. &dimidiamalocs» myrrhx, ana drachm.iiij.
O c neminem vidi vtentem,validumtamenpu- to,atque!onge validius,fi fencum vreretur.
H
VS v rarum eft.tametfi efficax fit.efficacius futurum, fi feri. SYLVIL cum vftum pro crudo acceperit.
H QY ricinvm. Tro fyrico fericum intelligunt COST, i3 Manardm,& Syluim,quod etia vftum magispro- bant .fortafie tamen niinium vulgatum,id eft cerufam vfiam authorintelligit,quamfyricon,& fandycaGrg- ci } Arabes farcbon,&fyrengi appellarunt.
M E S V E.
N gventvm Aegyptiacum ma- gnum,vlccraantiqua, & fiftulaster- gct, carne mortua, & putredineex- purgat.llccipitt a;ruginis aur.v.mel- f is aureos quatuordecim, accti acerrimi,aur.vij. coqucigni ad iuftam craflitiem. Addunt aliqui thtiris niafculi triti,aur.ij. & dimidiam.
VSGVBK-

CHRI.
LIBER PRIMVS- 17*
VJ^ g v e n x v m ^gvptiacum magflum,fepe A HHR ipharmacvm. Hoc , dum confluentes $ j & multuni habeuir m vfu, ac prsparatur: & J. ad ~vulncratam partcmhumore;refi-iverando rc-
prxparatur
eftcoloris rubei,neabinfirmis cognofcauirpropter colorem iloris xns,qui cft viridis.terretur enim mtil- tum ex vnguento viridi,quod eft compoiitum ex flo- re 3Eris,qui color remanet in ipfo,quia non decoqui- tur: fcd flos xris cum decoquitur, colorem rubeii ac- quirit.& ideohoc eft rubeum,quia flos eris decoqui- tur. & eft fortiilima: deficcationis, & corrodit carne additam malam, & mundificat vlceramala iordida a fuperflua fanie. Iftud vnguentum aegypnacu,quod fit abfque oleo,eft maioris deficcationis, & abftcrfio- nis,quam viride, fed viride eft maioris corrofionis, non obftante, qnod componitur cumoleo, quiaip- fum plus ingreditur de viridi aeris. Eft etiam ma- gis penetratiuum ratione olei,quod ingreditur ad partes vlceris.
M AN. O 0 c ' n frequentivfueft vulnerarijs medicis,ib- ' X I lentque vnguentum de trielle appsllare. Floris aris.) funt veluti milij (quama; fponteabare cadentes, quum panes xiis aqua refrigerantur.
SYLVII.
COST,
MAN.
SYLVII.
ID vnguentum vfu acimodum frequens, valeiiti/Time faniem (iccat, /brciem deterget, carnem abfumit, pra;lertim ii olco ca- ret,acviri<!e licob crudam xrugmem. Siveroco&aiimulelt.ru. brum iit, & moderatius vnguent. nec argros terret: prselertim ii oleum acceperit,quaniquam crudum cum hoc non iit mitius. Na a;ruginem recipit iargtorem, cui oleuminpartespeniuoresadi- tum parat: vide melius ex «eruginevfta lib.i.c.ph. g. Diuerfum ab jEgyptijs, &fufcis emplaitrisin fine Iib.j. c.pli.g.defcriptis. & ab j£gyptiafabas vEgyptias recipiente lib. 3. comp. pli. Ex Calen. tamen lib. 3. metli. & iib.z. c.ph. g. de viridib. emplaitris fumptumeil.
AEgyptiacvm magnum. jternginenL^» hic pro ceris florc fumit Syluius,qujs quamuisca- dem pr&dita fkcultate, eam tamennon qutcrit author, Cir acrirn etiam mordet ■ Benignim medicamentum bocreddunt,qui<xs vfium, vulgo ferrettum bifyanum fuhfiitumt, vt minus mordax, detergendo autem, & fccandoprxfiantijjimum.
M E S V E.
[Ngventvm Tripharmacum farco- ticLim ,&cpuloticum. Lithargvroslc- uiffime tritus,oleo viciffim, & aceto paulatim afiufis in mortario, mouetur ad iu- llamcraffitiem.
HO c quoque frequentiflimum eft, & vocant ex- pertum. Triti ficutalcohol.)Ideft,fubtiliffi- me. Galenus primo libro de medic. comp. fecundum gencra, hoc dupliciter parari docet: pcr hydreiceon vi- delicet,& oxeloeon. Addit,& tertium per cenelceon.Do cetquoqueibidem vfum crudiluhargyri.
YN oven ttm dc Iithargyro,& emplaflrum triphar. macumGallis vulga diciiur. Galen.Iibro z. capit. ph.g. fa- citcum hydrela:o, & oxcla:o, & oenela;o docetquc ibidem vfum crudi litliargyn. •
Alij Jichargyrinunccrud^nuncaqua rofarumloti.vnc.iij.ace. nvnc.j.&dimidiam : olcirofati q.f.teruntin mortario iinecera, vt vnguentum de cerufa. V trumque coqtiendo etiam fit cnm pau- Cacera,vt folidius, & tenacius cuadat,fedmmus tunc refngcrat. Prodeit icabiei, & cutis vlceribus,vt vnguentum ceruf«primum. Vtrumaue triphar. Mefuceft mvfu: liludexpertum : hoccoctum qmdamvocant.
ad vulneratam partcm humores refirigerando \ primit,& qui fluxere tenuiores/iccat,& fordes deter- gct,gignend£ camis,& cutis prxfidium cfl. at vbi ca- uum fit vlcu/s ob eandem refrigerandi, & reprimendi fhcultatem,id infirmim efficit.
M E S V E.
VEl Lithargyri,f acetiana vnciam vnam, t tmju olei vncias duas, coquc igni iento , ad "" craffiticm.
YNgventvm tripharmacum,fub hoc no- CHRI. minenoneftin vfu, fed fub nomine vnguenti de li thargyrio vfitatur,& confertvlceribus,cum qui- ® btisconiungiturmalacomplexiocalida.confertfca- biei vlcerofe,& generaliteromnibus difpofitionibus, quibus confcrt primum vnguentum de cerufa diclu luperius, & maximefi lithargyrium laueturcuma- qua fo/ata,cuius hxc eft defcriptio. Recipe lithargy- rij triti ficut alcohoi,vncias iij. aceti vnc.s. olei rolati quantumfufficit. Fiat vnguenru in mortario,abfque cera,ficut vnguentum de ceruia diclum fuperius. Fit etiam quandoque vnguentum de ceru/a,& oleo roiii- co pc" decoci:ioncm,vt acquirat foliditatem maiore, adhaerentiam aliqualem ad membrum,cui applica- tur,(edtunc non efttants infrigidationis, & maxi- me,quia in eo debet addi modicum cera\ Et fimilitet poteft fieri vnguentum de li thargyrio,oleo rofato, & modico cera: ad eafdem intentiones,de adhsrentia ad membrum,& ipfius foliditate cum pnrdichs virtuti- C bus,non tamen cum fimili infirigidatione,ficut fi fiat in mortario.
HO c codtum vocant, & in eundem vfum habent ^ A jsj priori fplenio fuperpofitum.
TRIpHA rm acv m aliud. Eflhocfupenori ma~ coST, gisfarcoticum,minm vero epuloticum,quod tum olei,&illim etiam veteris, largiu/s affufi,tumdeco~ liionis gratia minm refrigerat,ac denfat cutirn.
M E S V E.
Ngventvm Pforicum Alexadri, pforam,ideft,fcabiemfanar,impeti- «»■ ginem a pituita falla,cutis afDcritate,
 & alia cutis vitia terger.Rccipitceru-
k,lithargyri pforici, alocs,croci,cadmia; argcn- tarijE ,argenti viuiextindi,ana portionem ^qua- lem cum oleo oleandri, & aceto q. f. Fiat ficut vnguentum de cerufa.
IS t v d vnguentum non eft in vfu. Auicen. m ij. CHRL can.de ipfo facit cap. fub noiriine fafuricum, & dicit,quod eft medicina ad fcabiem fa£ta ex lithargy- rio,calcadis ideft vitriolo viridi,& aceto. vnam tame aliam delcriptionem ponit hic Mefiue.
Re1. a t v m ad Alexandrum.) Pro Climia. Cad- MAN- miaintelligenda,dequa Diofcorides. Peralfefiri- con inteliigepforicon,dequo ftatim. Oleum de olean- dro.) Nerion vocatur a Diofcoride,fofandnum a Lau- nis, vt ipfemct dicit: alij rhododendron.
Olean-

MESVE D E VNGVENTIS
?¥TVir E ^ SD! 1 Diofc or, i! i c i tur ne 110 n ,a I i j s rliododendron.
V_y Launis foCiiidrnim Pfa ricum Diofc. fitcx chalcitcospara- busduabus,cadnnx parte vna.tritis cum accto: Cal. aute ex clial- citeos pirtibus duabus,htliargyn parte vna.Mefue vero aliter.
C OST. T)S o R i c v M Alexandri. Oleadri foliornm fuc- X cm ab jluicenaa ad fcabicm,& ajpcritatem cntis ■probatur . Exeodem ergo fucco,vel fulrjs inoleo dc- coffis oleurnparabn hoc loco expctitum. Qtiod vale- reboc vnguentim, ait in vetere verftone ad phlegma crajfum, non temeraria conieSura Syluim vertitpi- tuitam falfam: quando cx eogenere humoris impetigo fcre ontur. fortajfe tamen pitnitam craffam authorpo fuit, eim nomine mobiles illos intclligcns nodos ,qui pummrnominenuncupatipafjirn ex eius pituitee gene- re,licet acccdete interdum atro humore,oriuntur. quos hydrargyro, quod in boc vngnentum traduat, dijfolui f&pe objeruauimus .
M E S V E.
S o r i c v m mcdicamcncompofi- tum ad fifhilas, cancros, fcabiem ficcam, lepram, carnis pntridx in- cremcntum. Recipitlithargyri ai- bi,chalcanthi,ana partcm.j.£cm- ginis partcmdimidiam,teranturdicvnoin fole ajftiuocum aceto acerrimo paulatim affiinden- do. Deinde in vafe vitreo probe obftrufto con- dantur fub fimo diebusxl.
Confe&io alphchricon,quod cfl medicame compofitum ad fiftulas, &cancrum, <Sc malum moituum,&deIet additionem carnis putridar, & (anat fcabicm ficcam. Rccip. lithargyrij albi, chalcanthi anapartcm.j.florisseris partem dimi diam.tcrantur cum accto vehemeter forti in lo- Jetcmpore xftiuofereper dicm vnum,femper autem modicumaddendo acetum. Deindepo^ natur in vale vitreo,& ftringaturos eius, & fepe- liatur in fimodiebusxl.Dcindeadminiftrctur.
VetM zter~ pretatb >
E nc olco, & ccra, fed reducitur ad (piilicudincm vn- gucnti cum luccis,vel alio liquore.
Hoc nuliibi vidi parari,putarim tamen non inutxle. M A N.
HOc (ineoleo,& cera fit: in vfu noneft tamen efl:efficax,& SYLVH. paratu facile. Efficacius multo reddit Mclucs cap. de aloe,(i pauais fanguis draconis milceatur.
VNgventvm ad vlccra. Chelidonij radix COST.. acrior dctergcndo,ac ficcando rehquis eim her- b.cpartibus validior. quare fihuius fuccum fumpfe- ris,efficacius reddes medicamentum.
M E S V E.
Ys s o p i ceratum diateffaro,defcri ptione Democriti, valctad mollifi- cationem omnis duritici,& nodofi- , tatis,qujefiuntin mcmbris, &apo-
ftemata dura,&duritiem iundlurarum,& dolo- rem hepatis,& fplenis,renum,matricum, & ve- fica:.Rccip.ccrecimnc,tcrebinthinc.ana drach. xij.olciirini vnciasiiij. hyflopi humidx f vnc.ij. +
Et cx cis fiat vngucntum. & ad mini ftrctur.
S t o ceroto diateflaron vtunturnSnulli fubno- CHRI. mine ceroti de liyflopo humida, & dicitur diatef- faron,vt iam diftum cft ds theriaca diateflarona quatuorrcbus,ex quibus componitur. Ioan. Angli-
cus
incap,
.dcdolore iunclurarum m curasuttsme-
CHRI. T T A N C confcftionem vt iamdidtumcftdcfcri-
HAn bit
Auic.in v.cano.cui tamen addit Mefue florem xris.
M A N. T) s ° r 1 c 0 n.) Grice dicitur, & fecundum Dio- X fcoridem recipit chaiciteos p i- cadroiar p. i & te- runtur cum aceto. luxta Galen. chalcicispartesduas,li- thargyn vnam.
C 0 ST. T> S ° R 1 c v m. r alenti(fim:m ejihocprofeBo ad 1 affeftus propofitos,fed infigni mordicitate,&do- lori* diuturnitatc,quopartes affici molejiifjimum. qua- re vtilim conmiflo cum proxime defcripto vnguento, quam feorfnm vterk.
M E S V E.
j N g v e n t v m vlcera fanans antiqua, dyfepulotica. Rccipit alocs,myrvhx, anapartcs arqualcs.tcrccum fuccoab- ftnthij, chelidoni;,plantaginis,admcllisconfi- ftentiam. cxlinamcnto adhibe.
CHRI. T \ T A cor *fcdlionon habctur iu vfu.& dicitiTco- I feitio vngucnti.lljnilirci \k prxcedejis,cjuia fitii-
lancholicx habct vnam aliam defcriprionem.
HO c facilius parari poteft,qua huius genetisalia, M A N- neceritminusvtile.
HY s s o p i ceratum diateflaron. Emollire, & CO S T. coticoquere maxime potcfl, ob idque dolorivi- fceris non inutile ejl,cuim ex craj]iori,crudiorique ma- teria fit ortus. Sed & irini olei nomine difcutere fla- tm potesi, fi ex ijs proueniat dolor.
M E S V E.
E r a t v m Gal. ftomachicum, ventriculum,& hepar roborat, horum dolorcm afrigido lcnit, appetcntiam cxcita;,cottionem iuuat. Rccip. rofarum, mafti- ches,ana drachm.xx. foliorum H ficcorum abfinthij drachm.xv.lpica:nardi,dra- chm.x. tritatcnuiff ccrx vnc.iiij. olcirofatilib. . vnam, & lcmiiTcm. liqucntur hsec igni, &aqua rofarum diu lauentur. itcrum liquetur & lauen- tur vino veteri,&auftcro,et fucco cydoniorum, & aceto pauco, poft mifceantur rcliqua, & fiat ccratum.
IS t v r cerotum apud nonnullos babetur in vfu, CHRL cui ii addatur parum gallii - alefangina: inuenitur in ipfo virtus mirabilis ad confortandum ftomachu.
OV o m o d o in aqua rofarum, fi Galeni tem- M A n. potenon fuetint lnuenta: noftrarbx aqux,potes rl^cvChimintelligere. Cerotum tamen Gal.quoaftidue vtebatur,delcribiturabeo lib.8. decompofit. medic. le- cunduni loca,&a Paulohoc modo. Cerjealba: vnc.j.
vei

L I B E R P R I M V S.
vel xftp.te iirach.vij.albes,maftichcs drac.j. olei ompha- cini, vc! nardini, quanmm fufficic. Si vero plnn egeuc fxypfi,adde omphacij diach. j. aur abfinthij, 6c tertium cum his hypocyftidos,& cenanthes,& rhu,id eft,fuma- chi fuccum.
SYLVII R A T ™ ^ oc ft ornac ^ icurn Galcn. nondum Jcgi:fcd
V jidcft,qi]o aflidue vtor,inquit Galcn.initio Jib.S.c.ph.p. &; lib.
8.metlio.'Sc poftcum Paulus:recipit autcm vnguetinardiniopti- mi.ccra;pontkx ainarar,vel altenus ponuca - , vel tyrrhenica: (qua: alba eftablutione,) vel alteriusodore,&pinguis,led lotxanavnc. Romanam vnam.leu drac.vnj.a:ftatc vero ccr* tanttun drach.vij. liqua in va(i<luplici:rtfngerato dcmde, & ralo addc aloes, mafti- clies.pulucris mollillimi,ana drach.j. \'cl paulo amplius,non tamc vltra fcfquidrac. Qnod li maiorecft aftnclionc opus,cumfcilicet tanta eft lmbectllicas, \'t ne cibum qnidem centincre poftit, auge maftichen ad /efquidrac. vel addc oniphacij tantundem,vel abim rhij fuccnm/x! vtrumque:S- pr.ttcr hac nitcrdum hypocyfthide, & oenanthem,id cft, vinumfyiueftrium germen cum floribus, & fiiccum rhois.ied dum ceratum cor.fi cis, ha - c mifcenda ante aloe, maftichen 1 tuncqi!ecera' > & nardini vnguenti pondus pro reliquo- rii portione augcdii, vt fi quatuor ex alijs drac. collig*ntur,ccrati nardini vnc.iint mj.cerxqmdem dua:,vng.nardini euam dua:,prjc fiantius fiet.fi fpicativngucnti, vcl foliatifumptuoforum Roina- rncdicamentorum ahquid addas. Potcs eti2in loco nardini mafti- chmum,vc! rnelinum optimum,& reccns nuiceie. Quod fi ventri cUlus mtus vntur,ita,vt afFeftusphlegmona: fiimlisin eo conliftc ic videarur-fijt ceratum cx oleo melino cum osnathe.vel hypocy- fthide,vclbalauftijs,i r el qumw,id cft palmularum c.irnc, A: aiijs , jqua:vciitriculuni rcfi igcr.ire,S: firmarefunt idouea.Ad rem vcro fra:fcntcin cominodiflimum femperdeligcs ,intcntusdittisfco- pis. Mcfuc antem in fuo, pro alce rofas, folia vero abiinthij, pro iuccOjfpicam nardiaim oleorufato pro vnguentonardinoponit, iorum tamen dofi,vt maftiches lmmodica. Potcft tamen parari ad robur ftomachi m febnbus, aut ipiius phlegmone. Quod ex Gal.citat Nico!aus,empiiftriformamhabct,& iimplicia permul- ta non elle Galcni acutc dcclarant.
COST. /^ E ratvm Galemftomachicum. Oleurofaceu, rofaceam aquam ad calidarum intemperie- Yitm rejrigerium vfurpamus,quin, & cotoneorum quo- qucfuccm refrigerat,admirandurn ergo, quod buiufce generis mcdicamenta in bunc traducat locnm,vb\ fi-igi die intemperiei ventriculi prafidium pollicctur. Sedo- leum rofaceum tempcrata ejl facultatii tnm olci gra- tia,tu etiatn rofamm, in quibus calida aliqux funtpar tes,pr.etcrea vcro abfintbium, mafticbe,jpica, & vi- num vetus calefaciendoprodeffepoffunt. K{on b&c ta- men fi frigidior fit intemperies,funt fatk.Sed nardi- num,& jpicatnm oleum, aiia eiufcemodi in prafen- tem retn addipojfunt.
M E S V E.
E r a t v m diapentc, (pafmum, & neruorum, iun£turarumq;tumo- res duros, & nodofos leuit, acdpit ccreeflauaevnc .iij. t ftvracisliquidi drach.ij.terebinthinxvnc.j.t mu- caginis ichthyocollx,vel gunini i hederx,olei iri ni quantum iufficit.
r H R T Stvd cerotumeft in vfu,fednon mnltum . Quid ' _i_pergluten zanach intelligatur, ignoracur,nonnul li ramen modcrni dicunt,quod eft colla pifcium, ali j vero aliud:deeo tamen certius dieetur infra inem- plaftro magno diachylon.
173
A
f SigU.
■t MtlClllil- +inu } u.elvlH
MAN.
HOcformam habebit ceroti recentiorum, fi cti - §uum quid addaturirini oleij fi plus, cerotum fiet antiquorum. Sigia:.) Id eft ftyracis, vt luperius didium cit GJuciniszanaham.) Fortegummi hederar.
— - - / j
RAk 1 s s.vfti. Ccratumeruhocveterum,fi plusoleiaccipus: SYLVI?» & rccenuorum,fi minus.
Iapente. Muccaginem,feuglutenZanach,Syl COST„ mus icbtbyocollam,vel gummi hederei Vertit,a~ lif muccum cocblearum intelligunt, quo loco ex bedera fortaffegumi, quod inter pfilotbra a Diofc. rep ov.it ur,, & exurcntis fucultatis agnofcitur ,Jperare aliquid in conuulftone liceret cum reliquis difcujjorijs, &■ emol- lientibm:at icbthyocollam, vel cocbiearum mucum , quem ad conuulfionem,adnodojq; ac neruorumar- ticulorum tutnores durospr^flare vfumpoff.t,non affe- quor. Quam vero etiam cofulto ichthyocollx JubJiituat uliquisgutntni hedcra contrarix prorfm naturx? 7\(o- bis quid eafignificet uox, non fatis conflat, eius tamen loco ammoniacum hoc loco fubjlituerem,aut etiam vi- £ fcum quercinum, quod ea ^Arabica diciio quibufdam fo nat,hoc enim tum molliendo,tum coquendo,& ex alto foras extrahedo conferre in bis affeftibus, aliquidpot.
M E S V E,
E r a t v m AJcxandri ventricu- lum, & ventrcm reliquum infe- riorem roborat, abhisq; duritie diffipat. Rcc. comaru abfinthi;, thuris, ana drach.x. ammoniaci, ftyraciscalamitze, ana drach. xij. fpics nardi drachmas trcs,ccrc vncias quatuor, olei chamsmclini quantum fufficit. Ammonia cum ,& tthusvinohoris vigintiquatuormacc-1 ^tfyr*. rentur,oleum,& cera liquentur igni,rcliqua tri- ta, & creta infoergantur.
C Cerotum Alexandrinum optimum, (loma-^f 4 chum confortat, & mcmbra nutritionis, & au-' fcrt duritiem iplorum,bonum,& expertum.Re cipe cimarum abfinthij, olibani, ana drachmas dece,ammoniaci,ftvracis calamitha;,ana drach mas duodccim,lpic$ drachm.iij. & cera: drach- mas quatuor, olei chamjemillae quantum fuffi- cit t olybanum, & ammoniacum in vino fuffi-1 fyr M <m. cienti pcr dicm,& nodem infunde,abfinthium autcm,& Ipicam terc, & cribra,oleum vcro, & ccra loluc fuper igne, & cum eis reliqua mifce.
ISt v d cerotum apud Mediolanen/es mulrum CHR, habetur in vfu,multum vtile eft ad ea,qua» in tex- tu fcribuntur.
D C^T o r a c 1 s cakmicx.) S tyracem calamiten vocat MAN, ijGalenus eum, qui intra calamos ferebatur,nunc de- h]t ferri,fed loco eius habemus iiccum vocatum.
ME d 1 o l a n i in vfiu eft frcquen ti, dignum quod etiam alibi S Y L V, vfurpetur.Ceraex oleoliquata, ammoniacum vino vigmti- quatuor horis maceratum, & ad mcllis craflitiem coftum, per fc m ifcetundeinde pul. tenuilf. adduntur. Quod ii ftyrax,& thus pin guia,& mollia funt,etiam dillolucnda.
ALexakdri. Quum abfmtbij comamhicpropo COST, nit,non aliud quam fruticofum cum feminecau- lemfumerem. Quum vero ammoniacum ,flyracem, thus m debita vini menfura infundi iubet, vix tantum eft fumendum vini,quantum ad eadem pofl maccratio-. nem dijfoluenda fit fatis.
Mefue,
Co &
ME-

MESVE DE VNGVENTIS-
£
M E S V E. M E S V E.
i L xervm eiufdem valenter fcyr rhos diflipat,articulorum,& ncr uorum omnium dolorcs, & affe <ftus diuturnos a frigido natos,& cotraftioncs, & paralyfin, & tor turam. Rec ip j t ca ftor i; ,cuphor- bij,piperis longi,& nigri,ana vnc.j.ammoniaci, opOpanacis, ana \ nc.i. & femifl. medullae cruris cerui, & vaccx, ana vnc. ij. tcrebinthinx vncias \'j. ftyracisliquidi \ nc .j.adipisgaUins,& anatis, & anferis, & porci, ana vnc.j. &c dimidiam,cene lib.j.oleiveteris,nardini,inni,laurini,chameme
M plastrvm diachylon, icirrhos hepatis,lienis,ventricu- li,& aliarum partium,ipfas e- tiam choeradas, & durities reli- quas emollit,&iuuat. llecipit muccaginis icminis foenugra:- ci.leminislini, raued,altha'e,analib.j.lithargyu plumbo,<Sc fcoriapurgatijtenuillimctriti, lib.j. & dimid.olei antiqui clari lib. iiij.Lirhargymm, &oleum, diu, & multumin mortario lapideo piftillo fcrreo fubigatur,& mifccantur, poll igni lentocoque, lpatha femperagitando, donecli- queturlithargyrum,&crafleicat. Exime igni,
lini,leucoij lutei, ol. naphthici.anavnc.odo, o lei balfami, vnc. quatuor, vini veteris quantum F paulatim frigefcat, poflca his fuccos per ic pa- fufficitadmacerandum medicamentaiicca.Ef- rumcoctosaffunde,permifcc, & recoque igni
ficacius fit,fi addas oefvpi vnciam liij.
MAN. TTO C fi bene paretur valdc irloneutn ericad duros JL lmm° r es,&prxcipueGaliicos,articuloiumq; do lores. De naphtha habes apud Diofcondem capue de afphalto.
s Y L v. [j STefficacif. & magfio fuccefTuin vfum venit addifllpandum: r tumores duros,& articulorum dolores, pra'c;puc a lue Hilpa- luca.
COST A Ltervm cmQcm.Spwarepnfeffaadpropoft J_~\^tosncrnorumafjcSus frigidosplurimum ex boc licet, poh conficietnr autem fine magrta opera,&fum- ptu. Oieuni naphthtcum vercpetroleum non eji,pro eo tamenpetroleum non temere vf rrpttnr. Tro balfami oleo illudfumas licct,qiiod ad buius operis calcem olcu pbilofopborum vocatur, alioqm vncias veri balfami quaterna-s vi.x rcperire eji apud P y egcs.
M E S V E.
•-
E r a t v m Andromachi.ventricu- lumfiigidnm roborat, ne excre- mentaaliarum partium rampro- pte recipiat,affeClus ncruorum, & iudurarum frigidos, vrduritiem, dolores,tumores,diflbluit,fi cligeri funt habiles, autcoquit,& fuppurat,fi maturari poiliinr.Rcc. ftyracis vnc.femiflem, maftiches vnc .j. & femii- fem,folij,lpic£c nardi,ana drach.iij.& femiflem, euphorbij,drach.ii]. ctnnamomi drach. vj .ccra: albx,drach. xv. olci balanini,vnc.vuj.olei balla- mi,drach.xv.Fiat ceratum.
MAN. r i de been ) Id eft,balanmum,vcfiipra,nec para-
U i
ad iufiamcrafliticm. Valentiusrefoluit, &ma- turat,fi addaturpuluisircos,magisitcmanody- non, (i muccago meliloti prcufcrtimfeminisac ccilerir.Pra:fiantius quoqticiiet,li loco olei com munisirinum,& cham.tmclinum acceperit.
V
J.;
Sx vd cmplaftrum /imilirtldincm habcrcum vn- gucntis, nifi quod clt /olidioris /iib/laiiria", & cll multum in viu, cius vius eft conueniens ad diliol- uendum apoftemata dura, mclancholica proptcr mucilagines ingredientes,& iivpe po!t apertionem hi runculorum, & iimilium apoftematum approxima- rur ad leniendum duritiem, qua: remanct in eis, & habct virtutem confolidatiuam vlcerum, quxiunr cu nodoiitate, & auririe, propterlithargyrum, quod ^ ingreditur iplius compofitionem,vtilitatcm etiam fi cit ad dilloluer.dum icrophulas, &c.
A D D I T I O.
Etfuiftud emplaftrum interdnm cum additioni- bus , vt cum pulucre ireos, addendofolicet vnciam vnam,pul. ircos pro vna lib. m.i/lx cmplaftri, & hoc ad maiores affcctus iplius empiaftri,communitcr ra- men in vfu eft linc addi tioni bus. Auicen.in v. can.& Haly. x. pradtica-, & Serapio in proprio antidotario, de/cribunthoc emplaftrum in formavnguenti, qtio ctiam multi moderni itib dicia forma vtimtur, com- muni ter tamen eft in viu magis fub forma emnlaftri, quam fuh vnguenti.
CHR.
H
tur,nec parari recte poceft.
COST.
AN dromachi. Qwimfoliumbicprsfcri- bit,no egoftne datnnem, qui folium Venctijs vul gatum fimat ;fed Jpica potius tantmdcm vfurparem, quoujque odore,faporcque prxstantius addutlum fuc- ntfohum.Si ventriculigratia bocparari medicamen- tum iuberem, pro oleo balfami,fpicatum, odorum, aut exprcjjum ex mofchata nuce oleum afiumerem.
DI achylon dicidebet,ficuti,&qua*fequiitur, MAN. a iuccis, qux recipiunt,quas mucilagines recentio res vocant.Iftud eit Auicennxfermead literam. Deicri bitur,& a Galen. mxta Uemocritum,fed oleum (edecu- plum eft adlithargymm tempore hycmis.xfiatc fciqui- iextum, lithargyn ad althxam duplum. Paulus fcribit aliud emplaftru <J\a %yKar,hoc modo.Lithargyri,lib.6. olei^ftate lib.y.hyeiue S.leminis fenugrxci J/w femis, feminis althxx lib. 5. bulliaiu feminafoenu grxci, & al- thxx in xeltis vigintiaqux,donecremaneanc librx iiij. poft milceasoleum: bulhantquc,donecceirentampul- lx,demde mlpergens lirhargyrum.coquelento igne. In Galen. legimus fextatios octo aqux. Diachylon inuen- tuma Mcnecratc recipit, Lithargyri aurei hb. lj.axugir antiqux hbras iiij. dleiantiqui lib. xv. addit aliquando l :d .;.radicis althxx.
H~(j.7rAc:sot>

LIBER P R I M
- yLVII. <pufactxm *wc t J «(U#xaTT«v,id eft, fingendo,& forman A
do: f hreraex etynio non Jiabet: f tamen alfumptoetiam i tfjtrr\n- xrti-piov a *s»T«r fjtnhurfit .1 fti\* & ojj thre; Galca. & iiia: tCpe- fiatis lioimmbus prope omnxbus viiim pra.-ualente,& conTuetudi. ne fequentibuSjCiim iani tu,& lingua Atuca permnltum a proprie tate fiiadefcnnli et. Medicamfta emplaftris debita, funt terrcftria: vt metalljca.lapides, tcnxfpccies,Bores,anis,conclix. Plantaruni partes,vt oleamenta,Iachrymat,fucci, Iiquores.iemma vero,& her barum folia,& radices paucas recipiunt,tamen empiaft. ex lini ie- mine,& ab herbis uiv, & fannas latisfrequenres.Coouantur
V s.
M E
«74
S V E.
cmplalT. quoulcjue
manus non
ampliusinquinent.Hmplai". & mc
tallica,vt lithargyrum ceruiam recipiunt.Prins hac oleo,& aceto, . fuccp,aqua vel alioliquoreadicripto, ficeigninutnantur, &craf- fefcantin mortario»vel fiartaginisfundo,fpli?rico,fpatha,vel piilil lo continentermota. Si ad harcpinguia ahaemplaftrisdebentiir, fcxclpfa piftdlocalido, vel in lebetefuj>er ignem letum ipathula fempermota ,nevafisfundometallicaha:reant, probeaduiiUm vfquecraffitiem metailicis lta nutrms mifceantur. Quod II gum< fnis qnoqtfc opus eft,hquabilia liquentfir,folubilia fojuantur, pul- uerabilia puluerentur,vtfuis locis patebit:& poftreniade coquen- dis alijs mifceanuir fpatha fempcr mota:poftretno etiam ponan. tur,& flores,herba:,radicc$. Floscroci manuemplaftromiiceatur fntgdalias,& offas formantibus . Snnt tamen qturdam metallica, & terrea lapidea, qua: in fine mifcenda, vt <js vftum, cinnabrmm vulgarc,erugo,Sos yis,fquamma^is,fulfur,auripigmentum,ma gnes,boliis armenia,terra tigillata. Ccquaturautein oinneenipJa itrum adacea yirii, acinar, iticcorum, vel aliorum Iiquorum ccr- fumptiortenuSuccicra/fi,& ficcati aliquoliquore foltitiimponau- lurpoftremi,cum icilicetemplaftrum frigcreiucipit.Succi auteni virides in emplaiiro de Ianua temj>erenturoleo: deinde guirunis Iiqtiatis am bo m iiceantuf,& coq; igni. Herb.r virides in empialT. gratia Dei,& aliomacerentur vino, Cwmmi liquataeodem vino, coquantur adviniconfumptionem: Emplaftramolliuifie, & itib- cgifielicetciun pul. vell;quoribus,vtoleo, apoftolicon, ccroneti, oxycrocinum, dnunum, contrarupturam, & diachylon, vt fuccis, cmplaft.de Ianua.vt lafte:empl.gratia Dei. Sanguis humanus,& vifcum qucrnum in empl.contra rupturam mifceantur piftiiloca lido, & coquatur vifcumindecofto pelli-s veruecina: recentinon t ! .epilat.T,nec calcecondita:.
Idemplaf.vfaeft freqttenci/Iimumipiil. ireos vnc.j.in lib.vnam
Al p l a s t r v m diachylon ma- /
gnum, fcirrhos einollit, & dige- rit,& inflationes. Recip.lithargy ri putris,triti,creti,lib.vnam olei irini, chamzmclini, anethini, a- na f vn.iij.muccaginis ficuu pin t va. guium, vuarum paflarum, tichthyocoIl£c,femi f- lutink num lini,& fbenu grxci,fuccorum ireos, & fcil- kc, ocfypijana drach.xij&lemilfterebinthina:, vnc.iij.refina; pini, & ceraeflau2c,ana vnc. ij. mi- fce,vt prius,donec craflefcat.
Recip.lithargyrij rnundi triti,&cribellati, vn, xij. olei irini, & chamxmelini, &anethini, ana 1«?' vn.vij.mucilaginisfeminis lini,tmucilaginisf$ B nu gra;ci,mucilaginis ficuum pinguium,& mu- «iti**! cilaginis pafllilarum', & lucci ireos, & fucci fcil- lx-,& hyflopi humida;, &glutinisalzanach,ana drach.xij.&dimid.terebeiitina:,vnc.iij.refinxpi ni, & cera- citrina*, ana vnc. ij. Conficiatur ficuc diximus, & cfl expertum. LiquitfiliusZaccha- ria;. Acquiritur ei in decoflione, vt dhcedat a mollitie cerx, & accedat ad fpifiitudinem vn- guentorum, &liniantur in paimo, & fuppona,- tur vbi oportet.
IStud emplaftru interdum habetur in vfu fub fbr- CHR« maemplaftri,quod a pluri bus vocaturemplaltru dc mudlaginibus, nam chvlus idcm eft ,quod fuc- cus, feu mucilago,inde diachvlon,ideft de mucilagi- nibus.Quid iit cluten alzanach,fiuealchanach,icno Glute " **•
maffaeemplaftriaddi poteft,vulgoqueiddiachylonireaton voca- £ ratur,nam quidam dicunt, quod eftgluten piicium,
 r: * u " r '— qua opinione vtimur communitcr, nonnulli vero di
cunt, quod eft vifcus, qui reperiturin Arabia fuper arborem afe fetidx. Petrus tamen de Argilata,qui /<j pe hoc emplaftro vtitur, pro zanach, poni t vifcum » quocapiuntur aues, fcilicct illudquoafitvifcoquer cino,quod fatis hic conuenit. Vltetius eft notand.u „ quod iftud emplaftrum interdum conficitur cum gu mis,lcilicet bdelhj,fagapeni,6c ammoniaci, anavnc. j.& tunc eritdiachylon gummatUm.
tur.^vxit hoc loco cum Galen.eft fuccus is,quem a mucci narium, autviici fimilitudine muccaginem,autvifttiginem vocarc poffis potius,quam ctun vulgo mualaginem,& nositavocabimusfuga ambiguitaris.cuin luccus nobis .vtjyfcoj Calenoetiam ltt.quiex tufis nerbis exprimitur,quo fignificato nobis poft accipietur. Scir rhos albos,& nigros mollit, ac digent, rcliquias furunculi, duras dilfipar, vlceraetiam di;ritieicaniun«fTa glutinat.
Mtfccagincsin emplaftrodiachylo hodie noncoquuntur. Eft id emplaftrum Auicenna: probead verbnn!.De(cnbitur,& Galen. lecundum Democntum.Alterum eft Jiiyna, Paulio; Jithargyri lib.6.oleiiiTate lib.7.hyeme.8.(emiiusfinu gra:ci fextano dimi dio.femints altha^li.tnbus, ha-c duo in aqua'fextarijs xx.bulliat, donec lib.iiij.remaneant:adde,olei!m,& coquc donecampullxcef lcnt, iftfperge,lithargyrum , & coque igni {ento.
€ 0 S T. I a c H Y lon . JJthargyrum non dijjimili cliligen JL>^ tia in JUperioribus quoque atque in fubfequentib. terendum, &purgandumplumbo,&fcQria,vt bic do-
O perosivs eftquamprxcedcm.
MAN.
HIs fi accefientb<lellij,fagapeni,animoniaci,anavnc.j dnchy- S YL Y- lon gummatum vulgus appellat.Aliquando eft m viii,frequc tius tameneius loco emplaftrode muccagimbus, ex muccaginis feminum althx®,lini, fcenu gnrci, cortias medij vlmi,ana vncias qnatuor,& dimid. oleichama:melinj,lilij,anethnii, ana vnc.j. & ie.
CttMefue.ld vero quamuis,& hic,& in altjs recipian n am ™ 0Maa . galbam.opopanacrs, /agapcm,ana vnc.dimid,
. . , ii- . ,-r j crcid rlr.irh-ii.r&rphinthin.v vnr.ii.cprx» nnny. vnr.viffinn fiarpm
tur multi<> ,qu<e ad emoluendum, & dijcutiendum,para tur,tantum abe(l,vt difcutiat, vel emolliat, vt dum no fecus atque metallica omnia, lapidofaquc, ac terrena medicamenta dejiccat,cum ajlringenti vi aliqua,emol liendi,& difcutiendipoteftatiaduerfetur,id tamen ftcti ti, cir ccra , vt quod in fuo genere moderatiffimum ejl pajjim pro materia tantum vfurpatur,in qua varia fa- cultates excipiantur. Et eflet quidem ad huiusmedi- camenti compojitionem , atque ad medicam inten- tionem, qu£ pr&cipua efi duros tumores emolliendi aptiffima cera,qux eamdem emolliendi vim obti- net, & coffioni quoque conferre ahquid potesi :fed vt h(c Mefueex varijs qualiacunq; occurrerant collegit, itapharmacoppeji eadem qualia hic defcribuntur co- ficerejnediiorum veropro afjcciuu ratione immutare.
croci drach.ij.terebinthina; vnc.ij.cera: noua:, vnc.viginti,fiat em - plaftrum.Paulus ab hoc, fimplicil'>us,& eorum quantitate, ac mo- do componendi plurimum variat: nam milcet lithargyri lib. \'j. (Oribaiius,ij.) olei,ii«ftas eft, Iib.vij.fi hiems,lib.vij.fcnu gra'ci, liiu (eminis, analemifextariuin. (Oribafius (extarium) altlia'a:, (Dribafius altha^radicis) Iib. iij. althea, & feminain f viginri a- fGa/. in qua' fextarijs coquantur,quottfque indemuccaginis Iib.iiij.expri- /ixt ar ijs*- mantur,& mifcenturoleo,fimulquecoquuntur,dtim bu'Iire,& am puilas tolIcredefierit,id eft,ad muccaginis coniumptionem. Poft ha'cargenti fpumatcnuiflimc' tritainfpergiiur, oinniaque fimul igne non acri excoquiitur,vfque dumdigitos munftosnoniiiqui- nent. S\,i*-/y>.w Galenus ex Democnto fcnbic,&cx Menecra- te ,ex lythargyri, lib. ij. axungis antiqux libr. iiij. oleiantiqui, libras xv. Adoit aliquando lib.j.radicis altha:.x'. Ab vtroqnc (im- plicibus, &eorum qtiantitatevariat Alcxander componendi mo- do cum Paulo conienut. Lithargyri triri 1 lb. iiij. olei commu f nislib. vij. ceralib. j.refina: picea:,vnc. vj. muccaginis feminis pfyllij triu , vnc. iij. quam !:<; extrahes in aqua: fonus icxti. iijs iMjicuautc pfyllij triti, vns. iij. ciacera xxiiij. horis, poftrii
G g % dia

MESVE D E VNGVENTIS
Heigni lerta eoque ad craffitudinem,cilifiiflimam cola (nam ♦noxa frieoreconcrefciMc durefciO eius hb.iij.immitte cacabo, ca!fie,rur :us co!a:!:thirg vru tenuifTimc tritu mifce.cotinetcrmo yeiifni lento percoque ,donec digitos aahxfu non inquinctrfubla- jo ab ignc cacabo ccram,S: relinam ini;cies,& vbi digitos non co taminaisit .tunepiljeinfundito.rudicula mollito.Sedincomponen di modo olei mentio non fit.
{tOST. "TN I a CHYLONmagnu m.Elthocprofcfio viribus ' JlJ emolliendi, & dijhttiendi ftrenuum, vcre ma- gnimi. lchthyocolla autem, quamproglutine %anach, •pt in fnperioribus, itahic quoque Syluius reponit, vt quamllu aliu opportunum praftare hic vfimp~ot,qua glutinis: omitti poteft, & eius Ioco fumi vifcnm, aut quercinum, aut etia quod Orientale vocant,ex myxis, qiu febeflen nun cupant, confellum,calorii enirn mode ratinomine vtrumquc ad coquendum vtrumque oppor tunnm eftifubftantia vero mollitie ad emolliendum.
M E S V E.
M plastrvm diachylon par- uum, tumores calidos digcrir, & maturat. Recipitlithargyri vnc. fex, oleiveteris clari libram vnn, muccaginis feminis hyofcyami fefcunciam, muccaginis feminis lini ,5c radicismalua:,anavnciasduas. Fiat\ t primum.
CHR. TStvd vnguentumfineemplaftrum habetur in JLvfu de/ciiptioneprimi diachylon,^ habet eafdem virtutes,& operationes.
MAN. Ho c minuscalidum.
S YL V.
EST fjequenti/TImfim vfu, & efficacilTimum ad mulccndam in temperiem calidam.quod pcr fc pfyiljnun.J. hyolcyajntis pra- ftant, & iiccandum, digerenduaujce, ijirod ea-tcra fimpliciapra:- flant.
M E S V E.
(Mpla strvm dcbaccislaurive- triculi, intcftinorum, hepatis, re- num,veficac,vteri, & partium alia- rum dolorem a flatibus, aut intem peric frigida ortum placat.Rccipit autcm thuris,maftiches,myrrhx,ana vnc .j.bac- caru m laiui,vncias ij.cyperi,cofti, ana vnc. dim. mellistcolatiquantum adca coraprehcndcn- 1 da fufficit. fSi autcm cyperi fefcuncia mifceas, & ftcrcuscaprx, aut vacca: ficcumad podus om nium,ad hydropem fit mirabilc. vh
EMplastrvm degranis,ideft baceislauri ,cft C H R. in vfn,& vbiqueprxparatur. Ipfum enim con- fert ad omnes dolores fadtos ex frigiditate,& ventofi- tate,& proprieconfertdolori ftomachi,& veftcse,ve- tris,matricis, & renum, fiue approximetur ah extra, fme per clyfteria,vnde multum con f-rt dolon bus co licis, eleuatis ventofitatibus a materia crafla phleg- matica, tv in talibuseo multum vtimur, ponendo de eo vnciam j.in clyftcri carminatiuo ventohtatis vfq; ad vnc.j.femis,ipi'Ius cum alijs, quar expcdiunt. Rec. mellis calidi,ideft liqucfacli quantum fufficitad ag- gregandum, ideft conhciendum in panno, ideft lu- perpanno. Etnota,quodcft mirabile ad hvdropi/im jiin triplici prcportione ponatur plus de cyperis, quam iitproportioipforumnunctiicta,& ponatur de ftercore ficco caprarum, aut vaccarum,ad pondus omnium addendode melle quantum expeclit ad for- mam emplaftri,(5<: cft mirabileapproximatumfuper ventrem ad afcitem,& tvmpanitem.
. T T "\1ach Y LO"N parnum. DiJJolui tumores, ac di- ' X-/ fcuti non nifi calidis poffunt medicanuutis, quo fit,vt dubitare hic liceat,quomodohoc expfylhj, hyo- fiiatni, & malux niucco confeclum, tumorcs difcutere aptum fit,cenfentur enim Jrigida h£ flirpes. Ctcterum, vt horum fuccus molli fua Jubftantia emolliendi vim habct;ita addito feminis lini fucco, imo pfylltj cav.fa, cuius medulla, aliquorum cpinione, tertio online cali- da efl,valide potejt difcutcre,accedentepr£fertim ve~ tuflo oleo tcnuioriJubffantia prxdito, & ad difcutien- dum non ittfirmo Difcutere ergo,ac difjoluere tumores j-j hoc potefi medicamentum. Sed aiio pr&tcrca nomine calidis inflammationibus efte vfuipotefl,initio quidem repellendo byofciami, & malux nomine, in augmento vero , & ftatu nonv.ibdcoquevdo, temperato enim quodammodo calore eft,exfrigidts,ac calidis confettu rebus,ifj'dem vero temporibus dolorem fedando,ftue id fiat, quodam velutiftuporc induffo parti; fttte, quiaeo oblita cutis diflendendi violentiam minus fertiat.Tor- rohyofciami ficcumcolliges ex ftcco Jemine afftifa, quum tunditur aqua,& exprejfo ad Diofcoride inilitu- tum,quamuis,& radicem, & totamplane herbam ijf- dem pr<editam viribus traducere in vfttm inflammatio num liceatjfeminis dcfe[lu,foiiorumprofetlo tenerio- rumfucco axungitt con/mifto magnos tnterdum pleuri- tidis dolores fedatos ipft obferuauimtts.
IN v e n 1 t vr mirabiicad Hydropifim.) Eritquo- ^ jsj. que ad multa alia vtile, prarcipuead inflationes difcti tiendas.
INcolicodoloreaflam , & pituita falubriter calidum ventri im- <j y L V. pomtur vacuat plenitudine,& clyftere quotjueiiujcitur vnc.j. ad leicui;ciam,cum ca^teris eodem peitiiienubus, mflationem quam- uis, idefta flatu teniioneinA tumoremeadem ratioceiuuat. Mel calidum.ideit, !iquatum,alij legunt percolatum, ipfumc); Iargius addendum eftfi ftercora mifccs.ouantum falicetomnibuscapie- dis eritfatis: In vfu eft, vbitjue, fed vfu frequentiuselteleft.iii;un de bacm lauri,ex foliortim rut£ ficcorum drac.i. ieminisameos, cari,dauci,melanthij, cumini,lybiftici,baccarum lauri, pipens ra- gri,& longi,amygdal.amararum,one;ani,acori,caftorij, ana dra ij. opopanaciSjdrach.iij.fagapeni, drach.nij.qua: trira mellecodto. ad pondus omnium excipiiuitur. Diuerfum ab his maiagma cf(aor<t»n'/»y,id eft,ex baccis.laun,nitrorubro, aminomaco, cera, reiina,picea,pice, brutia.
DF_ baccislauri. Melcrudumftintmsajjumiturfta COST„ tus excitat,eo autem pluref,& crafjiores, quo im puriusfuerit, at admotum foris, idem crudum, quiaa- crius eft,concoquedopotefifiatus dijcutcre (ob id enim liuores illitum tollit,J & quia impurum eft,ob commi- ftas cerxreliqutasmagts,quam cotium emoilire. Cru- dum ergo hoc loco in hac leffionis varietate, & nopcr colatum,vtfumas,fuadeo:calidum tamen,ut cum altjs exaSiuspermifceatur. Quod autem hic Siercoris ca- prini,bubuliue aa hydropem meminit,confirmatur ve~ terum Grxcorumtefiimonio illud ipfum ad emdern af fetlum cum aceto commendantium, bubulun: autem no umusnos,quiad dolorcs varios,&podagricos,&coii
cos ex

L I B E R P R I M V S. 17,
eosex oleo terr#.inteflinorum, rofaceo, chamxmelino- A puluerem tcnui(Iimum:hunn'da amem curiofe terere,& frangere
uepro varietate caufarum ftliciter vfurparint.
M E S V E.
Mplastrvm ventriculum,& hepar calfacicns , & roborans. Rec. ligni aloes, abfinthi;, gum- mi arabici,maftichcs, cypcri,co- fti,zingiberis,anavnc.femiflcm: calami aromatici, thuris, aloes, anadrach.iij.caryophyllorum,macis,nucis mo lchatjE .galline m6lchats,cinnamomi,fpiae nar di,fchcrnu anthus,ana drach.j. &femiflem,ex- cipemiua aromatica,&tempore vtendi,cum panno intenderis, fuffics ligno aloes.
MAN. Cavendvm a;ftate,& in tem peratuta biliofa.
S Y L V T Nvfu crc ' ;)ro non : tamen fuerit efficaeiffimum in ventncu- Xh,& hepatis mtemperie fngida,aere prxfcrtim frigido.Nam ca lidis natura, &: xftatccft noceuuffimum: Alij ciusloco vtuntur ce rato ftomachico pnus defcripto, ali; alia nefcio, quam fcquuntur defcriptionem.
*|p Mp lastrvm ftomachum, &hepar. Sih&c a- ' 1 j romata fola mixta excipiantur y vt authorfcribit, h&rereparti cui apponitur emplaflrum non potcfl,pro- pterea non temere alij terebinthin£,alij picis nonnihil, ac cer$ adijciunt.
M E S V E.
tjualia hic male interpres terere iubet tanquam in puIuerem.Nans in puluerem abirenonpoflunt,nifi liccata,autlargsficconjmco- pia: permifta,
DE Gallia. Qui<{velit,cumin veteriverfioneme- CQSTr minit fucci foliorum myrtihumidi, <£rfoliorum laurijion conflat. Si emm recentiafolia intelligit,aU qui,ipfo etiam tacente, nouit quifque non trahi cx ari- dit rebus fuccum, fcd reuocandum efl in memoriam t quod in traft. de fuccis antea docuit ,fuccum ex rebns, quoque eliciproprio humoreJpoliatis ,fed in alieno ta~ men liquore maceratis. Id in myrtc quoque, & lauro fienpotefl, quorumproptereaproprium hicfuccumvi detur quxrere,vt qui afi nngendijiccandiq; vim habet non inflrenuam, quam ex ijfdem aqua vinoihe macera» tisexprefiusfnccH* nonbabet. jLtflhoc velit Mefue adeo tamen arida bxc ipfa Jimt folia etiam recentia, vt uix ex ipfis folis nifi tenerioribus,& germinibus ali qnid exprimipofjit, ob id veteres, authore Liofcoride, afperfo vino, aut cglefli aqua exprimebant. Tu ex rece tibus contufis def.illatione fuccum elicies ,fed non pari tamen in aflringendo, & deficcando facultate. Quare fi extrafium exfolisfolijs fuccum non habueris, adfer uandas huius medicamenti vires myrteis folijs cont» fls myrti eiufdem flillatitiam ajfundes aquam, & lau rinis lauri, tu vero exprejfo ex ijsfucco vteris. Quod adcalcem lamina meminit,corium intellige, cui indu- (endum efl emplaflrum.
Mplastrvm degallia,vcntre C totum inferiorcm roborat ad- ftringendo, & calfaciendo, qua- re lienterias, diarrha:as, dyfente- rias iuuata caufa frigidaprodu- das. Recipitautem gallicemo- fchatx,fchoenu anthus, drachma vna, & fcmis, ramich,rhois,acad£, hypocyftidos, ladani, gal- larum non perforatarum, calami aromaticr, ro farum,& feminis earum, fantalorum alborum, & rubrorum,maftiches,xyloaloes, caryophvllo rum,fpica:nardi,thuriscofti,myrrhce,cypcri,ab finthij.ana drachm.ij.teranturaccurate omnia, deinde pp.nis bifco&i, drach. iij. da&yli ficci xij. horis 24. macerentur in fucci foliorum myrti, f & lauri, & aquae rofarum, & vini aufteri, ana w *" vnc.j.&:dimid. H2Clxuiga,&excipemiua:aro- p matizatx vnc.iij. vel iiij.& additis gummi arabi ci alTati,drac.vij. coquantur igni lento ad mellis craffitudinem. Quibusin mortario diu per mi- fcepuluerem prxdidum, donec totum fiat vi- lcofum tempore vtendi fuftitur ligno aloes pan noillitum.
MANA. T~N^° haccde Gallianuncnpataefficacirer adftringe I yrent,fimul,& roborarent,fi re&epararentur.Tor- tellarum de feni.) Id eft panis bis co<Si.
SYLVII D AR. vm vfu praterquamin Gallia, vbi repertum quibufdam XX.videtur, & inde vocatum, alijs autem a trochifcis gallix mo- fchatas quosrecipit.Ramich compolitioquardam eft in trochifcos redutla. Si fuccum foliorum mentz pro myrti, vt quidain codi- ccs habent, milceas, ealidius non multo minus adftnngens medi- cameutum euadct. L^uigare autem, vt Gra.c; W im eft fieca in
M E S V E.
iMp lastrvm alterumdegal-
lia ad affcdus eofdem, fed a cau- facalidaprofedos. Recipitgai- li2,ramich,foliorum, & leminis rofarum,rhois, fantali albi, & ru bri,(podij, fanguinis draconis, e- leftri, balauftij,capitumgranatorum, hypocy- fthidos,acacix,corticum mandragorje, ana dra. ij .caphurae, drach. femiffem •, tere omnia tenui- ter: ad ha:c | polenta:, -\ baccarum myrti, gum ♦ s»»* miarabici,afati,tenuiffimetritorum, anafvnc. dimidiam,macera in fucci vuarumagreftium, y r "- "i? vnc. vna, fucci capreolorum vitis agrcftis vnc.' VHC ' U ij.lucciextremitatum myrti, &aceti, anaf vn- ciis, iiij. quibusaddcmiuxacidx, vnc. ij.veliij. &coque igni lento ad glutinolamcrallitiem.
Tunc pulueres praedidos his diligenter mifce.
Ex hoc portio aluta; illita tempore vtendi fuffia- turxyloaloe,
Sa vicH.) Latinepolenta, grxce.
MAN.
RArissimvm hic vfu eft, quod opinor in his regionibus SJLVlf. frigidis,& viClu non modo largiore, fed etiam ob cceli incle- mentiam crudiore vtenubus, venter,intemperie frigida fere labo. ret,haud fere calida, qua ratione hycr.ic pituiumin nobis augeri ex Hippocratis placito demonftrat Gal.fib.de nat.hu.ctiam fiven ties,vt hyeme,fic m regione frigida lintcaiido innato calidiffimi.
Tamen obcomponendimagnam difficultatemad artisfwefpe- eimencandidatis : perf^pe rpium archipharmaci nn pcrant.
ALlvode Gallia. Galliamagnahic fumendaad COST» eofdem fcrd vfus commendata, ad quos hoc ipsu emplaftruproponitur.Ter capitagranatom citinos.in^
Gg 3 »%«.

MESVE D E VNGVENTIS
tellige*em,nifi balattfliorum quoque mcminiffet: qua- te acini detrafta carne proporu vidcntur ornnibm eius Slirpispartibws in aftringendo valentiores. Succus ex tremitatum myrrhm humida, male in veteri rerftone legiturpro myrtirecentis slimisgerminib. Myrtigra- na funt,no bacc<e,vt Syluius vertit,fed duriorafemina, qute infunt baccis, alioqui baccx in tenuijjimum pulue- rem,vt iubet, vix ducentur.
M E S V E.
M plastrvm rclatu ad Androma- chu podagra, gonagra, ilchiadcm, & reliquos articulorum dolorcs an tiquos, ac eorum tumores, & late- rum: fcirrhumque fplenis,& hy- dropem iuuat. Recipitautcm lepi arictum, pi- cis.ana drac.xviij.gummi pini,vnc. viij.fandara- chae,au ripigmen ti ,aluminis icilhiis,calcis viux, anadracn.iij.ammoniaci vnc.ij. ammoniacum fuper ignem dilfoluatur vino rubro, eiqueadde oleilibras ij.&rcliquaprobepuluerata.
M A N. TN doloribus gallicis cft valde efficax. Auripigmenti _£rubei.) Diofcor. fandaraclix. Et citrini.) Id eft,arfcni- cinaturalis, non fadlitij: nunc auripigmentum vocant primum: fecundum non facile inuenias.Iameni.) Id eft, quod Grzci fchifton,Latini (ciflum, vulgo plumacium, vel depluma.
SYLVII A VlC.r. cxn. idem «feicribirur, Auripigracntum nibrum e/t ' XX/ancfaraca Diofc. &c Gal.rarum.Cicrinum vero fpeciatim au. npigmentum.feu arfenicum naturalc.non faftitium Arfenicum tlbum addit Auic.In dolorxbus a lue Hifpamca eft cfficax.
COST,
c \ D Andromachum. Legitimum aurumpigmen- JLlLtu, &fandaracham in eadem fxpegleba videre efi,eiufdem vtrumque facultatis cenfet Diofc. ita vtfi eorum alterum non inueniatur, vt Manardus fcribit, fubftituere alterum liceat. Temperatur hoc locofanda rachxauripigmenti,& calcii viu<£ violentia,qua exu rere folentjkpo maxime hircino, & oleo, tum vero e- tiampice,atque arnmoniaco,licet enim calefacere b$c quoque ipfa, & ruborem parti inducere foleant,qu& ta men minus calida funtaddita excellenter calidis tan- quatnfrigida deeorum calore remittunt.
M E S V E.
'Mplastrvm alterum Andro machi caufticum. Recipitaqux ardentis (quxeft aqua faponis) lib.iiii.feminisoryza*, & frumcn ti cxcorticati, ana vncias vii.ma- cera in vafe vitrco bcne obftru- £fco,donecgranis diffolutistoturn fiat mufcosu: ferua,feddiebusfingulislignco baculo moue, &obtura: exceptumcorticeauellanx, velarun- dinis,vel cera pertufa, <5c parti admotum, tribus horis,aut eo plus,cautcrii vice vlcerat,& vrit.
MAN.T/I" m habet cautcri j,ficuti, & alia permulta per y chymicaarteinuenta.Tribushoris.) Cauteagat medicus, vbi admouethuiufcemodi vrentia.crebroque locuminfpiciat. Vidiegoquandoqueex minorequam trium horarum mora, difficillima fadta vlcera,cum pa- aenusdamno,& agentis verecundia.
E TNcaufticorumvfupartis natura diligenrerexpcndendaeft,ne SVLV- JLalaus ,aut iatius,quam opuseft,vis cauterij recepta,vclcffuia, ll- lifas partcs.aut fenfu excjuilito pra.\litas,aut vafa magna attingat.
E xpende ltem pra-tercautcnj vires,euam carnishabitudinem.Na dura,denfa,feniu obtufo, pr«dita, <]ualisfcrefofforibus,nautis,a. gncolis, baiulis ineft, valentiora fcrre poteft:contrariactiam mu tioribus valdeoffenditur mcorporibusdelicatis, candidis, molli- bus.qualia pucrorum, fpadonum, mulicrum, & quorundam viro- rum.Medicainentaverocauftica, qua- folidafunt,vtexcalceviua,
& fa-ce vini vfta,vt agunt tardius,tamca agunt diuuus,fi longa a- ilione eft opus:& minus prompte diffluunt.Aqua ardens hodie fit alumine, fale petra:, clialau deftillatis, vt ars chymiitarum docet: alij aliamifcent.
Triticum,& oryza putredine acrimoniam acquirunt, feu eflen tia: tenuitatcm.fed cum fint mitiora.aqua: ardentis vehementiam nonnihil obtundunt. Hac enim fi legitima eft,etiam laminas te- nues auri,argenti,& aliorum metallorum paucis diebus in calcem deurendo dilfoluit.
ALtervm Andromachicaufticum. CumtaCOST. larga ardentis aquxmenfura ,quxproponitur, valde fujpicor, ne liquidiori, ac minime confikcntifub fiatia eua/dat medicamentum,acproptcrea,ne in caufii ci nuncupati vftm commode venirc nonpojjit. Eius ro~ bur ex propofita ardenti aquaprafertim pendet, cuius vim triticum quoqtte ,& ory^a inlentumfui ipforum corpns excipiunt, & propepartcm cui apponuntur con feruant integr.im, fercque aduentitio fuo calore veluti fermentata adiuuant.^dquce autem ardentk nornine y ea abfolute intelligitur, qua ex vino dejiillato elicitur: vi tx aquam vocant,hic faponariam qu$rit,alia etiam cx alumine,chalcantho,nitro faffitio,conficitur,adargen tumaurumque arebus alijs feparandum, ipfa quoque in malimoris vLceribusnon fine fruttu vfurpata.
G M E S V E
Mplastrvm finapinum Dc mocriti ad podagram, gonagra, ifchiadcm,ipfamq; arthritidem oftocopon, hemicraniam, obli- uionem,lethargum, fi a caufa fri gida proficifcuntur.Sinapicum acetotritum diu milcertdum, cum aquali por- tioneficuum pinguiumaqua calcntehorisi^. maccratarum, & ita cxprefiarum,vt nihil in his humoris fitrcliquum. Si valentius vis, duplum finapi mifceto: llimbccillius, etiam triplum fi- cuum. Admotum parti, tollatur priufquam vl- ceret,nifi ctiam vlcerandi cft necefiitas,vt mate ria profundior foras trahatur,& vacuetur. Pcnu „ ria iinapis, ftcrcus caprinum pridie aceto mace ratum (quod etiam ad hydropem, & iplenis du ritiem: &doloremeftefficax.) Addunturinter- dum ftcrcus columborum agreftium, cnulx ra- dix, femen nafturtii,baccx lauri. Tuncquc non foli hydropi,&tumori fplenisconfcrt,fed etiam reliquorum vifceru affcdibus frigidis , & fla- tulentis.
EMplastrvm finapifmum dcfcriptionem c p Democriti non cft in vfu:tamen eflet conuenies, maximc in palhonibus de niatcna frigida phlc-gma- tica in profunditate contcnta,ficut in lfchiatica pai- fione,& hocindcclinatione.
SInapismi creberapudantiquos vfus,admate- ^ riam longioribus in aftcdlibusextrorium euocan- 1
dam.

LIBER PRIMVS. i 7 e
dam. Ad venam r :iaticam,&c.) Archigenes in vetuflis A vifci aucrni pars fexta: ammoniaci in aqua fue fereomnibus.Sit finapis pars vna,& hcuu alia.}Si me- nu2r i c ,, ailt la a e arboris mnri . & n ' c„ ct
diocri eges finapifmo: fi. imbecilli, pone hcuum p. z.fi- napis parcem.Synacum,& ^Egyptufinapipr^fert Pau- lus.Schibalx.) Caprinum videlicet ftercus.func expedi- tiores linapi,proprie autem lunt ifchiadicorum.In cor- poribus boni lenliis,& quorum in cute languor non eft, panis,loco ficuum congrueapponitur. Fimocolumba- rum agreftium.)Hoc fe crebro vfum ait Aetius: appo- niturautem Itomacho, & ventri inlongis eorumaffe- ihonibus. Valet prxcipue ifchiadicis, & podagiicis, & omni membro refoluto,vel refngerato,in lethargicis,& alijs defipientijs.Valetetia fecundu Paulumcpilepha;, vertigini,mania:,ficapiti apponat: fin thoraci,afthma- ti, orthopnaea^tulli andqua?, catarrhoantiquo: fi vtriq; capiti videlicet,& pedton.Sinapi anteaceto infufum,vt quidam faciunt,debiliusfacit finapifmum: vbi abftulc- ris,ablue: & fi dolor fit magnus,& bulla%appone cii lin teo fuccum malui,vel fcenugrasci, & poft rofaceum ce- rotum cum cerufa. In refolutis qui non fentitint,crebro detergere,& refpicere oportet,ne immodice agas.
STLVII "C ^ f 1 c A x faerithicfinapifmus, & twiyftSc, idefi rubnfi.
I , cauo ln afTedhbus pituitofis,& profuudis,vt lfcinadc, iam ta. mcn declxnante. Cum enimpotenterattrahant,non mo<lo ex pai te,fed adpartempcnculofa/unthxc rcmedia in corpore pletlio- nco,autcacodiymo, antecxquifitamvacuarioncm. Eiufmodi re- mediorum per finapi, thapiiam, vcl eius loco femen naihmij in vetuftis, & frigidis,& profundis, & contumacibus aiFcftibus, fre- «jnens eil vfus apud Gal.in mcthodo, 3c Jib.comp.ph.p.Stercorc co lumbarum agreftium etiam mventris afteftibus longis crebro fe viiim ait Actius. Efficax idem cft paralyfi,lethargicis,& poro. fis afFe<Sibus,epilepfi^,vertigiiii,mama:,capiti admotum: afthma ti, orihopncte, tulfi antiquz, catarrho antiquo,thoraci.Valentius piulto vlcerat finapi tritum,& per fc admotum,vt Gal.docet lib.3. temper.quam aceto fraftum obtufum. Ablato autem finapifmo, partem ablue, fi dolet multum ob ampullas, cremorcm, vel fuc- cum malux.vel f^nugrjEci ex linteo imponc.fuperdato fplenio er cerato rofacco cum cerufi. In paralyticis au:em,quia non fentiut, crebro pars tergenda,& obferuandum finapifmi clfectum.ne plus ■auam oporteat, in partem agat.
COST CInapinvm. Ficrnarid&temperatocaloreco- i3 co(]uunt,& difcutiunt,ficcitate autetn detergunt, tenuium partium funt, -pt altiws eorum vi-s, prxcipuf acnorum, fubeat,quonomme adexcitandas incutebul lasjjionte fua inept£ funt ,pr*fertim aqua maceraU, fuere tamen injpafmis vfurpat£ veteribus, vt mate- ria,qua ob eartim lentorem fmapi commode excipere- tur,quaspropterea inaqua decoquebant, vt molliori, C-r liquidiori confifientia ejfent ad ipfum /inapi exci- piendum aptiores. Sinapi auiem aceto macerabant, no a.daugend& acrimoni&gratia, quando maceratwm lan- guidius euadit,fed ad finapi penetratione, quie res, <0- fi dubitatione non caret,quod acetum acerrimum fi ca lenspartialicui molliori admoueatur, calorem rubo- remquc illiinducit, rationitamen non dijfentit. minus enim acre additum acriori eius hebetat vires, vere ergo fiMpifnnm fortius reddit ftnapi non macera^ tum, nift forte aceto aut vino dejiillato maceretur, quod veteres non norunv.
M E S V E.
M plastrvm cx fermento de- fcriptum a Democrito. Fermentu eft multorum eniplaftrorum, & aliorum infignium remediorum
^ ^ materia: idq; quo eft vetuftius, eo
prxftanuus. Fermenti, & mellisportio «qualis:
B
nugrceci, aut la&e arboris mori, & pauca fa:cc oleivcteris difloluti pars odtaua milccatur: fit- que emplaftrum, lpinas, & furculos extrahens, ac etiam ofla fracti cranij, mcningibus infixa etiam profundius.
FA v f s 1..) Auellana mcfa,vel al;a resindica, dequa u im Simon Genuenfis.Siefmemithe.) Glauciii a Gix- ' cis vocatur. Etrumpitapoftemata.) Tumoresprster naturam qui dilcutinequeunt,adfuppurationem ducir. Dubeleth. Eosfcilicetqui iafuppurati,rupit.Baurach.) Nitrum,naturale tamen,non faftitium. Pau.ad rumpe- da apoftemata. Fermenti,axungix,vnc.v.falis vnc .iiij. refina: vini vnc.iij.cera'vnc.iiij.aphronitrivnc.j .ammo niaci vnc.ij. mellis vnc.vj.faponisvnc.ij .quod efficax certe eft in his,qui ferrum pauent.
HO r v m efTei3:omm partem plurimim fcrmcntum per fc SYLVIf» cfficit,vtetiam Ipicuhcx oifibus eucllat:valentius autem • ha:c prxfti t: miftis Kis,qu* vel calorcm eius rcmittunt.vel inten. dunt,aliasq; facultates .aj rumpendos autf abfcefTus,id eft phleg. monas fuppuratas, vel ctiam ab/cefliium genus alterum, in his, qiu ferrum metuunt, aut quibus fcnum non cft tutum.ob ncruor, aut vafa infignia propinqua, vel ifto vti potes,vel eo quod Paulu»
fcnbit ex fermcnto,axungia,fale,refina,pice,ccra,aphronitro^m-.
momaco, mcllc,fapone.
EX fermento. Fermentum contrarijsqualitatibus COST° praditu acoris cuiufdam frigidi, & caloris cxpu~. tredine orti particeps moderate calidum euafit,eft au- tem tenuium partium,licet cum lentore fummo, quare citra morfum, qua in imis funt partibus,extrahit, digerit, proptereaque re&epro multorum medicamen torum materia vfurpatur, qua aculeos, &fi-aftorum offiumfquamas ex alto euocant, qualia hunc in locurn vcniunt nonnulla. lnter h&c pr&cipuu eft vifcum quer- cinum ad humores etiam crajjiores foras ducendos,dif~ fundendos, ad digerendos commendatum, quo nomine liberatis multitudine humorum corporis meatibus,fa- cilem quoque parare ojjiumfquamis exitum poteft.Sed &ammoniacum dumemollit in halitus humoresdi- fcutit,&putrem carnem exedit, ad extrakenda infixa facilem yiarn parat, quod &fcenigr#ci decoBum fa- cit, lac etiammori,quod hic fubjiituitur ftnugrteco, quum acre fit,attenuat, & calore cuti indutlo foras uo cat,cuius locum qui lac ficus vfurpat, inconfulto agut s qnum id,licet vi foras trahendi prxditum, exulceran- do tamen ftt molejlum. Additur etiam amurca, quant deco£larn ex oleo omphacino ad meUis confiftentiam 3 dentes extrahere teftatur Diofcorides.
D
M E S V E,
E l fermenti pars vna:liicci men t£,&abfinthij,anaparsdimidia: aceti,aut fucci vuarum agreffiu, aut extremitatum vitis,autcydo niorum pars quarta: macis,ca- ryophyllorum, ligni aloes,mafti ehes,fpicse, foliorum rofaru, abfinthij ficci pars o&aua, drach.j.mifce, igni coquein emplaftru, quod vetriculu, & hepar admodu aperte iuuat.
VE t fermenti pars. Qute intemperies partium CQST. corrigunt,h&c tjsdcm robur ajferre dicuntur,qm
imbecilli-

MESVE DE V
imbeetllitas intempericm fequatur.V t igitur hoc exiis E tonficitur,quorum alia calidaalia frigida funt, ita m~ ter calfacientia,&refrigerantia efl quiddam medium, vt vtranque intemperiem calidam frigidamq; ven- triculiac iecoris corrigatefi aptum, bumidam autem maxime oppugnat, quod ex ijs conslat,qu<& omnia de- ficcant: eadem vero etiam a$lringunt,quo nomine la- xato obfuperfluum humore vifceri dtfando conducet.
M E S V E.
El fcrmenti adhucacidiparsvna, fucci intybi, aut folani, aut vuaru agreftium,autcacuminum vitis,& aceti ana pars dimidia,farina: hor- dei pars tertia: trium fantalorum, foliorum rofarum,fpodij,faufel (id eft auellance » suf tu. Indicx) t trochifci diaglauciu,boli Armeni,ana pars fexta.fucci portulac£e,& muccaginis pfyllij, quantumad comprehendenda hxcfulhcit. Em plaftrum id hepatis,& aliorum vifccrum phlcg- monas mirc compefcit.
gQST, TTEx. fermenti adhucacidi. Hoc aflringendo in
V figni eum refrigerio vifceribm confert laxis, & ealida intemperie affe£lis.Trofxufel,quod adhuc igno ratur,aut recens coriandrum, vt Syl.aut tantndcm fan tali alicuius fubflituere, licet rurfum fantaUrum om- tiium genera hicproponat. Tro ftef memithe,quod cft glaucium Gracorum, qui fuccum plantaginis ponet, eiufdemadrefrigeradum, & aflringendumfrcultatis, nonputo erraturum.
M E S v E.
E l fermenti,mellis,olei,Iattis mu- liebris,vitelli onorum pares portio nes: cocjuit,& maturat phlegmo- nas , ablccflusque rumpit. His il bdcllium,&hordci farina mifce- tur,fpinasextrahit: idquevalentius, (i his dtffo- luta galbani pars dimidia iungatur. Valentius $44*utk. item facit f nitri naturalis fcxta pars,ftcrcoris co lumbini,&gallinacci, ana pars quarta.
£OST, fomenti mcllis. Tojfmths£,& calore quo
V praditafunt temperato coilioni tumorum confer re,& lcnta,cmplaslicaque fuhflantia,qua cutis meatus occludunt, intumidaparte putredinem excitare, atque tumom difruptionem nioliri. Ojwd fibdellium quoq;, & chalbanum emollientif, & coquentis vtrumque fh- a*ltatis,ac propterea hordeum licet frigidum,glutino- fz tamen,& obflruente fubsiantia prjiditum addideris, facilius quidem ad pm tumor deducetur ,parte autem ob puris euacuationem laxata, etiam aculeospartiin~ fixos extrahere paruo ncgotio potem,minori autead- dito niiro,ac columbino,&gallinaceoflercore, vtfub- dit, quod h.tc cutim attenuando, & exulcerando,licet yiolentitts, infixis parti corporibns laxiorem exitum parant.
M E S V E.
NGVENTIS-
bdellij, portio ajqualis.fermcnti, prafertim acc- to diifoluti, pars dimidia: folioru ruta:, &fru- ftus tamaricis, & nitri, ana pars quarta, fimul bene mifta,lienix tumorcmadmota mire dif- fipant.
VE L fermentum ex aceto. Vcre hocin licnistu- qq $ 7*„ moribm ft aliud quidpiam prxsiantifjimum efl, neque immerito.Trimum quidem acetum licetfrigidis partibits multis pr<nditum,nonexpers tamen eflputri- di caloris,tenuiffim£ autem fubftanti<e gratia,quaprx- flat, ammoniaci ac bdellif emollientem, &concoquen tem,& difcutientem vim in duriores partes quampe- nitijfime inferre potentiffmum efl, accedente etiam fer mento, cuim viseflforas ,qu<£ alteinfdent euocandi, & accedente fale,quod fermento tenuioretn minufque lentam fubftantia dum comparat,cimfacultatisadiu- uatpenetrationem. Sed,&rutafolia difcutiunt, & ta~ marifci ,frutlm lienes duriores abfumunt,tum vi qua. incidunt, & detergunt, tum aflriftione, qua confirma- to liene laxiori,ne aliunde quoque inutilesfuccos exci- piat, efficumt*
M E S V E.
V
E l fermentumcxaceto,&falccottum, hepatis,& licnis affe&ibus mulris eft falu berrimum. Nam ficuum, ammoniaci,
V o d fiexcrcmcnta vifccrum Cic canda funt,fcrmcntum,fulphur, fal, cinis farmentorum vitis mi- fta, & admota id praeftabunt: id- quc valentius,afphalto addito: valentiflimeautem cuphorbio. HaecDemocritus, &prcetcrcanon pauca defa- G cultate fermenti vctenbus expcrtiilima, qux omnia narrare prolixum fucrit.
QV od fi. Hoc, &hydropicis, & crdematofis COST. partibus magni effe vfmpotefl difcutiedo, & ftc cando, pr&cipue addito afphalto,&maxime euphor- bio, cuiut quia certum nonprxfcribit pondm,quod eu- phorbium ignea violentia exurit, meminiffe oportet.
M E S V E.
Mplastrvm filijZaccharia:,iun fturarutophosac nodosduros mol lit, difioluit, & crafia,lcntaque,pul- monis, & thoracis excrcmenta expe j _ j dorari magis habilia reddit. Rccipit cera flauf, medulla: cruris vacc9,adipisanatis,&galline, muccaginis feminis lini | pares porrioncs: olci * liniquantumfufficit: valetiusfacitadditamuc- cago altha;x,& foenugrceci | pari portione, & o- leum lcucoij lutei loco olei lini, vel cum eo. tgtuM Efficaciusquoq; reddes^fioefypumj&tichthyo collce muccaginem addidcris.
EM o l t r t , fed non eft valde potens, nifi omnia M A N» addantur,qu;ehic fcribuntur. Glutini zanahan. Intellige, vtfupra.
ID empkftrum adfcirrhos omnct partiiim omnitim cmol-syLyu, licndos mirabilc, (iomni.t hic acccperit. Namprmscft lm- bcciliius , pra?lenim 6 rniilta cftciunucs, 8; corpus <lurum ac 4eufum.
Fi-

L I B E R
C 0 S T. "C I L i I Zachariar. Vt propofitnm Iroc loco medi- X camentum cfficacius reddatnr, muccum addi iubet ex altbea, & fenugraco. J.tqui,quu exprimatur muc~ cusex althes, tum radicetum femitiCj, vtrum borum fu mendum fit,non exphcat. Verum,licet vtrumque no te mere ajfumi boc locopoJ]it,ex radicibm tamen, vtfu- mas confulo, quum muccm altbex, abfoluteproponi- tur, eiufcemodi enim fucco magis affiuunt radices, & tepido calore feminibus funt fuperiores. C&terum ejl hic vt mireris ,quomodo propofitum emplaftrum ad propofitos ajfetfus, ad articulorum inquam nodos,atq; ad crafiatboracis excrementa efficaaws reddibic au- tbor afferat, addito altbete fucco, quem, quando refri- gerantis non obfcure facultatis effe in Serapione legi- tur, obfcurare potiws aliorum lenientium,atque emol- lientium vim poffeprobabile ctt. jlt non folum altbeg, fed vna etiam fpugraci fuccum ,acpraterea olctan leucoii pro oleo lini fubstitutum efficacius reddere me- dicamentitm fcribit, vtpropterea fiforte altbe£ fuc- cusfeorfum minus eji ad h&c prxftanda aptus ,cum tilijs taruen fit aptus ,fed efi tanien tota altbeaplanta Caleno digerendique,laxandique atqtte idempblegmo nas difficiles concoquendi vipradita, quos vfus,fipla- ncfrigido cfiettti>iperamento,non prxflaret. Quod fi cbtiaas altbeam,quo nomine calidis inflammationi- bus adiumento eft ,eo cenferi frigidam. *At crudum cu. fuccum parti appofitnm refrigerare facile conceffc- rim,coclum tamcnprefertim cum oleo lini,vel leucotj, non effe frigidum, contendam ,frigidiorem enim eius yimprxter bic olei commifla genera,ignis n.oderatur, non reprimit ergo altbea boc loco, aliorumvim ,qu <R emolliunt ac difcutiunt,fed tum emplaftica vi in feipsa quodammodo aliorumvim excipiens, <jr dtutius con- feritans ,tummolli fuaac leni fubfiantia efl illis adiu- mento.Torro illud bic repetam proghitine Zajtacb no conuenire, icbtbyocollam ,fed quercinum aut myxi- mrn potius vis cum.
P R I M V S- »77
A huius primidiaphcrniconiseftptincipaliccrconfbr- rare ftomachum,& hepar, & alia nutritiua relaxata , & debilitata virtute digcftiua,ac etiamcontetiua,vn deconfert fluxui cibah,& hepatico,&inprt^didisd» fpohtionibus comuniter eft vfuscius.Etnota,quod Thomas aliter pra-parabat hoc emplaftrum, nihil ta men de nouo addendo,vel diminuendo.fed folum po dera di uer/ificado,idco fcgloftabirur.Rec.cene citri nx vnc.ij. alias, vnc.viij. olei rolati, olei nardini,ana vnc.iiij.alias lib. i .da<5tylorum /iccorum numcro. xl. vel cxl.torrcllamm deiceni ldcftp.inis bifco&i, vel alfati.drach.v.alias drach. xx. deindeduobus diebus in vinoodoriferofundantur. Et, Recip.carnium cy- toniorum non complete deco&orum in vinoponti- co drach.viij. alias drach.lxxx. & terecum dadtylis contritione vltima,& mifceantur cum croco,& con-
J5 tundanturinmortario donecaggregentur,deindeftt pra fparge mafticis, olibani, abiinthi j romani ficci, ana drach.ij. femif alias drachmas nouem, ligni alo- es,macis,myrrh £c ,aloes, fjpicje,acacix,galla; quercus, ramich,& eft compofttio ex gallis, & palfulis calami aronntici,ana drach.i.alias drach.ij. & iterum conte rantur donec mifceatur, deinde extende fuper pecia » & fuffumiga cum xyloaloe, & poftea pone fuper fto- macho, & vifceribus fecundum exigentiam dj/poft- tionis curandx, & demelioribus operationibus eft, vt maftix,& laudanum cum cera,& oleis mifceatur, & iic cum cscteris fiatemplaftrum. Et quia aliquan- doreferuatur, expedit, vt mollificetnr cum oleodc fpica, vel de maftice, vel citoniorum fecundum exi- gcntiani difpofitionis curandar.
A iidi vs eli, quam id quod fequitur, & ideo M A N. . vocabant calidum.
_ „ A iidi vs eli, quam id quod f< V^/ antiqui noftri vocabant calidum.
/t ...
M E S V E.
M plastrvm diaphoenicoa ventriculum, & hcpar firmat, ob id licnteriam,& dyfcntcriam hcpaticam adiuuat. Dadlyli fic- ci,xl.panis bifcodi drachm.v.bi- duo macerentur vino odoro , poft cum da&ylis terepcrmultum, carniscydo- niorum in vino co&orum vnc.j.deinde mifce ccratum ex cerx vnc.i j. & olei rolati,& nardini, ana vnc.iiij.fa&um, tundendoque in mortario permifcc. Poftremo maftichcs.thuris, ablinthij Romanificci,ana drac.ij.& femis,aloes,macis, calami aromatici, fpics nardi, mvrrhx,acacia;, gallix,ramich,anadrachm.j. ladani drachm.ij. tundendoiterum perfefte mifceantur. Vtendi temporefuffiatur xyloaloe, priufquampartiad moueatur. Satiusautemfueritmaftichen,&la- danum cerx,& oleis prius mifcerc: poftea,vt di- fium eft,cmplaftrum facere.
rMpUSTRYJi diaphocnicon confortati- Xh uumftomachi,&hepatis eft multxexcellenti?. De ipfo tamen ponuntur dua: defcriptiones,quarum h.tceftprima,qii£E eft temperara,attinens alicui cah djtati,fecunda veroeftattinensfrigiditari. Etvirtus
THqmas deGarbocydoniain vinoauftcroinframodiuu SYVLIL co£la mifcet,S; gallam qucrciis, non galliam.Si autem ferua turnduruerit, molliendum oleode fpica, vel maftichino, velcy» doniorum, pro morbi natura. E"( utx«s-«v Qhfuumv ir««c Ga-
ieni, ab his innvmie dmcrfum eft.v t diximus m vnguenus.
DI aphobnicon. Da &ylos, vt etiam infu- CQST. perioribus quibufdam,ficcos deligit, vt qui pin- guibus,& mollibus aflringcndopr&ualeant.Hos vero, quum vino cum bifcottopane maceratos, vnaquecoto- neorum carnem,vtconteras iubet,non tamen, vt fttnul omnia conterasfuadeo, difficile enim teres. Sed contu- fisantca fcorfum cumpanc datiylis, cotonea confun- des, b&c vero femicoBa fere vt quidam confulunt,etia fumercm, vt qux. aftringant magis, vinum autem quo eaipfa coqucndafunt,odorum authorqu&rit,nimirum ® tale quod tenuiori fua fub/iantia,aftringentcmhuius medicamenti vim vifceribus inferat ,idquod vinum odore infirmum prafertim aufterum non prgftat .ltaq; non eos quidem improbo, qui aufteritm vinum fumunt gratia aftriffionis; fed vt odoratum fumantfuadeo,ta~ le autem effet maluaticum aufterum.
M E S V H.
M plastrvm diaphxnicon .AIc- xandri, ventrem totum inferiorem, ne aliarum partium recrementa fu- fcipiat,roborat,codionem iuuat: ot> hxc vomitum , choleram morbum , liente- riam, dyfenteriam hcpaticam , iuuat. Reci- pit da&ylorum maturitati propinquorum t t vnc. v.panis biicocli vnc.). camis cydoniorum
in

rr l l.
tfiji ''jViii
11 I
" 1
mk\
r
' i i'
ilVll liitii
i MSlilf'
mm huiii ii
1
lii 1 n'Siii
111!
li: :|i
MESVE D E V
an vinoauftcro coftorum vnciamvnam, & di- E MrtihJi# mid.ftyracis(maftiches)Iadani, ana t femuncia: acaciaj, omphacij, florum labrufcx, rofarum, fantalorum citreorum, myrrha;, xyloalocs, ra- i&tMij.ai mich, ana | femunciam: cerx vncias quatuor, irach.v. 0 i e i r olati vnciam xv. vini aufteri quantum luf- ficitad infundenduminfundenda. Suliixyloa- loevtenditempore.
C H R- T7 M plastrvm diaphoenicon defcriptione I . Alexandri ,h <Tceft /ecunda delcriptio attinens fi-igiditati, cjuse vbiqiieprsparatur , & eil in vfu, & cft raagis conueniens diarrhaie,quam prarcedens, qui efi fiuxus lraxime cholencus: & eft conueniens dyfentense, & fluxui hepatico,qux ht dehilitatc vir- Biris digeftinas, & contentiua: hepatis, & intellino- fVim,confert etiam adfuperfluum fluxum,vci vo- F mitum, & colyricam paliionem , & ad maiitiam digeftionis.
M A N. T T O c vocabant noflri patres frigidum. Aliftim- IX bre.) Id eli, concodtionis.
SYLVII jp ^ P L-hoc,& frqucns in Aleiindro TrilJiano non lcgo, fcj
N GVENTIS
M F. S V E,
lib.UJj.id podjgra,empIaftrum pho.iiicinum cx palmul.1- rum vnc.x.coquenciodil]olL;us iuolei vucijs. ccto ^iiace : hycme vjidecim.
COST.
D'
APHOENTCON Alexandri. Ompbacir.m denfatum hoc loco expetit, cum aridu rebm enu merans,alio(]iii qnaterns. eins liquidi dracbma parui ejje vfmpoffunt. Oenantben quocjne , id efl labrnfca fiores ob eandem rationem aridos aflumes .
M E S V E.
M plastrvm Alcxandri ex allijSjVetriculi, & reliquorum vi- fcerum aficclus a flatu, aut pitui- ta cruda,cra(fi, & lcrita natos,ab fccflumq-, ventriculi,& hydrope incipientem iuuat. Accipit ipica rumallij mundataru vncias tres, & dimidiam , ftyracis, bdcllij, alocs, ana vncias trcs, tercbin- thina; vnc. iiij. axungicc porcin.^e rcccntis, adi- pis anferis, ana vncias quinqne , mafliches, thuris. anadrachmam vnam,& dimid.cuphor- fbij | vnc.j. & dimid. croci vnciam dimidiam, cera:flaui vnc. xij.olci nardini, &viniodoriferi quantumfuflicit.
MAN. Hoc vimhabetdifcuticndi,fimuI,&moIliendi.
SYLVII. F Mo i i I Tjacdifcutit^eftqueauodynum: coftionem aaiu- IL uat, roborat partes praeferum frigida iucempere iaboraates.
M plastrvm Ariftarchi,ventri- culi, &aliorum vifcerum intempe- ricm frigidam, flatus, hnmorcm fri- gidum,& indenatos aftcchis.hydro- pcm,inflationem,laterum tenfioncm dolorifi- cam corrigit. Rccipit cera; fiaue vnciam vnam, tcrcbinthinse vncias fcx, axungia: porcinx reccn tis, adipis anferis, medulla: cruris vacca:,ana vn- cias quatuor, bdellij,myrrhs, thuris,flyracis,o- popanacis, alocs,maftichcs,ana vnciam vnam, &dimid. ammoniaci vnciastrcs,colophonia:f vnc.vij.aluminisvnciam vnam,fpic£enardidra* chmas fcx, folij, calami aromatici, cuphorbij, baccarum lauri; ana drachm.vij.olci balfami li- bram vnam: olei nardini, & viniodorifcn.q.f
Mplastrvm rclatum ad Ariftarchum eft C H R. mulrum in vlu,& vhiqueprepararum reperitur, eftconuemens ad calcficicndum ftomachumhe- par,& omnia alia mcrnbra nutririua,& ad fubrilian- dum,& reloluendum marcriasphleqm.iticas craflas in eis contentaSjfv' vcntoflrates,qua; in iiis continen- tur.Etconfertad hydropifim tvmpanitcm. Eft etiam iedatiuum dolorum,qui fiunt a pra-dictis cauiis,vfus ramcn cins eft poft digeftionem talium humorum,& earurn aliqualem euacuationem.Coiiuenit etiam fto macho dcbilitato ex defefl:u,& refolutione calidi na- ruralis in virtutedigeftiua fuperaddita malacomplc Xionefrigida. Etnota, quodlocoolei balfami,fumi- ! mus oleum deipica,colophonie,ideltpicis gra:ca:.
H
O c efficaciam maiorem habet, quam idquod M A N. priceflitjin molliendo,& difcutiendo.
COST.
ALexanpri ex allijs. .Allij ea ef? vispra- fertim crudi, vt cauHicimedicamenti f:t loco. Troximis ab hinc menjibm obferuauimm, qui mnlier- cuhe fuafn ad quartanam , fecundo digiti annularis ytriufque internodio aliy crudi integram Jpicarn vin- culoarSe a/ligarat, acntcrdoluifc excitatavefica, qitanon fttmma tantumcnticula , fedipfamctcraffior cutis a fitbie&is partibus ab/isieret. Crudum autem an coBumbic fit jumendum,quumnon fcribat, cru- 4i>mputo vellc, vl quod cjjicaaus.
IN tsr.pr.es Mefuemultis m vfu id afErmat, cofta iam SYLVII. materia,&: maguaex parte vaCuata, Mediolaneniibus(«alicer. Na Ticini,<[ua: vrbseftvicina, vfu eif rarius.Hicprodiisiniiiitatfi eit ( qi!an<]iia iit ad moliiendu,& digerendujcjua rrarccdes,\a!cHUS.
AR istarchi. Tlura hic difcnfforia fnnt c OST* medicamcnta,quam in Jupcriori,atfi euphorbij fefcunciamfumpferisinfuperiori :fi item alltj.crociq; in difcutiendo virn expenderis,qu& in illo large reci- piuntur,hoc illo ipjo non midto efficacius cenfcbis.
M E S V E.
M plastrvm Oribafij ad tumo- res etiam duros hcpatis,lienis, cha:ra das. Rccip. lirhargyri vnciarn dimid. cera; vnciam \ r na, refinx vncias quin quc, ammoniaci vncias trcs, ladani vncias du- as,ariftolochix,thuris,galbani, caifutha:,ana \ n ciam vnam, & dirnid. alocs vnciam .vnam, olei antiqui,& aceti icyllitici quantum iuftiat.
Recip. lythargvrij vncias quatuor, cerae vnc. A N T. otk),refina: vnciasquinque, ammoniaci,drach- mas trcs,confice vncias duas,ariftolochia: vncia tur ' vnam, & dimidiam, alocs vnc.j.thurismafculi, culcutx , galbani, ana drachmas duodccim, oleiantiqui,&accti fcilliticL cjuantumiiiftlcit.
Coniicc ucut diximus.
CON-

MAN.
LIBER PRIMVS- 178
C\° 1 C . I{ ' >Cufcutx.)Vclerror A pingucsduodccim,fcpicaprini,refinx,anavn
jhiceli,velnonell Onbalij: fiquidem emstempo ciasdnas. frdimiHinm ™«nri«frv.nl#»i Am
; tempo
ie Cufcutx voxignorabatur. Eniplaltru Onbafij aliud. Si cuuiacerofcillitico componatur, maiorem vim ha- bet molliendi: liccum fuccoapij ; di(cutiendi.
SYLVII. R j e a s 1 1 cirenonvutetur.qiiodeiiisteniporecilTutljt; \ / vox fueritignorata: auterrorfubelt.
R 1 b a s i I . Si cajfnta , vt ait Serapio , ex planta cui adh.tr et, vires varias fumit ,ea bic furnenda erit ,non quainpratis paffmiaut alibifnam, & in vuispendere obferuauimm) fed qu<t linu vincit.
M E S V E.
sfbj Mplastrvm altcru Oribafij idcm
COST.
O,
cias duas, & dimidiam, ccrx vncias fcx,olci fam pfuchini, &olci de ipica quantum fufficit, a- qua:, cui incocta funt foenugra:cu m,chamemc- lum, mclilotus, quanta critfatis cxquifitaalio- rum infufionc.
EM plastrvm demeliloto fub hac defcri* C H R- ptione, vbique reperitur , & eius principalis virtus,& opcratio eft ad mollihcandum, & ad Jenien dum omnem duritiem,qua?eftinfl:omaclio,&he- pate,& in fplene,& alijs nutritiuis. vndeconfcrt tenfionibus hypocondriorum, qusfiunta ventofi- tate reclufa: Eltenim primum attinens alicui cali- ditati, & non luperHus, & cft refolutiuum,anody- num, & fedatiuum dolorum, nec accedit ad mradum
vj p 0 d».ns.Rcc ammoniaciinacetolcil- B ca!iditatis,ad qucm accedit emplaftrum re.
M lino c.uosdies macerativnc.duas,lcui Ariftarchum,&ideo abiftis tanquamali
ga perfc: poftea terc cum cerato, Sc cerx fiaux vnc.i) .olci chamcemclini, & irini,ana vnc iiij.croci drachmisquinquc. Sipro accto fcillitc fuccum apij habeat, fpina: cx linteolo im- pofitum,rigori fcbrili confert.
relatum ad tanquam a leuioribus
Jn prxdiftis padionibus eft inchoandum.
VE r a melilotocaremus,ex quafi componere- MAN. turlongcexcclienrius cilct. Sedneccum vulgari
QZ
V i a
paratum viribits caret: difcadt enim, emollit, & infla- tionem aufert. Paul. to l'id cvoci, nardi celti-
.. .. ,. r , ... c.t ,cypcn,catclamomi,mirrha',anadrachm. jj.melilo-
hicfiircus Higeritpotenuus,acetum fcil.magisinci- ti | ib .j.cer^ lib.iij. tetebinthin^iib.|. cyprini oleilib.iij.
dit, tcnuat, mollit, vtrumque in yfu elie deiijt.
OR i b a s 11 altcrum. jLmmoniacum fcillino acetobiduo macerari iubet: tum vero conteri ut fiat ficut puluis,inteiligendum boc, vt diligentiffime ex aceto fcillino diffoluas ,fic & in emplaflro exgalliafu perim qutzdam humida conterendafcribit,vt fmtficut puluis,admonensea effe ad fummam tenuitatem redi- <renda. jLcetumautem fcillinum, quod in emoliiente hocproponitur medicamento, tantum abefi vtmolliat, vt potiits acrimonia,qud vebementer incidit,& difcu- tit, mollespartes abfumpto bumorequo madefcunt, a- diuuat,dum inftgniterdiJfecando,atque attenuando am moniaco, & emollientibus reliquis vt altius eorum visfubeat, vim prxbet. Ts^eque vero,quod ait Mana r- dus, & ex eo Syluius,quia aptjfuccmpotentius quam acetum fcillimm digerat, propterea ad rigorem infe- bre,emplastrum boc vt non ex aceto, fed ex aptf fucco paretur, admonet. longo enim interuallo in digerendo fcillinum acetum apij fucco praualere quotidiano doce mur experimento,quo crafliffimam pituitam incidi,at- tenuari, & difcuti bmus aceti vfu obferuamus, quod <aptjfuccus nonprjtslat, neruorum igiturgratia a jpina h medullafcillintm acetum interdicitur, quod neruis £> ncetum omne folet ejfe aduerjijfimuni.
M E S V E
M p l a s t r v m dc meliloto,mol- ht duntiem omnem vcntriculi,he patis, licnis, vifccrum, & rcliquo- rum. Rccipiunt meliloti vncias fex, florum chamaemeli, comc ab- finthij, fampfuchi, focn ugraxi ,baccaru m lauri, radicis althca;, anadrachmas tres,feminis apij, amcos, cardamomi, ireos, cypcri, fpica: nardi, irij.,. cafia:,ana f fciquidrachmam, ammoniacidrac. decem, ftyracis,bdellij,ana drachmas quinque, tcrcbinthin £e ,vnciam vnam,& dimidiam, ficus
gleucini lib.ij.bdellij vncias fex. Aliqui, & cypheos vn- ciasduas, vini quantumfufficit. Gal.lib. viij.de comp. med.fecundumgenera, additammoniacum,& acetu, & in pondenbus differr.
CL ementivs €mollit,&refoluitflatns,& alias mate- SYLVII riasex ventriculojiypocodrijs, & partibus alijs, quamemp.
Ariftarclu ob ld eft ab eo mcipiendum, iiue leniredolorem , fiue tenfum laxare,liue pienius difcutere tibieft propofitum. Id vbiq;
C vfu eft frequentifl. Diuerfum ab hoc malagma Afclepiadiseft
Jix a apud Galen.Nardi Gallic.r,cyperi,myrrha;,ana drac. £j/,,g, c ,ph_ x.ameos,cardamomi,croci, tcrebinthina',ana drachm.vnj.melilo- p.& e. vUt ti, ammoniaci, ana drach.xl.cypheos facrati drachm. xv. cer.v mi na vna: viniodoriferihemina vna, adftomachicos, hepaticos vi- fcernmdolores.Aliud Andromachi Jii /us>.a»Tn lbide Paulo poir, liuic. ilmilehabetPaulus, fed ammomaco, & acetocaret, ponde. ribusque variat. Vera melilotus delideraturManardo. Radicis altha-x fubftantia mifcetnr, nonmuccago . Ficus tcrunturcum decoftione ifta, & colantur. Bdcllium,& ammoniaaim ,vt ftyrax, polfunt puiuerari, vel decoftionis iftilis vnc.ij. diflolui ,cola- ri, cocjiu adaqua: confumptioncm. Huicdecofto formatas lain offas panimperimmittere folent. Olei vnc.dimid. fufficir ad com prehendenda.fed durius mox,& friabile euadit. Vidi faftum cum duabusoleivncijsmolliculum, & tenerum, led adhucfragile.Vi- di ctiam ex vnc. vj.admodum flexilc, &du6file. Si primum iequa- ris modum, vtendi temporeoleo eft molliendum. Omnes tamcn modi pro varijs fcopis funt optimi,vtGalen.
X mcliloto. EslbocvfusadpropofitosaffcEius COST. miri. Sed adeo obfcure, ne dicam confufe ,propo- nitur,vtmirumnonfit,quumvbique locorumparetur, diuerfis tamen vbique modis parari, qua res,ne eun- dem vbiqite euentumJpeffemus, etiam efficit. Ceteru, fi negletio ordine,quo btzc afuo autbore fcribuntur, di- slinguanturfingula, reffe, vtputo reparabitur. Qute huius emplajiri materiafunt alia infundenda,alia dif- foluenda,alia terenda, alia funt eliquanda.Infundide- bent melilotus,&fanum gr&cum. borum enim femi- na (qux abfolu.to fpiigrdici, & meliloti nomine fu- menda JuntJ dura , <jr lentafunt fubfiantia, qucc vt ex arte eorum feruatis viribus contundi poffint, macerari prius debent. Infundenda item eflaltbdte radix, qu<e Ji teratur,vt aliquibus placet, fucci, & lentoris iliius ex pers, qui ad emolliendum qu&ritur, nullo fruElu vfur- patur. Infundi itcm arids ficus debent, vt molliorcs
redditne
E

M E S V E D E
redditd, maeeratione fhcilius terantur, vix ertim fme buntore conteres : neque, quod aliquiprofitentur, per fetaceum cum externo earum corio transfmdh, quod ipfum quoqnt fntni debet,vt eius lentore maiore quam tn interna ipfarum carne, ad reliqua cogenda fit aditi- mento. Quum igitur bxc tvfundi debeant, materiapa- randa efi infufionis, ea vero poflremo ioco proponitnr ab buius medicamenii autborc,esi autem decottumfae nigr&ci,meliloti,& cbammieii,hoc ergo prins paran- dum,putaffnigr<£ci,&melilotifingulorum vncia vna aut fefcuncia, & florum cbamxnieii vncijs duabut, in aqu& fontisfefqmhbra decotlis ad terticvs . inexpreji igitur deco&ibuiusparte vna meliloti acftnigrmcife- mina primo loco propofitafeorfum : in alia radix al- tbe.e, in alia ficus maceraretn quoufque intumeant, mollia tunc funt ornnia ,quarevbi fuperfiuum htmo- rem leuiter exprefleris, contufu lam apta contundens, contufavero tenacia atque adparandum emplafirum iam apta bahes. Sane autem, quem cx bis maceratbs antea exprefferas fuccu ad amtnoniaci, ac bdellij dif - folutionem traduces, fimnlque ,vel etiam feorfum ea- dem fucci parte diffoiues,siyracem, nifit malis cum rc- ftna difloluere, diffoluta-s autetn bocpatto lacbrymas cum pr.uiitia inelilotiacfenigraci itemque althex, & ficuum materia,diligcnti contufione,& traclatione co- inifcebis, vt in vnum qttafi corpus ducantur ,cum quo deinceps olcum tum fpicatum tumfampfucinum, fc~ pttm reftnas, ceram feorfum arte eliquata,& corn- tnifia,diiigentcrcoafandes. ybi autemhxcipfamate- ria cxaciefuerit commifla,tunc reliquarum rerumpa- ratus iam pttluis, & fetaceo colo transfufus illi afpcr- gendus eft fenfim, & diligenter dum adbttc eacalet permifcendus. Itaquidem fi qu.is meiiloti emplafirum parauerit, vthortatu noftro parauit Taulus P^omanus diligentiff. pbarmacopgus a'd Struthij tnfignia Vene- tijs, confiflentiam illud ipfiurn debitam, & mediocriter tenacem adipifcetur ,qu<e ncque fitum contrahet,ne- qtie taprompte t*corporvsparte, cui apponitnr abfiflet, quo vitio hoc emplaflrum xgrotis cjfe molcsiumJoict.
M E S V E.
I s t v r a vulnerafanans.Recip. caryophyllataj, radicum arfemi- fie, pi m pi nel 1 x, c h a m a: m el i, p c- taphylli, foliorum viola:(nigra:) hcrba; vcnti, caulis rubri,canna- bis, fummiratum rubi ,anama. vnum, rubia:, pondus iiorum omnium: coquc omnia -vinoad dimidij confumptione, cola, cu mcllis tcrtiaparte rccocjue: ruriiis coia,6c fcrua.
CHR A ^ T 1 0- v 1 codicesnonhabcnthancmixtn- JlX ram, neque vnguenta, qua: kquunrur, icd hic fincm fliciunt emplaftrorum, .S: vnguentorum, tamen I kec mixtura,iiuc llt cx intcntione Mefne, ii- ue altcrius l.rpe in vfu habctur adintentionem m textii /criptam,
MAN. ^ R 1 ° r H Y 1 L A T A hcrbaeft nuncvulgono \J ta,ne(cientibus tamen quo nomineapud an tiqnos vocaretur. Dubitauialiquandoaneflet rhodia: nuncab ea (etltentiain totum recelli. Herbarvetei i^.) Srlegitur vitri,patietariam inrellige:fiventi, cotyledon ,qua: & cymbalaua. Cauiis tenerarum rubri. Siomniaiiicli-
VNGVENTIS
E mul legantur, brafficx ruhra: eaules intellige: fi feor- ium,duas res accipebrafficam,videlicet,& rubum.Co- mendatur in hoc cafuvtrunque, braffica vide!icer,& pnccipue rubra,& rubus. Nefcio tamen quocafu ha-c mixtura in huncIocumirrep(cnr,fiquidempotuselt, non emplaftrum. Ad eius exemplum formantur infini- ty peneeiusgenetispotiones,ad vulnera noua,&anti- qua (iunme vtiles, quasego non (eniel expertus (um ,cu rauique cum folis eis peflima, & defpcrata vlcera. Vn- guentaduopalmea nonvalde differunta duobus,qux lupra diaphcenicon vocara (unt. Ht Ioco palmar,ego quandoque accepi ramum quercus,pararifeci,atque vtilcadmodum inueni. In primocultodirur proportio ipfius Galeni, libroprimode medicainentorumcom- pofitionc (ecundum genera.
HA n c mifturam vetufli Mefticcodices non habent,vri nec SYLVIL qua: (equuntur tria vnguenta.diiopalmca,& tertium ad (ca.- p hicm . Neque emplaftrum eit, fed potio,cuwsexcmplo,a)iarco- umntur, qua'vulnera recentia,& etiam pcflima.acdciperata vice- ra fola' fanant. Caryophyllatanoftra, elie videtur lcucoium vete- rum. Cotyledon, herba ventivulgodicitur : alijs legiturherba vitri, ideft, parietaria.
?.iali:ca rubra commendatur in id:vel legc caulis ,rubi, vt brallica,& rubus mtelligantur.
MI stvra advulncrn. Totcfi hoc etiamfo- C0ST. ris vfurpari ad abluenda vlcera ,fi contundan- ttrr htCc, inpuluercmque redigantur, & melle'mifio li- namentis inducantur. Caryopbyllat.t fumenda eflra- dixpraciptta totiusplant&pars.jLrthemifi<t radix ra- roin medicina vfurpatur, licet fecitnd<njfecici radix plurimum commendetur a Diofcoride. Tro herba ven- ti helxinenpotius quam cotyledonem fumam,qu<£ cxic cando, & detergendo confcrre vlceribus multumpo~ tefii quodcotyledonnon xque potefi.
G
M E S V E.
N gventvm palmcumadvul nera cruenta, tumorespcftilcn. tcs, Sc cxituras, vita, rupta, con. tufa, & indcnata ccchymoma- ta. Rccipitolci vctcris/lythargi- rij,ana libras trcs, axungia: vctc- ris purgata: a mcmbranis,&falc hbrasduas-t t „, mA ' chalcitcos vnc.iii j.liquatis igni axungia ,cSc olco, m vafc ftannato,afpcrgcJythargyrum,& chalci- tin,moucndo contincntcrtribus palmxramis rcccntibus:& coqucadiuftam craflitudinem, inictlo ipfi intcr coqucndum ramo palma: vno rcccnti minutim conci fo.
H
I
S tvd vnguentum non eft in vfu fub ilto nomi- q j i r
ne, verum eft in vlu apud chirur^icos (iib nomi- minevnguenti decoIcotar,& vocant Aui.& Serapio m proprioantidot.vngucntum decalcadis.
VN g v e n t v m abvngendimodovccatum eft,ouiapar- sy^yft tibus affeftisinun&um, & lllitum diutius obcraflitiem ,Sc ' lentorem ha:ret, quam oleum , tamca linu proxima : obid lai-ri- num,vel oleum , vel vnguentum mauisnommaie, bi^ lib.i.ph.p. inalopecia, & vnguentum oleumve melmum , ikc. tamcn oleum rofatnm ab vnguemo rolato lepaiat bb. j .limp. c.vIt.Nam oleum rofaceum eft,cui odcramerta non funt iniefta. Cui autcm odo- ramentorum aliquid inieftnm ell ,nonoleum, fedvnguentum cognominant: ha'c Gal. A iigucntum tamen etiam cumcerato raagnam habere afKuitatem docet Cai. lxb.^.fani.ruen. Quca- cunque (mqun) okum,cui mcdicamentaaiia, vt beatxaibsra- di .v ,& liimliaiuccdavires, & qualitatcm (iiam tradidcrmt. vu- gueutuinfiet,iiinid.vtJoco nielius lii-rca-. ixneccns, • clcer#
iolius

LIBER PRIMVS. 179
A .-r m k aU i d "*•?•
<krn pim refiaam,aut cam, quxiri fiftilibus habetur, aut tiwrm, ideft fnvam.
COST.
tum magi ftrale conueniens,& expertum ad ruprura, leu herniam inteftinalem. Eftenim confolidatiuum enpntZ^ didymi dilatati per quem inteftina defcendunt ad t " rnH>m ' o(cheum,{eu burfam tefti culoru m. C ui us eft hxc de
'Talmeum &lterum. 1 aSll.lilf.V, t Vitrioli.
PAlmevm. lion puto vm■ flunno illitum om- nino hic efie opm,licetfianno illitum Syltiius ver- fcriptio.Reci.picis naualis, aloes fuccotrini,mumiae terit,tssenimadcuranda vlceranihilaffertdetrimen- (&eftliquor qui emanata corporibus mortuorum ti. Sedprior interpres vulgarisfecjuutm loqutndi mo- lepultorum cum aromatibus odoriferis) fircocollar, dum jiagnatum vertitpro olla abfolute,qu<£ fiue fit,fi- ana drach.iij.myrrhx-,terebinthinar, lapidis hxmati- ttenon fitflanno illita,parumquidemintereft } magis tis,mafticis,thuris,anadrach.ij.boliarmeni, fmgui- tamen nobisprobatur non illita. nis draconis,ana drach.vj.Iithargyri j,colophoni^ id-
M E S V E eft picis grxcq, ammoniaci, galbani,ana drach.ij.ce-
ra: rubeq, & citrinse, gallarum, charabe,glutinis pi- , v El lithargyri aurci,libras tres,adipis fcis,vifciquercini,gypfi, anadrach .vj. ariftolochijc porci purgats fale, (& membranis) t longa;,& rotunda; anadrach.ii).balauftiarum ,pfidie ** vncias quinque, f chalciteos viridis vn ideft corticum maligranati, aluminis,fcilicet fcaglio cias quatuor, cum ramis palma,vel B anadrach .j .acaciaedrach.iij. fepi hircini drach .i.
femiir. conlolidx maioris, & minoris •, & mediae,ana drach.ij.cupularum glandium drachm.iiij.fanguinis humani ,recen ti s vnc.vj.omnia ifta incorporentur in
canns radicc moueantur.
SYLV. EST idemcumGaleniemplartrodiachaiciteos. COST.
^ *Atiqm ca
fnon. habent fnaflichen*
PAlmevm alterum. Syluius chalcitim viri- dem quxrens legitimum chalcitidem nouijfedefk cie non videtur. In id errom efl lapfmpertinacia ver- tendi pro chalcantho chalcitidem. Chalcitidem qui videre, rufum videre, chalchantum autem probatiffi- tnum eji viride.
M E S V E.
N gventvm ad fcabiemexper- tum axungix vnc. quinque,olei 5-^ laurini,argentiviui,cera:purc£, t maltiches, thuris albi,ana vnc. du- as, falis communis vnc. viij. fucci c plantaginis, & fumarice quantum fufficit. Ce- ram,6c axungiam nouam membranis purgata, &oleum laurinum cumluccis coquefimul in vaie ftannato, donec liquefcant: tunc adde pul. falis,maftiches,& thuris,cum percoclum erit,& abigne ablatum,adde argentum viuumfaliua extindum, & pauco oleilaurini Ipathadiumi- V,'ge ^ cc * ^ ^^ nitur velpere ad dies odto.
9na mtxnuM
tt frTnX \T NcventVm expertum ad fcabiem fecun- vjfyu ad Y dum hanc defcriptionem 11011 eft in vtu. CHR. P ra?c li&a empleftra, & vnguenta, videndum
eft de quibufdam vnguentis magiftralibus conferen tibus ad diuerfas difpofitiones, & primo ad fcabiem humidam, cum qua coniunguntur efcara:, & crulta; liccs per totum corpus.
Cuius hsc eft defcriptio.Recipit terebinthin? lo- tas cum aqua rofata vncias ij. terrae cham^li drachm. iij.cerula: vnc. lithargyrij vnciam vnam,femi(f pin- guedinis porci recentis vnc.iiij. Fiat vnguentum in mortario abfque cera cum oleo rofato quantum fuf- £cit, Scaceto in paruaquantitate. Etficumprsdi- dla lcabic coniungitur pruritus intenlus, addantur fibi fucci plataginis vncis tres.Eft.n.conueniens prg diiftum vnguenturn in fcabie facla ab'humore cho- lerico acuto mordicatiuo,vel ab ali js humoribus ad- uftis, & falfis. Et II fcabies eflet plus humida, atque emanaret virulentia multa,addendum eflet pr^diclo vnguento fucci lapatij,vnc.ij. iulphuris, vnc.i.& fiat vnguentum, vt fupra didum eft. Ifta etiam vnguen- sa diucifihcari debent ,&poffuntfecundum diuerfas
*Ad fcabie bnmidam.
aqua,in qua pellis arietina cum tota lana fuccida fit
per dccocUoneni liquefacta, pili etiam leporis contri
ti in multaquantitate apponantur, gnmmi vero pri-
mo dilloluantur, & cera poftea agitenturcum /patu
la,& pulueres prxdidi incorporenturcu eis, & vfui
releruentur. Vnguentumad tempora frontem,&na
. r ° . • 1 i 1 r ■ tutatiunm.
res,ad lomnu prouocandum,cuius habetur delcnpt.
ab Auic.primaquarti,& prima tertij cap.de foda,&
eft,Rec.olei de papauere,olei nenufarini,ana vnc.fe-
miflem.opij,cafie ligne?,croci,ana fcrup.i.fiat mixtu
ra ad inuicem abfq; cera,& fiat iRiinclio de fero,qua
do vadit dormitum. Vnguentum valcns in pailioni- v„g. «dftt*
bus fiigidis 'ftomachi, & doloribus eius fadtis a ven- m<wb '
tofitatedebilitata virtutedigeftiua ftomachi.Recip.
oleoru abfinthij, nardini, maftichini, ablutorum cii
vino albo fubtili odorifero, ana vnc.j.rofarum,coral-
lorum,caryophyllorum,cinnamomi,ligni aloes,ma-
cis,mentar,fcha'nanthi,ana drach.i. mifce,& fiat vn-
guentum cum modico cera;. Vnguentum ad extin-
guenduni fupercalefaftionem renurn. Rec. oleorum
rofati,& violati, ana vnciam vnam,fandalorum albo
rum,& rubeorum,ana drach.j. rofarum,corallorum,
fem.endiuia-,portulace,ana drac.femiif.fucci femper
viua:,la<3:ucx,la<3:is caprini,ana vnc.femis.aceti, &
ccrx modicum, & fiat vnguentum. Vnguenrum va- ^uiftbUt.
lens in declinatione ifchiatica: poft euacuationes.Re
cip.olei rutacei, vulpini,coftini, latirini,ana vnciam
vnam,mucillaginis fanugrxci, & feminis iini,fucci
rut^,& fucci agni cafti,calameti, ana vnc.iemif bdel
lij,ammoniaci mollificari in aceto, ana drach.iij. ca-
ftorei,drach.ij.femiflaudani drachm.ij. pinguedinis
pulli drachmas tres,baccarum lauri,cymini,pulegij,
afari,ana drachmas duas,euphorbij,drachmam vna,
picisnaualis,drac. femif. fiilphuris viui drac.iij. fiat
vnguentum. Vnguentum ad interficiendum vermes, ^ ^ ^
&cduccndu eos,quodeftmultuminvfu,prsmiflo ^,' 4 w
tamen clyfteri ex lacfe caprino,aqua hordei,& pulue
re zucchari: fi ex ipfb totus venter inungatur.Reci.
olei de abfinthio, de amygdalis amaris, ana vnciam
vnam,fucci foliorum perlici, & matricarix, ana vn-
ciam femiir .rofarum,corallorum,farin£ hipinorum,
cornu cerui adufti,ana vnciam vnam,aloes fuccotri-
ni, drachmas duas, quidam addunt defelletaurino >
drachmas duas, & modicum aceti, & cerse quantum
Mefuc H h fuffi-

mesve de oleis
/ufficic, & fiat vngtientum,hoc tamen non conueni- E ret in acute febrientibus,fedhoc vnguentum con- ueniret in tali cafu. Recip.olei citoniorum, de abfin- thio ana vnc.i.feminis plantaginis,portulac?,& endi xiix, rofarum, corallorum, cornu cerui vfti, fannx lupinorum, ana drachm.i.aloes fuccotrini, drachm. ij. cerx.q.f.& fiat vngucntum, inungatur etiam pic- millb clyfteri.
1
M A N. T) O t e n s eft.Sedcaue ne ob argentum viuum at- X tingat prope membra principalia, addeque mafti- chen.
SYLVII» C VsncTVM eft ob argentum viuum, prsfertim prope * iJ partes principes: hoc fi fuftulcris, tutum ent,nec]ue inefficax.
Vnguentum citreum.
Rccip.chryfocollxvnc.ij.caplmra; drach.i.corallij albi vnciam femis: amenti dulcis vnc.i. vmbilici marini, tragacanthi,amyli, p anadrach.iij. marmoris, cryitalli,anthallis, dentalis, olibanial- bi,nitri,ana drachm.ij.ier(i, ferpentaria.vnc. 1 .cerufa: vncfex, tra- gacantho, & vmbilico maruio fimul tritis,ca-tera deinde cum his terantur,ccrnantur panno tenuiflimo,axungia' porci recenus line fale lib.i.lcmis, & fepi capnni vnc.i.femis,& axungia' gallinq vnc. i.fimul tn vafe dupjici liijuatis,&: colatis,addantur femper mouen- dorudicula pul.prajdidli, pra'ter<.]uam cliry(ocolla,& caphuratuc addenda, cum omnia fimul feruebiuit: qtiando ab igne tollenda, & femper agitanda/lonecrefrixennt.In vna li.pul.fint librc octo axungia' colata;, & fiiccus acidus duomm aut pluriumcitreorum m.ilorum. Vnguenta ha-c fi laffitudinem tollunt, in-
tii f.fini ter ^ um abfolutc , vocantur Gal.lib.^.fani.tucn.qualehocil- ' ' lieft celebre . Acopiim exabieds femineadcoquendum, autper halitum digcrendum fuccos in carne, & tota corpons mole con. geftos,crudos, vel acres ad omnem lailiru<iincm,vel Ipontaneam, vcl alu rationecontraftam. Abietis /eminis exafte maturi(quaie Septembri men/cin Iti/ia colligitur)contufi, vtcitius oleum liia vi,& cjualitateinficiat, modiumltalicum quolibetanni temporc, fniiiilenim inea reeftdifcriminis) inijcein olei relaxantis(qua- le inltalia eftSabintim ,alibivetus)hennnas Italicas.leu lib.v. & q xx.maceretur dies minimum.xl. vel potius tres, quatuor,& ctiam multo plures menfes. Tunc femen expreirum abijce, oleum liu- teo percola. Ei vtpoteiam parciorimiicecera:lib.mj.refinxabie tma,reiina; pinea,ana vnc.iuj. vel harum defiderio,tercbinthina. Coques vero commodiusinvale duplici, autigni lcnto prunaru non multarum. Acopumfeu myracopum «f/i «iv«fntSr ivBav, ex populi nigra flonbus, adeadcm efficax. Ex iloribuspopiili adhuc conniuentibus , fed modice tritis, modius Italicus immit- titur in hbris. xv. aut xx. olei Sabini, aut aheritts tcnuis citra ad- ftriftionem, moue quoudic , potiflimum cum fol feruebit, & in domo calida repone, celerius lta vis, & qualitas populi in oleum mlgrabit. Poft duos, aut teruos menfes floribus expreflis, & abie- ftisjoleum habes digerens per halitum fine morfu vllo,no minus quam abietinum. Addere potes ceram, & reiinam quantam abie- tino. Sivcro oleum exprellum cftcra/Iiius,&qiueovfuruseft, liquidiore mcdicamento dcleciattir, quinta vel etiam lexta cerx pars (briecerit. Si vero feminisabietis, & florum populi macera- tionem expeftare non potes, olcum aim leminibus velfionbus conttifis miftum imjceinaqua" vclvini(fi arfeftus adeft podagri- eus vel aracularis) partem qtiartam, vel quintam, ne iniefta tor- pj reantur, aut oleum vftionem odore refcrat. Percoque lgni lento, donec aqua,aut vinum totum coquendo vanelcat: Quidam curio- fiusid parantesinvafe duphci coquunt. Succos non cralTos, nec lentos in cute, & carne refidentesdifiipat, vtoleum, chainamcli, anethi, rorifmarim per fe, vel cum ccra,& refina.
COST.
DISTINCTIO DVODECIMA
cft deoleis.
M E S V E.
L e v m multisfit modis, nunc exprellione,nunc impreffione, cum materia; iniplo macera- ta;, aut incodjc qualitatem fua, <Sc vires in iplo rclinquunt, nuc refolutione, cum materix he- tcrogeneae in corpore conclufa:,<5c velut concre- t £e ,vi caloris fcparantur,opera prcecipue chymi- ftarum, dcquogencre, quantum licet,agemus: plura autem liaudire cupis,chymiftas prscepto res tibi adhibe,& cum illis verlarc. Primum au- tem dicam oleorum , qua: per expreflioncm fiunt, naturam, & facultatcm, cxtrahcndi mo- dum, poftca de cecteris, fi pcr Dci gratiam mi- hi vita dabitur.
■ N
i
AD Scabiem. Irrcpfu hoc cum fuperioribus tri- bus hunc in locum, vt bene notarunt alij.Troba- tur boc ipfum adfcabiem,cuins quum varitc fnit l aufi?, 'vtboc illi qu&exVenerea lueefl, &contwmaciterin- bxret,efficaciter prodefji videtur, ita fi aliam habeat caufam, imo, fi eandem, libenter eo absttneo ob hy- drargyrum, quo ejui paulo frecjnentms aut liberalius vfifunt, & in animx incidifie fwtorem obferuaui, & ex cariofis eorum ojjibns hydrargyritm extrahi non fe- melvidi.
OL e v m dum abfolutelegis, oliuarum intellige: M A N. & nouum, quod edam vim rerum in eo maden- tium facile fufcipit,& ira fecundum genus a Mciue fcri- ptumconftmiit. Tertiuminteromnia efficaciffimum, pauci norunt elicere, (ed hi tantum qui artem chymica vocatamcallent. Hienim funtdequibus Mefuedicic , quod vires,qu^ funt in concreto,id eft,in compoftto oc- cultg,manifeftas faciunt. Hos chymiftasfcilicet.monet vt confulamus. Primum,&fecundum genus omnes parare fciunt.
IN t i r admonenda medicamenta compofita.fimpliciflimu, SYLVII- & vfu frequentillimum ell: oleum fimplex,& compolitum, ex coque,& alijs quibufdam fere reliqua conftant vnguenta, cerata, emplaftra. Olcum maxime proprie fuccus eft pmguisex olmis tritis exprcflus, vel immaturis,quodomphacinon cbid, & 01110- tribes, ld eft, acerbum, & crudum eft appcllatum, ldemquerefri- gcrans, & aftringens eft: vel matuns, quod uleum communedi- citur: ac vtrunque, vel infulfum eft,vel falfuni, & lllotum, vel lo- tum ,idquead lalem tollendiun, vel vt fiatalbius, vcl morfusex- pers. Vtrunqucitem, vel recenseft, vel antiquatum,& ex hoc, vd lllo agro, vt Sabino prope Romam laxat,tenue eft,pra'fcrtim ve- tuftum. Quaoleicommunis diftcrcntia-di 1 igenter funtobferua- da',vt mcdicamentorum ex hiscompofitioiuftiorfiat:nam facul- tatibus fecundum hasdifierentia^niultum vanant, accompofita quibus nufcentur, plurimum immutant.Has lgitur oleorum dit- ferenuas, praicrtun omphacmum, & commune,recens,& vetus, donn ferua(nam infulflim lotione.cum libet,prompte reddideris) vtcum poftulatvfiis medici opinionem nunquam fruftrcris. O- leum fecundo loco abufiue fuccus eft oleaginus.&fluxilisex qui. buldam tritis ,-tum fruftibus, tum femimbus, vt nucibus regijs, auclIanis,mofchatis,amygdalis vtnfq;, nuce Indica,anacardis,ba- lanomyrepfica, nucleo perlicorum, praxocium.ceraforum, pru- norum, piftaciorum, ftrobylorum,napi, finapis,cannabis, lini,ri- cini, ftaphidos agrie,cnici, citri, arancij, pomorum, j)yrorum,cu- cumeris, cucurbita', melonis, citreoli, & alijs propeinfinitis pin- guem 111 nucleo lplo, vel fcmine,ceu medullam fotutis. Dequoru quibufdam poftagemr. Non emm funt omnia hzcm vfu. Huic generi proximum eft baKamelcon, & petrel^on.vt poft audtes.ll laduo gencra fiint fimplicia, ncc illis educendis 'ac exprimendis aliud mifceri confucuit, praterquam quod auxilnun aquaqui- bufdam extrahendis milcctur, vt alijs olcunt commune paucum. Eft lnsaffine genus tcrtium ,quod elt humor quidamokaginus ignis vehementia extradhis; humidoetiam fubftantificato fiepe miftus, ldqueopcra chymiftarum inucntum,fiueid oleum inca- pitellum liirfum tollant, fiue in vas fubieftum mox defluat,qua. le ex liquonbus, fuccts mulus, gumnus, refinis,cera, melle,hgnis relinolis permultiscducitur. Quartum genus oleorumeftomni- V
no compofitum ex fimphcibus m oleo communi, vel alio macera tis,mfoIaus,incod:is, quod genus quia latifltme patet.deeo nobis phu-ibus cft agcndu, non tnodo j > pter huius multitudine.fed va-
riam

L I B E R
cisnl qnoqtie in muiiis componcndi rationem, qux cilpropcmo- dnni vnicacuicjue pra-ditloiiim generum. Ad(ie,quod oleum plu- lofophorum ,& alia cjiia'dain mitta funt,& in rertmm fimul,& «juartum genus incidunt. De primo genere rancjiiam ommbus peripicuo nihil tlicemus: de tertxo pauca quaxiam iiodieconfueta, de fecundo, & quarto dicendum nobis cit, cjuantum rei proj:o(u trcfcopus exigit.
OLe i voxpropriedeexprefioexolca fucco di- citur, transfertur tamen id nomen ad fuccum om nem pinguem, qui fubftantia oleum referat. Eft ergo oleum hoc modo fumptum multiplex ,tum naturale, tum artificiofum. Ts^aturale arbores quxdamfundunt, vt balfamnniycuim arboris ft vel cafu vel confilio fin datur cortexjpontccertis tcmporibus erumpitpinguis fuccus olei jpccicm Ycprmfcntans, ftc cx abictc fuccus oleo fimilis efflnit, vulgo lachryma abietisnmcupa- iur, idem cum refina : Jedtenuior. K^aturaetiam ex faxis alicttbi locorum olcum prodit, vt olcum petra. ,/lt artificio multis fit modis,vt quidem Mef.bic ait,tri bus; per cxprejfionem, per nnprejjionem-, per refolutio nem, quibu-s addere etiatn licct per hnprefjionem, & ■expreffionem fimul.Torro cxprejfione elicitur ex plan- tarum maxirnefiuchbus, tum arborum,tum etiam mi- norum, vulgatum csi,quotnodo ex olea,ex amygdala- rum,nucu?n,& vnguentarigglandis nucleis prematur. "Premebatur vero alta-s quoque ex vnoueniana ipfius glandis fummo corticc,nunc ex aurantij,& citrvj,mali cute. Sed ex herbarum muitarum femimbm quotidie exprimitter,vt ex lini,napi, finapi, ricinifemineiin terdum explantarum quoque lachrymispremendo eli- titur, vt ex myrrha non vetufta, tandemque ex anima lium etia fiultihm oleu exprimitur, vt ex vitellis oui.
At vero infinita funtqus impreffione olei genera quotidieparantur: inieElis inoleum vuigare ftirpibus, earum vepart:bm,autfiuffihtcs aridis,aut recentibm, ititegris,aut contufis,tum maceratis,tum mccclis igne, fole, fimo,aut calce. Fieri tertio poffunt impreffione,& exprejjione multa oleigenera : clegantijfimo fane mo~ do, cr nonfemsfruCluofo quam Jhperioribm ,ft enim nuclcis amygdalarum, vel vnguentaria glandis corti- ce expurgatis odoratum aliquid commifcueris, atque aliquot poft dies contufos nucleos exprefieris, oleum prodibitproprium commijis: rci odoremprxfe ferens, fic in(lrat£ rofis, violis, iefemino, cinnamomo, caryo- phyllis,amygdaLc,oleum earudem rcrum odorcm,vim que rctinens reddunt. Fit quarto olcumper refolutio- ne, ideflpcrfeparationcfcitra expreffionem eius, quod pingue efi a nonpingui, hoc vero duobu-s in vniuerfum fit modis, aut pcrvltirnam refolutionem, autpcrnon vltimam. vltmum voco,quum prorfum corrumpitur res, vtnibil fuperfit exterioris facici,qua diftingui ab alijsfolet rebits. Sic qmexuruntur ,quorumfoiusfu~ perefi cinis, vltimam pajfa refoiutionem videntur. 0- leum igitur per refolutionem non vitimam varus eii- citur modis, interdum coquendo : fic autcm quxrcs multo pingui fucco fcatent, vtftrobiii, & amygdaU, Jicontufx aqu&vt ferueantdiutius committantur; vi ignis oleofus ,pinguisque omnis fuccm areliqua fub- ftantia feparatur, quifuperfiuitat aqua, ita balfamum occidcntale ex Goaconax ramis paratur; coilecto co, quod aquxfupernatat, pingui; coiiigcndi autem modus eft ,velpluma ,vbi refrixeritdetrahendo ,vei effuja pingui Uia decociioms aqua in vas, in cuius imo cxi- guum fitforamen, vbi enim refrixerit, apertoforami- ne fenfiui aqna effiuitoleo fupcrfiite,quod ubi effluxif-
P R I M V S- 180
A fc aquam fenferis,reponcs,elegantcr etiacmcffa olci, & aqug materia inpeluim,vbi refrixeritjanea lingua vtevis,fic enim hac vniucrfam aquam fenfim clicientc folus oleofus fuccus rclinquitur inpelui. Torro alia re- folutiofeufeparatiofitperdefiillationem vocatam,hec vero tribus modis,autper afcenfum,autper defcefum , aut per afcenftm. & defcenfumftmul. Tcr afcenfnm quidem vuigata per cucurbitam deftiilatione, qua etia aqna elici folet, fic cx terebinthina,cera,imo ex aridis quoq; rcb 9 ,vt anifo, caryophyllis,nuce mofchata, oleu trahes,quin etiaex humettis,& qitantumfenfus agno- Jcat, minime pinguibus rebus hocpa£lo clicitur,na ex rofis ex lauenduU floribus,atq; ex reccntiquoquefgni~ citli herbaoleum cumaqua afcendijfe obferuauimus, &fuperfiuitas ipfum coilegimus. Sed, & alia eft ratio oleumper afcenfum colligendi,quam fequuntur,qui ex B fnlphure oleum eliciunt ,accenfo enim in ollulaful- phure,in vitream campanam(vt vocant)Jeufquod efl elegantiusjin capitellum vitreum y quo etiam ad elicic- das aquas vtuntur,digitorum circiter quaternu inter- uallo fuprapofitum crafjioresfulphuris halitus excipiu tur,exceptiq; in olcofum liqmrem coaffi cffluunt. Sed rurfum ea quoq; deftiilatio quxdam cjlper afcenfum , qua caphurct fuccum lulius Contarinus medicits egre- gie elicit. Trimiim autem vafcuiti lateritiumparatur, reclis,vtin vcterum lebete, parietibus; &planispror fum labris digitorum circiter quatertiu altitudine. Tu prcterea vitrca inpromptueji cucurbita paulo maio- ris,quam id vafculum ambitus, vtipfum appofite cir- cuat,reffa autem,ac dodrantis feri longitudine, <jrJu- prema partefornicata; exiguo infummafornice reli- tto (piracuio,ut ne nimio caiidiorum vaporum cocurfu q dijrumpatur.ltaq; pofita inpriori vafculo contrita ca- ph:ira,illiq; vafculo,tum fuperpofita cucurbita,iu fup pofitis paucis aiiquot accefis carbonibus inparopfide, crajjipaulopoft vapores ex caphura vi ignis excitan- tur,qui anguftiorem exitum per exiguumjjnracuiu ha- bentes,in parietes cucurbitx impaHi, cadidi cuiufdam butyri injiariliis htcrcnt,eo igitur liquore,vbiparietes cucurbittx, obduttos videris,aliam eiufcemodi cucurbi- tapriore detrafla impones, & rurjum aliam, quoufq; vaporu aliquid ex capbura excitetur,pluma dcinceps isfuccus dcnfato oleo fimilis dcraditur, <jr in opporttt- nos vfus feruatur.lt a quide quomodo variis modis oleu pcr afcenfum eliciatur,apparct.^itper defcenfum du- plici in vniuerfum ratione elicitur,nempe,autfrigoris vi,aut caloris,frigoris quidem vi,aut certe fine opera caloris,quopa(io myrrhaintra ouialbumen conciufa, p appefofrigido in loco, albumine, per eius rimas oleum Jenfim dejiuit.Extrabitur etia oleumper defcen/um vi caloris,huins vero,uel ignei,vcl folaris,folaris inqud, quia ex floribus rofmanni, ac fclarem in vitrea phyaia foiiexpofitispingue, atq; oleofumJuccu effluxifie vi- dimus.Igtii vero caloris opera dcfcendit oleu eo artifi- cio,de quo ad huius traciationis calcen Mcfubi de oleo iuniperi agit,de qua tame rc,quadopofl Mcfuen natu- r<z siudiofi longa exercitationc faciiiore inicrunt ratio- ne,non comittd,quinhoc loco in mediceartisgratia,ah qua affera,queneq; cuiuis hdc artcprofitetipatet,neq; elcgdtia,&frutlu caret.Trimtt itacp, binxfiftiles olie, ita cdftruutur, vtaltera alterdrecipiat,tuinoris autem imapars crebrisptunditur joramimbus,vtraq; autein tus vitrea crufta diiigeter obducitur, in maiori tninor ita collocatur, vthmeab iliius fundoternum digitorum
Hh 2 inter-

M E S V E D
ivteruallo diflet, quod fxctlc efficitur f vel eius lahru E matoris ollx. labro infideat ,velfiloferreo perrtrM- que traietto fufiineatur, tum vero deflillationis mate- ria in interiori olla repofita, & vtriufque orefuo oper- culo diligentiffmeocclufo, infouea collocantur, agge- fta circurn terra, & conculcata, ignifque operculo ex durioris matcriA carbone,lignifquefuperdatur, cuius Vt poft boras aliquot ex minoriin maiorem ollam li- quor extillat oleofus, eji vero is fumofo quidem odore ?noleftiffimus,ex quacunque etiam fragrantifftma rc eii cias, at fi extraEtum, in ampla olla ex multa aqua ca- lida diutius tra£iaris, aut etiam mutatafuhinde aqua nonfemel, vtferueat, ejfeceris ,minus moieflum red- dcs,neque tamen de eius viribus nimium detrabes. Sanebxc clegantior eft ratio extrabendi olei perdc- fcenfum , qutt fequitur. Fiffilis olia ex crafjroribus ft parietibus,reli6lo inparietisparte maforamive,qttod F amplitudine cucurbitx iiliws vitrec coiio apte rejhcr.- dcat,in qua desiillationis materiaponenda efi, erit au- tem cucurbita recurua, quam retortam vocant, tradu- £io ergoper id ollteforamen cucurbitte collo,& reliquo eiufdem corpore in olla appofite collocato, acpuriori cinere aut,fabulo circumquaque ad quaternos dig itos, obruto ,fuurn otla operculum iungcs , inclucio luto, & vbi operculum, & vbi cucurbit.t coiiurn committitnr, diligenter, vtnon expiret ,fuperaccenditurtunc oper- culo ignis, continenterque folle agitatur,quoufque ex cucv.rbitA collo extra ollam porrecio cxtiiiare oleum cceperit, moderatius tunc agcndum,fed continuata ope ra : cxcepta non eodem vafe materia defiillante,prius enim tenuiorpars, & ignei nidoris minm, plus autem ■ririum retinens cffluit, qitx feorfum eji feruanda, agi- tanda veropofi modum atit incoquenda, vtfupra dicc- ^ bam , ex multa aqua, fi fumofi nidoris plus quam par ftt, vifi fuerit retincre. Hasc ea destiilandi efiratio, quam partimper afcenfum ,partim per defcenfum ef.e diccbam, afcenfus quidem efl, vtfurfum ad cucurbite comexmi vi ignis oleum trabitur, defcenfm autcrn, vt per decliuiorem colli partem ff>ontc lahitur. Satte autem quod ad eam deflillationem pertinet, quam per yltimam refolutionem fieridicebamm , fieri boc pa- fio ex rebus quibufque olcum poteft, qute cxuri, & verti in cineres pofjunt. jtcprius quidem ex quoitis cinerc ajfuftr fcruenti aqua lixiuium paratur, tum ~vc- ropuriores eim partcs lanea lingua extrabuntnr, & extratltn igni aut foli comrnittmtur , vt caions vi humor omnisabfumatur. Sic qutdern cuodfupi yestfal ejfe inuenies. Habet autemfal omne, ^iriftoteiu ctiam tejiimonto, pinguis atqtte oleofi nonnib/l, bocigiturfi volueris pmgue, ipfumin frigido ac kurrudo loco Jai *' reponito, liquefcet enim, liquori vero fuperHnitabit oleum, quod pluma derafum conferuabis. Sea dc va- rtfs conficiendi oiei modis, qux admedicum pertinere negcciumpojfunt, bxc fatis.
M E S V E.
L e v m dc amvsrdalis dulcibus, alperitatcmguttuiis,pulmonis, & partium cartciarum etiam cx tcrnarum lcnit, duritiemq; om- ncm ac ficcitatem iufturarum, & partium aliarum cmcndat: ob id impinguat, hcctidi confert, fcmen quo-
H O L E I S
queauget, ardorique vuluaj, & vrinas iniedhim commodat. Fit autcmhocmodo: Amygdaks dulces cortice lignofo, & cute membranoTa pur gatx, plurimum teruntur,in offascoguntur,ho ris ci rci tcr q ui n q ue loco calid o continen t u r, vel in vafeduplici hora vnacoquuntur,aut fubca- lcnte arcna,aut cinei e,facculo inuol uta-,& pan- nis aliquandiu foucnmr, poftca rurfus tcruntur, & facculo conclufe torculari cxpnmuntur. Vcl tritc amygdalc in vaic comodo maza lubigutur in aerc calido, pauca calida identidcmaffufa .
Hifque modis oleum exprimcs largius torcu- lari, quod aflere inferno fit cauato, & decli- uiverius emiilarium : fuperno autcm pro ca- uitatis magnitudine, & formagibbofo, vtvn- dique ceu figillo quodam amygdalx a:quali- tcr exprimantnr.
Rccip. ex amvgdalis mundatis ab vtroque corticc quantitatcmquam volueris.&terccon- tritione vltima, & fac pahoncs cx eis: & dimit- tcin loco calido perlpacium licutliorarum.v. Deindeitcrum tcrc, & ponc in zaynari,& ftrin- gantur, & cxprimantur, & emanabitolcum.Si autcm in vaie duplici iicur pcrhorx fpacium coxeris, clcindcimprclFens in zaynari, cmana- bit abundantius. At fiamygdalis triris lacccl- losimplcucrk,& iub cinerccalido,aut arena ca- lida inrcrpannos fepelieris,&poftea cx prcflcris, abundabitoleum^ Modusbperationisaliuseft, maiaxenturin tina, iicut pafta malaxatur, & fit domus,in qua malaxanturcalida,&fundatur dcfupcr aqua calida parum,& ftet pila decli- uis vbi cmanat olcum: & dum fic cxprcfle- ris, abundabit, zaynari autem planta inferi- or fit habens concauitatem , & mundtorium in parte dccliuiori , & infcriori parte fit glo- busiuxta formamcapacitatis concauitatis, vt figillet omni hora ambitu vacui, hiccrgo crit modus forme eius.
IS t v D cftprimum olcuin,qt-cd fit ex cxpreffio- CHR, netempcratae complcxionis iji caliditate, in hu- miditatc autem tranfit primum gradum,eft multum in \ lii proptercius vtilitates, lenit,& humtctat a!pc- ri tates malx complexionis ilcc.x,principaliter guttu- ris, & pulmonis ljnitum ab extra, & per os aifuni- ptumpaulatimlambendo. Sed operatioeius princi- paliter eil: ad lenicndum partcs pettoris, vndecon- fert tufli iicca-,li ex ipfo partes cxtnnfecc vbi coftefi- tuantur,liniantur,confert etiam mncturis exiccatis, vtgodagricis eucnit,quando nodofitates liunt ineis. & iumme confert hecticis, & confumptis, fi fpon- dylcs dorfi, partes pectinis vngantur cx co, & maxi- me fi eum iplo iiat permixtio olei violacei ftante febre hedtica,& aliadeaduitis humoribus corpus % coniumcntibus.
PA v l v s quidemcontundens vnciasduasamyg- MAN. dalarum, ponit in fextario vnoolci dulcis,& coquit in duplici vale. Fitautem examans none>.dulcibus, etiam (ecundum Paulum /Eginetam. Quidam meto- pion dicunr,ait Diofcorides, ds eo tamen ioquens, quod fit ex amaris : nam de hoc nonfcrihit. Modus operationis alius.) Modus hic iiniiiis c il ei cjuem docet
DiOiCO-

LIBER PRIMVS-
SYLVII.
Diofcoride?. Et fundatur dcfuperaquacalida.) Dio- A /corides pro odio fexrarijsamygdalarum ,addiccotylas duasaqua' dnnittit pcrfemihoram: fadtaquemaio- re atcritione iterum,apponit cotylamaquxZaynari.) Torcular mtellige.
ID oleum ex aniyg<klis dukibus iure optimo primum oni- mum a Mdiie delcibitur, quod fit tam alimentnm (nutri- inurenim iolis duicibus libro 4. limpl. cap. y.) quam medica- nientum a<i muita eificai, blandiJinnum, viii trequenuflimo eoniueu/limum .gratiiiimum ,&.velut quidam typus aliorum olcorum gcnenseiuitiem . Ab eo igitur utnquam nouilimo, & vtiiiiiimo re&iiimc incepit. Alpentas gutturis, & puimo- nts vnaeft inlita, & ex parus eiienuaprofedta, bronclujs cnnn, <jua; iigmoides limt caruiagmes, conitat tota hacartena, vnde > fcl eft,aipera cognominatur, Grxcts eam, abarteua laiui lta ieparanu}) v. Cum vero eademjntusiitla:uis adniodum, fa- nis honiinibus ob membrana: carttlagines tllas, & ipiarum iiga- menu vtratjue iiitegentis natur.un, mterdum afpera fit,acina:- «jualis, liuc rugola fiat ob ficcitatem, iiue eius fuperficiei luimor g ahquis largior qu.tm pro lplius nattira infideat ,&ibiinxquali- tcr alfigatur, & iiccetur, vnde tullis, raucitas,& fa-pecuam fpirandi magna difficultas, interdum a-grecurabihs: pra:iernm «ium,vt cucums texreumexcrementum accreuit,&ccnophoro fordes cra(ia,fic ei pituita tandem agnatatenaciusinha:ret. Lib.e.Jim. Hanc autem lecunnam aipcriutem , oua:iola ell pra:ter natu- ram,oleum, aniygdal. duicium (anat. Nam humedtat licci- ^ ^ tatem, (vtoieum commui.e 111 fcrro rubiginemomniummaxi-
flni.tutn.ir ln * cmoiiit, )& fuo lentorc iiccationi notia: multum reliftu : iib. 11. nnt. pra-terea ma:t]uaiiutein"explet, quomodo fuccus portuiaca: g!u- tinofusin h^modia . Sedpauiatim ldvelutlambendoeftdeglu- uendum , 11011 ariatim deuorandum ; vf paulatmi cius fubftanti» poruoin afperam arteriam dcerret,norream modo, qua: collo an- teriore fitaeit :fcd,qu<r eiusportio ramolis propaginibuspul- moutim iiibftantiam totam, cum duobus aiijs valorum gencri- bus intertexit,quas pulmonumnoniincvidetur Meiiicsmtelle- xille: quamuis pulmonum quoque eifentiam a'quabilem magis, & moilem ,mediocri lentore reddat, ctiam citra nutritioncm, quomodo puiguis friftio cutcm, cb ld re£le addit,corrigerc afpe- ritatcm partium aliirumctiamexteniarurj. Nam hacmreo- (2 lco connnuni 11011 fuerit inferius , mirum ni eriam fuperius, ob cilentia: tenuitatem , qua videjurcommuneolcumvincere. Ob qnam, non ob Iblam laporis gratiam, hodic, &: colicis, & nen- phnticis pottudaturad vnc.vnacnm vini aromauteos, autiimilis ieicuncia , autvnc ij. Plcuriudi, &. alijs thoracis affeftibus prope cmnibusiliinitur, & collo vtcri,vcldolcnti, vclficciori,quamvt cxtendi facile poJfit,quantumfoetui pariendoiatiscilepoilit. Quibus lgitur cuus citaJperiorobcxcrcmcntorum adeainex- pullbrum naturam ,vel ob ficcitatcm, qiur atroplna:, artati, vilce- rum imempenei cahd.c, & ficcanuum viiu luperuoinr,his oleum kl laltibcrriinum elt. Quameius facultatcm doct.r muhcrcs,cu- um hoc oleo erugant. Duriuemuue omuem emcndat,cum cnim modicediger.it , quia cemperate calidum eft,durum teniione, leu xcpleuonc mollit, vactiata per rciolutionem eius materixpartc aliqua. Cum vero fit moderatc calidum, vtdixi.ctiam^urum ' concretionea frigido excitata mollit ,fufa, & colliquata ea ma- teria, quam fngus coagulauerat. Cum denique humeitet ctiam fcciuiuo gradu ,vt ctiam poftea fufius doccbo, durum ficcitate , (quod maximc propric durum appellatur) mollit, ac lutmidita- te deiibutum tractabile reddit. Ob ha:c lundtuns podagncorum, J) & ncxhs arthriucoru^n emolhcndis ialubriter llhnitur. Siccita- tempartium ex atrophia,& ninfturarumetiamcx itiueiemulto, aut ijbore, illitum corrigit ctiam potentius ,quam olcum com- mui.e: preterqiiam fi quodeiientia: eft admodum tcnuis, quale Galen. vbique Sabmum pra'dicat. Adhibcudum vero coufect:io- nemolli,autmollis,& dura-, vtmulue ,& paucxmedia, qtix 1 poros rarefhciat,corpus caltdum rcddat,ob idparatius ad olcum ld tcnuandum , & attrahcndum, quod plane conorum concinnatorcs declarant. Corium enim crenaus aftuhs, & faica- tismalleis,& flamma rarefaciunt, mox oleo.&adipe calido I.irgiter imbuunt. Quodatttem eam ficcitatem fumptumido- leuni corngat , planiflimum eft,quia alimcntum cft. Omne enim aitu nutriens,corpus caifacit,& humeftat. Nec folum corpori humidum dat alimentum, fedetiam mediocnterdiutur- num,ob mediocrem illumlentorcm,qua]is 111 cremore ptifa- n;c, &olco communi. Quxemm cum lenrorc conninftamha- benteilentix crafliaem, vt fuilla ,diuturuiusalimentiim corpori exhibent, quam qua: lcnta funt modice fimul cilcntix tcnuioris.
£ 2 £
Impinguat vero non folum quia pfenius nutrit, fed qtiii fubftan- uamcorpori tnbuitparum lgneam, & acream,quxmultum ha- bilis eft per tunicas vaforum exhaiare, & 111 adipem concrefcere partuim ipermaucarum contadlu . Rationesaiiat, & caufe obc- Jiuus huc atrerripoiiunt ex lib././an.tuciHia:, & iib.i4.m«ho.& lib.2. temperamentorum . Nec folum adi)>em gigncre, fed etiam carnem , natum eft id oleiun, quia ob duicediwem prompte ab hepate traiutur,& 111 fanguinem bontim mutatur,quo partes omnesabundenutriantiir. Hxc addidi, neputestantumcorpus cxternitm impinguare,ii lilinatur. Nam id corpusabalioeft pin- *' gue, uon proprie, & in i"ua eilenua. Heifticis,& dliter confumptis, ' liacde cauiaeJf faltiberrimum. Cum enim his facuitates omnes non fola: nauirale? fint imbecilla:, male coquunt, luii alimctum coftu, & diftnbtiui eft facilc: quale eft id oietim ob cii cntia: te- nuitatem coqui paratillimuin, & diftnbiu, quauquam diitnbu- tioius ceientatcm hepar lntendatob cius dulcedjnem. Addc, qi lod etiam alimentum dat corpori,quod aliquandiu furori fcbri, iis 111 hcftico calorisrciiitat ,vt cremor ptiiiana - . Adlia:ccum ca- lorc iit tcmperattun, omnem intemperiem corrigir, & aim hu- nndum iitad fccundum ordmem, hefticts febribus eft laiuberri- mum,non modo fumptum, ied etiam cum oleo violaceo mcdio- cremlilum caiorem obtundente,lliitum lpinx. Semenattget, vt tit.s.pnf. omne alimentum modice caiidum, & humidum,pra:lei'tim ii ple- nius alat: qux omnia huic oleo ineiTe ante oftendimus: & ior- t.ii.eetiam Jemenpromouebit,pra-Jerum ex recentibus amygda lisahorum fruchium recentium modo, femicocfa humiditate a- bundantibus, quam ob cruduatcm, & ientorem cJicnonmhil iia- tulentam, mhil min eft : Jed Jiatuum vim e.Yigtiani facile frangir vinumaromautcs, neliimptum colicos dolores, aut nepiinticos fiatibusa icexcitatis geminet.Ardorem vteri,& veiicofctiam Jio- dievu!gttsappeliat,cum menies .autmuliebreproflutuum ,aut vnna, calore, fngore, acrimoma, morfuque alio quotus partcs, quibuscontmcntur, antpcr quas vacuantur, laccrant, & tandeni vlcerant, quam affcftionem Gallorum vulgus cadem ratione co- ftionem vocat, Jibiquealiquam partem coqucreait cum matenjs mordactbus, autalia vlcerantecaufa Jaceflitus. Tales affedtus ad- funt cacochymis mulienbus,& vinscxputripituita,& fxpe ex calculo, euam ex ptire, ex arenulis , ex aduftoinhepate, & vc- nis, vel renibus, lotio. AiTcftionem hancolcum hoc toiht fum- ptum, ied lmbeciilius, quia 111 partibus, quas permeat, altera- tur, & mtiltis alrjs milcetur :potentius autem uue£tum 111 vte- rum quidem (mTfiyxytit. 111 veiicam vero fiitula x-nca, vel potius, vt nunc, argentca,quam vulgusob idrufiyya appellat. Lcnit porro ardoremhtmc quatenus, & i&mpurixer, eit (quod multis alijs quahtate infigni carentibus, &a!iam vchementem obtun- dentibus cit coinmunc , ) & iji/.arxas-ixiv , meatus lpibs tan. quam quodam tectono illinens , ue corpus attingat humor iile mordax . Qua ctiam caufa in difenterijr ihttltuai mor- dacibus , & dolonficis , & cremores , & muccagincs , & bu- . tyrum , id genus aha gluttnoia inijcimus : led euam craifx tileiitia.' pouus, necorrumpantur facile. Qua: in capacttatem intcftinorum promptc ini/ciunttir, iu meatum vin vrinarium ob anguftiam , & obliquitatem gcminam, & via:longitudi- nem (qux mieftioms lmpctum frangit, & fruftratur) nujci 11011 poJlunt, cum etiamteiuiia xgrc mijciantur, jiifi Jiphun- culo m meatum aluus immiiio excipiantur , & velut dcdti- cantur. Quod meatus latera 111 Jeconcidunt , & aJphyndtcrc arctius vndique conftringitur, qtio tempore vrina 11011 rcddi- tur. Ob ld liquidifllmum inijciendtim, & tepidtim , & mea- tu vrinario per balneum , vel alium quendam fotum dilata- to, adiuuante, vt dixi , argentea, vcl xrea fiftula pnus mca- ttuimmilla. Mediam mter hxc duo naturam colh.m vteri «btinct, fi rciffitiidinem, & capacitatem inteftini rcfti , cb- liquitatem vcro , & anguftiam meatus vrinau jf m vijs fpc- dfas , nammeatus colli vtcri,ommum trium eitbreuiflimtis.
QiK'd ii inmeatum mulieris vrinarium eadem aHeitiomcide- ri: , ratio cius eadcm propc haber.da eft , qux & vteri , niii quod graoliore eft opus tt.bo. Hxc vero de corrupus intelli- genda Jiint: qtiando necvirgines hisvitijs funt obnoxix, prx- lertim fluxui mulicbri, mfi qux religioni monafticx addidfx cx vita fcdcntaria,& magnaparte ociolapituitamputrem,lar. gam,huiusmali caufamfrequennorem collegcrunt. Hxcdefa- cultaubus olei amygdalarum dulciumdicenda putaiu , vt tan- quarn itcr indicarem ei, qtuin cxteris eius medicamentis ldem prxftare volucnt, itatuimus enim cxtcraleuiter, &velutcanis c Nilo attmgcre,Iocosque tantum indicare,ex quibus po/Iitqni volet, rem lplam prodtgmtate mtcrpretari.Depellatamygdalas, vtpurius,& fyr.ceriusfitoleum, &largius. Terttcurioieeaidem, vt iiitiis meria humiditas promptius 111 aperium proferri pof.
Mefue H h 3 fit:
V
»V
•j'

MESVE DE OLEIS
fitrvt autem eopiofius expriraatur,calfacit. Namvt vetuftate E abicftis pediculis euulfos furit prefluri , aut r'. ; - noiu i.'dn-
nuces.&i nuclei omnes oleofi nugis i calore natiuo pcrcodti eua- dunt, lic aiam ignis ,velSolis calorc fcmicruda: hnnnditatis co- ftio acceleratur : aut faltem eo calore tenuata.licjuata,fltrxilisque magis rcfldita, foras traifta oleofa humiditas promptius ,& lar- gms exprimitur : quatitoque hic calor eft va!cnuor(modoclaim vrcndo non abfumat) tanto expeditius. Obid in vafedupjici ,& fub calcnte arena, autcinere hora vna calcfccilTe fjtis c/t: 111 aere autemcalido, quinque horts eft opus. Porro calt-hunt amygda- Ix vafeduplici, lmpolitx (cilicetpoftquam tnt.c funt, vali \ itrco, in vasaliud aquam calentem cotiticns ihfidenti,neiguis,autaqu5 contadu, & miftione olcum vitietur. Sacculo autcm, vel liamt- ne vulgari,& pannis uiuoluuntur,& eadem rationc,& nclus rn,i terijs amygdaIa: confpurcentur, etiam pt*r faccult inanespo- rosfacileob tenuitatem incidentibus. Sedin v.ilcduplicic.tlefe- ci/Iefuerit farius, quod hoc modoempyreuma, hoc eft, vel igms liibftantia ,vel qualitas amygdalis minus nufccri poflit, & ', i- trum refudantem ex amygdalis calf.idtis fuccum 11011 ebibat, vr fiicculus panni, arcnx, cineres, bibula omnia. Adde qtiod pof- fii mttus calorem intendere in vafeduplici, : quamcinci5bii' ,aut arenis ,calore ficcomagis vrentibus, & confumentibus. Poftrt:- movifupervitrum, & aquam corpora diaphanea coniefbrepo- tcs ,quando fatis incaluerunt, & oleofa funt rcddita : quoti ;ndt- cium conuohftis , & fepultisincinere, & arena amvgdalis habe- re non potes,nifi recluferis. Nequc tunc in oftasvclutpai.es tjuofdam cogere oportet,fed moxamortario , vttrita: fimt m vitrum transferuntur: In aerc autcm caliciu moralongior non modorufatpurgatas, & tritas amygdalas , fed ettam odoris gra- tiam, & fapons nonnihil dtflipat: nifietiam vitrco vafeper ca- Inlum aerem calcnte includatur, tunc emm praftantius h.crit: led cum picrunque fit opus celeritate nechodieparetur potabtie id olcnm , nifi in arfeftum potentem, & vr^entein, tor horartim inducijs frui non licet. Multominusaqua paiilatimaftufa lar- gior hic fuccus, & fluxilis magis eft rcddendus, cum hoc modo compofitum iit,&vcnushydrelccum , quamfynecrum oleum. Ob 1 d va/e diipltci calf.iacndum potius eft,quam igni ipfo , quainaere, quamaliftifi calente aqua. Qm modus hodicma- gisinv/it, licetminus diucoquant ,opinor, ob pra-cipitem ne- ceffitatis occafionem: qua etiamfit, vtamvgdalas etiamnon depellatas, fedeleftas, & recentes mox terant: deitide quarta horxparte, autetiam minusdiuin vafeduplicicalfaciunt: poft exprimunt,ex lib.f.amygdalarum vnavnciam oletpuniliiiu , aut fcxtantes tres, fiuedrachm. fex. qtiOd li magma recalfacias, vnciam alteram extrahes. Simt qui vt propcrent magis, tntas in fartagine frigunt,fed parcius,& ii)gratius,toftamque fub- ftantiam redolens oleum expnmunt. Ahj mola trnlatili pcr candelarios exprimunt, fed ignobile, qualecx nucibtis, Unofper- mo,& fimitibus. Exprimit autem Mefiie torculai i infcrne ca- lio , fuperne gibberofp,vtexquifite, & .cqu.ilitcr amygdala: f.ic- culo cannabino ,vel ftamine vtilgari conclufo eom|r:niantur: quomodo m articulis ommbus cauitas eft , S. eixqualis oflis op- pofiti condyltts , vt mouo fit exqui<ita,non obaiigilfham impe- dita,autob laxitatem 'nceru,& ertabunda . C.um tamen id torcularvndique amvgdalis contignum viam uon dctemananti oleo libcram , cauitatem tocim occupantc partim amvgdal.!-' rummole, partmigibba afleris fuperioris parte, miiii i - .■■•!- modum probamr. Reflius fuerit alicicm liipermiiii ommr.o Stqiialem , & planum e/Ie, & infcrniim : fcd htmcamlnm circi- natofenlim cauari; vr 111 hunc velut canalem oleum vndique dif- fluat,& mdccbiniitam grauitatem liiemilTaritimpartedccliiu
dtuit,aut fcltulas leftatimliiterllernunt. Telaev.imcanpabina r.oua firmitate fili facileamygdalas cohibet, praliquc vio'eii<- tix refiftit,.minusque eft bibula, & adhuc hac mintis ftamen \ tilgare, cb pili caprini, quo contexitur, foliditutem. Vtrumque autetticuni Iitrarum,j)cr nexuuminteruallaoleoviam pra'bct, liibfhantia: amygdalarum viam ncgat. Sunt qui horum loco etiam cilicio vtuntur ex feta eqmna contexto , qued prxdi- ftis non ccllerit , nifi qt.od propter pairni hmu , crailitiem amygdalx minus fcntiunt vimprxli, & olcum multum in m»- gnis hums panni inanitatibuspigrum celiat. 1'rxdifti vero panm tenues prxlorum violenuam intercij'im»t qtudem , fed noncludunt, acpermedium braiius amvgdalis recipi pcrmit-' tunt. Qmnl fi depellareamygdalas libet, cultellopotius, quam aqtia, vel calida, vel fngida effcceris, ne cb aqua: miftionem oleum largitis, fed aquotius, & ingratius reddant. Adde, quod calida virium ahquid dillij>at. Non probo ecs, qui fngeado pellem adurunt, poftea rudi fiicculo confricant , & depellanr, quod partim vrant, partim diflipcnteatum liiccum nbbis cvijeti- tum . Exhis lamexpreliis, magma in panem coaftum fubci- rieribus codiiim panis loco ellc polIit.Quod autcm oietim amyg- dal.mim diilciuni qtiotidievendimt officinxad litns partitimdo» lennuni, fit ex intcgiis amygdalis, & magna ex parteobrettf- ftatemittiagis olcoiis, ijfqnemola trufatih, aut traftilt contulis, & cilicio iiicltifis,& per candelarios expreffis.cuueovalentitts adaflo:qtto enam ex ni.cibtts exprimunt. Obidctiam olcum nucum redolet ,.bhis cvyieffnm,oleumamygdal.di ktum , & amar.in'in . H;ccdc modo extrahendi oleum ex dulcibusam'yg- dalisfuliusfumperfequutus,quodis iitvti!iflimus,&hiiico!eo, cuitus alij ex ntclcis, vel feminibus extrahendo.dcquopoftea paucisciim Mefuceftagendum, fi pnus adicccro huitts olci com- politionem p.trumdiuerfam Cra'cis antonbus fien. Qu.Te.vem- pla nobis inrem pr.rfentem commodarcnonparumpoterrmr, & Meiiie lucem noh medioctem conferre. Semodius ex amvg- dalisdulcibus,velamaris repurgatis,& iiccatis, piftilloligneo in pila lemter tunditur in oftas, & aqua 1 feruefafta: fextarins adij- citur: vbi vero hora dimidiahumorcm hattfciit ,vehementius, quam antca mnditur: mox tabellis premitur, & qnoddtgitis ter- gentibus h.rferit,conc!ia digitis afinfta evcijMtiirPreflis nuci- bus his, rurfusaquxhemina mfpergitur, quam vbi ebiberint, li- militcr exprimuntur, fingulas heminasreddunt lingulimodij. riftilloligneo .nonferreo terendas obierua: in mortario autem < t rco tcrimus interdum,& lapideo. Vides prarterea aquam ai- fundi, qua: fuccum illum lkjuidiorem reddat, & paratiurem ad e.\primendum. Sed td nr.becillius multo fueri t, etiam fi poftea oleum aqux innatans colligas. Nam fic miftwn eft aqux, \t ab ea omnino abfolui non queat,qualiter dum aqux iatiando oletim li immodiceagitatur,omnino miicenfcnbitCaltn. S.t- tius fortalle fuerit.fi largius olettm expetis, oleum commune tritisamygdalis mifcere, quam aquani. Idquodiriplerifquepa- rum oleagmis ob naturam, vel liccitatein tacerecogirrvur. Ver- bolitr, de oleoam\'g. dulcium eginius, non modo propter diftas pritiscaulas, fed etiam qtiod eius componend. mcdus multis ic- quuturiis eft communis, & qtti rnodi olco amygdalarum amara- rtini ab^hjs traduntur,hos Mefues fere oleoamygdalarumdul- cinm tribuit. Paulusenim amygdalarum vnc.ii.in oleidtilcis iex- tario vnoponit, & coqnit invaie duplici, & Diofcoriii. fextarijs anivgdalanim otftoaddit cotylasduas aqux, & fcmihc.ram di- ftiitttt: dcincle attntione ftfta maiore cotvlam aqux iteinm mi- w feet, idque oletim ex amygd. amaris fcilicet, vtile Diofcond.-ad
maxime excauatum. Qualia funtnobis vfitana torcttlana.Qtta- H vtendolorcs,prxfocatior,es.euerliones,afthmata,calctilolbs,ijgre
uishodieadhucMefue torcularmultis in vfu ef*evideo,etiain ex ferro albo infernamcauitatem imitantib'. s,cttth veloleae.vpri- mtint, vel capos, & perdices alfas, vel triticum ad c «idimenta, vel alia. Torcttlaiis tamen plani, & cani meminit Mefiies iii o- leo laurino. Vtroque tamen torculariexpoJit ••nmagishodie' cftprteluin libros colligantiuni lobidvhuamtrequentiihmo : lign.ienim funt dtto quadrata, fere fcigina, auttiliacea , longitu- dtne tricubitali,crafTitiepalmi, 111 exrreanscochlc.:impertufa, tranfuerfis Jierhoscochlearum velutcapreolo' , & cincmnoecla- tliculis infertis, qua: frrrotorrxlignailLdum addticur.t, quod in medioeft, valenter preinunt,dtun abdticunt, eomprella 'i- bcrant. Amygdalas igitur probe tritas faccttlocannabmo nouo, aut ftaminc vulgan cal£tfto inuolutas afllcula etiani calfaffa vtriiiqtie muniunt, poft difto prxlo tradunt, contraliurit pt.t- lum, & firmar.t, exprimtintquc in vas fubieflum oletim aere qr.antum licet calidiflimo, vtpropeigneluculentum, vel I?.cft.ts efc,infolc. Saccitloantem optiseft,ne ainvgdaJxdif3uant,aC difTiiiant: quomodo dum prxlo rinario folos vuarum atiiioS
meiefites, nephnucos, adlnbet: vt nos hodie ex dtilcibus expref- fiim, & recens potui damus 111 colico dolore, & nephi::ico ad vnc. j. cttm vnc.j.femis, aut vnc.ij.viiiialbi.
OL e v m deamvgdalis dul. Oleum, ejuod cxa- C 0 mygdalis vulgo premitnr^&fimidi odoris non- tiibil, & f\culcnt£ fhbflanti£plmimum retiaet, in- gratimquc propterea efl ijs, qni fant afoiftiptari, tu purius, &gratius tum odore, tum fapore babcbis, fi non calcfktlcj amygdalas prcfferis, crparcius qui- dem boc pafto, quam ex cahfa&is oleum expnmi- tur: at licebit calefaBas f-cundo prclo fubijccre, & quod reliqmm erit extrabere ,fordidim illnd quidem, cr deterins, fed adcxternos larncn corporum rfns ilon inutile.
ME-

M E S V E
L e v m ex amygdalis amaris, ob- ftrutta aperitjflatus rcfoluir, & dif- iipat,etiamin aurium tinnitu,& tonoauditum efficienteobtuium: afpcritatcs lenit,neruorum dolo- rem muiccr, duriticm mollit, panumfacieide- Jet. Extrahitur, vt oleum ex amygdalis dulcibus prxccdens.
CHR. A^ vm dcamygdalisaraaris in caliditateafccn V_/ciit ad primum grachtm cum virtutelnimcctati uri, & aliqnaliter dcficcatiua propter amaritudinem, qiitV cft in ipfis: & idco eft apcritiuum oppilationum omnium,ventofitatumcarminatiiuim,luDtilitatiuu, & rcfolutiuum: vnde confert dolori aurinm a mate- ria frigida,vela ventofitate,& confert furditati, & fi- tiilo refolucndovcntofitatcm, & oppilationes rcmo- uendo: & confert aipcritati faciei remouendo lenti- gines in facie, & confertdoJoribus neruorum faclis a caufa frigida, fed v/us eius principalis eft ad dolores auriumprs-miila aliqtiali euacuationc, vtconuenit in ;vgritudine qualiber materiali.
" I ^\ I oscorides . Facitadvtetidoloresprarfocatio-
M A N. euerfiones, & inflammationes, cephalalgiar,
nephriticis, difficulter mingentibus, & calculofis, afth- maticis,lienofis:rugas,& ephelidas faciei cum melle, & lilij radice,cyprino,velrhodinoceroto emendat,&c.
SYLVII A vcr0 Diofcorid.a.<!vtcri iftcftus, dolorcra, prarfoci-
jL\.uonem,sucriioiicm,S; ncp}inticos,difficultcrmeicnics,calcu lofos, afthnuticos, lienofos, rugjs, & cphelidas f.icici, quas pani nomine interpres Meliie videtur intelligere, aut lentigmes facici, cjuas etiam idcm oleum tcrgendo delct.Calidum lgitur cum iit ad primum ordinem, ac humido, 5: iicco temperatum, & amaruui, nullam peculiarcm liabcrc facultatem videtur, lcd amaris omni- bus communcni,cal£icicndi,incideinli,tcnuandi,digcrcndi,potcn- ter tergciid!,nullum aiinnal nutriendi,lcd contra potius enccandi, pralertimliimbrkos.QuibusfactiItaubus ca pra;ilat,qiiaripil Me iites reftitlimc tribuit.Nam tenuando, & tcrgendo obftni(ftiones cxpcdit,flatus,vcl 111 auribus frigidis natos.vcl aliunde in lpias ruc tes,calorc luo,& tenuandi vi, acdigcrcndidillip.it, auditumc|iieab his flatibus pcr aures tiunientibus difficilem , mcliorem reddit, a- fjx;ritates veroknit, tcrgendo humorem inasqualitatis caufara. Neruoli genens frigidos afteftits,#; ab his dolores calore tentian. te,& digerentc fanat,ac durtim teniione mollit, & concretione.mi nimum luuatdurumiiccititc.Iiidcm raaonibus iiimptum,&; inie ftum frigidis vtcci,& alurum partium aftciftibus prodeft,tenuan- do <juo<]ue,ac tcrgcndo calculofis,& afthmaticis,crallam pituitam incidendo, tenuando, tergendo , & ii a fola lntcmpcriefrigidaeft afthma, calfaciendo mirc luuat, linftum ii lcccnseft, S; bonum, & thoracyilitum, pra-icrtimtotocorpoie priusvacuato,ii vacua- tionc egere videbitur.
€ 0 S T ^ amygdalis amaris. In Amygdalarum amara- ' rum pennria perficorum nncleos alicubi vfurpant fipore confimiles,<*r odore,quod non improbo, quando etiam facultate non funt difiimiles .
M E S V E.
L e vm kxzwm ideft, ex nucibusRegijs, fiatus etiamcraflos diflipat,tumores difcutit,neruisattritis,vel punftispra:- fcrtim cum calcc lota confert,Jcabiem emarginat.Fit vt oieum amygdalinum.
LIBER PRIMVS. 18*
A L r. i huius virtus eft ficut olei de amygdal. dul- C H R»
v/ cibus,nifi quod in eofiint quasdam paites acu- te,nitrolx,& falfie mordicariu<e,nam quandoquenu ccs comeftre vlcerant partes gingiuarum lingiux, &: palati, qua propter aliquali ter tendi t verfus comple- xionem caiiaa, & ficca, licet ficcitas prcedomiifetur.
Ktipvivcv eandcm vim habct balanino,dcquoinfe- MAN. rius Diofcor.
OLcoiHm, quod partevefca nucum piu-fcrtim vetuftaruni faci SYLVH. le exprinntur, teniuum eft pai tium:per halitum digerit,iic- cat iinemorsu.Ob id neuti «ta,ideft neruorum punfturas,& vulne ra cjua -dam co fanat ,gangra.-nas quoqtie, carbunculos, a :gyl »pas fu li t cjui codem percurant, cjuod vftis earum n ttcleis tribu it Dioic.
Si \ ero ex recentibus eli nucibus expreilum, etiam fubadftringit, & iemicoifla: humiditatis adhuc aliquid retinet, qua; in vindibus fruftibusCrat plurima. K«ftJi»o» oleum vim habet eandcm, quarn g balaninon.Dofte igitur,8c ex Galeni fententiafcribit Melites fla- tus diicuterecaIore,tentiitate elfentis,vi refolutrice,id quod ofpe. rientia quotidiana probamus in dolore colico in flatibus. Nam inieftumctim vino gcnerofo,aut fumptum potenter flatusdifcu- tit,& dolore teniiuo liberat.Eadem rauoneil!itum,tumoresdtfai tit. Viautem digerente,& ficcante iinemorfu punfturasneruo. rum,&;attritum,& fcabiem fanat.id quod vt potentius prxftet,cal cem lotam miicct,qua:iiccatiiiiemoriti, & digerit. & cum ambo tenuis iint eifcnti^in ulctts totum pcrnieat,non h.vretin aditu mo do aftringentium,8c emplaiticorum, qua; facultates iiccantes iiile niorfu,&.<ligeientes,quantum proiintpundlo ncruo,docet GaJen. lib.6.metho.& lib.3 -c.ph.g. & quo tcmporc vtiles.
NVcvM. Quifrigidioribus temporibusper frigi- q diores regiones iter faciunt, autniuofaincolunt loca,aduerfus frigoris iniurLvs,laneis tura calceis, tum manicis oleo cx regijs nucibus, aut ex femine lini imbu tisfefe muniunt, auribus etia, acfummo nafo eodcm il ^ litis nonfruslrata diligentia,aut labore.
M E S V E.
L e vm exauellanisnucibus,dolorcsner uorum,& arthriticos fedat.Fit vt pra:ce- dentia.
OL h i deaucllanis complexio cftcalida vcrfus q {j iecundum gradum cum aliquali ficcitate, hoc fcribit.Rafis in proprio antidot.quod valet contra ve ncnum,& morfiis reptilium.
N
O n valdediffcrtabol<?onucum. Bibiturautcm MAN. vtilker 111 articularibus morbis.
CVmxwrox«fwidcft,nux tentiisponticaaucIlaiia,& Pr.rne/li- 5YLVI1. na quoquc a locis vbi luxuriat di<fta,fit terrea: magis,& frigi- £) dx fubftantix-,qtiam Regia: tamen nonnihil caloris habct ,quo re foluit, eftque anodyiia, & fua iicca fitbrtantu httmoris arthritici portionem abfumit. Ncccredas Melue intcrprctilioc calidum le- ctindoj*radti affirmanti, carynium autem pnmo.in quo iiccum ef icpo(lit,hoc a iiibftantia falla,& nitrofa,illtid a terreacruda. Ad- dit Ralis infuo Antidotario, contra verienum, & morfus ferpentu valere.Quam facultatem nucibus Rcgis tribuunt Diofcor. in nuci bus,&Gal.lib. deeuchymia,&cacochymia. Bibi quoqucvtiliter in articularij s m orbis addit.Manard.
DE Auellanis. Quopaflo olcum cxauellanisepo- cOST. tum neruorum, & articulorum dolori conferre po(Jit,quod Manardusfcribit,no facile vidco,::i/ienim frequentius copiofiusque fimiendum, quis exijiimet,nb potesi eius vis in neruos atque articulos vfque fcrri. Ouodfi,quQ nominemollirepotcsl, eo ctiam articulis, & neruis exvfu id oleum effealiquisdicat: atqui non erit hoc tam huius,quam amygdalini, & caryini priui-
lcgmm,

/
M E S V E D
legv.m, queid txmen de ijs filentio Mef.przterijt, imo tmollientium vfurn dnm laxas reddunt partes , ijs ip- fis neruis atque articulis inutilem ejfe plar.e cov.fl.at . jLdde qitod ft vcre, vt jiuicenn&s fcribit,auellang biie gignunt, adanclam iri ex earum oieo bilis copiam ne- ceffe efi,cum inftgni neruorum,& articulorum imbecil lium detrimento, inutiles quofqf.c fuccos prafertim te nues,quales biliofi funt,prompte excipientium. 7<[on igitur epotum yfed illitum ijs partibus ytiie fore boc cleum : & in Manardifcriptura (facili admodum lap- fu) pro (linitur) (bjbitur) a librario fuijfe repofitum exiflimo.
M E S V E.
b v m cx chryfomelis, anrium, hannor- rhoidum dolorem iedar, tumores prx- dictarum partium, & vuluerum digerit, lingux impedimentum corrigit.
C H R. /~\L evm cx chryfornelisconueniensomnibusdi- Vy fpoiitionibus,quibus contienit oleum cie amyg- dalis amaris: verum eft maioris niordicationis, a- pertionis, ac etiam refolutionis, etiam principali- terconfertad aperiendum hemorrhaidas liccas,vndc cil fedatiuu dolorum euenieiitiumin partibus illis.
MAN. Ctcvocant.quarGrxci armeniaca,& Latini prarro- i^cia: exquorum nucleishoc olcum paratur,qui (unt & aman ficut.amygdaJarum,nec viribus multum ab il- lis euariant.
SYLVIJ. /~\Leum cx nnclei? malorum aureorum (qu.T ctiam Armcnia-
V /ca, & pr^cocii dicuntur , funtque gencris pcrficorum) mor-
dct.aperit, refoluit potc/mus, quam oleum amygdajarum amara- rum : obid hsmorrhoidas ficcas apcrit, & vacuationcf.tcta<iolo- rem lemt prsfcrtim , qucwl ex eoruni amaro nucleoextrahitur. Nam cxdulci cft lmbecillius . Refolnta itcm matena in aunbus, &alijs partibus tmnefaftiscollefta, nnte/citilolor,modofluxio- nisinitiumnon (it, neccorpus,accaput plenum . VuInenbiis iUr tem prxfcrtim magms,aut in parte lenfu cxacto pi'.dita,yt ticrno, fupcruenirc tumores,8c phlcgnionas abunde docet C.il.Iib.^.tnet. &Ub.3.c.ph.gen.& Aph.i.lib.^.Comiulfiocv vulilerclethalts cft. Lingtutautcm unpcdimentuni Tpiuwnv, ldcft baibucicm amul- tohumorenatani,imc!Iigcie vidctur Mciue,q uani in oIeum,& or tm ner.uorum leprinnconiugationis lnigi am moucntium, & ip- Jiusfaucibusfons lllmmi, &. ore rctcntum ,iiicidit,te;iuat,tergct.
E O L E I S
E arefacientibm accidit,nonfhcileflatutum cH,adprio- rcm profcBo caufam olcy.?n quoque examygdalisama. risfacit: adposleriorem, ex dulcibm: proptereaque hoc non erit oiei ex armeniaci mali nucleis priuile- gium. Cmterum fortaffe est armeniaci nuclei oleum v- tnufq; facultatis amygdalini vtriufqueparticeps, & quaftmediumquoddam-.obidj; vtriufqueimpedimen- ti prmfdium, quare, & abfolute,particulatim ad lin- guA impedim enta commendatur, ad qua noncommen- datur amygdalinum.
M E S V E.
L e v m deperfKisobftru&ioncsape- rit,aurium, & fedis ab haunorrhoidi- bus dolores, ac tumores (anat,vcr- mes nccat. Fit vt praxiitta.
Olcum dcperficis oppilariones apcrit, & con fertdoloriauris, &cjccidit vermes in eis, & lini- tur fummecalidum, & necat vermes vulneru, & confcrt dolori, ani, & hxmorrlioidarum ,& tu moribus earum, & opcratio eius cft ilcut dixi mus.
OL e v m perficorum fecundum R afim in ann- C H R dot. vaiet hemicranea;, & apoftemati bus au- rium,mirabiiiter etiam valct m hiliiris ani, Sc apofte matibus.
VAIet etiam, & potum,&: inun<5l-um in renum affe m A N 6trbus,vermeique,& interticit,&: educit.
COST. TT ^ ChiyComdls.Qiitm armeniacimaliiiucleialij Jfljdulcesalif aniari jint,rtriufham oleifacultates cx
primat, ex dulcibufne, an cx arnaris confcCli, non fatis conflat. Sunt aUtemgencratim,atqne (vtfnfpicor) na- turadulces: amarorem vero,quem aliquibabent, arte ex infitione inperfico fcrei contrahimt, quare abfoluta chryfomeli nucleorwn mentione dulces,&intelligi,& invfm duci oportere confentaneumvideturratiom. Horum vero olenm nonfacile concedam (quod aiunt) pr.tflare illi, quod ex atnaris amygdalis, ad detergen- dum, atqueaperiendum, neque hmmorrhoidum vcna- rum dolori eo nomine conferre, quod ea/S aperiant: m- hil enim tale haiicnus ,fed dolorem fedari ex huim o- lei vfu obferuauimus,quod anociyna facultate,tepera- toinquam calore,leniendo,moUicndo,laxando,ieniter, f?nfimque difcutiendo efficere verifimiie eft. Lingua autem impedimentum qualenamhoc oleum foluat, an ex fuperfluo burnore genitum, qu& balbutiei caufa eftian ex ariditate,qux exfebribus linguam faucefque
Q /^vLeum ex nuclcis perficonim , quod amari {?nr, idem pollet, S Y L V-
V /quod olcum cx amygdalis amaris: facultate (cilicet, amaris
omnibu5 cominuni praxiitum, calfaciendi,tenuar.di, incidendi.di- gcrendi. Quo fit.vt amarorum omniummore tollat ob(lru<ft:o- ncsvenanim mefaraicarum, hepatis, Iienis, reuum, fumpuun,fed ttiam admotum,vt nuclei ipfiefu.vel potu ex vino fiimpti. Auriu dolores omnes a matei ia Ieiuc, ipiius pcrrelblutionem vacuatio- ne.quo fcilicct temporedigerentibus vtendum eft.cum ceflanit flu xio,&. corpusatqueadeo caputeft purum.Siverofintabintempe- nc c.ilida l'cca dolores,per fcexaccrbat.contrarias intemperaturas corrigit.Idem ludicru dc (edc ab h^morrhoid.bus dolete.modo m- flammatio,&eamcipiens,vel augefcens.aut vig;eiis non ablit.Ri- nns etiam fedis mcderidccet Railsinantidotario.S: cephalalgie:
r ... r . ■ f x
cjuam lcilicct caular dictis liimlcsexcitarunt, cjiiomodoolcum ex vrcndisnucibus extidans rimas labiorum,&. manuum fanat. Tu-, mores omnes digerit vbi fluxioconlUtit,ncc adeo craila, lenta.im p.tfta elt materia.Fngidos pr.efentius iuuat.qtiam calidos. Auiara oninia fumpta,& admota lmnbncos,& vermes reliquos i:ec.;re,& educere touus iiibftantia? con trarietatedemonftr.it Cal. lib.iimpl. iioii loluni,quod nulluin aninial pl.xncamaris nutriatur.
H
DE perficis. Olcurn omne, vta&ubttmidum efl,ita COST» eo nomine foucreputredinempotefl, & vermcs, quorum ortm efl exputredine feruarepotim, quam ne care, contra autcm, vtpingueefl, infeffis omnibm ad- ucrfatv.r,eorum meatibus denfatis,innatoque corum ca lorc, ob occlufam oleiicntorepcrffirationem extinP.o. Si accedata?naror,promptius necantur,tum infuctofa pore,tum detergente, <jr deficcantefacultate,fordidu, & bumidiorem fuccumputredinis caufam oppugnan- te. Quodfiprdtereacalidit&s aituinfignis acccffcrit, non modo calidiori iila intemperie, qute innato vermiu temperamento prorfus contraria efl,necantur,fedpra- terea,dum calor ille prccternaturam tepidus:cuius ope ortum habent, quA ex putrediae fimta violento caio- refuperatur,et effettrixputrcdinis caufa expugnatur,
&ftc-

L I B E R PRIMVS.
grficcitate. J qH<£ infignem calorem comitatnr, cnm ca- A lore in putrefcentemremimpreffa,altera putredinis caufa hurniditM aufertur,retie ergo Mefue,oleum per ficorum ad vermes Vulnerum commcndat, & conful- to, vt fumme calidimi adbibeatur, monet,boc non e/i a Syluio obferuatum, qiu abfolute vermes necare, in fua reliquit verftone.
183
CUiith».
M E S V E.
e v m balaninum terget,cxpiu- gat,obftru£ia liberat,auri inie- dum,tinnitui, furditati ,dolori, confert:ftrumas hepatis,& lienis fcyrrhum mollit,& digerit: affe- dibus frigidisneruorum, & iun- tturarum, fpafmo, arthritidi medetur: alphos, lentigines, varos, maculas, cicatricesnigras, &
notauit. Ouodautem adhydropem epotum commen- datur,rcJpondet eitis kiflori<e,qua lib.ftmp, Mefue duce referofos humores notauit. Sed violenturr. admodum (juum fitbocfeminisgenus, quibus binisaffumptis im- moderatijjimampurgationem, cum grauium Jympto- matum concurfufubjecutam obferuauimus: ob id Jicui propinandi oleifit confilium, quando qua menfura dan dum fit non docet,caute agendum efl,fenfimque eius ex ploranda cft in corporibus non imbecillibus efficacia,
M E S V E.
L r v m decnico,obftru&a liberat, ter getque: ob id i&ero, dolenti a mate- ria frigida, ventriculo, colo, thoraci,
 pulmoni confert,hifque partibus ex-
B purgatis,vocemclaram reddit.
1^1*115111^0, vaiwj umv-tuaj, vuuLuvvjiiijiuo , w-w.
ih*c ,<uit reliqua cutis foedx vitia corrigit: f aluu potu fo- I )
luit,fed ftomachoaduerlat.) Fitvt amygdalinu.
M A N. T> Alanikvm di&um,vetrepurgit.Surc!itati.)Dio- fcor.cum adipeanferis:fed ftomachum lxdit. Cici- num valet achoribus, fcabiei, phlcgmona.-, fedi, claufo vrero ,cicatricibus,dolori,auris vermibus, & aquofis hu moribus,per os fumptum.
SYLVII. t> A lanvs myrcplica.ideli:vngncntariadicitur.quodvngucn Jjtanj vtantur eius carnis lucco plane modoro , ob ld apto ad o- dorem omnium recipiendum.vt inlipida cucurbita omnibus f.ipo ribus ,coloris expers cornea,8i aqua fufcipiendis coloribus. Expref fo autem liicco rcliqm.c terreftres, ac durx, funt amara;, & fuba- ftringentestob id incidunt,tergent,contrahunt,& ftipant:ionthos, lentes ,ephelin,pruritum,pforam,lepram,athoras,exanthemata fa nant:lienem,& iccurduratum liquantcumfarina lolij,erui, vel a- lia ficca,nteadmota. Carnis drachma cum melicrato pota eft \ o- niitoria,& (ape largiter per aluum fubducit.Vifceraomnia, maxi mc hepar,& lienem ex oxycrato pota expurgat, cicatricibus dcco rem aflert.Id oleum iiuefuccus nucum ex nucleo huius balani fre quenter hodie expnmitur. Oleum balaniuum maculas repurgat, lcntigmes,varos, & cicatricesnigras,aluu Ibluit, ftomachoaducr- fatur: contra aurium dolorcm, fonos , & tinnitus auxilio cft cum aulcrino adipc initillatum.
BAlaninvm. K[unc ex vnguentaria nucis nu cleo tantum, alia-s etia ex fummo cortice ad medi- cos vfusparabatur,Tbeopbratti,&Tlmij obferuatio- ne,de qua re nos in lib.flmp.Mef.fatis.
M E S V E.
Tosc. cnicela:um vocat: valereq-,idcm,dicit,quod MAN. cocci gnidij,fed effennbecillius.
H
v 1 c Diofc.tribuit vires olei ex cocco gnidio purgato,& tu- SYLVII. fo,fedimbccilliores,hoc cft,aluum potu purgandi.
CN i c i. lCleri caufa eflbilis,quamedncicnico COST« vullus ajferit, quid ergo ad affefftm hunc cnici 0- leumprobat? Sed licet a bile auriginofus affeffusfiat, non ex bilis tamen femper copia,fed ex meatuutn, per quos in veficam felleam bilis recipitur, obfiru£lione Jape citra copiam ortum habet, qu& obflrutiio fi ex len tafiat piUiita,commode hoc dete rgente,p ituita rnque ex proprietate deducente medicamento aujertur..
M E S V E.
L bvm exnucelndicadolori neruorum confert, thoracem, & pulmoncm le- wJk nit, & inde claram vocem facit, impin guat etiam,& fpermaauget.
COST.
H
Vi v s non memmcrunt Graxi. Valcre nunc cre- M A N. ditur conceptui.
1
DoleumGra-cis indi£him,conceptuivaicreereditur. Hodiead SYLVU fcmimsincrementum fcrc vfurpatur.
} L b v m kikivov Latinis ricininum,flatus craflbs dillipat, pituitam craflam,& len- Itam tcnuat,incidit,& dolenti ab his ven- triculojtenuibus inteftinis, colo confert: hydro- pemiuuatpotum,clyftereiniectum,vcl illitum.
M A N. R j ECI cicinum vocant. Valet achoribus, fca- bici, fedis inflamationibus, vteti eucrfionibus, 6c occlufionibas,fcedts cicatricibus,atqueautium dolo- ribus.
ACho r a s, aurium dolores, fcabiem, fordas cicatrices, fedis phlegmonas,vteneuerfiones,& occluliones iuuat. Auicenna qiunio canone.addit lentigines,& panos dclere.
rQST s 1 I cinvm. lnlucernarumhodievfutn,magno \^jpronentu traduciuitijuijje hoc olcum Eraffauolus
EX nuce Inda. lnd&nucisfolimeminerejlrabes, COST, tum I{ajis, tum ^iuicen. tum Serapio.eius hisioria mtatc noftra notior.Oleum,refert Qarciasex ea,tum re D centi,tum aridapremi, exarida, magna copia,& lim- pidij]imum,ad lucernas cibofque condiendos vtile,imo & ad neruorum contra£lionem,dolorefque antiquos ar ticulortmr.exrecentivcro, affufa illi contufx aqua, & pofl exprejjionem eo colleffo, quod aquxfupernatat, 0- iettm er.im colligi vtile ad ventrem prauis fuccis ex- purgandum . Subdit etiam frequenti experientia ob» feruatum nucis IndafruBw, fi in cibum veniant, ver- mes procreare. Ex quibm etiam illud conflare falfos ejfe Uuicemam , & Serapionem,tum quod id oleum re cens licet butyro fucci bonitate prceftet,non#que tamen emollire, vt alterum fcribunt: imo aluum cohibere ex Mefaurugie Serap. refert, tum quod illud ipfim oleum quum vetufiatem fenftt, vermes necare Serap. afferit. Hac ferd Garcia-s, qus non fattsfkciunt. jlcprimum^ quum exrccentibusbifce mctbus exprimi oleum, ait
ajfufa

MESVE DE OLEIS
afufa aqutt fujpe&um efl,ejuod ex amygdalis, ac regys nut ibus recentibns, n&n oleiir,i,fed la&ensfuccus expri mitur, ob idque noftn quafi expeUantes, vt fuperflno aquofo hitmore affimpto oleofus eartm fuccus conco- quatur, permittunt, vt arefcant,prius quam fubijciant p/£lo,quo>uodo ergo nuce Inda adbuc recenti exprefa oieum emanet,non fatis affequor,id vero etiam minus, quod illi recenti ajfundi aquam extrahendi olei gratia afient, cur enim id non cjficiant potius, quumplus iflo exaruerint,duriorefque euafcrintine ^Arabum vero hi floria, quum us jion confentit, quafi negantibus rcccns id oleum aluumfubducere, confundit rern Garcias,non enim deaiuo,fed de ventriculo verba illi faciunt,quem minus emolliri,& quafi fubuerti aimt eo reccnti oleo, quam butyro . Ouod autem Serapio,idoleum cohibere aiuum fcribat,rio id quidem expropria,fcd exMcfau- rugie refert fentcntia,an autem retle idfcribatur,con- fnlenda experientia eft,vera huius controuerfix. iudex, cutus compoftionem,quam Garcias quxrens dicit, non 'Jiderc, quod nux ipfa aiuttm cohibeat, oieum autem
tra moliitiem attenuant nihii qnicquam ptjiunt,ficcat enim,qu&eim funtgeneris, tum caicuium,tum meatu, m quo k continetur,ac vt minus faciie calcuius excer- natur,efficiunt. Sic opportunum huic affcclm auxiiium afferre ex oleigeneribm,qu%haffenus reiatafur.t,mul ta toffunt, quck vt oleafunt,emolliunt:vt vero acrimo- ni&,aut amaroris nonnihil retinent,attenuant,& deter gunt. Taie etiam ceraforurn oleum. eft, quod non modo, quia terget, ac expurgat (yute verba Syiuins addit ab authore non additaJfedetiam, quia ernoiht atque te- nuat,prodeJfe bis ajfe&ibus potcji. Torro ad hoc paran dum oleum,nticlei ceraforum, qua amarenm vocantur, maxirnc funtfumendi, vt quibm amaror,acrimoniaq; infitmaior.
M E S V E.
laxet,nontame ajfert:quando de ipfometoleo,no ae nu ce verbafunt Serapionis. Quaie vero, id de iumbricis diffidiumfit affrrnante Serapione oleum ex ea nuce ve tuUnm vermes necare,afferente autcm Garcia eius nu cis vfum in cibis iilos gignere , faciie appare;alter de nuce,&ea recenti,quahs ad cibum opportuna eft,vcr- hafacit, de vetuflo eius oieo aiter, nucis autem corpus dtnfum,& concotiudtlficilc in imbeciiio ventriculo mi nusprobe concoqui, proptereaque lumbricorum mate- nam fuppeditare verifimile efi, pr&fertim quum re- cens efi,& dulcis -.fectts enim,qutim vetufla,& adepta exmtate acrimoniam:tum enim efui minus apta eft,& ineius voranda copia minus erroris committitur: tum q etiam acris faporis caufa, minusidoneam adprocrean doslumbricosprdSiare materiam potefl rurfumvero etiam oleum,fiue ex vetufia nuce cxtratiumfuerit,f- ueex recenti cxpreffitnt vetuflatcm fenfcrit, non care- re acrimonia, & citts notnine lumbricis mfcflum effe, non efl a ratione alienum. Itaque nullam td difcordiam boc loco habct, quod Garci.zsproponit. Turro de Inda nucis olco, illud pr&termittemium non eli, quod ait Se- rap. quum vetuflum euaferit,ft<Hns difi ntere, Itunbc» rumque, acgenuum doiores muicere,addit etiam quod fer£,& JLuicen. fanguinis venarurn fcdis rernedium ef fe,tum iiiiturn, ttm cum olec nuclcorum perjicicpotu, fi vtrumque ad drachma vnius,aut fcjqmdrachmapd- ius confundatur.
G
L e v m cx nucleis ccrafifylueftris cadem otnm «w prxftat,fcd cfficacius.
V i d a m dicunteffecerafum fylueftrem.Confi- MAN.
cienda vtraque ex nucleis.
C" 1 Erasi fvluefrris. Sunt, &hicamarenarumnu- C OST>* Jclei fumendi,ex bis minimx, & nigerrim<e quteda prx.fi antiffiniix, aiiarum videntur,Jiue faporem,fiue o- dorem expenda4,condiuntur harum nucicifaccbaro aii cubi locorum ad renum calculos.
M E S V E.
L e v m cx fcminibus citri,&arancij,do lori arthritico,& fuccedenti tumori c5 fert,lapidem rcnum, & vellca: expeliit.
Fitvt praxiicla.
Oleumde graniscitri,&citrangulorum,con wrf* fertdolori arthretico, & tumoribus ftiperucnie /c tibus, & luntlelegc, & cxpellit lapidem rcnum > & veficce.Etciusoperatio eft ficut diximus.
V
1
Alet in peftilentia, & vermesinterficit potum, M A N. & mun&um.
D -r m cft in peftilentia alexiterium, & Iumbricos necat poturn , SYLVII. &lllitucn.
M 'E S V E
L e v m de cerafisarthritxco dolori mire confert, tcrgcr, ac expurgat: ob ld cal- culum d renibus, & vcfica expc!lit;pa- nos,lentigines,& cxtera curi s foeda; vi tiadclct.
M A N. A i I rabiie efTediciturin renum doloribus, &
Ji VX ea ' cu '° •
SYLVII. T D t)Ieumviresliabet>iliorunicx. nucleis, autfeminibus amaris Xexj>reflbrum,qiulia lunt periiccrum, amygdalarum,anuraru, cliryfomelorum.
COST. E cera/Is . Calculidura, & ajfierafubTtantiaesl, JLJqttam qux emolliunt,attenuant, & deterguntjo- la caicnlo iaborantibus conjerre pojfunt, nua cnitn ci-
H
EX feminecirri,&citranguli. Olenm nonexcitri, C 0 ST* & aurantijtantumfemtne exprimipotefl,fcd etia exfummo eortice. jluicen. oleum citrt,paraiyfi qutde neruorum confcrre fcribit: at non omne,fea id tantum, quod ex frucius cortice paratur ,in qito aifcreparea Mefue videtur,id quod exfemine Jit adarthriticos affe ffus vfurpante.Cmterumvere,&fcmen, & cortex,vt ctiara notat jLuic .diffoiuedt facuitate pradita Junt,quo nomine vtriufque partis oleum ad affecius neruorum frigidos ejfe ex vfu potcft difcutiendos,quod autem adi- monet jLutcennas, vtexfolofiatcortice, non retfcere, femina ,fcd acidam partem exiflimo, quamproximis verbis fubdit,neruis effe adtterfam. Fortaffe etiam car nem cortici coniunttam non admittit, vt ne. frigidam fuam vim oleo impartiatur.
M E S V E.
OL e v m expiftacijs,.3c ftrobilis,hcpatis,&rc nuni dolores poteatcr lcnit: hcpanmpin-
guat,

LIBER PRIMVS: 184
guat,lpcrma auget pOtum,fcd llomacho nocct. A velflatibus fanat, & ab hiscolodolenticlyftereinfufum.mire pro Fitvt prcedida. deft, vt/pin«<lorfi illitum, paralyfi, & horrori febrili,tum omni.
C H R. E V M defillicis lecundum Railm valettufli,
Vy & dolori pcdons, & hepatis, & frigida: com- plexioni.
MAN. T) istaci a Grarcivocant. Stomachotamennocet. _l Hocnoncredo.
FO r . te olcaginafubftantia/quodoleis oninibus,& pingtiibits cft commune,tota tamen fua fubibntia ilomacho amicum vi. deturvfu qnotidiano.
AdditRafis tudiin, & thoracis doloremmitigare, & intempe- riemfrigidam emendare.
COS T. ^ piftacijs. Tisiacia vcntriculo ej]e aduerfa, vt \~JMefue ait ,fuijfe alicjuorum Galeni tempore opi- vionem cx ipfius Galeni vcrbis colligitur ajfercntis fe-
busneruorum vitijs, algoribus, la/Iitudimbus,catarrhis, aurium dolonbus,renum frigidis .liltchbiis. Alij partejequalioliHarunj maturarum milia, & ambobus i:mul tritis, oleum laurinum ei . primunt, /ed imbecillius: alitermiflisalijs componidocet Dio» icorid. Simple* vtilius idem cen/ct, & quo recentius, & vindius coIore,amari/Iimum e/l,&acre.Ex Gallia Narboncni? >'iribus,vti commune.adueliitur, "ngucnto iimilibus, quam oleo.
LA v RIN v M. Duplicis torcularis meminitplani, £ q ? j> & caui: caui vero etiam antea vbi de amygdalis. Et quidem, quum primum exprimendm funt lauri bac- cte,quia vberiori affluunt fucco,planum torcularfatis- facere videtur,quo nonteque exe£ia fit expreJJio,at vbi fecundo, aut tertio, quando iam fuccifuntinopes, cauo ejfe opm dicas,vt compreffis ipfts vndique, & ab exci pientis lacws lateribm, & a tuberofa defcendentis tra
cundo de alimen.fac. affirmarefe non audere, accidere B parte,quicquid inestfucci exprimatur. C&terum V■
Jumpofteriorisnon probat Syluim,nec iniuria, quod quum tota cauitcvs occupetur partim ab exprimenda reimole,partimatumidafuperioristrabisparte, libe- ra emananti oleo viaprxcludatur. 1^obis vero etiam in prioriyVt vulgo coflruitur,effe aliquid videtur,quod damnes, quurn enim expreffa matcria fuccus vndique effiuat, nifi decliue fit in aliquatn partepr%lum,colligi fuccmexatte nonpoteH,fi vero etiam verfus emifia- riurn fit decliue; atfuccus tamen exfublimi illa parte, qu& emijfario e diametro refpondet, ex comprejfa ma- teria affiuens, in eandem refiuit, & rurfum excipitur materiam. Sed vtrique leuifortajfenegocio,ita confu- lemus,plano quidem fi eius alueum continua, & recur- ua ambiant labra, idemque alueus in medio fublimis , fit decliuis ad labra, fic enim premente ad mediumpr^
ventriculo infigne vllum, aut damnum, aut commodu. jLuicennas contra eorum f ntentiam fiomacho ejfe vti le difputat argumento amaroris , (jr afiriffionis,quaru efiparticeps.M vero,&fi ipfummetpifiacium ajfum- ptum vtile fitventriculo, vt aitjluic. eius tamenoleu eide moiefiii ejfe no admirabitur, quipinguia ipsufub- uertere veiriculti meminerit,quanquam enim bocnon tampcculiare buins, quam commune omnium oleige- nerum,non temere aliquis contendet,at fi adpingue va rvjfaporesaccejferint,pr&fertim ingrati,qualis ama- ruseft,accedente vna aSlriftione, & acrimonia, quaru aliquantulum particepspifiacium videtur ,fieri facile pote!i,vt dumpingue ipfum non fubftdens,fed in os ve- triculi conuerfum acrimonia quoque,amarore*& aflri Ciione id vario modo afficit, priuato etiam incommodo
fit molefium,prxter id quod afferrepinguiageneratim C l°>f uccus exprejfa materia in iabraquoquouerfum m-
folent. Sane autemoleurr^dequobic agitur,aduerfm " —
fcorpionum,venenatorumque aliorum animalium ittus mirifTcieffe vfus,notarunt Scrapio,& jtuicennas.
M E S V E.
ij L e v m laurinum ad partium om- nium cercbri,neruorum, articulo rum, vcntriculi, coli, hepatis, lie- nis,renum,vtcri,affc£lusfrigidos, & dolorem his iuccedentem. Sic fit. Baccx lauri maturx,& recentes teruntur in pila,exaquain lebete coquuntur in vas fubie-
clinans,in vnum, autaiterum emijfarium deriuari, & colligifacilepotefi . Jitfilauotorcuiarivtirette ve~ lis,quod vndique materiam compriviens efficacius ex- primit, tuncalueum, quo fuperior veffis excipitur, ita parabis ,vtquafi cucurbita medica angufiiori fitore s quod vettis magnitudini apte refpondeat,fedparte in~ fra os magis excauata, ita vt ore amplius fundum re- maneat.Sic enim ex emiffarioparte vna,aut altera fa- £lo, quodexprimiturfacile colliges, eo euitato incom- modo,qubd Syluius obijcit.^iut etiam torcular,itapa- rabis, vt lacus excipiens fupra cauitatem eam in qua defcendensueElis pari prorfus ambitu excipit,labrum, & quafigradum elatiorem habeatlatiorisambitus,in quem fuccus excipiatur,habeatvero cauitas fuii emif-
dum.quodaquxfupcrnatansolcumcolligitur. »™ C auiwjuHemij- Affufa calentc aqua itcrum terantur,&cxpri-
inatitur torculari cauato, coliigatnr olcum, & D*•*> em.f-
' 0 fariu habeat.Huic igiturprfo, quod in plano,ac in neu
reponatur.
C H R. e v m Iaurinum,quodper exprcflionemfit,
V_-/conuenit ad inungedum nuchum, fpondiles, Sc partes mollificatas in paraly ticis.
MAN. T~^A jp hn i n o n .Confert neruiskefis.)Omnibus
 Jeuam eorum affedtibus. DiofcorideS ei vim tri-
buit calefa&oriam, apertoriam, mollificatiuam, (oluti- uam dolomm,horr0ribus,qui fiunt m febribus,auris do lori,catarrhis. Purum fit ex granis ipfis puris: comixtu accipittantundemoliuarum maturarum.Confertdolo riftomachi,& dolori colico,& renum.) A frigiditatefci licet fadlis,& inflatione.
Y L v. td oleumeft calidum,c!fentia! tenuis, aperit,xnolIit,difcutit,ob 1 ha:c lntempcraturam omncm fngidam lolatn, & cum pmuta,
tram partem decliui loco collocandum eft, vbipremen da materia cannabmo, vtfierifoiet,Jacculo inclufa fub ijcitur ,prefia vtidequaq; vetle violento materia Juc- cus effluit,qui fi per infernam partem aditus nonpatet, in elatiorem gradu fubiata, ac regefta, & eiusgradus limbo detenta,in confiruffuq; aliquod in limbo emijja- rium recepta,fubie£Io vafe aliquo colligetur.
M E S V E.
OL evm ex baccis viridibusterebinthi,vulnc m an- ra glutinat,(pafmo,tetano, duritiei ncruo- rum confcrt,ob harc multis cmplaftris mifcetur.
Id ell, fru&ibus Terebinthi.
MI-

M E S V E D
SYL V» °\ yf 18. VMeftDiofcotidihocrefrigerarc,&aftringerecnmca £ JVlhdum lit,re uera modice adflringens.JFit vt laurinum.
COSTo x: X baccis terebinthi. TerebinthifoliaJemen y & r corticem aftringentis quidem ejje facultatis te(la- tur Diofcor . at frigido effe temperamento, quod ait Syl ttius, non video Diofcoridemfcripfi/fe, imo frnftus ille palam profitetur excalfacere, & vrinam, ventremque mouere ad phalangij morfum facereex vino.
M E S V H.
OL e v m Jentifcinum exbaccis lentifci, fto- machuxn, partesneruofas,iun£i:urrfclaxas,
(&le£defim ao aleeifchi tio.
& mufculos roborat:fit vt | laurinum.
MA N. T )R ° ftincho credo legendum fchino. Eft autem
"X lentifcus. Ex cuius frudtu ficri oleum docet *
Diofcorides: fanareque fcabiem iumentorum,&canu, fiftete fudorem, mifceri peffis, acopis, & his qu;r ad le- pramcommuniterprofunt. Conueniunttamen reme- dia Mefuepotius maftichino.
sylvii C CAbi 1M inmentorum,&canumfanat:pe(Iis,acopis leprarum Omedicamenus eft vtili/Iimum , fudores cohxbet. Inepte fcincus pro fchmo legitur. Nam e fcinco oleum II fiat, compofitum cll, nequehorumaliquid praiftaret.
Oleum maftichmum e maftiche, gumnu Ientiici recente trita expnmitur,mediocriter calfacu,ad(tringit,emollit:ad omnia vul- \i3:,vitiaefficax, ftomachi prominentem duritiem, cceliacorum [, dyfentcncorum crucutus leuat:faciem emaculat,& colorem niti- 1 Dufha efl dum facit optimum. Myrteum e baccis myrti nigrx fylueftris, '«<« aut fatiua: maturis bene tritis exaqua coftis limiliterexprimi^ur tibut.ir ma q 10 ^- vero /uccurn ex fohjs mvrti alterutrius molliflimis tulis ex
»uru oleo in * , i • ' ■ i i o j
totfu. & al pre/l um cum oJeo omphacino coquit, vel cum oleo,&. aqua: riem- terii medi- dcquod fupernatat oleum concha colligiiubet: adftringit, ficcat:
epuloticum eft.achoras fanat, & fedis rimas,fudores compe- Q ' fcit.Potentius eft,& compofitius,li ma!iconum,cuprellum, cype- rum.iuncum odoratum cum Diofc.rccipiat. EfHcacius eft amaru, oleofum.viridcjtranslucens.oles m yrtum,M y rteum aliud eft Me- fue in tertio genere.
COST T Entisgi • Totalentifciplanta, & fruffmaflrin- X- igendo esi efficax, atque ad id ipfum Diof. oleum ex femine prodefie ait, quod oleum nunc quidemnonpara tur ,fed paratur elegantiffxmum ex eiufdem lachryma defliUatione,vfus ni vlcera neruofirupartiu miri,vfi- tatiffmum vero eft officinis ex mafiiche in oleo infufa.
0/^ dihal famo .
CHR.
M E S V E.
A s a m a l a r o n , ideft,oleum bal- fami planta; cubitalis,aut bicubita- lis, rut.x agrefti fimilis: cortice cu- ius partcm orientem lpeclante fca- rificato,& vulnerato laciirym^ pin gucsdeftillant:ipfiusfcilicet baliamipinguedo. Alij plantx huius furculos vere ineuntein pila Terunt ,in aquacoquunt,torculariexprimunt, ialeumque balfami \'ocant.Sunr,qui furculos tri tosin oleo veteri dies quadraginta infolant, in vafe duplici coquunt, exprimunt, furculos no- «os tritos immittunt, iecundo, & tertio colant, & recondunt.
OL bvm balfami,quodpcrcmanationem colligi- tur in parribus oricntal i bus,c6p!ex icnc clt cali da cumvirtute aJiqualiter humedfati ua.Er Inbttliati Uum ,Sc lemtuuun cuhj tjcrum:& maxanc confcrt ad
H
E : O L EIS
fubtiliandum, & remoucndum vcfligia turpi'a,8c cr- catrices,qti£E remanent poft: confolidata vlccra.Eft Ct penetratiuum valde ad partes profundas : & confert omni malae complexioni frigidar, & doloribus neruo Tum,& iuncfurarum, & permixtum cum ali js medi- cinis portat virtutes illarum ad membra intrinfeca, & remota,vndepermifcetur,& fummeconfertcii me dicinis vrinam prouocatibus, affumptum per os, vel inun6fum ab extra in partibus renum pc6tmis,& col li,& vefica:.Et nota,quod verum oleum balfami colli gi tur tempore veris,cum planta eius fcinditur, & cx- inde emanat, & fic collettu eft in parua quandtate.
Alio modo accipiuntur folia,& femen huius planta?, & pcr xl.dies in fole infundutur inoleo oliua:,deinde fit cxprcllio talis olei, & tale in magna quantitate i bi pr£eparatur,fed no eft tata: virtutis, quatx eft primu.
LOngitvdine vnius cubiti,(lmilis ratx agre- M A N. ftis) Diofcorides, magnitudine leucoij,folio rutx fi- nnli,albiore. Scalpeilatio.) Dio(corides,cum vnguibus ferreis,diebus canicularibus. Et quandoque ego in oleo antiquo madere faciolignum,& frudlum ballami inte- gram diem, extrahique deinde per chymicam artem o- leu, & adferuaui ceu opon balfami ad multiplices-vfus.
Moduin ramen a Mefue vltimo fcriptu valdectprobo.
OL't',0 veten die vno maceremr xy/obaliamum,& carpobal- SYL V. lamum recentiflima:poft arte chymiftica oleum extrahatur, fueritnonignobile, xylobalfamum recens in oleovcteri dicbus cjuadragintainfoletur, vafe duplicicoquatur. Vires huius olei ab omnibus tam laudati a Mefue tacen mirum eft, calfacitenim,hu- meftat,tenuat,digerit,terget,glutinat.Glutmandi ha:cfacultas ve- tenbus mdicta facit ipfum hodie preciolum . Cxtcra ex Galen. in limpl.docui.notxhuius 111 Diofc.opobalfamo. Id ran[Ti m um, & obid preciolillimum. QuapropterPetrusdeEbano,Gulielmus Platearius.Bartholomxus Montagnana; oleum balfamicompo- fuerunt,viribus vero balfamo nihil ceUurum. Alij, folia,' & /emen,
& hgnum huius plants oleo infolant dies qiudraginta,exprimut, & leniant,fed vinbus opobalfamo id multo mferius.
BA ls am i .Balfaminioleinominenuncexocciden COST. teaffcrturLiquor ex Goaconax arbor s ramis,ea arte paratus,quam pofleriori loco bic docet Mefues,de quoJupra. ^At legitimum opobalfamum vix in regum eft manibus. Quarehabebo egoperpetuas graticvs Io- fepbo Tarpalliouo J^ouarienfi mcdico nobilitate ,do- ftrina, & moribus infigni, a quo ex Mempbiposi ali- quot annorum peregrinationem nobis reflituto, eius o- lei aliquantulum accepi, quod omnibus numeris legiti- mum ejfe balfamum,pro certo habeo.
M E S V E
|L e v m fcfaminum impinguat,feme auget,afperam arteriam lenit,& vo- cem ob id claram reddit,multorum prxtercaoleomm aliorum cftmate ria:extrahitur,vtamygdalinum,nifi quod prius femen fefami excorticandum ficcft. Idfemen ab cxcremenrispurgatum, aqua parum lalfa irri getur,manibus fricetur:iterum irrigetur,donec madefiat:ficcetur, modiceafletur,lacculo afpe- ro multum, diuqueconfricando excorticetur, corticibus expurgetur, moletur | in farina, oleu ^ exprimatur, vtexamygdalis.Exeodem femine, nonexcorticato,fed allato,&moilitot mfaii-1c- fi«t*?, nam,olcum quoque extrahitur ? vtprius,
Vox

L I B E R PRIMYS.
i g/
AAN.
COST.
CHRI.
VOx batbaraalracliinceil.credodcbcrefieri velti- A ti panes,velquodnonfiat perfediamolitura. Se- faminon,ait l'auius,fit cnntufis, & exprdhs, veliniper- fis aqua calida,ielami granis.
7YLVII. T D femea,qi]od agiosemaciat,in Italia/cridcfiit,obciufquc pev J. nuriam olcum lelaminum defideratur, cuuis loco amygdala- rum dulcium oleum fubftimatur: oleum id clarum canAidtujijCfc v(u cum ctbis deiicauffimum,
SEsaminvm. Sefamum ex Mcxandria jte- gypti afftrtur, quod terr<& commiffum, & enatum domi J$pe eji excultum.eo Ethruria byemead offas fajfm vtitur.
M E S V E.
L e v h lini/pafmo, duritiei ncruo- rum,&iun£lurarum,h£cmorrhoidi- B bus.fcdis phiegmonis,&rimiscon- fcrt,ac dolori pulfatorio. Fitvtoleu
fclami, lcmine tamcn non excorticato.
OLeum de femine lini habet fimilitudinem in complexione, Sc modo operationis cum oleo de chama?milla,& de anetho, <?£ eft anodynum,& fe- datiuum dolorum in neruis.
A D D I T I O.
Oleum de femine lini eft in vfu, & eft duplex,vnu quod folum fit ex femine ipfius,& hoc dicitur oleum linofum purum,quod aptum eft efui, aliud fit, cum aquatamen non multum, & illud dicitur linofum compofitum: hoc lucernse aptum eft .
VB 1 qjv e pr?piratur,quia videlicetad alios vfus, quam meduin .raccommodatur.Quidamdede- runtpleuriticis, nec fine vtilitate.
Fi t vcoleum fefami, fcd lini femennon excorticitur: neruo. rumdolores fedat, viribus proximum eft oleochamamelmo. tjiubuldam jn vfii eft vicc olei communis. Quidam pieuriticis oleum iim dederunt lm<ft~ui,aut potui, non (ine vulitate. Paraiur diea candelarijs,& oJcarijsmoJitonbus.nona pharmacopohs. Inmoletrinis cjuoquc aquaticispauca aqiia affufa extraJuturad vfum luceroarum.
LI n I. Conuulfion.es balneo exhoc oleonon femel curaumim. pleuritidas nojlri eo ad vnciat fex exhibito fvpe oppugnant.
M E S V E.
D
OLe v m papauerinumimpinguat,afperam arteriamlenit.febrium ardorem mitigat, & infomnia. fit vt oleum ex femine lini.
OLei degranis papaueris principalis operatioefl ..dfomnum prouocandum, quando caufavi- giliarumeft mala complexio calidacum afcenfione vaporum acutorum ad caput, fi ex ipfo inungantur tempora, nares, aures, & tota frons.
ET fahare-) Td eft vigilia?. Hocaliquando vidi para- tum, (edex laciucae (eminenullibi. Vtrumqueta- inen vtile ^uraueum, & introrfum,& extrorfum,in fomno ciendo, & doloribus,pra:cipuequi cum morfu fiunt, mitigandis.
Ar t b r. 1 v m enim vaporeealido ficeovigi!iastoJlit,/bm- sylvk numque frigiditatc,& humiditaie asnciliat, fronti,auribus, naribus, temponbus linitum. Compofitum atuemoleum papa- ueris poft fcribendum eft vfitatius. Hyofciaminum oleum ex fe- minealbo hyolcianu recente, ficco, calida aqua fparfo, mfolato, tnto, a Diolc or. ex pnmitur ad aiinum doJores, pt/Iis cuam fi mi. fccatur, ad cmolliendum vtile.
Par avesinvm. Hos yfws pr<e/lat fi fitre- CQ ^ cens .at firancorem contraxerit, ajperam artc- riam exajperat. neque febribus confert, neqtie infom- ni£. Vt extenuata corpora pinguefcant fupra quoque puluerem ex ori^a, cicere, papauere, & alifs quibuf- dam parabat.
M E S V E.
OL e v m ex femine lattucx idem pollcr, quod papaucrinum, & eodem fit modo.
MAN.
sylvii.
eosr.
CHRI.
MAN.
OL e v m deleminela&uae noneftinvfu, ma- giftralitertamen conueniret adremouendum malas complexiones calidas.
LActvcae.,57 laftucte oleum ea omnia prx~ flat, qu£ papauerinum, atque adeo macilentos quoque pingues reddit, dubitabis quomodo extinguat femen,quod eadem,qu<e pinguefaciunt augere fotent.
*At btec ipfa,qu£ pinguefnciunt etiam rejrigerant.qua- venondicmtur femen extinguere, quia abfumant,fed quiafi-igidms ipfum reddant.
M E S V E
L e v m ex femine cumrbitar,cu- cumeris,melonis, citreoli,phleg- monisvifcerum,&ab his febri- busardentibus confert,vrinxar- dorem valde mitigat. Pofliint ex fingulishorum per feextrahi,vcl pluribus,velommbusfimul,excorticaris tamen icminibus, fefami feminum. Ex pluribus alijs, tum lcminibus, tum fruftuum nuclcis, & fru- dibus,olca eodcm modoexprimi poflunt,qua: vires corum exquibus ieparantur,retinent,&a nobis omittuntur.
QV a l e cftraphaninum,melanthinum, f?napinum,canna- SYLVII. biuum, ftaplndis agriar. Qui' etiam fien poflunt iemnubus jplts tritis , &' coflis cum oleo, &cum fucco aliquo vircseorum augente,velfi eft opus, remittcntc,vcl /aJtem fouentc,&oJeis adufhoncm,ac fcnxiwis prohibcnte.
SE m i ne Cncurbitar. ^Ardentcsfebrespinguiom COST. nire fhcile irritantur ,eo quod pingueeft caloris intcmperantia facile accenfo, <jr in bilem conuerfo.
Obid fuccum exaffufa hisipfis contufis fcmimbus a- quaexpreffum negleEio oleo prudentiores medici ex- hibent. Oleo vero eius feminis ad illitus vtuntur.
M E S V E.
■ v- — ht f* i v "n t &oleaperimprcflTonem, jjy qu$ ipfis oleis velut habili cui-
2! dam matcrise aliorum medica-
mentorum virtutcm a fuaipfo- rum forma proficifcentem infe- rit, quomodo figillum formam fuam materiae cuipiamad eam fulcipiedam ha- Mefux, I i biii

/
MESVE D E OLEIS
biliimprimit. Hseautevarijsfiunt modis,quos E
Dco adiutore tradituri fumus.
•
CHRI. A V I c. inv.cano.defcribit oleumdecuciirbita, jl V quod non fit eo modo quofitiftud. Rafista- tnen in proprio antid. defcribithoc oleum de femine cucurbu£,& aliorum trium feminum frigidorum.'
M AN T V s s 1 P ara " P l ° 1°"' ar( * ore mitigando. Ex ' X multisalijs.) Vtex femine hyo/ciami,raphani,mela- thij,fmapis,cannabis. Fiuntautem olea per.) Secunda pars,vbi alius modusdocetur faciencii oiea,abinitioa Mefuepropofitus. Paulus appellat hxc olea /y.vpaSn, idcft, vnguentaria, quorum quardam dicit fimpiicia, qua:dam compofita.
<yf vrr /^\L i o r v m genus tertium faciiltatcm recipit variamex
' V.ymcoftis fibivarijs limplicibus: proptcrcaid iamcft com- F poiitum, non amplius, vt pnora duo genera , iimplex . id Paulo (WfS/»c,id elt, vnguentanumdicimr.cll lllifimplex.id eil parum niedicamentofum , & paucis miftum: alteriuii compolitmn, Oi medicamentofius.
M E S V E.
L e v m rofatumcompletumrobo- rat, refoluit eommode, lcnit, & fe- dat,fitq; exoliuis maturis,&folijs rofarum eompletarum: rudevero infiamationes extinguit, roborat, cogit, denfat, fluxiones materiarum pcr
corpus fluxum cohibct, dyicnterias potu infi- gnitcriuuat, & fit cx oliuis immaturis, & folijs rolarum nondum apertarum. Hoc autem mo- do fit Folia rofarum rubrarum recentium trita G quantitate fufticicnti olco exoliuis, velfefami- no rccenti,5caqua fontana aliquotiesloto, ma- cerain vafevitreoobturato.diebusvij.infola.co que tribus horis in vafe duplici. Exprefiis folijs, & abiectis. nouaimmitte:infola iterum dies vij. coque,vt prius: tertio idcm fiat. Deinde aquas infufionis rofarum di&e in fyrupis,quantum eft oleum,mifce,opercula, inlola dics,xl.pofi exco- la,iterum diu infola.
M AN. TT O L r A rofarum.) Exungulata. Quanritarem fuf ficientem.) Grxri determinant quantitatem, ied puto modum Arabum meliorein. Paulus ficconllruit. Rofarum rubearum exungulaiarum, per diem vnam naturalem exiccatarum vnc.iij.oleiomphacini lcxcariu vnum:obtura diligenter vas,neexpiret,exponefoli per xl.dies,reponequenonfiper pauiniento, ied tabula^. " Alij nonfoliexponunt,fed inputeo ponunt: alij fodiunt fub terraxl.dies.
■vt rr T)^ I M A olei rofaticompofitio multiseft in vfu: Parifienfi-
51 LV ll, ^ bus autem compofitio Nicolaiiniplius antidotano dicenda.
Paulus rofarum rubr. exungulatarum vncias tres, olei omphacini lextarioimmitutvafi operculato.neexpiret :dies xLin(blat,fupcr tabulam reponit: alij non infolant.fed puteo imponuiit: alij terra: infodiunt diesxl. Tres vnguentirofaceicompolitioncs Diolcor. Roiasquidam liitegns fohjs, alij exungulatis, ali; etiamforfici- busincifis,alij tufis oleo impofitas igm coquum, colant, feruant. alijdies quadraginta mfolantin vafe vitrco operculato, fineco. ttionc: lnfolatus etiam in vafe dnplici eft prxftantior. Oleum ro- fatum veteres nominareconfueuerunt, quod ablqueodoramentis paratumefl:: cjiiorum fi aliquid huic inditum fucrit, non oleuni, fedvnguentum roiaceum noininant, in fiue lib.i. fimpl. Oleum jrofatum optirnum conficitur ex rofis folis,fine frondibus.quarplu simx oleo omphacino iine fale parato plenius linbuantur, & ln-
fuiidantur. Vere,aut incunte arftate. Poftannum atitem vetus eft, ac mutile : Id oleum vim quandam repellentem habet,& initiga- toriam,& difcuilorum.led rcpellit,coquit,digent omnia harc me- diocriter. Huic oleo quidam fpiflamenta adi jciunt.vt id diuuus lit cdoratum. Oleum rofatum audio fieri odoratiflimum putrefa&it menlc vnorofis fubfimo in vaicbcncopcrculato. tadem rationc «x maftiche vulgari,& rofis mcarnatis, & mofchatis, & fimilibut ficn poile confido odoratis fine vllius olei miftione.
OL e v m rofatum. ^ofe varia inejl pro varijs COST. ciw partibmfhculta*,tum concoquendi,& dijji- pandi,qu£ calidk eim partibm injidet: tum refrige- randi,& aftringendi,qu<& frigidis. calidceeius partes Junt odoratiores,frigid& inodorx. Itaque etfiin paran- do oleo,tum completo,tum omphacino ex rofis,quibuf~ nam rofarum partibm vtaris Mef non explicat, quaft nihilintcrfit: animaduerfo tamen vfu,cuius gratia pa~ ratur completum,quod coquendi,attenuandi,& laxan- digratia conficitur: ex rofis non modo,vt ait Mef ma- turis,fed etiarn quibm refecii fint vngues ,parandum effet,quod reffe admonet Manardm. At omphacinum in qno aflringendi vis qu&ritur,non ex rofis modoim- maturis, fed aut integris, aut ex folis vnguibm rofam effet parandum. quamobrem non aJfequcr,quo confilio Taulm in ompbacinum oleum abfciffis vnguibm rofts inijciat, quando aflringendi vis maior vnguibm inefl, quam reliqttispartibm rofarum. T^os cotra,licct odo- risgratia totam rofam in ompbacino oleo,immaturam tame,f)mi probemus,fi tamen aliaru.m praterea rofaru vnguespari diligentia contufi commifceantnr,tn'aioris vfm forehoc ipfum ad refrigerandum,& cobibendas fiuxiones existimamm. Sane autem,quum Mefue om- pbacinumoleumepotum ad dyfenteriam vehementer commendet, nift quam recentiffmum illud fit, pra- terquam quod ventriculo fkfiidium parit, & pinguis nomine, quod vlceribm molefium efl, affcffum ad- auget, inutile etiamredditur acrimoniamilli per&ta~ tem conquifita .
M E S V E.
L i t e r quoque paratur magis refoluens exliicci rofarum, & a- qu.x inftifionis rofarum prasdi- dx,ana parte vna: olci loti,& pa rati,vt dixi,partibus tribus-.folio- rum rofarum cotufarum quan- titatc fulficienti: ha:c omnia in vafe vitreo in- fola, vt di&um eft,poft ccque.folia rofarum permuta , infola, vt dixunus de pcrmutando lixcco, Sc aqua infufionis rofarum, idque bis fiat. Poftremo oleum folum cumfucco rofa- rum, & aquainfufionis earum, invafe vitreo infola dies xl.
AL i t e r. quum vltimo loco oleum folutn cum C q $ ^ fucco, zr mfttf>rofarum,vt foliexponas iubet, percolatum vult: vt expona*s. idcirco autem fordes abtjcit rofarum,ne terrenafubftantia,qua prxsiant, aflringendi,&refrigerandi vis augeatur, cotiioni, & refolutioni aduerfa, qucvs adiuuat calor .ob idque foii diutius exponit. Torro autem pofl diutinam infolatio- nem aquofi aliquidfucci fupereffe cum oleo folet. quoi fi olei conferuationiincommodum fore fufpicaberis,li~ cebitlingua lanca fepararc^.
M £-

LIBER PRIMVS.
186
M E S V E.
,El amygdalas dulces purgatas, curioie tritas folijs rofarum tufis mifcein offas, quas in aerecali- do horis vigintiquatuor ferua. te re,& fubige continenter in mor- tario,afFufa paucaaqua infufio- nis rofarum calente: tandem torculari cxprime oleum,vafivitreoimpoiituopercula,&infola.
Quarto modo,cum fefamo excorticato fit, qualitercLim amygdalis. fed rudi rofato, aptio- resfuntamygdaloe: completo autem fefamo.
CHRI. 1 T v R °k' s > fiunt perimpreffio-
i3 nem,& virtutem receptam ex admixtione rerum extrinfecarum. & primum eft oleum rofarum, con- fortatiuum membrorum, in quibus eft mala com- plexio calida,illam remittendo, & aliqualiter mate- liam refoluendo,fi dependet ab ea.eftenim oleutn rofatum rationerofarum aliqualiterrepercufliuum, & ratione olei virtutem habct refolutiuam. Com- poniturautem tribus modis, vtfuperius didtumeft in deicriptione diamufci dulcis, quare ibi recurre. &aduerte, quod folum primus modus eft ille, qui babeturin vfu, & qui ptoparatus reperitur.Quidam antiqnioleum lauantcum aqua fontis,vel cum alijs aquis frigidis deftillatis,vt plus reducant ipfumad complexionem frigidam.
A D D I T I O.
Iftud oleum apud nos eft multum in vfu,fecundu autem Mefue eft oleum rofatum completum. iple cnim Mefue docet ipfum facere multis modis ,fed primus modus eft ille,qui apud aliquos in vfu habe- . tur: tamen communiter pnrparatur fecundummo- dum Nicolai,quem deicribit ln antidotario.
€ 0 ST A ^^CDAUNV M. Similemparandiolcira- ' JHL tionem jupra proponcbamm, vbi ajfumendum fitjion atitcm foris vfurpandnm. *Ad ompbacinnm au- temoleum conficiendum non prsfcrt amygdalinum-j alijs oleigencribm,vtforte quis exiliimet. Sed ftforte deftt oleum ohuarnm, ex amygdaiino oleo potiu-s,qua ex fefamino parandum monet. quum enim fefaminmn potentim leniat,quam quod ex oliuis,aflri[iioni aduer- fum efl, quam ex omphacino oleo exquinmm ; quum contrafefaminum amygdalino calidiusfenim acriu- fcufutti)ad completum fit vtiliits .femper igitur oleum immatura oliuA ad ompbacinu fumes.quod fi forte de- fit,maturu ex eodem olei genere potius, quam amyg- dalinum deliges. id rurfum fi defit,amygdalinum ma- gis,quam fefaminum. Quod fi vbi immaturum oliux, oleum defit, oleum ex myrti baccis exprejfum ha- beai,vtcctcris pr&termiffishoc ipfo vtaris, fuadebo.
M E S V E.
Levm chamcemelinum,genusom- ne neruorum roborat, fluxionesquc inhibet vifua modice adftringenti, moderate refoluit: ob id dolores fe- dat. Fitvtoleum rofatum,fedexoleomaturo, aut-fefamino ? vt dixi cxtraclo.
A /^vl e v m chamaemelinum eftlienedi&um pro- CHRL ptereius multas vtilitates,nameftconueniens refolutiuum,fedatiuum dolorum,prohibitiuum ma*- terierum propter aliqualem ftypticitatem: & confor- tat neruos alteratos a frigiditate. confert dolotibus iun<fturarum, & dolori colico fado a ventoiitate,& communiter eft conueniens in principio diftarum difpoJitiontim : quia temperata: eft complexionis j non afcendens pnraum graduni caliditatis,cum ali- quali humiditate, &leui deiiccadone: vnde ponitur inter medicinas anodynas temperatas, declinans ad caliditatem.
A D D I T I O.
Iftudoleum eft in vfu, fedeius modusapud mo- dernos non eft idem,vt docet Mefue.verum eft,quod B faciuntipfum ficut diftum eft de oleoroiato. Ioan. Anglicus cap. de dolore iun&urarum ait. Itemin gutta valet oleum chamaemilhe, in quo coquantur ilores hiacvnthi crefcentis in campis. 6cvocatiftud oleum hiacynthi.
PR o h 1 b e x febres,vt Gal. teftatur. Propter fty- m AN.
pticitatem.) Galenus eivim iaxandi, non adftrin- gendi,adfcribic. Paulusfiimitflorum abfqueaibo,perna turalem diem ficcatorum vncias duas, pro fextario vno Itaiico, & tergit vas linteo iimplici,vt tranfpiret, & ex- ponit foli per quadraginta dies. poil, bene obturato vafa reponit. Vbinon habes flores virides,potes facere ex > £ccis,& coquerein vafeduplici,fed eritdebilis.
PA v L v s florum Jlne albisfolijs recentinni, (Tcc.itorum vi- SYLVII.
gintiquatuor horis vnc.ij. fextario Italico imponit, vastcgit Imteo finjplici,vttranfpiret,& iquadragintadiebus mfolat,poit be ne obtur4t,vafe reponit:ex iiccis folijsin vafe duplici coftiseft imbecillius. Calidum temperate ad primum tantum gradum ver- git,humido Ccco temperatum . Initio colici,arthritici, & aliorurr» dolorum cit prxftanuilimum, quia parum repellit, &: modice di. gerit.cum valenter digerentiaplus noue materisin partem alli. ciant,<juam veteris inaniant. Si tamcn vehemens eft fluxionis im- pctus,adfhmgcnte magis opus eft. Vires laxandi tantum,<juibus febresprohibct.non euamadftringendiGal.eitribuit.
CHamjemelinum. Maioris eflad difcutiendum, C 0 ST.. quam aflringendum efficacia. >Adiuuabis autem vimaflringendi contufione florum,eaipfavi,quater- renis partibm altins infidetjefe foras exerente.
M E S V E.
L e v m violarum,intemperiem ca- lidam extinguit. obid phlegmonas omnes remittit,ac inde pleuriticos iuuat,afperitatem arteri£e,&pulmo- nis,& thoracislenit. quo modo rofatum: fed ex oleo viridi,vel amygdalino,vel fcfamino.
OL E v M violatumeftfrigidx, &humida , com- CHRI. plexionis,& multum habctur in vlu. Hft enini conueniens iun&urarum ab extra malis comple- xionibuscalidis, qua? non dependentamateria: fed ' <A vfus eius eft communiter ad vngendum renes, & he- par calefattos, fi fecum admifcetur modicum aceti,
& fucci lactuca:, & fandalorum alborum, & cum modico cera' fiat vnguentum: vnde licut oleum rofa- tum conuenit in malis complexionibus calidis de- pendentibus amateria cum aliquali fuaftypticitatc.
Ii 1 ita

M E S V E D E O L E I S
ita violatum abfque ftvpticitate cum aliquali virtu- E telenitiua, & aperitiuahabet virtutem maioremin infngidancio,& per confequens eft conueniens ad al- terandam malam complexionem calidam a materia non depcndcntem. vnde maximeeft conueniens, «Sc fic communiter eftinvfu cumclyfteribus lenitiuis, & hoc quando quaeritur alteratio mala: complexio- nis calida; febrilis .
MaN T Aton vocar Paulus,conficiquedicit velexpurpu- ' JL reis,vel ex croceis,vel leucoio. Er modus operauo- nis,vt rofati: non tamen tamdiuin fole morari deber,fe- cundum Paulum,fed dies tantum decem: mutadasque dicitter violas, exadleque claudendum vas, netranlpi- rct, addendasque demum ficcas violas.
SYLVII.
01
,L e v m i <tTo »,ideft, ex flonbusviolx nigra: vulgo Martia:, fngulum humidum.tenuis eirentia',leint, & modiceaperit: p clyftere infufum ardorcm febrium mire ledat. Quibufdam placet hoc admouendum e!ie tantum phlogoii,& intemperatiira; caiida: foli:vt rofatum intemperatura: calidxcum humorum affluxu. Hepatts, & renum calxdttatem mirc ledat cum aceto pai!co,fticco ladhicx, fantalo albo,& cera exigua. St oleum yiridc eit,ompha- cmon, feu ex olitus iminaturis exprelfum, vt videri poteft (tale enim, vel aliud lotum frigidis oleis conuemt) amygdalinutn,vel fefaminum ablutione in aqua refngerante vires olet omphacxni accipxant. Paulofithocoleum exviolxs purpureis,vel croceis, vcl leucoio,infolatautem exafte operculato vafe, ne tranfpiret,tatum dies deccm, violxs mterea ter mutatis, additque demuni vioias iiccas.
COST \ T I°l aceulTU Licet ompbacintm oleum refrigeran- V ti Diolarufacultati adiumento ejje pojfit,lenien- di tamen vim extenuat aflringendo. rette igitur amyg- dalinnm oleum recens vfurpabityfed <jr fefaminum le- nitate commodum efl,nifi calore refrigeratricem pote- flatem extennet. Itaque fi hoc fis vfurus,vt rcEle ad- q monet Syluius,refrigerante aliqua aqua fxpius clotum fttmes.
M E S V E.
tZJlnfilK-
ttmm, pro- HOCdtlilH fu ioris,(jiuLre*
L e v m ancthinum digerit,ob id do- lores fedat. | confert rigori febrili,fpi nje,&partibusneruofis inuctumac- ceflionisinitio, phlegmonas, & lcir- rhos reloiuit, fomnum item conciliat,& cepha- lalgiam mitigat. Fit vt oleum chamxmclinum.
CHRI. /~\Leum anethinum eft anodvnum, & eft invfu, Vy & fimilitudincm habet in virtute, & operatio- necumoleo chamaemelino, &in his adinuicem ad- mifcentur. & non folum conueniunt ft membra ex- trinfecaex his inungantur,fed etiamin clyfterijs ad- miniftrata.
A D D I T I O.
Modus eius apud modernos eft. accipiantur flores anethi,& ponatur cum oleo, & exponanuir fbliper xl.dies deinde vtere vbi oportet .
M A N. U S t fedatiuum dolorum.)Diofcondes atticulorum. JlL' Diofc.prolib.viij.& vnc.ix. olei,ponitHotumltb. xj.vnc. viij. exponit folidiem vnum, deinde exprimit, & reponit. Egonon videoquo padlooleiilla menfura totHorum fit capax, prarfertim quum Paulus accipiat comi ficcatxper vnum diem vnc.j.pro fextario. Refol- uit apoftemata.) MolIificat,& referat vteru,inquit Dto- fc.Modusoperationis.) Poteftparari cuni anetho licco.
FLor.es anethiforcipeexcftiexoleo dulcidies xl.infolan- SYLViU tur. faulus coni.r flortim anetln vno die iiccatx vnc. j. fexta- rio oleiimponit. Dioicor. anethi comas lib.ij. & vnc. viij. in hb. viij. olei,& vnc.ix.vnpdieinfolat,poftexprimit,& reponit. Nata magnainhoc menftira florum lioc tempufculo fatis virium fua- rumoleo lmpertit: articulorum dolores Diofcoridr fedat,vtrum- que mollefacit,& reierat.
Oleum anethinum, ex anetho maturo, & viridiin va(e duplici codfum, fuccos, nec crailos, nec lcntosmcute, & carne reiidentes digent. In vafe duplici autem coquendumid, & Syciomum,& chamarmelinum etiam docet Gal. lib.iz. meth. Anethum in oleo cociuni, oleum facit anethinum digerens, dolorem iedans,ibnv- num concilians,crudos,& incoftos tumores coqucns. Eilenim tcmperie propinquum pus mouentibus, & coquentibus medica- mentis,niii quatenusilli eii paulo calidius, & tenuius,obidque di- gercns. Vindeautem capiendum,quxahumidius,minuscalidum,
& ob ld magis concoquit,& fomnum conciliat, icd minus digcrit- In oleum relaxans non adftringens, prxcipue, antiquum,immit- te anethi,quod videbitur iatis : mox vbi in vafe duplici tantifper calfcceris,dum mediocnter vim herba'lmbiberit, exprime,& repone.
ANethinum. Quomodoanethinnm oleum calida> COST. & ficcatemperie prxditum fomnitm conciliet, quem conciliare frigida,& humida folent, non fatis consiat. Si enim id ejficit, vt anodynum, inutilisque illius fncci conco£lorium,& difcufforium, qiy tumores exajperat, atqui hoc comrnune efl anthemidi, & ano- dyms omnibus,neque anetho tanquam eipeculiare tri- buendumefl. Ouodetiam ad fcirrhos commendatur, non tam fua difcutiendi vi id prne,fiat,quam olei facul- tate emolliente y quod ctiam altjs multis efi commune ,
Quod fi quis fortaffe recentes anethi flores fumendos dicat,vt qui fue illius bumiditatis vi,quam coniuntiam habent conciliarefomnum poljint. atqui eadem efl,& de antbemide,& reliqnis ratio,qn& de anetho . Itaque vbirem expendimus, quod de conciliando fomno bic fcribitur, fufpeffum habemus, & fi conieciura vale- tnus, fuiffe hanc ipfam vim proxime pracedenti oleo violaceo dfcriptore attributam fufpicamur; fed libra- rij ofcitantia in hoc anetbinumfuiffe tranffojitum.
M E S V E.
H
Levm liliorum calfacit, refol- uit,ob id a frigore dolorcstho- racis, vcntriculi, coli, vtcri, re- num, veficx lcdat, ienit,& co- quit. Fit vtoleum chamccmeli: fed ex lilioru fioribus, quod cro- ccum cft,abi;ciatur. Componitur item ex folio- rum lilij vncijsofto,maftiches,calamiaromati- ci,cofti, carpoballami, ana vnc.j.caryophyll. cinnamomi,anavnci£e femiffem, croci drach- mas tres. Omnia prceterliliorum folia aqua fuf- ficicnte vigintiquatuor horis macerentur, fe- melautbis ferueant. Tunc inijce olei dulcis, vellefamini librasduas, & additislilij floribus, invafevitrco inlola dics quadraginta,poitco- latum reponatur.
jE e v m dclilio gencralitcr eft in vfu vbique. CHRI. Efttpiefortioris virtutis,(S<: operationis,quam oleum chamxmelinum,& ancthintim, quia cali- dioris complexionis,& ficcioris,quam illa,afcendens ad fecundum gradtim. Ipfum enim confert dolo- ribus pe<ftoris, ftomachi, & inteftinorum, qui fiunt a mala complexione frigida, vnde confert dolori co- lico,fi locus ex eoinungatur,vel incJyfteri admtfcea-
tttr, i

LIBER PRIMVS.
i 87
lio albo conuenit in corum procclfu .
A D D I T I O.
Iftud oleum eftin vfufub nomine olei liliorum tum fpeciebusjciut fub nomineolei liliorum compo- fiti ad difFcrcntiam alterius dcfcriptionis, fecundum quamht oleum de lilijs. fiiHplcx defcript. inuenitur in antidot. Ioan.Serap.
Kpivivw alij Tovrtvov tvvdtrov hoceft compofitum, ficconticu Paulus: OlcHext.iij calami aromatici lib.v. myrrhx,vnc.v. cardamomilio.iij. -jnaKnv lilijexun- gulatorum,& diem vnum expanlorum hb.x.cmnamo- mi vncias trcs,croci vncias qumque. Primoinfundein vino myrrham,& calamum per dies v. mouendo tcrin " die, polt'coque cum olco,donec vinum fere confum- ptum iit. Secundo cardamomum aqua infunditur,& ter in die mouetur,& fimiiiter coqmturper horam_^> vnamcumoleo. Poileaaufercntescardamomumoleo puro lmponimus tcrtiam partem liliorum.&polttrcs dies.pnore ablata, addatur alia tcrtia liliormn pars,& inrenm poft tresdies hacamota,additur vltimatertia parscum eroco refoluro .&polttresdiesoleo puroad- dimus cinnamomum contuCum, & reponitur. Idem Paulusin compofitione fimplicis fufini accipit vnc ij. foliorum,& lextarium olei,vtin rhodino. & exafte ob- turar,vt non reipiret, peique tres dies exponit (oli. abie- disdehincfolijs alias vnc. duas apponu, & itetum ex- ponit ioli per alios tres dics.
. T Iliorum. Qtium folia liliontnt bic legufiorum fo- 1 j liainteUige,qiiamuisex radice quocjuealicubilo- cornm confici foleat flrenuo ad emolliendos,& conca- C quendos tumores fucceffu. Curautem luteosapicesflo- rnm abijciat,eiufdemferiqualitatis,nonfatfcio fufpi- caritamen licet vetcres lucundi coloris etiamin ~vn~ guentis Jlndiofos,eos omififfe,vt oleum,c*ndidtm,quo adfieripofiet,colorem referret.
M E S V E.
L e v m irinumcx floribusireos fimili- tcr facfcum,calidius,teniiius,obid altius
_ penctrat, & valentius refoluit, lilioruni
vero magis fedat,lenit, maturat. Irinum oleutn terget, tenuat, coouit, refoluit potcnter,obid a frigido dolores aurium, hepatis, fpknis, vteri, articulorum fedat.phlegmonascoqucndofup- purat ,matcrias thoracis, & pulmonis coquir, D ftrumas diilipat, & alios tumorcs duros,fpal : mum emendat,& narium foetorcm. Sic fit. Ra- dicumireos libram vnam,florum eiufdcm li- bras duas, aqua: cui incodfcc, 1'untalix ircos radi- ces, quantitatcm fufficientem; olei dulcis, vcl fcfamini.q.f in vafc duplici coque,radices,& flo rum folia noua immitte prioribus expreflis, & abicdis, vt m olco rofato.
O Lcum de ireo, idcft de lilio celefti n5 eft in vfu, tamen effct maioris potctix in omnibus difpo- fitionibus,qtiam dclilio albo.
I N hunc modum communitcr paranr. Ahud vide apud Diofcor.quod certe magnariirn effet virium fi bcncuarai^tur.
floribus parabis. 7{os inflratas hac radice amygdct- las interdum exprimi iulfmns ad aflhraa non inutilt- ter. Tncter c£teras dotes, conciliandi quoque foimi vim huic oleo Mefue lib.fimpl. tribuit,de qua.re eo lo- co difieruimus.
M E S V E.
L e v m fambucinum lenit,cutim cx-1 wm »*. purgat,ncruos roborat, eorumquCdo- ■ loribus confert. Fit vt f rofatum.
VI d i exfloribusconcinnatum,vtilein doloribus M AN. fedandis: ali j ex medio cortice conficiunt, quo ad ambulla vtuntur.
EX floribusfambuci&Jhirtijdoiores ftd.it : ex mtdio iutcm SYLVII. corticc amfcufta fanat: lit etiam ex fioribus iafminutn, ijuod lambiicinum Arabcs vocant, chama:melino, aut ftquenu viribus proximum.
SAmbucinum. Etexfioribu-s, &ex mediocortice COST fambuci oleumad ambuHa vtile conficitur. qno, qui bellicortm tormentorum, atque ignium artificia- lium traffutione iniurias ignis experiuntnr, celerrimc curantur.
M E S V E.
^ L ev m leucoij lutei tcnuat, digcrit, ob
iddolores thoracis,renum,ncruorum, ' .. iuntturarum , fedat. fit vt chamamic- linum.
Olcum de cheiri, quod ex cheiri citrina fit cft melius,& fubtilius: deindc quod ex alba. Elt Hf° J ' " autcm oleum de cheiri refolutiuiim, fedatiuunt dolorum, qui funt in neruis, & iundluris, pe -r ilorc,renibus,& vefica. & fit ficut olcum dc ciia- mxmilla.
PA v r. v s accipir vncias tres exungulatarum prrt XI AJvj, fextario vno olei,obturat cxactc,exponit loli per decemdies,&termutat:& vbt reponcndum eft,addit alias bcne ficcas,vt in violato di&um cit.
Pa v l y s horum florum eiungulatorum vnc.iij.oleiftxta- SYLVII. no immittit,in vaieexafteobturatodecem diesij)folat,termu tat. vbi reponendum eft,alias bene liccas adiungit.
LE v c o 11. Olcum exleu.coio,an exvindibus flo- C 0 ST, ribws, an ex aridis conficiendum fit, e[i vt dubi- bitem. odorprofeffo in recentibv.s )tiagis,quam in ari- dis excellit. M & Galen. ftcciores flores rcccntibus prxfiare ait partium tenuitate,zj- vt ad detergendum. C&terum, vt ex recentibus paratum temperatius, na- tur/S, nofir.e fimilius, atque ad propofitos dolores a- ptius exifiimo; ita qttod ex aridis, valentius ejfc in de- tergendo verifirnile efl,quod detergendt vis,quam re- centiu hurniditas retundebat,fuccedenteariditate ad- tugetur-.Torro emolliri durosuteri tumores hisfioribus profitctur Galenusjed eorum viribu; multaaqua rniti- gatis. Quare,oleo quodex his conficitur,nontemere m adiMtadopartuobftetricesnoflrxvtuntur.inquempro- feffo vfum non ex aridis,fed exrectntihm parandum Mefua:. I i 3 4Qceri

M E S V E D E O L E I S
CHRI
MAN. COST.
MAN. COST.
ioceri videmur imitatione Galeni,ejui eorum vim fer- E uenti aqna reprimit. quamquam fi etiam aridos af \u- ma>s,corim ariditas olei bumore temperatur. Id vcro hoc loco notandum,fi vioU dcficiant lutex,in carum lo cum albM,ac rubras cedere, & harum magis albas, vt qu£ odore praslant. jbi autem abfcijps vngnibm, Vt obferuat Taulws,an integri ducendi fint in vfum hi flores,dubitare licet,quod reliqui dc hac rc nihil. Verc autem vngues illos quicalyci infident, minm amaros, & odore etiam reliqno corpore fenties infcriores .qua- re ijs refeciii efficaciu-s fore oleum verifimile efi. quod fi iaciuram temporis inijs refecandis non probaA, li- . cebitadditis fapius, &maiori copia violis pares,aut etiam maiores oleo vires compararc-j.
M E S V E.
F
PIL evm papaucris intcmpcricm ca- lidam fanat,et indeortum dolorem: fomnum quoque cociliat. Fit vt vio- latum ex floribus, fed etiam capiti- bus > & folijspapaucris albi mitius, & tutius: ni- gri, ftupefacicndo efficacius.
OLeum de papaucre fccundum hanc defcriptio- nemmagiscft invfu,& pvaeparatur, cjuam fe- cimdum dc/criptionem fuperius diitam, & habet omnes virtutes recitarasin Aipcriori deicriptionc,& eft magis ftupefadhuum.
Siexnigro fiat,erit]ongein ilupefacicndoefficacius.
PApaueris. Tapaueris nihil fere eH, quod adiiu G ducendim fomnum non fit efficax.folu-s florum re- centium odor id prxflat. cortices,vt quibm optf mate- riainfidet, cfficacijjime id ipfnm efficiunt, ti.m aqux, tum oleo tncocli, & naribm admoti, & illiti tempori- hm. Ad parandum autem propofitim oletnn reccntia, omni« efficaciora_j .
M E S V E .
Levm (defolijs) laclucx idcm pollet, quod olcum papaucrinum. »Sc fit co- dem modo.
Esi longedebiliusolcopapauerino,vtiletamen.
LA&ucce. Mefues ex veteri verfione abfolute oleu lattucte proponit, quod Syluim,ex folijs la£luc& vertit. T^obis vcro etiarn flores ad hoc ip/umpapaue- H ris exc?nplo viclentur ajfumendi.
res intelligunt. quum antern maior infit.vis fctninibnz, quam floribus.fi hoc parandum fit oleum,cxfemirnliHs maximepararern, quamquam Ji floresquoque pofl Je- minum exprejfwnem addideris,non errabis,
o
M E S V E.
»
Levm nymphcatum vircs habet viola- ti,&codcm fit modo.
OL e v M dc ncnufare maxime pr .Tparatur , & CF E cftin vfu, & in virtutibus conuenitquail cum oleo de-papaucre nunc di£'to,tamcn non eft tantc ftu- pefadlionis,nec fomni prouocatiuum, fed alteratiuii malx complexionis calida?,excelTiu;£. vnde conuenit lupcrflui- caliditati rcnum,& quafi confimilem ope- rationem habet,qualem olcum violatum,{cd eft ma- ioris infrigidationis: Sc fepe cum qiKvrimus fom- num prouocate, ptrmilcemusjdinuicem hocoleum. cum olco dc papauere,&c.
A D D I T I O.
Iftudolcum nenufarinum dcfcribit Rafis in pro- prio antidotario. quod quidem valet ad ccplialeam capitis ex vaporibus ccrebrum afccndcntibus vigi— lijs, phrencfi, mixtum cum cera alba, & cJco rolato: valet apoftcmatibus ftomachi, & hepatis, caiidis,& vehcmenti iiti potatum cum pfyllioabluto: vulne-» ribus vcficx, & renum clyftenzatum, & valctarfu- rx vrina; .
o
M E S V E.
L e v m meliloti viribus eft chamxmclini, & eodem modo componitur.
CHRL MAN. COST.
OLeumde meliloto non "ft in vfu,virtutcs tarnc confimilcs habet cum olco chama:mclino,&: anethino.
SI veram melilotonhaberemus,pra:ftauriinmumex ca oleum conficeretur.
M
Elilori. Meliloti nomine abfolutefemina ex Se- rapione vfu ueniunt. noflri abjoluto nomineflo^
ES t potentius oleo violaceo, prxcipue in veneris MAN tentigine prohibenda,inundtiscx eo genitalibus. Nymphea latinc dicitur.
RE fr.igir.at tamcn magis, quam violatum,minus, SVLVII. quain papanerinum:hypnoticis,&: intemperaturam partiu, vt renum,calidatn fanantibus vtiliter mjfcetur,& veneristcntigi- ncm prohibet genuali ir.unftum.
Oleum nynipheatum Ralis in antidotario Jcfcribit, refrige- rando initigans cephalalgiam fcbrilem a vaponbu«i:rfum ela- tis, & delirium mdc, vcl ex pliremade natum : ardori vrinar,vl- cerirenum, 8cvcllca: commoilum ilhtum,vcl clyfteie inif<fti:m. Fitautemexfloribus albis, non flauis, m oico omplucino dits xl. infolaus'.
NYmphcx. QuanympbeA parte ail conflciendum CO S T. oleum vtendum fit,non explicat.Quatuquam au tcm ad hoc ipfumpaffim flores vfurpantur,veteres ta~ mcn qui radicis,&feminis vires explorarmt,quaft fla res in vfum non traduxerint,de illorum fkcuitate nihil. Cieterum quumtotaplanta frigidajit,radixautem,& femen ftcca, floribus Auicennas Jrigidum,& humidH fecundoordine temperamentum ajjignat. quarestum rationi confentanea,tum multo iam vfucomprobata^ efficit vt ex floribus parandum oleum confentiam, in ejuo pares cum violacco rcfrigerandihume£iar,di vires exquiruntur.prxjertirn etiam,quod quum hoc ip- fumait Mefue fleri Jicutviolaceum,vt flores tcque,ac in illo fumantur,plane admonet.
M E S V E.
L e v m cucurbita: nympheato viribus | ! par, & codcm paratur modo, fcd hoc i .-v. cx floribus cuv.urbira-,& iiicco rala: ca^-
niseius,&oleo.
V i d e-

LIBER PRIMVS-
M A N. X 7 15 .5 t v k fans firnile prfcedenti,:5mert £oc eft
V bumidius.
SYLVII. v c» rbitino autcm oJcoprius ex ftmimbus ex-
Oteum ds cy tenifs.
t pretfo fifiat,tunc multo ell frigidius,ac humidius.
CO ST C~~^ ^ CVRJIta e . Cucurbita totci quidemfrigi- do tcmpcramento pradita cfl: fruffus autem ma- ximc. ob id eius fuccus cum florib. rfurpatus tfficacius oleum reddet. Dcradit autem,non exprimit c-ucurbita, fi diuinare liceat,quafi tcnuiorem,& minus lentum fuc cum queerens,qui coquendo facilius abfumatur.
M E S V E.
Levm melinum, rcfrigcrat, re- ftringit, ob id ventrem totum in- feriorem, <5t neruos laxiores cogen 13 do roboiat, fudores immodicos fiftit:fitex carnis cydoniorum prc- maturorum, cum cortice(«5c feminibus)tritoru, &fucci eorum portioncsqualiin olei ompha- cini modo fufricicnti diebus.xv. vale vitreo info- lata, deindc horis. iiij.coquatur in vafe duplici. caro& fuccusmutetur, &rurfum infoletur, & coquatur,vtdiximus,bis aut ter, poftremo cola- tum rccondc.
CHRI. L e v M decitonijs eft famofum,&vhiq; prx- paratum reperitur, habetenim virtutem prin- cipaliter ad ftomachum confortandum , & membra nutritionis relaxata&debilitatain virtute contcnti-- ua . habet enim fui aromaticitate virtutem digeftiua coafortare, & fui ftypticitate confert diarrhaee & lien C teriaj,& maxime fi cum eo admifceatur oleum mafti- cinum,aut myrtinum,aut rofatum,cum humor prx- dominansfubtilis fitcholericus, & acutus:cuius hu- moris aliqualis minoratio praccedere debet ante ad- miniitrationem prxdictorum ftvpticorum. & con- fcrt etiam fudori diaphorctico virtutcm debilitan- ti , fi hat ex eo inunctio circa partes/pondylium&r pedons.
A D D I T I O.
188
A eydoniorum oJeo iccotjuis, fccrepitat& agitatur, mirabilevi- lu, vt clcum omncm.tanciem vafe «cutut. Cb )d vafcduplici coqiiendueftlimul.nevirescydoniorumempyreuma yiuet. Suc- cus autcm ex Kis Iargior exttahmir, li ferramento fegmentis qui- buftbm exafpcrato (lafpam vocant) dtradantur potms.tjuam ft.
«utur nunutim,aut terantur.
CO toneorvm. Cotonea quxritneque acer COST. biora, vt qu<x ncruofispartibus aduerfa,neq; ma turiora, rt qitorum aflringendi vis atate flaccidior eua ferit. "Porrovulgo excotoneorum carneoleumpara- tur. atfi elegantiffimum relis conficere exfloribuspo- tcris, ad eofdem quidem vfus aptum :.fed ailringendo minuspotens. Qwtm vero boc ad exemplumpreeceden tisfien iubct, ex oleo ompbacino, vtfiatadmonet. ad- ditis ciufdemfruttibus contritis, &fruftuum fucco in- folatis autem,coffis , cir bis teruc immutatis.
o
M E S V E.
L e v m myrtinum, cerebrum, neruos, cor, ventriculum roborat, coqucndum vtmclinuni.
OL E v m myrtintim conucnir in operationi- CHRI. buscum oleodecitonijs, fedmaioris deftcca- tionis eft.
A P D I T I O.
Rafis in proprio antidota. defcribit iftud oJeum . v,Mvi> myrtinum, & multos modos ipfum faciendi, quo fi corpus vngatur prohibet ftldorem, & confbrtat mem bra debilia, & fiuxibilitatem iundturarum, curat fif- furasani. valetvulneribus omnibusexquibus ma- nant humiditates, & pofitumfuper vulnera indu- citcarnem.
ET hoc Ytimurinventrisftuxibus: vehementere- MAN. nim cxiccat.
ID oleum adftringit quantumcydoniorum, fed ficcatpoten- SYLVU. tius. Alterum pnus in lecundogenereperexpreilionem bacca- rum myrti recentium docuimus. Oleum ex oleo & myrtis, aut myrti iiiccocompofitum, adftringitfolumaniyms, digeritab oko,Gal.Iib.i.c.ph.p.& lib.z.c.ph.g.
MAN.
Olcum citoniorum etiam defcribitur a Raft in proprio antidot. quod valer.Iecundum eum, haemo- ptoicx pallioni, & ccphaicr, & catarrho calido, & talido apoftcm.iti hepatis & Huxui chronico, qui fit ex calorc. clyftetizatum valctvulnenbus inteitino- D %^vbieo^mvmmbuerint,exprinies'. rum manifefte .•
M E S V E.
MYrt invm. Ex myrtifloribus,oleum para- COS T. turgratia longefuperius vulgari,non tamen vi ribus. Indelicias, inflratas vel amygdalas vel vti~ guentariasglandesbis flortbus & multis & frequen-
SYLVII
MAgki vfus eft hocin ventris fluxibus. Vide aliam pulchriorem pra:parationemapud Diofco ridetn. Paulus melinon appellat,& in hunc modu com- p<>nit:Cydoniorum benedeterfoi um,& cum fuiscorti- cibus inciforum accipit vnc. lij.olei omphacini fexta- rium vnum,exponit lolidiebusquadraginta.
L i v m id facultatem ventriculi & inteftinorum reten- triccm adftringcndo roborat, & qualitate aromatica co- choncni luuat: ob ld lientena;, diarrha-a:, dyfentcriac nniltura f.»!rbre cft,pra:!crtim biliofae, fed biiis parte lam vacuata : dyfte- ribus inicdtum per fe, vel cum rnartichmo,mynheo, rofato. Spi- in etiam lihtum & thoraci,fudorcm immodicum vires deijaen- tem fiitit.
Faulus, cydoniorum languinc bene tcrfacum corticibusinei- forum vnc.uj.in oki omphacini fextarxo lnfolt: d:es xl.Si fuccuxn
o
L e v m cx pomis mandragoia: in- r>
/•, * • mis rainvl*
nammationcm omncm cxtingtiit,,*^*. fomnum conciliat. Fitexfucciho- rum pomorum maturorum, & olci felaminipartibus sequalibus in vafe duplici co- ctisad fucci confumptionem.Succi tantundem fuffice , coquc vtprius,idcm tertiofac, <5c rc- conde.
IS t v d oleum apud gallos interdum in vfus ha- CHRI. betur.Nicolaus in fuoantidot.habet.oleum,qiiod fit alio modo quam fit iftud.
Hbc

M E S V E D E O L E I S
MAN. TjOc n6nparamus,quiapomisiIliscarcmus,vdl- E IX^e tamcn potenscffet indolonbusper Ituporem fedandis.
StXVII. C A L LI s uitcixlum fic jiaratur: aliter Kicolao in antidotario.
C 0 ST. AyT A ndragorae. T^jtnc mandragora fru- JLV j L ftus vulgatiorcs qnam Manardiatatc. In bortu lo noflro Laude quotannis ex raduc nna viginti,pluref- t)e fructus prodeunt. Sefaminum antcm oleum quo bic vtitur, aut fi pro co commune oleum fumas,vt etiam in refrigerantibus fuperioribus ommbus fcmper abluen- dnm efi diligenter frigida aqua , vt cfficaciam ad re- frigemm waiorem oleutn conquirat.
M E S V E.
L b . v m cnulatumcalfacit,tenuat, j digcrit: ob id aftcclib. ncruoru m, F
vtcri, vcficx frigidis prodeft, ac fc- brmm rigori, & colo a fiatibus do- lcnti. Radiccs enulx tuias, lhcci a- liarum enulc radicum.olci ie famini portionem jequalcm in viniodoripartedimidia,coque, vt diximusinoleomyrtino. Compolitius, &va- le.ntius.fiet, fi foliorum iauri, cardamomi, ipica; nardi, calami aromatici, maftiches, ana lcxtam partis vnius addideris.
CHRI. L e v m deenulanon eft in vfu, magiftraliter * tamen dlet conueniens ad remouendam mala
complexionemfrigidam a quibuicunqj membris, Oc ad tonfortandum mu /culc -j,&: neruos relaxatos.
i/AN. CM fecundo rnodo conficiatur, erit in hisqua: Mcfue G dicit valde efficax.
CO ST V v L A • EnuUfolia ex vino decocla coxehdici ' JLv confcrrefcribitDiofcorides. Qal.radifem reliqnis plantcipartibus in omnibus potcntiorem afierit. qua~ re ex boc oleo quod ex radicibus, ineiufcemodt ajjc&u plarimum fpcrare liccat.
M E S V E.
| L e v m cx cinnamomo 5c (abina, & pu- legio,idcm pollctquod cnulatum,& co- demfitmodo.
ri aitfqud ex enula.&tantundcm valere. Mobijcies enulatum ex cnulx, radicis ccnficifucco. quis autem cin namomi radicem, vel cx eaexpreffmn babetfuccum i Scd eadem crit buius olei confciendi ratio a Mcfuc in- tellccia,tum maceratio cinnamomiinoleoac vino,tutn infolatiu repetita. Tu vero fHllatitiam exgencrofo vi- no ac cinnamomo aqua oleo purijjimo nc lene eloto bis terue commifcens, & ad aqug abfumptionem leui igne coqucns oleum parabis,cui erunt cinnamomi vires com parata. Licet etiam ex amygdalis fme frcquenter eade aqua ajpcrfis.Jiuc curn cinnamomo inflratis olczi expri mere.ne de dijiillationc pcr defccnfum aliquid dicnm.
o
M E S V E.
L e v m de fabina confert ficut oleum dc enula.Sc cius operatio eft ficut ilHus.
EF >• f c a c i a m habet in Gallicis dolortbus/ed & M A N. in cutis defcedationibus,etiam fi ex loloparetur.
EX fabina. Eafdcrn fortajje babct vircs oleurn ex CO ST. fabina,qnas ex belenio. atboc illi multoprajiabit e/fcacia.l^onetiam ex radicibus boc coficitur,vt enu- Latum : Jed ex ipfisplane ramis eodem tamen rnodo> vtillud non jine crcbra maceratione, couione, autin- falatione. , ,
o
M E S V E.
L e v m de pulegio confert ficut illa. <3c fitr. fimilitcr.
MAN.
i n ciendis menfibus magnam vim habet.
PV l e g i i. Succus, ex cius caule, qtto tempore c 0 ST. maxime viget,extrahendus . eiufdem flos,& ari- duscaulis bic furnendus . & vterqite in. bene maturd oleo nuicerandus,coqucndus iwnutandus,vt in olco ca toneoruni docebat.
M E S V E.
L h v m - rutaceum calfacit (tenuat, di- t 1 S e ri f ) °k ^ latcrum, renum, veficx.
vtcridoloresafrigidacaula lcdat. fifvt myrtinum.
M A N. \ * D E cius.elegantem prxparationem apud Dio- V fcoridem,quatn tamen facei e non pofllimus: quii vero cinnamomocareamus. 6ed fietiam cum vulgan paretur,ent fatis vtile.
SYLVII. j~' R. i a in Klcfacdc hiscipita in vnum iunximus:olei!m cin- X namomi Dioic.clegautcr paratur:ficri ctiam ex noltio pfcu- docinnainomo poteft. QnoJ vcro c (abiiia fit, dolorc:. .1 morbo Hifpanico mirc (cdat, cutimq; fxadaiii corrigit. bcd quod e pu- JcgiOjCicnAi mcnics vim tnaguam ebunet.
COST. i n n a m o m o.Cinnamomum oleojitrnfuccum v duorumgcnerum fundere autbor esi Garcias. al- terum ex radice, capburta odoris nmulum ; alterum ex ciufdem baccts,fepofa fubsiantia gallico figonifrnile, inodcrum nift caiejiat, ad ventriculi autem,& neruorti . • ■frigus vfttaturn. Verum boc non nortmt vetcrcs.qu.irt 'eojtficiendi ex citinarnorno olei rnoduper imprcJfioricr,t inkre. qucrn boc ioco Mef.itaq; boc eaclrm rationefic-
OL evm derutacftmultuminvfu,&ficvbiq^ CHRI- prxparatur , ipfum eil fortis caicfactrionis & H fubtiliationishumorumcralforum, vndecommuni- ter clt i n vfu i n dolore coli co ini undkum ab extra, & m clyftcri adminiitratum, fed non cft ita conueniens inprincipio ftcut oleum anethinum & chamaimcli- num cum aleuioribus incohandum lit. Etconfcrt ad calfaciendum metnbra neruoia infrioidata, &ad aperiendum oppilationem in eis. vndemaxime con- uenit mollificationi &paralyfi , & confimilibus di- fpoiitionibus, ex eishatinunctioin membrismolli- ficatfs,(pondyli bus colii,& nttcha-,^ iepe ex iolo tali oleofiitnt clyiteria in doloribus colicis poft prmci pi um,& liberantur.
PO t e n t e r inHationem difcutit, efficacius ta- M A N. mcn eritfiex ttua licca ter vei quater permutata conficiatur.
£ x

#
SYLVir.
I I B E R PRIMVS.
1 89
COST.
EX foiionim & fucci ra« ana porcione «quali, olei ompha. AT )Rima compofitio ert nobis frequens & efficar etiam ad S YL VII q.i. inlou dies.xv.obturato vaic : poftcoquejn vaicclupija, i aunum tinnitus,& dolentes ipiius flatus,& omnem neruorum
li-temperiem frigidam . Oleum nardinum calfacit, pon/fimurn vbi largius accepit amomum. Id olim Laodice«in Afia duntaxac prailantiflimum fiebatmunc etiam in alijs fit vrbibus.Secunda & tertia Mefue comppofitio fi fimplicia fuppeteret vera.eftefficacif. fima, fed vnguentum verius eft quam oleum. Oleum autem fe- iaminum,quia defideratur, vicceius,oleumdulce fubftituitur, pjruo aut nuilo errore. Nam Mefues aiujuaudo /cnbit olei /e.' iamim, veldulcis.
NA r d i n v u.Huic egoprofefto adpropofitos CO S T. affeftus omyiesjpicatutn noflri temporis femper
hons.iiij.exprime; hoc bis aut ter i:era. Rutaceum &. illitum & cly ftere inieftum, colicum doloreni, quem chamxmelinum & a. nethinum mitiora non fedarunt,placat, vacuata prius parte mate- rix:ncruofas partes a (rigido l^tks valdc roborat, paralyiiconfert, fpin^inunftum obftrudionesaperit, iniiationern pcteauus difli. pat, fi cx ruta ficca ter vel quater mutau perficiatur. Nam ia vi. rente fucci excrementofi multum ineft.
R
V t a c e v m. QwLa.pa.rari hoc oleum afterit Mefue, vtmyrtimm, ob id omphacinum oleum ad hoc ipfum conficiendum Syluiusfir,nit,non reffe, vt
exiflimo. concoquente profe£io, & difcutiente,non au- prccferrem,odoratum mquam exnoflrati ~fl>ica,ideftla~
tem refrigerate & aflringcnte,quale acerbum eft, oleo uendula araygdalis inflrata .fed addito, vt aflriffionis
hiceflopus. Siautem imitanda eft myrtini olei confe- aliquid ei comparetur ,mafliche, autftmili. Atvero,
£lio, ex rut£ fruciibus, eorundem fucco parandum quum in fecundo huim conficiendi olei modo codices
efl,adcoto?iciquoque dimulationem, quam in myrtino varient, & alij Jpicam,fampfucum,ac reliqua arorna-
parando fequendam propofuit. exprejfo femel,bisue 0- ta mergi in vino, aqua,& olco velintpriufquam teran
leo, <jr uouo immijfo &fruciu,& fucco. Quoditapa- tur.alij teri anteaquam immergantur ; res ipfado-
rabitur ejjicaciffimuHprofeftofuturum efl calfaciedo, cet, terenda illa ejfepnus quam mergantur, vt eorum
& exiccando. vim liquores promptius excipiant. alioqui etiam quo-
modo quorfum teras vbifuerint madefatta ?
M E S V E
L hvm nardinum benedi&um s T calfacit,tenuat,digerit,modice adftringit, proindcaffectus om- nesfrigidos, & fhtulentos cere- bri, ventriculi, hepatis, lienis, re- num , veficx, vteri magnopere iuuat, naribus inie&um caputpurgat, corporis colorem,& odoremcommendat. fpica:nardi vnc.iij. vini & aqux anavnc.ij. Sc dimidia, olei fefaminilib.dimidia,coquanturin vafe duplici ^ leritoigne horis circiter.iiij.frequenter mouen- * xyioiai. do. Vel fpicr nardi vnciij.fampfuchi vnc.ij. f fin '' xvloaloeSjenulcc/olijJndijCalami aromatici,fo liorum lauri, cyperi, fchenuanthus, cardamo- uipo^ui. mi,ana vnc.i.6c dimid.f antequam terantur, vi- t M.uij. no&aqua fufncicnri,& olei fefaminitli-vj.mer gantur. coq; valeduplici igni lento horis.vj.fin- gulis horismouendo. Vel/picxnardi vnciiij. ftyracis, caryophyllorum ana vnc.iij.nucis mo- fcat£c,vncv.olel balfamini,vnc.vj.olei fefamini, lib.iiij .coque vt prius,horis.v.
CHRI. /^L evm Narainunj maximceftinviu, &be- V_>/ nejliitum. &conuenitinomnibus rgritudini- bus frigidis & vcntofis, & propne neruorum,ltoma-
M E S V E,
Le v m Maftichinum,cerebrum : ner- uos, iundluras, ventriculum, hcpar corroborat,tumores duros lenit,do- lores ledat, fic conficitur. Maftiches vnc.iij.olcifefamini flcxtario. coquunturin va- feduplici. Vel maftiches vnc.iij.vini vnc.iiij.alij o6to, oleirofatilib.i.invafe duplicicoquuntur ad vini confumptionem.
OL e v m Maftichinum eft multum in vfu, & CHRI, principaliter conuenitadinungendum ftoma- chum pro confortatione virtutis digefti uc & conten- tiuarjhabet enim virtutcm aliqualem ftypticam cum aliquali contritione , vnde confert fluxui ventris, maximelienteria:, necefttanta: calefa6tionis , vell- cationis&apertionis, quameftoleum deipica im- mediate didtum: nam illud efl: aperitiuum ftppilatio- num omnium.
Mttr't%irov «TKivfATov &wo Mi\i»7tpov cofich Pau M A N. JuSjfimpiiciffimum fcilicet,& magis varium. VJtimum accipitolei fex. jo.lib.heIenii .s .xylobaffami lib.x.fchcc- nanthuslib.v.cardami. lib.vij.maftiches lib.v.xyloma- fticheslib.viij. terebinth .il. iij. comiabfinthij lib.i.vini
MAN.
chi,hcpatis, & fplenis,renum, vefics, & matricis, & D odoraci fextar.v.aquxfextar.x. Res ficcx in vino made-
* I - r 1 C ck r hinrn»rrtifle 111 X/" inill A/ rnnn<»nrni
dolon aurmm ventolo, &hemicraneaeracta;a caula frigida fccundum omnem modum adminiftrationis. vfus tamen communioreius eft in forma linimenti perfe folum, vel cum alijs permixtum in forma vn- guenti additis pulueribus odoriferis ad confortandu ftomachumdeDilitatumin virtute digeftiuaa mala complexione frigida pofitiua, vel a debilitate calidita tis innatae.
DI oscorides dicit maiori exparte mifceri in prxparatione eius oleo balanino, vel omphaci- no, ad aftrictionem fchinon: ad bonum odorem, co- ftum,amomum,nardum,myrrham,barfamum.Secun- dus,& teirtius modus Mefuc nobileconftruercntjfi qua - ingiediuntur haberi pofient.
fiant per dies lij.mifceancuroleo & aqua> & coquantur hor.vj.& tuncmaftiche& terebinthinaadditur,& exa- dlecommixta&infrigidatadepurantur. In fimplicif- fimo, pro oleo fefamino Paul.accipitomphacinum, & nonnifivnc.j.maftiches,dicitqueaIiquos addereabfin thij & ftyracis anavnc. i. Chift.) Graece mr & elt duarum cotylarum.
SEcvndvm eft folum in vfu, quia prsftantiuspriore, cui SYLVII. cum Paul.oleum omphacinum mifceturpotius, quam fefami- num, mfi quando ftudium maius elfet duritias moIIiendi,& dolo- rem fedandi:quorum neutri omphadnum per lc conuemt.Eft au- tem vtrumque fimpliciftimum mcdicamentofius, ac varium ma. gis,& vnguetum verius.quam olAm Paulus defcribit.FacuItatem ventriculi coflricem & retentricem roboratillitum in lientena,ob id falubre. Minus multo calet,ficcat,obftrufta aperit,quam nardi- jnim, necminuj adftrmgendo roborat. Oleum maftichinum er clco rof. & vino antiquo adpartium Jaffitudmcm, & imbecilita,
tem fit

f*
Sem fit Mef. ia fine fuorum can.c.ii. Oleum maftich. & lenti/ci- E num recensin vafeduplici calfaftum , anodynum eft phlegmo- nes in gingiua, oris tunica, & cute.
COST. \/T A st i c hinvm. Mafticbe oleo incoBa li- XVJL quefcit, vnumque fit cum oleo corpus, quare o- leum exprioripr&fcriptione paratum, ex olei inquam fextario,id ejlfefquilibra,etmaflicbes vnc.tribus,olei confifientiam,paulo tamencraffioris retinet.atexpofie riori, in qua olei vna tantum libra ad ternas mafliches vncias additur,non olci,fcd'Jjnfiamenti erit cofifietitia.
M E S V E D E OLEIS
CO stinvm. De collo alias. cuius fyecie: fi C 0 ST. ^edoaria non efi,nequc eam fubftitnere bic velis pro cofto:at caryopyllifarbitrorjoleum ad eadem vtile reddent,ad qu$ Mefcofiinum oletm probat.Hoc etiam quum decoquendum ait eo modoquo nardinum, vtex duplici vafe, <jr lento igne coquas admonere exiflmo.
Tu ex amygdalis,caryopbyllis, vt iamfepe monui,in~ flratis elegantiffimum oleumparabis coflino adpropo- fitos affectus non. inferius.
MAN.
M E S V H.
Lkvm exStyi:acecalfacit,ob id co- fert dolentibus a frigore renibus,ve fiae,vtero,neruis,mufculis,tendo- nibus, iunduris.Styracis vnc.iij.vel fi valentius vis,, quatuor, in olei fc- famini lib.j. coquantur,vtin maftichino, & co- latumreponatur.
A let & fcabiei,prxcipueaddita odtauaparce ellebori albi.
V
S YLV.
COST.
f tiiq.
CHRI.
MAN.
SYLVII.
OL i v m Styracishuic fimile fcribitur Auic. f .cano.&Se. rap.in antidot.ad fcabiem eft efficax , prxfertim addita par- te.8.elleb.albi,diuerfum Diof Diuerfum duplex Mcfueexftyrace Iicjuida m curandis affeftibus neruorum . aliud etiam Nicol.Sty- racini olei meminit Diolc.in ftyrace , ied an Jiinplex (it vel mi- ftum non docet.
ST y r A c i s. Ts^obisper annos rnultosflyrax co- piofos frutfus tulit. ex 'quorum nucleis oleum & exprc(JimHs ,Cr ad timiduin lienem nonfrufirato euen- tu vfurpauimus.Quod bicperimpreffwnem conficitnr, coquendum in duplici vJifC, vtfuperius,addito etiam fi yelis vino adpmfcriptionem fuperioris olei.tum enim id maiofem oleo tenuitatem comparabit, tum efjiciet ne coquendo exuratur.
M E S V E.
L e v m Coftinum calfacit , obftrutti aperit, ncruofum genus roborat, vt ner uos, mufculos , tcndones , ligamen- ta , ventriculum : prxter lutc hcpar, & capil- los: caniticm ob id moratur, & corporis colo- rcmac odorcmcommendat. Cofti amari vn. ij.cafian nc./.ftmpfuchi fummitatum vnc.viij. vinoodoroq.f biduoinfunduntur, deindccum oleifefamini+libr. iij.coquantur horis iex , vt nardinum.
OL e v m coftinum cft multe calcfndionis me- brorum neruoforum,vndc princi palitcr confert omnibits .Tgritudinibus frigidis in cis taftis & prin- paliter in paralyii,fi fiat inunctio ipondyiium & Coili & nucha;.& fi ex ipfo inungantur capilli,faciteos tc- naces, & canitiem jirohibct, dcficcando illam ma.ci- lentam humiditatem,cjux cft caula canitiei.
VT i l e eilin vehcmentirigore,veratamencolH
radice caremus.
SI veracofii r.idicc fi»:, omnibus neruofi generis affeftibus fri- gidis confertcaiore vehementi.vtetiam paralvlin .acveliemcn tem ngorc Ipin^iiliuun iutiet. Oapillosenaju tciuciiis iiiuccofohumorc caniticiicceleranteconiiun^tPA-U' 05 f/alubcr.
M E S V E.
L e v m Cyprinum partes neruofas ro- V borat, capilios a canitie vindicat: fit ex" florum cyperi vnc.iiij.coctis in ol.vete- ris vnc. x.vtrofatum. Florum pcnuria folia cum modico vino bis mutata coqui pof- funt in difta olci menfura.
IS t v n oleum non eft multum in vfu. Diofco- CHRI. rides habet vnam aliam delcript. fub nomineolei cyprini, c]uod idem eft.nam oleum de Alchana apud Arabcs eft oleum cyprinum apud Grarcos.
CY p r i n o n dicitura Paulo,quod enim Arabes a N- alcanna,Gr,x'ci cyprum vocan t. Pofidonius fic pa- rat, ait 1'aulus. (cxtanum i. cyperi, heJenij, ireos, ana lib.i. fampfuchi, hyffopi ,feminis agni, ialuiar, pulegij, anaomniumvnc.iij.Horumcyprilibram. Aliaomnia prarinfufa vino per diem vnum , coque vj. horas cum oleo: qua:vt»iamoueris,oleopurocyprus immittitur, fiquidemadfit viridis,mollibus ramufculis non prx- cifis, fi non, ficca contrita & cum pauca aqua per fef- r quihoramcoquatur,fivisvtringat. Vbiablataab igne eil, addearruginis purx lib.i. femis. Pofidonius tamen acredinem a:ruginis fugiens, trKius,air, poll coCtionem rfiebus mitte oleum in vas, quod purum fit, tingetquc illxfaeisvi. Aliud idem Paul. inhuncmodum con- ficit. Foliorumcypri, foliorum lauri, ireos , cyperi, faluix, anavnc.iij.dendrolibani,ariftoloc.longx,agni cafti vnc. iiij. helemj , afpalati vnc. vj. rutx& cupreffi anadrachm.ij.oleiiextar.x. Vbihxcprius vinoperfu- deriscum oleocoquito, &excrahens, adde mrfus xy- lobaliami, xylocalfix vnc.iiij.fampfuchi, cumini, myr- ti,ftyracis, maftiches vnc.iij opopanacis drac.ij.florum, cypn vnc.vj.xruginis vnc.i.
QV o d oleum Cyprinum duplcx Pau.defcribitur,verius eft SYL\'If- vnguentum,vt Dio/cor. Snifecerit Mefue delcriptio. Oleum •" cypnnum & lentiicmum magis calfacitmt, cjuam myr- teum : & liiodiccadJirmgunt.
pj Yprinvm. Grxcisrfusligufirifoliorumfe CO ST* rhantum fuit,nonetiarnfruciunm autflorum. flo, res enim vix Diofcoridcs cum aceto froti illitos fedare capitis dolores adnotauit. In Auicena autem ex Bellu- nenfis caltigationeprobantur flores ad neruorum affe~ 8us.& eorum oleum lajfitudines curare,lenire neruos, &fraffurisoffiumconferrefcriptumeft. Onareconfeti tit Auicen. (quod ad neruospertinet) buic fcriptori. de qua tamen refortafie admiraberis. Si enimligittbum frigido &ficco est temperamerito, quornodo conferre nernispoteft t Sedneruorum lcfjitudo excaloremaxi- me efi, vt in ijs,quiplus iufto exercentur quemproprie curat frigida. Sed adde quod ligufirum ex dinerfis partibus tum calidistumfrigidis consiare Galenitefti- rnonium efi ,frigiditas vero priraum non exceditgra- dnm, quare addito vetcri oleo eiusno modotemperan
frigiditas

LIBER PRIMVS-
frigiditas poteftifed etiam qute illi calida infunt p&rtes, excitari. Ob id eius fioris oleum jlmc. calfaciendi ac leniendifacultatem fcribit obtinere.
I«)0
M E S V E.
Lbvm fampfuchinum calfacir,robo- ratcaput & ncruoforum genusomne, fit vtoleum myrtinum.
CHRI. L B v M de fampfucho idefl: de maiorana non V _y habetur in vfu. Rafis in proprio antidot. ha- bet iftud oleum,quod valet fecundum eum,laffitudi- ni, & inundum in balneo valet paralyfi, tortura o- ris, iniedtum naribus valet omnibus infirmitatibiu frigidis. inie&um auribus iedat rugitum 8c tinni
A loco ex aquc libra vna & Ljfiis vncijs tribus cum oleo x ita coquendum efi,vt abfumatur aqux (jr lattis bumor, ne tam longa cotlione plus iuflo eius exoluantur vires, maximejiudendum erit. Confilium ergo erit, vt leui admodumigne citra feruorem h&c coquantur, verius autem macerentur, quam coquantnr, ita tamen vt fen~ fim adfcititius ille aqua , & laftis bumor euanejcat.
M E S V E.
L e v M de Thymo, renum, vc- 0M j , ficce, iliumdolori confert, vri- nsediificultatem leuat inieftum in fedem , vel meatum vrina- rium. Thymi vnc.iiij.zingibe- ris vnc.j.& s. aqua dulcisfuffi-
MAN.
O . O *** wvjvm UIUVUHUU
tum, & dilloluit vcntoncates 5 prouocatmenftrua 3 va- B cicns ,Tucciextremitatum thymi vnc.iiij.fefa- let morfui fcorpionis.
SI ter quaterquecom^ fampfuchi permutentur,& in vafe duplici oleum coquatur, bene odoratum eric,& fternutamentaleniter ciebit.
5YLVII. A s 1
in antidacopum clt,{cu Ja/Iitudiiu vti!c,& morbis ce- rebri & neniorum frigidis prodeft. Ob ld fpmnn balneo immftum paraiyfin luuat, ipafmum cynicum vulgo torturam o. ns,ninb:is inied:um,vtauribus immnium.aflatu tinniruni di/fi. pat, menfes ciet, morfui fcorpionis prodeft. Potenuus fiet ac odo- tauus.fi comis fampfuchi ter quater mutatis,in valeduplici coqua tur.Paramusiu nullos vfus alios,quam ad emplaftn mehloti com pofiuonem.Sampfuchinum Diofcor.ab hocdiuerfum.
COST. CAmpsvchinvm. Oleum 2 fampfucho ex u Diofc.efficax efl ad multa. Sifieri hoc debet vt myr
mini vnciiij.coquatur in vafevitreato ad aqux & fucci confumptionem. Velfucci thvmi, o- lei fefaminiJadis vaccini recentis ana Vib.ij. pc- nidiarumalbarum vnc. v. zingiberis albi vnc. i. & s.coquanturvlquead fucci, &lattisconfum- ptionem. Hoc cadem poteft qua: prius, & pra:- terea roborat diftas partes ac iundturas, earum- que dolorem lenit, colorem bonum reddit, vc- ncrem excitat.
Oleum de Alhafech, & eftoleu m fericinum, vtt/i. confert dolori renum, veficx, iliorum, 6cdif-l™/" h *~ ficultati vnnce , & proprie iniedlum per fora- men^irgx, aut fadto ex eo clyfkri. & fit ita. Ac- cipealhafech, vnc.iiij.zingiberis vnc.j. &s. fun- defupereainvafevitreato fucci extremitatum
tiltu dtme- jjrton.
tinum.hoc autem conficivt cotoneorumoleum antea di q alhafech. vnc.iiij. olei fefamini vnc. xiiij.aqiue cebat: vt fampfucbi quoquefuccum, fimulque ipfum dulcis q.f & decoque vfque ad aqux confum- fampfuchum fumas, oportebit: atque bis terue nouo ptionem. Modus aliusquod bibitur, & inungi- tumfucco tum amaraco tnieffo, co£loq; reliqua eodem tur fuper loca dolentia:& fitex eo clyftere. Con- ordineabfoluas.Sumendi autemfampfuchiJunt ramri- fert dolori iunclurarum , & confortat eas , & lifemineiamferdmaturograuidi,quandomaximeodo confertdebilitati renum , & veficJE , &C dorfi , reatquefaporevigent. quodfietiamaridosfumpferis, &dolori iliorum , & colorem efficitbonum, efficacius oleum reddetur. & auget defiderium coeundi. Cuius dofis eft
vnc.i.cum rob, aut cum vino , aut cum aqua mellis. .Accipe olei fefamini, & fucci alhafech, & laftis vaccini recentis analib.ij. albarum peni- diarum vnc. v.zingibcris albi drach.xij. Et deco- fert,acvlceribus malignis, cutis f^- quatur yfquead iucci & ladhs conlumptioncm, ditatem tcrget, fol.mezcrcon.vnc. & adminiftretur.
M E S V E.
Levm exThymelxahydropicon
MAN.
£
SYLVII.
COST.
; iij.aqu£lib.j.24,lionsmacerenrur, poft coquatur in olei felamini vnc. viij. &ladisdulcis&recentisvnc.vj.adaqua:& D ladis confumptionem,colatis reconditur.
OV 1 d perMezereonintelIigendum,interfimpJi- cia declaratum eft. Habethoc oleum magnam vim, prxterea, qua: a Mefuedicuntur,inaluo lenienda, fi vmbihco admoueatur.
IN fimpl.c.de Mezereopriuseftaliterdefcriptum. Id vmbilico admotum,aIuum fubducit.
ME z e jr b o n. Quod verum Mefue me^ereon ignoremus,no pauca eji hydropicis iafiura,qui- bus hanc flirpem adeo conferre hic author etiam lib■ frmpl.teflatur. Si quis aliqnando legitimum norit, & ex eo oletrn fitparaturus, meminijfe oportebit diutur- niori coftione eius vires diffolui. quare quando id hoc
IS t v d oleum non eft in v/Ii. /ectindum autem CHRI. intentionem MefoJcuin dealhafech eft oleum fe- ricinum. Serap.in proprio antidotariohabet duas defcr.olei alhafech , quarumprimaeft fimilis huic, in fine cuiusait, coquatur donec confumetur aqua, Hc remaneatoleum fericinum, & fic intentio Mef.fi- milis cft intentioni Serap. Auic.v.can.habettres de- fcriptio. Aliqui textus Mef.habent oleum alhaiech, alij hafce,vt habet Auic.fi haec tria idem funr,eft thy- mus,fi autem non, eft hyflopvis vfualis: nam hafce id cft hylfopus vfualis, & alhaich ideft thymus.
AVicjnna vocant oleum dehafce, quod eft M A N. thvmus ,tripliciq •, modo componir, non magno- pere ab Kis qui a Mef fcribuntur diuerfo.
ID oleum cur Mef hic & Serap. in Antidotar. fericinum vocet, SYLVII. nonvideo.- Poteft earumdern prope virium fieneoilem mo.
doex

MESVE DE OLEIS
Aotxh yfTbpo, quod quidim hoc loco per alhafccha Mcf.intel- E dc etia7n,inun £io vmbilicoad lumbricOS .CXperieYeau-
ligi voluit
C 5 ST, H v M X. In priori defcriptiotie cnmtam larga 1 tbymi atque eius fuccicopia apud Syluiumpar- cius iufto eflpondws olei, quod ad vncias quatcmas pr? fcribitur. reponendx ergo funt ex vulgata verfione vnci£ quatuordecim . ln pofleriori etiam efl, quod in Syluio defideres, id enim oleum dicens vencrem exci- tare, vtendi modumpr&termittit, nempe an inungen- da aliqua fit corporis pars, an idem oleum fit ajjumen- dtm. ^Addendim igiturex veteri verfione,tdfaceree- potum advnciam vnam cumfapa aut vino aut aqua. ita vt fit & affumendtm & obfccenis etiampartibus il linendum. Quo loco babenda quoq; eat ratio,vtquum ajfumendum "Si tum recens ftt confetium, tum ex re- centi ac recenter\expreffo fefamo paratum,quod vetu- ftate rancidurnnon euaferit.
M E S V E.
m-
crtmere afini
L e v m Sicyonion idcftdecucu- mere agreftis, epilepfiam,hemi- craniam,&alios cerebriaffe&us frigidos narib. immiilum leuat, & (trumas, & furditatem, pan- num, & cifatrices nigras delet. Oleum (efaminum infuccicucumeris agreftis maturiquantitatecguali coquiturad fuccicon- fumptionem. Vel fucciradicumipfius,&alia- rum emldem radicum tritarum ana lib.s.cfi olei felamini lib.i.coquitur ad fucci confumptione.
MAN CI cyohxvm vocat Pau.quod aliud ramen cft ab ' Sicyonio a Diofc. interalbaoleadefcripto. Hoc ve- roduplici modo conftruere docet ipfe Paul. Simplici- ter quidem hoc padio: radicis fylueftris cucumeris vnc. jj .olei fextarium vnum.coqucin vafeduplici. Compo- fitum hocpatlo, Radicis cucumeris (ylueftris abrafa: lib i.olei fextanosx.ferpylli,mehlotiana vnc.vi.dadon- picexpinguium. althxa: anavnc.s. fcolopendrij vnc.vj. foenugra:ci fextar. ij. fosnugrarcum infunditur in aqua per diem i-pofteacxtrahimr, & cum his qua* didla funt, &oIeo,duobus vini fextanjs additis, infunditur. Ec vbiomniacodlaunt, additur medullsceruina: cum paucooleo foltits vnc. iiij. &rutfus oleum extraclum reponitur. Quida exponunt foli poflquam codtum fue- rit dies xl. Sicyonium aliud efficacius. Succi elaterij fex- tar.iij.ariftoI.longas,& rotund5,ftyracis,helcnij,hyftbpi, ireos,colocynthidos,piilegij,origani,cyperi,dendroliha- ni,cer.taurij, foliorum lauriana vnc. ij. olei fextarios v. mifcens coque donecparum fucci relinquarur.
tem eodem ventrem folui vmbilico inunclo. Sed & fe- mina fi quis exprimat, oleurn babebitad eadempnt- ftanda,vt audio, opportunum.
M E S V E.
L evm depomis Citreis vel A- racijs ad iuncturarum dolorem. i<di. Poma hcCC duodecim matura «/ - intcgra in olei fefamini lib.ij.a- qua;fontan2e,&marinjeanaq .n m i coquc in vafe vitreato ad aqua:
confumptionem. Iterum in aqua: dulcis lib.
&s .cum penidiarum alb.vnc.viij.coquead aquc cOnfumptionem. Datur ab vncj.ad vnc.iij .cum potu, cibo, obfonijs.
Oleum de pomis Citranguli, confert dolori- bus iundturarum , & allelengi. Accipe poma citrangulorum xij.& fint proprie antiqua , & ponecaintegrain vafefigulivitreato,& funde iupcrea olei deoliuis ,autoleifefamini.vn.xxvj. aut plus fecundum magnitudinem, & paruita- tem citrangulorum, & aqux maris. coquantur ad coniumptioncm aqua:. Deindcfundcfupcr ipfum aqUcB dulcis clare lib.i.& s.&proij ce fuper ca pcnidiarum albarum vnc. viij.dccoque vfque ad aqua:confumptioncm, & adminiftretur in potibus, Sccibis, & pulmentisde farina. Dolis eius eft ab vnci.vfque ad iij.
IS t v D oleum non eft in vfu. fuperius pofitum CHRI. fuitoleum degranis citri,& citranguli, & hoc ell de pomis citran^ulis.& dc hoc pomoteftatur Symon Ianuen.quodnunquam inucnitaliquemde eomen- tionemrccifle, fcdiecundum modernorum opinio- nemcft pomum dictum Arantium.
CI t r i a vocant. EftautemfrudhismaliMedi- M AN. cx vel Aflyri^e. Etfint proprieantiqua-) Ctedo illum intelligeredudum ab arboreamota, vel bene ma- tura. Nam temper in arbore inuenies flores, frudus &c paruos & maiorcs, atque inter hos quofdam virides, , quofdam femiaureos, quofdam pcnitus aureos, qui an- riquioresdicuntur.
c l
K^Jcn
trangvii. Citrangulum quxrens, non ' citrum, fed aurantium malum, vtputo, intel- ligit. MaturosfruSiusquarit,ne valido acore articu- H lis officiant. quarepraflabit fortafie eofdtm ad hunc ; YLVII. P Av l vs ra dicum eius vnc.ij.coquitinva(edupIici cum olei yfum dulces quoque vfurpare. Coquit autemin oleo 1 iextario j.Alterumidemcompofitum cfficit vnguento proxi- ' —
Hoc fzpevtitur Gal.in hb.com p.meilic.imcn.pra?cipuefe'
COST.
mum.
cundnm genera,led etiam fecundum loco<; ) & aliquando in metlio do. Eius verocompolitionem ab eopromillam nufquam legi, cjr: t£ rixvis i ^u ,a cucumcre agrelh eftvutjuedicium nmhtm . Diolc.vero trnwmim jr■<:t W; cmuuvU;, quar re^io eft Peloponeii, ni qui laudatillimum fiebat, Aliterommno componitur .Sc fine radi- Cibus cucumeris agreftis, a quaiilud calfacit, tenuat,digerit: hoc Veroaut temperatum cfl,aut itibfrigidum:quanqviam idquadafr- tcnus calfacere,& fcbri ac ncruorum vitijs p: odefle, f tiiiinisque faciei nitorem conciliare fcribit Diofcor. Elaterinm vero ex fruftu permaturitatemflauefcente-fine cxpreffioncextrahitur, liccatur vt fcammo/imm.Poft fexmcnfcvtendum.
€OST. Vcvmbris afinini. Siue fucco fru&uum, fiue ex radice hoc oleumparaueris\difces cxAle fne kb-fmpl. c onfene ad hydropem, & ifchtadem ;ad-
non abfolutefefamino,vt S yluius,fed aut illo,aut olea- gino. Torro hoc oleum, vt quodpaulo antea ex thymo propofuit atq; vt a,mygdalinum,potui exbibet ad arti- culorum dolores. imo cibis & obfonijs commifcet.quod vero ijfdem partibus foris quoque inducendum ftt, vt ajfeftus vndique oppugnetur, ipfo etiam tacente ad~ monemur.
M E S V E.
iLevm Croci neruos& vtcrum robo- rat, amborumque dolorem fedat,du- ritiesdiflipat,colorisgratia efficit. Cro- «wL- ctvnc.i.myrrhxpura* f vnc. diebus v.accto >
macercn-

L I B E R V
tdrack. i*. maccrcntur. dicfexto toto cardamomi f drach. A viij.fimul macera, feptimo cum oleolib.j. &s. coquatur igni lento adaceti conlumptioncni, loco aceti iunt qui vinum fupponant.
M A N. 1~"\ Ioscorides accipit oleum prxacIftricSum 1 J cumcalamo, myrrha & cardamomo, deindcap- ponit crocum. Et videab eo, qui alia arte vtitur quam hic. Somnum facit (ecundum Diofcor.etiam in phre- niticis,fi oderctur, aut infriceturnaribus,fuppurat,pur- gat vlcera. Dolori matricis.Diofcorides claufioni,ma- lignis vlceribus cum cera, croco, medulla, & duplo o- leo. A Paulo aliud defctibitur longe hoc ficuti pr.xftaa- tius,ita 8c preciofius.
SYLVII. ' oscorides aliter prxparat ad fomnum concilian-
1 J diui),edam piireneticis, fi odoretur , aut naribus infncetur, & ad claufionem vteri. fuppurat, vlcera purgat, etiam maligna. g Faulo ellaliud, vt pretiofius, ita prxllantius.
COST. £ ^ R o c X . Crociintegraftamina hicfuntfumen- da. alioqui eius mpulnerem du£ii vis dieyit quitt~ cjue infufione plus iujlo exolesceret.reliqua contufa fu- mcntur,vt defiorem eorum fubjiantiam acetiuis vfque quaqnepenctret. cardamomum pofircmo addit loco,vt (juod laxiori & minus lento corpore (?fl enim friabilej celerius quam rcliqua maceretur. w 4cetum,album fem- perfumendnm, ft fecus non admonuerit author compo- fitionis. hic tamen aJlri£iionisgratia fi nigro vtaris, no errabis. ^iduerfiffimum neruofis eftpartibus acetum. hic tamen penetrationis gratia rette vfurpatur. tentat profe£to neruos celerrime omnium, atquc adeo eorum qn£prjifidio effe illispoffuntvimpromptiffimein ipfos defert. Tu fi aceti iniurias verearis, vinum vt author admonetjfumes, aut qu£ maiorisfutura eft vfus, aqua 1 sx vino extraffam deftillatione.
M E S V E.
L e v m cx piperibus iuuat mor- bos neruorum frigidos, vt para- lyfim, fpafm um cynicu, tremov more,epilcpfiam, ad hcccifchia- dem, & GEteras arthritidisdiffe- rentias,& vteri ,coli,renum,vcfi- cx afte&usfrigidos, quiacalfacit,tenuat, terget, ob id obftru&ones aperit, calculum frangit. Triumpiperumanatvn.iiij.cepularum, beller. ,i. dmc.itj. em kj' j n d.atia drachm.y.rad.apij, foeniculi,ana d rach m -iij .& femifffagapeni, opopanacis, hyo- fcyami albi ana drachm. ij. & femiff.turbith bo- f di.drac.tj. n ialbi f drachm.xij. zingib. drachm. iij.furcu- lorum hyffopi recentium. foliorum rutx viren- tium,ana manip.-j.parum trita coquantur ad ter tiam partem in aquadib.xxiiij.colctur cum olei cicini heminis duabus,percoquatur ad aqu£ co- fumptionem.Adduntalij ireos drachm.vj.tha- pfixdrach.ij.anifi, cardamomi. ana drachm.j. & s.calami aromatici drachm.ij. & s.fpica: nardi drach.i.expreftionis hyflopi, vclthymifcxtarios tres. Ponipoteftloco cicini oleum irinum.vel leucoi 1 u tei, vel amygd. amararu, vel omnium fimul quatuor ana heminas,
CHRI. f \ Levm clepiperibuselTet conueniens omni- bus difpoluiombus fiigidis, ilcut cftparalyfis
R I M V S- "i9>
tremor, fpafmus, & mollificatio.conferet etiam ad c- pilepiiam, ad ifchiaticam & addolorem iunftura- rum &dorfi, matricis, & maximeconueniret in vera colica facfa ab humore phlegmatico ventofo. & pluribus alijs diipofitionibus pofitis in literaconue- niret, fcd non eft in vfiu
IVs i a m i albi.) Sufpicorhic cftk mendum. ANo Qnid enim operatur hoc loco hyofcyamus, prxfer- tim m exigua portione ? Hafach. humidi. )i.thymi,vt credo.Sextaria.) Gixcc^triu. Adminiflretur vbi o- portet.) Credo authoris mtentionem fuifle, vtetiam biberetur , ficut & nonnulla , de quibus fermo habi- tuseft. Auicenadefcribithocfub nomine olei Alche- chengi.
HO c defcribitur Atticen.nomine olei aichechengi.hyofcya- 5 y £ y mus prafertim tam pauais, hic otiofus videtur, vt mendi fufpitio,fit vehemens. V alidum fuent hoc ol.etiam potu. Medio» lani vfurpatur.
DEpiperis. Troponitur hoc etia ad calculos. qua read bibendurn quoque (quod ait Manard.Jpro- ponitur. ^it qui eo in hunc modum vti voluerit,pro tha pfta, cuius vncias binas quxritcafiam, idefl cinnamo- mum,ut rep0nat,hortor.hyofcyamum etiam caueat.et pro cicino oleo amygdalaru amararum oleu recipiat.
M E S V E.
L evm cx Euphorbio iuuat ma- xime frigidos cercbri & neruo rum affe<ftus,cephalalgiam,he micraniam, letnargum, narib. immiflum, articulorum quo- que & hepatis, & fplenis dolo- resillitumiuuat. Euphorbij vnc.s.inoleileucoij lutei, & vini odori ana vnc.v.coquitur ad vnc.v. coquitur ad vinicofumptioncm. Vel ftaphidos agri?,t ftruthij,ana t vnc.s.pyrcthri drachm.vj. luccicalaminthesmontanxt vn.j. &s.cofti,dra t chm .x.caftorei drach.v.trita,triduoque macera- ta, in viniodorili.iij.&s.coquatur ad dimid.de- indefrica multnm,diuq-, manibus, & cola,cum olcileucoijlutci,autfcfaminilib.j.&s.percoque ad vini rcliqui confumptionem, tunc infperge cuphorbij rccentis, &albitcnuiflime tritidrac. iiij.& fniicendo coque.
OL e v M de Euphorbio eft fortilsimx calefa- ^HRI. 6tionis &de/iccationis,& eflin vfu, &tftme- D dicina fingularis conueniens omnibus difpofitio— nibus, qiiibusconuenitoleum depiperibus imme- diate didhim . ab ipfis tamen prscauendum eft in principioharum difpofitionum, nifi in excefsiue fri- gidis. Et quum Mefue doceat iftud oleurn facere duo bus, modis aliqui do&ores magis laudat fecundum, quam primum. Auicen. in v. canon. habet vnam aliam defcript. qu;e videtur efte eadem cum fecunda defcriptione.
GAlbn v s ex folo euphobrio, & oleo parat ,eu- MAN. phorbium, vel augens, vel minuens, iuxta maio- rem minoremue indigentiam. videlibro z.decompo- fitione medicamentorum fecundum loca. Condifi.) Condes,vel radicula,nuc paucis nota, qua- & ftruthion. Auicennaaccipit coftum, cafloreum, calamentum, py- rethrum.
Mefux. K k ID E M

M E S V E D
snvil. T D i U p «teft qucd ol.de pipcnbus, fcdcalidins, & ficcantius: E X fugicndum vtrumque in principio diftorum affcftuum.mfi ve- hementet frigiai fint. Secundum efficacius etiam Auiccn.defcri- fcirur v. cano.ex oleo, & fole euphorbio parciore: largiorc parac €ale. lib.i .c.ph.p.pro vario icopo. Oleilib. ijmmitte euphorbij s7ilidi,hoc eft recentis,& albi.femunciam, vel (fi vetus eft euphor- bium.vt bimum, tnmum,& iam pallidum, autflauum) drach.vj. fl fenfus in auribus,vel parte alia eft acer,minus femuncia ,vt drac. ij obtufus, validi euphorbi j, vnc. s. vel drach .T .prilertim fi affe- Aus eft contumax , vt alopecia. Idem pollent piper, c,rpa,al)mm, ruuoleoincoftainfrigidis auriurn , & aharum partium affedh- bus,vt in hemicrania acaufa frigida. Oleum cui libanotis.i.rof- marinusincofta fit, ve] radixbetxalbx-,vel cucurbit? agreftis.vel cucumeris igrcftis, vel bryoms, vel alcher, efficaciter euaporat, vbi hax qitaliHtem , & vires in oleo tenui non adftringente dimi- ferunt. Ol.ex menta viridi repellit, exiccat, roborat, digerit Iib.i. C.ph.p.Piileleon tcu picinumoleum Diolcor. componitur. Oleo- rum genus tertium facimtisnon modoeis plantarum pr.rdiftas partes incoquendo, fed etiam animalii medicamentofa : id cjuod excmpla fccjuentia doccbunt, p
£OST. TA E euphorbio. Euforbium ex oleo leucotj albi xJ diffblutum lib.fimp ad affettusfrigidos neruom bic propofitos,vt admirandumpr&fidium commcndat. bic vinum addit non temere, ~Pt quod corroborandi vim babet,pr<efertim nigriim.Quod autem euphorbinm hic recens,& album qu<£rit,fuJpicionem alicuifaciat quan do rccens, & annuum veneni atque ignis habere ait vi rcs lib.fimph.quorjnm ergo hic recens quxrit ? Scd& probatijjimum eodem loco colore ejfe ait pallido. hic autemqtiafi minns probatum qu&rens album deligit. Perumpaucis. euphorbitmforis longe minori, quam intas periculo admoufonr.in frigidiffimis igitur affefti- hus,fi ejjicaciffimum quxrit,reile quxrit.id vero esl re- cens. quo vcl eo mmine hocloco csi opus, qtiod vetu- Jlum dijfcile dijfoluitur eodem Mef lococitato admo- nente. Conftatergo currecens bic deligat ,quod alibi G damnat. Eflveroctiam recensprobatijjimumnonpla- ne album, fed pallidum. album tamen rcQe dicipotett rcjpcctu vctujii, quod efl rufum.
M E S V E.
E O L E I S
f «tlUi KiJt-i-
A D D I T I O.
Iflud olcum eft multum in vfu Ioan.Angl. in cap. de dolorc iun&urarum, inquir,oleum Vulpinum eft medicamen vlt.ad arthreticam, Sc podagram, & do- lorem renum & dorfi.
VI v a m fumit Paul.& coquit in oleo. Olei anti- m quikift.iij.) Videnturduxcotyla:, vtfupra. Eft ennnmirabilebalneum.) Laudant Gra;cimoleo fim- plic.decoiftionis vulpis viiue.
ID oleumad neruofigeneris, & iunifturarum affcftus omnes SYLVIi.
frigidos ob calorem mediocrem eft tutiffimum etiam initio, &: efficaciffimum. Paul.viuam vulpem oleoincoquit; & hodic nonnulli viuam vbi exentcranint, femifpirantem adhuc oleo inco quunt. Vulpes autcm bcnchabita, qualis per vindemias vuisnu- trita,& impinguata^etatis media: efto. Quid enim virium a vul- pecula rcccns nata , & ftrigofa expcftare poffis.' Crandior enim quia calorc eft acriori, humores habet calidioi cs, & ob id excre- menta omnia acria, & partium omnium naturam valenterdigc- rentem.vt nec vrinam, nec vctrem inferiorem contempferim. Ad- ditur coquendo interdum faluia, rofmannus, luinperus.anctlium, origanum,maioraiu, & tunc vulpiuum eft vnguentum.
VV ipinvm. Fulpem ait Taulus totam ,ftie COST. viuam .Jiuc mortuam dccoffam difcujiorium o- leum ejficere. Sextusphilofophm Tlatonicus viua fcri bit, fiue ex aqua ,fiue ex oleo coffam mirepodagricos fanare.Mef.fal addit,vtilifsimum certe,quando pr^ter difcufsionern robur quoque neruofis & articularib.par tibusquoddam conciliat.^Ancthi,<Zr hyffopi loco addut alij cham&pythin, neruis ) &articulisfamiliarem.
M E S V E.
Le v m exViperiscutimexpurgat, impetigines (anat. fit ex vipcraiu nigrarum integrarum,lib.ij.ad car nium diffolutionem co&is igni le- to in olei fefami fexfar. j.&s. in va- fe terrco vitrato angufti oris exacte obturato, ne illius noxiovaporeoffendaris. vbi refrixerir, vi- treovafe reponatur , pennapaitibus affedis il- linatur.
j E vh Vulpinumadpodagras, reliquafq; arthritidi.sfpecies, ac doL*ii ,rcnumquc ciolorem cftef- ticaciilimu. Vulpcsiatcgia tan-
tum exenterata, in aqu;t forita- „ , „ .. , - .,.
ne,&marinx,anaf fextarioi.o- T St vd oleumdeSerpcnubuset .amdcfcr .h.tur CHRT.
lei antiqui clari fcxtar.ij.&S.cum iatis vnc.ifj.co- 1 * Serap. m propno anndot. &dic.r dlud confer-
quituradaquarii confumptioncm, &vulpisar- f "npeagmem, & debihtatcm ftomachi, & a-
tuum difolutioncm. Poftca aquam dulcem (cui lapfiati.
hyflopi,&anethi., herbaru.anaman. j.incodtus H
lit) amindevafi', &cum dictarum hcrbarum, ana lib.j. recoque ad huius aqua; conlumptione. Vel vulpcsinaqua fontana& falfa cum herbis di&is flne oleo percoquatur, ad carnium vulpis. & artuum diffolutionem. Aqua hvec ad fotum, vcl balncum partium afteftarum cft efficax.
CHRI. L e v m Vulpinum eft nobile,& vhiqud pr.r- paratur, & eft conueniens adomnes agritudi- nes fi-igidas ncruorum, Sc iurivhuarum, fed non eft tantar calefatStionis,quanta: eft oleum dc Enphorbio, itiM ib ve ^ P'P cn hus 5 vel laurinum. & eft rriirahilein cx- tendendo decurtatos,nec cius vfus prohihetur ftaiim poft principium a-gritudinum frigidarum.
" I p e r a s intellige, &clige, vt in Theriaca, M A N.
T J\
\ abfcinde caput& caudam,6c valebitelephantiafi.
SI abfciffis capite & cauda viper.c (cjuales thcriaca pi oleo mcoquantur, etiam elephanthiaii fiicritialubre.
dy, dtckrt&>
NO t a ejl cxGaleno lib. de antidot.elephantia- CO S T. ci hijioriavino, in quo integras viperti irrepfe- rant,fanati.quare, etft m confiaeda theriaca, vt tutins res agatur,abfcindere. capnt,& caudam veterum con~ filium fuerit: Jicuttamen adfcorpionum conficiendum oleum non abijdtur ipforum aculeu.s,ita ft integram vi pcram ad oleum ex Mef.prxfcriptoparandum,fumpj'c ris,quo illinendumforis eft corpus,non minork idfecu~ ritatis,atque ejficacix fore exiJiimo,quam fi,vt conful- nit Matiardus, abfcijia cauda,&capite confici iujfcris, Manardit.apcn confUium magisprobo.
ME-

LIBER PRIMVS-
M E S V E.
L evm ex Scorpionibus,lapidem renum,&vefica: frangit, & ex- pellir,lumbis, pubi,perinso il- iirum, aut permeatuvrinarium inieclum. iitex fcorpionibus vi- ginti, vel paulo pluribus,aut pau- ciorib. in olei amygd.amararum lib. ij. infolatis menle vno in \; (e \ itreo p robe obdructo. V el a- riftol.rotundae, gentianx, cyperi, corticum rad. capparis,ana vnc.i.in olei amyg.amararum fex- tarioi.diebusxx. infolentur in vafe vitreooper- culato,deinde fcorpiones a x.ad xv. oleo inijce,
L\'!£. T " obtura.infola itcrum t niefe vno.Egreffus e bal- neo, autinfcffu calculofus illo vngaturin tribus didispartibus& inmcatum vrinariuminijcia- turportioeius exigua, horisfingulis, ellmira- bile.-Qujdam pnore,alij pofteriore ceu effica- ciorevti malunt.
CHRI. I- E v M de Scorp. gencraJitcr e/lahomnihus v/itatum .dupliciter pra-paratur . nam quod- dam eft/ImpJex, Sc lit iolum ex oleo dc amygd. ama- ris, iK: fcorpionibus. Aliudeftquodfitextali oleo, & ex icorpionibus, & quibufclam aromatibus aperi- tiuis, & calidis. & vtriulquemodi iiicponuntur de- fcript. Primumquodcftfimplex, plusattinetfrigi- ditati ratione fcorpionum.ied fecundum plus attinet caliditati ratione aromatum, & vtrumque eft aperi- tiuum,fubtiliatiuum vrini, & lapidis fraftiuum, re- ninus, & veficx inun£tum ab cxtra , iuxta renes, & iuxta collum vefica: & pe&inis: oleum tamen de fcor pionibus compofimm eft efficacius fimplici oleo: fi- militerper fyringam aliquid eorum lmpofitum per virgamprouocatvrinam, &fubtiliat ac frangit la- pideminvefica : & prxditias opcrationes efticiunt cx ipibrum complexione,fed non tantum ex hoc, im- mo etiam a proprietate /pecifica, & forma.
MAN. "\/f ° DVS °P er 2ti°niseiusaI(Us.) Paratur nunc IVicum oleoantiquo,additis multis fimplicibus me dicamentis ad venena laudatis: eftque mirabile in pefti- lentia,& venenisomnibus.Scio egohominem,quihoc folo munitus, fxuiffimam quanrurnuis peftilentiam ni- hilfacere,ner folumfeipfum ,fcd& famulos fecumad vifcendos peftilentiaaffedios accedentes,incolumes fer- uat. Scio & ex (ola inunCtione aliouos liberatos, qui fx- uillima bioerant venena.
SYLVII- T) A r A t v r etiam nunc oleoantiquo additis fimplicibus 1. medicamenus contra venena Jaudatis, fitqucoleum miran. aarum virium contra venena omnia,& peftilentiam. Scio homi- nem tioc folo munitum cjuartumuis fa;uam peftilcntiam nilnl fa- cere .fedeiim & fcruos luuos vna fecum vifcntes pc-ftilentia affe. £tos,mcolumes (eruari. & fola vnchone cjuofdam a ikuiffimis ve- liems potis liberatos. Prius ob fcorpiones frigidum elbpofterius ob aromatacalidum & e/ficacius, nonobhorum calorem & ef- ienu® tenuitacem(quibus aperit,incidit, tenuat,terget,perrumpit) fedetiam totius fubftantia; fcorpionum proprietate , & vt lo- cjuuntur, fornu fpecifica, qua vtrumque calculum rcnum & vefi- ca; frangit lllitum tantu lumbis.fi in rembus cft. fi vero m vefica, pubi, penna:o,& miectaetiam nunc pauca m meatum vrinarium.
COST. T: xfcorpionibus. magnoartificioconficieiuiifor- HL mnlarnbabesaMatthioloinDiofcoride. Idquum advenena fatis fuperqne iile commendet, audacum
192-
A ignaris medicispeperit } vt in omnibus etiam deplora~ tis, & £ftu laborantibus, in Atate omni, vel infan- tmm yfurpent cum tnagna artis calumniafemitie multorum .
M E S V E
; L e v m cxRanis refngerat, obid podagram, &aliasarthritidisipc- cies calidas mitigat, &incendium febrium ardentium fronti, & tcm porib.illitum, quandoq; etia fbrn- num conciliat. Capitum ranarum antiqua-1«?!«»,•«. rum felibra in vafe vitreo bene obturato, cum ,um - fextario dimid. olei fefamini coquitur ad capi- tum dilfolutionem, vtioleum ex viperis.
B
OL e v m deranis non reperitur pi-rparatum, CHRI. vfus tamen eius eflet magiftralis ad fornnum prouocandum, & prohibendum fumos calidos ad ca put afcendentes . Ioan. Anglicus in c.de dolore iun- cturarum habet defcrip.Jiuius olci.
HO c vidi quofdam vtentes in podagra, /ed in ea nulJum magis prafentaneum vidi auxiJium, & abfque peticulo, quam vt eam homo arquo animo ferar, expedtans Hippo.terminum.
HO c oleum ctiam hodie parant, ob id tantum quod fit ne- 5 y j y celfarium ad emplaftri de ranis compofitionem a Ioan. Vi- go defcriptam. Podagracalentiadmoueruntquidam, fednullo frmftu. Neque cnim frigiditas in eo magna eli e poteft ab his ca- pitibuscoquendo coiftionc tam Ionga, & in oleo fefammo altera- tis. Reftius,meoiudicio,ranx vindesin lyluis crebra:, vngui- (2 bus reptantes in altiffimasquafque arbores,& i"ub noftem brexan tes ( vox enim carum vnica eft bres) oleoviolato, velomphaci- no, ad hos vfus incoquerentur. Quas manibus viuas hodieex nioretenent ad refrigerium febre acutaaliqua ardentes, croif- fets,vuIgo di£las,quarum meminiile videtur Gal.lib. 1 o. iimp.
EX ranis. Mij non caput tantumjed totum rana- ^ q ^ rum corpus, ad hoc oleum vfurpant: alij abicffi* vifceribus, quodreliquum eft fumunt eodernfere om- nes vfu: antiquas autem qmm hoc loco iubetfumi, a- quaticas legendum exiflimo, vt eas ejje euitandas ad- moneat, qu& aquaticxviu conditionem in terreflrem commutarunt, bufones, inquam venenatxprorfus, cr lethalis naturtz. longe autem antiquiorisviU, quam ran$,quarum corpora refolui in lutum aduentante hye- me infignes cenfent hiflorici. alioqui autem baru vul garium, & efculentarum ranarum tuniorespottus,qua vetuflas adpropofitum conficiendum oleum maiorisfo D re vfusex quo refrigerium qu&ritur, exifiimo. funt enim humidiores acfrigidiores mea fententia, quarurn corpus inaqua genitarum achis folifque calorem vix fenfit.
M E S V E.
1L e a per relblutioncm varijs fiunt modis,virium fane mirificarum.De quibus fcribunt fufius,qui rerum oc- culta manifeftant, & detegunt. Sa- pientes tibi omninfl legcndi, & imi- tandi, fi fam? illorum maxime es cupidfls. Mi- hi vero Dei lpiritus largitate, &gratia,nuncpau ca quxdam, fed mirabilia illorum olcorum ct- leCta percenfere fufficiat.
Mcfw. Kk 2 F ivnt

M E S V E D E 0.1« E IS
M A N. T7 I V n T autem. olea. Tcrtiiis eft tractatus, qui a E frigere, cochleari afliduemouere.donecafTati, & cochleari pre.li, recentioribus maion ex parte natus eft. Quiqux Uint occulta.) Hoc cit chymifta:. hi enim compofita in quaedam veluti elementa fegregant, quorum id quod jgni reponet, maxim^ eft potcnux.
vaie mclinato reddant olcum, quod phyala conditum etiam dm integrum feruatur: cx viginti yitellis extrahes horis duabus vnc. iiij.aut circiter.
mvn
OL eorvm genus quartuma fapientibus multis defcri- ptum , hodiechymiftica arte magts perficitur, vim quanda jnconcreto & pofito occultam maiufeliante. Haxnamcjue ignis vehementia ex liquoribus, gummi, mclle, faccharo, cera,oleagi- namquandamfubftantiam feparat, & in capitellum attollit: nec sninus ex planuspinguibus,Jignoguaiaci,iuniperi, pini larice, cedro, & id genus alij: pneterea ex piantarum , atque adeoanu inalium partibus omnibusipfum velutglutenterra: fubftantiae, humoreminfitum,pmguem,imputribilem maxime, vt ignis (c- Cretum nunc furfum attollltin capitcila, vel vt titulos, vel deor. fum in fubie&ttm aliquem catinum prxcipitat : remommbus alijs remedijs plane diumiorcm , fi Yftadio in cxlo philofo- phorum, & Gebero , & veritati credimus: quamquam hodie funt idiotij quidam, magnorum tamen Medicorum nomine fe vendi- tantes.quiidipfum ceu nugatorium calumntcntur, vtaba prope omnia pulcherrimaignorata,folas ( vt vocant) receptas fcribere, iiulla tamen ratione fcientibus. Adde quod metalla quacdam chy- miftis in calcem verfa m oleum funduntur. Sunt qui terrea quoq; corporavtlateres ignitos oleo mcoquunt, vtvires oleo ipil pra: ftantiflimas acquuant.Ad Mef.rcdeamus,
OV orvm. Deoleoper expre /Jionem, &im- CO ST- preffionem baffenus. jlggreditur nunc de iis,qu& per refolutionem, quo modo ex vitellis oucrim confici etiam folet. Qua tamen occafione vitelli oui meminit, duosquoque proponiteiufdemparandi modosper ex~ preffionem.Anodyntn facultatis boc oleum efl,fi vllum, quo nomine tumorum malorumue vliertm dolori con- ferre folet illitum. curare tamen vlcera, vt additSyL wus, nondum obferuaui,
M E S V H.
L ev m ex frumento,impcrigines,
& cutis afperitatcs curat, Frume- tum inter duas laminas fcrreas mcdiocriter ignitas fiprematur, hoc oleii remittit. Vcl triticum excorticatum vafc fublimationis
M E S V E.
deftilletur qualiterolcum philofophorum.
Olcum de frumento, impetigines, & cutis vot.fc k*. afperitatescurat. Modusopcrationiseft. Ponc bct ' Ls v m deouiscxperientiaplu frumentum iupcrJaminamferrcam,&iupcrip rima probatum eft cutim ex- fumaliam laminam ferream igniramnon mul- purgare, impetiginem, fcrpi- tum,&comprimc,6cmanabitolcum.Secundus ginem, &alia cutis vitia pcrfa- modus. ponatur oleum excorticatu in vafe fub- narc , capilios regignere , vl- limarionis,fiat ficut dicemus. cera maiigna,& fiftulofa cura-
re. Vitelli ouorum elixado du- L e v m de frumento non eft in vfu, eflet ta-
ratorumtriginta, autcirciter, manibus friati, in
OL e v M
menlenitiuum, & humeCtatiuumomniuma-
CHRI,
fartagine terrea plumbata friganturigni , me- Gfperitatumcutis, qusfiuntaficcitate. diocri) mouendo cochleari ligneo, aut ferreo.
donec rubefcant, &olcum ab his refoluatur, quod prefti cochlcari largius rcmittent. Vcl ijdem vitelli elixando indurati mola frangan- tur,deindeinoffastundantur,&torcularicxpri- matur, quale m oleo amygdalino explicuimus: m & oleum deftillabit.f Vel ipfi vitelli corpulento imponantu r, oleu mque in capitellum ignis violentia tollatur, qualitcr oleum philolopho- b '' rA * rum poft dicendum.
1
CHRI.
O
L E v M de ouis non eft in vfu, confert tamen omnibus difpolitionibus cutis etiam remouen- dolentigines. Serap.inproprioantidot.dicit iftud o- leuvn ficere crefcere pilos . Similiter Raf.in proprio antid.dicit iftudoleum valde conferrepafsionibus,& H doloribus ani,& dolori aurium, & denti um.
MAN,
M :
I r. V M in modum aufert cutis fceditates, & ci- catricesprxcipue,qux poft vftionemjremarife- runt,(ed difficile eft itaparare, vt no vchementerfeceat, minus tamenmale olet illud,quod per deftiilationem, vel fublimationem fit.
SYLVU ^ T 1 S fc^itatemmireaufertjaccicatnces.praapueinani buftis reliftas: fere autem graiuter olet; minus tamen po- ftremum fublimando deftillatum.Pilosauget Serapioni ln Antid, aurium, dentium, fedis doloribtis,& alijs plerifque fedis affefti- ims, Rafisin Anudot. *
• Oleum Ouorum N icolai.
Vitellos ouori.im elixorumfrigeignilento prunarum in pa- tclla ferrea,femper mouendo rude ferrea donec probe alfentur ca- lidiffi.Imteo foru, oleo am vg. dul.madefaflo exprime poteft etia aictabico deftillaii,vcoJ.philofoph.Mef. Satius eft vitclioscrudos
ET hoc valde in cutis infe&ionibus conducit. Feci m ^ N egoquandoque parari per dclccuIonum,vt chymi- ' 1 v ' ltarum voce vtar.
CV t i s afperitates a ficcitate nataslenit, &humeftat, & SYLVII. ca-teras cutis mfeftiones emendat. Raiietiam in Antidot. delcribitur. .
R v M e n t i, Frumentiabfoluto nomine triticu CO S 7"» intelligitur,licetfrumentaceugeni'.s,&bordeurri, &^eam, & alias eiufcemodi comprebendat fruges. ex quibus omnibus in eundern vfntnparari oleumpojfe exiliimo, Huius ex bis conficiendi quum dupliccm mo- dum afferat,prior eslper exprej]ionem,poJierior per re folutionem,innuit &per afcenfum, dicensfieriper vas fublimationis.poteft tamen etiamper defcenfum fieri,
M E S V E.
| L e v m finapinum falubre affe&ibus fri gidis,lethargo,obliuioni,dolori, quem frigida intemperies parit. Fit vt oleurn defrumento.
IS t v D olcum eft in vfu fecundum intentionem CHRL Mefeius operatio eft ficut operatio olei de frume- to: fit tamen communiter ficut oleum dc amygdalis.
Sinapis autem dux funtipecies, alba, & niera. Ni- gra autem eft illa, qus c o mun i ter i n telJ i g i t ur,q uan~ do fimpliciter ponitur,
O c nunquam viiis fum. Eft autem (vtputo) M A N* adeo efficax, vr ad extima trahens, materiam,id
H
eft,ruborem,cuu inducat.
I n

S YLV.
L I B E R P RIM V S-
IN vdtcfl: id oleufn, fcd faftum.vtoleiimamyg.phcciuginuni, id eft, nibnficatioiiem, vt ipfum imapi tntum iu cutc'cxciti-
re poteft.
C OST. Q I napi .Fit hoc etiamperfmplicem exprefsio- O nem temperatius-perignitasautem laminas fiex- prefferis acerrimum fore exiftimo,&yere igms inflar bullas in cute excitaturum. tertia ratioper deftillatio- nem, fiueper defcenfum mediarum qnodartimodo vi- tiumoleumreddet.
M E S V E. >
^AntiquA Utrjit ficha fntt
L e v m iuniperi emendat cutis infediones, ierpiginera,cancru, vlcera raaligna, qualia,quse in tibijs,& cruribusquorundam: raalura mortuum recentiores B vocant. Sarmentis iuniperi tc- nuibus vas vitratum oris angufti reple, lami- namferritenuem foraminibus multisin cribri triticei modum pertufam, ori toti applica, luta eandem cum ore tumdi&i vafis, tum alterius minoris etiam vitrati oleum excepturi,quod ter ix vbi infuderis, luculento maiusalterum iuni- peri fruftula capicns,circunda horis duabus, (ic- que oleum in vas minus dcftillabit.
Oieura de iunipero confert infedionibus cu- tis, & malo mortuo tibiarum,& ferpigini,& ca- cro,&vulneribusmalis. Accipeexlignisiuni- peri quantitatem fufticientem, & fcmde in fru- ita: &impleexeisdolium magnum vitreatum in<:erius, cuius orificiumlit ardum,& facfo- ueam in terra, & prspara parieteseius, cum ter- C ra figuli. Deindepone ollam vitreatam ex dire- dlo in fundo foueaz habentem orificium am- plum; &cooperiaturiaminaferrea fubtili per- forata foraminibus multis, (icut cnbratonum tritici.itaquodlamina vndiqueolla; orificium coopcriat. Deinde fuper laminam praeparetur orificium doliiex inuerfo , & prseparetur cum terrafiguli, vtnihil exvtrifque oniicj; reipiret. Poft illud accende ignem fuper totum corpus dolij j & dimitte ardere fic per horas duas, ma- nabit enim cx arte hac oleum,quod reconde: & admimftravbioportet. i .
"3
bitu non lutatum , mcdo Jitpaulo mffius. Pottft &metjl)i. cum : poteft denitjue terreum cife, modo lit vitratum: aliotjuio. lcum ld tenuiflimum hac illac pcr vafis poros difflueret.Multo mi- nus fouea intra terram parietes terra figulari paratos habente (quod Mefue imperabar) recipi tuto id oleum poflit. Addcquod nequc ninus vas terra; infunderc cft necefle, fl veiut area lli- qua polfis carbones & ligna fiilhncrc , quibus vas maius eft circundanduxn.
I V n i p e 111. Oleiperdefcenfum extrahendi mul COST. tiplicem in fuperioribus modum explicauimus. ad tjuos bic quoque a Mefue propofitus refertur.
M E S V E.
O L e v m fraxininum fplenicosiuuat, pra:- ter id poteft, qu^ oleum iuniperi,& eodem fitmodo.
N
I
O n folum inundlum, fed etiam ebibitum, con- fert lienicis.
D olcum hypochondrio iiniftro illitum,& potu.fplenis obftru SYLVIL ftioncs potenter liberat,duritiemque cmolIit,ac digent.
MAN. TTI c deftilladimodusefteliciendiarebusfuccum, J l JL quem chymici per defcenfonum vocarn , per
3uem olea ex lignis,vel lignofis rebus extrahuntur. Vi- iego quandoque extrahiexpineisad erugandas mu- lierum cutes. Vfus etiam fum eo quod e ligno Indico Guaiaco vocato, vel quodmelius fucceffit, ex fandto per eundem modum manauit ,in Gallicis, velvlceri- bus, vel doloribus. in quem vfum & hoc fcilicet ex iuni pero fadtum, non parum conducit. Malo mortuo.) Ita vocant recentiores rnala quxdam vlcera, incruribus praecipuecontingentia.
SYLVII. 1 T A c arteoleumex pineisnucleisaderugandammulierum
X 1 cutem, ex lignoGuaiaci , & potentius ex ligno fanfto ad morbi Hifpanici dolores ac vlcera) quibus & oleum iuniperi, &. gcnifhc,& fraxini,& fimilium prodeft)& lignis alijs,pr^fcrum pinguibus ac fucculentis,fniftibus,baccis,feminibus. Vas autem mams cfle poflit metallicum, autli vitrcumeft, velliliceum, probe totum luto fapientuni muniatur, figulinum autem,Qiua rarum eft , oleo foras exhalanti viam dare : ob ld vitratum iit intus;Infemumaiuein vas reccptorium vitremn eifcpotcftan'..
FP. axininv M .Fraxinusfrigido,&ficco tem COST» peramento, vjr adftringente vi, qua lienterias cu- rat Taulo autbore, ineptus e§i,vt lienem ex craflohu- more duriorem emolliat. ad lienem tamen extenuan- dum mire probatnr eim cortex. In libro enim Galeni fpum->quieft de dynamidijs,uino, & cius cortice deco- £lo lienem prorfus extenuarifcribitur. In eu ergo vfum quiparare oleum velit.Corticem acciperet.jhi vero o- leurn per defcerifum exfraxino paratum tuto fumipof- fit, vt Manardus ait,non fat fcio. ingratifsimum certe fapore, odoreque moleftifsimum ejfe, & eiufcemodi o~ lea exurente. quam fibi compararunt facultate,parce• vfurpanda certo fcio. ^dd extenuandum lienem fale fraxinis ego libentius vtar, cuius conficiendi rationem attulimus, quum de olei conficiendi ratione paulo an~ teadiffereremus.
M E S V E.
L kvm exgagatefacratum,dxmo niacis,epilepticis, paralyticis, fpaf- micis, tetanicis, arthriticis, ab vtc- rofuffocatis falubcrrimum : con- ceptumqueadiuuat.Fitexgagatis lapidibus, quomodo oleum iunipcri, vel fubli- matione mox dicenda.
OL e v m degagatis.gagates eftlapiscoloris ni- CHR.I» gri, leuis, ftans fupei aquas, & reperitur in In- dia.non eft in vfu.
LA p i s hica Diofcor. Gangitesdicicur,quoficuti, M A N. &multis alijs rebus carenius. Quod vero de da:- moniacis dicitur, fuperftitiofumeft, & a Chriftiano alienum.
GAgatis lapisaterodorebituminisdumvritur.tumo- SYLYII. res in genu diuturnos diflipat, & finus liccando contrahit: cruenta verovlcera prxcipue glutinat. Hicnmltus nobiscft in corallis, maximeprccarijs: &ita magnus (kpe, vt (alinamihi duo fintiuftx magnitudinis ex foiidogagate. Cum autemco fit multo vilius bitumen, Si viribus, aut ijiUcm, aut validion-
Mefue. K k 3 bus

M E S V E DE OLEIS
fcuj ( vt ex gagitis Gilcni bituminis commerrio cum odorem , & E forufTc reliqiu. Sorncis colligcre licet) tentari poilct cx ipio o- Icum, quod largius fluet, pr.rlcrtim fi recenseftbitumcn, cum ipfum tcrra: ipfius \eltitideps , &olci vice vratur accolis lacus Arphaltitx, locurumaliorum bituminoforum. An vcro cpilc. jffiam iuuare poflit oleum lftud, xure ambigi poteft. Cum cnim 130 ita tenuet ac digerat,(ed vtrumq; mediocritcr pra:ftet,quxd fpci *bhoceffcpollit,nifificcando.autfua tota fubftantiaiuuaredi- satur » Nam odoreillo bituminis tetrocpilcpfiam magispro- dat, vt myrrhx, galbani,cornuum, vngularum, pcliium capr«, & hira fuffitus.quod vero dc dxmoniacis fcribitMefucSjiuperlhtio- fiim eft :a Chriftianoqiic homine alienum.
SOST. /— 1 A g i x e 5. GagatcBelgisaudiopajjim ejfe in~ VJ fiar lignorum adignem, licetflammamnoneniit tat .Diofcorides eins meminitfub Gagatis non etiagan- gitis, vt ait Manardus nuncupatione,& bituminis Jpe- ciem ejje ait probatam ad multa. An vero d&mones naturali vllopr&fidiofugaripoJsint,licetIofepho men p tio fit Baaras berbtc extrahentis d&rnonas,& recentio- ribus HolitbiC, ChriSliano tame hominifuperjlitiofum efl, vt refte monet Manardus. Dc hac vero re a nobis in libella de vniuerfali (lirpium natura,qucm fuperiori anno edidimus . dijputabatur.
in vfn. & ibi magiftraliter prseparammreperitur. fk: modus compofitionis elt , nam recipiuntnr frnfta paruaanriquorum laterum ignita, &pluries extin- guuntur in oleo oliuarum. demum prxdidra frufta cum olco ad alembicum ponuntur fic deftillando, & oleodcftillatur, quodcft fubtiliflimum in complc- xione, Sc virtute poniturcum oleo balfami, habet confimiles operationes, & fepeloco eius aflumimus taleoJcum.
A D D 1 T I O.
Iftud idem defcribit Rafis in proprio antidotario,
& dicit ipfum valere , ficut oleum balfami, fed eft fubtilius, & calidius, & maioris vtilitatis in a-gritu- dinibnsfrigidis. perforatenimmanumcito, &ex- panditur latofpacio.valetlapidi, &a'gritudinibus veficse. prouocatvrinam,valetpaflionibusaurium, 0fcr«tune; intcrficit vcrmes in eis. valet paralyfi,& torturar oris inundum , autbibitum, valctifchiaticx, &dolort iundturarum,& dorli.
M E S V E.
L h v m Philofophorum ( quod etiam oleum fapientis, & perfe- £ti magifterij, & benedidum, & diuinum, & fan&um quidam vo carunt) :veterum omnium con- fenfu effedibus fecretis non pau- cis eft efhcaciflimum. Nam calfacit, ficcat ef- ientia: tenuitate, inaltum penctrat, digerit.Pro- G inde materiam omnem excrementofam con- iiimit. Obidepilefia;,paralyfi,vertigini, obli- uioni, & lienis, renum, veficx, vteri.neruorum, articulorum omnium, & reliquarum partium ncruofarum doloribusfrigidis maiorem in mo dum confert.
Oleum. philofo phoru,
Naturale,
Artficialc
Mineralc. Marinum cx infulis, & lcopu- lisfluens, naphtha didum.
Subalbum,
optimum.
Subrubrum
medium,
Subnigrum
& crafliun,
peflimum.
Arte vero fic fit. latcres ex tcrra rubcntc mul- tumantiquatos infruftacomminutoscarboni-" busnon tumantibus accende, donecignitiru- * <u *tki. bcant:tunc conchaoleof rorifmarini, vcl anti- quoclaroplenaextingue,&quoadciusfieripo- •
teft, oleo imbuc: ficca per le in caliilis, poft mi- nutifiime tere, &c vafi per fublimationcm dc- ftillandum trade, luto chymiftarum capitcllo committe, carbonibusin fornace accenfis co- cjuc, donec oleum deftillet in phyalam vitrcam nafbimo capitelliagglutinatam, quam exade obftrudam reconde, & ferua. quanto cnim an- tiquius,tanto valentius.
CHRI. L e v m philofophorum eft magr»$ efficacix V ) & virrutis , & denominatur aphiiofophis o- leum delatcribus, S< folum 3 quibufdam habetur
PH h.osophor.vm chymiftarum vidclicet: M A N. de quorum numero cum & lpfe eflet, vt pluribus ex lociscolligipoteii, ideoeiplacuithanc partem cuhoc oleo finite,quod & perfedii magyfierii vocauit,illorum loquendimodumfequutus. Vt veroegofcribam,quid dehifcerebus fentiam, dicam: vbiopuseft vehemen- ter calefacere, & ad intima vfquc acccdete, nullam na- turalem rem pofle his oleis, pethanc videlicet artem e- licitis conferri , adeo, vt etiam|vimignis, &arquent 6c fuperent. Vidienim his oculis guttam cuiufdain o- lei fortuito cadentem ledtilternia omniaqua: multipli- ciaerant momentopenetrafle, & ledii fundum, quod ex afleribus, inuflifle. Quod fita natura.) In mon- tanis Mutini, ditioni Alphonfi principis noftri, qui propria virtute ea loca ab hoftibus occupata recupera- uit,locoGybium vocato liquorcertis temporibus ma nat, oleum montis Gybij vocant,quiadlonginqualcN ca, non fine magna refte eo vtentium vtilitace, depor- tatur. Eftenim quoddam fubalbidum.) De naphtha, ad quem proculdubio hxc referuntur, fcribit Diofco- ride? aliam efle albam,aliam nigram. Accipe ex lateri- bus antiquis.) Albuchafis in libro qui Seruitor dici- tur, nouos lateresaccipit, quos aqua non tetigerit.
Cuius opinioniegopotius adhsreo, quia oleum me- liusimbibent. Infrufta.) Vnius vncia:, ait Albucha- fis. Ponein cazola.) Ideft, vafe vitreo, velvitreato tertia parte vafis vacua remanente. Cuius ignis funt prunz.) primolenioi, dehincpaulatimaugeatur ,qui tamen attingat fundum vafis. Vfq-, dum deilillet oleu)
Primo enim exibit aqua deinde oleum , quod per f« collige.
OL e V M philofophornm , fcilicetchymiftarum.quifcfuit fcriptis vbiquc & quotidiano fermone phtloibphos appel» lant, & quod mncris,folos fc philofophos affirmant, quod rcrum maximeabditarum, & in tcrrx vifcenbus retntfarum naturairi fcnttcntur, mctallorum in terra; generandonim & augendoru r3- tionf inteliigant, facultates corponim terreorum accurauflimc vc ftigent, ipfaq; corpora in elcmenta fua dilfoluant, rcm plancar- duam, & operofiim, fcd fi vbique certa eifet omnino admiradam.
Si cmm quo difficilius rerum aliquamm pulcherrimaruin & pra:. ftantiflimarit eftinucntum.eo lit prcclartus, quis no videteos lau. de ctimulatiffima digniflimos, qui noftris fenfibus abfcondita cx PIutonis regno, fic eruut ui apertum maximo non tatum fumptu, fcd etiam valctudjms penculo?quando ha:c omnia ccu Plutonis an tro cffufa halitum eduiit crafliilimum,&: omni viuo animali(fi py rauftas cjtcipis.)peftilentcm atque adeo plantisipfis noxiu .Quam ran cxeinplis prope quotidiaiiischymiftacprobant, S: aunfices,
typorum

L I B E R PRIM VS.
15)4
lyporufn litcrcnorum fufores . Hic cnim vaporc hycirargyri, A &ahorum tetro & cralfodercpcntcfuffocantur , aut paulatim vitiato cerebro neruorum maxuriam imbeciliitatem fiiifinent, nifilatioreinfumibulohalitum foras educant, quiarbores pro- pinquas velut fulmine afflatas tabefacit. Sed in hoc hominum ge- nereimpoftura hodieeftommum maxima, pr^fertim cum mc. tallonim gcneradonem ,&transformationemcorralis alicunde iureis , vcl numis , vcJ torquibus, dolo malofruftraconantur. Sedde his fufius qnam pro re propofita : faus 111 przrfens iitnouik feaquas, &olea chymiitarummduftria lingulan fecreta maxi- marum eiie virium J 3>: elientue tam teuuis.vt olei cuiufdam gutta fortuito jllapfain le<ftum,ftragula eius multiticia & culcitras mo- mentopenetrarit,a!''eresqi fundum leiSi ftcrnentes vflerit.
Oleum vcro iftudde latenbus tam tenuecft, vt momento la- tiffime fpargatur : fi manui mfundatur , eam cito penetret. OieumbaKamieftmuko tenuius, caiidius, & inaftefhbus fri- gidis etficacius : vnnammouet, Iapidem frangit, vermes cne- cat,aunum tinnitui a flatu cra'fo, paralyfi,fpaimocynico.ifchia- di, gonagrr, podagr* cartcrarttm iunftilrarum dolonbus pro- deft, potum aut inunftum : lcdparuaeius portioaqua? affedtui aptae mifta bibamr. Ftttiie vero Mefuen faftioms chymifta- B rumftudiofum , loca i;i anudotario lftonon pauca planc decta- rant fvoces chymiftis folennes, qualis eft, pcrfedtum magifte- rium , de fuo lapide philolbphtco frequenter dici folitum , & fublimauo, & atembtcum, & idgenus alta. In montanis Mu- tfdXAnl. ttns locoGibium vocato, iiquor certis temponbtis manat(oleum montisGibij vocant)invaria Ioca cummagiu vtilitateiplbrc- ftevtcntium .
NaphthaBabylonij eft bittiminis colamen album quoddam: aliud mgrum Diofcon. A Ra/iin \ntidotario , & Albucaii in libro qui Seruitor inicnbitur, vbi latercs notios, qui aquam non- dumieaferintpra:fert,quia oleum melius imbibent, & cosin fru- ftavnc.). diuidit, in vale vitrcoaut vitrato, lcdprobe lutato ita componit, vt ems pars tertia maneat vacua; & lgnem oportct fie- ri pnmo leuiorem, fcd qui fundtim vafis atungat: pattlatim au- gen. primo exibit, aqtia deinde; oleum pcr ie colligendum, vt refitum , terebinthinam, Iignum Guaiad ,& alu multadeftilla- mus. Oleum euam chamxmel.Sc nardinum, etum bencdiftum dicittir Mefue, iedhoc pra:ftantifnmum,& qttibufdam petrelcum, vocatur. Stcex ladano,cera, liquonbus, gttmmis, refinis, oili- bus, mcdulhs,&alijs.vtdiximttspingtuhumoreabundantibus, Q poteftfubltmandotrahiolcum. Calx in;egra oleo communi rc- ftingratur, akmbico vitreo deftiUctur, manabit olcum oili cor- rupto idonetim.
Oleum balfami Petri di Ebano capit.de cordis affeftibus. loco veri opobaliami mifcendum thcriacat, mithridato, curcumx au- jex Alcxan. Rccipit.myrrha:,alocs, fpici nardi,fang.draconis, thuris, inumiac, opopanacis,bdellij , carpoballami, ammoniaci, farcocolla?, croci, mafttches, gummi Arabici, ftyracis liquida:, anadrachm.ij.ladani, fucci caftorei ana drachmas. lj. & fcmill. mofchidrachm. i. & s. tcrebinthina: pondtis omnitim tnus mi- fectur,alembico deftillatur , vt aquaroiarum.fcruatur. Succi illiuscerofi, qtio teftes caftorisabundant Diofcor. Icgcrcmalo, tjuam cum quibufdam ficci. Talecnim cxticcum & exanimatum eft. Ahudearundem virium Guhelmi Placentini , myrrha:, car- pobalfami,nucis Indtcxanavnc.s. hypcricidrachm. ij. tercleui- ter,milceolcivnc.v.vclterebinthma:vnc.i. &s.&infine mofchi graua. v. ambra: granatrja : oleide lateribus vnc.i.fiat vt oleum jofatum.
Oleum tartari Petri Argillita: adfaciem tcrgendam, £) &erugandam.
Tartartim dolij lateribtts ad{mens, album potius quam rub. puluenzatum, accto maccretur ,poft inuoluatur panno lineo, & deinde ftttpis aqua humeftatis ponatur fub cinenbus : deinde tnbusdiebusfcutelljeimponaturdcchui, dcftillabit humor qui- dam fubrufus.
NI C.Olcum tartari Iatcribusdoliorum adhxrenus.
Tartarum id ex vino generofo tritnm , linteolo inuolutum aceto albo forti bene madefac: fub cineribus calidis coquc, dum jiigrefcat. iterumtere,in vafeinclmatcicruadies oftoloco fngi- do , donec in oleum refoluatur. Idfi non fit ,exprime, & fer- lia: eodem modo facit Mefues oleum ouorunnSatius eft calcina- tum tartarum manica: Hippocraus, vtvocant,impofitum, & lo- Safixj «/? co frigido locatum finere, doncc in vas fttbiefhim filuxerit oleum. tnxrmmim Oleum fulphuris ficfit. fulphur ignem non expertum, velflauii- foncrc, »nt r imum mtcr vrencium fumum craifum icmuut, excipiendum
campanavitrea,aut filicea. In qua ex vaporecralTooIcum concre; vitrt fU»o, tumdeftillatinvas planum capax,inctuusmedio fulphur vafcu- locondituin vritur. Alijs trito fulpliuri pcraquam vitac inccn- famignca confumitur fubftantia: poft reiiquuin deftillitur ,vt nettntt. olcum philofophorttm. Alij fulphiurisflaui,terebinthina'atuvnc. iij.olei rofau lib.vna, coquuntigne lentocum vini odorivnc.dvu- bus ad viniconfumptionem.
Oleum dehypenco mirabile: fummitatum hypericivyic.iij. infiindantur tridtio m vino odorifero. q.f. poft coque rn vaie du-- plicibene obfirucfo, fortiterexprime : hypericum nouum limi- iitermacera, coque,exprime . adde terebinthma: vnc.tres, olei antiqui vncias fex , croci lcript.coque ad vini confiimptioncm. Hocoleum inccrti autons. Galenustamen vinumauftcrum, in Li.f.fimpl, quofolia androfccmi, velafcyri (qua:lpecies funthyperici) co- ftafint , vulnera ctiam grandia gluttnare icnbit, &liypericuxn calidum liccum tcnuilim paruum lfchiadicis vuliter bibi quibuf- dam. Exquibus &reliquorumhicmiftorum vinbus colhgeid oleum roborare,digerere, & tenuare. ex fubftantijs enimcontra- rijscomponitur. Olcum de capparibus. Corticumrad. cappa- Ol.dtupfa ns vnc.i.ireos agna:, tamaricis ana vnc.s.olei communis hb.ij.co- quantur m vim viic.inj. ad viniconfttmptionem :coktur, conda- tur . Splenem durum comminuit, vfu quotuiuno probaufl' Ga- leno acceptum fertur in lib.ad Glauconcm, vbi tamcn non inue- nitur. Oletim molchatum recipit olci commums libras fex. lilij, 01. mu/ceUi fohj, fpicx, cofti, maftiches ana vnc.i.& dimid. ftyracis calann- n " m ' tx, croci, myrrJix,' ca/ialignea-, xvlobalfami, ana drachm.vj. caryophyilorum, carpoballami, bdeiiij, aua vnc.dimidiam:nucis Inda drachm. u. mofchidr.tchm.i. vint odori vncias fex : coque in vafedupltci trita lcuiter omniaad viniconfiimptionem. Mo- fchum tacuit Manhanus, a quo tamcn vocattim ait, dicitquc co- quendum ad aqua: confumpuonein, cum tamen aqua: m cleicri. ptionc non facut mentionem, fedmucilaginis, vnc.i.vel drach.i. res planeincerta, maleitem tnbtiit Galen.Antidotario. Idoleum. pumisodoratiscogendiseftaptifs. adhxc roborat, calfacit, re- foluit.
Olctimcaftoreiad frigiJosaffeftus partium omnium , prifer- 01. cnjl.ni, tim neruofarum, ex caitorei, ftyracis, gaIbani,euphorbij, cifi.f, croci, opopanacis, carpobalfami, lpica: nardi, cofti, ana drachm. ij.cyperi,fchxnuanthus, piperislongi& nigri.fabina:, pvrethri, anadrachmis duabus, &: dimidia: olcihb. nj.vini albi, & boni hb. duabus,coquc omnia ad vini confumptionem, cxprtme.icrua.
Oletim iafnunum moderate digerit, odore eft iucundo, fit vn- cijs duabus florum iefminorum lnolci lib. i. iiifolatisdies qtlin- que.coque igni lento,exprimc.ferua phvala vitrea,vel fihcea.
Oleumadpuerorum tormina expertum. Olei anethi, & cha- mocmeliana vnc.vj. oleiruta:, myrrha: ftattes, ana vncias tres: pul.cymini, vncias duas. femel femefiat.coletur, feruetur, A cra- ~4tr *mtn. naentum vulgare fit ex aqux bocahbus fcxagmtaqtiatuor, galla: "> m f CT '?- trita: libris fex coftis ad dimidij confumptionem, tunc adde gum- mi Arabicilibrasquatuor.chalcanthitntilibras trcs .mifce. A- ^trnn.fut. tramentum futorium, quo hodie futores & coriorum concinna- torcs coria mox dcmgrant, dolia dccofto furfuris Cilente, atit fc- cundo feruefadfo magmatis certiifia: implent, nufcent ferra- mentarubigino/a, icoriam ferri, gallam , chalcanthum, &id gcnus alia , poft dies ofto, aut circiter infperfum corio, mox fie- catur, & denigrat.
PHilofophorum. ^id hutus ttrmlationem oleum CO ST. expumicepar'abis,ignitopumice in oleumfispius inietlo ad ufm eofdem(vt exiftimojefficacius, ad qtws lateriuum commendatur.
SEQVITVR DE SACCELLIS,
inun£tionibus, ftcrnutatorijs, ca- putpurgijs, epithematibus, & clyfteribus.
AL c praeter Meliic quidem infti- tutum adduntur. quia tamen & po- ni hoc loco folent, & non inuti- lia funt , non fuere prxtennit-- tenda.
Saccellum capitale m calidita- s 4Cf(i ;,, ce ncn.multum intenfum. Recipitflorumrofarum,
AlefuA. K k 4 florum

MESVE DE SACCELLIS,INVNCTIONIBVS.
f?orum chamsitiillx ftachados, & maiorana:, ma- E iiij.myrrlia»,folionimrutx,garyophyllorum,anadra,
cis, rmcis mufchata: calamenti, thuris, caryophyl- i.s.landaloriim alborum, rub.&citrinorum,anadra.
lorum, ana drachmas tres, fiat puluis fubtiliillmus, iij.camphora; drach.ij. ligni aloes, calami aromati-
& in panno lineofiat lacculus rotundus, & calefiat ci,fucci valerianje, ana drach.i.s.mufci, ambra»., ana
ad fumum rhuris, aut croci, aut cinnamomi, & ie- drach.s.corticum citri drachm.i. Confice cum aqua
iuno ftomacho ponatur fiipcr caput, & elt conue- rof. & flicco bugloinc, vel mcli/Ii cum modicomal-
niens ad deficcandum materias catarrhales defcen- uatici, fadis pulu.de omnibus fuprafcriptis, & bene
dentes ad partes gutturis, & peftoris. & cit calefa- incorporatis, vt decet. Deftillatio olei bulliti in carp^
«ftuium mals complexionis frigidar cum materia, & concauo, olei dico de amyg.amaris, conuenit dolori
fine materia ipfius capitis prsmiila aliquali euacua- auris fado a caufa frigida vifcofa, vel frigida vento-
tione.& tale /accellum multum c-ft in vlu . nam inter fa. & anodynum ibi conueniens elt deftillatio pin-
alios duos tenet medium. Saccellum aliud capitale guedinis pulli cum modico croci . Epithema cor-
intenfioris caliditatis, qua fupradictum, &cft magis dialetemperatum conuenit in debilitatevirtutis vi-
conueniens in palTionibus capitis de materiamtiltar talis,corprincipaliter confortando, fpiritus peruios
* frigiditatis. Vndeconfert his, qui in fomno profun- ac claros faciendo.caliditatem fliperfluam remitten-
dantur,& apopleClicis,prarmiflaeuacuationecorpo- do, &:maximcindilpofitionibus peftilentis, & ve-
vis, fieft poffibilis. Recipit rofarrtm, florum cha- F nenofis, & infebrientibus febribus acutis intenfiuac
msmillae, ftoechados, maiorana:, nucis mufchata:, caliditatis. & vfus eius debet efle pr.rmifla euacitatio
piperis nigri, & longi, nigelLr, iuniperi, ana par- necOnuenienti.Recipitaqiuv bugloffe, meliflar,ana
tes xquales . quidam addunt de fimo columbino, vnc.iiij. aqua: rof.vnc.viij. vini albi odoriferi vncias
& cft conueniens, in catarrho , craflo , & mul- duas, landalorum alborum, &rub. ana vnc.s. rofa-
tum frigido, illud fubtiliando, refoluendo, &defic- rum, corallorum rubeorum, corticumcitn , behen
cando. fimum columbinum , afcendit ad gradum albi,&rubei,ferici tindbi ingrana,offisdecordecerui
tertium calidum.Saccellumaliudcapitalead aliqua- anadrac.i.croci,cinnamomi, carvophyllorum, xylo-
lemtendens frigiditatcm conferenscatarrho fubtili aloes anadrac.s.ambrsfcrup.i. Erqtiidamaddutnia
calido, vnde confertadnialam complexionemcali- dicummufci ,(ednoneftconueniensindi/po/itione'
dam capitis, & ad fuperfluas vigilias a tali mala com fcbrili.mifce. & cum panno tincfo in grana fub tcpi-
plexione prouenientes, vel aphlegmatefalfo, fluido, da caliditate ponitur lupra mamillam finiftram. Epi Fri^idun,
lubtili.Reci.rofarum, florum cham.xmil.ftechados, themacordialefrigidummagisconueniensin febri-
fiucis mufch.violarum, florum nenufa. corticum ci- bus intenfiue calidis,& vcnenofitatibus.Recip.aqua
rri,myrti,/andaiorum vtriufque,corticumpapa.albi rumbuglofla;, melifTas, endiuia-, anavnc.vj. aq ux
ana par.cquales, fiat facculus,& fiat fuffumigatio cu rof vnc. v.rofarum, corallorum, corticum ci tri, of- thure, & aquarof.Inun£lioadcaput in principioa- ^ fisdecordecerui,ferici tincfi ingrana,anadrachm.
lienationis in febrientibus acute. Recip.fucci la&u- i.croci, cinnamomi, caryopyllorum, xvloaloes, ana
Cx vel femperuiuas vnc.vj. olei rof. rccenter facfi vn- fcrup.i.camphorae fcrup.ij.mifce, & vtere, vt fupra.
cias s. (alias vnc.iiij.) aceti parum. mifce, & petia Saccellum cordialeconucniens in fuprafciptis dilt>0- £««//; «r
madefadta in eo ponatur ad frontem. Item inun- fitionibus. Recipit. ta ndalorum alborum, & rube.
<Stio pofita fupra in fyrupode papaucre. Item vng. ana drachm.ij. florum bugloflk, boraginis, meliflar,
populeon. Stemutatoria qux comuniter funt in vfu, ana drach.i.behen albi &rubei, corticum citri, feri-
hut exelleboro albo puluerizato, vel ex piperenigro ci tincli ingrana,oflis decordecerui.vnc.ij.croci,cin-
attraclo per nares in parua quatitate tair.cn . Caput- narnomi, caryophy.xyloaloes, anadrachm.s.ambr^
s '*~ pnrgia qua? communiter funtin vfu.&primoleue fcrup.s. Etquidam adduntinodicum mufci,fiat pul-
faclu ex aqua fampfuci deftillati,fub acluali calidita uis fubtiliflimus. Et imponatur in ferico tindfo in
te per nares attrafta.fortius vero fit tx fucco radicum grana ad formam faccclli. & tale facccllum cum infu
ficl?,ideft bli tis.& iftud eft fatis acutum,& mordica- fione aqus rof] & vini odoriferi , diutius poteft reti-
tiuum. attrahit enim materias phlegmaticas conten- neri fuper cor.& tale eft magis conueniens ttifsietib.
tas in capite & cerebro , propter caliditatem & acui- & habentibus peclus ftriftum regulariter operando
tatem,quaseftincorticeextrinfeco. fortiusvero,& quamcpithema. Epithemahepaticum conueniens £fitkt•»„
tertio fit ex fuccociclaminis.i.panisporcini, & eft fuperflu^calefa&ioni poft corporum euacuationem, "'t'"'™' •
acutiflimum valde, & dua:, aut tres gutta: fufficiunt & antecibi afTumptionem . Recipit aquar endiuiae
ad hoc, capiteadpofterioradeciinante proptcr cius vnc.x.aqus rofatx vnc. iiij. aceti vini albi vnc.i.fiin-
acuitatem, aut mordicationem. Et li duolicinia fub- aa.alborum, & rubeorum ana vnc.s.rofarum, coralr
tilialongitudinis triumdigitorum ex ipfo in narib. lorum, fpodij. ana drachm.i.mifce, & fiantepithe-
imponantur, ftatimfternutationemprouocantcum matacum pannolinco. Vtimurtamen quandoque
euacuationevifcofitatum acetofarurn, & phlegmati- poft fuperflam calefadtioncm hepatis hoc vnguen- v " ai ° P«A
carurn incopia magna, qux longo tempore durant. to,pra.-mifIo epithemate, & facta condecenti abfter-
Eft & aliud fternutatorium, fiuecaputpurgium me- fione. Recip.olei violati multotiens cum aqua endi-
diuminvirture interillaiam dicta, aquavitis. Et une ablutivnc.ij.aceti vini albi vnc.s.fucci ladtu-
notaregulariteroperando, quod femperdebent fie- c.x vnc.i.fandalorumalborumdrachm.i.rofarum,co-
ri ftomacho vacuoexiftcnteacibo, & munaificato rallorum, fpodijanadrach.s.fiat vnguenrum molle
cQrporccum medicinafolum. Pomum odoriferum cummodico cerx. Clyftere autem conueniensepi-
pro tempore peftilentii fpecialitcr adinuentum & leplia-, apoplexia-, tortura- oris, & fpafino, ac para-
ptincipaliter. Recip.ladani vnc.i.&s.ftoracisliqui- lyfi fadis a mateiia frigida . Recipit.anifi,fieniculi,
dx drac,ii).behe albi, & rubei,rofarum rub.ana drac. aineos,cartami,centaurex,florum chamcemille, aga- £ —i . rici,

L I B E R P
riciyina drach.ij. vfqiicad iiij. fiat dccodtio fufEcies y & colaturx addatur hierar picras vnc.j.mdlis cotnma nis vnc.ij. benedidh: vnc. s. olei communis, & falis q.f.& quadoque loco agarici aflumimus de turbith. Sf cumquxrimus magis acuere praidiclum cJvfterc vigoiandoindecoiSione, ponimusquadoquedrach- mastresde par.e porcino. Etquandoque addimus <Jeco6Honi drach. j. colocynthidis. fed lioc iudicio periti medici relinquiturfecunduneccilltatem. Cly- ftere conueniens in colica a phlegmate vifcoloven- tofato. Recipit decodionis bletae.,.maliue, florum chamzmi.anifijfeniculi, ameos, carui, cartami,cen- taures, parietaris, ana partes .-tquales, hieri-picrs, benedidK,ana vnciam vnam,& s. mellis communis, rnciam vnam,& s.olei communis,& filis q.f Etqua do quserimus maiorem euacuationem,addimus pn-
RlMVS- ' i?s
A fecunda primi. aqua tamen Padi etiam optrma-eik .Adfecundum, fcire debes ,quod horderim illud eft melius, quod ci tius intumefcit cum in aqua infufum ileterit,tefte G.noftro Pergameno,primoregiminis acutorum comment.ix. nam faciliorem decoftipnem arguit. In/Iiper hordeum debet eile medium inter nouum,& antiquum, fuper quonon ceeiderit ali- quid deodore corrupto, & extraneo, fuerirque fer- uatuminloco aeris Iiberi, necnonetiam maturitate fua perfedum. Sed dubitares vtrum /it meJitis craf fum, an fubtile. Dico,quod craflum meliusexiili- matur per Alzarauium virum laudc clariflimum.ve^ rum tefte Mef.capit.de aqua hordei/ubtilehordeuut iiidicatureflemelius. Adhanc igitur tollendamam- biguitatcm,dico breuiter, qtiod inaquahordei mtil^ tam,vel paucam humcctationem quxrere polTumus..
didto cJvfteri agarici drachmas duas,& locoolei co- ® quod fi paucam humettationem qnxrimus, fubtile
mtinis ponimusoleum chamsmellinum,anethinu, vel rutaceum. & quandoque loco benedidts poni- mus eledarium Indum vfque ad drachmas fex. - Clyftere vltimum magiltralein procellucolicar a phlegmate ventofato. Jlecipitanii7,faniciiii,fiorum chamarmilla', ameos, cvmini, carui, /eminis anethi, ana partes arquales. contundantur,& fiat decoctio in cvathis tribus olei communis ,cyathis tribusaqux fontis, vfque ad confumptionem prxdi&a; aqux. & fa(ftaexpreiIioneimponaturpra:di£tu;4i oleum,& eft optimum. Suppofitorittm fatis acutumfit exmel- le,& benedicta ana partes xquales,vel ex hiera,& fa- lis gemrnse modico . acutius verofitfi addaturdra- chma vnaagarici,velde turbith,cum quasrimus ali- qualem euacuationem humorum phlegmaticorum. Acutiflimum verofit, fiaddatur drachma vna colo- cynthidis. Prorufticis verofit ex ltercore muris pul- uerizato cum melle communi,& modico <alis. Vlti- mum fuppoiltorium valet in tenefmone, quo debes vti cum fiio,vtpoft medietatemhorx extrahatur, & hoc maxime valet in dvfenteria, prouocando fom- num, fenfum obttindendo. Recipit corticumthu- ris,myrrhx,gummi arab. mtimix, ana drach. duas, ppij. fcrup.quatuor, & cum vitelJo oui, & melle vio- lato fiant fuppofitoria.
SEQVITVR TRACTATVS
De aqua hordei, & de modo fa- ciendi ptifanam, fecundum communem modum.
Qjv a m hordeaceam diligenter, & comm0( ^ e componere volenti pau- ca hxc prius annotanda propono. x Primum, aqua:ele<ftionem. Secun- dum,hordei quoque eledionem. Tertium,an hordeumin decodtio- ne pofitum fractum elTe debeat. Qnartum,vtrnm hordeum depilatum efle debeat. Quintum qualis debeat efle proportio aqux adipfumnordeum. Po- ftremum ad quam partem reduci debeat ipiaaqua hordei. Adprimum igitur, fbntium aquaseligen- das effecen(eo,quoniam alijs pra:ftant aquis, longe- que a dodtoribus noftris extolluntur, & maximea donnno Mefue,necnonaprincipenoft:o Anictnna
hordeum magis craflo eligendum eflecenfeo. Si vero maiorem quxrimus hnmetitationem, craflum certti melitiserir,quam fubtile, quoniam, hordeum crai-- fum humidius eile videtur in complexione,quod ar- gui poteitex eius crailitie, & corptilentia. hxcdcfe- cundo. Ad tertium dico,quod hordeum irangi de- Vr t S iur~ beat.patetper domjnum Ifaac in dicftis fuispaiticu- laribus,vbi ait,Confi:angatirrhordeum,& per Alza-r rauium lib.xvj.dicentem,molitum,vel piftum fit hordeum in lapideo m«rtario. In eadem eft fenten- tiaHalyabbas j.theoricx. In contrariumautemeft Auenzoar dicens,qui hordeum frangunt, longinqui nempe a via veritatis funt. Simiiiter Auerr.cojii- getquinto. Adhancdubitationem tollendam fcire debes, quod fi hordei aquam magis nutritiua facere
C volueris,quam medicinalem,fiuealteratiuam, hor- deumaccipias confratftum,quoniam magisdeeius fubftantia in aquam ingreditur. Si autem aquam ini nus nutritiuam,magis vero medicinalem,atque alte- ratiuam,abfterfiuamqtieoptaueris,hordeumebulli- re facias integrum. vnum tamen fcito, quod cum nonnulli dodtores hordeum fiangi pra-cipiant,quod rumpaturminimcintelligunt, fedquod piftetur jta, vt cortex ab eo feparetur,et hoc modo intellexit Ifaac. A d quartum cum qtixritur, vtrum hordeum debeat depilari,vel no : Dico quod fi multam qua*ris abfter- fionem, hordeum debescum panno aipero leuitci firicare. Si vero hordeaceam aquam habere voltieris ad fitim mitigandam, afperitatemque leniendam , nccnon inflammationem extinguenJam, hordeuin ab vtroquecorticeintegre mundum habeas, ficque - •;
D multominus abfterfiua erit. Verum iiaec hordei aqua magis humectatpediiSj&puImonem lenit,etia prx- cordia humctftat. Prima tamen abfterfionis caufa multo plus abluit, & oppilationes aperit, quam hxc fccunda. Quatum ad quintum,qtialiter fit aqu^ pro- portioadipium hordeum. De hoc vanasopiniones inuenio. Nam textus eft principis prima quarti,cap. proprio. aqtia debere efle vigecuplam ad ipftun hor- deum fcilicet aquac partes xx. & hordei partem vna.
Idem aflerit ipfe Mefue.Ineadem eft fententia Auer. colliget j.Halyabbas veroiftiscontradicere videtur. Nam quinto theoricx,docet nos accipere vnam hor- dei partem, & aqux tres. Ifaac autem in particulari- busdisetisdecem partes aqua?, & hordei vnam accw pere iuilit. Et Auenzoar aqtia;partes v.hordei vero i.
Adhxc dici poteft, quod/i aqtiam hovdei multum
hume-

MESVE DE AQYA ET PTISANA HORDEI
humeftatiuam,kuatiuam,necnon infrigidatiuam E cft nutribilior pritna,quia eft craffior,&crallioris
adamaueris, illa facere potes per multam aquce qua titatem,& hordei paucam, & etiam per breuemde- co£tionem,haec aqtia nempe optima erit, his qui lu- Xuriofi funt. nam illorum caliditate reprimit. Quod magis abfterfiuam, nutritiuamque iequi volueris, cummaiori fiat hordei quantitate, &aqu2minori, longionqne decocliione. Sane doctorcs prsdidos di- fcordes fiiifle arbitrorob corporum febricitantium diuerfitatem,necnon climatum, /iueregionum xta- tumque. quemlibet ramen illorum verumdixiileexi ftimo. Moderniores tamen Medici principem Auic. vnacum Mefuecxteris poft habitis fequuntur.
Poftremo videndum eft,ad quam partem reduce- dafit ipfahordei aqua. Dehoc quoqneinter viros di &osdifcordiareperitur. Auic.enim quarta primi,in- quit,ad quinta reducatur partem.Mefue vero ad me- dietatem,vel duarum partium confumptionem . Et ipfe Ifaac ad vnam partem. Ha:c difficultas foltti po- teft folutione quinti dubij. Hxc de hordeacea breui- ter difta funt. Nuncvero te deduco ad actum pra&j- cum,quo moderni Medici vtutur. Recip.hordei prx fcripti,& preparari,vtin fuperioribus diximus fecit- dum intentionem, quam habueris, partcm vnam. aqux vero partesxx.verbi gratiaxx.vnc.aqua-,& vnam hordei .ficde quolibet pondere alio. ftet ta- men prius hordeum inaquaper quatuor horasin- fiifum. Poftea ponas in olia noua>& munda. & fa- cias cum igne claro, & faaui ip/am feruere,primam abijciendo/pumam: &: /ecundum quodtua eritin- tentioinpotando,hordeaceam illam tantum bulli- refacias, vtin prioribus diiftum. Poftea rcmoue ab
fubftantia.-, quam fit prima. Sed prjmus modus fx- ciendi ptifanam eft magis in vfu.
Compofitiones aliquoc ex Galeno,qux nunc ab Aromatarijs in vfu habentur.
Vnguenum de Talma,fiue diachalciteos ex primo de med.fecundum genera. Cap. 4.
' AL c compofltio tali fymmetriacon- hcitur. Vetufti adipis,queminftito- resaxunaiam appellant, lint pondo W ^ U0 ' °^ C ' vctens P on ^° tria, argen- ^ tifpumac tantundem, & chalcitidis
pondovncias tres. Harc autem ita coquere oportet. Adipis membranulcc omnesexi- munttir,reliquum contundiuir, vt liquari facile pol- fit,mox ad igncm liquefit, deinde per colum deftilla- rur,vtpurtim fiat,nihilque membranx habeat,pon- doduo pr .Tdicta pendcns. poftea chalcitidis Ixuiga- t.i- pondo trienscum oiei tribus Jibris adipi milce- tur,his & argenti fpumar pondo tria adijciuntur. Ac omnia vbi fimulin mortario coierint, conijcitintur in cacabum,a^rudicula palmx mouentur. Sufficiet autem tibi ramqs vnus maiufculus, vt folidaligni partemouendovtaris in modumfpathi*dictx. Vo- cantcnim fic id quo confedturas mouent,& nos per- fpicuitatisgratiafimiliter nominabimus. Quod au-
•o
fa poft modum vtans,
MO DVS FACIENDI
ptifanam Itordci -
tcm (olida- rami parti continuumeft, inorbempur- igne, & cola, & in vafc beneloto rcponc, atque ip- g gattlitf, ac tcnellis ramufculis vainqucprocedenti-
n -' - bus abiedtis f ptitatum deciditur, fcd cortice prius t cmtufnu
exuto,vt (egmenta iniccta pharmacum lucco luo im- buant,inficiantque. igitur ftatim ab initio fpatha vtcndu eft,fed tenuia palmx fcgmenta inijcercopor- tet,vbi medicamentum cerato fimilem confiftentiatn habuerit. Nam fi a pnncipio ea immittas, fuccus in- ic'ctoriim,c]uem manere volumus, ex decoiftionecS- fumetur. Infuperfpathx,qua medicamentum initio mouetur, pars in cacabo intinifta poftquaminarue- rint,vt proprium fuccum non amplius lcruet,ampu- tatam reijce,reliqua vtere.
Hanc rurfus ctim medicamcnto intinfta ficcata fueritjfimili modo abfecato. Confiftere autem vobis arbi tror,quod palms ramum non multis diebus an-
C c 1 p B farina: hordti cochlearia duo, & ponatur in icutellis duabws aqu$fontis,& clara, & omnia /1- nuilponantur ad ignem,& dimit- tatur bullirelcnto igne, femper ta- men cum cocljlcari mifcendo il- lam, doncc fpiffefcat, & amittat odorem farinx,tunc cnim eft co6ta. & de ea datur infirmis fccundum exi-
Vtiftnica- gentiam in morbis acutis. Aliusniodus eft,vtac- teabfciffumarooreefteoportet: quippetemporisin- U "', cipiatur hordeum boniim,fcilicetnonantiquum, & jq terualloarefcit,& fuccum amittir. Pridieigiturper excorieturvfqueadcorriceminteriorem cumpanno ' "~ c ~ n ' — J : r ''-
lineo,& afpero: deinde tale ponaturin aqua,&di- mittatur bullire vfque ad crepaturam fatis inten- fam, ita fcilicet,quod illa aqua, inquacft, aliquali- terfpiflefcat: deinde accipiatur illa aqua cum illo hordeo fic crepato, & ponatur fupra tamifium, fu- praquod dimittatur colare paulatim,pofteadeilla colatura accipiatur,& deturinbrmo:& talis appella- VihcoUu . turptifana colata . Siautemtale hordeum iitpofi- tum fiipratamifium,manibus conculcetur,& expri- matur, doncc delcendet crafiiim per tamifium, tunc talis colaturafic defcendens appeliaturptifanahor- dci non colata. fcilicet manibus cxprcfia, & talis «rtiamdatur infirmis acntis ajgritudinibtis, vtplett- icfijC ^ufonuanubus,& huiufmodi.& ifta/ecunda
hyemem auferatur, altate, vcl codem ipfo die,quo codhirns es pharmacum.V bi autem fic codtum fpif- fitudinem, vt non inquinet, acquifierit id medica- men,ipfo vteris emplaftro.
Medicamentum a nonnullis Epigoni diffum,ab alis ifis ex v. comp.m fccundum genera. Cap. 2.
Cerx dcnariorum pando centum, terebinthinJf denariorum pondoducentorum, fecundtim alios,ce- tum,(qtiamx- a;ns rubri denariorum pondo otto,a;rii ginis ra fx denariorum pondo octo, anftolochix ro- tundce denariorum pondo octo, thuris denariorum pondooctojfalis amrnoniaci denariorum podoocto, gutuc ammoniaci denariorum pondo octo,alunu-
nis

L I B E R 1
r """" ■ nis f combuiH denaliorum pondo Itx, ctris, vfti dc- i nariorum pondo o&o,, myrrhse dcnariorum pondo xij. aloes dcnariorum pondo xij. chalbani denarioiix pondo xij.olei vetcris heminam •, aceci acrisheminas duas. Qua. liquari poiTunr/iccis inmortarium iiipcr funduntur. Sicquidem Heras Ifimfcripfit,non etia pardcularem omnem vfum, ei apponcns, vt inalijs confueuerat. Infuper quod ad Epigonum illud re- fcrt,a plerifque diilcntit, quos exadius de Epigono Icripitile arbitror,cum illa,tum illud quoque,nempc quod in carcereconclufus,cum quendam admodum potentem curaflet,eius rei grada fuit dimiflus. Adic- ciflevero ipfum ainnt prxfcripto medicamini, dra- cunculi radicem; atque ego lemper ita vftis fum, quoniam, & pra-ccptorem meorum vnus vfurpa- j bat,apponens m pnvdidlum fymmetriam Herx,dra- cuncuh denar.viij. infuper, & olei cyathi f dimidi li, aceti heminam, ad hsc colophoniam relinam, non vt Heras,terebinthinam, Sed & cmplaftri confccdo- neabillo diflentiebatchalb.anum acetocum alijs in pilaelaborans, atqueita admifcens ea, quemadmo- dum,Sc Heras inquit ,liquabilibus,deinde medica- mentum manibus plurimum emolliebat. atringens acetum quam acerrimum. Poftca in vafc xreo repo- nebat,&pcifufum longo tempore feruebat,atque ita cxcipicns vtebatur.
Vnguentum facrurn ex eodem eapite.
G
Olei veteris heminas duas, argenti fpumx dena- riiunpondo centum,.xruginis ra& denariumpon- do odlo, iquama? denarium pondo (ex, colophonix liquida-,alij pinex, dcnariiun pondo 5o. mannx de- narium pondo xij.guttx ammoniaci denarium pon- do 16. f xris comDiifti denarium pondo oclo, di- phrvgis denarium pondo lex, gentianx denarium pondo fex, aloes denarium pondo o£to, chalbani de- narium pondoxij. propolis denarium pondo o£lo, cera' denarium pondo z5.f ariftolochux denarium pondo decem, di&ammi cretici denarium pondox. Argend fpumam,&oJcum in olla magnafuprapru- ftam incoquito, vt omnino, aut fere non inquiner, deinde cacabum deponens a-ruginem indito, fqua- mamque,&coquitone prorfus inficiat. Poftearur- D liis auferens, refinam, ammoniaci guttaminijcecri- brata,mouens donec feruere debcat, mox,cum repo- fueris, paululumque dimiferis, tollito, atquexs,di- phrygesque infpergito,rurfus coqucns quoad non inquinet,interdumenim his iniectis remittitur: po- ftea dcponens, ceram addito,iterum coquito, vique dumnon poIluat,quod celeriter accidit. Dein cum depofueris,propolim immittes, ac reponens denuo, paulifper fines. cum depones, addes aloen,mannam, didamnum, ariftolochiam, gendanam, his abunde refrigeratis, fingula Isuiffima infperges, mouens. fi
? R I M V s. 195
V non inficiat, tolles: /in mirius,Ieni igne coqiies. Hrcc quidem Heras de emplaftro lcripiit. Compofuiniiis autem id nos interdum, & fine combufto a-re, & di- phryge: vndequx in altolatebanr,magis attrahebar, emolliebatque magis, difcutiebatque. Non tamcn vlceribus xgre cicatricem ducentibus idoneum. Quin edam ipfum citra dictamnum confecimus, rurfus alijs apponentes chryfocollx denarium pondo fex,vtmaligna vlcera feJicius lanaret.
Cerinx Ctefipbojitis, ex 6. Catageni. Cap. 16.
Cera>,terebinthinx, nitri, olei veteris fingulorum pondo libram, aqua: heminam. Nitrum, Sc aquam ; tertiOjVtex toto foluantur, Sc irrvas fi&ile conieda igni imponito,vafe cooperto coquito,ex interuallis moueto. Cumautem ftrepere adeodefient,liquabi- lia inijcitomouens afiidue,donec non inqiunent. ia mortarium transfufa rurfus tundito,indeexcipiens Vti tor: Vel Jiac ratione prxparatur,qmx liquari pof- funtjJiquefacimus, & cum diflbluta fuerint, nitrum ex aqua Ixuigarum adijciemus, idquepaulatimmo- uentes aflidue, cauenresquene efferue/cat.
Tafiillm Mufie, ex $.Catageni. Cap. 12.
Aluminis fcifli,aloes, myrrhx, chalcanthi, fingu- loru pondo denarium fex,croci, crocoma?matis,iin-. gulorumpondo denarium trium, cydnorum pondo denarium iiij. mulfo ex falerno fa<fto excipiuntur.
Tajlillxf ^Andronius, ex eodem capite.
Cytoniorum pondo denarium 1 o. gallar pondo denarium 8. myrrhs pondo denarium 4. fecundum alios odlodecim , ariftolocliia* pondo denarium iiij.. chalcanthi pondodenariumij. aluminis fifli tantun- dem,alij pondo denariumiiij. mifyos cyprij pondo denarium ij. paflo diluuntur. Vtere ad multa poly- chrefto pharmaco.
Taflillus Tafionis. cx Cap. 14.
Arfenici, fquamx, fingulorum denariorum pon- doduorum,chalcanthi denarij pondo vnius, finda- racha: denariorum podo i.myrrnx, thuris,galhe fin- gulorum denarij pondo vnius, chartx denariorum pondo 4. tritis, & cum rofaceo vtitor. Hcraclides hanc fcripturam habebat.
Gallx denariorumpondo <J.arfenici, fandarachx, fquamx, fingulorum denariorum pondo 4. thuris, denariorum pondo }. chalcanthi tantundem, myr- rhx minxx dcnariorum pondo duorum, chartx de-. nariorumpondo 8.
N I S.

S Y L V I I INTERPRETATIO
Vocum aliquotin Mefue Antidotario quibufdam obfcurarum.
Diantvm albiycapillm veneris. jLdiantum mgrum, polytricbon. jLerugo in vnguento cerafeos legen~ dum,&alibi palfim,vt etiam apud Guidonem Cauliacum non flos <erts, quia alia res eft. yilbathec£ in trochifci$ diaphyjfalidum } cucumer ma~ gnus,anguria diffm Man.
jllpbi albi,& nigri Gracis morpb<ea,ctiam Gui. Cau- liaco duplex.
^Altbeiljd eji rorifmarinift.ores,legitnrin elett. Mca- fifortepro altci. id efigranatnm fylueflre. Ob id ba- lauflium fcripfiffem,quod eflflos granati fylueflris, vt citinm domeflici,nifi vt Tlinio,fic vulgo balau- ftij nomen vtrique nunc effet commune. jilkilil ma- uult legere Manardm, quod jirabibm efl grana- tiaK fyluefirc-j. iAlfdfurnen in trypbera Galeno tributa, feu radix,feu lignumpiperis efl cum Serapione,o~ Anic. eimlo- co ponatur piper album. nam duo alia piperis ge- nera iam recipit,vel ocymum: quidam textm hanc di&ionem non habent. lAmbra jLrabum^feu Gr&corum recentiorum ambar, quibufdam latinis fuccinum Orientale dicitur, res efl noua,minoris certe facicnda virorum bonorunL-j iudicio,quam diflimatur: an vero fit flercus,autfe- menpifcium,aut maris,feu fnngm,vel atiud quod tnare in liitora erutiat, parum hodie efl comper- tum: cal.fic, z.gr. jlmbra cineritia, vtdgo grifea, expetitur. ■ ''
sinaoardi ex Sicil. montibm ignitis afferimtur,calidi ficci gra. 4.. Ob id anacardma compoftio ante fex menfes non vtenda, vt anacardorum vis coquendo, fermentanda intcrea obtundatur,in qua compo- fttione cafiorium pro tundebedufch, & melantbium pro burungi repofnimm ex Serap.JLuicen. Halyin fua compofitione anacar. quamuis burungi cxcor- ticati fcribat I\afis ad jLlmans.in lnmbricis,femina etiim melanthij quamuis raro excorticentur,poffnnt tamen excorticari. Si autcm malis meliffopbyllum, vel eryftmon,vel erttcam agresiem cum Manardo fupponere, parui refert, curn hac omnia facultati- bm conueniant. tApo^ema tboracicum, deco&io pe&oralis.
^iqua mulfa,feu mellita, Grxcis hydromeli, & meli- craton dicitur.
BAlfami loco,recipe terebinthin&lib.ij. oleicom- munis lib.fj.olei laurini vnc. xvi. cinnamomi vnc.ij. euphorbij,caryopbyll.baccarum iauri,gum- mibeder&,fagapeni,galbani,ammoniaci,opupana- cis,ana vnc.i. tburis,maflicbes,anadracb.ij tcreda terantur,et alembico deflillentur igni lento,Gui.Tl. Batina mora funt,qu£ ex bato,boc eji rubo leguntur,no longe lateque ferpenti,& Jpinis bamatis horrido, fedaltero minori,acmitiorimora parua,nonnigra, fed cteruiea ferenti.
Bsen album,& rubrum,radices olim ex jirmerda de- lat£,nunc m Italiaetiarn tnue)iin } fed vel aii# } vel tetcno ?es.
Bolm in trochifcis. Halicacabi ?niltos finopica,lutum carpentariorum,vel pittorum quibufdam putatur, rnacra jLuic. dicia_>.
Bugloffum calidum pr.g. bum. fecundo, corroborat, afperitatem arteri&,& pulmonis lenit. Bugloffum domeflicum,feu bortenfe,& fatiuum Mefue eH bo- rago: fylueSire vero,feu erraticum efl bugloffum vulgo dicium,vt cenfuit in Mefuen Manar.
Cjtlamintbe agrefiis efi montana, vulgare cala- menthum,velvtalijs placet,nepeta vulgaris : hortenfts antem,fu do?nefiica,esi menta. Calamin- the fluuialis in diacalamintbe esi verum mentafiru, non mentaaquatica, aut potim male interpres pro pnlegio vertit. calamintbe vero montana ,feu ne- peta efiManar. herba cattaria.
Calamm aromaticm quem officinaproferuntjicet ra~ dix potim videatur,&rei fortaffealterim, tatnen d veri calami viribmhaud ita multu recedit. Ob id eimloco vfurpari queat ,modo non fit teredinofa, & cariofa. Calamus aromaticm defideratur: cim loco radix quadam, non calami illim: nec Indica res videtur, quod vili vendatur, & fape recens muitimcematm »
Caphura res noua,gummi Arabum valde frigidum pu~ tatur: quod autem omnibm in manu efi ,fh£fitium videtur,&calidum, ac incidens. jlnvero Simeon caphuram nomine ambaris intellexerit,viderit Ma jiard. mihi enim ambram,vt K AEiuariits,& alij qui~ dam neoterici Gr<£ci, videtur potim pinxiffe. Efi autem caphura frigida,ficca,ordinetertio.
Cardamomum Gr&corv.m quamquambodieignotum—» yideatur .tamen quod cardamomum maim,feugra- nura paradifi, feu aliud eo planim,nec ignauim quod bodie ajferri captum efl.quod item minmpro- dunt ,viribus aromaticis infignibm efl prxditum, vt vteri loco effe pojfit,& fortaffe in quatuor iila^j Tlirtijgenera ex his aiiquodincidere poterit,etiam fi Manardus triplex cardamomum fe affirmet vi- diJfe,quorum nuilum putauit verum cardamomum. l^am ob hiflorU Diofc. breuitatem,iudicium de his eji difficile. Cardamomum fcilicet maim,quiapr<:~ Jiantim. Cardamomi genera duo requirit in elclt. l<etificante,&alibi,qu& etiam ft non Jint femina ab officinis produ[ia,tamen ignaua nonfunt,&pro car damomis recipi poffunt. Cardatmmi nomine qui- dam maim ftmul,& minm recipi volunt.
Cafi.fctlicet ligneajcu vuigare cinnamomutn. Cafta inpurgantibm,fiflularis, nigra, cathartica mtelii- gitur : in alijs vero cafia Grxcorum,qu<x, efl vulga- re cinnamomum, cafta lignea, & aromatica offici- nis diffa: obfiruciiones aperit,pr<efertim bepatis ; menfes potenter mouet.
Caffutha herba eflamplexi cauiis, qu<e linumatnple- tiitur, & fuffocat: ob id vulgo podagra lini dici- tur. Linodera Tbeophrajii videtur multum fimi- lis vocato nunc epithymo.
Ceratia,feuxyloceratia,vulgo carrubix, Latinis ft-, liqu&, funtfiliqu<e edules, faporis cafm, nigr<e, dul* ces magnitudine fnb<e,m quibusfemen minus,quam
caji*,

L IB ER P
cafisi. Tonderisgranonm bordei otto. Oh idftcpe pro hoc ponderefumitur.
Cbam£pitys,feu abiga,fcu aiuga pro iua.
Cinnamomum adbuc deftderatur. Cinnamomum craf- fius fomitorijs medicarnentis mifcendum quidam_j putant,quod vomitorium id fit: alijs autem tenue.
Cinn.ttnomum tenuius,quia melius craflo,quod dar- feni Mefue appellat, in elelt. de cmnamomo, & de cydonifs,mfi cum Manardo per darfeni ajpalathum malis intelligere : quodtamen darfifahan ^Arabes •vocant, licet Auen-^oar darfeni cinnamomum ni~ grnm,& odorum valde,& jLuerrois 5. colliget ca~ nellamfubtUem,dulcem,& aromaticam. Cinnamo- mum vulgare duplum compofitionibus mifcendum ob eius imbecillitatem : vero enim caremus.
Citrulus,feu citreolus,eft cucumens jj>ecies,citrum co~
lore,& forma xmulata.
Colleticumglutmans, vulgo confolidans.
Concbeete/la in eleB. nojlro paruarum concharum co- opercul(C,aui potiusonyx odoratus,blatta By^an- tia vnlgo di&a^> ■
Coralliurn rubrum ejl melius albo, & album cxteris : in Tacbyno Stcilix promontorio plurimum crefcit, idque mari extratlum,aere rnox durefcit: frig-pri- mogradu ftc.fecmdo : ftomacbum tota fuafubftan- tia roborat,non fumptum modo ,fed appenfa admo- tum, naufeam quoque,& vomitum, & bamorrba- giam fislit. Cor item mire roborat, fcirituum refo- lutionem infebribus prohibet.
Cojius amarus tantumgrxcis esl, Macro cum Sera- pione, & quibufdam alijs jlrabibns etiam dulcis, bodie ignoratus.
Crocus nobis jlrabicavoce Zahafaran,parum corrtu
pta fafran dicitur.
Cubebte nobis vfu jrequentes bacc£ funt aromatiae :
Serapioni autem oxymyrftnes, id efl rufci jrufius. iAuicenn<e carpefia, id est fejluca qiutdam, de oui- bns in fimplicibus.
Cydonio p rsfertini matura,odore valenti calorem ali- quem declarant: funt tamen frigida bumida pri- mo gra.
Cydonium,vel cotoneum aciium,feu immaturum: dul- ce maturum : dulcacidum medium : ftc in plerifque fructuum generibus .
Cywinum Carmanum pro Carmenum verti,idejl,ex Carmania regioneTerftdiproxima,ex qua per ft- vum Terficum injlrabiam, & Syriamprompte_j conuebi poterat,vt ex ^dethiopia permare rubrum.
Cyminum autem Carmamm,feu ex Carmaniare- gione prafert Mefues. Galenus jlethiopicum. J^e autemputes Carmenum,vtmale eji verfum ,fefeli ejfe cum quibufdam, quod adieffiua fingularis nu- meriprodunt.
Djltiylos fuluos,feu rufos verti,quoties cheiri vo- cabantnr,quod fujfiao erat id verbumejfe cor- J js ^ £ _ . ruptum: enim Grxci, & ttv ^ qv vinum, & JL r aliaappellant,ideji, igneum, rufum, pallidum,gil- uum,claretum vtdgo,& pailletu,& rufum dicitur.
X)arfeni,feu cinnamomum quidam eleCtum cinnamo- mum intelligunt. Si vero vtrumque fimul compo- fitiopostulet tenue, & craffnm mijceij£,vt beil,feu cardamornnm, fcilicet maius : ft vtrumque expri- mitur,maius & minus efi mifcendum^».
Darfem m eleffario aromatko mofchato,&altbi cin-
RIMVS- < 197
namomum craffum verti. Manardus effe mauult ajpalatbum,quem jLrabes darftfahan vocant,pr<g- ftantius eji cinnamomum. Qupd fi cinnamomum , & darfeni fcriptura pofiulet, vt in elett. de cinna- momo. auge quantitatem, & pro craffotenue ,fen pr.-ejiantius mifcere fuerit re£iius.
Daucnm male corrumpit vulgusin bauciam : eiuslo- co carpere poffis pafiinacam hortenfem : fed currt imbecilhorfit,largior inijcienda medicamentis.
Doronicum, radicula eftaromatica, alba, odorata,etia prifcis incogmta: ojfcinis hodienotijjima.
EClegma linffus, loch.
HAvcTfflp, id eji fuccinum, feu gutta fuccma,& fucculenta,officinis carabe, & cacabre, vulgo gal- lorum ambra,abfolutedicitur:gummipini Septen- trionalis eJfe,bodie eft certijfimum: calidumprimo gradu,ftccum fecundo: cor & ventriculum roborat jLuicenns,; ob id cardiacis, & corde trementibus confert,naufeam,& vomitum fedat,prauos in yen- triculo humoresgigniprohibet.
~Epuloticum,vclfynuloticum, cicatricerngenerans.
Eupatorium eft agrimonia : quod autem eupatoriuM vocabant, licet Grmcis indittum videatur ,tamen Jpeciofa, & fapore amaro liberandis obftruffioni- bus idoneafuerit.
FjLufelfruffus adftringens,prifcis mcognitus;auel~ lana Jnda vulgo dicitur.
Faufeleji auettana lndica Serapioni,nuci mofcbata jirndiSjforma pyramidis, inftpida : eius defideratce loco mifceturjantalum rabrim,& coriandri recen- tis dunidiurr/ >.
Fios rofarum eft illud crocatum in apiculis mediam ro~ famimplentibus,quibus Jiccatis nonnibilexignum nigrum,femini ftmile etiam apparet.
Folium abfolute, & folium maiabathri bodie parum cognita funt: eorum tamen loco mibinon dijplicet prtegrandeid folium tribus, ceu neruis perlongum eius difcurjantibus firmatum : eft enim aroma odo- rumadmodumguftatu,&acrC-j.
Fragmenta precwfajcilicetfapphyri, hyaanti,far- dinis,granati,fmaragdi.
GjLlanga radixnunc notiffma,apud Grgcosnon- dum leEla_j.
Galia,feugallia mofchata,Gallia Sebellina,trocbifco- rum nomina funt,quibus raro per fe vtuntur,Jed in ali&s compofitiones veniunt. lege in trocbifcis.Gal- lia fimpliciter, & Jineaddito protrocbijcisgaltiJi mofchatA : cur autem gaili.t fint diEta, in trochi- fcis leges.
Gluten alinbacb in vnguento baftlico,& aureo pro te~ rebinthina, Glute vero al^ana in diacbylo ichtbyo- collamvertimus,ideftpifcium collam: quamquam funtqui vifcum,quo capiuntur aues, cx vifco quer- nofhttutn malint.
jLpidum quinque precioforum ,fapphyri,hyacin- u thi,fardinis, granati ,fmaragdi fragmenta, cor muitum ivuarc creduntur: ob id cardiacis mifcen- tur. Vires autem roborandinomacbi iaffideviri- difiprobauit Galenus,potuerunt jLrabeshorur /L-i quinque lapidum viresin cordisaffeffibus probaf- fe,quos ob idpofteritas eft fequuta. Sappbyrus *Al- berto melior ex cxrulco: flauus aentleus ex pur-
pureo

MESVE DE INT
pureo pnluere aureo interfrerfm, feu nubibm ob- fcuris, e-r fubrubris : ob id fubobfcurm efil melior perfpicuOjHyacinthm Serapioni optimm eft ruber: a fulgure,& pefle feruare creditur fi vel ipfegelie- tur,vel quidpiam eo fignatum . Sardii jilbcrto ru- ber,cra]fm, tranjparens, parum : cuift candor ceu ■vnguis mifcctur, fardonyx dicitur: exbilarare,& ingenium acuere creditur. Granatm eidem eft ex genere carbunculorum: rubetmodo balaujiij,tran- fpafet,cor exbilarat, triftitiam pellit. Smaragdus quo virentior, co melior: exhilarat, libidinem ar- cet,bemitritmm iuuat,epilepfi& refistit. Hi fmgu- latim terendi funtfuper lapidem Torphyrium,aqna rofita aut bugloffi pauca identidem affufa.
Lepidium pro feitarago Indo fubflituimm.
Lepra in Mefue videtur accipienda more Gr&corurruj pro cutis vitio,&fquammo/a fcabie,vt pfar&iun- git lepram,& in eleii.fecundo Hamecb pfoaram le- pram, & elephantiam recenfet, qux cst Gr&cis; quod vulgo lcpra.
Zeucacantha, id efl alba fpina GrAcorum, accipienda pro bedegar jlrabum, non autem jpongiola in Cy- nofrhodo inuenta.
Lignum aloes,fcuxyloaloe,feu cfycsM.flxaf fitcrudum, coRum cnim nullarum efl virium, & inodorum : ^Arabibm enim id coquere odoris excipiendi gratia. morem effe fcribit Cafius Felix,aquamque ab his m vfiM multos feruari. Ob id Mefues ligni aloes cru- di mentionem fkcit frequentem : quod fi quando crudimi non addat,intcllige, Lignum aloes crudum in igni diu durat inconfumptum, ob glutinofam hu- miditatem,quam coquendo fupernatantcm feparant inftitores. & mox aqutt fundum pctit.
Liguflicum Manardoradicc folavifum,hodicagnofci cepit: fed multo diuerfum ab eo, quod vulgm in eius locum fubsiituit, licct viribus non differant,vt liguflicum Diofc. & Smyrnium,quod vulgare leui- fticurn legenti patebit.
ttngua auis in confcciionc tefliculorum vulpis, & ali- bi Serap. intelligitur linguapajferum auicularut/Lj falacijjimarum : rccentiores femen fraxmi folia- ceum in lingu£ fpeciem figuratum,amarum,intelli- gunt, cui vtm calculos in renibm frangcndi etiam tribuunt.
Lingua bouis Grxco fermene bugloffa vocatur Ma- nardo .
Mjlcis .Arabum, & macis Gracorum, diuerfas res effe in fimplicibus probauimus, etiam ft Manardo,& alijs quibufdam idem ccnfctur. Macis nucis mofcbata cortex medius inter cxternum craf- fum,cortici cra(J'o,& viridi nojlrarum nucum fimil- limum : & corticemalterum nigrum,durum,corti- ci quoque ligneo noflrarurr. nucum perfmilem, fub quo efi ipfa nux mofchata,ne cum multisputes idem eJfe,quod macer folijs coloris, & odoris affiriitatc^» iurpiterhallucinatis,non aduertentibus macis cor- Ucem ejfe tenuiffimum,admodum calidum,nihil aut minimum adjtringentem : macer vero crajfum cor- tii em,catido,&frigido tempcratum,admodum ad- Jtringentem.Quxfcilicct nottz tanquam fidelijfimt a Gal.vbique plurimi fiunt,vt color & odorminitni.
JAaior, id ejl, cjficacior, vel pluribus ftmplicibus con~ flans Mcfue compofitio diBa,Galeno compojita vo- (nretur } vt rnino rjm/plcx, vt diatnon pipa tcm ftm-
;RPR ETATION-
plex,& compofttum. Margarits, in conchis mytu- Iorum maris rnterni,fed paruis. Dos autem eorum omnis in candorc, magmtudinc, orbe & pondere : intcgrx item,&perlucidx perforatis,rufis,obfcurts funt meliores. Cardiacx putantur a tota fubflantia, & fanguinis prope cor putredincm prohibere, cor- dis intcmpcriei calidx,&hinc nato tremori prodef- fe,quia frigida feccte primogradu: ob id febricitan- tium,& imbecillorum remedifs mifcentur.
Marmacur in diamorufta marrubiumefl, velmeiiffo- phyllum,quod marmacur ejfe quidam potius putat. Cum vcro plant£ hx dute ftnt facultatcproximm Ga lcno,fed marrubium frequentius, & cfficacins,id accipicndum eft.
Marmacur in pul. altcro ligni aloes, quidam non mar- rubium ,fcd maioranam intelligunt : alif melijfo- pbyllon, vel cytratum ocymum.
Mafliche fit alba,ampla,pura.
Medium granatum,feu dulcacidum verti pro muTum, qudd id etiam pro ^Aaov, id efi medium putaui de~ prauatum. l\[am inter acida,&dulcia tantum,qu£ fimul dulcia funt,& acida funt media.
Mel aeriuni,feu aeromeli cum multis mannam in Mef. fernper appellamus. Mel. tabarfet quidam mel rc-' fcidum intelligunt,feurnannam,cuiusloco mciaL bum, aut faccharumbis coUurn poni poteji. Mcl emblicarum in elett. de gemmts, & ligno aloes,eJi mel album, quo velut fyrupo myrobalani cmblicx condiite Jeruantur in ftmpl. Mefue,& in conditis fe- 6itoneprima. jllus mel cmblicarum myrob.fit ex ipfarum pertritarum vncijs duabus, in aqute corn- muni libris duabus infufis aicbus ofto,pofl cottis ad dimidif confumptionem, colatis panno lineo,& va- lenter exprejjis: in expreffo coque mellis boni lib.i. coque ad liquoris conjimptionem. Mel Mef album fer£pr$fertur,vt ctiahodie Lugdunenfib. & Ifar- bonenftb. Gal.non autem flauutnprobatur,nec alibi fitmcntio,etiam flccram Tonticarn natura albam nouerit,non folam T yrrhenicarn lotione albatam.
Melpajfularum,id eft,in quo bullicrit vua pafite vfque ad liquationem, Mmardo vidcturin toch de pinO : alijs fapa vuarum pafrarum efl, vt in conditis dixi- mus. jLltfs mel vuatum, id efl, pajfulatum ftc fit: vuarum paffarum vnc. quatuor, exaqux purte lib. vna coquantur ad aqua confumptionem, valenter exprimantur. Huic expreffo adde metlis defpuma- ti duplum : percoque quanturn opus,vafe vitreo re- pone: ftc met myrtatumfkcerc pofjis,vt docet TS(j- colaus in Diacodio. Mel vuatum id interdum voca- mus paJfularutn,quod pafla fmtpr&ter vuas,pruna, & alia multa,nolui inde mutuari denominationetn.
Merita,hortenfts intelligitur, & ea ficcata: tunc enim valentior, & odoratior.
Mtcrov m fruclibusprxfertim,corruptum opinor in mu~ %um,vtgranata mu^o pro (A<rx, id clt,media, nec fcilicct acida, nec dutcia ,J'ed inter hnec media ,feu acidodutcia: quaquam funt quidulcia intclligant, Mt<roir,quod jirabes mu^um corruperunt,medinm inter dulce,& aadum,qualia pruna in diapruno re- quirunt.
Miua, & mitfa aromatica, & aromati%ata., & cum Jpeciebus,efi fyrupus, velconditum cx Jhccocydo- niorurn: ob idetiamjxpe diciturmiua cydomorum, de qna in canditis.
Mek

L I B E R
Melo Indus c(l viridis,oblongus,magnus,batbeca vhL- go diffus: altjs anguria,nunc bicfrequens.
M ynba bona inuentu difficilis. Myrrha Jiacie,Jiirax liquidus.,
N^x.bath,vcl anabath in puluere baccarum myrti Serapio ridetur intelligere forba,vel illis fimi- les frutlus fhcultate,qualia funt mejpila.
"T^abetb vcrtiin conditis, & in confcftione alhalijfac- cbarurn vulgo candum vocatum. alij potum ex fi~ cisy datlylis, & faccbaro cjie volunt: alij aliud.
OEfypus corrupte cum Tauli excmplanb. byjiop. bumida. Olcum balaninum,oleum de ben Mef. Oleutn cicinum, feu ricininum\,oleum de Kerua^j. Oleum amygdalmum dulce. OLeum fefaminum,ex fcminefefamicalidum bumid.pr.gr. desijt parari, quia fejkmum in Itatia olim largiffimum, hodie de~ fideratur. Eius loco fumatur oleum recens amygda- larum dulcium, non rancidarum.
Cxyacantba eji berberis.
Oxytripbyllon alleluia in diapbcenico vnguento fecun- do,& viridi.
Cxjmmi ,id eji,bafilicum quoddam,vulgo caryophyl- Latum diciturab odore, & virtute caryopbylli. al- terum ab odore citri citratum e(i mellijfopbyllum, calidum fecundo gradu,co£lu difficile ,fed aliorum coffione iuuat, obflruffum bepar aperit: naribus impoJitum,velJucco,vel aqua attra£lum,pituita._> purgat cerebrum,vt betonica : cor roborat,& cc- rebrum. O^ymum autem caryopbyllatum bafili- cumfemine flauo,aromatico,cardiaco, calido,foltjs paruis magis quatn bafilicum femine nigro, & f t o- lijs hrtioribuspneditum quibufdamvidetur.
PEcimes pro concbis fuppofui,quales £ San£io MU chaele,& San.Iacobo peregrini afferunt, idonei adb&morrbagiam Juic. can-i .fen 21. Idempof- funt tefix hrnacum, pnrpurarum, buccinarum, Ma- nardus in id pnbat tnagis ovvyKt, ideft vngues odoratos,vulgo blattas By^anticcs.
Tenidia vocem nobis incerta originis cum vulgo reti- nemus,& alias quafdam,quod pro his,iicct£arba- vis,tamen notis, rwuccs, & obfcura-s fubfiituere non cvt, licet plerafque appellationes nouas dedimus, quod proprie magis, & rei naturam perfettius ex- primentcs viderentur: cAo<ri$ autcrn, id efi, datio, quamuis Grxca fit vox, & vulgo medicorum vfu frequens : quia tamcn Gracis in earn fignificatio- nem, pro rncdicamenti fcilicet fumendi quantitate non vfurpatur, nec Latinis, verbum, dare, malui eius locofubjiitucrc_j .
Tetrofelimm verum ex M(icedoma,quia defideratur, & vulgare hocefi imbecillius, dupletur, vel eius loco ponatur olufatrum. Tetrofelini veri loco fc- men oiufatri Manar.
Tlantago Longa in diaphanico vnguento ,vel maior cfi, vel lanceolata.
Tolenta efi fhrina hordei recentis torrefh&i fauich lArabibus.
Toma dulciafrig.pr.gr. bum.fec.fiodora fint.
Tyrethrum hyerne legitur,feruatur annis quinque: no fitforaminnlctum,nec dumfrangitur, puluere edat.
R^Afura eborisfrigida ficca,cardiaca cslfacundas ex fierilibus mire facit Auicenna.
S^Actharum Mtfuc albijjimum probatur,vtitur & faccharo cottione candefaUo, ant verius in cbry-
p R.l M v S- t?8
fiaLLi rnodum per co&ionem pcr fe,velin fyrupis ■ glaciato. Saccharurn autem ^uccharumjirabum ejfe aliasprobauimus. Saccbaro autem Mefue,vt Gr&ci veteres raro vtitur,quod tum erat minusfre- qucns : nunc contra faccbaro, quia gratius, omnia. dulcoramus,& ficcando feruamus . SaccbarunLa reccns cal. bu.pnmogradu vetus fic.pr.
Sanguis draco.Serap. &*Auic. & fuccusberb& achil- Lij dicftc Diofcoridi, Lufitanis buc larga copia de- ferentibus,csi fuccus quarundamarbornm.
Santala nofiratia, & ex his clcft. trium fantalorum, fumpta,&admota,re uera calfaciunt,ne ijfdem re~ frigerantibuspofiea vtaris. 7{am vera fantala de~ fidcrantur,cum vulgariafint cedra erius.Santala 3 fi qualiafcribunturfunt,refrigerant: qu&veropra- ferunt officin&,calent. Santalafrig. z.gr.fic.i. ru~ bra frigidiora,omnia cardiaca, & aromatica,fci flatu magis,quia odoratiora.
Sarcoticum,Stirnem generans, vulgo incarnans. Sardis,feu Sardius Lapis,vulgo corneolus d. Man. pu- tatur .
Satyriorumtefiiculos duos conditos fi vir ante coiturn Jumpferit, marem generari,fi fcecunda eji mulier s fcribit ex I{afi Tsljcolaus Florent. Lib. 10. cap.de fie- rilitat:',vmco vero deuorato,fcetumnafcicum vni- co teji(_j .
Sauic. a \cpiTK >polent£.
S cammomum in rnalo cydonio,vel alio fmiliter grato, <jr adfiringente co&um (quod Gai. innuitlib.i.alij pomo,virium fuarum multum impertit,ob idq; im- becillius manet,qualemifcet eleff. Indo maiori,vbi pomum abfolutefcribitur,quod cydonium fignificat. Gr&c . y.n \ov : vnde oleum iahKivov Gal. pafjim eft cydoniorum,&emplaflra tinhivx Lib.z. ca.pb.g.i. rufa,& coloris malicydonij.et pro (fi&-
KvJ^uvtuv, vt in fi.lib.6.fa.tu.
Crudum autcm purgatorium magisefi, vt fi eleff. Itu dum mains,& diaphanicon fcammonium ambo,vel co£ium,vel crudum accipiant. Indum efi purgan- tius. Si vero in Indo fcammonium fit co£ium.in dia- phcenico crudum (vt Mef. voluiffe videtur) dia- pbcenicum eji purgantius. Cumfcammoniumabfolute fcribitur,vt in hiera Her- mctis,in eic£i. Indo minori,in diaphanico, fi vaiens vis medicamentum, crudum mifce; prafertim cum frigidis,cra(f c ,adfiringentib.gratis,viseiusobtun- ditur,vt da£iylis in diapbcenico,prunisin diapruno t cydonijsin cydoniato Lugdunenft,fucco rofarum in ele£l.fucci rofarum. T^equcperb&c adflrmgentia» vis eius a longinqitis attrahendi probibetur, quia. cumaromatum vapore, & fubftantia visquadatn fcamrnonij purgatrix ad illaspcrreptat. Scartolaproferiola,fonchi fpecies rninus Jpinofa Ma- nardo videtur: alijsa feride, id efi,cichorio nomen deprauatum. Vtvt efi,cum omnia hac cichorij fint differenti£ viribus affines, -vnum pro reliquis capt potefl.
Schanu antbos,velfchcenanthum,vt chalcu anthosffi chalcanthum (Licet duobac differant) cuiusflos ad nos non affertur,fcd herbapalea.
Scolopendrium vulgo ceteracb.
Secacul Serapiont,& ^tuiccnna radices %ingiberi fi- milcs, conditx ex India deferebantur dtuerfe ah eryngio,quodtameneo lococapere malim,vtpotc
viribus

MESVE DE INT
^piribm ctm Jecacul conueniens, quarn cum quibuf- dam figillum beata Marix,cum alijs figillum Salo- monis,feu polygonati radicem cerebro geniculata, graueoientem,fapore cotonei,autpunici,fubadjlrin- gentem,fubacrem,cum fastidiofa quadam amaritu- dine Diofc. & Gal. ^Altjs efl radix calcitrapa ftel- laris herb&. ln tantaopinionum varietate, pro fe- cacul Indica radice,radicem eryngif cddirem,quam fecacula Saracenis vocari docet 'Njcolam Saler- nitanws itl dia^ingibere: bxc enim etiam fi non fit eadem,tamen eadem pr&ftat. Qu&vero ficcitas non parua cum effentia tenuitate eryngio a Gal. tri- buitur, bac prxparatione facile vincitur. Ouin & nonnulli banc radicem calidam primogr. humidam fecundo dicunt, & a multk melle folo condita, ab alijs etiam aromatibus ad venerem excitandam fu- miturmagno fucceffu,etiam ft veterum nemobuius facultatis in eryngio meminerit.
Seitargum Indum, verti lepidium: alij Jberidem efte malunt: fed k<t viribus parum variant, vt etiarn cardamum,& cardaminepro bis poni poffint.
Semen rofarum quibufdam videtur id lanofum, quod iu fruO.il eft rubro oliu£ xmulo, qui rofts non colle- ftis fuccedit: qualis in cynosbato, cynorhodo cernitur.
Sericum ftt crudnm: funt enim qui vimeirn cardiaca coquendo,aut macerando extrahunt,&fericum ve- lut exanimatum viribufque deftitutum vendunt.
Sericumminutim concifum cum rnargaritis, vel alijs tritum,eji efficacius cum Serap. quam vftum currt-> Mefue calidum ftccum primo gr. corroborat tota fua fubsiantia : jpiritum & fanguinem purgat , clarumque facit, facultatcm eornm in vnum cogit.
Serum laclis Gal.fri. humidum,quod aquofa eiusfub- ftantia largifjima nitrofam fuperat,qua calidum efl, terget,aluim fubducit etiam Gal.aqua MeJ.cali- dum dicitur,ea autem ft per nottem in aere fteterit, cxhalat eidem. Idvero Mef.appe/lat uunc aqttam laffisvcl ebntyrati,vel non ebutyrati, <jr a caufa aliqua concreti: nunc aquam cafei,quaper formx, aut fifcelU raritates difftuit.
Sejeli fumptum,& fujjit:m,lieriles ob vteri intempe- riem frigidam humidam etiarn cum rnateria, fa- cundas facit: id qitod bruta duce natura facientia nos docuerunt,Serap. jLuicenna.
Spafnus cynicus, id eft oris tortura.
SpicanardtInda,T\omana vero Celtica. Spicaabfolu- te, fpica nardi Indica ,feu aromatica (ignificatur: annos decem ftcco loco feruaripojie affirmant.
Spina alba eft bedegar, cr Jpina jLrabtca eft fucaha:
JRPRETATION-
cum vero his caremws, cardum benediffus, aut fa- bina, aut ftmilisplantm aperientes capiendce.
Spodium Grxcorum,&antijpodium folum admoueba- tur: ebur vero vftttm,qu.6d fpodium Arabtbtts quo- rundam fententia eft, etiam fumitur, & deuoratur, ac ex radicibus cannarurn, myrto ,olea, lentifco vftis, antijpodia, id esl qutc pro jpodio ponuntnr. Grxcornm autem jpodium, id eft cinerula, quod in pauimento fornacum xrariarum recidit albicans pompboligi ftmile,fed grauins, <jr impurius, intra, corpus non recipiendum.
StrobilifuntnucleipineiGal. in ftmpl.
Styrax calamites calamis ajferri defnt: ftccus tamen afjertttr. Styraxfcilicet ealamitestanquam perfe- ftior. Styrax ruber vulgo eft f?x Ftyracis liquidi, hoc eft myrrhaftacies. Styrax verus lachryma eft humiditatemnon remittens,niftdu?n mambus tra- Batur .
TAmar Indi Ki^oi, id eft qitales funt antematuri- tatem,per quum nigrefcunt :immaturi ergo in- telliguntur.
Tbymelaa,feucoccum gnidium,me^ereon. Thyme- Lxa verius efle,me%ereon, quam cbamelx.x. & fe- men eim coccurngnidium ex Diofc.&Mefue colla- tis deprehendes. Tortellx defm,panis bis cocins.
Tragacanthum album frigidis medicamentis mifccn- dnm: rttfum cen vetuftate calidius, calidis. Illui autemf/igidum humidum primogradu. gummi au~ tem Arabicumfrigidum ftccum.
Tudertin tryphera Galen.tributa,his horminnmeft, altjs anagallis ; Mef.meus habetem loco behen album, & rnhrtmi i.
VEnera in catapotijs de bdellio maioribns Mef. & ^iuicaina, & Serapioni ,pe£iines interpretati fumus, id eft, conchas peElinatim feriatas, & tm- plexas,qnalesperegriniplerique 4 S. Michaele,& iocis maritimis pileo circnmferunt, conchulas vo- cat in catap. de bdellio inuentis Mefues.
ZArurin fucco fru£inum,& alibi, esi mefpili ge- nm, prius in Diofc. aronia dittum,quodin Italia a"xarolum dicttur, Galiis ignotus fruffus : eius loco mejpilum noftrum pentacoccum viribtts proximum fumatur.
Zedoaria radix nunc vulgo nota, veteribus vel inco- gnita,vel alio nominefcripta .
Zt7fypha,feuferica,vulgo iuiubx Gal.damnanturlibro Jecundo ^lltrn. tamen ea paffa neoterici efficacia in puhuonicis remedijs experiuntur.
Zurumbet quibufdam eft Zedoarix Jpecies,vt inftmpl. diximus. Scrapiomeft arbor:Jecund. JLuic .hex- ba ,iu eleff .de gemmis vtrumquepetitur.
/
\
IOANNIS

IOANNIS MESVyE
GR.AB ADIN.
IDEST COMPENDII SECRETORVM
MED I CAMEN T ORVM»
Liber Secundus.
Quo propria remcdia ad fingularu m partium corporis
morbos docentur.
A N A T folus languores A Prima igitur fcdio contlnct quin-
Deus, & defrugaliraris folio queparticulas.
produxitin largitate fuame-
d icinam, ben edidus, glorio- Particula Prima efi de medicims agritudwum me fus,& excelfus creator. Tan- brorum capitu.
tum tamen auxiliari non defi Secunda de medicinis agritudinum membrorun* nens,cumndi dodtrinamrimentibus eutnex- feruicntium(pintui. pl-cdinr. Totusigitur Dci rimor praeueniat, & Tertia demedtcinis Agritudinum mentbroru nu* principiet opera tua, & fcewRtabit ea: tamen tritionis.
confidcra, ne tc an;or, aur odium circuueniat, Jjhtarta de medicinis Agritudinum membrorum vtdtcl;nesaredo.Eftenimexcelfus,&glorio 6 expuljionis.
fus,qui iucliC it. bunt,& cceli, qui arguunr: ele- ^uintadernedtcinisagritudinum tunctnrarum .
menta,qu$ lsuiunr. H t fi non altud,1upereft in Secunda fedlio continet quatuor
pofterum cruciatusgehenns.InquttGal .Noli particulas re prauariim a^nmdmumonus fufciperc ne mal, medicinomeniubeatis. Per omn.aora
corporumcuram gerens,auxiltannedifteras, _ _. , , , , ■ . j
quia femel pereunn nulia detnde Aiffragia pro T "" a ^dtctmsfoluuonum conunuiuus, *
funr. R ario clamatad iudicium,fi mifericordia fJ l t" 1 ™ loms con mut •
defensftulte,delargetributis,gaudens,parua c * evene/ " s -
negans. Triftem igiturtecernehabentemirri- Tertia fe<5lioeftlummafingularis.
tumcionum Dei:&fi abundanterdeipfiuslar Etjlccapithocopustntoto,particulasdecem, qttas
gitate fufceperis, ne parcus efto: per vnu enim perfummas dittinguimus, &per capitula cum
plura, & magnaexuberant. Deum in cun&is auxtlio,&grat/afptritusBeibenedicfi>&glo-
propone,& prxponct te. Honora eum, & hono riofi. rabirte. Ttme eum,& fecurus cunda experie-
ris.Nediuerras dumrefta potes.Nome enim, PRIMA PARTICVLA
& rem habet rficdici ,quem nulla mouenr, que feftionisprimiecontineto&ofummas.
conftantia morum,ince{Tus grauitas, & fermo-
num onus infignir.Geftiunt munera bene qui- Summa prima de medicinis agritudinu capiHoru.
demad vitam. Scd melius eftnomen prcecla- D Summa fecunda demedtcinis Agritudtnum cutis
rum cundtis di uitijs.Nimirum exultat,quod ex capttis.
pertahabetillemulta,qu£ nunquam tradauir. Summatertiade medtcinis&gritudinumcerebri.
Ideo experta tria fint, in quibus cofiderattone Sttmma quarta de medicinis agrttudwu neruoru.
fecifti. Trife<Stu eritopus hoc quod aggredior. Suma quinta de medicinis Agritudinum oculoru .
Et prima ent fe<5tio eius de medicinis cegritudx Summa fexta demedtctnts &gntudtnum aurtum.
num particularium,qu3e funt a capite vlque ad Summa feptima de medicinis xgritudmum far-
pedes.Secundademedicinis£gritudinutn vni tium nafi.
uerfalium. Tertia de medicinis,qu«e funt ad or Summa octaua de medicims agritudinum partiu
nandumj&decorandum. «rts.
Mefue, L1 JLeplm

MESVE DE ^GRI. CAPITIS
Xepiet&igitur JpiritusDeipracepta hacmiferi E odo, &faccoquicum vino,deindercre,doncc eorditer gratiafua. Elfecundu, quA ex terra medi- impinguetur,& mifce cum eis ramich, dr. tres, ci nas advfus mdigentiam edidit,f<ecundiute pro & linianturcum eis radices capillorum, eft .n. feratfalutem,quomamftne tpfo nthilincolumc , & mirabile.Dixit A rchigenes. Rec. granorum iu fynb tpfofanatiuumomne . niperi,Iadani,abfinthij,&capillorum veneris,
ana,permifce omnia cu vino, & oleo myrtino, S V M M A I, &dimitte diebusvj.deindecoqueeavlquead
vini comfumptione:& cola,& vnge caput poft T>e medicinis agntudinum capillorum . fricationem eius,deinde laua,ficut diximus.
Decafucapillorum. Cap, t. S V M M A II.
Vra huius aegritudinis funt tres res. De medicinis agritudinum cutiscapitis .
Primaeft occupatio circa capitis
muditicationem:fieftmateriaIe- Dealopecia. Cap. i.
dens,& propriecum eis, quse dice F
musiam.Secundaeftregimenci- Bjj^^^Vrahuiusajgritudinisfunt quatuor
bi>&potus,&alioruemendantiummalitiac5- res *Prhnaeftmundificatiocapitis
plexioniSj&generatiumhumoreslaudabiles. abhumore,fubcuius malitia effe
Tertia eft adminiftratio medicinarum cafum videtur,(icutdicemusia. Secunda
®«/. eoru prohibentium. Etexeiseft medicamen eft,vtadaequatiofiatincorpore,&
Gal. valens ad cafum capilloru,& initium cal- in huiufmodi occupatione conuertere regime
tiitij. Etmodusoperationiseft. Rec.fucci extre adea,qu£elaudabilium materierum elementa
mitatum myrti humidae, & fucci oliuarum fyl- funt,& hocregimen eft laudabilein generibus
ueftrium.ana vnc.ij.rofarum ficcarum,vnc.fe- reru fex.Tertiaeftoccuparicircaidquodfadu
mitT.abfinthij romani ficci, dr. ij. bulliant haec eft de malitia m cute. Quarta eft ad generatio-
omniacumacetilib.femi/T. vfque adconfum- nem pilorum auxiliari. De prima dicemus
ptionemmedietatiseius.Deindecola,&infun poft. Defecunda prKtermittimusnunc,quia
dein eo calido ladani vn. ij. & dimitte per dies non eft huius in^felitionis: de tertia, & quarta
duos.Deindetere,&fundefuperipfumnuco- loquemurnunc. Sialopeciade humorefuerit
leum myrtinum:& alia vice vinumftypticum, g phlegmatico, fiat linimentum ex inuentione /B/ , w , x>M
donec in fubftantia mellis redigatur. Deinde noftra, quod recipit alchitran, euphorbij,rutae
mifce cum eis ramich,dra. ij. capillorum vene- montanae,baccarum lauri, ana drac. tres,fulfu-
tis,dr.& femiiT.in puluerem redadis. VItimo ris vini, ellebori albi,ana drachmam vnam, &
veroaromatizacum gallix dr. j. &femi(fe, vel femilfemitere ,quGE tcrenda funt ,& mifce cum
ij. Deinde redi ad vnguendumlocum,poft<| oleo laurino, &oleo antiquo quantum opor-
fricaueris ipfum cum panno afpero, & poftqua tet,vt habeant mediocritatem inter fpiifuin,&
vnxeris per tres dies, laua, deinde redi ad vn- tenue:& Iini cum eo fuper locum,poftquam fi i
guendum,vfque dum appareat fanitas. Vn6tio cauetis eum cum coepe muris, aut alijs, fricatio
alia ex noftra inuentione prohibens cafum ca- ne acquirente rubedine in loco. Inquit Iudeus.
*f,rttn<ii pil- Rec.tcorticucannae vftorum, & corticum Linimentumadalopeciamexpertum.Rec.eu-
auellanarum vftarum,granorumyrti>anadra. phorbij,fpum£e maris, fimicolumbini, anadr. iudM -
iiij.abfinthij, gallarum ana dra.ij. confice poft j. cllebori albi, feminis rutae montana?, corticu
triturationem eorum cum oleo myrtino:& vn- auellanarum, & caftanearum, nafturtij, fpicae,
ge expertum eft. Mehemetfilius Zachariaead cafiae,anadr.j.&femi{fem,amygdalarumama
cafumcapillorumj&initiucaluicij.expertum. H rarumcombuftarum cumcorticibusfuis,drac.
Rec.capillorum veneris,foliorum myrti,om- j.cum vinoco£to,&oleoraphani, autlaurino,
nium alforum,vt teri poffint, corticum pini, & aut rofato,fac vnguentum,& caput vnge,& di-
olibani,ana pulueriza,& accipe laudani partes mitte tota node. Deinde lauabis aquavbi fi-
ij.myrti partem j. & cum vino veteri,& oleo de clse,& fabae co fuerint, & hoc fiat fine inter-
femine raphani tere,deinde Cetera cum eis mi- miifione,donec fanetur, & hsec omnia fiat poft
fce. Et epithemetur cum eo in nc&e,& 1 auetur quam fricationem in locofeceris, deinde frica
in manecumaquadeco<ftionis capilliveneris, ueriscumcepemuris,autalijs,autc?peacuto.
& ficlae, & foliorum myrti, &affidueturmedi- Rufus. Confedio epithematisad alopeciam.
camen hoc,qin fanat. Aliud eiufdem.Emblici, Rec. euphorbij, rutae montanse, baurach, fina-
& folia myrti, & capillorum veneris, & gallae pis, arthemifi?, ana partes a?quales, confice cu
coquantur in aqua vfquedum fiatturbida,po- aquacarpae fquillae, autcuaqua caepae acutae, &
fteacumtanrundem oleiomphacinicoquatur epithemeturcueopoft fricationerubificatem.
adaquaeconfumptionem. Deinde adde oleo, Haly.Cofedioepithematis ad alopecia exper Soith(mA
quod remanfit,laud;uii»drac.xij.maftiches, dr. ti. Rec.euphorbij,rutse aiontanar,ana drac. liij. \
nigellae

mimntwn
LIBER SECVNDVS- 200
nigellae combuftje.drachtna vnam/eminis ar- A retur,quonia fanar.Aliud valensfimilirer.Re-
mel combufti,amygdalarum amararum com- cip.olei de been drachmam vnam,cantharida
buftarum cum cortfcibus fuis ana drac.ii j. cor- rum quarum a bfcifla fint capita,& alise,drach.
ticu arbons fici, & foliorum eius,fpum £E maris iij. terantur fufticienter, & mifceatur cum oleo,
combuft2e,anadrac.ij.conficecum exprelfione & coquatur inolla vitreata fufficienter agitan-
fquillae,&epithimetur cum eo diebus.x.donec do omni horacu fpatula, & dum cotta fuerint,
rubeat locus, & veficetur; deinde epithimetur deponantur ab igne,& cum modico mufci, aut
fuperipfum ariftolochiarotunda, & laudanu, ambrae aromatizetur. Eft enim expertum ,&
&abfinthiumcombuftum,&fifimbrium,&ly proprieinundium poft fricationem loci, vtdi-
cium, anacumaquafolatri. Filius Zachariaj ximus.
Epithemaadalopeciammirabile. Rec.fpumg Defurfuriiws. Cap. 2.
maris,drach.x.burach, fulfuris,quodnoninue TP 1 Vrfura li ex frigido fiant humore. Accipe
nitignis, euphorbij, anadrach.ij. gummirutas J7 feltaurinum,velcaprinu,& baurach xqua
agreftis,ftaphifagrix:ana dr.j.cantharidarum, liter, tempera cum fucco ficla?, & oleo irino, &
drac.j. permifceea cum fasce olei antiqui: & li- lini in fero,& in mane:laua cum aqua decodio
niexeopoftfricationemcumc«peacuto,do- B nislupinorum,&f?nugrseciaffi. Siexcalido
neclocus rubeat: & cum mordicat, & ampullaj fianthumore,confert medicamenillud mirabi
apparuerint, vnge per aliquot diescum adipe Ie,myrobaIanorum citrinorum afforum,dra.x»
inihsierji- anatis,aut vrfi,aut cum vnguento deceru/fa.Si cum fuccoficJa?, &folatri,& aceto diftempera,
• autealopeciaex humore fueritcholerico,fiat & lini cum eo, deindelaua cumaquafurruris,
linimentum defcriptione Iudxi, quod recipit, & Iupinorum,& myrti.
fpumre maris, baurach. amygdalarum amara- Defaphati. Cap. 3.
ruin cumbuftarum, corticum auellanarum co- Vra huius aegritudinis iuntquatuorres,fi-
buftarum, radicis cannx combufte, ftercoris V^cut diftinguimusin alopecia. Fili 9 Zacha
muris, ana cum aceto, & adipe anatis fiatlini- ria?. Confe&ioepithematis ad faphatirecente,
mentum, poft fricationem tamen loci cum fpu quse accidit in corporibus teneris.Rec. Alchan
ma maris, & panno afpero. Vltima debetefle ny de mecha, amygdalarum amararum com-
intetio occupari ad capillorum generationem, buftarum cum corticibus-fuis, ftercoris muris,
vtcureturcaluicium.Philagrius. Medicamen venarum chelidonia?,coriandri ficci,fcoria? ar-
faciens nafci capillos vbi oportet,& fanans cal genti, venarum tin&orum, curcumse, ariftolo-
uicium .Recip.carniumlimaciarum,&fangui- c chise,corticumgranatorum, merdafengi, ana
fugaru ,&apum,& vefparum, & falistofti, ana partes£equales,cdmicecum aceto, & olco rofa
partes asquales, pone in vafe vitreato habente ro,& lini poft fricationem. Gal. dicit fe curalfe
foramina multainfundoeisficutcribratoriu: multoshoclinimento. Chartascombuftaste-
&pone fub eo vas vitreu, & manabit poft die re, & diftempera cum aceto, & lini fuper locu,
&diemhumiditas ,qua2Conferueturinvafe .Et nosquidemexpertifumusapud necelfitatem.
quando oporter,fricetur fuper caluicium, poft- Democritus.Linimentum cura ns faphati.Re-
quamfricaueris ipfum vehementer cum pano cip. chartarum combuftarum, calcis lbtae, ar-
afpero, aut cum fpuma maris, & panno afpero: genti viui,ana drachmam vnam.Confice cum
Filius Zachariae, linimentum fanascaluicium, aceto, & oleo nucum,& lini cum eo poft frica-
& generans pilosin barba,aut fupercilijs. Rec. tionem loci fufiicienter cum pannoafpero.Ale
cer2e ,drach.quinque,oleidecheiridrachm.ij. xander. Linimentumfanansfaphati antiqua
& femi(Tem,laudani,drach.viij. euphorbij,gu- in corporibus duris. Recip. bubegi, ftercoris
mi, rutae agreftis ,catharidarum,ana drachmas muris, capitum granarum combuftarum, col-
tres,feminum citrungulorum combuftorum, cotharvfti, venarum cheIidonise,falisadufti,
vefparum,fiueapum,anadrachmasduas,ftyra gallarum,fulphurisviui,curcumce,lithargyrij,
cis hquida?,myrrha:,anadrach.ij.&femiifem. ariftolochi®, tubel £ris,ana partem vnam,
Fiat vnguetum:&liniaturexeo nocte, & laue- chartarum combuftaru partes ij. & femiffem
tur in mane,& hoc fiat poft loci fricationem ve cineris alcherua,farcocoll£e, ana partem femif-
hementem. Cum autem pili nafci incipiunt, fem argenti viui partem vnam, & femiffem a-
fepe radantur, vt ingroffentur,& firmi fiant,& mygdalarum amararum aduftaru partes tres.
fpifli, & proprie, quandoexiles nafcuntur ficut Confice cum aceto vini, & oleo antiquo, & ad
lanugines. Aliudeiufdem, valens fimihter.Re miniftra poft fricationem cum csepe acuro, auc
cip.cineris abrotani, drachm. x. ventris catha- fquilla, expertu eft verax, deinde laua cu aqua
ridarum,drachmas duas,laudani, drachm.iiij. vfne^, & foliorum vlmi, & radicum maluaru.
aueIlan$combuftae,drachmasduas.Terantur Aliudde inuentionenoftra. Lithargyrij,cad-
omnia cum oleo veteri, & aromatizentur cum mise vtriufque, calcis viua?,ana vncia j.charta-
aliquatulogalli^e, & vngatur in no&e,& ablua rum combuftarum,olibani,tartari cobufti ana
turm mille poft fricationem, & poftquam de- vnc.femiff.fiefmemithe, gallarum cobuftaru,
£ecauerit,dimittatur die vno aut ij. deinde ite» ana drac.iiij. argenti vi ui,drac.vj. aceti,& olei
L1 2 myrtini

MESVE D E AE G R I T. CAPITIS
ftiyrtiniquantum fufficit,coquevfq;dum ace- E tum fitcorumpcum, deinde argentum viuum, {k cotcrendc cu eis commifce, vtere iicut alia.
S V M M A III.
pe medicwts <egritudimm cerebri,&primo de cu rafod&, Cap. /.
Ntentio in curarione huius aegritu- dinis fi fit complexionalis, & non habes materiam,eft alterare,& fe- dare tantum. Et fi eft cum mate- ria, circa alteru duorum occupabi mur, vel vtrufy & funt, aut abfciffio caufx; aut fedatio doloris;aut vtrumque.Ht fi tft a folurio necontinuitatisjalijs^atq; alijs vtcmur, ficut di cemus in fuis capitulis. Et fi efrab aggregatio- ne omnium, tunc toturn gcnus curseeft neceflfa rium,ficutin foda,quce eft,ficut v.g. ab apofte- mate.Inquit Haly. Si iub prauorum fumorum dominio caput pofitum eft, a fedatibus incipe- re non debemus,& raro ab eis, mfi apud vehe- mentia doloris. Gal. raro ab abfciifione caufe incipere debemus, fiifi fit foda confanguinea, aut fimilis acutis: fed ab eo, quod materiaada- ptat,ad abfcindendum. Sienim fanguinea fue rit,aut humorespeccent in fanguine,a phlebo- fomia prius incipiemus. Et fi foda vehemens fueritpulfatiua,aphlebotomia fimiliter inci- piemus.Si autem ab aiteriu^ humoris peccato; pnus ipfum digeremus, dSfHe abfcindemus. trnfi* Digeftionem itaquefaciuntin tnateriacalida ups» acetofu»,& aqua de J upulis, & aqua hor dei, & aqua bugioffae domefticar, & fylueftris, fyrupus violatus,& fyrupus rofatus,fyrupus ne nufaris,& firnilia. Et in frigidaquidem phleg- matica digeftionem fcciuntoxjrmelfimplex, & oxymel fquilliticu, alhafce,hyiTopus,&fpi- ca,& fimilia.Et fi fuerit materia aduftachokri ca, digeftionem eius faciunr, lyrupus acetofus, & aqua lupuli,& fumufterra?,& altarafacon,& fimilia. Si autem fuerit melancholica,in dige- ftioneeius regimen eritduplex. Ex vna fcilicet partecum eis, quxlentificanr,& humedant, & habilitant duritiem corporis, & (iccitatc terre- ftreitatiseius;&exaliacu eis q refoluut, & in- cidunt, & fubtihat refolutione, & mcifione no
r,t
kdt.
H
perducente ad lapideitatem, & proprie cum re bus operantibus cum mediocritate, & teperie. Et femper ponimus viciflitudine in hoc dupli- ci regimine,vtcadat xqualiter digcftio, & rna- turatioin inateriam, & non abfcindatur fubti- le,& remaneat grofTum. Eligimus autcm ad di geftionem materierum, fiue calidarum,fiue fri gidarum,ex vndionibus, & epithematibus, & cmplaftris, &embrochationibus, & alijs,qua: congruanr,ficutinfradiftinguemus,&incipie- musexperiri ea fecundum teftimonium exige caufecEt quideni canon eft ? qm in foda cali
da ab alteratib. incipere debemus,fiue fintem plaftra, fiue vn&iones, vtreprimaturexceflus eius, & prohibeatur aduontus nociui alterius ad ipfum quatum polfibilefuerit, nifi quatuor cafibus.jPrimus eft in foda calida,qux fit in fe- bribuSj &propriematerialibus.Vfus.n.epithe- matum frigidorurepercuifiuorum multiplicat cam:non.n.permittuntvaporesexire. Sedat- traftio aceti,& aqux rofatae, aut violatje per na res vehementia eius fedat. S ecundus v ero eft, qnfitfoda p,p vaporesacutos,quiperueniunt ad caput communitate totius corporis,aut mc- bri alicuius,& iam caput recipit cos,& tunc,fa- cere vt fiateorum diuerfio ad oppofitum, &|di uerfum ex vna parte,& ex alia receptorum refo lutio,fedat ea.Tertius eft ? quando foda fit a no- cumento,quod infertur a multitudine materif,
& tunc euacuatio eam fedat. Quarrus eft,qn fo- da fit a multirudine vaporum exiftetium in ca- pite, &pp comunitatem corporis, aut alterius membri; & tunc refolutiuorum adminiftratio cum facilitate, &particularium euacuationu, eam fedat. Amplius autem canon eft,quodem plaftra, & linimenta alterantia non funt expo- lianda ab aliqua trium virtutum. Prim a eft,co petentia eius in gradu alterationis. S ecuda eft, vt coadunet virtutem membri, vt non recipiat fuperfluitates.T ertia eft, vt cofert,& membru, cui applicatur proprietate fua. Etincipiemus remcmorarideeis primo,qua2capui,& cere- brum mundificant. Et incipiemus a mundifica tibus materias calidas, & qus conferunt foda?, & a?gritudinibus calidis. Et dico,quod omnis materia fiue calida fiue frigida, fm tres modos recipirdiminutionem,aut .n. per euacuationes fenfibiles,& occultas,aut per diueriionem eius a parte nobili ad ignobilem, aur per vtruque. Euacuationes autem occulras naturaregulat, euacuationesquoquefenfibiles eadem iimili- ter, & quandoque perfe, & quandoque adiuta rebus exterioribus ab operatione artificis: & &hoc /mduos modos,aut vniuerfaliter,aur
« t t i • • r \ f Furfatio tA»
particulanter. Voco autem hic vmucriale pur- gationem,quas matcriam euacuat, cui accidit a comunitate totius corporis mulriplicatio,aut plurimorum membrorum,aut famoforum.aut corum,quaefunt mineraillius,ficutheparfan- guinis,& Kyftischoler«e, ftomachus phlegma tis,& fplen melancholije. Et voco particulare purgationem, qux ex parteillius mcmbri,in quo materia exuberat, euacuat ab emundorijs eius: ficutquandoper palatum, & nares, &au- res, & oculos materia: cerebri purgantur. Et quidem canon eft, particularem vniuerfali praeponi non debere nifi in quatuor cafibus. Aut quia materia non mulrum in quantiratr exuberat: quare furhcit a parte emundorio- rum illius membri abduci,inquoeft asgritu- do. Autquiamembrum dansnoneftfortein dando, necmembrum recipieijs aptum in reci
piendo

c
U'
LIBER S E
piendo. Aur quia membrum non rccipira me- A bris communitate eius. Aut quia corpus,& alia membra non funt pofita fub dominio materiei facientis Kgritudinem in illo membro. Diuer- fiones aure materieia parte nobili ad partem ignobile Hcridebere oftenditnus per fricatio- nes extremitatu ,& compreiTiones, & ligaturas carum dolorofas,& cum vctolis > & alijs. Reme dia autemquajhabent intentionem vtriufque, funt clyfteria,& luppofitoria,& omnia, quse fi- mul ad ionginquain diuer/itatem attrahunt,& cuacuant. Et nosde oibus loquemur. Etprimo deeuacuarionib. abartificio, fi Deusvoluerit. De Joda caltda . Cap. 2. Odxcalidsemedicinas pro caufa diftingui Imus. Etfanguineaequidcphlebotomiane- B ceifaria efTc* dicimus, deinde fedatia q diccm 9 . Cholericx veVo cura aggredicmur,incipicntes a fimplicioribus, &dcbilionbus ad maiora, & oxyntin* fortiora procedemus. Inundio ad foda calida, • fiuefitfanguinca,fiuccholerica;fiuec6plcxio- nalis,fiue materialis. Oleum rofatum, & acetu albu cum modico aqua: rofats diu agitetur, & contundantur, donecimpinguefcant. Deinde infrigidetur fuper niue, & ex eo caput liniatur. Eftenim expertum- Siautemcum fodafuerit infomnietas,opij parum adde,autpapaucris fuccumcumcortice.Inquit Alexader. Recipe cx ceroto Galeni circiter vncias duas,& laua il lud lauationibus pluribus cum fucco folatri, & femperuiua?,& laduc2,& endiuix, & fucco cu- curbita , ,& fucco vuse acerbx,& lini, & fupcrpo nefoliafalicis,&miraberis effeilu eius. Lini- raentumforteadfodam calidam pulfatiuam. Oleum rofatum,& violatum cum pauco aceto, & agreftx fucco,& modico camphora?,diu con tundc, donec pinguefcat: & capiti fuperpona- tur,eft enim ethcax.Filius Serapionis.Embro- cha confcrens fodx calidcT ,viol2e,rofie, folia ne nufaris, hordeum excorticatum, folia falicu,& maluarum,in qua coquantur, qua? pcr cannula vrceoli capiti ex alto fundatur,ii catarrhum no timueris.Siautem virtutemhabere refoluendi volucnsjchamemillam addc. Et fi fedatiuam, & fomni prouocatiuam quseris, cortices papa- D ueris,& laducse adde. Filius Zachariae.Modus aliusembrochxconfcrentis ad fodamcalida, cum quafuntvigili«;,&permiftiones. Recip. violas liccas,hordeum excorticatum,lemen cu curbitae,autcorticem eius, femelini, pfyllium, cortices papaueris, femen althscc, femen ladtu- cx,femen portu!aca?,rofas ficcas.Dccoquantur in aqua vfque ad confumptione quartae ipfius. Deindefac embrochationesficutdiximus, & iimiliterea manus,& pedes,& facies lauentur. Modus embrochationis aliusrefoluens,&fe- dansfodamcalidam. Accipefolia maluarum, autradicem, aut feminaearum, automnia fi- mul,& hordeumexcorticatum,& rofas,& vio- tas,& folia falicum,& folia cucurbit£e,aut corti
C V N D V S» 101
ces eius,autfemina ipfius,& melilotura.deoin nibus ana partem vnam, florum chamomilla?, quantum de omnibus,coquantur omniaina- qua,& fiat embrochatio,ficutdiximus. Epithc ma fedans foda calidam.Euifci femen,& pfyl- lium feparatim,fiucconiun<Sim cum acetocon quaflfata,fuper caputpofita valent.Modusem- plaftri alius ad idem. A ccipe flores chamgmil- lae, farinam hordei, radiccs altha?ae, femen lini» cortices papaueris,violas,nenufar. Tere cu o- leo rofaceo,& violaceo,aut fac cmplaftru. Dio fcorides.Succum extremitatum vitisin primis cum nafcuntur cum farina hordei diftempera, & olco rofato,& lini ex ea fuper caput,& exper tum eft. Modus emplaftri aliud ad idem:quod refoiuit cum facilitate refiduum fodaecalidor. Recip. virga?paftoris,fampfuchi,balfamit3e,fe minum,& radicuin,&foJiorum maluarum, & violarum, & hafce, & hordei mundi,ana partf vnam, rofarum partem vnam,& femifTem,cha memillae partes duas, fiat emplaftrum cum eis, vel fiat embrocha cum aqua deccxftionis earu. Mefue emplaftrum fedans fodam calidam pul fatiuam,& hemicraneam calidam, Accipe fari nae hordei, fandalorum trium, fiefmemithe,ro farum,faufel, boli armeni, acacice, aloes, femi- nis laftuc£e,camphorx,de fingulis partes a?qua les,conficecum mucilagine pfyllij.autcumfuc co portulaca?, aut laducx, & epithemetur cum eo. Gabrielis fufFumigium valens ad foda cali dam.Accipefandalorumcitrinorum,faufcl,ro farurn, anadrachmas duas, & femifTem, cam- phorar,drachm3e vnius tertiam, fpic?, drachm. femiflem, ponatur in vafe vitreo ftridi orificij cum aqua rofata quantutn futficit, & obturetur orificiu cius, & dimittatur, vt bulliat in cincre ca lido,deinde obturetur,&recipiatur fumus e- ius,eft enim expertum. Et fi ex eo fuper tempo ra afpergatur, aut lauetur ex eo facies,confert. Siautein vigiliaspatitur,corticespapaueriscu eisadde,& proprieeiusdrachmastres, &plus vcl minus,licut neceilitas vrget. AJiud fuffumi gium eiufdem, refolues refiduuin fodecalid^. Accipe rofarum,fandalorum macaziri,ligni a- loes, ana drachmas duas, chamcmillce drach. quatuor,aquserofatcequatumfuflicit.Facficut primum,nobiIe,&expertu eft. Et funt, qui po- nuntchamemill? pondusomnium.Etfuntqui addut,mellilotum. Caputpurgia fiatcum olco rofarum, & violarum, & nenufarino cu pauco camphora?,autcu paucoolcode feminecucur- bita:,di&is,aut oleo de falicc. Aliud filij Zacha rise valesad dolorccapitis calidu, &hemicra- neam calidam,& dolorem auris.Rec.oph',cam phorae,ana partes sequales, fiatcollyriaficutle tes,&di{Toluatur, vnu, autduooleo violarura, autoleodecucurbitis, &deftilleturin nasu, & aurein, eft.n.verax. Aliud filij Scrapionis va- lcns adfodam calida,fublime. Rec.fpodij dra. duas,opij drach.j. croci, drachmas femiffcon- Mefuc. L i 3 fice

iM E S V E D E
ficc cum aqua in modum pilularu paruaru, & adminiftretur cu lade mulicris,aut olco viola- rum,aut oleode fefninecucurbite,deinde poft horam fac caputpurgium cii ladte mul ieris,aut aliquo ex oleis.Iudaeus, odoratur oieum rofatu cum aceto conquaflatum,& politum in vale vi treo,& confert (od.t caliclsE vehementi. Aliud noftrum expertum.Rec.am} r li,nabeth, ana dr. ij.opij,dra c.iij.fpodij drac.j. croci drac. femifT. faciicutproximum. Aliud Aron,expertum,ef ficaxadfodam calidam, &hemicraneam, & dolorem auns.Recipit ticf memithae, faufel,fe minis hyofcyami,feminis laftuca?, ro(arum,sa dalorum,opij,radicum mandragoras ana. Fiac exeis lief. & friceturcx eo fupercutem cum o- leo rofato, aut violato cum pauco aceto, & de- ftilleturinnafum,& aurem,& proprie loci do loris. Incipiamus ponere euacuatoria confere- tia ad fodam calidam.cuius materia eft chole- ra citrina.Et incipiamus a leuioribus, iicurcon fueuimus,procedentes ad maiora. Purgetur er goin primis cum aquafru&uum. Recipit pru- na quatuordecim,tamarindorum vncias duas, & femiff.medull? cafias fiftulae vncias trcs.my robalanorum citrinorum, vnciam vnam,& fe- miff. propinetur infufio eorum, poft fufficien- tiam co<fhonis ipfomm. Aquafruduum fecun- dtun modum noftrum conferens fodae choleri ca ?.Rec.abfinthij,rofarum,violarum,ana drac» v.fumiterrae,drac.vj.capillorum veneris vnc.j. paffularum enucleatarum vnc. j. pruna. xl.nu- jnero,iuiubx,febeften, ana xx. Coquaturcum facilitate in aqua? lib.ij.vfque dum veniantad lib.j. & proijce in ca llla cadem qua- hic proxi- me diximus, & propinetur, & funt, catix fiftu- lae,vnc.iij.tamarindorum,vnc.ij.corticum my- robalanorum citrinorum, vnc. j. & femiff. ln- quit Gal.Quando exaquisfruduum foda non refoluitur,propinandaeft infulio aloes. Et ifte eft moduseius.Rec.fucci endiuiae,fucci lupuli, poftdepurationem ipforu unc.vj. velalterius eoruin tantum, fi vtrique haberinon poflunt, vel fucci bugloffirdomeftice,aut fylueftris lib. ). & proijce luper ipfum alo.es (uccotrini boni, & elefti vnc. j. & pone in vafe vitreo ad folem obturato oriticio eius dieb.xxij .& da ex eo om ni maneab vnc.j.vfquc ad iij.cum modicodra gagathi,vt non noceat ano. Modus infu' onis conferens fodae calidx vehementi,& folutione educitcholeram,& confert luuamentum maxi mum febnbus cholcrjcis. Accipe fucci endiuie codti.&depurati lib. ij. vel aliorum fuccorum, quos diximus,&infunde in ipfis,vel altero ip- forum, diafiracoft vnc.vj. Htda exeoin mane ab vnc. ij.yfq;ad liij. Apparebitenim cito fani tas fi Deus voluerit.Inquit Hamech.Modusin fufionis fod^ calid? diuturn?. Accipe abfinthij romani vnc.j. fumiterra? drac. vnj. paffularum enucleatatuin, vnc.j.eupatori; drach.v.floruni bugloffae domeftica?,aut fylueftris,ana dra» vj.
iGRI. C A P IT I S
E cufcuta?,feminis endiuia?, agarici, ana drac. iij. Coquantur in lib.iij. aqua» vfquead hb.j.& fe- miff. Etinfundem eaconfe&ionis, iamdifta? Hamech, & propric primxdefcriptionis, vnc. ij.& daexeaomni maneab vnc.j.vfq; adij.ia- nat emm cum virtute Dei gloriofi.
De(oUfrigida. Cap. 3.
LOqucmur deinccps de todafrigida,tiue fi t fine materia, fiuecum materia, phlegmati ca,velmelacholica,fiuepermifta,fiueventofa. Etdehisomnib.diftindtim loquemur,fi Deus voluerir.Etincipiemusficutcofuetudonfaeft, adebilioribus.Calefa&orium ad fodafrigida, & fodam ventofam. Milium integru, cum fale quaru ipfum,calefiat in latcrc calido,& implca
F tur exei.sfaccelli,& vaporet cu eisIocus. Ilaac. grana lauri,& olibani medium eoru,teratur,& impleanturex eis faccelli.poftq, ibi irroratafue rint aceto vini, calefiant in laterecalido, fuper qucm irroratur acetu, & fiat euaporatiocu eis. Dcmocri rus. A cci pe grana fina pis integra,& grana nafturcij, vt fintpartes eoru a?quales, in- fundatur modicu in aceto vini forris, & iwp Ica tur exeis faccelli,& calehar in latere,& fiat eua poratiocum cis. Aliud eiufde,expertum. Pulc- gij,carui,aequis partib.fiat jicutdiximus.Aliud eiufde. Oleupuleginum inudumexperru cft. V ndtiones fiat ad fodam frigidam, ex oleo nar dino,aut irino,aut laurino, aut de been, aut ali- quo taliu.Ite fi fortius facerc volucris,conforta
G virtutem eorum cum cofto, & caftoreo, & eu- phorbio,& pipere cum aliquohorum,velom- nib. Linimetum ad dolorem capiris frigidum. Theriacam, vel mithridatu cum fuccomcnrx, mifce,&fuperpone,expertumeft. Linimetum aliud expertum a nobis ad anriquos capiris do- lores: quod adminiftrarur fupercaput, & fron- tem.Recip.cofti,myrrhx,caftorei,neriden,ana partesaequales,olei r of. quatum fufticit. F.r fi in lomnietatem patirur, parte dimidiam opij ad- de, eft .n. expcrru. Mahomeih filius Zacharie. Modus liuimenti ad fodam frigidam,& antiq, & hemicranea, & dolores auris cx frigiditarc. Rcc.caftorei,euphorbij,opij, ftyracisliquida?, pipcris,foliorurut3e,finapis,calamenti,marru- bij,ana,fac trochifcos aur.ij.aur j.&apudnecef fitate diffolue ex eis cu oleo nardino, aut coft i- no,aut modicoaceto,& lini fuperlocu,& dittil la ex eo in aures,& nares ex parte doloris,&mi raberiseffedueius,fi Dcus voluerir.Gal.Tro- chifcus crudus diffoluatur cum acetoforti,& olco rofato,& ] iniarur ex eo fuper frontcm,& re pora,& fedat foda difficile,& hemicraneam,& eft expertum.Eteode modotrochifci,decroco didi m antidotario.Diofcorides.Epirhcmaad fodam frigidam,& hemicrancam. Excinere, & aceto fiatpertniftio,& decoq,in olla,& linia tur ex eo,expertum eft. Philagrius.Moduslini menti ad fodam frigida,& antiqua,& hc micra nea dillicile. Recipit myrrhar, opij, omphacij,
fcam-

L I B £ R SECVNDVS. iot
lcammonec,granorum Iauri,ana dra.iiij.croci, A caputpurgij ad fodam frigida,&hemicranta,
dra.iiij.& femif.feminis hyofcyami, apij,amo- segritudines cerebrifrigidas, & torturam,& pa
mi,anadra.v.Factrochifcoscumaceto: & lini, ralylim.Rec.caftorei,condifi,arthanit2e,pulpae
iicutdiximuscum eis luper locum. Alexader. colocynthidos, baurach, euphorbij,gibenech,
confeclio epithematis ad fodam frigidam diu- fcllis vaccini ficci, ana. Fiatlief Etfiantcaput-
turnam.Rec.fimicolumbini.drach.j.&femilT. purgiacumauhculamuris,autfuccovenariim,
Jcucopiperis.drac.ij.euphorbij,drach.iij.croci, Etcftexpertuin.Iudaeus. Caputpurgiumcofe-
clrach.j.&fecis olei de croco, d rac h. j. fe m i (T. ag rens fodse frigidce,Fellis adib /icci,aut vaccini,
gregentur omnia cum aceto forti multa: forti- autcaprini, opopanacis, caftorei, ana partem
tudinis,& fac trochifcos cum aceto,& fucco ab- vnam,croci partcin femiff. fiat fief: & fricetur
finthij,&oleonardino. Mifce.& lini vbiopor- exeo fuper cutim(alias cotem) cum aqua,&Ii-
tet. Embrocheturcaputinfoda frigida,& vcn- niantur intus nares,eft.n.cxpertum. Archige-
tofitatc groflfa, cum chamarmelo, hafce,fceha, nes. Caputpurgiu valens ad idem, caftorei, &
maluis,folijslauri,&fauina,&beregefif,&ori finapis,opopanacis,opij,croci,aloes,ana.fiant gano, & mcliloto, &fampfucho,&neemen, &. pilula?,& adminiftretur, licutdiximus. Exper-
hyftbpo ficca,& fimilibus feparatis, velconiun B tum.Alcxander.Caputpurgiumirabilead diu
ftis. Diofcorides. Expertum cft fucco api j ca- turnu capitis dolorem, & pingues in eo mate-
lido capite linito refolui lodam . Democnti rias,&initiumaqua;,&eftadepilepiiaexper-
ad diuturnam fodam medicamen cxpertum. tu.Rec. fufeis,drach.v.fucci cucumerisafinini
Recipit caftorci,radicum foeniculi.algul,ireos, nec nimis rccentis,nec nimis anriqui, falis am-
anadrachmam vnam, granorum laun, drach- moniaci,anadrac.ij.terantur diligenter,& mi-
mas duas, foliorum rutae, drachmas tres, ccrse, fceantur fic tercndo curn oleo de cucumcre afi-
drachmasfex,olei rofati, vnciam vnam, & fe- nino,aut oleo irino,donec fiat ficutcerotum: &
miirem ,oleiirini,vnciam vnam.Fac vnguen- reponein vafevitreo, &inungecxeointus in
tum,&liniexco, probatmn clt. naribus,& fugaturdiligenter.Deindefac ficut
- _ _ „ diximus.Idem. Acciperadicumarthanitaefic»
DecdputpurztisconferentibHS [od& , , ■ r -rrr • . r . . ,
r /. J r J c2e,drach.j.lemilt.luccicucumensalinini,drac.
f r! g l P- 4^ ij.teraturfubtililfimei&eopercanelluminfuf-
CAputpurgicwurn conferentium fodarfri- fleturinnares,deindefugatficutdiximus.De-
gid$ narrationem aggrediemur. Diofco- mocritus,purgaturaliquadocaputperres,qux
ricics dixit,fitcaputpurgiu cu aqua fampfuchi, J commafticantur, & eft purgatorium leue. Ac-
& refoluit fodam fngidam,& hemicranea.Ori c ipe maftichespartes ij. piperis partem.j.com-
bafiusdixit. Oleudecucumere alinino eftca- mafticenturdiu:&faliuaqucreloluiturlempcr
putpurgiu bonu loda: frigidae, & hemicranear, cxpuatur:&quandoq;admifcemuscum mafti
&mundificationi cerebri ab humoribusfrigi- che ftaphidemagria,& quandoq; pyrethrum,
dis pinguibus,& aqua: defcendenti ad oculum, & quandoq; radices alfefare,& quandoq; radi-
& propnefi modicuin huiusolcidiftilleturin cescapparis.Haec.n.fpi(fumhumore,&phleg-
aures ,&trahaturfugendo,dcindepofthoram m a groffum educunt. Caputpurgium dein-
lauentur nares cu aqua calida-S uccus quoq; cu uentione noftra, conferens delicatis ad ea qua;
cumens afinmi vehemetius operatur. Galtn 9 . diximus.Reci. caftorei,drac.j.euphorbij,drac,
Caputpurgiu c6ferensfodaefrigid£,& tortur^, fcmif.galliaemufcata7,drachmc vniuspartesij.
& oppilationi colatorij, & defeCtioni olfa& 9 ,et condili,drac.vnius partem fcmiff. Fiat eoru co
impedimctoipfius .Nigelladieacnofteinfun- tritio bona,& infundefupereafucciarthanitae
datinaceto ,deindeficcet,&teratfubtiliter,& quantitatem futficientem:& exponeadvm- puluis eius naribus approximet, & trahatur na ^ bra, donec ficcetur. Dcinde tere, & cum fucco
ribusodor eius,ficut iugendo,&expertuin eft. venarum,autcuin fucco fampfuchi fiantcolly-
Idem caputpurgium valens ficutfuperius,& na: & adminiftra ficutdiximus.Gargarifmata
eftforte. Recip.nigellae ,drach.ij.fuccicucumc ctiam materiaccrebriattrahunt : qualeeftgar
risafinini, drachm.j. falis ammoniaci, drach- garifma faducuoxyinclite,finapi,autcumiri-
mam femif .mifceanturcum oleocucumeris afi de,autcu cortice capparis, cu pyrethro,autpi-
nini,autoleodealchana,&liniaturex eo inna pere.Paulus. Gargarifma confercns fodcc frigi
ribus intus, & fugatur vehemcnter odor eius, dx, & segritudinibus cerebri phlegmaticis, hie
educit eniin de materia contenta in capite fuifi ra picra cu oxymelite fquillitico, cu aqua deco
cienter, deinde lauentur nares, & caput cum ftionisalhafce,origani,hy{fopi ficca?,pyrethri,
aqua calida. Fijius Zacharia?. Confeftio ca- &finapi.Gargarifmuscumcisfiatomnihora.
putpurgijadfodamfrigidam. Recip. caftorei, Suffumigium Gabrielisadfodafrigidam, &
euphorbij,anafiatexeisfiefcumaquafampfu cegritudinescerebriphlegmaticas.Accipefam
chi,& fricctur ex eo fuper cutem cum oleo nar- pluchi.vnc.ij. foliorum citri vnc.j. chamaemeli
dino,aut coftino,& liniaturcx co in naribus,& rantundem: ligni aloes, fpica:, ana drachm. v.
fugatur, & fiat ficut diximus.Idem. Confedio ponantur ln vafe yitreo ftri&i orificij, & co-
quantur

MESVE DE A
qiuntur donecconfumpta fitquarta pars aquc. Deinde aperiatur orificium vafis,& recipiatur vapor eius. Aliudeiufdem,fedeft fortiusillo, aperiensoppilationem cerebri, & emun&orij. Recip.nigeildE part.ij.foliorurn fampfuchi,ori- gani perlici,hafcc,hy{Topi ficc;r,ftechados,ana partem vnatn. Fiat hcut diximus. Odoramen- tum conferens fodaefrigidse. Recip.galliK mu- fchat» aur.iij. faduramaur.iij. & ltmif.ambrx crud;c aurcosduos, mufchi drach. vnam ligni aloesaur.vj. diifoluatur ambra in modicoolei de been.csstc rx autem res prccter mufchum te- ranturfubcilitcr:& confictantur cum giudno dragaganthi,& poftquam cofedefuerint,ma- laxcntur cum ambra diffoluta in oieo de been maiaxatione multa, vltimovero mufchustri- tus,& diftemperatus cuaquarofata mifceatur malaxandocum prxdidtisi&fiatindepomum vnum,aut duo,& odoretur:deindeconleruetur in vafe vitreo,aut piumbeo, ne virtus iplius tol latur,hoceft odorair.entum fublime. Odora- tnetum aliud ex caftorei,& rutx ficca? partibus sequalibus cum giutinodiagaeanthi,pomum fiat,&odoretur: & fpecies per kodoreturpra?- terquamquod fiat pomum,eft enimexpertum ad iodam frigida,& vcntofam. Odorametum aliud expertum adfiigiditarem cerebri,quod confortatipfum,&confertfodse.Recipeftyra- ciscalamita? eiedli,vncias duas, ligni aioes vn- cias tres, ladani, confedionis geanam,ana vn- ciavna(&inalio,vnci:e vnius partes duas,)lpi ca?drachmas tres,gaJIix mufchata?drachmas odto,maftiches drachmas quatuor,ambi£E cru- dar^drachmas.ij. & icmifl". garyophyilorum, macis ana drachmas quatuor, & femiif.
Confice fic.ftyracem, ladanu,& maftichen, cum modico olei de been rcfoiue, deindetere inmortariocum piftillocalido, & proijcefup eapi)luereiignialoes,fpica?, gallix,garyophyl lorum,& maftiches :& miicecum eis ,pofthaec fundefuper eaglutmi,gummiarabi,autdraga ganthi quantu iuflicit,& miiceconterendo,de- indemalaxacum ambra diiToluta cumodico olei de been maiaxatione multa coterendo, vl timo veroaromatizeturcum mufchi drac.dua bus,& iemi{fe,& aqua rofata,autfiant inde po- ma,&odorentur.Autfiatindetrochifci, & iuf- fumigeturcueis.Eteftexpertum verax, & fuf- fumiganturtempla,&domusregu. Aiiud va- lens iimiliter,& eft bonum. Accipe buchur icc dens ,&ligni aloeseiedli, ana partes SEquales, mufchi partis vni 9 .xix.fac ex eis poma aut nib: & vtere, bonumeft , & expcrtum. Aiiud va- les fimiliter,ftyracis,ligni aloes, ana drachma vna,gaiiix mufchate,drachmas duodccim,am br£,dra.vij.mufci,dra.duas,&fiatiicutdixim 9 .
Aliud nobile iatis confercns fodc,& cpilcp- fiae,&pi'aefocationimatricis. Lignialocs,gal- lix mufchatae,ana drac.xv r .z 1 fcnid ( r,drach.vij. connce tercado, & fac ex cis poma,aut nib. &
G R I. CAPITIS
E adminiftra,autfaccoi»yria, & fupponein ma- trice. Etfuntqui adduntbuchur iccndcn.dra- chmas viginci.Inquit Hipp.Aromaticacapitis grauedinem faciut. Etego quidem dicoquod, noelongatur quin hociitin frequcnti vfueo- rum: couertuntennnvaporesadcaput,immo replent illud vaporibus, moderatus verovfus eorum cerebrum confortat,ca!facit,fed no 6ac adeofrtquens,vtperducatad illud, &quidera canoeft non dcbtreconfcrre,apudrcplctione, & hoc cft qurd Hip.voluit. Nam poft mundifi cationem cofortat, & cakfacit, & refiduum fo- dx rc mouet, & fi foda cft cx malitiacoplexio- nis fngidx iinc materia,aut a frigiditatc aeris, inuemmus cfteiuuameti iublinus vfum eoru.
F
De foltttiuis conuementibttt fid& frtgid£,& fhlegmatia. Cap. /.
SOlutiuorum genera conuenientium foda: frigida:,&ph]cgmarica', deinccps fcriban- tur,& primo a dcbilionbusincipiamus. Ex eis eftmodus pilularum dcinuentione Iudxi,mu dificantiuccrcbru,& neruosabhumore phleg matico,& tofcrcntium iodae frigida-, & cpilcp fiar,& fpaimo,& paralyfi: quaru permiftiohaec cft. Recip.pulpae colocynthidos,tkachm. xij. ladani pun,drachmas x.dragacanthi,drach.ij. gallisedrach.iiij.falis gemma,drachm.j. & fe- mif.cofice fic. I)ragacanthum,& gallia diffol-
G uanturin aqua pluuiali. Ladanum vcro diifol- uaturih modico olei rofiti. Deindemifcean- turomnia,& vltimo conficianturcumciscolo cynthis,et falgemma,vltimopuluerizata.Pilu lx autem ad hoc valentcs funt pilula? de hiera, & pilulae de fpcciebus, & piluhe ftomachica', quas fcripfiin antidotario vmuerfalium medi- cinaru. Mahometfilius Zacharia 1 . Confcdio pilularum habetiuin virrurem hicrse, & funt in nobilitate eius,& vocauitcas cochias-.quarum harccft permiftio. Accipepulueris lucra drac« xx.colccynrhidos intenoris, drachrn.vj. & fe- mi. (&i« alio pro colotynthidetrochifcorum alandahal.drach. viij.) icammonea?antioche- nar codas in cydonio, drach.v.flcechados, tur- bith,anadrach.x.fiantpiluls, dofiseorum cft a drach.ij.vfquead drachm.ij.& femiif.Gal.pi iulse expertse ad fodam frigidam,& mundih- cat capur,& ftomachum ab humore phlegma- tico,& putrido,& funt pilula? falu?:quarum per miftio hsec cft.R ecip. aloes boni drachm.x.co- locynthidos interioris. drach.iiij. fcammoneae co<Ste in cydonio,drach.iij. ftcechados arabici. drachm.v.falis gemma?.drachm.duas,aniii,ab finthij,anadrach.ij. & femiff.turbith boni, & elc«5ti fublimis.drach.xij.nantpilula'. Et fitdo- iisearum.drachm.j.vfquead ij. Aaronmfufio hicrxadfodam antiquam frigidam exhumo- regroifo phlegmatico. Recipithyflopificca?, hafce, fuc.tha, radicu feniculi,apij,ana dru.viij.
turbith.

L I B E R S :
turbith.drac.itR(& in alio.drac.v.)anifi.drac. ij.& femiff.ialisgemmce drdc.ij.paflularu cnu- cleatarum,drac.). Decoq;ian11.r in lib.ij. aq ux vfq; ad lib.j.&coletur. J )einde proijciaturiup ipfamhierx picra?,drach.x. turbxth boni,& fub limisjdrach.iuj.ponatur in vafe vitreo J & fufpe datur in folediebus. x & da huius infufionis omni die ab vuc.j.vfq; ad ij.Filius Serapionis. Infufiodealoee{lmudificanscaput,& ftoma- chum,&curans fodam. Rec. myrabolanorum chebulorum, emblicorum, belhricorum, radi- cum apij, foeniculi,floru,fquinath$:apitis lilij, anadrac.x .fpiccE ,maftiches, calami arcmatici, ana drach.iij*hy{Topi,dauci,fucaha, bedeguar, ana drach.v. colocynthidos interioris, drac.ij. Coquatur in lib.iiij.aqu? vfq; ad lib.j.& proij- ciatur fuper eaaloes fuccotrenfis,vnc.j.& pone in fole,ficut diximus.Eteft dofis eiusab vnc.j. vfq; ad ij.cu draganthi, & maftiches,ana drac. femiif.Idem modusinfufionishiera? valensad idem, & eft fortior. Rec. radicum api;,fcenicu- li,fquinathi,ana drac.x.calamenti montani,ari jftolochia?rotuda», fucaha,& bedeguar, ana dra chm.v.myrabolanorumIndorum,drac.vij.epi thymi cretenfis,drac.v. maftiches. drac.iij.fpi- c^druch.ij.cafi^ameosjcalamiaromatici^ana drac.iiij .agarici, drach.v. ftcechados,drac.vij. paifulse enucleat£,drac.iij. Coquaturinlib.vj. aqua? vfque ad lib.v. & proijciatur fuper ipfam hierse picras, drach.j. & fiat ficut diximus,& fit dofis eius ab vnc.j.vfq; ad ij. cum olei decher- ua,drach.tribus.AIexander. Confediopilula- fum valentium ad diururnam fodam,& hemi- craneam,& vertigines,& epilepfiam, & arthre ticam,& educunt humores a profundo mebro- rum,& foluunt fine moleftia: quaru permiftio hasceft. Recipit aloes bonifublimis.vnc,i.co~ locynthidosinterioris, fcamone^ co&xin cy- donio,abfinthij,bdellij, ameos: anadrach. fe- miff.maftiches. drach.iiij.anifi, drac.ij.euphor bij,drac.iij.cumfuccocauliu facpilulas. Etfit dofis,drac.i.vliq; ad ij. Pilulae noftrse conferunt agritudini capins, & conferunt fodie antiquse, & folutione educunt humores pingues, & gra- ues,& cuftodiunt fanitatem oculi,& curat rheu ma eius: quarum ha?c eft permiftio.Recip. co- locynthidos,turbith, anadrachm. iiij. agarici, drachm.iij.ftoechados,drach.ij. fcammoneae, drachm.iij.& femif.fpicaj, fquinanthi, xyloca- fia*,xylobalfa. carpobalfami, afari, rofarum, violarum,epithymi, abfinthij,cinnamom i,cro ci.maftiches, ana drac. j. aloes fublimis ad pon dusomnium. Facpilulascum fuccoabfinthij. Pilul«e aliae noftr^.Valent fimiliter ad mundifi catione ftomachi,&capitis: & accipiuntur om ni tempore,& dicuntur pilulx de maftiche.Re cipealoes,drachm.vij.maftiches,rofarum,ana drac.iij.turbith,drach.x.fac inde pilulas,dofis earum eft a drac.ij. vfq; ad iiij.FIiera noftra,co fert fodse a phlegmate fad?, ftomachum,& ce-
C V N D V s. 203
rebrum mundificat, hepar,&membranutritio nisconfortat.Rec.carpobalfami.xylobalfami,
cafiae, cinnamomi eledi, fpicae, afari, mafti- ches,cubeba?,macis, nucis mufchatae.fquinan- thi,agarici,ana drach. v.croci drachm. iij.aloes fuccotrenfis,lib.j.mellisquantum futficit Do- fis eius eft a drachmis duabus,vfque ad v.
De fod* ex aggregdtione cholera, & fhlegmatts. Cap. 6.
INfufioconferens dolori capitis,cuius marc- ria eft cholera, & phlegma,& folutione cdu citeam. Recip.pruna.lx.fumiterra?,drach.vii/. abfinthij,drachm.iiij.myrobalanorumcitrino rum,chebulorum,& indorum,ana vnc. j.tama- B rindorum, drachmas xv-agarici,& turbith,ana drac.ij.& femif. Coquantur inlib.iiij.aquae,do nec redeat ad lib.j. & femif. Et accipe exea, vnc. viij.& fricetur in ca a!oes,turbith,ana vnc. i.pars femif. agarici drach.j.dimittaturper to- tam no&em, deindecoletur, & bibatur. Si au- tem qui fumpferiteam,fueritdebi]is,illatria non fricentur ea: fed fufficitcum ea mifceri pul pa» cafiae fiftulae, drach.xv.Haly modus infufio nisjiieras ad fodam antiquam,& difficilem he- micraneam,& febres antiquas.Recip.myroba lanorum citri drachm.j.indorum, chebulorum & emblicorum, & belliricorum, ana drach. ij. & femiiT.cufcutaj, abiinthij, ana drachm.vj. & femif. fumiterra?, drach.j.bedegar, maftiches, anadrach.iij. xylobalfami, carpobalfami,ana drach.ij. acori, drachm.ij. & femif. decoquan- turinlib.iiij.aquae vfque advnam, & proijce fuper eam poft colationem ipfius.hiera: picrae j ligni aloes, ana vnciam femif. & fac ficut dixi- mus,& vfque ad dies xij.plus, vel minus vfque dum appareat fanitas,& dofis eius eft ab vnc.j. vfque ad vnc.ij.efficax,& expertum. Alius mo- dus infufionis aloes conferens fol? permiftioni cholera?, &phlegmatisdiuturna?. Recip.myro balanorum nigrorum, ablinthij, anadrachm. vj.fumiterrae,bedegar,anadrachm.j.Coquan- tur in lib.iii).aqu £E vfq; ad lib.j.&coIa,& proij- cefuper eam aloesboni,drachm.viij.&pone p in vafevitreo :&fiant ficutdiximus,& da vfq; ad diesxij. plus vel minusvfq; dum apparcat fanitas,& dofiseius eft ab vnc.j.vfque ad ij.effi cax,&expertumeft. Rufus, pilularumconfe- ftio conferentium adfodam antiquamexhu- more groffo phlegmatico, & cholerico: quaru permiftio eft. Recip. myrobalanorum citri. & indorum,abfinthij, ana drach.ij. fcammone^, drach.ij.& femiff. & proprie codtein cydonio, trochifcorum alandahal, drachm.iiij.epithy- mi,drach.ij.aloes boni, turbith ele&i, & cafia?, anadrachm.vj. falisgemm£e.drach.j.& femif. & fac pilulas cum fuccoendiuix. Dofis earum a drachm.j.vfquead ij. Alchindus. Confedio pilularum conferentium fodx aggregationis cholera?,& phlegmati5 ,&fod3epropriae ftoma-
chic«:

MESVE D E -f CRI. CAPITIS
chica: &conferunt ftomacho,&mundificant E rnelacholiae,&mani2e,&lepr£,&morphe3em-
ipfum, & caputa fuperfluitatibus cholericis,& grse,& cancro, & fiftulx nigrie. Rec.epithymi,
phlegmaticis; & mundificant fenfus, & vifce- (loechados, myrobalanoru nigrorum ana vnc.
ra, & conferunt fpleni. Quarum hsec eft per- j.chebulorum,emblicoru, belliricoru,turbith,
miftio.Rec. trium myrobalanorum, ana drac. eupatorij,agarici,ana drach.v.polypodij,fen3c B
iij. epithymi boni, abfinthij,anadrachmas.ij. ana drach.vj.fuiniterr?,florum fquinanthi,ana
& femif.turbit,harundinis, drachmas xj.agari- drach.iij.corticum ellebori nigri,drach.ij. falis
ci ,fcammone2E ,trochifci alandahal,ana drach. gemmc,drach.ij.femiir.paflulatum enucleata-
ij.apij,anifi,anadrachm.j. falisgemmae,drach. ru,vnc.j.femiff.Omnia praeterepithymum bul
ij.nucis mufchara?, garyophyllorum. ana drac. liant in lib.iiij.aquse vfque ad lib.j.Deinde bul
vniuspartes duas, hiera; picr^, drachm.v.ma- liat epithymum in eo bullitione vna modica .
/liches. drachm .j. & femilf. conficecum lucco Deinde cdlenir, & proijciatur in ea hierse pi-
endiuias, & penidiarum, drachm.ij. Dofis earu cxx , vnc.j. & fiat ficut diximus. Dofis eft ab
eft adrac .j.vfqueadiij, Oribalius. Confedio vnc.j.vfqueadtres.HamechfiliusZezar. Mo-
pilularum mundificantium caput a cholera: & dus infulionis coferens foda?, cuius materia eft '
phlegmate,&conferentium foda?permifta?,& F humoraduftus,autmelacholia,&eftfublimis
mundificantium caput, & ftomachu,& inftru- a d illud,ad maniam, & melancholiam, & epi-
menta vifus,& attrahunt materias vehemeter, lepfia,& vertiginem, & lepra,& cancru, & fca-
quarumhxceft permiftio. Recip.carpobalfa- biem,&impetigine. Cuiusha?ceft permiftio.
mi recentis,afari,maftiches,abfinthij,ipic£e,fca Rccip.myrobalanorum nigrorum,chebuloru,
monea?,cinnamomiele&i,ana drach.ij. croci, ana drac .viij.epithymi,reubarbari, ana vnc.j.
drac.j.nucismufchara?, drachm.femif. turbith radicubuglolla:domeftic»,&fylueftris,& flo-
boni,& eledi,drach.iij. & femifl*. aloes, drach. rum earum,ana drac.iiij. abfmthij, drac.iij. fu-
viij.colocynthidos interioris drac.vij.Facpilu miterra?,dra.v.polypodij,agarici, ftoechados,
las.dofisearumefta drac.j.vfqueadij.Gaien. cham2dryos,chamaepythios,anadra.iiij.Iiqui
Confedlio pilularum cochiarum coferentium ritias,drachmasv.fen3e,drac.vij.paflularuenu<.
fodxpermiftcf, &mundificantiu ftomachu, & cleatarum,vnc.j.Bulliantomniapraeter epithy
caput,&inftrumentavifus.Rec. aloes,fcammo muminquinqjlibrisaquaevfquead lib.j.Vlti
nexcodxin cydonio,colocynthidos interioris mo vero ponarur epithymu.Deinde coletur,&
alb3e,&lenis,maftiches,abfinthijromani,ana proijcianturineacofe&ionisHamech fecud^,
partes xquales.Conficecu expreflione folatri, G vnc.ij.&ponatur in fole ih vafe vitreodiebus
autendiuia;. Et dofisearumeftadrac.j.vfque fex.Etdaexeoab vnc .j.vfqueadj.&femif.eft
ad.i. & femiif. PilulcE ahxexpertx valentes fi- cn im mirabile. Mefui iuhe. Syrupus coferens
militer: mundificant caput, & ftomachum, & a dea quse diximus,nobile,& expertum, & co-
cofortant ea.R ectp.aloes boni,& ele<5ti,drach. fert quartana;, & oppilationi Iplenis, & omni
V .maftiches,drach.iij.rofaeficcje,drach.j.Dofis agritudini,qujeeft demelancholia. Recip.ca*
earum eft a drac.ij.vfque ad aur.ij.Aliae valen- pilloru veneris,radicum bugloifx domeftica?,
tes fimiliter.Accipealoes.drach.vj.myrobala- &fylueftris,&floruearu,poIypodij,ana vnc.j.
norum citrinorum, drac.iiij. maihches,drach. epithymi, vnciam vna,fo!iorum fcnx,chamee
jij.rofarum,drach.ij.croci, drach.j. meli.ftoechados,ana dra.vij.chama:dryos,fqui
pefij*fimi.abhitmore meUnehlia. Cap.n. nSthi,dleborinigri ) anadrtthm.i,j.himitcrra.
J ° 1 drach.vij.eupatonj, drach.ni). luccipomorum
SAborHeben C.irgcs. Cofediopilularum dul.drachm.viij.Omniapr?tercpithymum,&
Indarum conferentiutn foda*, cuius mate- fuccum pomorum bulliant in lib.iij. aquje vfq; naeftmelancholica,ditficiliseradicationis,& H adlib.ij. Deinde bulliatineoebullitione vna
conferetium mania:,& mclanchoIuT,& cpilep- epithymum-.&colerur, &cum fuccopomoru,
fix,&lepras,& morphece nigra:,& vlceribus ni- & hb.ij.aquse fiatfyrupus, dofiseft a drachmis
gris,quarum hasceft permiftio. Hierxpicra;, deceinvfqueadxxx.&eftfublime. Alexandri
drachmas decem ,epithymi ,agarici,polypodij, pilulx de lapide armeno: conferunt foda: mela
ftoechados, ana drachm .vij.myrobalanorum , cholicx,& cducunt cum facilitate humore me-
nigrorum, colocynthidos interioris, ana drac» lancholicu,& conferunt xgritudinibus melan
iiij.ellebori nign, lalisindi,anadrach.ij.&le- cholicis, ficut eft mania,mclancholia,&can*
miif.lapidis lazuli, drachm.iij. Fac pilulas. da cer,& lepra.Recipehiera; picrse, epithymi,aga
drac.j.& femif.vfque adij.cum aqua cafei ,infu- rici,Iapidis armeni loti, & praparati,ana drac.
fionis epithymi,& paflularum cnucleataru , & iiij.fcammones,drachm.v. & proprie coftse in
parumialisgemmae .Suntenim mirabiles .Sut pomo,garyophyllorum ,drachm.j.facpilulas
etiam ex poiterioribus, qui addiderunt in per- cumaquarofata. Dofis, drachm.i.Gal. canon
miOioneearum, garyophyllorum, amfi, ipicar eft,quodcura huiusfodsenon eftexpoliadaab
ana,drachm .j.& iemiflem.Decodtio dc epirhy vno trium regiminum: & fiui iliter omniu triu
moconferens ivdac melancIioiic#c,&:fpeciebus jegritudinummeUncholicarum« Primum eft
regimen

SOda propter percuffionem. Filius Serapio nis. Si fuper percufifionemincapirenuJiu
L I B E R SECVNDVS. *c 4
regimen humeftatiuum, & impinguatiuum, A riolae. Da a drachm.j. & femiff.vfque ad drac.
prxter hoc, quod faciat cadere in oppilatio- ij.&femiflem. Andromachus. Hieracoferens
nes,& hoc ldeo vtlenificetur,&habihteturcor aegritudini capitis a phlegmate,&melacholia,
pus humons,vt recipiat arquahtatem digeftio- &confert iuuainentu manifeftum apoplexise,
rus mtoto. Et hoc regimen eft necefTarium m & epilepfiae,& paralyfi,& tortur«r,& moUifica
principio,& in medio, &in fine,& ante, fecun- tioni,& initio aqua?,cuius permiftio. Rec.alo-
dum regimen,quod dicemus,& poft, vt non ca es,fucci afinrh ij , ana vnc.j. hierx picra?,vnc.fe-
dat in corpus humons,vt refoluatur fubnle, & mi.turbith,drac.viij.colocynthidosinterioris.
remaneat grofTum,& accidat refiduo ipfius la- drac.iiij.fquillxafrats,drachm.ii;'.agarici,ftoe-
pideitas. Secundum regimeneft regimenre- chados,poIypodij,&epithymi,anadrachm.fe
folutiuum faciens refolutionem cum mediocri miff.ellebori nigri,pyrethri,piperis albi, &lo-
tate,& proprieeius,quodhabilitatueft, vt fiat gi,zinziberis, fquinanthi, chxmxdryos,ana
Illud. Et h«c duo regimina oportet,vt fibi inui drachm.iij.&femif.cardamomi, macis,nigel-
cem lipmper fuccedant: fecudu hoc enim cadet la?,ariftolochi;e,caftorei, ana drach.iij.eupher-
digeftio a-quahter in materiam,& xqualiter re bij,drachm.j.& femi{T.aoci,petrofelini,cinna-
foluetur.Tertium regimen eft regimen euacua B momi,fpica?,polij,anadrac.iij. abfinthij,drac.
tiuum, m quo tna confiderabiha fubdentur. iiij.albarum penidiarum,vnc.iiij.mellisdefpu
Vnum,vtnon femel,& multam,&fubitam fa- matiquantufufficir. Dofiseiuseft adrachmis
ciamus euacuationem, fedperinterualla,habe iij.vfquead v.cum aqua cafei. temtemperiem: vtnaturaeuacuationem, non
euacuatio naturam regulet/ubita enim,& vio- J° ex f ercu J UOfie - Cap. 9. lenta euacuatione vixnatura regulariter opera tur,ficut impetus flama:,quse fubito agit in fub-
tile,& prxtergreditur groffum. Opusveromo pra:terijttempus, adminiftramus inprincipio
derati caloris eft xqualiter in vtranque partem quae repellant,& no permittant materiam rheu
reielixabilis,&aifabilisagere.Secundumcon matizantemadlocum recipi,& figiinipfo,fi-
fiderabile eft, vt euacuatiuum fitcommenfura C ut rede adminiftrantur frigida ftyptica cum
tum,no excedens mediocritatem: fed fit exten aquis,& expreflionib 9 frigidis, ficuteft rainicli
fioeleuationiseiusnorecedens agradumedi- propriecu aqua frigidamultx frigiditatis, &
cinaru incolumiu,quas te fcire fecimusin hbro comprime vehementer fuper locum. Et ex eis
reftificationum earum.Tertiumeft,vtnon ex C funt rofac,& fmdali, & faufel,& fiefmemithae,
polietur folutiua a rebus lenificatiuis,& hume- & acacia,& bolus armenus,& chimolea,& lens
<ftatiuis,hoc eft.n. quod operatione beatificat. non excorticata, & lycium fingulariter,& con-
Adhucautemcanon eftvtin hoctripliciregi- iundum,quandomifcenturcumaquafolatri,
mine cofortetur cor cu rebus cordialibus gene- a ut virgae paftoris,aut plantaginis,aut coriadri
rantibus.ineomineragaudij: &tueligeeasex humidi,autcum omnibus,autcumaquarofa-
limplicibus,& compofitis, quarum traditio eft ta: & infringendum inniue,aut cum expreifio
apud te: &cu admimftrarioneomniu, qua»ad ne portulacae.Si autem poft percuifionem prae-
rem gaudij pertinent,hiceft.n.thefaurus curx. terijttempus,&materiaiam rheumatizauit, &
De cura. fod& a permiftionecholerti nigr& coliccta eft,medicamen refolutiuum apponen-
Sv thlermatu c*t> 8 dumeft, ficutex chamaemelo,mehloro,foenu-
& fniegmatU' L*p. ». g rsco,radicealthe«,&fimilibus.Sinonrefol-
IVdaeus.Modus pilularum coferentiumfo- uitur,curaturficut dicemusintradlatuapofte-
dae aphlegmate,& melancholia. llecip.my matum. Atvero,&firheumatizauitmateria,
robalanorum chebulorum, indorum, beliiri- &adhucrheumati2at,&partim colledaeft, &
corum, falisindi,anadrachm. iij.turbith,epi- D partimcolligenda, vtraque curaindiget,fcili-
thymi,anavnc.j.&femi{T.elleborinigri,pulp£ cet,&quaerepellatrheumatizandum,&qu?re
colocynthidos, anadrachmas quatuor,hierae foluatcolle<ftum,&rheumatizatum. Sintfatis
picrae,drachm.x.agarici,drach.vj. ftoechados hsec de curisfodae,quaediximus : & fufficere
arach.iiij.abfinthij,drachm.ij.Dofis earum eft poflunt eis,quosDeus excellentiflimus fanarc
a drachm. j.vfque ad ij.& funt fublimes. Archi- voluerit.
geniscofeftiopilularumftomachicarumfolu- _ .
tioneeducentiumphlegma,&vtranquechole betmcrane*. Cap. io.
ram:& conferunt fod? ftomachicae ab eis, qua- T T Emicranea ^gritudo eft de genere vehe-
rumpermiftioefthaec. Recip.hieraepicrae,tur- JTX uientium doiorum,propterea quando-
bith,ana dracfyn.xij.myrobalanorum citrino- que mdigetcurationc, quandoque blandimen
rum,chebuIorum,Indorum,anadrachm.v.aga to,& cura eiusindigetobferuationeregiminu,
rici drach.iiij.falis gemmae, ftccchados,ameos, ficut in foda diximus,quapropter oportet,vt ca
ana drachm.ij.epithymi,drac.ij j.fcammoneae, pitula illius canonis hic etiam aflerantur,in ca-
drachm.ij.& femifl". Facpilulascum fucco fca- lidafcilicet, & frigida. Cuta autemblandiens
cft

MESVE D E iGRI. CAPITIS
eftcuranon vera:&eftftupefaccreapud vehc- E Dehemicraneafririd<i. Cap. /2.' mentemdolorem iphusj&puliationem. Nos
autem fanitatis largitore poiamus in primis , T Y Ermes.Linimentum adhemicraneafri-
de fui lars;itate ipfam egenti, & fperati annuat Jtx gidam chronicam. Rec.fucci rutx agre-
qui fit benedidus. Afferamus autem adlocum ftis, fucci afphodeli, ana vnc. iij. caftorei, eu-
hunc exmedicinis ibi memoratis,quaspoftu- phorbij,pyrethri,anadrac.vj. piperis,finapis,
mus habere, communitatem iuuaminum in ftaphidisagrix,calamenti,zinziberis,anadra.
omnibus aegritudinibus capitis.Etponimus ex quatuor,croci,drac.iij. fiant ex eis trochifci, &
medicinishicquafdam,quasquidam proprias cu neceffitasvrger,exeisdi{Toluaturvnusina-
hemicraneie elfe dixerunt. cero multa: fortitudinis, & liniatur fuper Iocu,
Ve hemicrane* caliiU. Cap. ,,. &ftringaturcupila,dl.n.effica X ,&eovt£dum
1 eft,quando lam omma non cotulennt, quoma
ET fi peccatum eft ex parte fanguinis,phle- eft forte.Etquandoq; cumlib.j.olei,& vini lib.
botomiam conferre diximus. Si vero ex femis,&cera?, vnc.iij.bulliantomniavfq;ad vi
partecholerae,euacuabimuseam, poftquam di ni confumptionem. Deinde colentur, &fitin-
ge{rerimusvtramq;partemeius,&hoccumau F de vnguetumirabile.Democritus.Medicame
xilio medicinarum, quarum proprietas eft hoc magnum coferens hemicranee difticili,& chro
facere. Et exeis eft aquafru&uum,&infufio nic £,qua?difficulter feparatur,&noneftquod
myrobalanorum, & infufio aloes in aqua endi confcrat ficut illud. Accipe ex emplaftro lina-
uia?,quam diximus, & alia quorum rememora pifmo circiter libras ij. & commifce cum oleo
tio prarcelfit, & danda efthiera cum fcammo- fquillar, vnc.femif. cofti, radicum capparis,eu-
nea. Alexander. Confedio trochifcorum,qui- phorbij,ana drachmas iij.omnia trita cu aceto,
bus fitlinimentumadhemicraneamcholerica aut v i n o odori fero q ua ru m fulfi ci r, aggrcg a bi s,
vehementem, &pulfatiuam. Recip. aluminis, & emplaftrafuperlocu.quoniameft vlnmum.
drachm.xvj.croci,drach.xij. colcothar, drach. Hipp. Granoru lauri partem vna,olibani par-
x.myrrhaedrachm. iij.oinphacij,drachm.ij.cal tem femis. Mifce omniacuaqua poft ipforuin
cadis, drac.ij.gummi arabici, drac.iij. Factro- triturationcm,& liniasfuperlocum.Onbafius.
chifcoscum vinoforti,aut aceto. Etcum necef- Granorum lauri,foliorum ruts,ana parte vna,
fe fuerir,*foIuatur vnus cum aceto permifto, & finapis partem femiiTem,aggregent cu aqua,et
liniatur fuperlocu doloris,&ftringaturfuper adminiftrctur.Alexander.Si efthemicrancaa jpfumcutn ligaminc, vtfedetur pulfatio. Et G comunitateftomachi,vomitusprouocaduseft:
quandoque apud neceifitatem ponitur aliquan cu oxymelite, & pipere, autoxymelitc,& por-
tulumopij. Democritus. Linimenrum bonum ris ,autoxymelitcexraphanonutritocucllebo
ad hemicraneam calidam.Recip. ex fxce atra- ro nigro. Deindc poft vomitu detur diacydo-
menti ficca, & diffolue eam conterendo cum nio,aut cydonia cu pipere, & zinzibere,propi-
aceto multae fortirudinis cum o&aua partc lp- nato tamen ante vomitu per triduu apozema-
fius opij sgiptyaci, & laboretur multum in co- teapij,hy!fopi, & dauci, & fimilium cum oxy-
tritioneipfius, ficut perdiem vnam,& limatur melite.Idem. Caputpurgium,quo freqtienter
exeo fupcr tempora, & ftringarur fuper ipfam. yfus fum ad hemicraneam diificilem exhumo
eftenimexpertum.Archigenes. Linimenrum refrigido. Rcc. cuphorbij.caftorei.ana.partcs
ad hemicraneam calidam pulfariuam exper- «quales.Fiantex eisfief, &apud neceflltatem
tum,&adfodam vchementem. Rccipe lucci fricetur curn vno eorumfupcrcutem cuaqua
agrefta?, myrrha?, anapartcm.j fecisencauftri calida ,autoleocoftino,autnardino,&deftille-
fcriproru partcs ij. aluminis iamcni, croci, ana tur ex eo in narem,& aurem,qua? ex parte dolo
partem.j.& quartam.Coficetercndocum ace- ris cft,deinde balncctur :&cofequcnteradhuc tovmic6tritionemuj'ra,&liniatur exeofupcr H exmcdicaminedeftilletur,&h6cviciffim,cito
tempora, & ftringaturfuperipfum. Filius Za- enim hemicranea foluetur, fi Deus voluerit.
charise .Si ftomachuseft cucaufa,dada eft poft Alexader. Linimcntum quonullum maius ad
mundificationem infufio coriadri, & pfyllij cu diuturnam,& diflicilem hemicraneam inueni-
zuccaroinmatutinis,&aifidueturillud,quiac6 tur.Rccip.euphorbij,vitreoli,anadrachm .iiij.
fertfi Deusvolucrit. Idecaputpurgiuin fiatcx myrrha;pura?,trochifcorum croci, magnetis,
ia<5te mulieriscum modicocamphora?,& fi ne- croci,piperisalbi,anadrach.iij.tereomnia, &
ceflitasvocat,adde tantumopij,quantum eft confice cumaceto,fic conterendocontritione
camphora,&deftiIla ex eis in aurem, & nafum multa vfquedum fiat ficut mel. Etlinies ex eo
quasfequitur morbum: dcinde ftillaoleum vio rorum tempus,&dimitte vfq; dum deficcetur,
laturn poft horam cum la£c mulieris. Ex ern- & irerum fccudo, & tcrrio inunge:deindelaue-
brochis alijs fuper hxc eligcnda ad iftum locu, tur, & fingulis diebus fine intt rmiflionefaciaJ
eaqu^congruant: & quorum propricpreccflit vfque dum appareatfanitas,fi Deus voluerit.
rememoratio. Et adhunclocum excisaliqua Aliudeiufdem. Olei de fabina,lib.j.ccr^,vnc.
j;eftraatur,qua;diximus m fodacalida. iij.euphorbjj. vnc -j» Fwtexeis vnguentu :&ex
• eo

LIBER SECVNDVS- 105
comediam partcm capitis inunge, &frontis, A . ,
antequam lauetur in balneo,deindelauetur, & fcotomia, & vertiginecholerica. Cap. / 5«,
fiat hoc fingulisdiebus,quiafanabitur,fi Deus Vratur cum mediciniscjuas infodacali-
voluent. Galen. Noneftnarcoticorum vfusin dadiximus:&cumdecodionemyrobaIa
vehementia adminiftrationis ad «egritudines norum,&infuiionealoes, &alijs, &cumregi-
capitis propter pailibilitatemcerebri. Sedin mmeciborumextinguentium,&cum vomitu,
vehementia necelfitatis, quando dolor fit vehe & cum fyrupo acetofo, fi eft a ftomachi com-
mens,&amentem reddit,autadfyncopimper- munitate, & cum alijs, &cum clyfteribus,&ta-
ducit; conuertimus regimen ad adminiftran- libus,& conferunteis hiera, & collyria.
dumeacumtimore,&cautela;poftfra&ionem -n* . r. ^
1, • s> r i- n j • - De phlermatica (cotomia. Cap. 16»
tamenexcellenti«eorum,&meliuseitadmini r o j r
ftrariinemplaftrisquaminpotibus,deindein Vraturficut fodaphlegmaticacumpilu-
caputpurgijs,& tuelige.quse volueris ex eis liscochijs,&infufionib 9 dehiera, &alijs a
qu«diximus. * & fi eftaftomacho,cum vomitu cu oxymeli-
te,& pipere, aut cu raphano,aut cum finapi, &
De fcotomia, & vertigine. Cap. /3 . B cum clyfteribus,& talibus:& cofert ei hiera lo-
godion iuuamentum manifeftum:& hiera Ar-
CVra huius xgritudinis funt.v.res. Prima chigenis,&Theodoricon,vthieraGaleni. Al- abfcinditmateriam.Secundaconuertitre bruabam. Confe&iode ftsechade, cuius luua- gimenad membrum mandans,fieftaliquod metumeftfublimeadvertiginem,&cuiusma mandans:& redificar illud. Tertia conuertit teriaeft phlegma, & cholera, cuiuspermiftio regimen in adminiftrationecibi, &potusdu- ha'c eft. Recip. hieraspicr£e,drach.x.agarici» centium ad sequalitatem. Quartaconfortatce- epithymi,anadrac.quatuor,myrobalanorum rebrum, &caputtotum, vtnonrecipiat,quod chebulorum,indorum,emblicorum, bellirico- mandatur.Quinta conuertit vapores, & fumos rum,ftoechados,ana drach.iij.falis indi, dracho ad oppofitum, & diuerfum, & illud fit cum fri- ij.Confice cum fecaniabin,& fit dofis a drac.ij. dionibus extremitatum,& contritione doloro- vfque adiij.cum aqua calida in ieiunio. fa, &ventofationeineis,&fpatulis; & omni, _ ?>r u
quod actrahit ad d,uerfum:$:cumclyfteri]s»
& fuppofitorijs, & fimilibus.
ventofa. Cap. j-j.
VErtigo autem melacholica,aut phlegma
'
S
De fcotomia,&vertigine amateri* calidx y tica,curatur ficut foda fa&a abillis. Ec
& fangnine*. Cap. /4. vertigines quae fiut a permiftionibus,fimiliter,
& veniginisque fita vaporefoetido curatio eft
I fanguis quidem in caufa fuerit ex abun- eum adminiftrationeredolentium calidorum »
danria eius in toto corpore,primo de bafili aut frigidorum,ficut neceffitas inuitat. caminuimus,aut devena media. Etpofteali
neceiliras vrgct,cephalicam minuimus,hoc.n. j)e vigilia, &faharx. Cap. /8. eft prxceptum Hippocratis, & fi adhucperfe-
uerauentxgritudo,phlebotomabis venamno Iamateriaeft,curetur qualifcunq;fit,ficut
pulfarile, qua; eft poft aurem,ex vna parte, vel ^ j n fpecicbus fodx diximus, & cum empla-
ambabus,{i neceffe fuerit.Scanficatioetiacar- ftris,&linimentis,embrochis,&caputpurgijs»
tilaginum aunueft piultum conferes,&com- &alijs.Diofcorides. Teranturfeminumpapa-
petiteiinhac fpecieventofatiocrurum.Siaut uerisvnciaedu?,autexcorticibus,&feminibus
fanguiriisabundatia incapitefoloapparuerit, vnc.j.&infundaturfuperipfumaquasfontium
decephalica minuimusfola, &venisquaefunt lib.femis deinde pofthoras. vj.autviij.mul-,
poftaurem. Scarificatioetiamauris vtilis eft: geaturexeisaqua,&propineturinfero.cuzuc-
& appofitio saguifugarum in naribus:& appo- charo:&facit fomnum foporis bonii, & quan-
iitio ventofarum innucha, & fpatulis,&collo. doquefemen papaueris, &cortexponunturin
Et quidem omni fpeciei eiusconfert haemor- forbitionibus,&conferunt. Haly. SufFumigiu
rhoidu prouocatio,&in mulieribus inenftruo- expertumadfomnuminducenduin.Rec.corti-
rum. Et fint cibi eorum fanguinis feruorem cumpapauerisrecentiumanni fui,drac.xx.tor-
extinguentes,& congelati,&acetofi, &con- tellarumdefceni,drachm.odo,fcminisanethi,
fert eis adminiftratio pfyllij conquaffati cum anifi,ana drachm.vj.mafti.drach.ij.puluerize-
aqua,&zuccharoinmatutinisomnidie:autin tur, & cribellentur perpannum defetacruda:
fufio coriandrij&confert oleum rofatum, & &mifceatur cumeis penidiarum quantumeft
acetum conquaffata, &infrigidatainniue, & totum. Et fit dofiseius puerisa.drachm.j.vf-
effufa fuper caput: & olfadfus eorum, & rofa- que ad ij. iuuenibus vero a draohm.v.vfque ad
rum,& fandaiorum,& f4ufel,& omneregU vij.eftenimmirabile.Andromachus.Suffumi
men cxtinitiu um. giu m fedans vigilias, & infomnietatem, & eft
OWefiiU M m exper»

MESVE DE ^EGRI- CAPITIS
rxpertum.Accipecorticum papaueris recentiu anni fui,drac.v.(eminis laducx, anethi.grano- rum folatri.anadrac.ij.opij chirar.j.rereomnia ficut alcohoI.& da ex co a drac.ij .vfq; ad v.Ma hemet. Confcdio trochifcoru expertorum ad fahara cum fehre,& acuitate, & fedataiienatio nem,& febre,& aufcrt fitim vehemetem. R cc. feminis laducx, portulacx, papaucris, feminis cucurbitoe,citruli excorticati,ana drach. v. fucci liquiritia?,amyli,dragagathi,opij,anadrac.j.& femif. T eranrur omnia iicut alcohoh & fac tro- chifcos cum mucilagine pfy llij.Ht fit dofls eius adrachmis duabus,vfq; ad quatuor, cum aqua frigida:& quando neceffitas t-ft maior, da cum aquacotiandri humidi, aut ia<5iuce,aut cirruli, autcucurbita;,aut fimilium. Iud^us. Trochifci fimiliter valentes. Rec.hyofcyami,laftuc£e, fe- minis papaueris, ana. fac trochifcoscum fucco laducx,da drac.j.vel ij.cum aqua frigida.Dio- fcorides.Opiucum oleo fupponc,fomnuflicit: & proprieluppofitucumlianio:fed efttimoro lum, & ^pprerhocoportetprarparariita, quod po/fit exirahi quando vis,antequa nocear, & li- militerex papauerenigro.Detnocrit 9 . Embro chacoferens ad fahara,& dolorecapitisex ea- de caufa.Recipitfolioru alzahanam,&capitis papaueris,& folioru apij,& mete,& feminis la &ucf,& h yofcya m i,a na partes ^quales, decoq; in aqua vfq; adcofumptionetertise iplius,&ex ea fundatur fuper capur, & embrochetiir cu ea, deinde ligetur caput,& cooperiatur pannis,ex- pertu eft. Et li ex eifdem fiat emplaftrum,con- fertmirabiliter.Ifaac.Embrochacuransinfom nietatem,& faharam acaufa frigida. Accipe florum chamxmeli, mehloti,anethi,corricu pa paueris,feu maluar, corticuradicum madrago- rx,fampfuchi,ana.l'aciicut dixnnus,&embro chetur cu eo. Si a caiidirate,& acuiratefutrit in fomnietas,embrochetur caputcumaqua, vbi
f»apauer,femen ladtucx, viol ayofx,nenufar,fo la falicu,hordeum excorricatu, hyofcyami le- men,& portulacx' coda fuerinr. Emplaftrum coferens faharx,folia portulaca',ladtuce,rafura cucurbitx, lenricula aque.femperiuua aggrege turcu mucilaginepfyhj,& oleo de mandrago- |a, & infrigidatum capiri fuperponatur, curat enim,fi Deusvoluerit.Filius Serapionis.Lini- mentu coferens fahara:. Recipit trochifcorum croci,drac.vij.opi],dra.femif.cafiaedrac.iij.dif- foluantur in oleo mandragorac, vel rofarum, & fiatlinimentum exeis,quiafanat,fiDeus vo- luerir. Aliud noftru. Accipe fucci ladtucae, por- tulaca?,femperuiux, herbx hyofcyami,folarri ana partes duas,farinafabarum,& hordei,ana partem femif.opij circiter parre fexta,olei man dragorari, & rofati, ana partesij. mucilaginis pfyiij partes rres ,coquantur omnia fimul vfq; dumfianr ficutpulmenru:& dimitranrur infri- gidari,& poftqua caputembrochatufuerir,fu- perponatur, expertum eft.Eiiius Zazcr. Oieu
t fomniferum mirabiliter expertum. Recipiro- pij.drac.decem,feminis laducarum, dra.odto, hyofcyami,& mandragorar, anadra.v.corticu papaueris,drac.xij.T eranturcStritione groifa, & proijcefupereamaquxexpreffionisniadrar gora?,aut coCtionise:us,lib.j.aqux decodhionis capitum papaueris libram vna,olei fefami,lib. j.Coquanrurin vafeduplici vfq;ad columptio ne fuccorum, & ex co fronrem, & fynciput vn- ge,& fi exeo caputputgiu feceris,confert,& fi- militer fi ex eoin nares inieceris,eft.n.expertu. Excaputpurgijsplurain fodadidafunr. Ettu ex illis elige lecundu,quod exigit difpofitio.Et exeiseft illud, quodfir cu oJeo mandragora?, quadodeftillarur exco in nafum cuemulfione F lattis. Et fimiliter exoleonenufarino, & rofa- ro,& violaro:& quadoq; deftillantur in aurem, & conferunr, & quandoq; additur eisopij ficut granu orobi,& quandoq; cu oleo de papauere, autdcladuca. Gabriel. Caputpurgiumconfe- rcns faharar. R ec.opij,croci, corticu papaueris, cafix,ana fiantcollyria, &diifoluanturinoleo rofato: & deftilleturexeisin nares, quoniaeft expertu.Idem.caputpurgiu lifucrita caufa fri- gida,fiat cu oleo de croco,& anethi,& chamx- meli: &fioporter,cu modicoopij,&crocicum eis.Gabnel.Suffumigiucoferensfaharx.Reci pit rofarum,violarum,folioru falicu,ana vnc. j. fandali macaziri, vnciam femif.ftorum nenufa ris,drachmastres, corticum papaueris, dra.vij. G ponantur in ampulla vitrea,& impleatur dein- de aqua rofata: & obturetur orificium eius, dc- inde bulliat fuper cinerecalido vfq?ad cofum- ptionetertie partis ipfius,poft hocdeobturerur orificiuvafis,&patiens indefumum recipiat: rnducirenim fomnum. Aliudeiufdcm fariselfi cax, florum chamxmeli, floru anerhi,ana vnc. jj.meliloti,drac.viij.corricummandragora?,ca- iiae, fquinanrhi, ana drachmasiij.corticum pa- paueris, drachmas c<fto, lignialoesboni,dr.ij. & femif. Fiar (icurdiximus, cft enim expertu.
De pbrenefi, Cap. 19.
CVra huius xgritudinis fi ia impreftit,cafla eftrfi aurem adhuc fit prscparamentum,vt imprimar,fed adhuc non impreflir,curatur: fed non apud negligetes,& ftolidos. Et cura lpfius funtquinqueres.Primafubtrahitmateriam,& ablcinditeam. Secundaconuertit vaporofum eius ad diuerfum,& oppofirum.T ertia conuer- titregimen ad conforrandu caput: vtnon rcci- piat,quod ad ipfum trafmittitur de vaporibus: & extmguat audacia acuitatis eoru.Quarra co- ucrtit regime ad ca,per q polfit fieri teperies, & adequano, ex eis quaed icam. Quinta conuertit regimen ad fedationem accidentium. Tresau- re ex eis funr principales,& refpiciunt caufam, & funt de neceifitare curx,dua- autem poftcrio» 1 es prxparanr,& adiuuat,& vna ponit rerimen
in
H

L I B E R SECVNDVS.
in dia^ta: & alia fedat accidcntia praua.Diftin- A tradationcm materiei cu clyfteribus fortibus,
gucndum autcm cft in his rcbus jhoc modo.Pri & acutis, & cu vomitu, & interdum cu ventris
mam rem complent phle botomia, vbi necefla- folutionc: Secunda eft couertere materia ad op
na fuerir,& medicamcn folunonis,quando op- pofitu aut diuerfum,& deriuare de parte in par
portunum fuerit: & adminiftratio clyfteriu le- tem: & hocquidem completur cum fridioni-
niumnon tranfgredientiumlenitatisgradum, bus extrcmitatum,& copreflione dolorofain
velmodicutrafgredientiu, vtnofiatincitatio. ersfada^&ligaturisfbrtibus.&efFufioneaquai
Secundam retn coplent fnctiones extremita- calida: in eis: & ventofatione fine fcarificatio-
tum,& ligationes comprefTiug dolorofa» in eis, ne,quse procedat defcendendo:ficut verbi gra-
&cffu(iones aqua» cahdxineisantefriftione, tiaincipiendoanucha,&collofubdefcenden-
& poft,& vcntofe pofite in tibijs,& brachijs,& do ad fpatulas,& brachia, & crura,& eft res etk
fcarificationcs in auribus: & fanguifuga* in na- cax.Copletur etiam fecunda res cu fternutato-
ribus:& fternutatoria, & gargarifmata: & pro- rijs,& gargarifmatibus,&fcarificationeauriu,
uocatio hasmorrhoidum,& in muherefangui- & prouocationehoemorrhoidu,& menftruoru.
nea,menftruorum.Tertiam rem complent lini Tertia rescouertit regimen ad hoc, vtrepellat
meta,&emplaftrarepercuffiuaconfiderata,fi- B materiaq trafmittitur ad caput, aut refoluatur
cut dixunus infoda,&canone ibi diftintta. tranfmilla.Etcopleturinprincipioreicumedi
Quartamrem completadmmiftratio potuum, cinisrcpercuiliuis; ficuteftoleumrofatum,pro
& ciborumfedantium inflammationem,& ae- prie conquaffatum cum aceto, & completur in
ris puri temperari,& domus exura , aformis,& proceffu rei cum repercufliuisin parte, &in par
luciditate,inquafternaturredolentia frigida, terefolutiuis.-ficut quirede oleo rofato,&a-
& m qua /ir fragor ramorum redolentium fri- ceto mifceri docuit caftoreum coquaflatum cfi
gidorufn, cum tenui murmure fluentia aquaru eis,& fuppofitum: & adhuc re multu proceden
frigidarum, &omnis quies, & adminiftratio tc,cum refolutiuis tantu: ficut loquemurpoft.
gaudij lenis: & fonitusorganorutenuis. Quin- Quarta reseft rcgimen indiaeta, & aiijsexte-
tamrein copient adminiftratio medicinarum rioribus,&completur cibis, &potibusconue-
fomniferaru,& fedatiuarum,& focietas amico- nientibus, ficut eft aqua ciceris,& aqua hordei
rumqui prohibeat, & vincantagitationeeius, cum barbisporrorum, &hyflopo, &ruta, &
& fin' tideles inadminiftratione eorum, quse hydromelite, & alliocum pipere pauco fi non
inducunturabartifice, &prudcntercoerceaiti multumfcbriar. Etalieneturaquafrigida om-
permiftionem ipfius,aut faltem mulceant. C nino: & completuretiam locando eos m domo
De phreHefi fanvuinex. Cat>. 2 o, lucida P lena imaginibus, in qua fit ftrepitus, &
tumultus loquentium, & aftanrium vehemens
1N prirnis fi nihil fuerit,quod jphibeatjphle- cum inquietatione asgrorum; & prouocando
borometur cephalica: & deinde phleboto- eos ad iram,& iurgia, vt non profundetur in so
ma venam frontis, vel fanguifugas applica eis, num, exercendo coram eis fonitus, & ftrepitus
autinnaribus:&ficftquod prohibear,faltem horribiles,&laboriofos. Quintaconuertitre-
ex venis fronws, aur narium,fanguinis fiat ex- gimen ad fedationem accidentium, quse funt
traftio. Et fcito,quod eft vtilis, & omni fpecici fubeth, & fomnus grauis, & foda quae non fen-
phrencfisconfert hemorrhoidumprouocatio, titur,&obliuioloquendi, &obliuiovrinandi,
fimiliteranrium fcanficatio. egcrcndi, & aliorum, & hanc rem complctad
7~,. miniftratiorerumvigilarefacicnrium: &pro-
DepbratfMmca. Caf. 2,. hibcntium fllbcth ^ fcdantlmI1 r odam: ^ rc .
PHrenefis cholerica medicina folutiuain- mouentium obliuionem:& incitandoeos ad
digerficuteft aquafruduu ,& fyrupus vio loquendum,& vigilandum,& euellendo pilos
larus,& rofatus,etdiafiracoft:& alia q diximus D eorum: & incitando eos ad vrinandum,&ege-
in foda.Linimetain principiorei vtiliafuntex rendum: eriain fioporter, ad comprimcndum
oleo rof.& aceto coquaflatis,& alia q diximus, veficam,& pedinem,ad hoc vt vrinet. Hoc eft
& cmplaftra,er caputpur.& fuffumigia,& tu eli totum genus curx eorum: & hoc toto gcnere fa
geeaic.defoda. Etfi vigiliaspatit^afferadlo- nabuntur,fi Dcus voluerit. Filius Zacharise.
cu hunc qux dixiinusin fahara: & alienet om- Clyftere conferens lethargiae phlegmaticse, &
ninocibariagrofla,&aquafrigidamda.Etfci- obliuioni,& apoplexi^.Rec.colocynthidosin
to,quod in languinea indigetrefolutioneplus; teriori drach.ij. &femif.cartami.vnc.j. corticu
& extin&ione minus,& in cholerica, econtra. radicum capparis, feminis vrtica?,ana drac.iiij.
Hocenim ftudio fanabitur, fi Deusvoluerit. calameti,vnc.j.coquaturomniainIib.iij.aquje
j n. n • j ^ vfq;duredeatadli.j.& femifFem,&accipehu-
ve letharria:&elt er en frwidum. Cap.i2. . 1 lY - . r ' - r • , • • o -
^ j j j & t lusexpreilionisli.Iemil. munnabati.vn.j.&cu
CVra huius a?gritudinis funt quinqueres, oleofiat clyftere, &inijciatur. Filius Zachar»
quas nominabimus in phrenefi: fed alirer Clyftere coferes lethargias melacholicse:& eft
Stque aliter accepta%Prima eft oceqpari ad fub illa q rarius aducnit: & ii accidat,raro eradica-
M m 2 tur,

MESVE DE ^GRL C APITIS
fur,8c apoplexia? ab eadem caufa. Rec.epithy- E dromachus. Acdpe fquillam, & tere, &caficia
jnirubeivnc.j.colocynthidosinterioris,dra.ij. fuperlocum quantuex eaoportet,puppicapi- polypodij,vnc. iemif.calamenthi Manip.j.co- tis applica, poftqua cum oleo rofato, & aceto, quatur ficut fuperius,& fiat clyftere cu oleo cha & caftoreo conquafTatis locum inunxeris. Ar- m^meli.Gal.Clyftereeificax, & fublime ad li- chigenes. Linimentum refoluenslethargiam, thargia,&apoplexia,&paralyfim. Rec.artha- &fubeth. Accipeoleidebeen,oleinardini,& nit*,& colocynthidos interioris, ana drac.j. & coftini,ana partem vna, caftorei quartam par- femif.carthami vnc-j.cetaurea? minoris vnc.le- ris vnius: euphorbij,tantundem: & pyrethri fi-
mif.ellebori albi,dra.j.& femif.hafce drac.viij. militer,fquill£E partem vnam, & fcmiffem, fiat
coquatur omnia ficut diximus, & cly fterizetur ex omnibus linimetum, & epithemetur cu eo.
cu eo. Aliud noftrum,colocynthidos,drac.ij.ce G alenus.S i diuturna efficirur paflio,caftoreu a
taurea?,vnc.femif.carthami,polypodij, ana vn. granis tribus,vfq; ad quinque, cum oxymelite
j ,]iyfropi,hafce,radi.maluae,ana Manip.j. mel- bibere dandum eft, fatis a meexpertum. Et fi-
lis vnc.iij.vel iiij.falis malfe vnc.femif.falgem militer theriaca data,& mithridatum, conferr,
mjedrac.quatuor.fiatficutdiximus.Eft.n.vtile autdiamufchus,&fimilia.Philagrius.Stimula fiDeuSvoluerit.Vomitus quoq; prouocandus F tiacorpus funtde genere materiam diuertere
eft cum finapi,& cum oxymelite, aut cu rapha facientium, & operantur plufquam fridtio ex-
no,& cu oxymelite,& oleo,et fale,et aqua chry tremitatum,& compreflio dolorofa,& funt pro
folachanae,autficl?:autcumdecod:ionealfere- prie quandolinimenta, & confriftiones fiunt
ireng,aut fimilium. Alexander. S i ventris folu cum rebus acutis, iicut eft acetum fquilliticum
tio neceflaria fuerit propter plenirudinc,& ex- proprie, & fquilla, & finapis cum aceto,& vrti-
hiberiillafueritpoffibile,dacaftorei,drachme ca,& femen eius,&pyrethrum,& femenalme
Vnius.tertias duas,& fcamoneae code pr^para- zereon, & folia eius. Ex iftis enim cum frican-
tae,vncia: vnius,fextam, plus,vel minus ficut o- tur extrema, materia ad diuerfum trahitur, &
portere videbis, & cu hydromelite dabis.Sed fubeth impeditur,vt no profundetur in lpfum:
melior omni euacuatione eft clyftcre. S ternuta fi gloriofus Deus voluerit.
toria, &garganTniata incapit. defodafrigida vaimmrnionemmorU. Cjp. *■>.
cljgantur,&embroch£efimihter, & caputpur- r *
giaodorameta,fedexodorabilibuslhacparte T N primismundificatiofiatcapitis,&corpo
cft neemen,& hafce: & proprie in proceffu rei , J[ ris totius fi eft a materia phlegmatica: poll- & caftoreum, calamentum, &ruta,&fumus G quam digefleris eam- Et euacuatioinprinci-
pilorum ignitorum cum caftoreo , quoniam pioreicum medicinisoperantibuscumfacili-
excitat eum,aut capillorum mfirmi, quos prius tatc,ficuteft hiera cofortata cu pulpa colocyn-
cuulfifti euulfionedolorofa. Democritus,lina thidos,&caftoreo, & alijs, quxnominauimus
pifm 9 cogruit lethargia?, cuius difficilis eft refo in foda:& gradatim procedemus ad maiora,fi-
lutio.Sinapifmusquidem cftdidlus inrepofito cutfunt hieraemagna?, Theodoricon, &nuces
riomedicinarum vniuerfaliu. Archigenes.Ace mufchatae, &alia, qua: diximus: & colligeex
tum fquilliricu coquaflatum, cu oleo rofato in eis emplaftra, & caputpurgia, & alia. Et affe-
quodiruptumfitcaftoreu,confertlethargi£e,& rasetiamadhacparteinquediximusin lethar
euigilarefacit:&quandoq;prooleorofatoper gia.Mahemet Arafi.Linimentum coferens le-
mutatio fit ad oleum irinu.aut olcu de narciflo: thargia',& obliuioni, & cogelationi.Rcci.olei
&quandoq; permifcenturcu eis, capilli liomi- fambucini, vnc.j. olei de been,vncias duas, eu-
nis adufti cu aceto:& eft mirabile. Alexander, phorbij,vnc.j.caftorei drac.femif.fiat linimen-
Capilli hominis adufti,&tritimultucuaceto tum,& vngaturcum eislocusmemoria?:quo-
vfqjdu fiattotu ficut vnguentu, funt medicina niam confert. Filius Zezar. Zinzibercoditum mirabilisadlethargia,&fubeth:excitat.n.cito H reparat memoriam, &propriefumptum quo-
asoniprofunditate: &quadoq;mifcetureisca libet mane: &quandoqueconfortaturcumoli
ftoreum.Alexander. Vaporesa capiteoptime bano,& pipere, & eft etiicacius, &quandoque
expelluntur,fi in principio lethargi^,& fubeth, confortaturcumanacardis, &propriefiadrni-
exoleo,&aceto conquaflatis diucaput linia- ft«fintzinziberiscoditivnc.iij.mellisanacar-
tur. Sed poftquam circunteneri incipiunt, ad- di,vnc.j.& femis, & iit dofis. vnc.j. Filius Gir-
mifceri oportet caftorcum, aut foeniculum, al- ges.medicamen eiufdem reparatiuu memori^,
gul, autpulcgium, autcalamentum, autha- &c6feruatiuueius.Accipeacori(inaliohueg)
fce, & fimilia, aut neemen, & calamentum, nutriti lib.femiff.piperis longi, vnc.j.partes.ij.
aut omnia,aut fingula. Emplaftrum ex arte no cymini. vnc-v. mifceatur omnia fimul,& admi
ftra,coferens lethargie,& fubeth,& vigilare fa niftretur, & fitdofis eius a drach.duabus, vfq;
ciens.Recipit pyrethri,finapis,fquille ana vnc. ad quinque.Haly. Medicamen expertum con-
j.caftorei,euphorbii,ana vnciasquinq;.Mifce fcruansmemonam,&conterertslenibus.Reci
omniacum fucco alphodeli,&fuccofampfu- pitmellisanacardipartesduas.-olibani.cyperi
ehh&epithemeturex eispuppis ccrebri. An- acori, anapartes ij. piperis,macropipens, ana
partem

LIBER SECVNDVS- 107
partem vnam, chcbulorum indorum, ana par- A denda.Primum eft, vt no femel,&laboriofam,
tcsduas, cymini partes.iij.mellisquantumfuffi & fubitam faciamuseuacuationem:fed pcr in-
cit.Doliseiuscftdrac.ij. Mcdicamennoftrum tcrualla,habcntcm temperiem, vtnaturaeua-
€xpertum,ad deftrudione memoria?,reparans, cuatiuum regulet, no euacuatiuum natura,hoc
& conferuans cam. Rec.mellis, myrobalanoru enim eft prarccptu Hippocratis, fubita enim,&
chebulorum lib.j. piperis longi vn.iij.& femif- violenta euacuatio vixa natura regulat,& eius
fem,teraturpiper,& mifceaturcu mclle,&chc- opcratioeft /icutirnpetus flama?, quarfubitoin
bulis: & aromatizetur cu gallx mufchataj,vnc. fubtile agit,& debile, & prxrergrcditur grofsu,
tribus,mufchi bonidra.femif, &fumaturexeo opusveromoderaticaloriseft^qualirerin vtra
omni manein ieiunioadrachmis tribus,vfqite que parteelixabilis, feu affabilisagere.Secun-
ad v.eft enim nobilc expertu.Et quandocunq; dum cofiderabile eft, vt euacuatiuum fitcom-
mifcuimus cum cis olibani mafculi vnc.j.& eft menfuratum,no exccdcns mediocritatem: fed
bonum.Etquandoque datur pra:diftum medi- iic extenfio cleuationis eius no recedes,aut mo
camcnfineolibano,poftquam deglutiucritex dicurccedens agradumcdicinaruincolumiu,
olibano cicera tria,& cft melius,& proprie fum quas te fcire fccimus. Tertiu eft, vt no expolie-
ptumcum aquahy(fopi,& olibani,autvinop- B turfolutiuaarcbuslenificatiuis,& humedanti
mifto.Filius Zacharix.ConfeAioanacardina bus. Hoc.n.cft,quod opcrationem beatificat.
bona,c6ferensobliuioni,&canicieiantehora, Ampliusautrcihuiusfccudxregimenpficitur
& morpheae,& baaras.Rec. myrobalanoru in- cu adminiftrationephlebotomie, &fubtra<5iio
«lorum,etnblicorum, belliricorum,ana vnc.iij. ne fanguinis vbi oportct,& mcdicinx cuacuati
pipcris,macropipcris, olibani, zinziberis,hyi- usr,&encmatu,&collyriorucouenientium pri
lopi(icca :,a -con ,i r pica?,cyperi(&malijsproaco moleniu,deindeacrium: &interdfi vomitus,
ro hucg)ana vnc.v.mellis anacardi, vncias fcx, quado propric paffio eft ftomachica,aut in fto-
mellisquantum fulScit. Dofis.a drachma vna, machofueritaliquid,quod ad egritudinem ad-
vfqueadduas,expcrtum verax.Confeftioana dat:autcu cibusfuerit corruptusinftomachis
cardina,quam diximus in antidotario,excellcs eorum.Tertia rem coplc t adminiftratio rerum
eft in confortationc fenfuum, & memori£E,& fa fm omne genus gencrantium eis gaudium,&
cit eam recuperare deperditam. laetitiam,fiuecibalium,fiuemedicinalium,fcu
„ 1 1 , j ^ potabiliu:&adhucexrebus,qua;audiuntur,&
Cap. 24. vi d c nt ur,&odoran t u r ,&quocumq; modofcn
Dlximus in foda intentionem Galeni in cu ^ tiri poffunt: & adminiftrationeaeris tempcra-
ratione ^gritudinum melancholicarum, ti,& alpedu formarum multi decoris, & orna-
cilc 111 tnbusrcbus. Prima reseft,rcgimencir- tus,& negotiationeiucunda,& bladimentis,&
caada?quatione curaeeius,&digeftionem ip- fuggeftiontbus,& promiliionibus rerum,de
fius.Secundareseft folicitudocircaeuacuatio- quibusdolcnt deperditis, &afpe&u ludorum
ncmeius.Tcrtiareseft,rcgimen cofortatiuum diftrahentium intentionem corumaredequa
cordis complcdcns omne regimen dilatas ani- dolent, &omne, quodad rem gaudij pcrtinet. mam,& facicnsinea mincram gaudij. Prima
autem rcm ,duotanguntregimina.Primumrc- CuramanU,&meUncholi& fanguine&.
gimen,eftregimen humcdatiuum,&impin- Cap. 25. guatiuum,quod m toracura? protelationeex-
tendendumcft:pretcrquam,quod faciatcadc- O I fanguis exuberat intoto.&vcnxplenrc
rc in oppilationcs, & completur hocrcgime cu [3 funt;euacua ex vena nigra,& poft iftain ex
balneis, & embrochis huineftantibus anteci- balilica: & hoc in melancholia. In mania ve-
bum:&effufioneaquas calidxfupercaput: & ro,facecontra, fcilicetincipeabafilicajpoftip
humedlatione aeris habitaculi eius:& fridioni fam,fi oportet,cx vena nigra; & poft ipfas phle
bus,& vndionibus renerufacicntibuscorpus: botoma de faphenis: &fi adhucoportct, fac .
& cum cibis,& potibus humcftatiuis humorcs cx vena qua? currit ad pollicem pedis;fi videris
laudabilesgenerantibus: &omni quodimpin ineaplenitudinem,&maximeinoccultatione
guat,& humedlat cx cibis,& potibus,& medici menftruorum : trahit enitn ea phlebotomia
nis;&quiete,&fomno. Etfitftudiutn inomni hxc, &fiadhuc hxc noncontulerint,exvena
bus his fupra ftudium fccundi regiminis,quod frontis facics,aut ianguifugas in ea, & naribus
nunc narro. Secundum regimeneftrcgimen applicabis,quoniamomnipcrmiftionic6fcrt,
refolutiuum faciens refolutionem cum medio- & eft adminiftranda in hac xgritudine feinper
critate,& proprie eius,quod habilitatum eft ex phlebotomia larga:vt no egrediatur fubtile, &
preccdentiregiminc.vtfiatillud.Eth^cduore remancat gro{fum,Etfifanguinispeccatumini
giminaoportet, quod fibi muice femper fuccc- capite folo.fuerit, phlebotoma cx ccphalica: &
dar,vtcadatdigeftio aequalitcr in materia, quo cofidcra q duarum partium capitislitgrauior:
niam eft cura vera. Secundam rem complent & tunc ex eadem cephalicaphlebotoma. Et fi
tria coiifiderabilia m euacuatione matenae at- fuerit fanguinis abundatia propteroppilationc
(JHe/ite, Mm 3 qua;

M E S V E D E C
qu^eft Ihepate, aurfplenc, phlebotoma ex fai E uatella dcxtera, aut iiniftra. Hr fi fucrinn vrro- que nuc ex hac,nuc cx illa phiebotoiTia.Adhuc aute te fcire fccimus, quod hanr.on hoidu pro- uocario,& men(truoru,omni eoru fpecieicon- fert,& limiliter apertio varicfi:& iimilirer aper tioplenitudinis venaru pedu,in finerei.Sabor Rex Medoiu. Syrupuscoferes mania?,& mela cholia' ex aduftione cholcrar citrinx. Rec.fucci bugloifedomefticx, fylueltris, ana lib.ij.fucci poiiioru dulciu redolentium,lib.^.folliculoru iena', vnc.iiij.croci, drac-duas, zucchari rabar- zetlibras iij.fitaute lic.Sene proijciatur in fuc- cis per diem,& no6te poit corritionem eius.de- indebulliatebullrtione vna, autij.deindecum zuccharo fiatfyrupus. Crocus aur confricetur F in panno in eius decodtione. da vnc.i j. 1 el rres, cu aqua bugloflse, & quandoque c pud nccelli- tatem,cu aqua cafei.G al. Accipe foli iculorum fenx hb.].& fubmerge ipfum in cado mufti al- bi: & dimitratur permenfesfex: & propinetur cu aqua bugloffa: omni manein ieiunio. cofert enim mania:,& melacholiae mirab;liter:& mfi- dificatcerebru,&fenfus,&generatgaudium. Et fi decoquatur fene in lure galloru,& gallina rum,aut carniu,aut pifcium,aut ouorum,cofert fimiliter.Fihus Zezar.Infufio epirhymi confe- rens mania?,&melancholiae ab adultione cho- Iera?cirrrna:.Recip.cpithymiCretenfis,vncias tres, florum buglolTa: domeiticae, aut fyl ueftris, vnc.j.falisindijvnc.j. & fcmiflfem. pone in lcu- G tella lapidea: & proijce fuper cam aquaecafei fumptxexcapris vnciasduodecimj&dimittc die ac nodte iub aere limpido,deinde bulliate- bullirionevna,coletur,&proijciarurfupcripsu cathartici rofati,vnc.fcmii.& cft dofis,vn.j. vcl dusc.lnfufioalia.^ec.fene, vnc.duas,pruna.xl. aque cafei quantu fufficir.Tryphcra de epithy- mo,qux adminiftrat inrcr euacuatione,& eua- cuatione in diebus,quado no adminiftrat cua- cuatio.facit eria reiuucnefcerc, & gcncrat gau- diu. Cuius permiftio. Rccipit tnyrobalanOrfi chebuloru,emblicoru,belliricoru,& indoruiu, anapartes a?quales,epirhytni fublimis parres duas,iuera:picra: partem fcmiffem ,eohce cum melle emblicoru,aut chebulorum, & da omni r die ficut diximus,a drach. duabus,vfq; ad qua- tuor.Gabricl.Pilulc dclapidc armeno,q mun- dificantcaput ab humore melacho'ico:& con- feruntaegritudinibus^quaru matcria eft melan cholica,ficut maniapropric,& melancholia,& triftitia finecaufa,quarupermiftio. Rccipit po lypodij,epithymi,anadrac.quinque,lapidisar mcni loti fecund fi artem,drac.duas,& femifse, tnyrobalanorum chcbulorum, indorum,ana d.achmas duas,ftocchados,drachmasdece,fa- lis indi,colocynthidos xterioris, ana drachmas quatuOr,emblicorUm,belliricorum,hafce,cHc- bor.i nigri,ana drachmas tres, hicra' picra?, rur- buh s ana, vnc.j. & femif.cofice curn oxyinelitc,
GRI- CAPITIS
E & dadra.j.vclij.cum aquacafei.Filius Zacha- ria:.Modus cofc<5honis cofcrens melancholia;, &timori.Rccipit myrobalanorum nigrorum, drac.viginti,harmel,polypodij,fccbram, ideft ozymi maioris, marr.ubij albi, anadrac.v.epi- rhymijdrac.xv.ftoechadoSjdrac.deceiagarici, ellcbori nigri,alfclengemifch,anadrach.v.ga- ryophyI .drac.ij.mclifiir,drac.tres,corcicucirri, bugloifce,ana drach.iiij.nucis mufchata?,galliaf mufchata^ana dra.j.cofice cu melle paifullaru, & melle emblicoru,dofis a drach.ij.vfq; ad iij. Filius Zacharia\Modus eledanj laeti-ficatis,& gcneraris gaudiu,& rciuuencfccrefacientis, & coloris pulchritudin e, & odoris bonitate in to- tocorporcopcratis, & digeftionis bonirarcm, F & rerardatiscanos,cuius pmiftio hcrc oft. Rec. rofaru,drac.ij.cypcri,drach.iij.&femif.garyo- phylloru,maftiches,lignialocs,fpice,a : fari,ana d rac. j.& fcm i f.cinnamOmi,& croci,mcllifTe,al fclcnsjemifch,margaritaru,folioruindoru,ma cis,cardamomi, heyl, nucis mufchara?, corticu citri,£alIia?mofcharae,zedoaria?doronici,ozy- mi maioris,ana cira.j. mufchi boni,drac.vnius, quarta.Coficecum melle belliricoru, & mclle emblicoru,quodfitquadruplu fpecicrum,fu- matur iicur tryphera,& eft magis couc nicns in hyeme. Alia adhuc ad mania, & melacholiam couenietia eligi poflunt ex his quac tradira funt in Grabadin maiori, & in capit. de foda ex his qua' educunt materia earum,& ex eis quae con- G forrantcor: quc rcquiranturibi, &affcraturad locu h unc.Embrochae aute couenientes cligan mr,inquibus ftudiu humcctadi fir vinccns fu-. pra ftudiu calcfaciendi,aut mfrigidadi. Ft nos plura ex his diximus, & rradidit Gal.decotho- ne capitu hoedoru,& ped u iuucnum caftraroru cu laCtc nupcr mulfo, & buryro crudo efle em- brocha mirabilem ad humc(Tcadum,& lcnicn- dfi ea,in quibus humc&atione quasrimur,& eft ncccffc, vtindiequinquies exeacaputliniat, &embrochetur. Alcazi.Mulgeatur fup caput lac,& olcfi dccucurbita, aut oleum de lactuca, autde papaucrecuoleo chamemclino, & iuua tur eis multu,& humedat cu temperie. Hmbro r cha cofercnseis,&faciesfomnu. Accipe, papa ' ri ueris,& chamarmillar, &feminum lac c ruca?,ana partcs aqualcs. coquaturin aqua fuflicicri vfq; ad columptione medietatis cius,& cmbroche- turcu ea.Vomitiua cogrua in tnbuscafib 9 pau loantediximusefle,& iiantin primiscu lenio- nbus,ficutpropriecuoxymclite, &aqua rcpi- da,autcuoxymelitc, &raphano,autcurapha- noqui eft nutrirus cuellcboronigro,autcuex- prefiione raphani ficnutriti,autcum aquade- coftioms mabrahumich ,&rcdi poftilludad confortationem ftomachi cumeis.qua: dice- mus. lmmofit ftudium tuum poftcuram cor- dis,' t verificetur in co digcftio. F.r fi accidat,vt corrumparur in cocibus taciro, vomitu expel- latur, nihilenrm efteiscictcnus qiia comipta
digcftio

L I B E R S I
di£eftio,cibus fopracibum indigcftum:& fom nus fiipra cibum corruptum,&b alncum,quini mo fuftinerc cibum corrupruin eft cis rcs noci- ua.Gal.vitent acuta, & fimiliter vrinam prouo cantia,quoniam q.uod fubtile eft in materia,ex cluditur:remanet in refiduo grolfum eius, pro- num fieri eflentia? lapidis fimile.Gal.in melan cholia fplenica, aut myrachia, folicirudo atten .denda eft circa fplcnem, & myrach, & fit qua- druplex folicitudo. Prima quamundificetur corruptum eorum. Et fecunda, vt prohibeatur vapores corruptionum venire ad caput: & pro priecum ventofis,&emplaftrisrubificatibus iuper locum, & fortafle cum cauterijs, & cum cis, qu.c detrahunt ad diuerfum, & oppofitum, iicut funtclyfteria, & prouocatio hannorrhoi- du,& menftruorum,& phlebotomia faphense, & vene poliicis,& pofitio ventofarum in tibijs, & pcdibus. Tertia eft,vt confortetur, & rediii- cetur fplen,& myrach, vt mareria? non corrum patur m ipfis,imo digerarur omne corruptu, & iiat minera materiei laudabilis. Quarta c-ft,vt confortctur ccrebrum,& non recipat fuperflua, iicutfirpediximus.
JDc epilepjia. Cap. 26.
CVra huius xgritudinis tunt fex res. Prima ponit regimen in vita. Secunda xquat, & coaptat materiam. Tertia abfcinditea.Quarta ponit regimen in conuerfione refidui eiusad partcs diuerfas,& oppofitas. Quinta reftincat membrum mandans,fi eftaliquod madans, & reftificatcerebrum. Sexta corrigitaccidentia» Primam autem rem complent adminiftratio- nes regiminumin fex generibas rerum non na ruralium,dequibuseft aer, qui efttemperadus cis, nec calidus fitnecfngidus,fed iit ad ficcita te decliuior, & confcrtinterdum deregione in regionem mutareaercm, etaliquandoconfue- tum, fi fub eo morbusaccidit, incis enim fcepc diffuctus morbum pennutat,&in quibufdam, iidifluetus addatad morbum,rcuerti adcofuc tum,permutat,& tu complexionem cgri,& ac- rem conlidera, & reuelabiuir, fugiedus aer,aut non fugicdus iit. Cibus autcomenfurandusin cjuali tare, & quantitate eft, & in proprietate,& alijs. Cibus pueris litlac redificatum in boni- tatc diactx ladantis, & bonitate difpofitionis cius,vt nec pinguis,nec tenuis,nec iracuda, ncc pigra,ncc muItumlaborans,necmultumquie- fcens,viuida vuku,bonorum morum,non luxu rians, cuius operationes naturales funt verx, & propriedigeftio.Exalijsfitpropriecibus boni nutrimenti, & laudabilis chymi non vaporofi, aur corrupti, & fitcib. habens mcdiocritate.cu declinationc fua ad ficcitatem modicam, & iit facilis ad digeredum non grauans naturam: & ncquc fumatur ex eo vfque ad repletionem, nc que fupra repletionem, neq; fupra cibum indi- geftum,at vero fatietatem naufeatiuam vitain ■quantum polTibilc eft, adhuc autcni clige ex.ci
■ C V N D V s. 108
A bis fm proprietatem.Inquit.n.piofcoridcs,ru- ta confert epilepticis,apium vero'eaexcitat,& fortaffc endiuia conceditur,& anethum, & co- riandrum.Et prohibenturfruftus oes,nifi qui- dam ftyptici fuper cibu,vtprohibeantafcensu vaporum, & confortent ftomachum, & prohi- bentur caules,&porri,& pifcesquidc funt mo- lefti eis: hoedince vcro carnes, & pullina? galli- narum,bon;t;&capreolorum, & leporum iuue num,& qua? hoc curfu procedunt.Potus autcm corum vtiliscft vinu multspermiftionis,ncc nimis antiquum,nec nimis nouum,clarum,fub tile,odonferum,ftypticitatis parum habes,dul ce vero,& groflum malum;& fimiliter ctpuru, fi fitelegans,hydromel quoq; eft potuseis ele- B gantius,q. vinum, vitentaut (uperrepletioneni potum quahfcuque fit,& qhdigeftio fieri inci- pit:& potum omnem immoderatum,& potum aqua-,&potum vaporofum,ficut eft vinu de da ftylis,&fimiliajfamem autoem, &replctionc fugiant. Modcratum quoquc iciuniu Cofejt, & mclius 111 hoccafu moderateinantium,q, replc tum. Vitentcoitum,fortaffiscoitusapudeos, qui vltimeabftinenr, ii moderatus fit,fanat.S6 nus autem,& vigilixfupra ronem nocent,& fu pra fatietatc fomnus nocet, & fupra naufeam, cofertveroapud principium digeftioniscibi, fed moderatus, fomnus apud ieiuniu, & vacui- tatem nocet.Exercitium,&quies fupraronem, c noccnr, moderatum vero vtrumqueconfert,& J propriefmlegem.nammoderatum exercitiu ieiuno confcrr, nocet qualecumque lit poft ci- bum,quies vero e cotrario iuuat,& nocet. O m- ncautcmquod dilatatanimam, & confortat, confert. Anguftia autem,& triftitia nocent, & doIor,& folicitudolaboriofa nocent. Secunda autem rcm complent,qua: materiam propricta tc,& virtuteadaptant,vteiusfacilis hatexpul- fio,qualia funt fquilla,& acetu eius ? & oxyme- li iplius,& dccodtio, &fyrupushyflopi,aut al- hafce,aut ftcechados, aut acori,aur origani,& fi milium.Tertia autem rem complenteuacuatio nes decentes,quaru rememorabimur,& clyfte ria,& fuppofitorialcnia,& acuta. Etinfangui- } nca phlcbotomia faphciKTj&prouocatiohse- morrhoidum,& mcnftruorum,& emiflio fper- matiSjfi a retentione eius fiat,expulfio vermiu, fi fiatpropter illos. Quartam rem completgar garifmata,& ftcrnutatoria,& proprie vomitus, & commafticationes multiplicatcs faliuam, & iputum,& fricationes, & ligaturaein extremita nbtis:& vetofationes in eis: & emplaftra rubifi cantia,& proprie fuper membrum mandans,fi eft membrum madans.Quintam rcm complet rcdificatio ftomachi,fi eft a ftomacho,aut ma- tricis,aut inteftmorum,autmembri altcrius,fi- cut diximus,& dicemus, & in olbus his redifi- catiocerebri debetefleintentioprima, ficutia diximus.Sextam rem complentadminiftratio medicinarum^qu^cumproprietatc retardanc
paro-

MESVE DE AEGRIT- CAPITIS
paroxyfmum, aut mitiganr, aurcito ipfum ccf- E myrobalanorum nigrorum,bcliericorum, cm-
farc faciunt, aut prohibctaduentum cius omni blicorum,ana dr.iij.lapidis lazuli,vnc.xiij.my
no,autoccultanr,ficutdicemuspoft.Etaliquan robalanorum citrinorum,elleborinigri,cha-
do phlegmaticafebris, & proprielongartfol- mcpityos, chamcdryos, anadr.viij.conhcccu
uit:digeritenim,&confumit materiam eius,& fecaniabin Iquiliitico rdofis a dr. j. vfquead ij.
Cjuandoqueapud refolurionem ciusapparetin &femr{T.Filius Serapionis.Pilulazadepilepfia
partib. capitis faphati,a ut albaras,& lignificat melancholicam fideles,& morphcam nigram,
falutem. Apozema hyflopi coferens epilepfiae & argritudinem melancholicam. Rec.hierx pi
propriu mirabilitcr.Accipe hyflopi ficc$,lib.j. cra: dr.v.epirhymi,dr.x.lapidislazuliloti,dra.
paflularum enucleararum, vnc.ij.coquantur in vij.fcammone«e,colocynrhidos,ellebori nigri,
lib. iij. aqua? pluuialis vfq, dum fit medietas e- fpicce,ana dr.ij. conficecum aqua mcllis, da cu
iusconfumpta, & daol mane cum oxymelite aquaepithymi, & paflularum. Alcxander.Pi-
fquillitico,bonum,&expertum.Htqnqueaddi luIaF,quibusnull3efbniorcsadepilepfiam,&ar
tur m apozemate hafce, & qnqueepirhymum, trhericam,&podagram. Rcc.alocs,colocyntht
& eft ethcacius, & qnquefitindcfyrupus melli dosjfcammoneac-jbdtliijjeilebori nigri,corticu
nus confcrenscis, fi Dcus voluerit.Res autem, 1 gummi, ana partem.i.euphorbij, baurach, ana
quas fempcr m potib. fumcreoportct,funt paeo partem lernill". conficecum fucco caulium: do-
nia ,&femeeius,&pyrethrum,&fifeleos,&ari iisadr .j .vfquead ij .Oribafius.Medicamen bo
ftol.rotunda.Ht h;rc quidem danda ante purga num,quod iumitur omni die, confcrt cpilefia?,
tione, & poftcum hydromchte,aut apozcma- & vertigini. Rcc. baccarum lauri, pipcrisalbi,
tchyiTopi,autaliquoralium.Ioanitius/ Confe- fifclcos,pyrcrhri,anadrac.iij. radicum pxcnic,
«Stio hicre diacolocynthidos fupcr expcdtatur fi ariftoiochic rorundrr^ana cir .ij .caftorci, trochi-
ducialuuamcntorum muitorum ad a?gritudi- fcorumdciquilla,anatir .j .conficccum oxyme
nesomnes capitis,&ccrebri,& ncruorum,ditfi lite fquillitico,&dacumcodem oxymcliredie
ciiis eradicationis,ficut eft foda proprie, & he- qualibet. Ciyftt re confcrcns mirabiiitcr. Acci
micranca,&cpilcpfia, &paraiyiis, &tortura, pcalhaicc,hyflbpi,abiinthij,anavn.femis, pul
vcrtigo,& tcncbrofitas vi/us.Cuius pcrmiftio. px colocynthidos,dr.ij.centaurea:,dra.iiij.car-
R ec. h icnr pi cr. 1 n q ua a I ocs fuer i t d u p 1 u m fpe- thami,dr.xij.oleideKerua,drac.v.clyfterefiat
cierum,vnc.vj.trochifcoru aladahal. vn.iij. tur cum eis. Sternutatoriaautem,capuipurgia,&
bith,vnc.ij. fquilla?affat£e,agarici, ftocchados, gargaiifmara,&mafticationeseiigarurincap.
ana vnc.ij.& fem.fcamonee^Antiochena? co t\c ' defoda. Ruta autcm, &caftoreum fcparatim,
in pomo,aur.ij. ellebori nigri,falis gcmsp, bdcl aurconiunftum odorata cofcruntmirabiliter,
lij anaaur.iiij. Bdellium reloluaturm vino pcr & {imilitergummirutse agreftis confert, facit
miftOjcaeterzeautemres rcranrur.&cribtllctur, emmcitoreuiuiiccre, & excitatfcpultua vche
& fianttrochifcibdelliodiflbluto, &iicccntur mcntiaparoxyfmi.Alexander. Exhyflopo,pu
in vmbra,& iterum terantur,& cribcilcntur,& lcgio, & origano cum caricarum quaritate fuf-
contice cum melle palTularum contcrendo vf- ficieti paftiilos facics, quoscommafticcs, quia
quc dum fiat ficut pafta. fac pilulas, & fit dofis phlcgmadeponunr,& ccrcbrum mundificant.
adr. j. vfquead ij. Mahcmet Arafi. Conft&io Adluic autempyrcthrum cum maftiches,& cc
mcdicammis,quod01 dicdaturadepilcpfiam, rx quantitate fr/tficicnti commiftum, & com-
& vertiginem,& prarparat materiam,cuius pcr mafticatum, phlegma cum virtute deponit, &
miftio.Rec.ftoechados,dr.j.agarici,dr .iji & fc- mundificatccrebrum mirabiliter. Gal.Peonia
mifl".fifeleos,dr.iij.violarum ficcarum, dr.fem. fn> omnem modum adminiftrarionis eius eft
conficecum Kcimcs. Etdaomnidieinmodu medicinamagna adcpilepfiam: radix fcilicer,
duarum ,aut trium nucumcuoxymclitefquilli H & fcmecius. Et enim fi excadicbusfingulisa
tico.Idem confedtio alia mirab. ad epilepfiam, dr.ij.ad vfque ad iiij.propinetur cum aqua mel
propria,&experta. Rcc. pyrethri,fifeleos,ftoe- lis,&hyflbpi,autcum oxy melitc confcrt mira-
chados,ana dr.x.agarici,dr.femifl".cordumeni, bilitcr. Et fimiliter fi fiat cx ea caputpurgium,
hafce,ariftol.rotundae,afphodcli,liquiritia*,car autgargarifmata cum oxymclite,& fuffletur
pobalfami,p2eonic,ana dr.iij. & accipeexpref- ex eain nafum,conferr. Et fi continuc puluis e-
lionis fquilia:,& incllis partcs aqualcs, dequi- msodoratur,confcrt. Experrum eft fufpcnfio-
buscodis ad ipiifitudincm quantum futriciar nem cius in collo efle iuuamen fublime,& ena
ad aggregandumea,accipc,&dcindereconde fumptamincibis,&potibus. EtfirfufFumiga-
in valc vitreo:dofis a dr.ij. vfquc ad lij.eft enim tio cx fcmine eius, & cft mirabile,fumpta etcu
medicamcn vltimum.Filius Scrapionis.Pilu- mcllerofatodiebus fingulis.fanar, fi Deus vo~
Ixad epilcpfia ex phlcgmate,cxperta?. Accipc lucrit. Hippocratesdixir,& multi poft ipfum,
fifeleos,ariftol.rotunda?,caftorei, falisindi,ana & nos etiam experti fumus, pyrethrum efle mc
dr.iiij.radicum p«onisE,trochifcorumdefquii- dicinam fidelemadepiiepfiam, &propriecon
la ,anadr .x .poIypodij,dr.vij.agarici,dr.xij. co- ditum eius,& eledrarium fadtum cx co, & mel-
locynthidos, dr. x;. (in aiio y.) turbith .dra.xv. ic , & trochikos fados cx co fumptos cum hy-
drome-

LIBER SECVNDVS. io*
dromelire, & caputpurgium ex eo, conditum A piomateriamfubtrahere.quantumpoflibiliras
autemeiusfitficut zingiberconditum,exper- exigit.Etliquide/anguineeflevidcrisvtriuf-
tum,bonum. Confe<5tio depyrethro confcrens que partis, phlebotoma cephalicam illico fi-
epilepfix,& tortura, paraly fi, & «gritudinibus mul cum emilfionemulti fanguinis, fi res pati-
neruorumfrigidis.Recipit fecacul lib.j.&pyre tur. Etconfequentercrura,&pedesventofari
thn humidi,aut humeftati,dr.vj. mellis defpu- facias,& trahe inquantum potes ad oppofitam
mati.lib.v.pinearum purgatarum,lib.j.&s. co partemjcum omnibus generibus attradionu»
<dies cum zingiberis,& pyrethri, ana vnc.j. ga- & etiam cum clyfteribus acutis, & fternutato-
ryophy llorum,nucis mufcata?, cubebct,ana dr« rijs,& fuffumigationibus,& alijs. Si aute pleg-
iij.cinnamomi,drachm.v.& in alio pyrethri,& maticafuerit materia, fubtrahe etiam inquan-
hueg,autzingiberis,authumidorum;,authu- tumpotes,ficuthicdiximus.Etexhocrequire
me<ftatorum,anadr.iij.expertum,bonum,&a- in capitulo de foda,&deepilepfia,&de eo 9
lij addunt mufchi,dr.j.Gal.po(lcorporis,&ca quod dicemus in paralyfi,fi Deus volueric» pitis mundificationem,thenaca,aut mithrida-
tumdabisdiebus,quibusapurgationeinterpo S V M M A IIII. las, & propne auellanas duas dealtero eorum, B
& proprie in fero,aut in mane, ficut videris ex- De &gritudinibus neruorum . Cap. x, pedire.Dandaeftetiaconfe<5tiode mufco,dul-
cis,& amara: & theriaca diateffaro, & cofe<5tio Egritudines neruorum, aut funt
Ci;ians,& hieraHermetis,& Theodoriconcu a complexionepura, &altera-
nucibusmufchatis.FiliusSerapionis.Confe- tioneloiu:&indigentconforta
feftiomafticatorij faciesfluereper fputumhu ptionepoft illud. Autfuntcom-
mores mirabilirer, & mundificans caput. Reci plexionalescum materia: & in
pit pyrethri, dr.j. linapis,dra.j.& s. ftaphidis a- digent alteratione,& mundificatione, & demu
griae dr. ij.falis ammoniaci, dr.s.cu maftiches, confortatione. Aut funt a folutione,continuita
& cera* partibus conuenientibus mifce,&fac tiseorum: &dicemuscurameoruinlocofuo.
formas ficut auellanarum,& ex eis iugiter ma- Aut cotritio eorum,& dicemus ibi.Et comple-
fticenturinieiunio,conferuntenim,fi Deusvo xionales quidem neruorum xgritudinesafri-
luerit. Gal. Odoretur rutaomni hora,&fitca- giditatefuntfm plurimum,& deindeabhumi
putpurgia cum ea,& confert epilepfia».Et fimi- ^ ditate:a caliditate vero, & ficcitate non faepe,Ii
liter auriculamuri5bibira,&caputpurgiumex ^ cetqnqueaccidant:&quidem verihcatum eft,
ca fa&um, ruta agreftis fimilitcr experta eft, & quod febris fuperinuadens curat neruorum, &
fimiliterguinmteius. Democritus. SufFumiga iun6turarumcEgritudines ,quarum radixeftfri
turepilep icuscumafa,&adminiftraturodor giditas,authumiditas,digerit*enim,&fubtiliat
eius,&excitatepilepticum,&adminiftrataom materiam,&confumit.Diofcorides. Zinia fm
ni hora prseferuat eum ab epilepfia, fi Deus vo omnem modum adminiftrationis eius malam
luerir. Eodem modo cofert gallise mufchat? ad neruorum complexionem alterat, eos confor-
miniftrario,& fimilitcr gummi eius,&et bibi- tat, & iunfturarum doloribusfimiliter, & pro-
ta,Alexander.Veficaapricumtoravrinaexic- priecomeftacuvitellisouorum,&faluia,&po
cetur in furno, & dabis ex ea ad fabae menfura nitur in decoftione hydromelitis, & cSfert mi-
diebus fingulisin manecuoxymelite, experru rabiliter. Emplaftra quoquecum melle,&fari
eft.Etdixitfevfqueadtertiamdiemquendam nahordci,confertdolorib. eorum. Hydromcl
vidiftecuratum. Diofcorides.Leporiscoagu- confereso!busa?gritudinibus neruorumfrigi-
lum fibibatur,cofertepilepfiae. Etfimiliterafi dis,&humidis.Accipeexzinialib.s.foliorum
ninum hepar aflfatum,& comeftum in ieiunio. faluiae,& lelcngi,ana vnc.vj.ftoechados,vn,iij.
Detegunt epilepfiam hepar caprinum come- D bulliantinlib.aqua?vj.Wqueadlib.iij.&cola,
ftura, & fuffumigatio ex galbano, & fimiliter & cum mellis iib. s. permifce, & proijce fuper
ex vngulis capra?, & apium fecundum omnem ea piperis,garyophyllorum,fpicae,ana dra.j. &
modum adminiftrationis eius,& fungi, & fuf- s.zingiberis,cinnamomi,ana dr.v.Dimitte a fe
fumigatio ex myrrha ,:& pofitio eius in nari- ro vlque mane,deinde cola colatorium. Et fit
bus, aut ex cornu caprino, & hepar caprinum, dofis eius in ieiunio,lib.s.cum aqua calida.Em
& hircinum comeftum,autodoratum. brochaconferenssgritudinibus neruorumfri
De apopiexia. Cap. .27. gidis,quaeadminiftrandaeft fupercapur,&lo-
CVrahuius xgritudinis proxima eft curae cumoriginisneruorum,&fuperlocumpaflio-
epilepfias,pr2eterquam quod oportet, vt nis.Rec .florumchamomilIaelib.s.ziniam,flo-
omnegenus cur£Eadininiftreturillico,dilatio rumfalui3e ,fifymbrij,&fampfuchi,&ftoecha-
enim cTucitad mortemfeftinam,cum fitetiam dos,& lelengi,anavnc.iiij. Decoquatur in lib.
ipfe morbus per fe parum recipiens curam, fi- iiij. aquaj vfquead ij. & fiatembrocha cum eis
cut Hippo.dixit.Veruntamen,vt non appareat ficut diximus , & cataplafmetur ex face , eft ' M "°
cxparteoperantis defed;us,conaberis aprinci- enim expertum, fiDeusvoluerit. Iudxus. Sy-
rupus

M E S V £ D E
, riipus de ftoschae eftmedicina mirabilis confc rensoIbus3?gritudinibus neruoru frigidis,& confortanseosjcuius permixtio. Recip.florum ftoechados vnCiiiij ;hafce ,ziniam,ana vnc.j .pi- peris,pyrethri,anadr.iiij paiTularum fineinte- rioribus vnc.j.coquantur in lib.iiij.aqua: vfque adij.cummellislib.j .fapa?lib.s.fiatfyrupus:do • iis eius eft ab vnc.j. vfque ad ij. cum aqua alki- lil. Confedtioconditi ad agritudines neruocu frigidasmirabilis.Rec .fecacul T pinearum mun dataruin , rndicum acori, ana lib.j. & s. & fint fecacul, & acorus elixata, & exprelfa, & mifce cumeis praeter pineas, meilis defpumati lib.x. &decoque lento igne vfque dum fpiflitudine acquirat, deinde dcponatur abigne,& proijcia tur fuper ipfum pinex, & mifceantur adinuice. Poft hocpulueriza fuper ea piperis vnc.j.pipe- rislongi,garyophyllorum, zingibe.macis,ana dr.iiij .nucis mufchat9,galage,cardamomi,ana dr.iij.Dofis eius eft vnc.j.mane, & fero. Deco- <ftio coferes mirabiliter ad omnes xgritudines neruorum, & dolores corum. A ccipeziniam re centis,& humida?, & proprie fucci eius lib. s. & permifceeum eo mellis vnc.& lemif.&olei de Kerua,aut olei de tribus piperibus didis in an- tidotarioaur.ij.picrsc aur.ij.autminus,autplus •fmquod oportet,& da i/i pocu,dr.x.vfq; ad xx. Si autem ipfa herba humida inueniri non pote rir ,accipe ex ficea cireiter, lib.s. decoque in lib. j .aqua vfquead lib.s.& fac licutdiximus . Ex oleisaut,& vnguentis,& emplaftris, & alijsco uenientibus ad pcrniutationem malitiae cople xionis neruoru m maiori Grabadin plnra fcri- pfimus,qu2 lbi r%quiratur,&de plurimis et lo- quemur m capitulis proprijs,& ex purgantibus et materias eorum multa illic fcripfimus, qux requirantur ibi,in practeritis capitulis plura Icri plimus,& projvie in foda,& epileplia, & verti gine, & fcnbemus et in capitulis,qua fequetur. Gal. Thcriaca,& mythridatum adminiftratui: adomnes jegritudinesneruorum frigidascum aqua decoftioms vnius manipuli zmjan,& ani fi,& foliorum rutx,& faluia;,& conferu.nt in 01 ternporeajgritudinis, & in principioquidean- te purgationern,quia digerunr,& fubtiliantma teriam, & permutantmalitiam complexionis . frigidx,& conferunt poft purgationem,quia re fiduum materiei refoluunt. Adhuc aute habent proprietatem,vt neruis iuuamentu afterant ma nifeftum,& cofortent eos. Et fit dolis a quarta dr .j .vlqueaddr.j.diebusfingul.Gal.Habctad huc de proprietate agritudinibus neruoru con ferreproprieadminiftratio caftorei omni die Kirat.j.cum eo,quod couenit ei ex potibus.Hu rKw ius enam intentionis eft afla foetida proprie mi nuntia. rabihrer inun&a.l. & bibitaomnidie. Simili- . teroleum de narciflb,& oleum de iridecu glu- ,... tino albotin, & fimiliteroleji.de been, & olcu de alcanna, & oleum derura.Piper quoqueeft id neruoium ivgn.tudines fngrd;;?. .iiicciicina.
^GRI. CAPITIS
E fublimis,&olefidepipenbus,&fimilia. Olcu vero de euphorbio luuamen eft mirabile,& fi- militer oleum de croco, & oleum philofopho- rum,eft.n.expertum veraxHumain. Modus pilularum dc euphorbio conferentium ad mol lificationem,& frigiditatem neruoru, & ad hu- mores crudos,qui dcfcendunt ad eos,vel qui le pulti (unt,quaru permiftio.Rec.euphorbij, co- locynthidos,agarici,& ferapini,bdellij,ana dr. iiij.aloes,dr.vj.maftiches,dr.ij.conficecumex preflione ziniam, aut porroru, funt.n.expcrta?, dofis a dr.j.vfque ad dr.ij.& femif.Gal.Confe- &io pilularum foetidarum maioru expertorum iuuamentorum ad agritudines omnes neruo- rum,que funt a materia grofla vifcofa diflicilis F eradicationis, & ad dolores iun&urarum, qui funt ab eade caufa, & ad omnes dolores totius corporis, qui eandem habenr materiam, fimili ter ad vertigincm,& ad epilcpfiam,& ad hemi cranea diflicilem , & fodam,morpheam, & al- baras,&kpram.Rec.aloes,turbith,anadr.v.fe rapini,ammoniaci,opopanacis, bdcllij,fcmi- nisharmel, myroaaJanoru, colocyntliidosin- terioris,anadr,iiij.fcammoncg,dr.ij.thapficint dx,hermoda£byli,fciebra,ana dr.ij.caftor. aga- ria,euphorbij,ana dr.j, cinnamomi, aoci,car- damomi,fpicce,ana dra. s. gummi infundantur in aqua porri,& facex eis pilulas, dofis a dra.j. vfque adij.Pilulas fcecida; minores,quae funtin poteftatc maiorum,quarum permiftio. Rec. fe G rapini,ammoniaci,.opopanacis, bdelltj, aloes, ana dr.iij.caftorei,armel,ana dr.iij. colocynthi dps,dr.vij.turbith,dr.x.cofice ficut alias.l ilius Zacharix Arali,Pilula?faetida:maiores,quae confcruntKgritudinrbusomnibus ncruorum, licuteft paralyfis,&tortura,& fpafmushumi- dusj-& dolor mndurarum, & folurione educut humore grolfum vifcofum, a locis difticilis era dicationiscius, quaru permiftio.Rec.hieraepi- crae dr.x.pulpx colocynthidos dr.vj.centaurcaj minoris,meizarcham ana dr.v. euphorbij dra», ij.& fem.fcebram,caftorei, zingiberis,aifa foe- tida?, ferapini, opopanacis, fetaragi Indi, fina- pisjpiperis, ana dr.j. gummi difloluanturin a- qua ruta?,& fac pilulas cum cateris, dofis a dr. H ij.vfqueiij.Pilula foetida? minores ex rnuentio Fltu u ne noftra,& eiufdem,& funt in intentione ma- Ta> "'" 1*
^ , . trtme r em »
rorum,& cotcrunt tremorr mrrabiliter proprie,. quarum permixtro. Rcc.hierct picra?,dr.v.pyre thri,caftorei,cafia:,anadra.iij. ferapini, pulpas colocynthidos, ana dr.iiij. dofis a dra-ij. vfque iij.& expertum.Filius Zacharicv Arafi.Confe- Ctio anacardina, qua? cft mcdicina fublimis ad cniinesa^gritudinesneruorumfrigidas, aut hu- midas,ficut paralyfis,&fpafmiis ab humidita- te,auta frigiditate; & tortura, & tre.mor,& ftu- por,ftatim enim fanat. Accipe zingiberis, co- 11 i, py re thr i, nrgel 1 a, pi perrs, macropiperis,hu- eg,ana dra.x.myrrha,foliorum ruta:,aflie,gen- nan .V, unltoloduz, b s iccarum lauri, caftorei,
thapiiXj

LIBER SECVNDVS- ko
thapfia?,finapis,anadrac.v.mellisanacardini, A DefAraly/i. Cap. z.
drach.v.& tcrriam. Inuoluanturomnia cum o- TN cura huius aegritudinis regimcn duplex
leo nucum, & confice cum melle apum, da ex Xeft. Eft .n. regimen quoddam commune, &
kr,m. eo in modum grani lauri.Inquit Mahemet,hcc quoddam proprium.Comune autem regimen
medicina eft bonitatis magnx ad crgrituaines, nunc partem morbi tangir,nunc proprietatem,
quasdiximusinomnibuscegritudinibus frigi- interdum verodixtam.Etprimum quidemco
dis, & inflammat corpus ftatim, &adducit fe- pletur cum adminiftrationeomnis ftudij ad ca
brem bonam fpafmo humido, & fricatur cum pitis partem pofteriorem, &nucham, & illud
ea lingua, & confert grauedinieius, & fitem- ideo qmcadit frn plurimumhxcinfirmitasin
plaftrum cx ea fuper membruin ftupidum, & neruosmotiuos, & eorum ortuseft apoftcriori
frigidum, autfricaturcum ea, & confert pro- cerebro,& nucha. Ethocquidem ftudium etia
prie mirabiliter, & facit fudare, quapropter o- in quibufdam alijs neruoru aegritudinibus ad-
porter, vtcooperiaturfumenseam vtfudet,fa- miniftrandebere communeeft,ficuteft fpaf-
nat.n. fi Deus voluerit. Hamech filius Zear. musproprie,tremor,& ftupor,&tortura. Secu
Oleum quod adminiftraturin potuadcegritu- dum verocompleturcum adminiftratione m« dines neruorum,qua? fiunt a phlegmate, & hu- ^ dicinarum proprietate, & virtute conferentiu,
more vifcofo, adminiftratur cum aliquo, quod & conforrantium eos,ficut hic in proximo capi
conuenitexpotibus. Rec.colocynthidos,drac. te,quodeftanreiftud,diximus.Tertium autem
x.a!oes,drach.v.turbithaIbi,drach.iiij.fquiIIe, completurcupaucirarecibi, &potus,&omni
drach .iij.gentianJEjpryllij, fampfuchi,ziniam, regiminecxiccatiuo,&/icureft excibis,&po-
ana drach.iij. & s. amoini,fpiae, xylobalfami, tibus, &condiincntiscorum propricratem ha-
gariophyllorum,cinnamomi,pipcris,macropi benribus,vtneruisconfcranr, ficurfuntgrana
peris,ariftolochitElonga?,& rotundce,cafiie,po- pini propric, & cerebrum leporis, &hafce, &
lij,fquinanthi,petrofelini,polypodij,anifi,cpi- origanum, & hyffopus,& piper,& zingiber,&
thymi,anadrac ij.&s.ferapini,liquiritia?,hyo pyrethrum, &iusferpentis cum pioprictatc,&
fcyami,zingiberis,ana drac.ij.Contere omnia fpecies falis condiri,& ius gallorum antiquoru
contriuoncgroffa, &fundcfupereaaquxfon- /m dodrinam Galeni, &hydromelrccipiens
tium lib. iij. olei antiqui fextam vnius, coqua- fampfuchum,hafce,faluiam,& fimilia.Etcon-
tur Iento igne vfque ad aqux confumptionem. fcrt eis adminiftratio capparis: & tali al phcfirc
Hamcc.Oleumdefigiaconfertjegritudinibus in primiscum eleuantura terra, frixicum fpe-
neruorum phlegmaticis.Cuius ha;c eft permi- ciebus:& hueg conditum. Vinum autem vitare
ftio.Rec.figix,caftorei,pralij, ana vnc.j. pipe- oportet,facitenim pcnetraread neruosmate-
ris,zingiberis,fquinanthi,cafiae, ana dra.v. cy- rias,quae forfitan non penetrarent. Et fciro,qd"
peri,cofti,carpobalfami,xyIobalf. ellebori ni- vinu inimicueft neruis, & oculis per fe. Ipfius
gri,ammoniaci,fpica?, ferapini,ariftolochia: lo cnim abufus cft caufa morbi ipforum. Vitcnt
gx,&rotund3e,anadr.iiij.oleifiricinidrach.v. et aquam,&potum fupracibum,&fomnum
aqua? lib. ii j.coque ficut hic proxime diximus. fupra cibum, & fit parcitas in potu fm omnem
Olcumaliuddefigiavalensfimiliter. Olcifi- modum,&fitpotusexiccatiuus,& abftinerc
ricini iib.ij.caftorei lib.iiij.coquc in duplici va fupra fitim,& famem cft cura prima.Regimcn
fe. Eligimusautemex antidotariovnguenra, autcmproprium caditinquatuorrcs. Prima
& emplaftra, & olea, dc quibus cft hyflopi ce- eft adxquatio materiei, fccunda cft abfciifio c-
rotum, & vnguentum de bdcllio, & vnguentu ius, terria conuerfio refidui eius ad oppofitum,
Phylagrios,&cerotumdiapente,& cerorum &diuerfum,quartacorrigitaccidcnria. Prima
Alcxandri,& cerotum Andromachi, & empla autem rescompleturcum adminiftrationcrc- ftrumfilij Zachariae.Ioannitius. Lsfiocadcns D rummorbimateriamcarminantium,& matu-
in neruis pofterioribus iuuamen fufcipita fter- ratium, dequibushicpaulo antelocuti fumus,
nutatorijs, &caputpurgijs, propterca, quoda &turequirein illo.Secundaautem rescomple
locisoriginum neruorum diuerfio fit ad locu turadminiftrationeproprium euacuantium,fi-
emundorij communis, & purgaturperipfum. cuthiera diacolocynthidos, &pilulxfbetidx,
La ?fioniautcadentiin neruostaciei,fternura- &hieraHennetis, & aliaqu? fupra diximus.
toria, & caputpurgia prohibenda funt in prin- InquitGal.argritudines neruorum,&iunflura
cipio,fortafle enim conferuntin fine rei. Gar- ru non nifi forti agente rc&ificantur. Verunra-
garifmataautemfunthis, & illis vtilia, & pro- mede meliori operatione cftnoproperaread
prie poft mundificationem communem: nifi vfum fortium principio, nefubito tolJaturvir-
mareriasad pcdus rheumatizaretimucris, & tus,autrefoluatur. Vomitusaute, &euacuatio
pulmonem, funtcnim tuncfufpeda, ficutalibi per clyfteria,& proprieacuta funtex boniseua
diximus. Etiam quaedam ex his,qux praeceflc- cuationibus, & fiat vomitus propric cu cxpref-
runt caputpurgia, & fternuratoria multa colli- fionc raphani,cum oxy melire,aut cum expref-
gere potes ad haec vtilia,& gargarifmata. fione raphani in quo lit virtus ellcbori nigri.
aut vomitus fir poft cibaria acuta.Et oportet vt
mter

mesve de ai
Inter euacuatione, & euacuatione interueniat tepus,in quooperarioportet regimecofortati- uu. Et tunc quidem adminiftrentur theriace 5 & mithridatum, &confedio de mufcho dulcis,& amara,& fimilia. Et quide in hac hora anicar- dinum,quod diximus.eft eis mirabilis medici- na, & hacquide viciftitudine regimen iftud co pletur,& cito fanitati reftituirur, ii Deus volue rit. T ertia aut rescomplcturcutn gargarifmati bus,& cum mafticationib 9 , & caputpurgijs, & fternutatorij's,dequibus pluriesfecimus metio nem.Quartam autrem complent vndiones,& emplaftra, & fricationes, & balneu, & alia dc quib. loquemur iam,fi Deus voluent. £t didlu eft febrem fuperueniente agritudinibus neruo rumhumidiseffecurambona.Filius Serapio- nis. Decoftio confcres cum virtute Dei ad pa- ralyftm,& mollificationem,& fpafmum,& do lores neruoru. Rec.radicum apij,foeniculi, ana dr.x.fquinanthijdr.vj.femi.fceniculi, aniii, pe- trofelini,fifeleos,cofti,centaure?minoris,pyre thri,zingiberis,ziniam,cordumeni,ana dr. liij. femif rutap,fetaragi indi, ana dr.iij. ftoechados, belliricorum,emblicorum,anadr.vij.decoqua tur invij.l1b.aqu9 vfque ad lib.j.& da 01 die cu oleo de K erua, aut oleo de piperibus, aut oleo decofto diebusxxj. &iit proprie deco&ionis dofis ab vnc.j. vfque ad ij.& fint olei a dr. ij. vf- «ueadiij.fanat.n.fi Deus voluerit.Clyftere co ferens paraly fi, folutione educens humore cru dum,& vifcofum, quod adminiftrandu eft ho- ra, poft hora, & proprie, qn fit interpellario ab alijs euacuationib.Rec.ficle,furfuris,ana lib.s. meliloti, anethi, radicum maluarum mundara rum, chamamiillar, ana vnc. lij. hcus ficcas x v. numero,foenu grceci,cartami ana vnc.j.& s.pul pae colocynthidos, Kerua: mundatse, ana dr. lj. centaureac vnc.iiij.bulliant in hb.iiij. aquse vf- quead lib.j.& s.Ex huius aqua lib.s. & oleo an tiquo,& almuri,& melle,clyftere rir bonum,& cfficax,(i Deus volucrir. Filius Z acharioe. Olcu conferens paralyfi, & torturce proprie nurabili ter. Rec.cofti vnc.j.euphorbij,pipcris,ana vnc. j.tertiam,caftorei vnc.s. oleide chein lib.s.aut olei cofti,aut olei de narcitfo,in duplici vafe co que,& vtere. Archigenes. Cerotumconferens mollificationi, & fpafmo,expertum, bonum. Ree.euphorbij, pipens, hyffopi humida:, am- moniaci,croci,oltbani,balfami,caftorei,gluti- nis alimbac, opopanacis, ana dr.iiij. ftyracis, dr.ij.ceraecitrinadib.s^lei antiqui lib.iij.Tera tur ficca, gummi vero diffoluantur in vmo, & mifceatur,& fiat ex eis vngucntum,)& vngatur fuper metnbrum, in quo eftla?fio,ianat enim,li Deus voluerit. Aliud valenspropriemirabili- ter. Rec.myrrhae,opopanacis, vfne r fauinx,zi- niam,amygdalarum amararum, caftorei,gum mi,rutae agreftis,thuris ana dr.ij.femin.agni ca fti,pyrethri,galbani,euphorbij,anadr.;,hiera\ gummi pini,ana di". vij.olei cucumerii afioini,
; g r 1 t. c a p 1 t 1 s
£ & olei laurini, & olei de gallis quatum fufficit. Liniatur ex eo fuper membrum. Gargarifma- ta fiant ex eis,qua? dicimus. Aliud bonum gar- garifmafietcum hiera Archigenis,&oxymeli te. Eligantur veroexcommafticabilibuscon- uenienria. Erex eis fianr formae ficut nuces fta phide agria,& maftiche,deponunt.n.phlegma plurimum. Aliud valens fimiliter. Accipe iina pis^pyrethrijftaphidisagri^jana.Fiantformse ficutdiximuscu maftiche,adminiftrentur. Sal folutiuus, cuius iuuamentum eft magnu ad pa- ralyfim,& torturam, & crgritudines neruorum frigidas.AccipepiperisjOriganijhafcejfinapis, zingiberis,pyrethri,hyffopi,femi.apij,ani.teni culi,folij,gariophyllorum,hueg,macis,petrofe F lini,nafturtij,fcammonear,agarici,turbith, ana dr.j.&s.ialisgemmxad pondusomniu,teran- tur,&cribellentur,&adminiftrenturex eis vbi oporter,& etia fupra cibaria, & qnquequadru- piicaturin co hueg:&eftvigorofius.Caputpur gia, & fternutatoria funtad hancxgritudinem vehementis virtutis, purgant.n. cerebrum,& conuertunt a parte agrirudinis ademundoriu commune. Eligatur capurpurgia ex cis, qua di xim us,& dicemus. F i h u s Z ach aria?. Mod u s ca- putpurgij coferentis proprie mirabil irer ad pa- ralyfim,& torruram,& dolorem capitis,& egri tudinescerebri phlcgmaticas.Rec.caftorei dr. j.condifi, piperis,cyclaminis,& gilbenech,pul 1?^ colocynthidos, baurach rubci, euphorbi j, reiiis bouini exiccari,ana dr.iij.fiant ex eis col- liria,&deinde fiantcaputpurgiacum eis,cum auriculamuris,autcuaquasapfuchi. Gal.qui- de iadixitadmmiftratione theriaca', & mithri dati ante purgatione, & poft,conferre: ficurm c.quod eft ante ifttid,diximus. Anacardini quo que iuuamcntum eftadhoc,inhaccaufa mira- bile.quod diximus, & plura ctillic fcripfimus, quae erhucaflferantur. Qnqueetdaturexopo- panace quantitas Cicerum triucum hydromel- ioj&confert.Iuuamentu quoq; hueg conditi di chnus effe mirabile ad a;gritudi nes neruorum oes proprieratefua,& fimiliter grana pini,pipe ra aurem /moem modum adminiftrationis co H rum conferuht mirabiliter,& fimiliteralfa foe- tida bibita proprie, & linita diebus fingulis, & ia quide diximus iuuamentum caftorei magni ficari fmomnem modum adminrftrationis e- iuSv& fimiliter vfuscap pari s. H er m es. M a gn i S oarur iuuametum vulpis ad paralyfim, & agri tudincs neruorum alias, & proprie cmbrocha- tio f adta ex aqua dccodionis ipiius: & proprie vfquc dum diffoluantur membra eius in ea, & magnificaturetiamoleum decoCtion:siplius, & noslcripiimusiilud in Grabadinmedicina- rum vniuerfaliu. Ioannitius. Piluledeopopa- nace sut lnedidna fublimis ad oegritudines ner uoru :&exiccant ab cis humiditatcs vifcofas, & mucilaginofas, & conrcrunt paralyii, tortu- ra% fpafaiohumido, & doloriiunCturarum, &
dorfi

L I B E R S E
«5orfi,& genuum,quaru permiftio eft h^c.Rec. aloes,dr.x.trochifci alandahal, dr.vj.& s. opo- panacis,icrap.ni,ammoniaci,bdellij,hermoda 6tylorum ( ana dr.v.harmel, fucci cucumeris afi nini,ana dr.i).& s.piperis,macropipens,zingi- beris,th.i piia?,myrobalanorum,citrinorQ, bel- Iiricorum,emblicorum,myrrhx,croci,euphor- bij,caftorei,ana dr.j.fcammonea?,dr.j. & femif. agaricijdr.ij.turbith dr. vij. gummiinfundatur in aqua cauhum, aut porrorum, ccetera: autem resinfundantur inexpreflioneziniam, deinde mifce omnia fimul, poftqua in fpeciebus exic- catafuerit expreflio zinia tribus vicibus, fiant pilula?,& iit dofis earum a dr. j. vfque ad dra.ij. iuntenim mirabilis virtutis feu iuuamcnti,fi Deus voluerit.Ioannitius.Vndiones,& empla- Hra rubificantia, qn exhiberi oportet, in loco originis neruorum,quib. accidit paflio,applica da fuflt, vel faltem m part^,& laterc ortus eoru, & ex vnftionibus lbidem adminiftrandis eft oleum nardinum, & coftinum confortatacum caftoreo, euphorbio, pipere, & pyrethro. Ex emplaftris qtiidem eft radix lilij, ipfa enim eft iuuamenti magni proprieadminiftratafrican- do,& comprimendo fuper locum,& vngendo: & fi mifceantur cum ea grana alrahec,magnifi eaturoperatio. MahemetArafi. Modus lini- menti conferentis paralyfi mirabiliter.Rec. ce xx citrina?, vn.i j.olei de narciflo, & olei de lilio, ana dr.v. myrrhae,op< >panacis,ana vnc. j.cafto- rei,dr.vj.euphorbij,dr.iiij. Fiatexeisempla- ftrum,& liniatur m latere altero.Ioannitius. In fine quidem rei conkrunt ftuphce, & balnea fi- ne aquis, & fridiones in eis cum fale folutiuo, quem diximus.aut cu caftoreo,& anifo,& pau- co,aut cum ziniam ficcata: aut cum vrtica acu- ta. Etconferuntetiamaqure thermarumpoft fndionem in balneo ficco j & abftinentia cibi, & potusfuprabalneum, &regimen exiccati- uu, quantum poflibilefuerit. Sanabiturenim, fiDeusvoluerit.
I)c tortura.. Cap. j.
TOrturaqusdam eft a fpafmo, & cStrahit fuperius,quaedam a parajyfi, & mollifica tione,& relaxat ad inferius. Et illius cura eft cu ra fpafmi,qua dicemus. Et huius cura eft, vt cu ra paralyfis,quam diximus, praterquam quod oportetcaputpurgia,&garganfmata antepur- gationem vitari, cum fiat poft mundificatione cura vera. Ver um gargarifmata cun&is medici nis prxponenda funt caputpurgijs:cum fit vtra que cura vera.Et lit ftudium prgcipue primum in adminiftratione medicaminum,&empla- ftrorum,& linimentorum, & medicinarum ru- bificantiuminfpondylibus ceruicis. Deinde derueniendum eft ad mandibulam, & ac^par- tes facici:& hoceft ftudiu fm. Ad cautena aut approximandum eft,qn iam omnia non contu lifleexperieris.Ethocerit ftudiu vltimum.Pri mum j.ut ftudium perficitur cum adminiftra-
C V N D v s. III
A tione emplaftrorum,& hnimentorum in fpon- dyhbus ceruicis, vnde ncrui faciei ortu haber, & muiculi :& eis, qua* diximus in cap. quod eft ante iftud,& ex eis,qu? dicemus.Sm autem ftu dium perficitur nunccum rebusextra, nunccu rc bus intus. Res autem qu» extra adminiftraa dae funr, funtlinimenra, & emplaftrationes, & embrochationes,& euaporationes, & ablutio- nes, & calefadoria, & ex eis, quas diximus, & dicemus.Res vero, qux intra lunt adminiftran dae, funtquaedamcomafticabilia, ficutforma: fad? ex hueg,& nuce mufchata,& alijs,quse di cemus,& ficut commafticatio nucis mufchat^, &retentio eiusinoreex parte paflionis conti- nua,integra», autcommafticata;; & retentio ca- ftorei ex parte paflionis,& fub lingua. Et admi niftratio fri&ionis in parte interiori mandibu- lae,cum anacardina,aut theriaca,aut mithrida- to,& exhibitio diamufchi dulcis,& amari,&fri dtio gingiuarum cum /iile folutiuo, quem dixi- mus,autcum fale,& nuce mufchara,& hueg,& eorum partes aequales: aut cum anacardino, & nuce mufchata,& alijs. T ertium autem ftudiu perhciiur adminiftratione ventofarufupercer uicem, & appofitione medicaminis rubificati- ui,& cauterizatione fada poft aure ex parte x- gritudinis,& poft iftain li non contulerit,& cau teriaduo fiantin fpondylibus, vnumhinc,& aliud inde, qnque fiunt duo hinc, & duo inde fm diftantiam fpondylium, & qnque tria, qiri fanant, fi Deus voluerit. Sabor filius Girges- Cofettio medicaminis expti ad tortura, quod inafticatur,&expellitphlegmaplurimum,& confert proprietate: & redificat malitiam nei- uorum:& fanatcum celeritate,cuius permiftio. Rec.nucis mufchat?,pyrethri,hueg recetis,rhu ris,ana partesequales,conficecum chefmes,& fiat forme ficut nures: & comafticentur ex par- te lefa:& teneatur diu in ea,& fricet cum ea pa- tiens digitis fuis partes madibule, & gingiuas, & dentes partis infirmce. Si aute fortius mafti- cabile facere volueris, mifce cu prgdidis, ana- cardi partem j.& eft mirabile.Filius Zacharie. Accipe nucem mufchatam integra non haben tem contaminationem,aut marciditatem: & li ni fuper eam ex anacardino, quod diximus, & teneat patiensinorein partel;efaperhorasij. vel iij.deinde commafticet eam, & teneat com mafticatum eius in parteilla, & hoc faciatbis in die,qm fanat,fi Deus voluerit. Filius Sera- pionis.Confe<ftio caputpurgij ad paralyfim,& torturam experta. Rec.pyrethri,condifi,olean dri exiccati fupra fumum, ana drach. ij. origa- ni,carui, ariftolocmse longa?, ana drach. femif- fem carpobalfami drach. j. terantur, & pulue- rizentur, & fuffletur exeis in nafum. Aliud eiuf dem mirabile.Rec.caftorei, pulpscolocynthi- dos ,piperis albi,& condifi,ana,fac pilulascum aqua fampfuchi,deinde fac caput purgiu ex eis cum fucco auriculse muris,verax, & expertum. McJue. Nn Gabriel.

MESVE D E &
Gabriel.Caputpurgium adtorturam bonum. Rec.caftorei,condifi,nigellg infufce in aceto,& exiccatiE ana,diftempera cum fucco curumeris afinini,deindedimitte ficcari:& iterurn diftem pera cum exprelfionc arthanita:: iterum dimit- te ficcari ,& iterum diftempera cum fucco auri- Culaj muris,& fac fimiler. Vltimo vero diftem- peracum fuccofampfuchi, & fac fief: &frica exeo fuper cutemcumfuccoauriculse muris, aut fampfuchi, & deftilla in nafum, & fugatur vehemcnter, eft enim expertum gloriofum. Democritus. Caputpurgium fanans cum cele- ritate. Accipeopopanacem, vltimacontritio- ne teratur cu oleo cucumeris afinini,& expref- fione auriculae muris, vfque dum fiat ficut mel currens, & cofcruetur in vafe vitreo, deinde di ftemperetur modicum ex eo cum fucco fampfu chi, & deftilletur in nares, fanat.n.celeriter, & eft expertum.Aliud.Fel perdicisautgruiscum aqua auriculaj muris, aut fampfuchi dcftillatu in nares fanat celeriter, & eft cxpcrtum.G arga rifmata fiat cu aliqua ex hieris magnis,& aceto fquillitico,& aqua decoftionis halce, & origa- ni:&expertu bonu. Filius Serapionis.Garga- rifma bonum.Rec.finapis,ftaphidis agrise,zin gibe.pyrethri, macropipcris, decoque in aqua, &cum hierafiatgargarifma. Aliud. Rcc. cala- menthum campeftre,hafce,fac ex cis fimiliter. Euaporatorium. Reci.chama:meli,ziniam,fo- liorft faluia?,lelengi,ftoechados,fampfuchi ana lib. s. decoque in aqua, & euaporctur ex ea lo- cus: & deinde abluatur, & poft hoc, emplaftru fiat ex fgcc calida, eft enim expertum. Hermes praecipit euaporatorium fieri, quo pofteriores vfifunt, &inucntumeftclfc iuuamcnti fubli- mis: & proprie qn cuaporatur eo pars capitis pofterior, & collum,fpondylia,& ceruix,& ma riibula, & tempora,& frons: deinde lauatur ex cocoprimendoj&fitcmplaftru cx figcc. Et mo dus operationis eius eft: Accipe zinia, lelcngi, hafce,calamenthi,ftoechados,foliorum faluia?, ana,vnc.ij. accti albi boni duplum podcrisom nium:decoq; vfq; ad medium eius: dcinde va- porctur ca loca ficut diximus, & emplaftretur. Inquit Hermes. Profundatur virtus euaporato rij huius, & fubmergitur in profundu corporis, & incidit, & refoluit humores groffos,& vifco- fos:& nos etexpertifumusillud: &inuenimus mirabile, & proprie ad tortura,& paralyfim,& fpafinum.Filius Serapionis.Euaporatorift con ferens torturae,& paralyfi. Accipe origani.ha- fce,ftechados,pyrethri,foliorum lauri, finapis, chamacmeli, meliloti, fanujfuchi, marmacur, marrubij,ana,decoquaturin aqua,&euapore- tur locus ,eft.n.expertft:deinde inungatur locus oleo coftino,a ut oleo balfami,aut ol eo de bcc, euaporatio autcm fa&a, & fimiliter ablutio fa- ciei ex aceto,& aqua dccoftionis finapis,eft mi rabilis .Ex vnguctis autc,& olcis,& linimentis elige inhis ,q prascelTerunt capitulxs,& affcran-
GRI- CAPITIS
E turad locum hunc, &ex alijsfimiliter, & medi cina; quide rubificantcs di<5tae funt: & ex eis eft finapifmum,&vngucntum altarahel didum inantidotario.
Defpajmo. Cap. 4.
SPafmusaliusfitapun&ura.lnquit Gal.pft- duram ncrui, & chordarum fequitur fpaf- mus,& propriecft non refpirat pundlura. Eifici tur.n.venenofum rheumatizatft eius,aut putri- dum: & venenofum quidem p p continuitatcm rapitur ad cercbrum, & facit cpilepfia, aut fpaf mum, putridum vcro apoftema in loco pundu ra? generat:quarc pft&ura aperiri priecipit:imo fcindi, & apponi attradiuum fubtilis fubftan- ti^,vt rhcumatizationis fiat cxpurgatio, & rcfo lutio, hoc aftt in loco fuo trademus fufticictius , fi Deus voluerit.Et fi litfpafmus ab humidita- te,cura eius eft,cura paralyfis,& proprie cft cua cuationibus,& clyftg:ib.acutis,& balneiAqua rum thcrmarum:& balneo liccoin finerci,& li nimentis, & qua? diximus, imo totum rcgimen c5e.& proprift,qfiiod diximus ibi.Inquit H ipp. febris fupra fpalmum humidum curateu, fpaf- mus fuprafcbrcm interimit. Quapropfcr eliga tur ex prouocantibus febrem conuenientiora, qualiafuntcaftoreum,&a{fafoerida:quibusp- mifccatur mellis duplum eorum, & fit dofis (i- cut auellana,fpafmum.n.refoluunt,& fcbrc in- ducunt. Idemfacitopopanacum.&caftoreum cumaqua inellis,idem facitolcum de Kcrua cum afla, ex compofitis eft anacardinft: ipfum •n. inducit febrem, & fpafinum curat, rheriaca quoque,&mithridatum funtcx medicinisfol- ucntibus ad fpafmum,fal quoquc calefadus,& pofuus in locisoriginis neruorum fpafmum re loluit. Fit ct Ipafmus a frigidirarc,& cura eius eft ficut hic proximc diximus. Et fitquandoq; a ficciratc, & hoc accidir poft febrero, aut poft fluxum fupcrfl ucnte:& eftparuus, vixrecipies curam,tamen pro poflecuramus,adminiftran- doregimen fecunduin omncm modum hume datiuum,& leninuum,qualia funt propne bal- nea ex aquis dulcib 9 , aut ex ladie, aut cx aquis, in quibuscodafenthumedtatia: ficuthordeft, viola-, &capita, & pcdcs agnorum, hadorum, &arietum pinguium. Et quandoqucfiuntcx huiufmodi cis clyfteria,& conferunt vehcmen ter, & propinenturcis forbitioneshumidse, & pingues, & fintcibi eorft aquacarnis, & quod currit fccundum fcmitam forbihum:& lac mul fum recenten&oleum amygdalarum cum zuc charo , & fimiliter regimen omnc lcniriuum cft vtile eis. Filius Scrapionis,decodtio confe- rens fpalmo humido, & eft ei imprcflio fortis. Accipecalamenthi,hafce,ana vnc.femif. hueg vn.k& femiflem, carpobalfami,fquinathi,ana dracnm.iij.ftoechadosdrachm.vij.zingiberis, feminis apij,foeniculi, petrofelini,cofii,ana drachmas duas, emblicorum, bellincoru, ana dr.iiij.coquanturinli.iiij.aquaevfqsadij.Etda
exco

LIBER SECVNDVS- xix
exeoomni dievnc. ij. cuin oieode piperibus, A tremorem experra. Recipemyrobalanorumni
autoleo deKerua, & fitdofiseiusadr.;'. vfque grorum,dr.xxx .fauin3e ,dr.x.olibani,dr .vi ;'.cy-
adij.fanat emmji Deus voluerit. Filius Sera- peri,hueganadr. v. conficecuchefmes,& fiac
pionis. Cerotum de euphorbio magni,& fubli form? ficut nuces,da dra.j. vel ij. fanat, fi Deus
mis iuuamenti eft ad fpafmum frigidum, & hu voluerir.
midum,&aliasneruorum 2Egritudinesabea- Deftupore. Cap. 6. dem caufa.Cuiuspermiftio.Rec.oIei de cinna
momo,autolei antiquilib. j. cera? citrina»,vnc. o Tuporficutca?tera,qua:diximuscuratur &
ij.euphorbij bonirecentis, vnc.j. vngatur fpaf- • fi e ft a percuifione,aut vulnere non curatur.
matus locus, eft .n. rnirabile, fi Deus voluerit. Etfieftarepletionefanguinea,curaturcuphlc
Rufus. Deco&ioad fpafmumconferensmira- botomia venx, qux magis deferuit membro
biliter,& ad omnes neruorum xgntudines a fri ftupido, & fi fanguis exuberat in toto, bafilica
gidacaufa,&humida. Rec.huegrecentis,vnc. phlebotoma ,deindecephalicam,deindeilla,
iij.decoquelib.j.vfqueadlib.s.&daexeaom- qu^familiariseftilli membro,&quandoque
nidie, vnc.j. cumchirat,idefta(Txfoetida;,aut fitab humorecrudo,&frigido, &curaturficut cum caftorei granisiiij.eft enim expertum.Ru B paralyfisabeademcaufa. Etquadoquefitpro
fus. Hydromel coferes fimiliter. Accipe hueg, ptercompreftionem fupra membrum, & cura
vnc.iiij.& decoque in lib.aqu? iij.vfquead lib. huius eft extefio, & exercitatio illius membri, ij.& proijce fuper ea mellis puri,vnc. iiij. dein-
de cola in colacorio denfo,& continue bibat ex Decatarrho. Cap. 7»
eo,eftenimmedicamen bonum.Gale.expertu ^ Atarrhuseft dcfcenfushumorum acapite Vf'"" 4 "
eft de oleo vulpis ad fpafmum, & alias a?gritu- V^ad mebra inferiora,cuius genera, vt dicit''
dines neruorum,& dolores iun<5turarum,& de- Gal.in hb.milfo ad Glauconem,funt tria, fcili
fcenfiones in tina,& in deco&ione eius. Phyla cetcoryza,branchos,& tuflis. Catarrhus vero
grius .Cerotumconferens fpafmo,& a?gritudi- didtus eft a fluore. Gnrcienim fluoremcatar-
nibus neruorum, expertum. Recipe ccrx citri- rhum vocauerunt. Coryza ab offibus narium
nae,vnc.ij.olei irini,olei coftini.olei de been,& nomen accipit.Eft enim cum grauedine,atquc
olei de cinnamomo,ana vnc. ii j. ftyracis liqui- coftridione nariu cum tenui fl uore oris, atque
d^,vnc.j.euphorbij aur.iiij.caftorei aur.ij. hyf- groflo cum fternutationibus afliduis,& odora-
fopi humidse,vnc.j.adipis vulpis vncias iij.vn- tudifficili,&oculorumlachrymatione. Bran-
ge ex co fuper locum: expertum eft enim. Ar- c hos vero dicitur a prtffocatione fauciu, & vo-
chigenes.Cerotum omnibusxgritudinibus fri ceobfcura,& fternutatione aflidua, & tranfglu
gidis,& huinidis neruorum conferens,&dolo- tiendi difficultate.Catarrhus aute in vifcera de
nbusiundurarum, &eftforte. Rec.olei cucu- ftillans.percutiensftomachum, tuflim,vel nau
meris afinini lib.j.olei rutacei,olei de cinnamo feam prouocat. Si veroin pulmonem venerir,
mo,olei coftini, ana vnc.i j.cerae citrinx, vncias tuflim creat cu fpumofis fputationibus, aliqui-
tres ,euphorbij,pyreihri,caftorei,piperis,ana buscumraucedine. Quodfipatiensfanguine
dr.viij.zingiberis, drac.v.afliefoetida?, bdellij, expuerit,adphthifimvenit,&tabidusmorie-
ana dr .s .galbani,drac.iiij.conficirur aurem fic. t ur, & confumptus: & notandum, quod catar-
Afla,& bdellium, & galbanum difloluantur in r hus eft genus ad tres fupradiftas aegritudines,
aceto forti: cera quoque, & oleum, & euphor- & n on eft fpecies aegritudinispcr fe.
biumdifloluanturinigne,&permifcecumeis r- ^o
fuccicucumerisafininilib.s.&bulliantadfuc Decuracatarrhi. ap. b.
ci confumptionem, deinde mifce cum eis gum Vrahuiusegritudinis duplici r cgimincin masdiflblutas. Vltimoverodepuluereahoru ^ \^/diget,communi,fciIicer,&proprio.Com-
cum eis permifceconferendo, & vtere, quonia mune autem eftfexres. Prima ponit ftudiu in
eftexpertum verax. vita patientisobferuadum. Secunda adcequat
materiam. Terriaabfcinditeam vel faltemdi-
Detremore. Cap. 5. minuit. Quarra diuertit a parte timorofa ad
partem communem. Quinta abfcindit fluxum
TRemora?gritudoneruorum,&Iacertoru eius. Sexta corrigitaccidentia. Primamau-
eft,&curaturcumeis,qua3diximus. Et temremcomplentdiminutiociborum, &po-
confertei fridtio,& fepelitur in arena,aut cine- tuum, & prohibitio vini omnino, repletionis,
re calido; & accubitur in furno calido,quatum & vitatio naufes; & cauere ab auftro, & borea
pollit pati:& linimeta calida. FiliusZacharie. quantum poflibilefuerit, aufter enim rarum fa
Confedio pilularum conferentium tremon, cit, &repletcapita,boreasveroconftringit,&
propriemirabiliter. Recipecaftorei, pyrethri, exprimit, & nocet fomnus, & potus fupra re-
cafiae,anadr .iij.ferapini,pulpa?colocynthidos, pletionem, & mulritudo fomni: immo qua-
anadr.iiij.hierajpicradra. v.dofisearumefta lifcunque fitfomnus, fitindie, & fit parcitas
dr.j.femiff .vfque ad ij.& s. Idem. Confedrio ad ciu§ in no &e , & noa iaceat fupinus, & alle-
Njv 2 wetur

MESVE DE ^GRI- CAPITIS
ucfnr ccena: immo prohibeatur fi poflibile eft. t cibi pulmenra ex frumento, aut furfure cu mel
Et iniungatur quies: quoniam eft res magna le,aut forbitiones ficuum iiccarum,&fannxci
maturans ipium.Et prohibeatur a fumo,& ve- cerum cu pulegio,& fenu grxco,& aqua cice-
tis,& radijs Solis,& Luncc, qnantum poifibile, ru,& iimilia.Tertia autem rem complent phle
fuerit,&magisLunx:&proprieqneftingref- botomia,&folutio ventris,& adminiftratio
fus eorum ptr feneftram. Et vitet vaporofa,& clyfterium, & collynoru; & lenificationes oes
teplentiacaput,& rarefacientiaipfum,&uitet oihora, propriecumclyfteribus,&enematib.
f)otum aquae frigidce.Et dr,quod potus aque ca faltem trahentib. fuperfluitates. Phlebotomia
ida?maturatcatarrhos. Etfimiliter introitus auteminhacajgritudinein tribus cafibusfolu 7ZZ"c'aJi
t>t etiiii, ad fudadum in balneo. Secundamautem rem neceifanaeft. Primuscafus eft, fi catarrhus iit iM
C ompletadminiftrationesinfpifT.mtiiim,&in- calidusincalidocorporeabundante,inquofit
frigiaantiuminacuto,&calido,&fubtiliannu oculorurubedo,& venarum plenitudo. Secun
diuidentium in grofTo,& vifcofo. Eteligantur dus fi catarrhus iitcalidus declinans ad oculos
exfrigidantibusraroinfrigidatiaa«5lu,&fico- valde,autqualifcuquefit,auttermineturinfau
petunt, non eleuentur in gradu multg infrigida cibus,aut pulmone,aut coftis, aut diaphragma
tionis.Etdeligunturfmplunmum ,quasinfri- F te,& figaturin eisadcolledhone.Tertiustft,fi
gidantpotentia, & non multum eleuat: qualia catari husaccidatcum febre. In his aut folu ca-
funtbalneaaquaedulcisinieiunio, &admini- fibusphlebotomia catarrho vtileinuenimus.
ftratio embrocharum ex hordeo,&violis,& pa Solutionem fic ri oportet m calida inateria, cu
pauere,&chamajmelo:&effufioaqua:calida? xnoliscoditis,& aquahordeicf;aqua frudtuu,
iuper caput, & fuper extrema, & tefticulos, & q diccmus.Infrigida verocum piluliscochijs,
inunftiones fad:a?fuper ea,& fuper ventrem,& & hiera picra cuzr: aqua palfulai u,& hiera dia-
fumen cum oleo violato,autchamemelino,aut co!ocynthidos,& fimilibus. Quana aurem re
oleode papauere,fi adfunt vigilice. Et olfacere complent gargarifmata, & capurpurgia, & fri-
camphoram,& aquam rofatam,& alia quae di- ctionesextremitatum,& ventofr,& iimilia.In
ximus in fodacalida.Etconfertpotusaque hor terdum.n.matena in fliucib. figi timemus, aut
dei,& fyrupus de papauere,& violx condit^ cu ne ad partes fluat nobiles,& tunc fi ca ad nures
aquahordei, &fudh'ocumnaribus oleiviola- conuertimus,&propriecumcaputpurgijs,&
a<u, tv ' &oifdcerc camphoram. Et cibi eorum fint fternutatorijs,fuffumigationibus,&odoramen
forbitiones fa<5t<g ex fabis, & ex tritico, & hor- tis aperientib. nares,& deoppilatib. colatoriii,
deo,& papauerealbo, & oleoamygdalinodul G eritoperatio dignior.Hoc.n.eft,quod Gal.prae
. ci,&amylocumladte.tinoneftt.bris. Infpif- cipir,niiiforteagitationem timeasin materia,
T ' fantiaautemneceflariajfuntvtfubtile,a CU t U m, quxmultotiesfiuit dirupta ppinquietitione, D ? ^
quoddefcenditad guttur,ingrofletur, & non &agitatione. EtquidemfternutatiofufpeCta ,L" n ' 4
delcendatadprofundum ,immo faciliusadu- eftinprincipio:qm materia quicreindiget, vt
natumexcrectur.Etexhocfacientibuscft dra^ maturetur,etenim agifatio multiplicat,& dila-
gacanthum,& elcftariu eius, & mucilago pfyl tat materia,& facit ea confcqui motus laborio-
hj,& feminacydoniorum,&aqua iuiubarum, fos,&vehementes, atvero poftcatarrhi matu-
& febeften, & fyrupus eorum, lohoc ipforum, rationem, eft cius iuuamentum fublime, mudi
lohocdepapauere.Exfubtiliantibusautcm,& ficansradice, &adhuncquidem iuuantiuseft
diuifiuiseligantur, quae proprietate virturis ad poftcorporis mundificationem commune, &
h$c congrua cognoueris, qualia iunt calefafto propria. Gargarifmara quoquc neceflliria funr,^^^
riacapitiscumlalc,& milio,autcum pannisca fedprohibenrurintcrdum.Etinuenitur eorum
lefadis,& cu alijs,que in foda frigida diximus; iuuamentum in tnbus competerecafibus. Pri- M "''
&confertintroitus balnei, prxterquam fi laue- mus.i. ad catarrhum calidum, & acutum, cum
turcaput.Superextremaaurproijciataquaca- ^ rebusingroflantibus,& coadunantibusipfum,
lidamplurimum:&inungatca,&tefticulos,& vtprohibeatur defccnfus eius ad profundum,
fumen cum oleo fambucino, aut anethino, aut & fiat facilis ad expcllendum, & excrcandum,
chamxmclino, aut fampfuchino, aut rutaceo, quod propter acume,& fubtiliratem aggregari
aut oleo debeen.aut launno,autde lycio,& de non poterat. Secundus ad catarrhum,cuius ma
ftillet ex eis in aui cs,& nares cum lana,& pro- teria eft multae vifcofitatis, & fpiflitudinis, & q
prie calefaftis. Etiam conferteis inclinatio fu- rimus fubtilitatem ipfius,& diuifionem,vt faci
per vaporem aqua?,vbi C hama?melum,melilo- hus expellatur. T erriusqn timemus materiam
tum,fampfuchus,&ancthum codta fuerint.Ca figi in taucibus, &qujerimus abfterfionem, & In4 , caJ i Lut
put vero eorum, & trons cpithemctur cum co- mundificatione. At vero quatuor cafibus gar- s* r s*"f m *
fto,fpica,myrrha,& paucocaftoreo, & fimilib, garifmata adminiftrare fufpedtum eft. Primus/^.
cum oleo rofato miftis.In fine autem rei cofert eft timor,& fufpitio catarrhi ad pedt 9 , & pulmo
introitus balnei,&lauari in eo,& oltadtus rtdo ne fluereconfueti. Secundus eft fi catarrhus de
lentium calidoru, ficut eft mufchus, & ambra, genere acutoru fuerit, & fubtilium, & mordica
& aliaquf diximusinfodafrigidiij&iinteoru tium. Tertiuseftinpra :focationibus,qux fiunt
fubito.

L I B E R S E C V N D V S-
fubito.Quartus,fi cararrhus eft vehcraetis mul A quce lambuntur.Exgargarifmatibusautcmad
titudinis. Inhisquidemcafibusgargarifmata catarrhum calidum funt aquarofata cummo-
agitant materias, & conuertunt eas ad viaspe- dicocamphorie, autaqua lentium, & rofarum,
ftoris,& pulmon is, & faucium,& eas multipJi- & balauftiarum,& aqua coriandri,& rofarum,
cant. Amplius tn gargarifmata /m vnum quin autaquacorticum papaueris, & rofarum. AdinMu.,
cjue modorum fiunt, aliud. n. fiftit fluxum, aut frigidum vero; gargarifma fiatcum vino deco
flringit,aliudpartemnobilem perignobilem ftionismyrrhie,autolibani,aut fandarach*,
expurgar,aliud abftergit,quod fluxit:aliud alte auttalium.Ex fufFumigationibus veroad cali-
rat,qd fluit,aliud vero eft, quod aggrcgat duas dumfuntfemenliniinfufuminaceto,&torrc-
intetiones,vel plures ex his,quas diximus. Exe fa<5ium. Deiinde fiat fufFumigatio cueo,autex
plumvero primieft adminiftratio narcotico- hordeo,&aceto,autexfurfure,&aceto.Sanda
ru in xgritudmib. cerebri.Exemplum fecundi racha verocu aceto eft iuuamenti fublimis. Et
eftadminiftratio diacodion,autdiamoroncu vaporacetifuperlapidemolare ignitum:&fi-
decodtione rofarum,& balauftiae,&taliu.Exe- militer vapoi" camphors cum furfure, & aceto,
plum tertij eft adminiftratio generum falis, & aut cum hordeo fra£to,& aceto,aut ex campho incifiuorfi,&fimilium. Exemplumquartieft B rafolapuluerizatafuper vafevitreo pofitofu-
adininiftratiocamphorse ad calidu,& myrrhaj per prunas, pra?ter quam defcenditvaporeius
ad frigidum. Exemplum quinti eft aggregatio ad pedus,& pulmonem,immo refpiretur,& e-
intentionum. Extremitatum autem fridiones, mulgeatur pernares. Faba? quoque, & hordeu
& ventofationcsineisad hocmultuconferut. infufain acetofimiliter conferunr,&fimiliter
Exercitatio autem,& motio partium inferioru fit de panno lini infufo in aceto. Ad frigidum /#/•»#£.
eft iuuatiua valdc.Bx maxime autem diuerten vero fufFumigia coferetia funt,qu;e fiunt ex fty
tibus materia catarrhi eft, vtradaturcaput in raceficca,&olibano,&xyloaloe,&sadaracha
parte commi(furs coronalis, & vocatur zube- miftis ,vel diuifis. Nigellas quoque torrefadlar,
deg, ideft continuatio capitis, & fricetur fuper tritze, & ligatse in panno lini attraitio narib. o-
illam veiiementercum c£epeacuto,aut cufquil doriseius,aut fufFumigatiofada exeaeft mira
la,autcum pannoafpero. Deindeponaturfup bilis.Coftietiam,&nigellajfufFumigiueftex-
ipfam medicamen rubificatiuum, vfquedum pertum.DixitfiliusZacharia?.Fiantforma»fi-
hat veticatio. Ueinde aperiantur veficae,& po- cut auellanse ex olibano,& etiam ftyrace liqui-
natur.quod fluere facit.deinde iteretur, & itere cla,cofto,& fandaracha,ana partib. xqualibus» turvfqueduin appareatfanitas. Quodfihoc c &fratfuffumigatioexvuaearum,&recipiatur
noncontulerit,cauterizeturineodcmloco,& fumus per traieftorium,abfcinditenimfluxfi
dimitratur tempore extenfo,& fit locus cauteri eius.Dixit Ebegezar. Addatur eis ex xyloaloe
zatioais vbiterminaturmaiordigitus,poftqua pars vna,& pmutatiofiataftyraceliquidaad
radiccm manus extremo nariu pofuerit.Quin- ftyracem ficcam. Ex eis etiam qua» retinentur
tam verorerncompletcatarrhifluxumabfcin- inore.-adcaliduquidem funt fpeciesdeiacur,
dentia. tit funt ex fto!idis,qui ante digeftione & quandoque commafticatum coriandrum,&
ipfius,& nmndificationem communem admi- retineturet mafticatumeiusinore, &confert:
niftrat huiufmodi, immo in medioagitationis, & quandoque retineturin orecamphorse modi
qnque,& eft caufacumulationis,&multiplica- cum,adfrigidum veroconfcrtolibanu,&myr
tionis ipfius,deinde diruptionis vehemetis, fit rha, retenta enim inore abfcindunt fluxum, &
crgo ftudium erga hasc poft corporis mundifi- iam verificatum eft,quod fpica retcta inter de-
cationem, & poft fedationem agitationis vehe tes eft iuuamcnti fublimis.Filius Zachari^.Co
mentis, vt abfcindatur refiduum fluxus ipfius. fedlio formarum fimilium lupinis, qus tenen- Etfortaflisinaliquib.cafibus cogimurin prin D turinore,&fiftuntcatarrhum.Recipeolibani
cipio facere illud proprie, aut quia timemus ne partem vnam,myrrha?,croci, fpica?, ftoracis, a-
repat in profunduin; aut in partes nobiles ;.aut na partem,fem. opij,partis vnius tertiam. F iat
ne nobiliuin,& necefTariaru operationu fiat de ex eis pilulce, & teneatur ex eis vna in ore pra?-
ftru&ioilico,ficut eftcatarrhus prefocatiuus fu terquam deglutiaturfaliua eius. Expertum eft ^'^ 1 '
bito ,& fortaffis regimen diuerfiuum vi« eius, fpiom folam in ore teneri per no&em, aut per
cft hoc nobi!ius,& fecurius.Immo regimen ab r 1 em,& noftem fedare catarrhum. Ex odori-
fci{fiuum,quoddiximuseftreaimedubium,& >usveroadcalidumfunt modi formarum de
illud ideoqm poffibileeft,vt dirumpat,deinde jibro Sapor Regis Medorum, fiftuntenim ca-
fluxu diruptiori, quam prius, & timorofo,& re- tarrhum calidum, & odorantur in febreadu-
gimendiuerfiuum,licetdilatetmateria,&mul rente,& fyncopali, & peftilentiali. Recipit
tiplicet, tamen conuertit multiplicatam ad par faufcl, landali rubei, & albi, ana partes acqua-
temcommunem,nontimorofam.Sedationem les ,& rofarum partes duas, & femiflem,
autemcurlusfacientiaalia funt gargarifmata, fandali macaziri partestres, camphorx par-
aliafufFumigationes,aliaqu3eretineturinore, tem femiffem , boli armeni partes cx£to .
alia quse odorantur } alia quae deglutiuntur,alia Omnia prartei^camphoram terantur, ficut al-

MESVE DE ^ G
eohol, &agitenturconrerendocu aquarofata per hebdomadam vnam, deinde milceatur cu eis camphora, & fiant inde ficut poma cum glu tinogummiarabici, &aquarofata, & odoren- tur. Conferuantur aute,ne tollatur eorum vir- tus, in vafe vitreo loco recenti, & Iiniatur faepe cuti aqua rofarum permiftionis camphorx, & fandali macaziri. Ad frigidum vero fiant po- ma inuentione eiufdem. Kecipe ftyracis cala- mit« partes quinque, olibani, maftiches, ana partes trcs,fandarachae tantundem,cofti,fpic?, ana partes duas,ambrae partem vnam,bucur,li gni aloes, an. partes quatuor,mufchi partem fe miflem, fiant ex eis poma, & adminiftrentur, funt enim experta. Confe&io alia pomorum cx inuentione noftra. Recipe bucur,iende, ana partes ottojigni aloes boni, & eleiii partes fe- ptem,ambrtebonae partes duas,galliar mufcha tae partes fex,mufchi partem femiff. fiant ex eis poma cum glutino dragaganthi,& adminiftre tur,funt enim nobilia,& experta: & cer cbrum, & cor confortant. Res autem quae lam buntur, &deglutiuntur,adcalidumquidem funt fpe- ciesdeiacur, &aquacoriandri,& fyrupusde papauere,& fimilia. Filius Zacharix . Confe- dio pilularum, quse tenentur in ore: & fiftunt catatrhum calidum.Recipeamyli, dragagan- thi, amygdalarum dulcium, fabarum excorti- Catarum,papaueris albi,& corticum eius, gum mi arabici.boli armeni,ana, conficecum muci Jagine pfyllij, & cydoniorum, & fiant ficut Ju- gin:,&teneanturinore:funtenim experta;. Ad frigidum veroconferunt thus,& myrrha. Ifia enim deglutita fiftunt catarrhum. Confcdio tlia pilularum, de libro filij Zacharia?, de qui- bus iumutur omni no&e a tribus vfq; ad quin- que,& fiftuntcatarrhum. Quarum permiftio. R ecip. thuris mafculi partem vnam, myrrhae, opij,croci, hyofcyami, ana partis vnius, tertia, , fucciliquiritixpartemj. fiantpilula?,&dentur TJmZ ,Toi ficutdiximus. Confe6tio alia pilularum confe vhtuman. rent i urn a d omnes rheumaticas pafiFtones, & funtdelibro Alexandri Medici,quarumhsec eft permiftio.Rec.myrrha?,drach.iij.thuris ma fculi,drach.duas,& femi/Tem opij, hyofcyami, radicu alcalcachar fi ccx, ana drachmasduas, cSfice cum fucco alcazabcr humida?, da ex eis, a tribus vfque ad quinque, in fero: funt enim mirabiles.Sextam vero, & vltimam rem com- pletcorre&io particularium accidentium, quo rum catarrhus caufa eft,& hoc eft rcgimen pro prium,ficut corredio proprie a?gritudmu m ca- tarrhalium oculorum, & narium, & aurinm,& glandularum,& vua?,& gulx,& duarum amyg dalarum, & pe&oris, & pulmonis, & aliarum partium.quas catarrhus offendit.Et nos dc om nibusin proprijs loquemur capitulis, fi Deus voluerit. Et primo dicemus de argritudinibus ©culorump
R I- CAPITIS
S V M M A V.
Dc Agritudinibus oculorum. Cap. i.
!|$^gg?Ermo nofter eritdeincepsdecuris jcgritudinumoculorum.Suntau- temoculorumcur^fm vnumtriu modorum.Aliaenimeftcoferua- tiua fanitatis eorum,alia curatiua aegrttudinum ipforum. Alia vero prsefcruatiua ab xgritudinibus futuris in ipfis.Etprima qui- dem fit fm alterum quinque modorum. Aut.n. conferuat fuperficiem oculi in terfione deceti, & naturali: Aut conferuat oculu in fua propria temperantia,& xqualitate: Aut confcruatorga nizationem ipfius in cosequalitate eius: Autco feruatcotinuitatem, & pofitionem naturalem partium eius: Aut coferuat fpiritum vifibilem in fua propria illuftratione. Et quidam prima rem complent medicina? abfterfiua? habentes mediocritatem, & temperiem in terfione fua, ficut proprie fuccus foenicuIi,&colJyriumex eo,& fuccus memithse, & herba adhil proprie, autresteneram reddentes fuperficiem eorum: qualis eft teneritas oculi corporis puerilis :& proprie nitentis in fimplicitate fua: quorum re memoramur poft,& fuper his tueri ab eis, qux laefionem oculis praepediunt: qualia funt fu- mus, & puluis, & flatus afperorum ventorum, & inasqualitas aeris,& afpedus rei variantis ip fos, & omnis res faciens fenefcere oculum, ii- cut coitus, & labor plurimus, & fletus vincens menfuram, & ebrietas, & fomnus plurimus, & J vigilias plurima;;& fomnus fupra repletionem, & proprie ex cibis,& potibus, & vapores turbi dos generantibus,licutfuntproprie caules, por ri,acriaomnia,falfa,fab .t ,letes,&vniuerfaliter omnia turbulentum generantia fanguinem. Secundam verorem complent medicinx,quae alterandocuftodiunt fanitatem oculi,autfcili- cet calefaciendo, aut infrigidando, aut h ume- ftando, aut deficcando. Tertiam rem com- plent medicinx confortantes fanitatem eius in plafmate,&forma creaturx ipfius.Et huncca- nonem ingrediuntur medicinx confortantes lenificationem, aut afperitatem, & perforatio- nem,& concauitatcm partium eius, ficut opor- tet ex eis, qux dicemus vbi oportet. Quartam rem complent medicince cuftodientes fanita- tem eorum:&concauitatem ipforum,& prohi- bentes refolutionem fieri partium continua- rum in ipfis 3 quarum rememorabimur, fi Deus voluerit. Quintam autem rem complent medi cinae reparantes fpiritum vifibilem»& illumi- nantes,& xrradiates ipfum,quarum rememora bimur fimiliter. Democritus.Foeniculusocu- lum abftergit: vifum clarificat fecudum omne modum adminiftrationis cius,& ferpetes,& re ptilia diu degetia in caucrnis approximat huic
plantie,

L I B E R S E C
j?laraj:& vtuntur eain comeftione, &fridione iupoculos fuos,poilqua egrediuturcauernas, & vigoratur vifus eorum. Fitaut collyrium ex fucco eius,hoc modo. Accipe fucci foeniculi de- purati poft refidentiam eius, & facile decodio neipfiusin vafe ^neocumnummis auri puri, fufficiete decolationem, partem vna,mellis pu ri, & clari partis vnius tertia, bulliatiteru ebul litione vna,& coletur,& ponant in ampulla,vi trea,& fufpedat in fole, & permutet de vafe in vas,abijciendo femp hypoftafim eius: deinde fiat ex eo collyriu,& deftillet cum radio in ocu lum,eft.n.expertum ad cuftodienda fanitatem eius :abftergit.n.oculum,& ciarificatvifum,& quandoq; depurat in fole: prseterquam, quod decoquat igne: & eft fimiliter expcrtu. Et funt ex hominibusquiadmifcent ex felle galli par- J&jjJEt* tisj.vigefimam.Ariftotelesinftruens Alexan- drumregern, inquit. Frequentationespe&inis fuper caput vapores vifum impedientes auer- tunt ad cute, ne vifui obfint. Item inquit. Afpe- &us rerum viridium in ioco multce temperiei vifumcorroborat.Item dixit, afpicerefpeculu terfum diredtu,&diu intueri fu|> ipfum vifum corroborat, &oculi defatigationemremouet. Idem iniunxi t poft oculi defatigationc ingredi domum obfcuram non multse tenebrofitatis:& intueri pe.rfeneftras.inquibus fitaliquod paru viride: ve.l intueri aquam viridem, & fubmer- gere oculoiun ipfa.Item dixit,exercitatio lege- di literas medkv res vifum corroborat,& oculo rurn fanitate cuftodit.Diofcorides dixit, quod comedere carnes auium,q de rapina viuunt,vi- fum corroborat:& fimiliter forbitiones iurium earum, & aiferuit etia, quod plures poft ipfum experti funr,cjuod ius ferpentum,& caro ipforu confortant vifum. Et dixit,quod fuccus armel, & foeniculi,& vinum,& mel fimul coda,& de- purata, deinde miftacum felle alcubugi, aut gallina?,oculi fanitatem cuftodiunt, & vifui ad dunt.Sabor. Nux mufchata nutrita cum melle vifusfanitatem cuftodit, &propriefumpta ex yitj| . j f[ eis,vnamanequolibet 1 ieiunio.Chebuliquo- /«.(«TdT queconditifimiliter faciunr.Idem,collyrium m irabileinabfterfione oculorum,&corrobo- , ratione vifus: & fit jn tempore veris. Accipe fo- tiorum rofarum copletarum, foliorum rut»,fo- liorum foeniculi,foliorum herbx adhil,folioru chelidonix,ana partes xquales.Trahatur aqua eorum per fublimatione in alembico, ficut eft operatio aquce rofatas, &conferuetur in vafe xneo:eft enim collyrium pretiofum. Mahe- metfilius Zacharice Arafi.Collyrium defucco granatorum abfterfiuumoculorum,& confor- tariuum vifus ,expertum.Accipefucci granato- rum dulcium, & acetoforum, ana lib. j.ponant in ampulla vitrea, & ftringatur orificium eius, &ponatur in Sole per menfes duos:ita,quod quolibet menfe recipiatur clarum eius, & abij- ciatur foex,quae fubfidet. Deinde ad omne lib.
r N D V 214
^ iftius fucci ponatur puluis ifte.Rec.aloes,radi- cum chelidonia;, falis ammoniaci, piperis lon- gi,ana drac.j.terantur ficutalcohol, & mifcean tur in medicamine: & iterum exponatur Soli» &quantoplus antiquatur,tantofublimior eft eius operatio. Foeniculus, verbena, rofa, cheli- donia,ruta: Ex his Ht aqua,quas lumina reddit acuta. Gal.Comeftio carnium tyrorum praspa- ratorum fecundum dodlrinam,qua recipiuntur in theriaca,conferuat fanitatem vifus, & eft ad hoc vltimum. Frequentare potu aceti fquilliti- ci ad hoc eft multum laudabile.Tryphera ma- gna,&'tryphera minor ad hoc eft laudabilis:& proprie mmor, cum quarta ponderis fui de pul uere herbae adhil.T ryphera perfica,q, diximus in antidotario, & ele&arium algariph,& pilu- Ix Sabor,quas diximus incanone, & hiera no- ftra,& Theodorico ad hoc c6ferunt. Humain. Cofedio eleduarij fublimis coferentis ad fani tatem oculorum, & confortantis fpiritum vifi- bilem in claritate fua-Recipe herbg adhil,vnc. duas,feminis foeniculi drac.v. macis,cubeba?» cinnamomi, piperis longi, garyephylloru,ana drac.j.puluerizent,& cribellent, & accipe mel- lis defpumati lib.j.fucci foeniculi cofti, & depu rati vncia vnam,fucci rutx fimiliter codi, vnc. femis,fucci chelidoni? fimiliter cofti,vn.femif. coquant fucci cum mellis tenuis defpumati Ii.j. vfq;dum mellistenuis habeantfpilfitudinem: & cSficiantur cum eo fpecies,& referuent in va fe vitreo,& fit dofis eius, drac.iij.cum vino,in- fero:& alleuiet ccena, vel dimitrat, & fimiliter in mane.Haly.ColIyrium acuens vifum,&ocu lifanitatemcuftodiens. Accipefuccifoeniculi, drachmas quadraginta,fucci rutf ,drachmas vi ginti. Ponant inampulla vitreacu mellisbo- ni,& clari,drachmis quindecim,& obturet ori- ficiu eius, & dimittat in Sole p tres menfes, & abijciat f?x eius, & liniant ex e.o oculi: quonia eft expertu.Filius Zacharix. C5fe£lioalcohol conferuantisfanitatemoculi, Recipetutije,fief memithce, ana drachmas tres, aloes,lycij, ana drachmasduas,camphor£edrac.;.fexram,tera- tur cuaqua agreftg,autfampfuchi,aut fumach: & exiccetur, & adminiftrerur, nutriantur prius cum aqua agrefta:: fecundo cum aqua fampfu- * chi: tertiofumach,& eft fublimis.Idem. Con» fedio alcohol acuentis vifum. Recipe tutix priuslotae, deinde nutritae inaqua faimpfuchi tribus vicibus,drachmas decem,zinz;iberis,pi- peris, macropiperis, chelidonije, bur uch, ana dracbmam vnam, falis ammoniaci, idrachma femif. Nutriantur cumaquafampfuchi, auta- qua foeniculi tribus vicibus:deinae exficcetur, & adminiftretur-, eft enim fublime. Filius Ze- zar. Collyrium confortans vifum. R ecipe fellis galli,aut alcubugi,autperdicis,& mellis crudi, ana partes ce'quales,fucci foeniculi partes ij.mi- fce, & porxe in oculis, bonum, & ele&um, fi De.iisvoluerit. Idem. Conditum fadum ex
alhafce

MESVE D E ■<£ G
alhafcc cum melle confortat virtutem vifus. Idem. Conditum fa&umexherba adhilcum melle mirabilis eftin cofortatione vifus,immo & ipfa herba fecundum omnem modu admini ftrationis eius fublimis eft. Aboali. Alcohol fublime terfiuum,oculoru coferuans tempera- mentum,&fanitate vifus. Rec.macropiperis, dr.ij. garyophyllorum, vfnea-, ana drachmam vnam ,climicT ,fpum« maris,a'na drach. decem, aeris vfti drachmas quinq;,ceruiTse,falis gema?, ana drachmas tres,ulis ammoniaci, piperis,a- na drachmas duas,camphor£ drachmas femif terant,& adminiftrentur.Idem. Alcohbl fubli- me terfiuum oculorum,quod adminiftrat in di fpofitionibus fanitatis,cofortatenim debilem vifum, & coferuat ipfum fecundum fanitatem fuam, & fedat multitudinem lachrymarum ex oculo. R ecipe antimonij loti, & prseparati in a- qua pluuiali circiter fpacium dierum viginti, tutia?, & climix, ana drachmas fex,marchefitce drachmas quatuor,tere vnumquodq; pcr fe: & tereea bene perdiesplurimoscum aqua plu- uiali multoties,donec exiccentur aqus eorum, cleinde teratur cumaquafoeniculi pluriescum cotinuitate aliquorum dierum fimiliterdonec exiccentur,tertio vero terant cum aqua fampfu chi, quarto vero cum aqua rute,quinto cu aqua chelidonia?,deinde exiccentur, & addatur cum cis fedenagi,& croci,ana drachma vna,M arga ritarum nopforatarum drachma? duse mufchi, drac.j.tcrtia.camphorx drachmae vnius,fexta, & proijce ipfa fimul in mortario cum pr^di&is, deindeadde eis fuch.drachmam femif.tere vf- quedumficcetur,&fiatindealcoholmane, & fero: quoniameft expertum. Exrebusautem oculi fubfiatiam reiuuenefcere facientibus eft regimencum eledtione rerum fexnon natura- lium,ex adminiftrationc quarfi oculis,& corpo ri teneritas acquirat,ficut vcrbi gratia,cum ap- proximatione iu quantum polfibiie eft ad aere temperatu,&cibis, &potibushumtdis,& bal- neis temperatis:& alijs hume&antibuscum te perie,pra'terquam, quod faciant cadere in op- pilationes.Dixit Aboali, quod ingreai aquam tepidam,& claram,& aperire ocufos in ea,ocu- lorumfanitatem cuftodit,& eorum tenera fub- ftantiareddit,&abftergit: & fimiJiteraquam videre claram,& nitida. Vapores autem aqua- rum cum decoAione quarundam rerum, ad hoc vehementer conferunt,ficutvapor aqux decodlionis foeniculi,aut rut £E ,aut herbse adhil, & fimilium,fingulanter, aut coniun&im.
Decnrs. prxferuatiua oculQrum. Cap. 2.
CVra vero praeferuatiua ah ^gritudinibus futuris fieri in ipfis duplicci.u habet viam. Partim enim conferuamus natuialitatem eo- rum,quemudmodum fuperius diciueft:par- pm vero obuiamus cauiisfuturorii morboru
RI. OC VL ORVM
E extrinfecis velintrinfecis,extrinfecis ficutfu- mo,ventis,cibis malis.et potibus,& alijs,quoru fuperiusrememorati fumus.-intrifecis veroob uiamus,frn vnum quinq; modoru. Aut.n.con- ucrtimus ftudium ad permutandum malitiam coplexionis purce fine materia.vel cu materia, fi no in quantitate exuberct, aut euacuamus ea fi vincit fupra quantitatem naturalem,vel egre ditur propriam naturalitate: aut facimus vtrun que: autcorrigimus aduentu peccati in organi zatione eorum: aut prohibemus folutione con tinuitatis futuram fieri in ipfis. Et quidem pri- mam rem coplent medicina? auxiliantes in per mutado malitiam coplexionis eorum,f aut ca- lcfaciendo,aut infrigidando, calefacicdo cum
F eoquod eft ficutzinziber, mufchus,hueg,pi- per,& fimilia,aut infrigidando cu eo, quod eft; ficut albume oui,mucilago pfylij,aqua rofata, fuccus foIatri,portulac2,Ia(ftucce, & limilia,aut deficcando cum eo, quod eft ficut tutia,cohol, rofe,& fimilia,autIiniedoficutdragaganthu, &fimiIia.Secundam autemrem coplentmedi cine euacuates materia, & educentes ea, & hoc quidem fm vnum trium modorum, aut /m fe- mitam diuerfionis ab eis - , aut fm femitam ex- tradtionis ab cis; autfm femitamrefolutionis ab ipfis,euacuatio aute,& verfio materiei qua- doq; fit ex toto corpore, fi in toto exuberat: aut ex capite lolo, fi in eo folo exuberat: & ingre- diunturcanonem hunc fpeciesphlebotomia?,
G & fpecies folutionum per ventrem,& capurpur gia,& gargarifmata,& ventofe,& fcarificatio ncs,& fridtiones extremitatum,&ex eis,quc di ximus,& quce dicemus iam.Extradio aute ma teriei fit per medicinaseducentes perlachry- mas,ficut eft proprie fal ammoniacus,& fai, & fimilia. Refolutio quoquc exipfisfitcumme- dicinis proprie ficut fiircocolla,& fuccus foeni- culi,& memithe, & fimilia. T erriam vero rem complentaggregationesharum duaruminten tionum,dequibusmodo locuti fumus: & cano ncm huncingrcditur regimen in generibus re- rum fex.Quarram verorem complcntmedici- na: feruantes organizationcm eorum, & for- mam,necadatineis tortuofitas,autoppilatio,
H aut dilatatio vltra decentiam. Quintamrem coplent medicina: folutionem incontinuitate ipfbru fieri prohibentes: de quibus loquemur, i\ Deus voluerit.Phlebotomare autem oportet propter oculos, fi fanguis exuberat cum comu- nitate corporis totius,ex bafilica: deinde cx ce phalica,& quadocumq; neceifitas vrget,& pro pne cum plcnitudo adeft, phlebotomemus fa- phenas,aut hcmorrhoidas aperiamus,fi autem cum communitate alicuius ex membris fuerit, phlebotomSda eft vcna illi proprie mebro de- ieruiesjdeinde vtrifq; comunis. Si vero fine co munitate aliorum m capitefanguisexuberat, tuc fitiliud autexeo,qd" intotoexuberat:& tuc ex cephuiica minucndus cft 3 autexuberatiaeft
fecuiidum

LIBER SECVNDVS- 115
fccundum parte quidem,autcx venisquae funr A priediminuendocibum, &potum,vitando va
fubcraneo: &phlehotomamus excephahca. porofaexeis: &eligendo cibospaucinutrime
Deinde quidem, vel prouocamus fangujne ex ti,fedlaudabilis:&alleuiandoprandium,&di
naribus.aut ex venis forinfctis,q funt iicut fcis, minuendo cosnam, vel dimittendo.Et fi mate-
quxdamfrontales:&phlebotoinamus exeis: riafueritcalida,fint cibi frigidi adualiter,&
aut fanguifugas, aut cauteria fuper eis apponi- potentialiter:& proprie coditi cum rob grana-
mus. Etquandoq;couertimus,& euacuamusp toru.autcum agrefta remiifoe acetofitatis,&da
nares.Etquandoq;couertimusadpoftenusca cogelata ex cucurbitis autexalijs, &fupraci-
pitiscum lcariiicationibus,& ventofis propter budaaliquid excoriandro, velquod codit ex
coitatem ambarum partiu,ficutfcis. Etfuntex eo,&daantecibuinmatutinisaquampfyllij,
venis pulfatilibus,& non pulfantibus, q funt te & coriandri,& deuitet vinu, & carnesin princi
porales ,p quas etia materiae cofluunt,quas qua pio.Et ii fuerit <rigida,fint cibi vitelli ouorum,
doq; phlebotomamus,quandoq; incidimus,fi- & mica panis,& aquacarnis, fauich, & hordeu
cutiuolocodicemus,Quadoq; cauterizamus, cofradu cupaucis amygdalis,& fumatinma-
quandoq; couertimus,& fcarificamus aures,& tutinis mel cu aquacalida, & fupra cibum ali- °I u adoq; cauterizamus fub eis. Modus aut cau- B quid ex pyris autcydonijs. Et fit ftudium vtle-
terizationis harum partium fi vrget neceifitas, nificetur natura,quantum pofllbile fit cu facili-
fieri oportet poft corporis mundificationem to tate. Et fit in domo,in qua habitat, temperatus
tiuscu medicina folutiua mundificanteetiam acr,&tenebrofitas.Somnus autemmedicamc
caput ipfum, &corpus totum: &hocpluribus eft eius bonum.Verum fupra repletionem vite
vicibus.Etprimuincipiamusexperirifupcau- tur,& viteturfatigatio,&prauitasanimi. Secu
teriocapitis,quod fitfuper comiflura coronali damrem copletphlebotomia, &euacuatiocu
inpartecomuni,qdfzuhedeg,i.cotinuatioca- medicinisfolutiuis.Phlebotomiaautemexce-
pitis:cuius iuuamenta funt multa,&fublimia, phalica couenienseft omnibus fpeciebuseius,
&proprieadoes xgritudinescapitisfrigidas, &propriefanguinexexlatere oppofito prius:
& humidas, ficut eft foda, &?gritudo, q vocat deinde ex latereeode fi phlebotomationis ite-
ouum,& fcotomia,& vertigo, & grauitas fom- ratio neceflaria eft. Et interdum no fuificit h?c
ni,&grauitasfenfuum,&paralyfis,&tortura, phlebotomia,&illud propriequandomateria
pluralitascatarrhi,&coryza,&lapfusadocu- fluitadoculos,autperarterias extrinfecastem
los,&naresj&aures,&vuam, &fauces:& ad porales,&aures;autpervenasfrontales:&tuc
doloresdentiu,& gingiuaru, &dolores guttu- neceflariaeft phlebotomia artcri^ tcmporalis»
ris,&adomnemdeftillatione catarrhifuppul vtabfcindamuscurfumeiusperipfam.Etmo-
monem,& partcs pcctons, & ftomachu,& par dus incidendi arteriam huiuimodi cft,poftqua
tes vicinas, & vniuerfaliter ad omnes aegritudi tibi innotuerit illam efle, aut ex paruis arterijs,
nescatarrhifrigidas,&humidas.Etnioduso- aut ex magnis.quod declarabitur^tibiexeo,
perationiseius, vtradatur fupercapiteinloco quodinuenitur aliquaexilliseflemaiorispul-.
ipfo,&ponatradixmanusa?grifuperexrremi- fationis quareliquae,&maiorisplenitudinis ,
tate nafi lpfius, &extendatur per mediufrotis, &caloris tadus:& tucfcinde cum inciforiocu- _ ^
&confideretur vbiterminetmediusdigitus,& tim fecundum longitudinemarteri^,etexcoria
figneturibi, &cauterizeturcumcautenoigni- cutim vfque dum peruenias adartcriam.dein- d '
to,cuiusforma fit ficut nucleusoliua:maioris: deingeniare, vttrahaseamcum vncinis,fcpa-
&procedat cauterizatio vfq;ad fupficieoflis, randoipfamcxomniparteacuri,&carne, & /i
&obferuet vt remaneataperta, vremittarpus eftexparuis,incide ipfamomnino,&cxrrahat
vfq;ad repus,quo tibi manifeftabif ex rationc, ex fanguine extra&io copetes: deindc impleat
diminui pus,&2egntudines catarrhalcs tolli. D vulnus cum aliquo,quoa fitcauterizansextre-
mitates arreri#, fi autem fuerit ex magnis,liga
De ophthalmix. Cap. 3. eamcumfiIodefericofortiinduobuslocis,vt
fitinterduas ligaturas diftantiaficut pollicis,
CVra ophthalmize eft fecundum duas inre- deindeincide fecundum totam arteriam in me
tiones: vniucrfalem,f & particulare. V ni- dio duarum ligaturaru,vel cauteriza cam: haec
ucrfahs intentio diuiditur m fex res,prima res eft operatio fecundum fapientiam. Si autcde-
eft commenfuratio regiminis, fecunda eft fub- fcenfus materia? fuerit per venas frontales,con-
traftio materia!; exuberantis, tertia prohibitio fert appofitio fanguifugaru fuperfrontem, &
eatarrhi,& defcenfus ad oculos,quarta eft incli appoiitio vcntofarum in nucha cu fcanficatio-
natiocius,&diuerfioadaliam partem, quinta ne, vel fine, fi debilisfuerir, eftcnim ipla ma-
eft alreratio, & digeftio eius,quod eft tranfmif- gni iuuamenti,q fi non conferar,poft folutione
fum,fexra corrigit accidentia. Particularis inte cum medicina,fiat cauterium fuper zuhendeg.
tio diuiditur in curationem,& fedationeaccide eft enim vltimum in abfcindedo fluxum catar-
tium. Primamigiturrcmcoplentcomenfura- rhi:nosquidemdiximus formamcauterizatio
tiones regiminum rerum fex,quasfcis,&pro* nis huius in capituio ,quoddUmeiftud. Eua-
cuationes

MESVEDE AEGRLOCVLORVM
u''mJZZ CUationes autem, q fiutcum medicina foluriua E intentionum quxcunque medicina* fintinteril
jn materia calida funt, q fiunt cx aquis fruauu, las,vt perueniatur gradatim,& cum fucceffione
& violarum, & myrobalanis citrinis,& fumo- paulatim ab eo,quod eft repercuifiuum vfq; ati
terrae,& tamarindis,& fimilibus,& decoftio ca refolutiuum,quoniam hxc eft operatio,q eft fe-
pillorum veneris difta in antidotario, & aqua cundum fapientiam. Adminiftranda igitur in
& «•««• fru <5tuu,& infufio de fuccis herbaru, & alia quo principio,fi materia fueritcalida,qux materiei
"* rum rememorati fumus in canone. At fi cu ma- acuitatem,& inflammationem reprimant: qua
teriacalida fuerit permiftio matericgroffe, ni- lis funtportalaca trita, & fuppofita,& endiuia,
hil eft„ quod magis coferat quam infufio dc a- folatrum,& aqua rofata,& lingua arietis,& her
loe cu aqua endiuix, aut folatri: aut infufio hie ba viol^,& piylliu infufum in aqua rofataihec
xx pi crx cum eis: aut fm,quod narratum eft fc- omnia fingulariter,& vel coiundim cu oleo ro
peexinfufionibus hierae picra?,& propriefima fatocoquaifata,&oculisimpolitafedant,&di
t-eriafuerit fubmcrfa, aut imbibita in velamini gerunt.Deftillentur autoculis lac mulieris nu-
i» m*tiru bus cerebri. Si aut materiafueritfrigida phlcg trientis pucllam,lacafinx,& albumeoui, aqua
fi£uU ' matica,fiat folutiocumpiluliscochijs,&pilu- ro(ata,&inucilagopfylij.Etpoftdiem vtendu
lis Galeni, & hicracolocynthidos, & fimilib 9 . deftillatione iief albi primi cu aliquo horum,q
Sivero fuerit melancholica, educenda eft cum diximus nunc.Confequenter admifcenda? funt
eis,q ipfam educunt exhis q didafunt,neq; fis his,& propriecum iam lippitudinem oculiha-
cotentus in fulficientia vnius euacuationis,au't berc ccperint,fed non integre;& curfus lachry-
duaruifed itcratio atq; iteratio eft ex rebus lau- marum fubtilium,& acutaru non eft in ea per-
dabilibus eis, & proprie cum facilitatc,& pro- feuerantia,ficut prius medicinGe aliquid rcfolu-
prie qualifcunq; iit materia.Tertiam autem rc tionis,& maturitatis habcntes, ficut mucilago
c6plentphlebotomia,&cauteria,qdiximus,& fcminumcydoniorum,&deco(ftiomeliloti, &
emplaftrationes fup tempora, & frontem,& in aqua fcenugreci, vtendo eis propric cum iicf ai
ter duo fupercilia ex eis,q diccmusiam,&pro- bo: fecundo cum collyrio citrino. S i aut matu-
prie quado materia q effunditur via effufionis, rationis fignificatio vera adeft,q cft effufio lip-
eft j? vias extrinfecas. Etquandoq; coplethoc pttudinis,&omninoabfci{fiolachrymaru fub.
exrebus facientibus ftypticitatem, & infpiifa- tilium acutarum:tuc balneationisimpreiriocft
tionem,vt prohibeat defccfus materias cius.Ve medicamcn verii, fubtiliat.n.& refoluit mate-
rum etiam interdum noccnt: quoniam qua: ia G riam : & eft eis tunc medicamen pioprium,pul
defcendunt,materia aggregant, &c6ftringunt uisaluminis,& proprie cumucilagine fccnu-
intertunicasoculoru, &funtcaufa maioris no- graeci ,&fcminis lini.non pr £Etermittat,& admi
eumenti, quod fi cotingat, adminiftranda funt niftratio balnei, eft.n.nobilead ophthalmiam
euaporantia,qualia funt aquacalida,&aqua (ficutHippo.dixit)&propriecorporemundifi
melilod,&fimilia,&proprie,vtcofideresincu cato. Siautmateriafuerit frigida phlegmati-
ratione tua gradus tres, & diftinguas eos in co- ca.vtere in primis repcrcuifiuis non pj urime in
fideratione indigefti morbi, & acceilus eius ad frigidationis,ficut cft fief de fpica cu fucco me-
digeftionem no mtegre, & acceilus ipfius ad di tar confortato, cum modico ipica?, & fucco ra-
geftionem,inqua eitcoplexio,hoc.n.eftquod phani,& fucco virgsepaftorisfimilitcrconfor-
• eftfmfapientiam. Et quandoq;conferunt ad tatocumfpica,&inproceiiurei > cumlignama
hanc partcm adminiftrationes de iacur, &gar- turationis apparuerint, vtendum emplaftro ex
garifmata fada cx eo:& fimilia quorum reme- anetho, & folijs maluscodlis in vino ftyptico,
moratio prajceflit in cap.de coryza,& catarrho, aut ex meliloto,& fpica, aut foenugraeco, & ro-
& ex eis q conftringunt fluxum eius,verum fie- fis codiscu vino ftyptico, & deftilletur in ocu-
rioportetpoftmundificationcm,&c6cedutur H lis fiefde fpicacumaquis meliloti,autfbenu-
folum aliquacx eis,q fumunt peros,qua: requi gr;eci,& fimilium. Et ii amplius figna matura-
ranturibi. Quartamre coplentgargarifmata, tionis appareant,vtendumeftpuluerecitrino
&caputpurgia,cufacilitatcdimmuetiadema- cummucilagincfoenugraeci,autmeliloti. Bal-
teriafm,quodcxigitdifpofitio:&fimiliterfri- neum quoquein huiusmodihoraeftmcdica-
dionesextremitatum, & coprcfliones, &liga- menconuenieus,& potus vini puri, &albi. Si
tura dolorolx in extremitatibus,& clyftercs,& autem a ventofitate f uerit,curetur cum embro-
ventofationes innucha, &inter fpatulas, & m chis,& balneisfacientibus euaporationem,&
h2emorrhoidibus,& prouocatio earum, & fcari emplaftris. Et iam laudatus eit foeniculus m
ficatio fada in cartilaginibus auriu, & fimilia. huiufmodi ophthalmia fm omnc modum ad^ Quintamremcomplentadminiftrationcsme- miniftrationis cius, &emplaftrum fa&umcx
dicinarum, fmintentiones diuerfas. In morbi eo,& vitcllooui eftiuuatiuum valde. Sextam
enim principio repercuifiuis vtendum cft,in q. rem complentadminiitrationesmedicinarum bus fit faciluas fm omnem moduadminiftra- doloris fedatiuarum,fcilicet pundturae, & mor-
tionis. Deinde vtendumeftrcfoJutiuis,&non dicationis vehementiam fedantium : qualia
suacuaudx fuiK a penniftione iftarum d uaru iuiit proprie uiedicamenw fcdatiua 3 fecundum.
- - quod

LIBER S E C V N D V S-
quod cxigitdiipofitio,& narcoticitaris parum A albuminisoui partestresjconquaffcntury &vtc
habentia,& reprefTc,verum adminiftrada funt re cum coto,bonu, & expertum.Idem.Epithe-
cumcautela, ficutproprieaibumeouicoquaf- maconferens addolorem vehementem, &ad
latum cu aqua papaueris, aut mucilago pfyllij multitudinem materise. Recipit fauich hordei,
cum aqua papaucris ,autcum fucco pomorum drac.xvj. hyofcyami albi, drac.odo,thuris,dr.
mandragor?,autfolatri,autladuc?,& fimiliter vj.myrrha?,fucci mandragora?, ana drach.qua-
mucilago feminum cydoniorucum ahquopr? tuor,opij,dr.iij.croci,rofarum recentium,ana
di<3orum,& mucilago foenugrxci,& aqua me- dracij.vitellum oui vnius affi, contfrre, & con-
IiIoti,autanethicum aliquoexeis. Etquadoq; ficecumvinoftyptico,&fiantfbrma:.Etquan-
propterneceffitatem vtendumeftopio, verum do oportet,adminiftrerur vna cumeo,quod
fi accidit nocumentum propter narconcu,vten conuenit ex liquoribus. Idem. Aliud faciens
dum eft lauacris,& embrochis ex rebus,in qui- fimiliteraddoloremcalidum. Rec.croci,myr-
bus fit virtus maturans virtute narcotici, ficut rhx, aloes, olibani,opij, farcocollae, ana,fianc
eft proprie meIilotum,chamsEmelum,fcenugr§ • formce,& fuperfrontem, & oculum lini in prin
cu,malua,anethu,& fimilia. Hainech filius Z e cipio doloris cum aqua endiuia», aut portulac^,
zar,emplaftru conferens dolori, & apoftemati B autfolatri,hyofcyamialbi,autcoriandrihumi-
oculorum,&fcabiei, &fupercaiefa<5tioni. Re- di.AJiud.Recipitfauichhordei,drachmasiiij.
cipit croci,myrrhae,olibani,opij,gummi arabi- opij,drac.j.croci,drac.ij.confice cum fuccis pras
ci,ana,tere,& coficecum aquarofata:& facfor- didis:& vterefuperophthalmiamcalidam.Fi-
mulas,& fac ficcari, & quando oporrer, accipe lius Serapionis.Emplaftrum faciens ftypticita,
ex eis,& facemplaftru cu aqua rofata,autalbu tem,& conferens in pnncipio, & prohibens flu
mine oui,eft.n.experrum. Idem, aliud ad apo- X um materiei ad oculos.Accipefoliorum fola-
ftcmata oculorum, & difficiles dolores, & facit tri,& virga? paftoris,& arnogloffe, &endiuix,
a?grum dormire. Recipit croci, memithse,lycij, & portulaca», & teneritatum rubi, & foliorum
aIoes,gum mi arabici,acacia:,ana,tere,& cofice vitis, ana fac cum farina hordei em plaftrum,&
cumfuccorubi,&facformas, &cumoportet, oleorofaceo, & aqua deco&ionis papaueris.
diifolue vna ex eis cum fucco rubi, aut folatri, Idem.Quando accidit, quodjegritudoconfe-
autmucilagine pfyllij,autgranorumcydonij, quitur veftigia maturationis, tunc mifceasin
aut albumineoui,aut lade mulieris la£tantis emplaftris vitellumoui,mucilaginis,foenugra:
puellam,& ponecumlanafuperoculu,confert ci,&feminislini,melilotum,&cham2emelum enim,fi Deus voluerit. Idem. Aliud valens li- c cum mediapartecroci,&oleorofatofimulin-
militer,quadodoIoreft vehemensin oculis,fa- corporatis:&fuperimpone.Filius Zezar. Sief
ciensdormire.Recipitmandragora?,opij,hyo- album,quo vtendumeftin principioophthal-
fcyami,ana,tere,& confice cu aqua pluuiali: ex mia» calidse, cum dolor eft vehemens. Rec.gu-
pone foli quinq; diebus,deindefacformulas, mi arabici,dragaganrhi, amyli,anadrachmas
& quando oportet, diifolue vna ex eis cu aqua quatuor,ceru{T3E lota?,drac.vj.opij,drac.j.difte-
rofata,autaIbumineoui:&Iinifupfrontem,& peracum albumine oui,velcumaliquo,quod
tempora:&fioporter, lini fuperoculos,Idem. conuenitex liquoribus. Idem Siefaliudalbu
Ahud conferens doloribus oculoru calidis. Ac conferens ophthalmix in augmento, & fedat
cipefuccifolatn,fucci fohoru hyofcyami,lycij, dolorem. RecipitfarcocollsnutriKcinladea-
croci, zucchan,caphora^ana,albuminisouiq- finse, drac.femifamyli,drach.iij.traganthi,dr.
tum fufficir, vtere cu coto:fedat.n.ilIa hora. Fi- quatuor,opij,drac.j. olibani, drac.j.& femif.ce-
-lius Zachariae Arali.Cofedio emplaftri prohi ruifa ablutie, drac.fex, tempera cum aquaplu-
benrisfluxuexoculo.Rec.aloes,acaci^,fiefme uiali.Filius Zacharix Arafi,SiefaIbumconfe-
miths,lycij,boli,gummiarabici,liniaturfupra rensophthalmia?,&doloribusoculorum. Reci
frore cu albumme oui.Et fi eft fupracalefa&io pit ceruffx ablutx, drach. quatuor, larcocollas
vehemes,addateisfanda!irulei, &faufelana groife, drac.iij.amyli,drac.ij.draganthi,dr.j.
pugillus.j. & Iiniat cum aqua coriadri humidi, opij,drac.femifTem. Fiant trochifci parui. Sief
&endiuiae,&aqua rofarum.Idem. Confedio aliudalbudefcriptione Aboaliconferensoph-
emplaftri addoloremvehemetem inophthal- thaImi£einprincipio,&augmentoeius.Recip.
mia.Rcc.coriandri,meliloti,croci,feminislini, ccri:ffie,drach.x.gummiarabici,amyli,anadr.
tortellarumdefceniana. Tere,& conhcecum v. farcocolla;nutritse inla<5teafince,autmulie-
vino ftyptico, & fiat emplaftru fu|> palpebras. ris,drac.x.dragacanthi, drac.iij. opij,drach. &
Aboali. Emplaftrum fedans fluxum materiei femif.conficecumaqua. Siefalbumdefcriptio
adoculum.Recipit fiefmemithae,aloes,femi- ne AIexandri,expertum ad ophthalmiamcali
numrofarum, croci, farcocollse, ramich,fauich dam cum nimio dolore: & eft mirabile. Reci-
hordei,balauftia?,anacoficecunifuccofolatri, pitclimia?,priustamenlots,deindeaduft£e, &
&facemplaftruexeis. Idemaddolorisvehe- extindje inladbemulieris,drach.x.ceru{fcelo-
mentiam. Accipe fucci la6tuc^,fucci pomorum ta?,drac.vii j.fcoriae ferri drac.iiij. opi j, drach.ij.
mandragor#, fucci papauerisanapartem vna, dragacanthi,gumi arabici, ana drachmas qua-
tuor,

f.
- MESVE D E •<£G
fuor,conficecumaqua pluuiali. Sicfcitrinum defcriptione eiufdem confcrens doloribusve- hementibus ophthalmiae. Recipit climiae fecu- dum fuperiorem dottrinam prxparatx. drach. viij.ceruflae lot« drach.xvj.croci,drac.iiij.opij, drach.ij.dragaganthi drach.ij. aquse pluuialis, quodfuificit.Vterecum albumineoui.Sief ci- trinum aliud mirabile defcriptioneeiufdc plus operatiuum alijs.-reprimit.n.magis fuperfluen- tes materias. Recipitamyli.drach.xxj.iief me- Tnitha>,dr.ix.farcocoIla?, dragaganthi, gummi arabici,ana drac.iij.croci,drac.ij.& femif.myr- rha:,drac.j.opij drach.ij. conficc cum aqua plu- uiali. Sief rofarum defcriptione eiufdemerti- cax: & expertum ad ea,qua?diximusfuperius. Rec.foliorum rofarum, drac.xv.croci.dra.viij. opij,drach.ij.fpic« ind^, drach.ij.gummi arabi ci,drac.ix.aqu £E pluuialis, quod fufficit, facit.n. ad doloris vehementiam,& ad fluxum materie rum fubtilium acutarum. Sabor Rex Medoru. Confedio collyrij citrini fublimis ad ophthal- miam,& doloris vehemetiam:conferrenim fta tim.RecipitfarcocollaCjdrachmastreSjCeruifa:, drac.v.amyli, dragagathi,gummi arabici, ana drac. i j .opi j,drac. j .croci drac.j. & femif. O m nia praeter opium tere, & redige in fubtiliflimu pul uerem ficut alcohol: opiu aute di/folue in aqua rofata,autlade mulieris, & mifcecum alijsco- terendo in vafe lapideo contritione multa viq ; dumliatliquidum ficutmelcurrens, &vtere cxpertumeft.Idem. Sief defpica conferenso-' phthalmi^,cuius materia eft frigida,& eft cum aiuturnitate. Recipit farcocolla: drachmas.v. fpic3e,drac.ij.fohorum rofarum, drachmasqua tuorjcrocijdrac.ij.opijjaloes.anadrac.j.gummi arabici,amyli,dragaganthi,ana drac.j. confice cum aqua pluuiali: & fiat fief, & vtere.Cu au- temmaturationis fignumapparet,conficiatur fief huiufmodi cum fucco capparis,expertu eft enim.Mahemet Arafi.Confedio pulueris albi cuius operatio eft mirabilis ad ophthalmia ca- lidam,& vehementiam doloris. Recipitfarco- collae nutritar in la&c afinx , aut mulieris,drac. x.amyli, drach.ij.opij,drac.j.& femif.campho- ra?,drac.femif,bonum,& expertum.Idem: Pul- uis alius cuius proprietas eft abfcindere lippitu dinem,quando non eft fanies multa. R ec.farco collaj,drac.decem,fpumxmaris,drac.j .2 ;uccha ri,drac.iiij.teratur,&adminiftretur.Idem,Co- fedio pulueris citrini cuius iuuamentum eft in fine ophthalmix,& cft eius impreffio fortis. Rec.farcocolla?,drachmas dece, fief memithae drachmas tres,lycij,aloes,anadrachmasduas, croci,drac.i.& femif. fpumjE maris, drac.femil. teratur,& adminiftretur.Hamech. Puluis con- ferenscalida?ophthalmi<£. Recipitfarcocolla', ficfmemithe ana, fac puluerem, & vtere cum albumineoui. Ifaac. Puluis citrinus conferens ophthalmia2,quae fequitur declinationem, & .ophthalmiam adhsrentem- Rc-
RI- OCVL O R V M
E cipitfarcocollsenutrita', drachm.x.croci,fpic2r, aloes,anadrachm.j. teratur, &adminiftretur. HamechfiliusZczar.Coholconferenscumau xilio Dei apoftemati,quod eft in coniun&iua» & inflammationioculorum, & fluxui matene- rum,& lachrymarum, & pruritui: & vtere ma- ne,&fero.expertum.Rec.tuticc,lapidishaema- titis,ana drach.iij.lyci;,acaciae,climix aun, ana aur.j.fpicae,opij,fumach,anadrach,femif.amy- li,aur.j.aloes rubei boni,drachm.j.zucchari ta- barzet, drach.iij. fac puluerem fubtiliflimum, & imbibe vice vna cum aqua myrobalanoru citrinorum, & alia vice cum fucco foeniculi, &
* tcrtia vicecum fuccocoriandrihumidi,& quar ta vice cum aqua fumach,& fi eft tempus grana F torum,imbibevicibus duabuscu fuccograna- torum muzorum,vel cum fucco granatorum dulcium,&acetoforum, deinde mifcecum eis camphor£e,drachm.j. quartam, deindeiterum tere,& cerne,& pone i n vafc vitrco: & fiat cum eo alcohol mane,& fero.
Dc dolonbus oculorum. Cap. 4.
DOloresocuIorum. Inquit Hip.Potus vi- ni,balneatio,phlebotomia, & euacuatio per ventrem curant dolorem oculorum. Intel- lexerunt pofteriores, quod vini potio conferc phlegmaticisdoloribus: balneatio cholcricis, & melancholicis:phlebotomia fanguineis: vel li humoresaliquaJiter cu fanguine augmeten- G tur. Euacuatio quoque per ventrem confert doloribusphlegmaticis,chokricis,&mclacho licis. Etquidemfuperhocfcrutinium fecundu fapietiam eft thefaurus operationis. Quoniam vini potatiocofert phlegmaticis,du tamen ma turatio , & euacuatio praeceflerint,& iterata, quoniam agitationis fufpicio tolliturexagita- tione particularitcr, fublata mulritudine. Et c « uim». balneationis impreflio fimiliter om nibus ocu- lorum doloribuscofert, eria poft debitam eua- cuationem, refoluirenim, & habilitat rehduu materiei,&proprieadherc*tis,&diflicihs,alias aurcm dilatat materiam,& conuertit ex par- tibusalijsadlocum doloris, &mulnplicatflu- xum. Hicautemfermonofter eft fermo,quem non omnes comprc henderunt: nifi qui fe exer- cent fccundum prudentiam,& viam induftriae:
& illud eft,quoniam oportet, vt poftponantur euacuationes, qua: funt fecundum partem, eis, quar funt fecundum multitudinem. Agitatio enim multiplicatur ex agitatione particulari- ter multitudine nonfubIata,dilatat.n.& inci- tat multitudinem:nifi materia fecudum locum particulariter incumbat,& non cum communi tate etiam alterius partis,& fit in quatitate par- ua- Principium vcro euacuationis ab eo, quod eft fecundum partem, & non fubJata multitudi ne,[materiam dilatat, & agitat,&in loco dolo- ri.s mulciplicat,&hoceft lllud, quodeft error, &impenda,liait Gai.dicit.Hamcch filius
charise

L I B JE R SE
chari .t .Cohol conferens doloribus oculoru.& eft medicina regum. Rec.antimonij, drach.vj. marchelitx drac.v.tuti£e,drac.iiij.emblicorum mundatorum,drac.iij.amyli,drac.ij.piperisal- bi,drach.j.tere,& cribclla, & vtere vbi oportet. Idem.Cofedio ficfcoferentis omnibusdolori bus oculorum. Accipe fucci mororum rubi qu;l tum vis, & fac ficcan femper agitado, & accipe cxeoaur.iij. &inifcecumeo cx albuminibus ouorum,quod fubtile eft,& laftis mulieris qua titatem fufficientem:& fac iiccari vfq; dum nat fief: vtere cum albumine oui,& lade mulicris: eft.n.medicamen fublimen.Ide.Siefaliud con ferensdoloribus oculorum a cholera: & cofcrt ftatim.Rcc.climix,auri,fcorixferri,anadr.xv. ftef memithae,drac.j.opij, croci,ana drac.femif. acacie,aur.femif.tere,& cofice cum aqua,& fac iicf: & vtcre cum aquarofata,& lafte mulicris. Idem.Siefcoferensdoloribus fortibus ex mul titudine rnatcna?, facit dormire acgrum exilla hora.Rec.fief tnemith«,drach. viij.croci,farco eollar,ana drac.iiij.opij.drac.ij.fucci mandrago ra?,drac.ij.Tempera cum aqua pluuiali, & vte- revbi oportet. Amaran. Siefcoferesomnibus doloribus oculorum, & vtere eo ad omnes cgri tudines. Recipit tutiae bonsc, lycij, ana aur.iiij. myrobalanorum citrinorum aur.j. & femif.zin ziberis,piperislongi, & albi,ana aur.j. afendc- ni,farcocollx, ana aur.ij. tere, & cerne, & folue lyciu in aqua pluuiali, & cSficccu eo cetera, & fac fief,& frica in toto cu aqua pluuiali,& albu- mine oui,vel fucco rubi.bonu li Deus voluerit.
De viilneribus, & "vlceribits oculorum.
Cap. s-
VVlnera,& vlceraoculorum. Cura eft fex
res.Primaeft euacuatio multitudinis.Se- cuda eft prohibitio difcurfus matcrieru ad ocu los. Tertiaeft adminiftratio intentionis circa vulnus.QtJ.vta eft corredHo accidetium.Quin- taeft obicruatio regiminisinvita eius. Sexta eft, vt vcftigitim, quod ex vulnererctnanet de- leatur. Primam igiturrem complent phlcboto mia ,quoniam eft principiu cura?, & proprie ce- phalicae,deinde folutiones lenes vcntris ex eis, qua :diximusincap.dcophthalmia,fafta:cuni iteranone. Secundamremcomplentmedica- menta, q funtdiftindafupra inca. deophthal- mia.Tertiarem coplcnt adminiftrationesme- dicaminu facientium nafci carne in vlceribus, & cofolidantiu vulncra: ficut eft ficf album in principiocum la&e mulieris,& albumineoui. Etadminiftraturfecundum plurimu medicina deficcatiua non mult? mordicationis,vt no fiat fanieigeneratio,eftenim in hocvulnere fanis iufpe(5ta. Etpoft tempusprincipij lidolornon fedatur, foenugrxcu cu rofis co&is in vino fty- ptico ,aut aqua rofata fupcr oculum cataplafme tur. L l vtendum eft dcinccps fiefalbo,&fief
C V N D V S- 117
A deplumbocumalbumineoui. Siautemdolor rcprimitur,ficf de plumbo vtcndum tantum fi- militcrcum albumineoui.Cumautemvulnus repletum fuerit,vtendum eft fief elixir. Ligatu ra pra -terea fupcr oculos reftringcnda cft ,vt co primat fupcr puluillos, & fuper pila conftituta, &ordinatam fuper oculos:iaceatq;£Egerfupi- nus. Signum quoq; falutiseft,quandoincipit apparerc in circuitu vulneris albedo:& poft fa- nuvulnus remancatimpreffio albcdinisinlo- co vulneris.Quarta rcm coplent adminiftratio nes medicaminu fedatiu dolorcs,& punCturas, & mordicationes oculorum ,pptervulncra ip- foru,cx his,q pceflerunt.Quintam rem coplent adminiftratio fubtiliationis regiminis in fex
B generibusrerum,ficutiadiximus.Scxtam rem coplent medicina' rcmouentes veftigium albe dinis,quod remanct poft vulnus, cum eis,q di- cetur in c.dc a 1 bcdine oculorum. Filius Z acha- ria- Arafi.Confeftioficfde plumbo,repIentis, & folidantis vulnera oculoru. R cci.plubi vfti, antimonij,tutiaeablute,chalcucecaumenon,gu mi arabici,dragaganthi,ana drac.odo,opij,dr. femif.Fiatficfcumaqua pluuiali. Idem.Aliud ficffaciens nafci carncm in vlceribus,& prohi- bcns cgrcffum vuk , & fubtilians veftigia.Reci pit climi^,tutix,tritarum, & ablutarum multo- tiens cu aqua pluuiali.ceruiTir,anrimonij,oliba ni,anadrac.ij.myrrh£e,drach.j.farcocoll£E,fan- guinisdraco.aloes,opij,anadrac.j.&fcmif.fiat
c lief,&adminiftretur,bonum eft, & expcrtum. Idem.fiefdethurematurasvlccra. Rcc. thuris drac.x.ammoniaci, farcocol.ana drac.v.croci, drac.ij. hantexeisficfcumucilagine fcnugra:. Idem.fiefelixir, cuius opcratiocft fublimisad vlccra maligna oculoru, ,phibcns egrcfsu vuc. Rec.antimonij,fedenegri,anadrach.x.acaciae, drac.iij.alocs,dr.j. facex eisficf cu fucco rubi. Filius Zezar.Cohol cofcrcnsvlccribusoculo- ru.Rec.farcocoIlx nutrita; in aqua rofacca die- buspluribus,deindc nutrita-in fuccorubi,ter- tio nutrite in lafte mulicris fimilitcr dicbus plu ribus,& exiccatx, quantitate fufticicntem,pul- ueriza,et fiatcu eoalcohol manc,&fcro bonu. Et funtqui mittuntfarcocollain la&e mulieris tantum,& vtutur.Sabor FiliusGirges.Colly- rium bonum ad vulncra, & vlccraoculorum. Rec.farcocollaenutritiEin ladcmulieris,autafi nx, drachmas quatuor, antimonij, fanguinis draco.fcdcnegi,ana drachmas duas, myrrhae, alocs,ana dr.j.& femif.opij,dr.j.T crant vltima cotritione,ficuralcohol:deindecoficccufucco rubi:ficcoteredo in vafc lapideocotritionc ve- hemcti,doncc fiat ficut mel currcs,etrecode in vafe vitreo,& vtcre mane, & fcro:&exp:u eft.
c
T>efcabie oculorum. Cap. 6.
Vra huius aegritudiniseft fecunducofide rationes duas. Nam q fubtilis eft, & non Mejue. Oo multi

MESVE DE -<£ G
multi temporis,iridiget corporis mundificatio nc.Primo cum phlcbotomia, & vcntris iolutio nc,& ventofatione in occipite, & nucha. Secun do indigct regimincoculi fubftantiam tcncra facicnte: ficut cft balncatioproprie,& fbmeta- tiones, & aliud regimcn humedtatiuum acqui- iitu exaerc,& quiete: & exhis, qcomeduntur, &bibuntur j&alijs. Tcrtio indiget medicinis, quaru proprietas cft curare fcabicm oculorum: jicut verbi gratia collyriu, quod iibi comparat Sabor Rex Medorum,& iief rubeum, & leue, & ficf viride,& leuc.Si autefuerit fcabies grof- fa,& chronica,tunc cura eius cft poft iol utione, & phlebotomia fridtio fcabiei cu folijs parieta rix:autcufoli)s fici:autcumaliquoinftrumen- toru couenientium ad illud,aut cu radice liqui- vitirc pparata vlq; dum fanguis plurimusfluat, & remoucat afperitas, & durities,q eft ficut fil- tr»fitas:& appareat teneru eius.Et modus frica di cu inftrumcntoeft, vtfiatfridtio fupoculu, &palpebrasprius fupcrpofito pulucrc, & fpu- ma maris,& zuccharotabarzet, autaliquo,qd" fitfimile illis. Deinde lauet oculus cum accto, aut aqua rofata,aut vino forti albo, & nouo:de- inde adminiftretrefiduu regimen eius cx eis, q dida funt,& proprie excollyri;s,& ficflenib 9 , & acutis: & emplaftret tepore frigido cu amyg dalisamaris, cymino,&mica panis infufain rob cu paucocroco, &tcmpore calidocu vitcl- looui,&oleo rofaro,& violato,& n5 prxtcrmit tanturgenera medicaminis oculi fubftantiam tenerafacientis.SaborfiliusGirgcs. Cofe&io collyrij boni ad fcabiem ocuIorum,& lcbcl, & vngulam.Rec .ceruflfejVindis a:ris, ana partc.j. tere cotritione vltima cu vino albo, & lucco ru txvfq;dum fiatcurrensin terminu melliscla- ri,& liquidi,& vtcreeo mane,& fcro.Siaut me dicame mitius facere volucris, ponc ex ceruiTa partes.ij.& quandoq; ccruffii,& flos aris tcrunt cotritionevltima: & ponunt in vafe^neolnn- pidoculiquoribuspra-didis: &dimittuturper diem, &nodc,deindecolat,& ponitcolatura in vafc vitreo, & dcftillatur ex co in oculo ma- nc,& fero.Mahcmer Arafi.Cofcdio fief rubci valcns ficut pdidum eft. R ec. fedenagi,dra. iij. oris vfti^drac.ij.myrrha^.crocijanadrac.j.pipc- ns,drach.femif.&eft lcne.Si auracutius facere Volueris ,adde cu pdidtis fioris xr , is, & falisam- moniaci, anadrac.femif.Idem. Confediofief viridis valens fimihterad praedida. Rec.floris a:ris, drac.ii j .colcotharadulti,drach .vj .arfenici rubei, baurach, ipumae maris,ana drach.j.am- moniaci,drach .j.& femif. falisammoniaci, dr. fcmif.ammoniacumdifloluat m aqua rutac, & fianrexcis fief.Hamcch.Confe (ftiofieffanans fcabiem oculorum,& cofumens panum,& vn- gulam. ReCiflorisxriSjColcothar adufti,fpumie maris,anadrac.ij.chalcucccaumenon,diac .iiij. baurach ,(alis ammoniaci, arfcnici rubei fubli- mau,aua drachm.;. fac fiefcum fuccachelido-
R r. O CVLORVM
E nia:,& adminiftretur ficut fricado,cft enjm bo- num,(i Deus voluerit.Ide fief coferens fcabicij prurttui,& febel,& humiditati fuperfluc in ocu
10.Rec.ccrufle,croci,gummiarabici,anadr.vj. ammoniaci, falisammoniaci, fpica?,opij,myr- rhae,fucci agrclta?, ana drac.j.& fcmif.cofice cfi aqua pluuiali.Idem fief conferens vlceribus,et fcabiei oculoruma caliditate. Rec.climia?,cro- ci,fcoriae ccris,gumi arabici,a:ris vfti,ana dr.iijj myrrha?,fedenegi ,fpic9 ,anadrac.j.opij,rofarfi, anadrac.j.pipcrisalbi grana.iiij. Conficccum vino,& vterecum albumineoui.Humain.Co- holcoferens fcabiei oculoru,pruritui, & febel, & tenebrofitati vifus.Rec.tutice, emblicorum, ana dr.i.antimonij nigri,aur.ij.caftorei,ciimi £E,
F anaaur.j.& fcmif.mcmnhx, drac.j.croci,dra.j. Campho.aur.femif.fuchahadanic.j.falisammo niaci,drac.ij.tcrec6rritione bona,et poncin va fc lapidco mundo: & proijce fup eaaquam plu uiale, inquainfulifucrintperdiesduosexmy robalanis mgris circirer. xx. pofta contritifue- rintjdeinelecola aquam,&fundeex ca paru lu- permedicinaSj&dimitreliccari, vcl quaii.de- indefunde cxaqua pdi<5ta, & faciicut prius, & lic paulilper mfundendo, & trirurando viq; ad totiusaquecofumptioncm,deindeficcentur,& puluerizent contritione vltima,& pone in vafe vitreo,dixit Humain,quod vedebat podere au ri ppterfux opcrationis excclleria. Cohol axc rumi,ex /nuentione noftra, valet cobuftioni o-
G culoru, &lachrymis, &fcabiei, &febel.Reci- pittutia?,carmeni,buruch,dr.j.elclengi,afphar. zinziberis,ana drac. quinq; piperis longi,me- mithae, ana drach.ij. fcmif.& chirat.ij. melech indi,drach.j.tereiimul,&tepcracuaquaagre- fta?,& fac ficcari: dcinde tcre, & vtere.Mulafa- &or. Alcohol fief coferesfcabiei, & vlccribuS oculorum,&dolori, &debiliran vifus. Recipit lycij,tutitfinda:,anaaur.iiij.chebulorum,aur,j. zmziberis,drach.j.fiatiiefjcum aquapluuia-
11, & vtereincofto.
T>c febel. Cap. 7.
OVx fubtilis eft,& no mulri temporis,cura turcum cofiderationibuspnrdi&isin cu raicabiei oculorum: fcilicetcfifubtiliationere giminis, &dimiflione vini, &cibariorum va- poroforu:& cum euacuatione corporis,& phle- botomia,&rebustencra rcddcntibusfubftan- tiaoculoruin.-deinde cum iief,&collyrijsdi- ftisibi.Si autchronica fuerir,& grofla,vt appa reat ficut tela araneae expanfa fup pupilla oculi cu venis manifeftioribus,iraquod vifum ,phi- bcat, tunceft fm vnum duorum modoru. Aut enim colligit,&elcuatur dfi apprehcnditur, & liifpenditcum vncinis:& tunccum inciforioin ciditur poftq, colligis eam: & feparas ab oculo cum pilo equi, aut filo de Icrico: & curerurde-» inccps cum aqua infuiionis cymini, & poft
illud

L I B E R S E
iilud cum puluere citrino. Si autem non colli- A giturnec eleuatur,curcturcummedicationibus acutis didlis in capitulo, quod eft ante iliud.
De albumine oculortim. Caf>. 8.
CVra huiusegritudinis commefuratur eif- dem regiminibus,quibus,& febel.Naqug fubtilioreft,quantuni ex rnodo bene operandi comprehendi poteft, indiget affiduatione reru oculi fubftantiam teneram facientium,ficuteft balneum, & afliduatio eius, & inclinatio fuper vaporem aquae calida?,deinde vtatur pulueriza tione poft puluerizationem fuper oculum ex fpuma mans, zuccharo, & farcocolla: & inter- dumvtendumeft friftione poft fri6tionem cu B eodem puluere, vel cum aliquo, quod fit ficut ipfum,& funtquiadduntad vigorandum pr^- didca, pulueris baurach, ariftolochix ana, ficut ex praedi<5tis,&funt quiexpertifunt fuperhu- iufmodi luccum florum papauerisrufi cum fuc co,aut puluere hueg efle iuuamentum:& fimili ter cu ftercore ftellionis, aut lacerti viridis ma- gni,& fimiliter expertum eft ex ftercore hirun- dinis,& fimiliter expertu eft ex vrina pueri coa gulatainvafe aeneo cum modico falisammo- niaci. Si autem fuerint dura,& in corpore duro eligantur ex medicaminibus, qua: magis acuta funt,& pluris virtutis ex his, qua? di&a funt: & dicemus, poft frequetiam tamen balneationis iicut iam diximus.Dixit Alexand. quod febel c eft cum fuper alba oculorum, & fuper nigredi- nem videtur fimiiitudo panni texti ex venis ru beis groflis. Ex medicinis aute conuenientibus ad albuginem remouendam, & febel,& vngu- lam, & alias oculi additiones,quam plures fcri pfimusincapitulo de fcabieoculorum. Nunc autem ponimus narrationes medicaminu pro- pnorum. Sabor filiusGirges. Collyriumex- pertu ad albuginem oculorum remouendam, & eft ei impreflio bona.Accipefellis tauri,fuc- ci huheg,vel pulueris radicum eius, radicu che lidonia:, ana aur.iij. corticum radicuin foe- niculi.aur.iiij.tere cotritione groifa, & pone in \'afeaeneo,&fundefuper medicmas vnna:pue D ri circiter lib.j.& dimitte per dies quatuor,dein dedecoq;vfq; adlib.femif.& iterumreducas ad vas eneum vfq; dum infpi{fetur,deinde acci pe maffacumise, ftercoris inagni lacerti,fpumse maris, zucchari tabarzet,falis gemmae adufti, jeris adufti, falis ammoniaci,ana partes xqua- les. Terantur vltima contritione:deindepo- nantur in vafe lapideo mundo, & terfo, & f un- datur fuper ea ex medicamine pr^dido:& con- ficitur terendo femper ante parumex medica- minefundendo vfq; duimpinguet,& fiat ficut mekdeinde refunde in vafe vitreo,& vtere, eft MtHetmi enim expertum,&bonu.Medicame Rafis val- /Mm, vt jj e a( | a it) U gi nem ocuiorum remouedam, & cito eradicanda:cui dixit non inueniffe ^qua
C V N D V s. zit
le. Recipit tutia?,fpum£ maris ,ftercoris ftellio- nis magni, baurach, zucchaii de Mecha, ana partes aequales, deinde fumatur acori,chelido- nia?,anadrac.x.coquanturin lib.j. aqusdonec ad drac.iiij.redeat,& coletur,ex hac aqua imbi bantur fpecies pra?di<fta?,& conficiatcum ea,& f iccent in vm bra,dcinde terant iterum, & con- fpergantur vtprius,& ficcent, quod poftquam fadlum fuerit, ficcent,& terant, &in oculo mit- tantur,huic.n. medicamini nullum compar exi ftitin albuginis remotione, etia fi efTet grofla, vt in brutis animalibus. Alexader. Medicame lene ad albuginem remouendam. Accipe offiu fepi£e,drac.j.& femif.falis ammoniaci,cerufla?, ana drac.j.ammoniaci,drac.ij.vtere,& expertu eft.Mahemet Arafi.Medicamenremouensal- buginem oculorum, inclinetur prius fuper va- pores aqusecalidx, deinde afpergatur hic pul- uis. R ecipit fpuma? maris, baurach,farcocoilae, zucchari tabarzet,ftercoris muris,anapartes a;quales.Idem. Confe<ftio medicaminis fubli- misad albuginem citoremouendam. Accipe maflacumi?,ftercoris magni lacerti,fpume ma ris,baurach,zucchari tabarzet,ana partes equa les,deinde acciperadicumchelidonie,foenicu. hueg,ana drac. j.decoquantur in lib. j.aqua?,do nec redeat ad drach.iiij. deinde fubmergatur prcedidfarum rerum puluis fubtiliflimusin hac aqua, & exiccetur femperconterendo: deinde teratur,& fiatalcohol cum eo.
De cura vnguU oculorum. Cap. 9.
Dlxit Alexader, quod vngula eft cu aliqd panniculo fimile ex palpebra,que ex par te naris, oriri videtur, & album oculi cooperi- re: & peruenit vfqueadoculinigredinem.Cu- ra huius eft ficut diximus in febel, cucollyrijs, & alijs,fi recens eft,& fi antiqua. Si autem non eft poflibilis eiuseradicatiocum medicinis,fu- fpendaturcum vncino, fi eft poflibilis eius fu- fpenfio, deinde incidatur iuxta lachrymale,ita quod no profundeturincifio,nedamneturpel- licula in organo lachrymali, & fiat continua la chrymarum effufio.Si autem non eft facilis fu- fpenfio vngula?, fubmittatur pilus,aut filum de ferico cum acu curua.-poftea capias eam, & fufpendas,deinde ficut excoriando trahatur,& extirpetur. Quod fi nec hoc fufficit, excorietur excoriatione lubtili cumferro,poftquam au- tem abfcideris eam,deftillabisin oculum cymi nummafticatumcumfale. Siautem ibidolor generatur, aut mordicatio, em plaftrabis cum oleo rofato,& violato, & vitello oui. Si autem aliquod refiduum exipfa vngularemanet,cu collyrijsconfumetur, & eradicetur. Iamfupe- rius medicamina ad vngulam, & febel, & ad alias oculorum additiones fcripta funt, quae funt adminiftranda poft balneum,& vaporem aqua' calida:,ficut diximus.
Oo 2 De

M E S V E D E iGRI. OCVLORVM
■ Vc Uchrymis octtlorum , rfr exrttm exube- E toxuilachryiriarum.Accipeftmithura.myr-
r-Antin Cat> 10 rhx,tutix ablutx, ana partes arquales, iief mc-
' mith3p,croci,anapartis.j. tertiasciuas,bonum.
CVrahuius asgritudinis in quibufda noeft Ide.collyrium expertuad lachrymasoculoru,
pollibilis: &proprie quando profundata & tenebrofitatc.Accipe fuccigranatorum ace-
eftincifioinangulolachrymali: &quandola- toforu codi vfq; ad medietate, &colati,!ib. fe-
chrymarueffuiioeft nociua. Verum ii eftocca mif.deindeponefupipfum ficfmemithc,aloes
fione alterius morbi, ficut ,p p t er fe bre m, to 1111 boni puri,lycij,&croci,anadra.ij.mufchi boni,
fublatafebre.Siiiutcaufam habueritperfe,fi- danic.ij. deindeponein vafevitrco,&obtura
cuteft debilitasretentiua?:velquia no lit crudo orificiu eius, & dimitte in fole diebus quadra-
rum digeftio, & maturatio: velquia fit eorum ginta, & vtere eo mane, & fero.bonum. I-ilius
effufioproptermultitudinem,aut propterqua- Zezar.Confedio alcohol deficcantis lachry-
litatem facientem diflolutionem: & tunccura mas,&coferentispruritui, &ardori.Recipitfe
eius eft quatuor res. Primaeftobuiatio:&ad^- denegi,chalcucecaumen6,anadrac.ij.fiefme-
quatiocaufsefacientis.Secundaefi; mundifica- miths,climi«,anadr.j. aloes,fpica?,cofti,opij,
catiocorporis,& totius capitis. Tertia eft admi F anadrach.femif.fac puluere:deindeimbibein
niftratio medicaminumcomenfurat^ ftyptici- fucco famiculi,& dimitte ficcari,&terccotritio
tatis.Quarta eft diueriio materiei ad aliam par nc vltima,& vtcre. Amara. Cohol conferes cu
tem. Primam igitrem coplent adminiftratio auxiiio Dei ad lachrymasoculoru,& pruritu,
mcdicinarum rcmouentium malitiam cople- &ardore,& vifusobfcuritate.Accipefumithu
xionis,&cofbrtantiumcerebrum,& vigoran- ris,dr.ii*myrrhx,aloes,anadrac.j.&femif.gu-
tiumdigeftionem, &retentionemexhis,q di- miafti,ceruftiE,anadrac.ij.opij,aur.j.fedenegi,
«fta funtin c.decatarrho,& coryza,poft mundi- drac.ij.& fcmif.puiucriza, & vrere. Filitis G ir-
ficationem corporis, q,dicemus. Secunda rern ges Kex Mcdoru.Cofediomedicaminis,eteft
coplent medicinae euacuantes,quod fuperabu- cohoi pomerij coferetis lachrymis,& ardori,ec
dare vr ex multitudine inteftinorum, rerum, q afperitati oculoru,& rcgritudinibus, & fumoii-
apparent exhis,qua?didta funt. Tertiamrem tatibuscalidis,&cholerae; &eiquipatitdefce-
coplcnt adminiftrationcsmedicinarum,qua- fumaquce,&eiquividetremvnaeifeduas.Re
rum proprietas fluxum lachrymarum reftrin- cipit farcocollenutrite in ladtcmulierisdiebus
git,ex his, qdicemus. Quartam remcomplent pluribus,dra.inj.dragacanthialbi,olibani,fco-
phlebotomia,autincifio venae, velarteriar, pcr G naeferri,margaritaru no perforataru, anadr.j.
quascoprchendimusmateriasfluere,&deriua fpicxinda:, climiajauri, & argeti,cachiaf, ana
ri, & hoc quidem iam di&um cft inc.deoph- drac.femif.amyli,cerufap,ana dr.ij.tutix fubru-
thalmia: & tu require illud<bi, fi aute res non bear,dr.iij.Tereomnia,&imbibecu aqua rofa
fupcrfluitj&fueritin principio, emplaftrafup taiicc6terendo,deindefacficcari,deindeimbi
venas,& arterias ipfas,reftringentia, & cuforta be fucco granatoru acctoforu,& fac ficut prius:
i a pone.Etiamquidem dictum eft,quod cau- deindecum aqua intuiionis hueg:vltimo vero
ntfubiw,». tcrium fup zuhendegeft ad fluxum lachryma- cum aquafolatri: dcindeponc camphura? da-
rum cura fubhmis,& propnequado fuperfluit, nic.j.zuchari tabarzet,aur.j.deinde tere vltima
&iamaHanoncotulerint. Scriplimusmca.de contntionc: & fiantexmcdietateeius fiefcum
fcabieoculoru plures ex medicmis ad lacnry- aqui rofata,&exalia medietate fiant alcohol,
mas ftringendas, ex obus eft iicfj quod fcripiit & vterecum aqua rofata, vel albumine oui, &
Hamech,& alcohol, quod icripfit Humain, & ladte mulieris, eft cnim valde bonum. alcohol excrumi, &in capite de ophthalmia
fcripfimus ex emplaftris plura ftringentiala- Detarphati. Cap. n,
chrymas.Mahemct Arafi.Epithema prohibcs H
fluxumexoculo.Recipitalocs,tutia;,i:ef memi Vrahuiusegritudiniseftalteriusmodiin
thar.lycij, boli,anapartem.j. gumi arabici par- V_> principio,& m fine, & in teporeinterme-
tes.ij.iiniat fupcrfrontccu albumineoui.Ide. dxo.Inprincipio.n.indigetphlebotomiaexce-
Cofedio alcohol ftringens lachry mas, & con- phalica,& lubrificatione,& folutione vetris,&
fortansoculos.Recipit rutiXjdrach.x.coralloru adminiftrationeclyfteriu,quoniaclyfteressut
•cofricatoru, myrobalanoru,citri,&aloes,ana, mclionscurein hacpartccudimiriutionecibi,
drac.ij.pipcris,drac.(emif. macropipcris, drac. & potus,etdimiifione vini.Dcindeadminiftre
ii.fiatcoholcum co. Democritus. Medicamen turrepercuifiua in principio, ficuteft bolusar-
faris vtilead dolores oculorum,& lachrymas. mcnus,& lutufigillatfi,& chimoleacu albumi
Accipelana non abluta, & cobure,& cinerem ne oui.-deindeculacfe mulieris.Deindc proce-
cius diligenter tere, & ex cocum albuminc oiu dcndum eft addeftilladum in eum fanguincm
lup hrontc, & tcmpora lim: ftatim.n. materiei pulli coiubini ftatim cum decollatur,aut turtu-
fluxu,&lachrymaru amputat, & dolorem tol- ns.In fine veromifceant cum co aliqua cx refo
iit, ludaeus. Cohol confcrcnscumauxilio Dci lunujs;iicu:citarfcmcucitrinu, & proprie fu-
• - blimatum,

L I B £ R SECVNDVS-
blimatu,&ablutum,&fridumcfiaquacorian A bilibusad haca?gritudinc:&propnefadoem-
<dri:& cofert in huius hora, & deftilletur in ocu plaftroex ea cu expreflione granatoru,fanas,& lum collyrium Gabrielis, & fortius illo eft fief remoues veftigiu eius.Tertiu vero eft cofolida
Sabor,quoddicemus.Einplaftretauteinprin- tiocueo,quodeft maioris deftccationis quam
cipio eius cufoeaugrjrco, & rofis codis in aqua prius: ficut funt collyria,proprie quoru narra-
rofacea,deindcco&iscu vino,&propriecu pr? tionefequemurpoft. Siaut xgritudoantiqua,
ce(ferita?gritudo:& vaporeturcum decoftione & inueterata fuerit,quintuplia generecuratio-
chama?meii, aut meliloti, autcu decodione f6- nis indiget. Et primu quide eft remotio eoru,q
liorum caulis. Et fimiliter emplaftret cumfo- funtcontranatura,ficuteftcarocorrupta,&fil-
lijs caulis contritis, & coftis cum vino forti, & trofa; cu medicinis acutis, quae funt ficut colco-
antiquo. Mahemet Arafi.Sief.coferens tarpha thar,arfenicum,fal ammoniacus,atramentu al-
ti.Rec.thuris, myrrha?,croci,ammoniaci,ana, harat,aluminis,ana partem vna,calcis viue par
drac.j.arfenici ruhei, drac.femif.fiat fief, & ad- tes duas, terantin vafe^neo cu vrinapuen:de-
miniftreturcu aquacoriadrihumidi. Gabriel. inde poft exiccatione vtere. Etquandoq;fub-
Collyrium coferes tarphati,bonu.Accipe thu- mergit segritudo,&imprimitur corrupensos,
risparte vnam ,tere vltimacotntione, &funde autalterat fuperficiemeius,tunctotu,quodcor
fup lpfum ex aqua pluuiali, inquadiifoluta fit ruptu eft, radat, &abijciat vfq; du apparetpu-
ralis maflfa,&falisammoniaci, &fiilis gemmse ru. Secundueftabfciffio materieru fluerecon-
circiter,ana partis.j.tertia,diu teraf, & diftillet fuetarucu eo,quod conuenit: &ia locuti fumus
ex eo in oculu rnane,& fero.Sabor.Siefexper- in ca.de catarrho,& in eoquod pceflitin ca. de
tu adtharphatioculorum. Rec.arfeniciloti, & fluxulachrymaru.Tertiumeft mfidificatio,&
fublimatijdeinde fridi,& loti cu aquacoriadri, abfterfio cu eis,q iam diximus;coforrat tamen
drac.iij .farcocollx ,pipens,ammoniaci,lapidis cu aliquo acutorumleuium,ficuteft vnguentu
lazuli,ana dr.vnam,diflbluat ammoniacum in aegyptiacum,cu modico alocs,&olibani. Quar
aqua,inquadiflolutumfitexfaleammoniaco, tueft adminiftratio incarnatiuorum noexpo-
dra.femil. & fiat fief, & vtere cu la<5le mulieris. liatorum ab eo,quod eft ficut ziniar,atrametu,
& fimilia.Quintueft figillatio, &confolidatio
Dealgarab oculorr.m, id efi aposiemate fifiulofoin cum eis,qdicemus.Quandoq; vero apud poifi-
lachrjmahoculi. Cap. n. bilitatemmorbihuius noconfert, & tunceius
eura cauteriu eft. Et modus operationis eius cir
CVR A huius cegritudinis incipienda eft^ cahoceft,vtabfcindanturinlongum vfq;quo
acorporismundificatione,&capitis,cum perueniatur ados. Tunc fiosfanumfueritha-
itcratione,& reiteratione,donec confidimus de bcns folum,quod eft in fuperficie tabefiidu,ra
abfcilfionc fuperabundantiu cum abftinencia, datur, & abijciatur totum, quod ex eo alteratu
& comcfurauone reru fex. Deinde ante fui eru apparet, & curetur deinceps cum medicamine
ptioncponantur exrefoluentibusaliquadcbi- incarnatiuoexeis,qdiftafunt. Siautemexof-
lisrcfolutionisin principio:deindcfortioris,fi- femanifefta quantitascorruptaapparet,caute
cutammoniacupropric diflolutumcuoleonu rizeturfmillud,quodcft poifibil^vfq; adfuf-
cu,&fuccofceniculi,autbdelliu,autammonia ficientiameius, &propricfm cohderationem
cu cum modico atramenti, aut nux rancida co- corrupti lpfius. Et funt cx hominibus qui perfo
trita,&fuppofita, quoniaeft vltima.Pofteru- rantos:&propriequado iapercipitexmorbo
ptione vero fi morbus eft reccs, triplici indiget adhxfiflecolatorio. Veru cft, quod iftud raro
regiminecurationis.Etprimuquidemeftmun rccipit curam,nifi ficuta fortuna. Nosautcm
dificatiocumeis:qfuntproprie moderatasab- curauimusaliquos:&pauciexeis fanatifunt.
ftertionis, ficutaquamellis:autmellic^atu: & Hocautem non pra?termittimus:quoniamo- fortiusilloeft mcllicratucum modicoaqu?ru- d portetquandocauteria fiunt,aut medicinae acu
te,autmelcuaquarut2,ifta.n. dcftillenturho- tseimponuntur fiftulis lachrymalium,vtocu-
ra poft hora: deinde exiccet locus, & exprimat lus compellatur ad angulum fylueftrem com-
\-irtus eius:deindc admin'ftret lanugo arundi- preflione fa&a cum fpogia infufa in aqua frigi-
nis inuenta in interion parte ipfius, &proprie da,autfuccofolatri,autportulacx:&f£cpiusin
iuxta radice cu melle pauco,vel fola p le ficca, nouetur.Mahcmet filius Zacharia?. Confeftio
eft.n.mundificatiuubonu. Secudu verogenus medicaminis vltimi ad garab,quod admini-
curationiseft oppofitio medicaminis deficcati ftratur poftquam abluitur fiftulacum vinofty
ui,&incarnatiui mediocrisexiccationis,ficut ptico,deinde exprimiturdonecegrediturvir-
eft propric adminiftratio aloes,& myrrhse, & tus eius. Recip.aloes,farcocollg,fanguinis dra-
farcocollse,fanguinis draconis,&chamedryos, conis ,myrrhae, thuris, balauftia-, boli ar.ana,
& ariftoloc.& thuris,& fimilifupropriepoftex drachm.quinque,ziniar,drach.j. &femif. cli-
prcflione vulneris, & mundificationc, & ablu- mix argenti,dr.x.tcrantur, & puluerizetur, &
tionem eius cu vino ftyptico hora poft horam. fupponant.Ide.aliud vales fimiliter. Re.aloes,
Etdixerut quida, quod ruta eft ex rebus mxra- thuris,ana dr.j.farcocolla?,balauftiae,fanguinis
UMcfue, O o 5 draco.

MES VE D E
draconis,antimonij, aluminis,ana drac. femif. floris aeris quarram drac.j. fiant collyria, & vte re ficutprius.Diofcoridcs. Accipecxfolijscha maedryos iiccis,& tere c6tritione vltima,& fac ex eis fiefcum fucco folatri:& vtere,bonum ad vlceraoculorum, & algarab. Gabriel.Confe- ftio medicaminis expti ad algarab, & vlcera. Accipe fief memitha;, chamedryos,corticum thuris, myrrha?,aIoes, farcocol lavatramcnti,ari ftolochi^ rotunda?,ana partes aequales, teratur ficutalcohol, &vtere licutprius.Idem.aliud. Rec.myrrhx, aloes, corticum thuris ficcarum, ana vtere indefinenter cum aqua altarafacon.
Ve almufAragi Jiue alinthifar, & ejl egrefiio vu&, fiue pipi/U dilatatio. Cap. /3.
POftquam confirmatur,aut quceanatura eft,non habet curam, fadia autem a ficcita te difficulter curatuntamen fuccurrttur ei cu bo no regimine, & hume&ationeex his,qux fcis. Et eft,qu£ fit ex humeftatione. Et cura eius eft quatuor res. Prima eft euacuatio, & fubtra&io eius,quae excrefcere videtur,materi£e,iterata cu interpolatione non frequenti,& phlebotomia, fi appareatfignificatio humorumabundantiu cu fanguine; & proprie cephalic2e:& poft hac, ii exigitdifpofitio, ex venis lachrymahbus, & venis temporum:& fiat incifio arteriarum, aut cauterizatio ipfarum,fi res poftuiat. Etquando que fit cauterium,& confertproprie in zuhen- deg,ficutdiximus. Secunda eftadminiftratio medicinarum diuertetium materiamexloco, ficut fcarificatio in auribus: & apertio cum ven tofatione haemorrhoidurn, & appofitiovento- faruminnucha,&fupercollum, &in fpatulis. T ertia eft abftinentia,& tolerantia famis,& re gimenexiccatiuum. Qwartaeft adminiftratio rerum refoluentium ex ipfooculo,& extrahen- tiumhumiditates dilatantcs vuam, ficurpro- priealcohol exfellehoedicum fuccofoeniculi, et pauco fale ammoniaco,aut ex felle ericij,aut exfelleteftudinis ,aut excapitibushirundinu aduftorum,& fiat inde collyrium cu fucco che- lidonias, & melle, quoniam eft expertum. Eft etiam,quae fit a cafu, & percuflione,& cura eius eft duaj res poft regulationem, & abftinentiam in eis, qu£e comeduntur,& alijs,& abftinetiam a vino.Et prima eft,vt in principio fiat admini ftratio reperculfiuorum,&infrigidantium,& prohibentium effufionem matenac,& hoc poft phlebotomiam: ficut proprie eft emplaftrum exfarinafabarumexcorticataru cum aquafo- liorum falicis,folatri,autendiuije.Secunda fiat adminiftratio refolutiuorumediocrium, ficut proprie fit ex vitello,qui cu oleo rofato,& pau- covino emplaftratur defuper:&propriepoft inftillationem inoculos exfanguine turturis, autpullicolubini.Ad vltimuinftillenturcolly ria refolutiua fortiora, q paulo ante di&a furit.
. 1. OCVLORVM
De nyctalopa. oculorum, tdesi qui post fclis occk* fum non vident. Cap. /4.
CV ra huius segritudinis eft quatuor res.Prl ma eft regulatio vitae. Secunda eft fubtra- &10 m ateriei. T ertia eft abfterfio ei us,q uod fl u xit.Quartaeft correttio nocumenti accidentis in fpiritu.Prima lgit rem complentcomenfura tio m fex generibus reru: & proprie cu alleua- tione comeftionis, & dimillione coenae. Et fint cibaria digeftioni obedietia ex his,q fcis.Et de turinpotu antecibu, &poftdefcenfumeius a ftomacho, vinuantiquum bonu purum poftq, propinaueris anteillud fuffufrefenigi, quod di cemuspoft. Et excibis qui currunt curfu pro- prietatiseft hepar hircinum comcftum,aflum, aut elixumj cum fale gemma modico,& modi- co piperis longi. Herba autem adhil, & ele&a- rium eius eft fublimis iuuameti ad illud.Secun darn rem coplent phlebotomiaex cephalica,fi multitudine cognoueris infanguine,&exve- nislachrymalibus,&exnaribus, fiinuiratne- ceflitas. Siaut ex humoru groilitiefiericotin- gat euacuatio.hat cu hiera picra, & hieracolo- cynthidos,&piluliscochijs,&cugargarifmati bus,& caputpurgijs ex eis, q fcis.T ertiam rem coplent collyna de fellibus,& inftillationes in oculo,& proprieeius,qui curritexhepatehirci no,aut caprino, quando fcindit in multis parti- bus:& afpergit fup ipfum fal indus,aut fal gem ma,& piper longu poft contririone eoru: dein- de aflat, & quandoq-, huius hepar aflat cu eiuf- dem fpeciebus fup prunas, & fit inclinatio fuj> furnu eius.Et iam didu eft,quod comcftio eius eft iuuatiua valde:& fimiliter inclinatio fup va porcm aqua? elixationis eius. Quartam rem co pientadminiftrationes medicaininu fpiritu vi libile fubtiliantiu, &illuftrantiu:ficut eft pro- prie vfus herbx adhil,& cucubar,& foeniculi,et chebulicoditi,&nuxmufchatacodita, & alia, qdixim 9 inc.i.dc£gritudinib 9 oculoru. Alexa der.CofediocolIyrij ad nydalope cxpcrti. Ac cipefuccif?niculicodl:i,& depurati partevna, mellis, & fellis hircini ana parte media,bonu, & exptfi.Ide.Predidio collyrioadmilceex fter corecrocodyli, aut ftellionis, ana. partis vnius quarta, & fanat in paucis diebus. Ide.fiat alco- hol ex pipere logo,zIzibere,& fpica, & cofert.
De aquadefcendenteinoculum. Cap. //.
QVando eft in principio, & non eft confir- mata,fuccurriturei cum medicinis,& pro pne cum abftinentia,&diminurione ciborum, & vitationegrofforum, & vaporolorum, ficut lunt pulmenta, & pinguia, & iura, & pifces,& vinum,&fimiliaipfis, &cum mundincationc fopius iterata,& proprie cum cochijs, hiera pi- cra,& hiera diacolocynthidos:& cum admini- ftratione medicinarumfoluetiu, ficutcftaqua
rutaj,

L I B JE R S E C V N D V S-
rut*,&propriecumferapino:autaliquoexfel- A folutionismediocris:ficutfcripfimusin cand-
libus animalium.cum melle, & fucco %niculi: ne.Si autem fuerit p p vaporcs, qui eleuantur z
aut ferapinum cu felie hircino, & melle,& fuc- ftomacho pofito fub dominio humiditatum vi
cofoeniculi.-qmeftvtiliflimum. FiliusZacha- fcofarum,putridarum,&vaporofarum:autfub
rix Arafi. Cofediocollyrij defellibijs ad prin dominio cholerica? materix vaporofx:curae-
cipium aqua?,& nydlalopam, & alintifar. Acci iuseft mudificatio ftomachi cum folutione, &
pe fellis hirci exiccati in vafe aeneo,dr.x,pulpse vomitu leni, & facili ex his,qu£e dixi mus, cum
colocynthidosdr.i.&s.ferapini,dr.ij.cuphor- prxceifioneadminiftrationis medicaminuin-
bij,dr.ij.fiant fief cum aqua rutas, aut aqux foe- cifiuoru, ficut fyrupi acetofi in calida materia,
niculi,& vtere.Sabor.Collyriumbonum,&ex &oxymelitis Iquilliticiin frigidamateria: &
pertumuAccipefellishirciniexiccatiin vafe^- fubfequutionemedicaminum,quib.approprie
neo,&granorumauriexiccatorum,anadra. v. turduplexintentio.f.confortationisftomachi,
ferapini,dr.j.gummi,dr. s. fac ex eis collyrium & prohibitionis eleuationis vaporum cum eis,
cum fucco chelidomas, & vrina pueri non pol- quas funt ficut tryphera minor proprie,chebuli
luti,& mclle. Quando autem palfiofueritcon- conditi,& zuccharum rofatu cum maftiche, &
firmata,&fuentexeis,in quibuseft poffibili- B trochifci nominati diarhodon.Siautemfuerit
tas curationis:cuius fignum eft, quod dum afpi _pp peccatum,quod eft in ipfo oculo, tunc fit il-
citur oculus, vel pupilla videtur clara, & cedit lud aut pp exceffum ficcitatis in ipfo:& cura e-
dilationi cum premiturdigito, autinftrumen- ius eft regimen hume&ariuum, quoddiximus
to,deindereditadipfum,&nonfrangitur:tunc incanone,pmerqua,quodfacitcadereinoppi
cftexiIlis,qu$deponuntur exredtaoperatio- lationem. AutppexccfTumturbidxhumidita
ne artificis. Et modus deponendi aquam cum tis in ipfo,& cura eius eft tres res. Prima eft ad-
inftrumetoefthuiufmodi. Subrilieturregime £quatio,& digeftiomateri^ficutlocutifuimus
eiusexcibo,&potu, &dimittatvinumomni- incanone.Secundaefteuacuatioeiuscumeis,
no.Et fitcibus eius aqua ciceris,& fauic,& for- qux funt ficut pilulse de hiera,& pilula» cochie,®
bilia facilis digeftionis, & boni nutrimenti, & & pilulce lucis,& infufio dealoe,aut hier^ in a-
& paucae quantitatis.Etprocedatcum iteratio- quaendiuix,& aqua fru<5luum,& fimilia. T er-
ne in mundificatione corporis,& capitis,proce tia eft refolutio,& terfio ex ipfo oculo humidi-
dat cum phlebotomia, fi neceffaria fuerit. De- tatis turbida?obtenebratis,cu eo,quod eft ficut
indeindomotemperatiaerisnon luminofalo collyriudef^niculo,&fimilia:quorumincapo
cetur:&iaceatfupinus: & pr «Ecipiaturei ,vtco- deconferuatione fanitatis oculi meminimus,
uertatintuitumfuumverfusnafum. Deindein quappafferatur adlocumhunc,quoddidum
cipe perforare ex parte fylueftri lachrymalis eftibi.Siautemcontingatpaffioppturbulen-
cum inftrumento, quod dr deponens aquam: tiam aduenietem fpiritui vifibili, cura eius eft:
& procedat perforatio inter tunicam, & tuni- omnem bonum regimen in fex generibusre-
cam, cum omni facilitate, vfque duin perue- rum : cui lubfequaturregimemundificatiuum
niat ad vacuum,quod eft antepupillam.Dein- corporis:poft quod fubfequatur regimen clari-
de lncipe deponcre aquam, & occultare illam ficans fanguinem,& clarincans fpiritus,ex his,
fubcornea,donecdeoculetur,quodfepultum qux praecetferunt in canone. Et quandoque
erat fubaqua, & videatur, & obferuetur cu in- contingit propter fubtilitate, & pauciratem ip-
duftria,ne quod deponitur ex aqua redeat j oc- fius fpiritus, & cura eius eft cum adminiftratio
eultando, & fepeliendo eam in quantum poifi- ne medicaminum addentium in fpiritum,& vi
bile fuerir, ne redeat: & hoccum iteratione, & goratium ipfum: & ex fumma horuin funt my-
iteratione, donec adueniat fanitas: & poft hoc robalani, & qux compon untur ex eis. Afferan- pone fuper oculum vitellum oui,& oleum rofa ^ tur ad hunc locum,qua? diximus in cap. de con
tum cum puluillo ex coto,& fit accubitus fuper feruatione faniratis:quamobrem oportet, vt ca
ceruicem, & collum: & fiat hoc vfquead tein- pitulum illud cu ifto fimul ligetur.Inquit Gal.
pusquoremouebiturdolor,&nonfoluaturli- Fellaomniaabfterguntoculum, &clarificant
gatura nifi de triduo in triduu:& dum foluitur, vifum: eligantur ex animalibus quidem fel al-
vaporetur oculus cum aqua rofata decodionis gazel, & hirci fylueftris, & bouis, & leporis, &
falicum,& fimilium.Et ntdomus in quahabi- adib,& vrfi,& teftudinis,& vulpis,& hoedi, &
tat,tenebrofa.Etafferanturadlocuhuncdein- capra? montanae,& ex volatilibus aquil^,&
ceps, quae diximus in cura vulnerum oculoru. vulturis, & viuentium ex raptu,& hirundinis,
Dedebihtxtevifnt. Cap. j6. &pafferum,& galli,&perdicum, &alcubugi:
SI cotingata readdita in fuperficieoculoru, & ex pifcibus fel fabor,& porci marini: & funt
quam fenfus comprehendir, ficut eft vngu- iuuamenti vltimi. Mahemet Arafi. Alcohol fu
la,pannus, fcabies, & febel, dida eft cura eius. blime in cofortatione vifus:acuit enim,& clari
Siautemcontingatpropter rem, quam ftnfus ficatipfum. Recip. tutia:abluta;nutrira:tribus
non valetcomprehendere,ficutnebula, vel va vicibus cum fucco fampfuchi depurati, dra.xx.
por:tunc eius cura eft terfio cum eo, quod eft re deinde accipc zingib. piperis nigri,& looi,che
lidonia?,

1
M E S V E DE A
lidoni£,buruch,anadr.ij. falisammoniaci, dr. j.terantur omnia cum fucco foeniculi, aut fam- pfuchi tribus vicibus: dcinde fac ficcari, & tere fubtiliflime,fiat alcohol cum eo. R ufus. Coliy- rium fatis bonum, quod acuit vifum , & oculo- rum fanitatem cuftodittemporemuJto. Acci- pe lycium,& tere contritione mulra cum fucco roeniculi depurati vfque dum fiat ficut mel, & recondein vafe vitreo,& vtere. Quidam aute ex pofterioribus addiderunt ad omnem vnc.e- ius exfelle galli,aut perdicis,dr.j. tertias duas. Idem. Cohol valens ad idem. Accipe ex tutia quantum volueris, & laueturcum aqua pluuia li: deindc exiccetur, & nurriatur poft illud,pri- mo cum aqua foeniculi,fecundo cum aqua fam pfuchi, tertio cum aqua altarafacon femper co tcrendo, deinde exiccetur, & nutriatur poft il- lud:& natcum eo alcohol. Confe&io alcohol ex inuentione noftra, coferens fupercalefadio nioculorum, & debilitati vifuscaufa fubtilis, &acute humiditatis,aut mordicationis,aut pru ritusinoculis. Accipetutix CarmendElot.Tin aqua pluuiali,deindeinaquaro. vicib. plurib. dr.x.fndtionis myrobalanorum citrinorum cu oaqua rofata,dr.vj.lycij, dr.ij. & s. zingib. pipe- ris longi,ana dr.;. afpergantur cum fucco agre- fla?,& terantur cum eo:deinde exiccetur,& pul uerizetur,& fiat cum eis alcohol.Hamech. C5 fedtioalcoholconferens obfcuritati vifus:ab- ftergit enim oculos, & clarificat. Recip. tutis, antimo.ana,dr.vj.fal.gem.dra.ij.lycij, fiefme- mithsc,ana dr.j.camphora;,dr. j.tertiam.Teran tur tutia, & antimonium, & mifce conterendo cum aqua myrobalanorum citrinorum, & hoc per triduunv.deinde cum alijs fiatcohol, & vte re. Alexander collyrium fatis efficax in clarifi- cando vifum, ad auferendam caliginem. Rec. fellis perdicis,dr.j.& mellis dr.ij.lucci foenicu- li depurati,dr.ii j.pone in vafe vitreo, & fufpen dein fole per dies fepte: dcinde vtere,eft enim etticax. Sabor. Confedio tryphera? mirabilis vigorantis vifum, cuiaccidit impedimentum propterfumosignitos cholericos,aut falitos,& efteiimpreftio fortis; reducit enim oculosad formamvigorisadoIefcentia?.Rec.myrobala- norum chebulorum,citrinorum,& indorum,a- na dr.iij.femiff. bellericorum, & emblicorum, anadr.ij.zucchari,dr.v.terein vafelapidco, & funde fuper ipfuin aquam fontium clara, ficut afpergendo parum poft parum, & hoc facias per dies tres,deinde dimitte ficcari: & poft hoc fparge fuper ipfum deftillandoex oleo rofato, aut amygdalino, & contere per alios tres dies, & iteru dimitte ficcari. Deinde accipe rofaru, landali macaziri, cubebe, cardamomi, ana dr. ij.fpodij,macis ana dr.j.fuch.drac.j.& s.deinde juxipe zucchari tabarzet, lib.j. tamarindorum Keyron,dr.iiij. pruna<|uinquaginta,facexeis formas fimiles auellams: & da manc quolibet 1 dr. ij. vfque ad aur.ij. cuni aqua caluia bonu.
JGRI. avrivm
E Idem. Confeftioaliaaddensin vifum,auferes tenebrofitatcm eius.Rec.herba? albedufter,fe- minis rut^,ana dr.vij.& s. fifeleos, calamenthi domeftici, zingib. pulegij, cubebc, nucis mu- fcha,ana dr.v.fcelebram,vnc.;.& s.garyophyl lorum, maftiches, margaritarum non perfora- tarum,ana dr.j.& tertiam alterius,ferpentis co- bufti,cryftalli,ana dr.ij.& s. balfami grana, vj. & ponderis croci, dr.j. tertiam, zucchari lib. ij. fiant ex eis forme fimiles auellanis:& da cx eis a dr. j. vfque ad ij. hyeme conueniunt fenibus» bonum,expertum,ii Deus voluerit.
De cafu pilorum pa Ipebrarim. Cap. 17.
SI accidatpropterdefedum materia?,Cura
eftinprimis cumeis,qiice reparant mate- riam ex bono,& largo regimine,ficut fcis,dein decum co, quod trahit materiam ad locum ne ceffitatis,ficut funt medicina?, & collyria, quas diccmuspoft. Et quandoquefitexcaulapro- pria, & corruptione materia? £egritudinis in ip- iis palpebris,ficuteft iilach:qu^ eft propriecor rotio cLim rubedine, & afperitate, & pruritu in ipfis palpebris, & cura eius eft,vt mundificetur caputabhumorenitrofofalfuginofo, & acuto. deindeadminiftretur regime humeftatiuum: & frequetetur ingreifus balnei,& inclinatio fu- per vaporem aquse calidse, & emplaftrationes ex medicinis humidis, ficut eft portulaca cum ladle,& mucilagopfyllij,cum oleorof. autmu cilago feminu cydoniorum, aut amygdalae a- mar£e,aut dulces curn ladie,& fimilia. Poftqua autemacquiritur palpebristemperies, & tene- ritas.tunc adminiftranda funt medicamina pi- lorum generationem facientia ex his,qux dice mus.Ecquandoque eft iifach chronicum,grof- fum,duru;quarevapor,quieft materia pili non inuenit tralitum, & cura eius eft mutidificatio capitis cu iteratione,& phlebotomia: & vetoia tiocruriu,&vfus balneationis,&emplaftratio cu lentib. excorticatisin co, quod mulgeturex granafis c6tritis cum rob. Deinde adminiftra- tio medicaminum facientium pilorum genera tionem,qua* dicemus. Etexeiscft lapislazuli propne, &lapisarmenusalcohol fadoexali- quoeorumcumfpica,& produdio cum radio fuper palpebras, aut ex antimonio, & fpica: & lapidi lazuli ineft proprietas mirabilis. Mufc§ aut fi exiccantur abfciflis capitibus, & fiat lim- mentumex eis cum aucllams affis,& adipe ca- prino,aut vrfino, inucnitur eflicax.Citrangulo rum quoquc femina fi adurantur, & hniantur cum adipecaprino,pilorum faciuntfacilcm ge neratione.Mahemet.Arafi.ConfedioalcohoI reparantis pilos in palpebris,& cofortaris eos. Rec.oifium myrobalanorum aduftorum parte vnaifi,fumi rhuris partis vnius quartam, ipicx romana 1 , lapidis lazuli, ana partis vnius rertia: Uuiatur fuper palpebra cu radio.Emplaftrum,
quo

LIBER S E
quo vtendum cft fuper palpebris,curas filach, & remouens pruritum,& fcabiem. Accipc gra- natum vnum integrum, & dccoque illud in a- ceto vfquequo difloluatur, & empiaftretur fu- per palpebras.
De cura inuerfationis pilortm palpe* braritm. Cap. /8.
CVra huius cegritudinis fiat fecundum vnu quatuor modorum. Primuseft inuifcatio eorumcum aiiquoleuis vifcofitatis:iicutcum maftiche,autcum fputo, & colla: autcumgum ina pini, aut bdelliodiffoluto in albumineoui, autcum aliquotalium. Secunduseftordinatio pilorum, & reftridio eorum ad vnum ordine. Et hoc quidem fit fecundum hunc modum. Ac cipeacumfubtile, &perforain exteriori par- tepalpebrx, aut perueniat perforatio vfquead interiorem partem vbi eft ordo naturalis piJo- rum;& deinde accipe pilum,& pone in forame acus, & extrahatur, vtpilus inueniat viam ad ordinem: & ficHatdealijs, fi funtplures vfque dum ordinentur cum alijs. Deinde ponatur medicamen pun&orum confolidationem fli- ciens, & conftridtionem. T ertius modus eft,vt aueliantur pili, vnus poft alium, & igniatur fty lus,autacus, & cauterizetur locus, vnde eft pi- lus euulfus,cauterizatione fufficienti: & fic fiat de alijs. Quartus eft,vt poft euulfionem piloru fricetur fuper loco medicamen pilorum gene- rationem prohibcns,ficut propne oua formica rum,aut rubigo ferri cum faliua.
Cnra hordeoli mpalpebra. Cap/ 1 : jg.
CVrahuiusajgritudinis eft fecundum vnu trium modorum.Primus eft,vt prohibca- tur col le&io eius in principio fui cum eo, quod eft ficut aloe,acacia, & lycium linimcnto fado ex eis, & fuppofito, aut bdellium folutum cum aquamentoe humidar, & hocpoftcorporis, & capitismundificationem. Secudus moduscft, vt fi illa non contulcrint, adminiftrentur refo- lutiua mediocris refolutionis: primo poft eua- cuationes ex eis,qu;e fcis: & proprie refoluatur bdellium in aqua, & liniatur fuper locum:& fortius ilio eft opopanax: & adhuc fortius am- moniacumcumaceto. Etfcripiit Oribafiusli- nimentum bonumexpertum:& eft,vtaccipias olibani, myrrha?, ana partem vnam,ladani quartam partis vnius, cera?, aluminis,baurach armeni,ana partem fem. liniaturcum feceolei de lycio,aut accipe galbani,drach.ii j. baurach, vnc.j.liniatur cu lucco apij. Tcrtius modus eft, vt fi refolutiuo non obediat,fufpendatur palpe bra,& inuerfctur,& fcindatur fccundu interius palpebrc,& aperiatur tunica intcrior eius ; & cx primatur,donec ingrediatur totu,quod eft iicut mucilago: deinde ianetur vulnus cum linimen tis,qu£ funt ficutfanguis draconis,cum albumi neoui,autcerufa cum albumine oui,&fimilia-
C V N D V s. Ui
1 S V M M A VI.
De curis xgritudtnum aurittm . Etprimo de dolore aurium. Cap. j.
Ermo noftcr etitdeinceps de aegn-. tudinibusaurium,fiDeusvolue- rit.Etprimodedolore earum.qui quandoque accidit maliria com- plexionis,fine matcria,autcu ma- tcria. Et fi quidem fine materia, folu alteratio- neindiget.Siverofueritcalida,iuuaturex infu fione albuminis oui reccntis,aut mucilagine pfyllij,& fimilium ex eis,qu« dicemus.S i aute a m alitia complexionis frigida fucrit,confcrut infufiones,& inieftiones calidar.Si aute a mali 5 tia complexionis ficca,iuuaturhumidis. Si au- tem humida, ficcis,qusefiuntper traiedorium, &emplaftrationes ex ijs,quaedicemus. Siaute malitia complexionis fuerit cum materia,& fueritcalida euacuetur per phleboromiam: fi fanguinea fuerit ex replctione in fanguine, de venaccphalica, deinde proccdendu eft ad a! te rantia,qua? dicemus. Quod fi cholerica fuerir, & cfc llle dolor, qui fit fecundum plurimum,e- uacuetur cum eis,quae fcis,& frequentur lenifi- catio naturse cum aqua fruftuum. Deinde feda doloremcum alterantibus,qu£edicentur.Si au tem dolorvehementior fuerit, conccdimus ali quaexnarcoticis: ficut fief memitha?,proprie ^ cum aliquato opi j, & diftemperetur cum la&e 'mulieris,&inftilleturinaurem. Siautem ma- teria fuerit frigida,euacuetur cum co,quod co- uenit. Deinde alterantia fedantia adminiftren turexeis,qusedicemus. Si autemdoloragrof- fa fuerit ventofitate, fcribemus medicamenta cius poft. De doloribusauris fa<5fis ab apofte- mate, aut vlcere, aut oppilationc, aut ingrcffu aqusc, aut animalis, fingularia fcnbemus capi- tula. Poft hxc antem no praetermittimus,quod mcdicamenta, quae deftillatur in oculos, fem- perattualiterfrigida mittenda funt,qua:aute in aure,tcpida, aut calida funt apponenda, fiue fint ad xgritudinescalidas,fiue frigidas. Medi caminum narratioaddoloremauriscalidum- Albumenouicumlademulieristepido. Oleu rofatum tepidum per fe, aut bullitum cum ace- to pondere fui vfque ad confumptionem aceti, autconquaffatumcum fuccocucurbit$. Oleu de falicc fecundum eandem dodrmam. Oleu nenufarinum.Olcum de feminecucurbita?. O- lcum de papauere,fidolor cft vchemens per fe,autcumaliquantocamphorae:eftenim fana tipum bonum. Lacmuliebrecaliduficutmul- getur cum fucco folatri, aut aquacoriandri hu- midi. Mucilago pfyllij cum olco rofato con- qua(fata,aut mucilago feminum cydoniorum. Oleum de iabrol quando dolor cft acutus cum ladtemulicrisft:3tim cum mulgetur. Lenticu- las co&as cuin panis mica cataplafinabis. S uc- cus hyofcyami fortes fcdat dolores. La&uca
agreftis

M E S V E D E A:
agreftis fm omnem modum modum admini- ftrationisefteismedicamenbonum.Et fimili- ter fuccus folatri ) & papaueris,& mandragonr, & falicis,& tenentatum vitis.Hamech. Ad do lore auris ex caliditate. Accipeolei rofati par- tesduas,oleiamygdalarum dulcium partem vnam,aceti partes tres. Fac decoqui lento igne vfq; ad confumptionem aceti:& cola,& admi- niftra tepidum. Idem. R ec. foliorum cucurbi- tar, aut ipfius cucurbita: fuccum: & mifce cu o- leo rofato diu coquaffando, & vtere. bonu eft. Narratio medicaminum ad dolorem aurium fri- gidu?n>& "ventofim. Cap. 2.
ADminiftrentur medicamina, qua? funt fi cutoleumnardinum, coftinum, fampfu- chinum,oleumderuta,oleum de amygdalis amaris, oleum de chamsmelo, oleum anethi- num, oleum laurinum, olcum de lilio, oleum de cheiri,oleum de narciiTo, oleum de perficis, oleum de chryfomelis,oleum de been proprie, oleum de Kerua,oleu de cinnamomo. Quod- cunque horum fuerit,proprictatem habcc ad dolorem auns a frigida caufa fa&um, aut ven- h edufi tofa.Fundamentumaute, & materia pra-para- tionis lingulorum eorum artificialiter cft ca:- pecauatum, in quooportetparari, & decoqui cum facilitate in cinereprunarum. Et ex rebus admiftis eis figillatib.ipfius virtutes mirabiles cum bonitate deco&ionis incxpecum cis ,eft ruta proprie,& fuccus radicis, quas comeditur, & fpica,& fampfuchus, & fcea,& chamcmclu, & galbanum diffolutum in fucco porri, & fuc- cus porri per fe, & allium, & caftoreuin, & pi- per,& fuch,& fuccus cepe,& fuccus pharalion, &origanum,& fuccus afphodeli,& euphor- bium, &elleborusniger, &aibus,&proprie noneftinconueniens huiufmodi permiftioni- bus admifccri mellis modicum: deindetepidu deftilletur.Si autem dolor eft forris,ex mifcibi libus bonum cft opium cum paueo caftorei, & croci,autphiloniumcum lafte mulieris,auttro chifci Stellse, aut trochifci decroco, dcinde re- mouenocumcnta narcotici cumeis,quxfcis. Ex vaporatorijs aute iiccis eft milium, aut pa- nicum,& fal calefadus,& fuppofitus,aut bacc? lauricum mellcpaucocalefaetx, & fuperpofi- t»:aut pulegium cummelle, & olibano, aut granalauri:& olibanumcum fucco rutx, vel anethi.Etdixit Gale.Saccclletur ex furfure cu vino codfo, & oleo nardino, aut rutaceo, ca'pe marinum tufum, & oleo ,aut butyro coCto, ex- pertum eft. Euaporatorium humidum fitcum aquis decoiftionum rerurn ,qu3e maturant,& carminant, & mollificant, ficut meliloti pro- prie,&anethi,& chamxmeli, & foonugrasci, & volubilis,& foliorum caulis, & feminum cius, & herba? venti,&fampfuchi 9 &abfynthij,&fi- milium fingulariter,autconiuii(ftim: ita vtreci piaturvapor eorum per cannulam:cuius vru ixtremitas lit fabricata fuper vas,m quores co
EGRL AVRIVM
E quantur,& alia extremitas appliceturauri. Et qnqueeft ncccfle, vtmifceatur cum hisrebus aliquidcx ftupcfacientibus, vt fedeturvehc- mentia doloris: & tunc fiat illud cum cautela. Remouent aut nocumenta narcotici vapores fuperius didti cum modico caftorei, & croci, & piperis,ficutfcis.Gal.Linimentumquodadmi niftratur,& fedatdolorem auris. Accipe medul lam ceruinam,aut mcdullam cruris iuuenci,ce r;E,ana dr.v.oleum dc nucellis, aut deamygda lisamaris, & fuccu genigem, ideft polygonre, quantum fufficit:fiatexeis vnguentum: & vn- ge in circuitu auris: eft enim mirabile. Idcm. Aliud valens fimilircr. Raphaniradicescum olcodecoque,& deftilla cxeoin auribus:&cu F lana calida fuperpone.Idem.Vermes, qui funt iicut faba media,& inueniuntur fub lapidibus: autvermes plurium pedum coquanturcumo- leocx oliuis immaruris,&deftilleturexeom aurem,eftenimexpertum. Fitetiam fimiliter ex fcarabeo,& ex lumbricis tcrra?. Oleum fimi liter de fcorpionibus eft ad illud fublimc. Ide. Fel tauri cum adipe anaris cft iuuamcnti mira bilis ad dolorem auris a caufa vehementer rri- gida.Mahemet Arafi.Cofcftio medicaminis, ciequo deftillaturinaurem: &liniturexcoin circuitu eius,& fedat dolorem frigidum,& vcn tofum. Accipe caftorei,euphorbij,opij,ftyracis liquida?,piperis,foiiorum rura?, calamenthi, (i~ napis,ana,fiantex eis trochifci: & dilfoluantur G inoleonardino,autcoftino:&coquantur inco cauo c£Epe, & deftillentur in aurem, fcdat dola rem auris. Hamech. In vrinatauri,autcaprarfi fi diffoluatur myrrha, & deftillcturin aurcm, fedat'dolorem auris.Ilaac ad dolore auris. Ac- cipe baurach,mel bonum,&oleum rofatum,& acetum,mifce,& ponein aurem:expertum cft. Idem. Accipe mellis crudi, &olci laurini par- tes £equalcs,& contundc, & poncin aurem, ex- pertum eft. Idem, vn&io conferens ad dolore auris.Rccipcmeliloti vnc.ij.chamsemeli, iam- pfuchi, ana vnc. j. fcMiris. aquce lib .j. s. bulliant vfq; ad lib.s.deinde poneolei de cheiri, &olei vioIati,&olei fefamini, ana vnc.ij. decoquc ad j j confumptionem aquse, & vtere. Gabriel, Iini- mentum confercns dolori auris expertum. Ac- cipe ariftolochia: longa', feminis capparis, foe- nu grKci ,ana aur.ii. piperis longi aur.i.anethi, aloes,foliorum fampluchi, ana vnc.s. ellcbori, dr.j.& quartamalterius,aqua'lib.s.olei, vnc.j. bulliant vfqueadconfumptionem aquse,&vte rc multotics,bonum. Diofcorides. Accipe radi cem,qua? comeditur, & calefac fupcr cinercm, &calidam mirtc in aurem,&fac multoties. Idem. Succus mcnta?, & mcl, vt fintdefingulis partes aequales: & dcftilla ex eo in aurcm: bo- numcft.
I)e botbor,&apoJlemate aurium. Cap. j. I fitcalidum,curaeius eft phlebotomia, & lcniiicatio n.iturx, & proprie phlcbotomia
ceplu-

L I B E R S E C V N D V S- ' m
ccphalicx- cum multa fanguinis cxriv&ionc, fi A rabiJc.Et quandoquc proopiopapauerisalbi f ■
clt poiTibilc: & fi non cft, cmn confidc-ratione; drach.vij. ikdeftilleturinaurcmin principio,quodcftfi mtoleum rofamm, in qLo iam conlumptnm
fu\*acet.vfqueac\dicsduos,auttrcs:&obferue T ^ltquandoquepropterdebilitatcmdicutac turregimcn in vehementiadoloris, nedeficiat ciditcoualefcentibus. Etcuraeius eft cutn
vinus, & faciatcadcre in fyncopim, & Indore rcfumptiuis,&addentibusad virtutem corpo-
frigidum, & permiftionem rationis, &mortc: ris:& regimcnconualcfcentium ficutfcis. Et
quarcdcftilletur in ca deftillatione poft deftil- quandoquc Ht proptcr aduentum crifis:& eft fi
1 ationcexolcoiabrothcumladcnouitcrmul- lcndum,&quicfccndum ineo. Etcjuandoque
fo: & fi excufari aliternOn potes, cum modico fit proptcr abundantiam, & repletionemfuper
camphorx,aut opij cxhibe, & poftquam pme flua in capite.Et cura eius eft folutio, & euacua
rijt tertium diem, deftilleturin eam mucilago no cum hiera diacolocynthidos,& cochijs,&ii
fcminiscydonioru,autfoenugrxci,autalthex, milibuscumiteratione,&iteratione. Deinde
&fetninislini. Siautemapoftemanonfuerit fiantinftillationes,&emplaftrationespoftem
vehemcntis caliditatis, dcftillanda funtaliqua brochationes,& euaporationes pcrtraiedoriu
cx mucilaginibus cu adipcgallinae, aut anatis, ex his,qux diccmus.Et fit quandoque a vento-
aut medullacruris vituli:& expertam eft. Dia- fitate gro{fa:& conferunt ci caputpurgia,& fter
chylon diffolutu inoleo anethino, autchamar- nutationespoft mundincationcm radicum &
mclino expertum eft. Diachylon minuscum. dcftillationcs nota?:& proprise cum olco de al-
olco de alcanna. Et cx eis, qua: funt vltimi itftia canna, & modico de cuphorbio,aut oleo ruta-
mcnti,cft hyfTopiccrotum,quod diccmus. Et ceo, & caftorco, autoleode been cum modico
confert adminiftratio eupatorij humidi, quod lucci porri, & quandoq; fit cx coarCiationchu-
• diximus.Ioannis Serapionis.Emplaftrumcon morum grofforum,&vifcoforum:&confcrtin
fercns ad apoftcma auris. Accipe farinam hor- hoc nitrum cum melle, & aceto: autclleborus.
dei,&decoquecumrob,&oleodechamaeme- albuicumcaftoreo,&mellc, &aceto,&oleo
10. Aliud. Accipe farinam fabarum, chamrtme de bcea.Hamech filius Zezar. Olcum raphani
11,violarum fuccum, farinam hordci,altheam, cum olet» rofato, & fucco porri, & fcllc ouium; melilotum: decoquecum aqua,& oleo chamae confcrt tir*iitui,& fibilo aurium. Succus porrir melino,&robt& vtcre. Idem,mcdicame,qtiod c cumoleo roQito ,&lafte mulicris, & caftorco, re(oluit,& maturat apoftemata,quK funtin au- valet iimiliter. Vnguentum ex inucntioneno- tibus; Accipe farinam fabarum, & fac empla- ftra vales cum a*xilio Dei fonitui auris,& gra- ftrum cum exprcffione cauliu, & olco de lilio, ucdini auditus propter ventoiitatem groftam, & fuperpone. Aboali,liyilopi cerotu, cuius iu- & maieriam frigidam- Kcci pe ellebori albi,ca uamcntUm cft fublime ad apoftemata aurium, ftorei,cofti,ana drac-j.rutr,nitri, piperis longi, maturans,& fcdans dolorem: bonum, fi Deus ana dra. j. tertia. Deindc accipe fucci radicis, volucrit. Accipc adipis gallina?, butyri ouium, qus comcditur:li\cci porri,olci T »ardini,chame feu vaccini loti,cera?citrinc,adipis caprini,mcl melini, olei de amygdalisamaris ,oici ancthi- lis,olci dc lilio.liyiTopi humidc:de iingulis par ni, ana vnc. j. coquantur ad fuccorum confum- tcs xqualcs. Fiatexeis cerotum: & tcpidum in ptioncm:coIa,& vtcre,expcrtum eft. Ioannes aurem mittatur: & liniaturincircuitu,cxpertu Serapioriis. Si tinnitusa vcntolitatccotingat, eft.Idem.Confcdio cmplaftri fatis boni ad do & inflationc. Accipc euphorbij,dr.j. & rctolue Iorcm,& apoftemata aurium. Accipe cxpeal- in oleo de alcanna,& vtcre, autcaftoreum cum bum, & elixetur, &conteratur cum butvro: & olco rutacco,aut olcum de becn cutn /ucco por vterc.Mahctnet Araii.Confcftio cmplaftri fc- D ri.Idem,ft exmatcria groifa coarCtata in aunb. dantis dolorcm aurium apoftcmofum. Accipe contingat, vaporctur auris per traicti;orium,in bdcllij,adipiscaprini,anadr.iiij. farinasfoenu de inftilleturmcdicamcn, quod. Rcc. ellcbori gra'ci,&fcmmis lini.radicum alth3ea?,radicum albi,caftorci,nitri,ana partcm vnam, croci par Filij, anadi'.v.meliloti, chamacmcli,anadrac.j. tisvniusquintam,mifcecum olco filamino, & croci,dr.j.vitcllum vnumoui clixi. Conficitur accto&dcftillainaurcm.Altxandcr. Ad diu- autem iic, chamsemelum, melilotum, radices turnos aurium fonitus,& tinnitus mirabilc. Ke altha?^,&radiccslilij coquantur in aqua vfq; cipeeuphorbij,&diflblueinolcocyprino,& v ■dumco&afint. Bdellium diffoluaturin fucco tere.Filius Zacharix Arafi. Accipcchamajinc c»pe,aut in aqua decodionis herbarum: & ex lum ,fampfuchum,calamcnthum,fceham, hyf- omnibushis,&cceteris fiat emplaftrum,poft- fopum ficcam,abiinthium:bulliantin vafc,fu- quam additur rob,&oleilifamini, autdelilio, pcr quod ponatur traicdtorium, & rccipiatur ana vnc.ij.butyriquantum fufticit.Coquantur fumus cius:confertcnim poft corporis mundi- omniavfquedum pinguefcant, &emplaftre- ficationem. Idem, fifiatfonitus aurium pro- tur cum co . Et quandoque apud ncceffita- ptcr debilitatem fuccedetem febribus,deftillc- tem additur ei opij, draehmxdux, & eft mx- tur in aurcm acc tum dccoCtionis abfmthij cii
olco

M E S V E D E & G R I- A V R I V M
olco rofato. Aboali.Medicamen expertum ad £ aceto, & factrochifcos, & admitiiftrcntHrcum fonitum, & tinnitum aurium. Accipe garyo- aceto,funt enim admirabiies. Alexander.quan
phyllorum ,feminisporri,anadrach.j.mufchi dolurditas contingit exhumore cholerico in
granaij .deftillenturcumaquafampfuchi,aut aurib. coardtato:& hoccftreftriClofluxucha
foliorum pini ,aut rutce. lerico abudare confueto:tunc prouocato eo, &
edudoper ventrem foluitur furditas: fictit ex
T>e dcbilitate auditus,&j r urditate. Cap. /. Hippo.dodlrinacolligimus. Siautcexcrudis,
& vifcofiscontingat humoribus; fortiora func
Vxnatiuaeft,noninuenitcuram. Qux adhibendamedicamina,difficiliusenimmor-
' V^/autem antiquaeft, vixrecipitcura. Qwa; busfolu!tur,dandueftigituroxymel:quod Iu-
autem htpropter apoftema, aut bothor, dixt- liauo prasfidi fadu fuiflc teftatur ab Oribafior
museius curam. Si autem fiat propterfaniem authiera Gal.cumiteratione,&iteratione: aut
inauremiaut propteraliquid quod intrauerit d;uidumefthoc medicamen:quod Recip.falis
in aiirem, licuteft lapis, aut faba; dicemuscu- ammoniaci,piperis,ana dr.ij.euphorbij,drac.j.
rameorum. Et quandoquefitpropterconfti- dabisexeodr.iiij.autviij.cumouoforbili, aut
pationem choleiirin corporc:&'itearumre- ! hydromelite.-cftcnimmirabile advertigine,
dundatio ad aures, licut Hippoc. dixit, & con- & .epilepliamj & mulienbus menftrua potetcr
fert in huiufmodi,vt euacuetur cholera euacua educit. Poftquam autem purgatus fuerir,garga
tione poft euacuationem. Et fit etiam ex eifde rifmata,& fternutationes neceflariae funt: veru
caufis,exquibus ritfonitus,&tubainaurem:fi- gajgarifmata fiantexftaphideagria, & finapi
cut eft repletio,& coarctano humoris groili, & cuui maftiche, fternutationes autem ex ellebo
vifcofi,& ventofitas groffa.Et non differunt ni ro albo,& pipere. Vftimo verodeftilla in aure,-
fi fecundumfortein impreiTionem,&debilem, qua; moibum foluantexhis,qua.'diximus. Si
fadaenim debilisab eis nnprellio facit tuba,» autem adhucpaiTiopermaneat,prouoceturvo
& fonitum, ex forti vero impreflione tharas. mituscum facilitate,& iterationecum eis,quae
Quamobrem curam adhibeas:ficurdixuaus il funt ficut elleborus albus cum proprietatc in
lic. Fitetiam ex verruca,&carneaddita: &ra- hoc: & iterataexpurgatione,& gargarifmate,
ro propter loci nobilitatem habetcuram. Inter & alijs,qus fuperius diximus. Eauitarc autem
dum tame curatur,& proprie cum adminiftra- pcr loca arenofa, & decliuia , & vcdioncs cum
tione medicaminis acuti vna vice poft alia vf- curru, & balneationes in aquis tljermarum, &
quedumconfumaturcaroaddua,autverruca. J falfarumadhoc multum conferuntremouen-
Deindc curetur medicamineincarnatiuo : & dum. Etcredoquod furditatifadfieex materia
quandoque fit propter fordc?,quaefunt m auri- frigida,aut ventofaconferuntoleacalida,(?cut
bus,& eius eft cura, vt extrahantur, & afferan- coitinum, & anethinum,& oleum balfami pio
turadlocuhunc,qustiiximusincapitulis,qu? prie,&fimilia,quorum rememorati fumusin
funtante iftud. Mahemetfilius Zacharia: Ara cloloribusaurium.Etpulpaecolocynthidos,aut
ii. Confcdio medicaminisad grauem auditii, fuccocucumeris afinini, autradiciseius, ineft
& tinnitumaurium:bon3,fi Deus voluerit. Ac proprictas mirabiliscum aliquo praeduftorum
cipe pu!px colocynthidos,dr.ij.baurach,dra.j. oleorum. Et ex eis eft oleum nardinum cum ca
tertias duas,caftorei, dr.j. fucci abfinthij, dra.j. ftoreo,& finiiliterficffadtum exalne,caftoico,
ariftolochiitrotunda-, c!r.j. euphorbij, dr.j.ter- & pulpacolocynrhidospartibusa?quaiibus:c6
tiam,cofti,dr.femif.fiatfiefcuinfcllevaccino: ficccumf.lle vaccino;&inftillacum olcora-
&deftilleturcumoleoamygdalinoamaro, & phani,autaliquooleorumcalidorum. Etoleu
hoceft poft euaporationem in traiedtorio. Ale raphani,&oleum ftaphidis agrias iam experta
xander. Adidem expertum, & proprie fi fiat funt:&expertuseftpuluisclleborialbicuma-
furditasexhumorefrigidooppilante,&eftex 4 cetoinftillatus inaurem.aut miffusinaurecu
pcrtura. Accipcelleborum album, caftoreum, Iycinio.
nirrum,pyrethrum,coquaturin vinoforti: de- T>evlceributaurium. Cap. 6.
indecola, & deftilla exeoin aures: priustame /^VVacdam ex eis funt manifefta: & habent
fternuramenraprouocentur. Idem. Confcdio '^/genera curarionis nota, ficut diximus in
trochifcorum auferentium furditarem,&gra- capirulodealgarab. Quardam veroexeisfunt
uedinem auditus, & funtexperti. Recipc elle- occulta pofitain profundo: & funtex cis, quse-
borialbi,caftorci,anadr.j.nitri,dra.s. fiatittro- dam, inquibusnon multum prseterijttempus,
chifci cum aceto,& adminiftrenturcumaccto. & aliaquce funt chronica anriqua , in quarum
Idem, fiatpuluiselleborialbicumacetopofi- curatione pcrueniemus adminiftrando regi-
tus cum lycinio. Filius Serapionis. Confcdtio mcn fubtiiiatiuum in his, quarcomeduntur, &
trochifcorum, quorum opcratioeft vltima ad Inbuntur,&cxteris: & mundificando corpus,
oppilationem, & tharas, quorum permiftio. & ttiam capitis folutionibus fadis cuircratio Recip. eliebori albi, aur.ij. nitri aur.viij. croci, aur
? — * ? "1 t w wv • iuvwv? v-ii
:ip. eliebori al bi, aur.ij. nitri aur.viij. croci, ne,& iteratione. Ar fi vlcus recensfuerir.dupli- iij. confice poftquam bcne contcruntiircu ci cgct gencrccurationis. Primurn cft mundi/i
catio

LIBER SECV N D V S- "5
catio,& abfherfio cum eis,qucfuntabftcrfionis A cut myrrha, aloe, thus, & fimiliaquorun^pne-
mediocris,ficut eft aqua mellxs,proprie,aut vi- cefTitrememoratio: quibus admilceantur ali-
num cum melle, aut acetucum melle',autoxy- .qua,qua: funt ficutcolcothar, flos xris, & fimif
mel fquilliticu,& fimilia.faftus ex eis iniedio- lia, & nos t-rademus copofitiones folenes qua-
nibus poft iniedtionesper fyringam,aut per ali tum pertinetad hancparte.Filius Zach.Arafi.
•quid aliud,quod eft|ficutcannellus penncefub- Confedio mcdicaminisad vlcera,que fluutin
nlis: deindecum bombice, autlanafubtiJi ab- aure,& eftexpcnu.Rec.farcocolle,iang.dr.olj
flergetur.Sm genuscurationis eft exiccatio, & bani, fpiunx maiis, myrrha?,. baurach, boli ar-
• confolidatio eoru cum eo, quod eft mediocris meni, fcoria;fcrri, florisasris, aloes,colcothar,
exiccationis, fine mordacitate multa, iicutell ana partesequales.T cratur contritionefubtili:
proprieolibanum folutum cum vino:aut farco & ex media parteeius fiat iief: & deftilla ex eis
colla,& olibanum foluta in vino,& melle pau- . in aurecu aqua mellis, aut melicrato, aut oxy-
co:& expertum bonum. Et ex eis eft myrrha, melite:& ex alia medietateinuoluto lycinio in
& aloe diifoluta in vino: & fandaracha in hoc melle,& in medicamine mitte in aure lota pri 9
eft mirabilis: & proprietritacum vino,& mel- ex aceto,& aqua,& exiccatam cum bobice,aut
le immiffa cum lycinio ,.fanat enim, & .dolore- B lana. Ioannes Serapionis.Vnguetum Kgyptia
tol!ir,& fimiliter alumencum acetotritum con . cum coferes ad vlcerafovdida,& putrida,& fc-
tritione vltima expertum eft, & fimiliter lyci- tida,fiue in aure,fi.ue vbicuque fint per corpus,
•nium cum fiefmemithe.Alumen iamenum,& & ad fiftulas, & ad vlcera mal]gna,qusfuntin
myrrha,& aloe,& fandaracha, & farcocolla cu locis abfconiis,& intricatis,& indigent abfter-
melle,& vmofuntexfummaeorum, & iimili- lionc.Rec.mellisdefpumati,vnc.iiij.acetibo-
ter fanguisdraconis. Siefmcmithe,farcocollc, ni vnc.iij.ziniar,vnc.j.conficecumigneleui vf
myrrhx,aloes, fpumsemaris, olibani, ana pars que dum mellis.ha.beat fpiilitudinem,eft enim
j. aluminis adufti pars j. & s. terantur contritio abftcrliuu fublime. Idem modus confe&ionis
•ne vinmacum melle,& vino vfquedum fiat.in . fcoria?ferri, cuius iuuamentum eft fublime ad
terminum mellis tenuis: deinde vtcre cum ly- . vlcera,qu$ fiunt in aure.Accipe ex fcoria ferri,
cinio. Si autem antiquum chronicum fuerit,tri & laua eacum acetoforti,poftque triueris eam
•plici eget generecurationis. Et primum quide vehementer. Deindeexicccturfupcrlatereca-
eft mudificare,& abftergere vlcusa viru,& pu lido: deinde fiat fimiliter vfque fepties. Defn-
trefa<Stione,&Gorruptionefoetidacum eis,qu2E detcraturvfquedumfiatficut puluis.fubtilis: funtvigorofe abfterfionis,nonimisfortibusin £ &decoquaturinacetodecoftione vehementi,
principio, vt perueniaturpaulatim ad ea, qux vfque du habcat fpiflitudine mellis:& deftille-
funtfortiora. Exrebusgenerummediocrium turexeoin aure,autintroqaittatur culycinio. eft vrinapueri cum melle,abfinthiumcfi vino, , Bevernnbmtnaure. Cap. 7.
& melle modico falis gemms:& oxymel fquil TErmes in aure indiget medicamine neca liticum cum modicoflorisarris: & fortiuseftal y teeos in primis.Deinde ingeniocclucen-
chitrancum melle,&exeiseft vinumdccoiliio . di cos,ne propter remanentiam eorum accidat
nis radicum lufcum mdle: aut fuccus afphode putrefadiones,&vlcera. Et primum quidem
lorum cum melle.modico falis .gemmar: & con perficitur cum medicinis,quibus eft proprietas
fert fuccus foliorum nucis,cu melle, &vino: & fuper hoc tficut amaris proprie, & acutis, & NeitnlU
adhucfortiuseiseftfeltauri cum vrinapueri, acetofis:&quandoqueingeniatur,& dantur»™"-
'& hocapud vehementiam.putrefad:ionis,& fe , medicinas, qux funt venenum eis, cum permi-
toris .Etexcopofitisvltimisadhoceft vnguen , ftione dulcedinis, vt auidius recipiant. Res
tu3egyptiaami,quoddiximusinantidotario: autem.quibuseftproprictasnecandieos, funt
& propriefolutum in vino,aut aceto:& dcftille ficut ablinthium proprie, & tarafacon, & cen-
turin aurem, & eft mirabile,& fimiliter vn- raurea,quodcunqueeorumcodlumcum vino,
Guentumdeflore a!ris:autmcdicamen huiuf- &deftillatum.Etcalamenthumeftfortiushis:
modi compofitu.. Rec. floris a»ris,& tubel a?ris, necat enim vermes: & dolorem fcdat: & pro-
ana dr.ij.fucci porrorum, mellis pun, ana dr. j. prie fuccus eius,& fimtliter iuccus capparis. E1
vrirwe pueri quatum fufficit, terantur vfquedu lebori aibi deftillatio fada cum vino exper-
fiat ficutmel:& vtere.Secudumgenuscuratio- ta eft . Et fimiliter fcammonca: diftolutx in
nis eft incarnatio, & reparatio eius,quod ia pcr aceto, & aloes cum vino,& iucco capparis, aut
putrefaftionem deperdituin eft: & hocquide calamenthi. V alet etiam cucumeris agrcftis
perficitUfcurebusmediocrisexiccationisabi- fuccus cum radice eius , & iuccus.foliorum
quemordicadonevehemeti; & sfit eaproprie,.' perfici cum aceto, & fuccus radicum mori.
quorum in confolidatione vuLnerum non.anti Ex bonis mifcibilibus cum cis funtfella aut eu
quorum rememorati fumus.Tertium genus cu phorbium: & olcandro ineftproprietas mira-
rationiseftexiccatio,&confolidatiovlceriscu bilis. Etdixit Galenus. Si catera noncon-
rebusexiccatiuis, &cofolidatiuis,in quibus ht ferant, fulphurviuum , & calx viua terantur:
•permiftio aliquorum acuitatem habentium,fi- & exeis cum mclle fiant trochifci, & deftille-
Mefue. Pp tar

MESVE DE AEGRIT- AVRIVM
jlurcxeisinaurcmcumaceto,&alchitradcftil E S V M M A VII,
latusinauremexeis,quaevltimonccanteos > & .
{imiliter fuccuscucumeris afmini,aut calamcn & c *grttudimbmnartum: &primodcfn-to-
thicumfcammonea.autiinapis fcmccumfuc- rcnarium. Cap. i.
CO hyofcyami. Secunda res perficiturcum in- ^ erornarium fi fuerit proptervul-
geniationeeduccndieosr&propric, vtdcftillc ncra * n naribus,aut proptcr hae-
tur in aurc hora poft horam olcum tcpidu.De- 6$ morrhoidas natas in ipiis, dice-
indeftcrnutetcucodific&rctineatos, & nares» pj ^ ^2 muscuram * Siautefucritpropter
vtfpiritusferaturadaurescumimpetu:&qua- ^ humoremputrefadumincircuitu
doquerationabiliterapplicaturventofa inau- nariumautfufpenforum.aut adhaerentium in
re. Si autem vermes putruerint in aure,implea partibus colarorij.aut in parte mammillari,auc
tur auris vna vice poft aliam vino,& oleo tepi- in vetriculis cerebri, tunccura eius eft tres res.
dis:&radioimmiflbineacumbombice,autla Primaeft mundificatio capitispluries iterata
na,abftergatur,& lauetur,vfque dum totum ex cum medicinis-.quaru forma eft apud te:&iam
cludatur corruptum.Hamcch. Medicamen co- fcis eam: & hoc fiat poft regime bonum m fcx
fcrensvermibus in aure, & doloribus eoru,ac- F generibus rerum.ficutetiam fcis. Secundaeft
cipe olei de perficis, olei de chryfomelis, olei intentio circa parte,vt abftergatur,& mundifi-
de amygdalis amans: aut fucci fbliorum radi- cetur.quod de corruptione inha-ret in partibus
cis,& lucci apij,anapartesij.Bulliantleto igne alchaiafin,& hocquidem perficitur cum medi
vfqueadconfumptionemfuccorum. Etdcftil- cinis.quibusincft proprietashocfacere:&ex
la ex co in aurcm manc,& fero. eis tft vinum bonu odoriferum, dequo fiatcol
1 utio poft coiIutionem,primo fimplici, deinde
Detngreponeaqud inaurem. Cap. 8. cu vino deco&ionis corum, quje funt ficut myr
rha, cyperus,rofit,calamus aromaticus, xyloa-
CVrahuiusaegritudinis fit fecundum vnu loe,& limilia.Deindeinfuffleturinnarcscala-
trium modorum : aut cum ingcniatione, mus aromaticus, fpica, cyperus, ro/a,myrti fo-
quam fequitur euacuatio:autattra<3io:aut refo lia,& fimilia, fingulariter,autccniundim cum
lutio.Primaquidem perficiturcum tufli,& fter modicofalis gemmcf: & fimilitercofertpuluis
nutatione, coprehendendo os, & nares:aut ef- calamenthi montani infufflatus, aut xylobalfa
Fundaturin aurem aqua, vfquc dum repleatur: mi,& fonius eis eftelleborusalbus. Inquit Ga
deindeinuerfctur cum velocitate, & cxcluda- g le. Vrinaafinorumcftexmelioribuslauacris,
turaquatora: &immittaturradiusfubtilisau- &infufionibusad foetorem narium, &confe-
recxiftenteinuer{a,&commoucatcaput fuum rutimmifliones tentarum, & proprie exeifde,
frequcnter: & defcendat pcr gradus vclocitcr: ex quibus fiunt infufflationes, quoru nomina-
aut tufliat,& fternutct.Ha?cenim faciunt egref- tio praeceflit: & proprie confcdaecu mclle, aut
fionemaquajfucilem. Secundares pcrficitur cum vino odonfero. Etcxrebusmirabilibus
cum fe6tionibus,& medicinis qux attrahunt adhoceft tentafa&a ex puluere hierae picra?,
aquam efticaciter; ficut fpongia marina immif dr.calami aromatici, rnyrrha?, garyophylloru,
fa in aurem ligatacum filo, vtfacilius fiatcius anadrach.duas, fpicxfolij, florumfquinanthi,
attradtio:autlana,qua: inucniturin conchis ma darfefaham, drachm.ij.&fcmifl*e,& fac tentas
rinis: autfruftum medulia? fambuci. Et cx in- cutn vino bono. Inquit Diofcorides,darfefaha
ftrumetiseftcannellus.quiintromittaturinau fccundum omnem modum adminiftrationis
rem:& fiatfu<ftio pcr ipfum: & quandoque per ciuscft adhocmedicamen expertum. Tertia
mittirurin aurcm extremitas caneliaris: & pro rcs pcrficiturcum eo, quod facit diuerfionem
prie inftrumenti, quod attrahir, quando fubito materiae ab emundorijs, & partibusnarium,fi
relinquiturei vacuum:& cft modus arrrahendi H cur proprie cauterium faCtum in zuhendeg, cu
vehemens-.quareattrahituraquafortitcr. Ter- ius formam narrauimus in capitulode catar-
tiaperiiciturcumingeniarionc,quafiraqua?re rho,& in curis oculorum . Fit ctiam foetor
folutiocumfacilitare:&eft,vtaccipiaturcan- nariumex vapore eleuatoaftomacho,&alia
nelIusanethi,&inuoltiarurfuper vnaexrrcmi pattc, &curaciuseft,ficutproceflit poftcorrc-
tatum eiuscotum, ficuc vfq; ad tcrtiam ipfius, Ctionem ftomachi, autalterius partis. Sabor.
& alia extremitas mittatur m aurem, & circun- Confcdio mcdicaminis aufcrcns foetorcin na
deturei aliquidexcoto.vtfigilleturinforami- rium,&facicns excis infpirare bonum odo-
ne auris, deindeaccedatur fuperextremitatem retn. Recipe xyloaloes crudi, garyophyllo-
<qua?eftcxtra,ignis,& dixerunt aliqui,quod rum,rofarum,anadrachm.ij.fpicac,fuch,ana
priusfucritfubmerfa in olco.refoluitur enim drachmamvnam,conficecum vinobonoanti
aquacumoperatione har.vicepoft vicem, ex- quo,& aromatizacum mufchidanich.ij.facpi
traftaautemaqua.deftilleturinauremoleum lulasinmodumciceris,& diflbluatur vna ex
rofatumtepiduminiUllationcpoft inftillatio- eisinoleonardino,autaquarofacca,&deftii-
nem. letur iu narcs, poftijuain laucris eas cum vino
deco^lio-
r*hia.

LIBBR SECVNDVS. zz 4
Kiccodlionisfpicx,&rofarum.Mahemcr Arafi. A fanguinc fupra multitudincm, modus primus Modusconfedtionisadfcrorcm narium expcr prxponatur fccundo. Si autcm multitudo vin-
rus. Accipe aluminis,myrrhx,calamcnthi ) gal : - cat, aut multitudo fimul, & acuitas vincat in sa
Iia?,ana,tere, & exufflaexeoin narcs: poftqua guine,modi fecundi fapientia prxponcndaeft.
laucris cas cum vinoantiquoodorifcro multis Tertius modus cft, vt acquiratur coardatioin
vicibus,deindc lycinium in code medicamine vijs,& dudibus.Et hocquidem pcrficitur cum
inrindtum ponatur.Idem,aliud.Accipe calami linimcntis fupcr frontem, &temporaex rcbus
aroaiatici, dra.vna, myrrhx,galla?, ana drac.s. infrigidatiuis, & coglutinatiuis, & ftypticis: &
mufchi danich.s.fac ficutprius. Idem. Confe- fi oportct,ftupefacietibus,cxhis,qucdiccmus,
«5liodccod:ionis,qualauandc funt narcs multis Particularis autem intentiopcrficiturcum foli
vicibus,abfcindit foetorem narium.Recipefpi citudineadminiftrationis rcrum perinftillatio
cx, gallia?, garyophyllorum, ana partcs ajqua- ncm, & mluf flationcm,& immilfioncs tentaru
les. Coquanturin vinoaromatico, & fugantur fluxumfangumisconftringentium.Mcdicina' 1 ,
naribus, &lauenturnares, &lyciniuinfufum quidcmfacientcs hoc,alisefunt conglutinati-
in eo mittatur. ux,ficut puluis molcndini proprie,& farina, & ~De fluxH fangMwismrinm . Cap. 2. B telaaranea?,&proprie,quxeftinmolcndino,
OVandoeft creticus, eft expedandum fu- aut quecft vicina furno:& albumcn oui,& fpo
pcr eo, nifi exuberct cxuberatione fuper gia marinacum alchitran combufta: & fumus
qua formidatur dc cafu virtutis, & tunc fuccur- picis,& thus,& fumus thuris,& ftercus afininu,
rcnducft,hcutdicemuspoft. Etqnq; fit fluxus &charracombufta,& pilileporis, &coagulu
fanguinis c narib. fucccdcns fodse, fcdans foda cius, & fuccus alfazar, & gypfum, & gummi ai
propriepul/atiuam, &quicfccndum in eo nifi fum, & dragacanthum combuftum. Alia funt
fuperfluat,& tunc fuccurrcndum eft ci, ficut df vehementis ftypticitatis,ficut rofa, & femen c-
poft. Etfirquandoqueppfra&uramarteriaru ius, & balauftix,& heufiftidos,&chacular, &
ccrcbri: & raro recipit curam, verum ei fuccur- fuccus albcfandal, & fuccus albelach, & luccus
remus,ficut dicetur poft.Etqnque accidit poft palma:,& abon,corrices,& flores granatorum,
cbulhrionem fadam in fanguinecumcommu & bolus,& terra figillata,& alumc,&campho-
nitatc totius corporis: autcum comunitatehe- ra, proprie hasmatites, & gummi afliim, myr-
patistm: qnpjpfupcrcalcfaftioncm eiuscadit rha, charabc,& fanguis draconis, & antimo-
ebullitio in fanguinem: & intetio in curatione nium,& fuccus foliorum falicis, & fuccus folio
cius eft duplex, vniuerfalis .f. & particularis. rum vitis,& fimilia. Alia funt vehemetis infri-
iZTjra Z Vniuerfalis quidemfittnbusmodis. Primus gidationis,congelantiafanguincm: ficutcam-
t Ux - moduscftcumeo, quod alteratmalamcople- phoraproprie:&cortexmandragor^,& fuc-
xionem, & aufertacuitate fanguinis, ficut pro- cus eius,hyofcyamus,papauer, laduca,& fucci
priccibi,& potusfrigidi,&congelantes: &in- earum,&opium,& fimilia.Etaliafunt,t]ucsut
uaifufioncs, & balnca in aquis frigidis, & leflio- cauterizatiua:ficutcalx,colcothar,chalcanthu,
nes:in eis: & emplaftrationes fuper hcpar ex re ccs vftum,arfenicum,flos aeris,& limilia.Et alia
bus vera: infrigidationis: & acetum m hoc eft funt que opcrantur illud a proprietate,ficut fre
mirabile: & proprieemplaftrationes pannoru quentatio comeftioniscercbrorum gallinaru,
infuforum in aceto infrigidaro in niue, & pofi- & ftcrcus afini infufflatum,& fuccus albedago
tx fupcr hepar,& fumcn,& cxtrcma fuper tcfti ri inftillatus, & fuccus porri, & fuccus portula-
culos, vtcndopermutatione poft permutatio- cx, & iimilia. Verum conglutinatiua-, & ftypti
ne:cautela fuper hoc adhibira,ne vltima fcqua cx funt meliorcs cis: & Hr pcr cas curario vera.
tur infrigidatio. Secundus moduseft,vt fiatdi Congelatiuae veroftupcfacienres, &caureriza
utrfiofanguinisaddiuerfum,veloppofitum: ^ tiuaelufpedfcefunt. Ha?enimaliquandomori-
&hoc quide perficitur cum phlebotomia fubti bundce funt congclandofpiritus,&extinguen-
li ex latercoppofito in principio,deinde ex eo- do calorem vita'. Ali^e vcro licct rcftringcntes,
dem fiat.Etqhqueoportctduccreadvltimam magnificant tamen vulnera,&poftcaluscru-
ferc cuacuationem, & ventofationcm fuper he ftelix vehementior fluxus redditur quam fue-
par, fieft ex nare dextra: aut fupcr lplene, fi cft rat prius. Vcrificatores vero,qui operaturfecu-
cx nare finiftra; aut fuper vtraque, & fumen, fi du fapientiam, aggregat ex diuerfis diuerfaru
eft ex vtraque. Et conferuntetiam ventofatio- intentionum, &perficiunt ex eis vnum virtute
ncs fupcrciura, & fupcr calcanca cx parte do- habcns figillatiuam, &cares fufpitionccx his,
meftica, qua: fi non confcrunr, adminiftrentur quc timetur:ficuttrademus poft.Etoportct me
ventofe fuper ccruicem, & fuper fpatulas cu dicamina,qu« mitti oportetin nasu, vtteratur
fcarificatione tenui. Ad hocconfcrut ligatura?, vhimacotritionc,ficut alcohol.Dcinde poft in
& comprefliones dolorofa fadtx 111 extremita- icCtionc carum in nafum, ftringatur fuper eas
tibus, & in tefticulis viroru,& mammillis mu- vehemcnter vfque duin imprimant,& figiSlet
licrum. Adiudicauimus prxtcrea fecundum fa fup apertione vence impreffione bona.Empla-
piedam, vt ii acuitas, & iiiflammatio vincat in ftrum,quo vtcndum eft lupcr frontc,& tempo-
Pp 2 ra:&

M E S V E D E Jt-
ra : & linitur fupcr ea ,& fedat fanguinis fluxu. Accipe boliarmeni, gypli puri,fucci barbxhir cinse.ana partes asquales. Teranturcontr-itione vltinia: deindccontere cum aceto forti in vafe lapideojiraquodclaborerurmultum in eiusco rritione,vfquedumfiatficutmel habens me- diocritate inter tenue, & fpiilum: & liniaturjin fronte,&temporibus: & (irmgatur fuper eis c u pila fada cx ftupis,& ligatura ftringente:eft.n. expercum. ttquandoqueapud neceflitate ad- dituropij circiter pars femis. Infufioaqux vcri frigoris fupcr caput, &conftri6tio fa6ta in tem- poribus ex ptla infufa in aquahuiufmodi, ftrin git fanguinisfluxum:& (imiliterin acetoinfri gidato m niue,aut fuccofoliorum falicD,&me- ta% & foliorum vitis iimiiiterinfrigidatis in ni- uc-.&qnquecommifcenturcu hisaliquaex ftu pefatientibus,ficutneccflitascogir. Hamech. Emplaftrum bonum nobiJe ad fluxum fangui nis ex naribus,&cftexpcrtu, &forte:quareo- portct fuper co cautelam adhibere. Rec.capho rx,opij,fucci alchafcl,ana partem j.farina^hor dci partes ij.conficccum fucco albelach:vel cu lucco vua: lupinc:vel cum aqua rofara,& lini fu per frontem cx co,& tepora: & pone cum licio ex co in nafum.Ide.Mcdicame abfcindens flu- xum fanguinis cx narrbus. A ccipe papyii com- bufta', corticum ouorum combuftoru, acacia 1 , corricum granatorum,ana.Mifce cum eis paru infufionis aquse falis,& cum lycinio narib. im- mitrc.Ide. Aliud valensad fluxufanguiniscx ruptura artcriarum. Rcc. olibani,alocs,ana,te- rc,& confice cu albuminc oui, & fiat iicut mcl, & vterecurn lycinio. Mcdicamcn cx inuentio- nc nra,cito fanans. Accipecamphone,fangui- nisdraconis,ana dr.j.chachiar, fandali rubcifri fti,colcothar, aluminisiamcni, thuris, papyri combufta?,ana dr.ij. Conficccum aqua falis,& fac trochifcos:& qn oportet,di(Toluecu cncau- ftro fcriptorum. IDcinde fac ficcari, & cobure ipfum:&cineremeiusnaribusinfuffla,i ft.n.cx pcrtum.Aliud fimtlirerexinuentionenra. Ac- cipepannumlineum annquum:& fubmerge ipfum in lycinio diflbiuto m encauftro fcnpto- rum:& vtere Jycinio. Aliud fimiliterexinuen- tioncnoftra.Rec. pannum lineu antiquum: & fubmerge ipfum inlyciniodiffoluio inencau- ftrofcriptorum:demdefacexiccari, &cobure jpfum, & cincrem eius narib. infuffla: expertu bonu,fi Deusvolucritjvdfolum lycinium in pannoillini,&combure,& vtere. Gabriel. A- liud valens fimiliter. Accipe fcoriae seris, & pa- pyri combuftxj&corticumoiiorumcombufto rurn,chachi.T,corricum granatorum,ana, confi ce cu albumineoui,& vtere. Diofcorides. Ster cus afininum ficcum,&reccns mfuftlatu in na- rcs, &. erodoratum, ftringit fluxu fanguinis cu viraite. brdi.w runrquida ex poftcriorib.quod ii mifccarur cu coopij.&camphora-circircr, a- na partiseius fcxta, cft lncdicamcn vitinium.
C, R I- A V R I V M
E Ifaac. Accipefanguinis draconis, ramich, pa- pyri combufta^ana partcm vnam:feminis por tulacxcombufti, balauftix,ana partem s.tere, & vtere cum cannello:& accipe ex eo:& confi- cc cu fuccocoriandri humidi:& vterecum Jyci nio.Filius Zacharia: Arali.Confediomedica- nis,quod ponirur fuperfrontem,& tempora,& abfcindit fluxum fanguinis ex narib.Rec.cha- chia?,fucci barba? hircin:r,ol!bani,aloes,gallie, balauftic, gummi afli, myrrha% boli armeni,o- pij,ana.Fianttrochifci,& linianturexeisfuper frontcm cum aceto, & liniantur fupcr pc<5tine, &renibus:&conferuntmi&ui fmguinis, &flu xui meftrurorum,& peflarizaturetiam in vul- uam,&clyftcrizantur in ventrem: & conferut F CEgritudim fanguinisr& dylentcria':&confcrut fluxui fanguinis,& vulneribus,vndecuntj>exi- crir.IoannesSerapionis. Medicamen abfcin- dcnsfluxuin fanguinisexnaribus, abfciflione forti. R cc.colcothar,tela' arane^, aluminis,ana parresa:quales:conficecum albumincoui,& vterecumlycinioJineo, & Iiniaturfupcr fron- rcm, & tempora ex boio armeno, fucco barbae hircinsr, fannalenris, & balauftice, & modico camphora;, & opij,cum accto.Ide. Acci pc alu- minis,tcrrx figillata", gallarum non perforata- rum aduftarum, &extindarumin aceto, fucci heufiftidos,ana parrcm vnam,camphore,opij, ana partisj. tertia. Infuffleturexeisin nafum, _ &inrin»aturlyciniuin encauftroinquodupli u catum fucritcolcothar. Deindeafpergaturfu- pcr ipfum ex medicamine,& mittatur m nares. Alexander.Spongiam marinam nouam in al- chitram intinge,& comburc,& ytcrecum lyci- nio.Ioannitius.Cofcdio mcdicaminis abfcin- dentis fluxum fanguinisexnaribus. Accipeba lauftia?,languinis draconis,fumi thuris,vcl fari nx eius.aloes, colcothar,caIcis viuae, gallarum adufiarum cxtin<£kirum in aceto, aluminis ia- mcni,gypfi, pulucrrs molcndini, ana partes x- quales, opij, camphorar, ana partem s. infuffle- tur ex eo in nare,& vtere cum Iycinio. Aboali. Accipefucci barbcehircina :,chachicE ,ana dr.s. c a m p h ora?, g r. i j .co n fi ce cum fucco florum pal- ma%& deftilletur-ex eo in nafum. Idem. Acci- pe papyri combufta?, corticum thuris, pulueris molcndini,aloes,colcothar,ex medieratceoru fiat rcnta cum al bcdagori.vel albuminc oui,& ex alia fiat puluis,& vtere.
De nocumcntts odorati-.s. Cap. 3.
N Ocumctaodpratus funt diminutioeius, aut priuatio,aur permutario,aut mendofi tas. Odorabileenim,autfentiturdebiliter, aut nullo modo fcntitur,aut fcnritur in conrrarium cius,quod coprehcditrario, aut fentitur exodo nbusodor,quinoinucniturinaliquo prsEfcn- tiuin. Etcontinguntquidcm nocumentahu- ius,quandoque propter cafum,autpercuflio- ncm in vijs, aut colatorio. Et accidit exhoc vt cadant nocumenta in oifa, & tortuofitas, &
diffo-

LIBER S E C V N D V S- "5
difToIutioformar, &fortafTisn6 rccipitcuram. A niaci,ana,terantur ficutalcohol: & fufllcturex
Etquandoquecotingitabapoftcinatc,autvul coin narcs poftquam cuaporaucris eas aceto
nereputrefa<fto,autcancrofo,autacarncaddi- calido.Idem. Aliud valens fimilitcr,&eftbo-
ta,& putrefad:a:&dicemuscuram ciuspoft. Et num. Rec. nigeilae, fcllisgruis,colocynthidos,
accidit interdum propter malitia coplcxionis ellcbori albi,ana. Teraturcontritione vltima.
incaiafin,&nareinterius,&partibus eius, fine Dcindc fundc fuper ca conteicndo vrinam ca-
matcria, autcum materia, aut vcntofitate oppi meli arabici: deindcfacias exiccari, & tere, &
lante caiafin, autcolatorium, autduo emunCto fiat ex cis fiefcum olco fambucino,aut fampfu
ria,qua? funt ficut capita mammil laru: & quod chino,deftilletur in nares,eft enim expcrtu bo-
cunque horumfuerit natiuum,aut chronicum, num. Si autcm dolorem patiantur, fuccurratur
vix curam habet. S i autem malitia complexio eis cum aqua calida, & oleo de feminc cucurbi
nis,fine materiafuerit:cura cius eft per contra- ta?,aut aqua furfuris.Idem. Aliud fublime. Ac-
rium, adminiftrando embrochas in prora capi cipe nigellam,poftquam infufafueritin aceto,
tis,& fu<5tioncs pcr nares,& odoramenta,& ca- & exiccata,contere ficut alcohohdeinde mifce
•putpurgiaexhis,qusedicemus. Etfi quidem cumolco vetcri.Etmodusvtendieo,eftvtim-
fuerit calida,conferunt lauacra ex rofis,& coria B plcat patiens os fuum aqua: & rcclinetcaput re
<lro, & fudiones per naresexoleo rofato, & a- tro: deinde inftillenturex medicamineaiiquse
qua rofata cum modico accto,& fimilia. Et qua guttc in narcs:& fugat vehementer,donecegre
•doquemifceturcumeis,quodcft licutcampho diatur humiditas plurima tencdo osapertum
-ra:& aqua dccodtionis mcntashumida?, aut fic- fuper vaporem aqua? calida?: deinde lauctcum
kx cum cyperis,eft iuuamcnti fublimis,& fimi aqua calida, & alijs: & faciathoc tribusdicb.
Jitereuaporatioaceti, eft enim vltima. Siaute & tribus vicibus.
fucrita malitiacomplexionisfrigidx,quodcft Deapojiematenarium. Cap. 4.
fecundum plurimum-,conferuntlauacra,&em TKtentioin curatione eorumcfttriplex. In
1}
>brocha:ex eis, qua: funt ficut fpica,calamus aro iprincipio namque indigent medicamine re
maticus,calamenthum,fampiuchus,& fimilia, pellente materiam, ficut proprie oleumrofa-
& inun&ioncs, & fu&iones, qux fiunt naribus tum, & oleum myrtinum cu aqua rofata,quod
ex oleo coftino, & rutaceo, & oleo deneridcm cunquceorum fuerit. Poft hoc vtendum cft:
cumeo,quod eft ficut caftorcum,euphorbium, quod cft ficut oleum c5quaffatum cum aliqua
mufchus,&fimilia. Siautemmalitiacomple- exmucilaginibus,aut cumla&e mulforecen-
xionisfueritcum materia,aut ventofitategrof- c ti.Vltimo verojndigentmedicaminematura-
fn oppilante, intentio tunc in curatione eft du- tiuo, ficut proprie diachylon diffolutum in o-
plex,vniuerfalis,fcilicet, & particularis, & pri- lco,aut mucilagines maturatiuar diftblura? in o-
maquidemperficitur cum cuacuationcmatc- leo,autmucilagoradicum lihjconquaffatao-
ria',& iteratione eius,fi oportet,fecunda perfici leo,aut radix lilij cofta 111 Iade, & trita cum adi
tur cum em brochationibus,& lauacris,& incli pe gallina*,aut porci:& adeps galline cum oleo
natione capitis fuper vapore chamarmeli,fam- dc amygdalis amaris confcrt in hac hora. Ha-
pfuchi,fifymbrjj,calamenthi, fpicx, &fimiliu, inech. Medicamen confcrcns apoftemati, &
dcindc cum gargarifmatibus cx eis, qua? mun- bothor fanguineis.Recipe farinoe hordei, rofa-
dificant caput: & iam dixiinus ca, poft ha;c cu rum,ana partem vnam,camphorae partis vnius
caputpurgijs, & fudtionibus per narcs cum ca- quartam, tere, &conficecuin aqua rofata, vcl
ftoreoj&fellibusanimaliuin,&condifi,&ni- fuccogranatorum acctoforum,vngcintus,&
gella,&rebus odorabilibus,ficut lerapinum extra,probatumeft.Idem.Ahudadapoftema-
propric,&caftoreum,& pipcra,&mufchus, & taexianguine. AccipefuccifoIatri,&fucciace
fimilia:& proprie mifta cum olco nardino,cha toforum granatorum, & aqua: rofatje partes x-
maemclino,& fimilibus:& aifiduatio odoris ru quales,olei rofati partesduas. Conquaffentur
tsEcft experta in hoccapitulo: & fimiliterca- cummodicocamphor2,&vngeintus,&cxtra
putpurgium ex ea:&caputpurgiumcx nigella Idcm. Aliud ad apoftemata ex cholera ru-
trita comritione vltirna, quae fuit infufa in ace- bea. Recipe mucilagines pfyllij,aut fcmina cy
to,& mifta cu olco antiquo: & fugat naribus ve doniorum,aut albumen oui: & conquaifa cum
hementer,eftenitn mirabile.Etcaputpurgium oleorofato,autviolato: &infrigidaea,&vte-
ex vrina cameli,& ellcboro,aut pulpa colocyn re, bonum cft.expertum.
thidos,auteuphorbiocft fublime: & fimilitcr Dcuulneribus,& vleeribuswtrium.
ipfavrinaperfe.Cumautemcaputpurgia,&ef Cap. 5.
fufiones generat ardorcm,& combuftionem in /*"VV?da ex cis funt manifefta extcrius: quar-
naribus,tuncfuccurraturcumoleorofato,&la V^/dam occulta intenus. Qusc autem ma-
uacris ex aqua calida, & aqua furfuris, & oleo nitefta funt,alia funt ficca ficut cruftx: alia hu-
de cucurbitis,&(imilibus.Mahemet Arafi.Pul mida lenia. Et prima quidem curantur cu me-
uisbonusadoppilationesnariu, &defe&ufa- dicinis mediocris exiccationis, ficutvnguento
£us. Recipe arthanicas, condifi, falis ammo- deceruffa, proprievngueto triapharmaco,aut
Mefue. Pp 3 oleo

MESVE DE A:
oleo rofato difToluto cu maftiche,& puluere ro fato mifto,& (imilibus. Si autem fuerint vulne rahumida.curantutcu medicinis minorisexic cationis.ficut oleo rofato, adipe gallinae, & ce- ra iimul difTolutis, & fimilibus. Confuetudina riaautevulnera,qua?funt licutcruftac, bothor, & afperitas rubei coloris rofarum accidetes na fo #m exteriuseis.curantur cum duobuscau- terijs poiitis inter iabia,& gingiuas iuxta detes caninos,vt afcendant hinc xride ad colatoria na fi. Occulta autetn interiuslatentia in partibus alcaiafin praua funt:& peiora,qua fiuntin par- tibus colatorij,& adhuc magis, qux fiunt in ve tric ilis cerebri: & in eis, quae funt ficut capita nutnmillarum. Et ex eis qua:da funt recentia, quibus nomultu pr?terijttempus:aliafuntan- tiquachronica. Recentiumautem duofuntge neracurationis. Prtmusquidem eft mundifica tio, & perficiturcu medicinislauatiuisdebilis abfternoms: ficut aqua mellis proprie: & qux hoccurlu prjecedunt.Sm veroeft confolidatto, & iigtllatioeorum:& perficiturcum medtcinis debilisexiccationis:ficut vngueto triapharma con, & vnguento decerufla confortato cu mo- dtco myrrhae,& oltbani,& fanguinis draconis. Chronica autem, &putrida vulnera triplici e- getgencrecurationis. Etprimu quidem genus eft mundificatioeorum ,cum eo, quod eft me- diocrisabfterfionis:ficut vinu, & propriemel, &lhnilia.Etqnq; cxpetit neceflitas apud mul- titudine putrefadionis, vt nnfceatur cumeis, quod eft ficut colcothar, aut vnguentu egyptia cu,& vrinaquidem infantiumeft mundificati- uutn bonu, & nos diximus multa ex eis in capi- tulode vlceribus aurium adhxc conferentia. Smverogenus eft incarnatio vulneriscu cis, c[ua> funt iicut vnguetum decerufta, aut vngue tum triaphat maco, aut cofortata cum eo,quod eft colcothar modicum,& fimilia. T ertium ve roeft confolidatio vulnerum, & figiliatio eo- rum: & perficitur cu medicinis exiccatiuis non multaeexiccationis, ficut proprie,maramfattu ex rebus,qux funt ficut olibanum, myrrha, far cocoIJa,& fimilia.Et quandoque apud necefli- tatem mifceturcum eis, quod eft iicuc ariftolo- chiarotuda,&colcothar,& fimilia,& proprie, qn timevnus de futura putrefaftione, ditfta funt in capitulode vulneribus aurium, qua*afftran tur adlocumhunc. Excepto,quod vulnera au- riu ficciori, & acutioriindigentmechcamine, quam vulnera nanu, & tuum eft difecrnere, & menfurare ifta.Et cofertcauterium in zuedeg. Hamech hlius Zacharias. Medicamen bonutn conferens vulneribus narium recentibus,& an tiquis,& fecit Htfpanus. Rec.ceruflir,olei fifa- mini,medulliEcruris vaccx,&olciamygdali- m dulcis,cera: alba?,& gummi albotin,ana,dra gaganrhi,gummi arabici.ana parte media.fiat exeisglutencum modico aquxrofata?,&fiat vnguentum cum cseteris.- & vtere /uper morbo
GRI- AVRIVM
cum lyciniodepanno. Si autem alcaiafin vul- neraoccupant: &defcenduntperforannna vf- quead palatum,&adguttur; fugatnarib. filu vfquedumdelcedatad palatum; & trahaturp os, &ducaturfilum ficutferra,vlq;duirt locus fanguinetur, deinde vnge filum cu medicami- ne: & hoc fiat omni die vfq; du fanus fuerit: eft .n.expertum. Idem. Medicamenconferensfi- ftulis m nafo,& vlcerib. ficcis, expertum. Rec. ccr& alba: partes ij.medullcE cruns vaccse parte j.olei chamacmelini,fifamini,oleinardini,olei deamygdalisdulcibus,anapartemj. Fiat vn- guentu:&mifcecfi eismucilaginis,dragagathi albi, & mucilaginisheuifci, & mucilaginisfe- min.cydoniorum,piyllij, & (emi.lini, ana par- tisj.fexca.Fiatexeis vnguentucum pauco cro- co, & vtereficut primum, valet etadfcifluras labiorum.Idem.AIiud vales fimiliter. Accipe cerce rubesc partcm j. olei rofati partes v j.diflol ue ea,& miJce cum eis lirhargyrij,ccrufl2, fecis argenti, ana parns vniustertiatn:fac vnguetu: & vtere:& c ofxpe tangat nafuin. Sabor. A liud bonutrt vales ad ide. Accipe Jitargyrij, oJei ro- lati,& olei myrtini, ana partem j. aceti, & fucci myrti,ana partem medtam,conhcc,& vngue. bonum efl,fi Dcus voluerit. Etquandoque fit fine aceto,&proaceto pone fuccurn myrti, qn- que pro aceto,vinum. Et eft bonum. G ale.vn- guentum deflore ocris,bonum, mundtficas vul nera faniofa,&confolidans ipfa. Rec.cera?,dr. iiij. &olei antiqui, vel fadhcxcliuisimmatu- ris,dr. xvj. florisceris puluerizati ficutalcohol, dr. ij. fiatex eis vnguentum, & vtere cum lyci- nio. Etqnqueadditur, vel minuitur ex flore x- risfm,quodexigitncceflitas. Vnguentumex inuentione noftra fanans vulnera narium, & vbicuque fintin corpore.Accipelubene, & tri- phyllon acerofum, ana vnc.ij. proijce fuper ea poftquam fuerit concufla.olei rofati,o'!ei myr- tini, ana vnc. v. & dimitte in vafelapideo per diesvij.deindeebulliantebullitionevna,&co Ja,&cum ceracitrinac.vnc.ij.&s. fiat vngucn- tutn ex co in lycinio: & vtere, & quandoq; ad- mifcetur ad omnemvnciam iftius vngueticx floreaeris,dra.j.Filius Scrapionis. Medicamen I confcrens vlccnbus.Recipecerufl£c,merdafen gi, & plumbi adufti,ana partesxquales.ablua tur vicibus pluribus,poftquafuerint trira. De- indefacexeis vnguentum cttm vino,& olco myrtino diu terendo in mortario, nunc oleum, nunc vmum:ante parum infundendo vfque du impinguetur,expertum bonum.
Dc polypo ,(]Hi fit in nanbus. Cap. 6.
PO!ypus,qui iitin nanb 9 ,durus,&niger, & no tradabilis,& mollis,putridus, & fi^iid* fortaliis no fanatur.Etqui elongatur, & pedet, & aliquando egrcditur extra, Iiabens radicem gracilem,tenuem,nonnimisprofundatam,cu- ratur incidedo,iuxta radicem eius,cum forfici- busjpoftquam apprehcndis,& trahis cum tcna
culis

L I B E R S 1
culis: deindepoftincifionccauterizetur fuper eo, quod remanet deradice dimfcrroignito, aut cu medicamine acuto, & hsec quidem fiant poft corporis mundificationcm pluriesiterata: & poftphlebotomiam. Etquandoq; neceflitas expetit,vtfiatcaurerium in zuhcndeg,& ( pprie apud fluxu rheumatis ad partes narium, ficut ditium eft in eis ,q funt de curis catarrhi,& cory zx. Si autem polypus defccnditpforamiria pa lati ad palatum, & guttur, trahatur fimiliter cu tenacuixs : & incidatur fecus radicem eius curn foriicibus ignitis,& curet deinde cum medica- mineacutOjficut iam diximus. Si aut eius inci- iio non fueri t facilis /m modum,quediximus: tucaccipe duos,aut tres pilos cauda» equi,& tor quc fingulum eorum per fc:deinde cx eis retor- qucndoficficut nlum vnum, & fiantineono- di tres,vel quatuor: mittatur per nares cum acu plumbea:& dcclinet cum ea ad foramina pala ti: & trahatur per ipfurn palatum cu facilitate, donec fiiutn exeat p foramina palati:& tunc ac cipc vtramq; extremitatem fili, & ducas,&re- ducas ad modu ferrae vfq; dum totaincidatur caro:& fi aliquid remaneat,tuncfacias ficut fu- perius diftum cft,abied:a aut tota carnc polypi curetur deinde cu vnguento viridi, & medica- raine incarnatiuo. Plerumq; autc polypus non eft multje additionis: & curat prater incifione cu medicinis acutis,&alijs ficutdicemus poft. S i autc fuerit cancrofus, cura eius eft difficilis. Curaturtamcn quandoqjcum medicinisacu- ( tis,&alijs,qdiximus incapitulode vlccribus nariu:!ocoaut narium a polypo perfe&e mun- dificato curetur cu vnguento viridi, & vnguen to de cerufla di<5tis in cura vlceru.Diofcoridcs. Medicamen aufcrens polypum narium,& orn- nem additionc capnisinei5:& h£emorrhoidas narium cancrofas. Accipe femcn lufj & tere cu iucco malorum granatoi u ccwftorum cum corti ce fuo,& liniat fuper polypo in circuitu eius:cft enim medicamen bonum. VuaetiaJuf, &pro- prie fuccus eius idcm operatur, & fimiliter fuc- cus radicu cius: & ,ppric lana ex aliquo eorum imbibita,& immiffa naribus. Et eft expertum. Galenus.Mcdicamen fanans, & cofumensoes additiones carniuminnaribus cu lenitate fine 1 dolore,& fanas vlcera in eis,& cfficit operatio- ncm fya tepore logo, quaproptcr fineceiTatio- ne vtendumefteo. Accipecx tribusgeneribus granatorum partes a?quales, & tcreea fin tota- litatem eorum, & cxtrahe fuccum ipforum, & dec-oq; in eflentia rob tenuis, dcinde tcre fub- ftantia granatorum cotritione multa,vfq; dum fiat ficut pafta:& fac cu fucco eorum formas fi- miles naialibus, &intromitte ex eisinnafum Viia poft vna pra-linicndo tn cum fucco pra:di- £to:& hoc fiat tcmpore cxtcnfo: efticit.n.opera- tionem finc dolorc:& eft expertum. Quida ve- rocx cxperientibus admifcueruntcueisextro chifcisaicacalon quantitatem fulficientera ad
C V N D V S. 116
vigorandum operationcm cx ipfis.Filius Sera pionis. Cofc&io medicaminis cofumentis po- lypum,& omnem carncm addita.Recip.fcori? ieris aur.iiij.chalcanthi aurcos duos.ellebori ni gri aur.j.arfenici rubei,drac.j. Tere, & fac pui- uercm,infuffla in nafum:aut conficc cum vino, & vterecum licinio.Idem. Cofeftio trochifco- rum alcadicon,quorum iuuamctum eft virtuo- fum:cofumuntenim polypum,:&cancrum, & ocs additiones carniuin in omnibus locis.Rec. calcis n5 extin<5te,arfenici citrini, ana partcs ij. coIcothar,floris ceris, aluminis,ana parte.j. gal- larum,chachi3r,balauftia?,ana partem fcmif.co fice ca in mortario a?neo cum aceto forti, cotri- tione vltima vfq; ad quinq; dics: deinde fiant ex eis trochifci: & coferuentur in va(e vitrco in loco frigido, & licco, diftcmpera vnum ex eis cum vino,& vtere cum licinio-.expertum forte.
De fternutatione. Cap. -j.
STcrnutatiocftin quibufdam vtilis,inqui- $>>*»<!»- bufdam nociua. Vtilis poft maturationem Z\"p ° v " coryzoc : & poft digeftionem fodse, & phrene- fis,& lcthargiae, & fubeth,& interceflionis mc- morix,& epilepfia?,& apoplcxia:, & asgritudi- num ncruorum,& fcotomia;: & facilitat partu, & expulfionem fccundinse. Ex his,quxfubmo ucnt fternutationem, & incitant, alia funt, que fumuntur per os,ficut cxpc acutum, & allium, & finapis,& vinumforte,& acutum.&limilia, alia funt ab cxtrinfecis incitatia:ficut radius fo- lis,vcntus acutus, fumus, & fimilia,& ex eis eft approximatio ad iuucnculam, & hsfitatio, & deiiderium coitus,& alia funtodorabilia, & in trantia narem, ficut rofa proprie odorata: ge- neratenim fternutationem calcfa«5tis,&folia myrticumacetOj &fuccus foliorum vitis inftil latus, & fimiliter agrefta, & fimilitcr campho- ra cu omphacino,& opio infufflata in narcs, & nenufar odoratum,& folatrum,fimilitcr,& fief mcmitha? cum camphora, & vapor accti, & fi- milia. Infrigidatis vero fternutationcm ftimu- lantia funt mezereon,euphorbium,elleborus, condifi,piper,oleander,fella animalium, cafto reum, arthanita, cucumer afininus, zinzibcr, pyrcthrum, fampfuchus, auricula muris, iris, nigella infufain aceto, pulpa colocynthidos, baurach ,opopanacis, ferapinum, aloc, fuffel, gallia, finapis,ruta,fylueftris,& fimilia.Com- ^"£7. pofita vero incitantia ftcrnutationcm plura di- fta funt in capitulis, quse prceccflerunt. Nociua vero funt fternutatoria in principio catarrhi dirficilis: & in aegritudinibus catarrhahbus pe- doris, pulmonis, & fauciu, & coftarum, & an- te digeftionem fodaeexplenitudine,&etiam, omnium aegritudinum.quai um nominatio pra? ceflit: & antc mundificationem corporis com- muncm. Sternutatioautemfa&apcr fequan- doq; fitpropter fortitudincm ccrcbri vigorofi

Titm
hcntiA
M E S V E D E
adexpcllendu fuperflua,&cft fignificatiolau- dabilis in a?gritudinibus cercbri: defperatur.n. dceo,qui ftcrnutare non poteft, m ipiis etia ine dicaminibusadhibitis,&quandoq; fitpropter paifibilitate cerebri patientis de facili linprcf- liones frigoris,& caloris,& lmprcirioncsrcdu- dantes ex auftro,& borea.Quare fitcoardatio, &exprcflfiopropter imprdTioncexfrigore, & borea; & cxpcllitur niatcriacoar<ftata,aut diilo luta,&expulfioproptcr imprcflionem ex calo- Stermntb, re,&expeIIirurauftro materia difloluta. Stcr- prohi. nutationem autc prohibentia funt proprie paf- fionesanimales, iicutgaudium proprie,&ira, & folicitudines, & cogitationes, & fri&iones aurium,& extremitatu,& contorlio nafi, & fri- «Stiones gingiuaru,palati,&linguae,& oculoru. Et li cotingat propter incitationcm fadtam aca lore,aut auftro, fcdant vehemcntiam cius olcu rofatum,&o!cu de ialice,& fimilia odorata, & eftufa in ambabus auriculis lupcrcaput, & lor- bitio aquc frigida?,& fugere ca naribus,& laua rcfaciemcum ipfa. Si vcrocotingatpropterin eitatione a frigore, & borea,c6fcrutmfuiiones oleorum calidorumfine mordicarioncinam- babus auriculis,& fu p capur,& etiam nares, & forbitioncs cali J se,& balncationcs, & odorarc cham£emelum,& pomarcdolcntia,&galliam, & fpicam,& myrrham,&ambra, & xyloaloe. Etconferunr etiam odores herbarum, cjuce na- fcunturin mari,& fpongix,concharum ma- ris,& lanarum, & pilorum,qui funt in us.
S V M M A VIII.
De Agritudinibiu oris, & primo de fcifiuris Labiorum. Cap. i.
Ciflfura labiorum quandoque nt in fuperiori,& cum coromunitatc na rium,& fit poft coryzam,& catar- rhum folitum fluere ad partes ll- las;quare turgetnaius, & Iabiucu veftigijs rubedinis interdum, & mrerdum bo- thor,&inrcrdum cu cruftis,& fci(Turis,& afperi tatc. Et cura ei us cft tres res. Prima cft mundiii- catio ab humore,qui fupe^abudare videtur. Se •cundacft diuertere materia cum phlebotomia ii peccatum eft in fanguine; autcu vctoiis cum fcarificatione in occipitio, & in collo: aut cum cauterio in zuhendeg, fi necelfitas expetit: & quandoq; fiuntcautena duo,qu§ diximus in ca pitulode vulneribus narium, & funtmirabilis iuuamcnti. Tcrtia parseft adxquatio loci,& con edio nocumentorum, quce cadunt in locis ipfis,& hocquidem didueftincapitulode vl- ceribusnarium. Etquandoq; fitinlabio fupe- i iori,aut inferiori abfq; comunitate aliaru par- tium, & propriepropter cotraCtione accidentc mufculo trafuerfali ipfius labij.quareacciditti vt fcindat labiu fcilfione pro£undacc:& muiti-
iGR I. ORIS-
t plicatur huiufmodi apud multiplicationem bo recE:& cura eius eit cum vngucto de cerufla,aut olcum rofatum curncerufl~a:autliciniumcum oleorofato,& ceruffa: & alia quoru mcntione facicmus poft. Et funt cx hominibus, qui inci- duntmulculum ipfurn fm tranfuerfum cius ,p- fundantescum fagittella vfq;duincidatur An totalitatem eius,deinde imponuntpuluerccin namomi,& gallarum vfq; dum fanetur.Et funt c]ui cauterizant /m tranfuerfum ei nurno aureo fubtili, deindccurant cu vnguentode ccrufla, & alijs iimilibus.Democritus.Medicamcn ex- pertum ad icilTuras labiorum. Accipcfurfuris, & pilorum caudarum equi partcs aquales,co- burc fuper lamina ferream, & mifce cinereco-
F rum cum melle, & vnge locu mane,& fero vfq; dum ianetur. Cerotu ianans fciifuras labioru, & eft expcrtu. Accipeglutinisalbotin,mcllis, ma itiches,hyflopi humide,ana parres ^qualcs. I ; ac ficut cerotum. Aiiud ex lnuentione noftra. Accipc gallarum,ccruflaf,ana partem.j.draga- ganthi,auiyli,ana partem /cmii. confice ciradi pc galiiua: quantum furRcit, vtereficurpnmo. Aliud valensad ardorcm,&combuftionem,& vlccralabiorum:& cft iuuamc expcrtum. Rec. lithargyri,ceruflas, fnctionis plumbi,olei hyo- fcy am l albi,& cera? ana partes aequalcs, olei ro fati quantumiuflicit,cxpenueft. Dioicorides. Ad lcifluras labiorum. Accipe gallas,& pulue- riza ficur aicohol: mifce cum melle, & vtere*.
G aut miicecum tercbinthina, & adipegallinae autanatis :aut accipc gallas,&tereficutalco- hol, & mifce cum terebinthina,& maftiche, & hyiiopo,& croco, & melle,expcrtum bonum. Eilius Zachana:.Medicamen bonum,conferes lciflurisiabiorum,et faciei,&manuum.Accipe cersecitrina?, hyflbpihumidar, baurach,adipis -anatis,ana parte.j.olci rofati partesduas,amy- li,dragaganthi,mucilaginis ieminis cydonio- rum, ana partem femil. fiatexeis maram, ex quo loco pnusfridto ingrediatur balneum,& cxiensinungat locum ex maram: & ex draga- gantho trito iicut alcohol fuperafpergat:& noc faciat viquc dum fanetur.
H
De dolore dentium.
Cap. 2.
IN tentio in curatione duplex eft: vniuerfalis, & particularis. Etquidem vniucrialisinte- uo eit tres res. Prima cft euacuatio materiae. Se cunda diuerfioeius. Tertia prohibitiofluxus ipfius.Etprimaquideres perricit cum c:uacua- none per phlebotomiam, & ventrisfolutione. Etillud iignificabitur tibiaccidcre cumcom- munitatccerebri, & partiumcapitis. Verum ii dolor fuerit proprer apoftema, quod.eftin gingiua,cuius mareria eit ianguis acnrus, con- fertphiebotoinia ccphalicx, & fcarificatio,& inci I io venarum, q funt in labijs,& fub lingua: &hoc fiatgradanm,& conferunt etiam lan-
guifugse

LIBER SECVNDVS- "7
guifugas appofitarinradiccdcntium, & vcnto- A hyofcyamialbi,opij,ftyracis,galbani,anadr.j.
iationc iub mctocum incifione. Et fi abfq; apo pipcris,aiTk foetidce, anadrach. fcmif. mifceeu
ftematefuerit,tamcn ab cadem materiajadmi- rob vua,& cu endiuia, & liniatur fupdcntedo
niftradaeft phlebotomia,& aliaqua? diximus. lorofo. Aliud. Accipeopij ,caftorei anapartcs
Etii cumhocfuerit fanguisacutuscholericus; equales,&deltilleturexeisgranu vnu,velduo
phlebotomia,& ventrisfolutioneceiTariaeft. cumoleo rofato inaurcfequente dolorem,&
MuU in Siautem cx humorolitatibus fiatfrigidis, eua- ex eis eft fagzenea propric,& trochifcus Stell^,
"uu cua cum eo,quod eft iicut pilulcc cochia?,& hye & Philoniu,funt.n.mirabilisiuuamenti:& pro
radiacolocynthidos,etiimilia.Secundam rcin pricmiftocueisaIiqu«atoopij. Narratiomedi-
coplent phlcbotomia, & vcntof.uio,quas dixi- caminuaddoloredentiumcalidum.Conferut
mus,& fndlionesextremiratum, &ligatura%& collutionesorisfadsexacetodecoiftionishyo
coprelfiones doiorofse,& caurerium in zuen- fcyami,autradiciseiuscu oleorofato,&aceto.
suth & e»dech,&fimilia.EtdixitGal.Siteraturaliium, Acctumautdecodionis fpolij (crpcntis eftad
&ponaturin radicemanus iuxtapalmaexpar illud mirabilcproprietate,qeftinipfo. Sanda
tedome(lica,& proprieexmanu.qucefequitur rachacuacetocft iuuameti lublimis, prolubet dolorem,fanatdolorem detis, & expcrtum eft. B cnim rheumati zationem a dentibus, & gingi-
Tertiam rem complent adminiftrationcs me- uis, & fedat dolore vehementer, & conftringit
dicaminum prohibetiumfluxumdeclinarcad gingiuas. Aquarofataconfortatacum modico
detes:(icut funt pilulae alchaiber,quas fecit Ale caphore valet ad dolore dentium colluto ex ea
xander, & nosfcriplimus in capitulo decatar- ore.Valcteriain oleum rofatum fine maftiche,
rho ,&coryza:&nos plura intentionis huius &cu maftichegallaru decodio cumacetova-
fcripfimusibi.Particularisautem intentiodiui let, fimiliter folatrumcuacetoeftmedicamcn
diturin curam veram, & curam mendofam.Et expertum.Mahemet Arafi.Cofedio trochifco
vera quidem curahabcttrcsfemitas.Primaq,- rum fcdantiudoloremdentiumcalidum,&do
demeft,vtin principio dolorisadminiftrentur loreapoftematisingingiuis. Recipitcoriadri,
medicinx,qu2econfortent dcntes, & rcpellant feminis porrulacx,fumach, lentiu excorticata-
rheumatizationes materia?: & fi fit materiaca- ru, fandali citrini,rofarum, pyrcthri,caphorae,
lida cum co,quod eft ficut retentio aquse frigi- ana partes a;quales:fac trochifcos cu fucco fola
d«inorccumaceto,autaquarofata,autvicim- tri:&linidentedolorofumcu vnoeorum diffo
tudoeorum.autaliquainfrigidantia, quafunt lutoin aquarofata,&aceto,prceccdetibus phle
ex fuccis, & deco<ftionibus reru, qua? funt ficut botomia,cuacuatione,& ventofationc ficut pr?
rofa, myrtus cum modicacamphora:&huius diximus.Filius Zacharis. Medicamcn confe-
etiam intentioniseft oleum rofatum, & oleum rcns doloribus dcntium, & corrolioni corum.
dcfalice:& olcumdeoliuisimmaturis, &oleu Recipecarmezit,drach.v. fpolij ferpentis,dr.j.
rnyrtinum pcr fe, autconfortatum cum aceto, alchannae de mccha, drach.femif. corticum ra-
& camphora? modico. Cum autem incipit per- dicum papaueris,drai.hm.ij. bulliantcum ace-
tranfire tempus principij, adminiftrandumo- to,& teneatur tepidum in orem parte dolons:
leum rofatum cu decodionc maftiches. Et ad- expertum eft.Idem.aliud conferens dolori, &
huc poft hocoleum rofatumcu dcco&ionevi- motionibusdentium.Recip.gallarum,corticu
ni,& maftiches, aut oleum rofatum cum deco- glandium,corticum granatorum,ana partes ar-
ftionc vini,& palfularum, aut faenugraeci: vlti- quales, bulliaf cum aceto medicraseorum, &
mo vero gradatun pcrueniendumad refoluti- vrerecolluendo, & exalia medietate fiatpul-
ua,& maturatiuaexhis,qu3edicemus. In inate uis,& poftcollutionem vtere fuperdetes.Nar-
ria verofrigidaadminiftrentur in principio, q ratio mcdicaminum ad doiorem dentium fri- luntficutoleumrofatucum maftiche,autoleu ^ gidum. Conterunt collutiones diu retenta? in
rofatum cu fuch, aut ramich, & fimilia, & poft ore: fac c tse ex rebus,quae funt ficut cortices radi
hocolcum rofatumcum co, quodeft ficuthyf- cum capparis, & acetum,poftquamex deco-
fopus,&alhafce,autfuccus porripoftebullitio dtioneeorumfitcollutioinpartclaefa,&exeis
nem eorum, & fimilia. Poftremo vero ea, qua? eft teda pinguis,& cortex eius, & lignum pmi,
funtficutradix colocynthidos cumaceto,aut &cortexeius,&radix colocynthidos,&pul-
ftaphis agria ,autpyrethrum, autalliu, & fimi- paeius,&proprie acetum decoctionis eorum,
cur*Tutndt Jia.Cura aut mendofa eft cura, quce blandien- & acctum ,quod ia buliiuit in tefta colocynthi-
/4 ' do fedat doloris vchcmentia, & hoc quide ftu- dos fpatio multo,& eft magni iuuamenn,& co-
pcfaciendo.Et huius quide intentionis eft hyo dyli bullitum cum vinoeft vltimum, decodio
icyamus,& proprie fuffumigatio fafta cx eo: & calamenthi cum aceto aut vino eft iuuamenti
expertu eft deopio, & olcorof.linitis fuper de- valde,& fimiliter radix raphani,& foiia ahne-
tem,&fimilitcr*pyrethrum,&camphora,fi ap- zereon,& pyrethrum, & zinzibcr,&radix cu-
plicent fuperdente ,icdant vehemcntiamdolo cumeris aiinini,autfuccuseius: & fimilitcrhar
riseius. Etex exptisannexis fupdenteremo- melcumaceto. Pyrethrum etiam cum aceto,
uentibus dolore eius elt medicame iilud. R eci. & anftolochia rotuda funtcxperta:& fimiliter
ftipites

MESVE DE AGRIT. ORIS
flipiccs aliij cum pyrcthro, &aceto,& quadoq; E mirabilis.Ioannes Serapionis. Confedio mc-
exigit difpolitio : & indiget adminiftratioije dicaminisaddolorem dcntium bona,&vocat
3pud vehementiam doloris rerum maturatiua furiiicon.Rec.piperis,drac.decem,ftaphidisa-
rum iu collutionibus ad fedandum dolorem, li gri;t,pyrethri,ana drac.iiij.baurach armeni,dr.
cut proprieoieum caiefaftu,m quodeco<5ta lit vj.tere, & fac trochifcum cum fuccoradicucap
radtx althxx,& chamcemelum,& melilotum, paris,aut aquadecodtionis eius, lini vnu ex eis
&fsenugraecuin (ingulariterautc6iund:im,quo iuperdentes, & gingiuas. Alexander. Modus
niamfuntfedatiuum bonum. Rerumautem,q decoftionis deallijs citofedans doloremden-
applicanturfuperdentcs, & fedantdolore,fum tium.Rec. allij fpicas.v.olibani,dra.j. & femii.
maiurc eft. Piper,& alchirran adminiftrata fu- myrrhce drac.j.decoq; cum accti hemina.j.vfq;
perdentem refoiuuntdoiorem cogelatiuu: aut adcofumptionem medietatis femper agitando
piper,& euphorbium cu melle: aut pipcr,& af- cum fpathulatcdc pinguis:&hoc fiatoris collu
ia frtida:aut finapis, & afl.a fxrida; aut lerapi- tio,& diucalidum tencat inore,&hoc fiat plu-
nu.Ex expcrtis, eft mcdullse nucleorum periici ries.Idem.Confedliotrochifcorum dolore den
pars j.piperis pars femif. conficecum alchitra, tium cito fedans:quado ex vnocorum htfrica- autpyrethn,pipcris,ziziberis, ftaphidisagrie, F tio fuperdetem,& gingiuam,cxpcrtu bonum.
ana draeh.j.baurach armeni,drach. femif.frice Rcc.aluminis,drac.iiij. piperis, drach.iij. hyo~ Tnchiju.
tur cum eis gingiuar: lunt enim iuuamcnti fubli fcyami,drac.iii;. pyrethri,dra.ij. fiant trochifci
mis, &. limiliter nigcllacum olco antiquo: & cum aceto,& vtere.Mahemet Araii.Confedtio
opopanax cu pyrethro,& fcrpentis fpolium co- theriac» mirabilis ad dolorem dentium.Reci.
buftum miftum cum oleoad fpilfirudme mel- piperis,caftorei,myrrha?,aifefcetida*,opij ana,
fislinirum fupcrdenteseftmirabile m fedatio partcsa:qualcs. Conficc cum mclle quantum
nedo!oris,& exorigano, & nitro puluis fadus iuificit.Idem. Con fc&io alrerius medicaminis
fparfus fupcr dentes,& gingiuas mox clolorem valcntis fimilitcr:& eft inedicamen bonum,&
tollit. Rcs autem, quibusdentesfuffumigatur, expertum.Rccip.caftorei,a(rcefcetidc,ftyracis,
& tollitur eorum dolor,funt feme porri cum al- myrrhx,ariftolochix rotunda?,opij,piperis,zin
chitran,poftquam recipitur ex cisfumusp tra- ziberis,hyofcyami,anapartescequales. Confi-
icdonum fuperdetem dolorofum: fedatenim cccum melleaut alchitran: & lini fuper dentc
doIorem,&occidit vermes:et fimiliter ex femi dolorofum: & applica fuperipfum.Idem. fiant
nc caepecum alchitran: & fimiliter ex femine formxex ftyrace, & femine hyofcyami parti- hyofcyami, &femine porri, & alchitran parti- G bus xqualibus,& fiarfuffumigatioex vnacaru
bus a*qualibus, faCtisex cis formis iicutauella- in traiedorio.Aboali.Confedio medicaminis
na,& fuifumigationes faCtx vna ex eispcr traie expcrtiaddolores difficilcs dentium,& corro-
v, P »rit- &oriu. Res veroquibusfit vaporatioexterius fioncseorum.Recip.caftorei,opij,myrrha?,pi-
ad dolore dentium,funt (icut malua,ancthum, peris,galbani,ana partes xquales. Cofice cum
alth£ea,& herba nitri,chamcemelum,melilotu, rob,& (actrochifcosexcis,& liniaturexeis (u-
feenugraecu,femcn lini,femen caulium,& folia per dentes.Idem.opcratio decoftionis olei con
eius,femen porri,iris, radixlilij,hylfopus;&fi- rcrer.tis ad dolorem denrium pulfatiuum.Ac-
milia:&quandoq; fitemplaftrumexeis:&qn cipepulpjE colocynthidos,aloes partesxqua-
quefitemplaftrumexc2epea (fo,&olcochamae les,olei,&acetianaparres.vj. bulliantadaceti
u. niC | In0)all r an e r hi n0 ,&q U and 0 q; fiunrlinime confumptionem,&deftilletur exeo inaurem
ta exterius cuin oleo chamcmehno, aut anethi- deftillatione poft deftillarioncm. no,autruraceo, autamygdalarum amararum,
autdeliiio, autoleodebeen,autoleoperfico- Dccxtraftionedentium. Cap. 3. rum,aut hy (fopi cerato,& (imilibus,& quaodo
que fit ex alijs vnguentis. Hrquandoq; fiur eua H Vandoque propter vltimum nocumentu
porationcs ex rebusiiccis,ficut cum fale,& mi- cadens in denres mcdicamenta non con-
Iio,&panico,& (imilibus.Resaur,quibusfiunt fcrunt, nccdoloris vchemcntiamdiminuunt.
iniedtiones per ;iurcs,& fedant dolores dentiu, Quare ne alijs etiam detibus nocumeta pariat,
funt hx. Succusafphodeli tepidus iniedus per confulimusaderadicationemeorum accclera-
aurem ,qu2Eeftcxparte dolorisfedatdolorem. re,cum rcgimine bono prohibitiuoapoftema-
Etfimiliteroleu de amygdalisdulcibus,&a- tis,&propriecum proccffioneeuacuationis:&
mari%& olcu de perficis,&oleu fambucinum: proprie irerara, ne fiat extractio eiusapud ve-
quodcunq; eorum fucrit codum in cxpv per (e: hemetiam dolons eius, ne fitcaufa fyncopis, &
aut pofta difrumpit in eis aliquidcaftorei, aut morris;& fiat caufaexcirarionis, &commotio-
euphorbij,&quandoquealiquidopij apud ne- nisrheumatis vehementis, & fufpe&i jautfiat
ceifitatem.. Et excisiuccuscucumerisafinini, caufa gcnerationis apoftemaris timorofi, fed
aut (uccus radicum capparis poftquam deco- cxpcClandumvfquedumfedeturdolor,&ma-
xerimus cum ahquo ex olcis pradictis: aut dc- turetur, deinde extrahatur cum ferro, poftqua
ftillantur pcrfe.-fuccus autem alzanaham eft fcarificaueris eumacarnegingiuarum,fcanfi-
catione

L I B E R S J
cationc profunda. Et poftquamcxrraxerisip- fum, teneatin ore fuo acetum infrigidatum: & proprie decodionis gallarum,autbalauftije,& C\ remaneat dolor,teneat in ore fuo oleum rofa tuin cum deco&ione maftiches,& fimilia illis. Kegimen autextradioniscumdentiu medica mine,eft hunc modu. Fiat fcarificatio,ficut antediximusrdeinde ponatur medicamenin radice dentis,& hoc fiat cu cautela.ne ali js den tibus nocear. Quare diftinguatur inter detem, & dcntem cum cera.rel aliquo alio, quod fit fi- cut ipfa:&obferuetur hoc vfq;dum dentisfiat facilisexirus. Etfuntex hominibus.quicaure- rizanr dentcm folo ferro ignico immiffo perca nellum vfci; ad dentem: & acquiritur ex eo.qd" mitigarur dolor; & dens poft tempus, & tem- pus cadit fruftatim: & quadoq; cauterizant cu nuclco nucis accenfo; & quandoq; cum grano olibaniaccenfo,&ignito,&iimilibus. Filius Zachariae Arafi. Confedtio medicaminisfaci- le eradicantis denres. R ecip. pyrethri,radicum colocynthidos,& corticum eius,& corticum ra dicum capparis, corticum mori, feminis alme- iereon,& folioru eius, huruth, arfcmci citrini, la&is alfcebram,autfuftiseius. Teranrurcum aceto tribus diebus contritione vehementi,de- inde proijciant fup ea bdcllij, & aflar, ana pars j.ita,quod prius diffoluant in aceto forti, & fiat cx eis trochifci, & liniatur ex eis in radice den- tis hora poft hora per aliquot dies.facit.n. flici- lem eradicationem in iplis.Idem. Medicamcn altud.quo impletur corrofus dens,&frangit ip- fum.Recip.femen almezereon,&lacalfcebra, & conficiantur cum alchitran,& impleat corro fum dentis.Aliud. Accipebaurach,corticu mo n,ana parrem j.arfenici citrini partes duas.con fice cum melle, & applica fuper dentem in cir- cuitueius.&facit eiuscradicarionem feftina. Aliuo,adeps rana? vindis, quarhabirat in arbo ribus,frangit dentes fi liniantur ex ea, & fimili ter,fi liniantur ex iadte alfcebram, aut tithyma- li,& fimiliterlaccelfi cuin arfenicocitrino.
De agititione, <$r commotione denttum.
Cap. 4.
SI caufa habuerit corrofionem faftam in ra- dice dentium.aut in gingiuis,diccmus cura eius. Sifuerit propter humiditatem lubricain effufain,aut imbibitam inneruo ligantcden- tem:& fueritcum communitate ccrcbri; cura eiuseft tresrcs. Primacft,vteuacueturmate- ria: & fi oportet, cum itcratione, Sccunda, vt fiatexiccatiohumiditatismollificantiscolliga tioncm dentis.cum eo.quod eft ficut myrrha,ct acetum decodtioms pyrerhri, & acetum fquilli ticum, &acetum decoftionis ftaphidisagrise autelIebon,autcolocynthidos,& fimiliufacie tium humidiratem multam flucre,&confuin&- tium,& abftergentium ipfam.T ertia cft admi-
1 C V N D V S-* "8
A niftratio tnedicaminumftringentium,& colli- gantium ligamenta dentiu, & gingiuas,& ab- ftergentium humiditates, ficut propriecoma- fticatio maftichcs,& collutio ex deco&ione ifK fius cum rofis,& balauftijs,& fimilibus.Et qui doque acciditcomotiodentiu propter percuf- fionem fuper eos, & curantur cum conftringen tibus ftypricis,ex his,quaj diximus,& dicemus. Sabor. Cofcctio medicaminis conftringenris, & confirmanris dentcs, & ftringentis gingiuas laxas.Recipeftipitumcapillorumvenerisadu ftorum,drach.iiij.aluminis iamcni,rofarum, pyrethri,fpicx, ana drach.ij. nucum cyprefli a- duftarum, drach.ij.& femif. cornu cerui adufti, centaurex ana drac.vj.charmezir,drach.iij.cy- ® pcri.drach.ij. falisgemnvjcalfi,drac.ij.&femif. & facex cis puluerem, & immittarur in radicf dcntium,expertum bonum. Ide. acetufquilli- ticum.cofirmat dentes, & conftrigit gingiuas, expcrtum.Ioannes Serapionis.Confeftiomc- dicaminis ftringcnris denres,& remouentis pu trcfadionc gingiuaru. Recip.aluminis iarneni, balaufti5E,rofaru,cyperi,fumach, fpica?,falisge mx,ccmuceruiadufti,carmczit, ana partes a:- quales, maftiches partesij.pulueriza,&vterc. Alexander. Decodiio valens limiliter. Accipe gallaru partes duas,myrrha? partem vna,corti- cu granatoru, ireos ana partem femif.decoqiie cum aceto,& colluatur ex eo os,& fricerur gin- „ giua.Filius Zacharif.Mcdicamen conftringes " dentescomotos.Accipegallaruin, balauftij,ro faru,cyperi,fumach,ana parcem j.aluminis }->ar tem femif.liniatur fupcr radicem denris, & gin giuam,& applicctur ibi.Idem. Aliud. Rec.car- mczit,rofarum,fpodij,balauftij,aluminis,ana. fac ficut primum.Idem. cafum motorum den- tium prohibent fuch,alumcn,balauftioe,galla?, chachie,euphiftidos,terantur,& fiatcxtisdcn tifriciu. Idem aliud. Rec. myrobalanorucitn- noru,emblicoru, aluminis, ann,fac puluerem, & vtere cum acero. Hamech. Medicamen con- fcrcnscommotionidenrium.&corrofioni gm giuarum. Accipe gallarum,cuptilarumglan- dium,aluminis iamem,corricum granarorum, i ana, tere, & applicaexeoin radicedenrium,& gingiuarumintus, & extra,facmanc,&fcro: expertum bonum. Idem.aliud. Accipegalla- rum,aceri forris,ana,fac bullire vfq; ad cofum- prionem aceti, & exicca totum acetum in ipfis» deindc fac ficcari in vmbra,deindc tere ficur al cohol,& frica gingiuas, & radices dcntium ,& funtqui mifccntaluminis, & myrrha?,ana par- tcm fcmif.Idem.Mcdicamen confcrcns corno- tionidentiuin.Recipe gallarum,corricum gra- natorum, corricum glandium,ana,rerc,& vte- re inradice dentium. Idem. Aliud confcrens dolori dcntium: & confirmar cos, & confortax eos,& confortat gingiuas. Rccip. pipcrisal- bi,rofarum,balauftiarum, cupularum glan- dium.ana conficecuin alchitram, & vterc r cum
fortis

MESVE DE ^GRIT- ORIS
fortis fitdolor, & fieftforamen in dcntc, ponc E tnodiforma?cutnadipercnumcaprx, & fcmi-
cx hoc mcdicaminc; <k cofcftim cofcrr:& ii sflt ne hyofcyami, porri, & cepa?: & quandoc]ue
ibi vermes,occiditeos, &expellir,expertu eft. fiutcollutiones cum aceto deco&ionis earuirt»,
Aboali. Medicamen conferens commotioni & deinde fucccdit luffumigatio. dentium,&corrofioni gingiuarum.Accipe col
cothar,aluminis,ana,aggregacu alchitran,con De corruptione ccloris dentitm. Cap. 8. tercndo,donec redeatm fubftantiam mellis:&
lfniexeofuperdcntes,&teneatosapcrrum,do f \ Orruptiocolorisdentium.Conferuntme
. neccurrathumorofitas, dcindeabluecum ace- v_y dicina? abfterftua?,& mudificatiu<e,m qui-
tu decoctionis gailarum, deinde accipealumi- bus eft virtus radendi, & abicindendi arugine
nis,frudus tamarifci, gallarum, rofarum licca- poft fridtione,ficut prie fpuma maris,& ial,et
rum,cu{)uiarum glandium,boli armeni,ofTium fal gema, & alchail, & maiTacumie,& fimilia *
myrobalanorum citnnorum,aiTorum,fumach, Verutamen oportet, vt abftineatamelJe,&a
comcumgranatoium, anapartesxquales.Te-' pinguibus, &afatietate naufeatiua,& fomno
rantur, & liniatur fuperdentes. ; fupcr rcpletioneni,& finedubiovfusmellisal-
* ta?3tcolorcs dentiu; & aliorudulcium, &aliQ-
De corroftone, & ptrforatione denrittm. rum pinguiu.Etnocentctiam pulmentaexfru-
Cap. 5. mentocoito,&iungi,& fifamus,&fimilia.Ex
rebus aut maxime dentes corrumpcntibus, &
C Vrahuius xgritudinis eft tresrcs. Prima colorcseorum alterantibus eft vomitus, quare
cft euacuatio humiditatum putridarum poftipfum fiarcollutio cuaqua rofata, &ace-
cum ejs ,quiE icis.Secunda eftrefolutio.earu ex to.Gabriel. Dentifncium abftcrgens, & mun-
ipfis dennbus cu eo, quoa fit ficutacetumdeco dincans dentes, ex piperealboHat trochifcicu
ettonts nigellre, autnigeilatritacum alchitran, vinoalboantiquo, &meile: ficcenrurmfurno
& linita luper dentem: aut collurio fadta cu ace debilis caliditatis, deinde accipe exeis.draov.
to decoft lonis radicu capp^ris,aut zinzib.& fi- falis gemm l 'edrac.j.& femif.ipumce maris,dr.j.
milium. Tertia res cft ^phibitiocorrofionis,cfi & femif.carmezir,drac.ij. &femif. ligni aloes,
eo,quodeft iicurgalla,&cyperus,quandoim- drach.j. fiatexeis dentifncium-.eft.n.bonum.
pletur ex eis dens corrofus,aut linit ex eis,galla Idem. Aliud valens fimilitec. Accipe fal maffe: quidem folaeft prohtbitiua putrefaiiionis, & , &factrochifcoscumelle,etinuolueinfolijsfi-
ex cis eft maftiches,& cy perus: & collutio oris ci,aut in charta,& cobure in laterecalido,&ac
cu acetoeft fublimis rcaphora veroeftad hoc, cipeexeis partes duas, charmezitpartcm vna,
medicamen bonum: & hyofcyamus cum ftyra & vtere,bonum, & expertum. Humain.Denti-
cefitnul miftus habet operationem mirabile, fricium bonum mundificansdentes.Accipe tri
quando fit fuffumigatio per traiedftorium fuper turae vaforum de fceni, falis geramx adufti,cy-
dentcmcorrofum. htexcompoiinseit trochi- perialbialfi,anadrac.ij.fpumsc maris,carbonu
lcus ftellae cum galbano poiitus ln corrofione radicum canne,ana dra.j.facdentifricium cinn
dentium.Et ex eis eft medicamen Alexandri. eis,bonum.Idem.Aliud valens ficur,&alia.Re
Recip.opij,myrrhce,ftyracis,anadrachm.ij.pi- cipe falis adufti,drac.ii;. cyperi affi,drac.ij.cor-
pens albi, croci, galbani,ana drach.j. Confice riucerui vfti drac. quatuor,folij, partem.j.& le-
conterendo cum rob, & mitre ex eom perfora- mif.fpica:, florum iquinanti,roiarum, ana dr.j.
tum deutem, & anneetc fuper ipfutn. fac dentifriciutn cum eis,bonum. Haly.Denti-
fricium aliud valens ficut alia. Recip.malVacu-
De congelationedentium, Cap. 6. miaf,triturx vaforumdciceni,fpume maris,fa- . . H uich, hordei adufti, nafturtij aifi, falis vfti,ari-
Ongelatio dentium. Conferteimaftica- ftol.rotundeaffie,anapulueriza,&vtere.Filius
r
Vj
tio portulacar,&feminis eius,&frittio de Zacharie. Denrifricium mundificans,&abfter tiu.11 cum nucleisnucura,&amygdalis,&auel gensacruginemdentium. Rccip.falisgemma:, lanis:& ftringere dentibus panem calidum, & ieminis hyofcyami, fra&urse vaforum viridiu, cafeum aiium, & vftellum oui calidi, & fricare fpumse mariscalida%ana fiatdentifricium cum fuper dentes ex fquilla,aut fale.autcordumeni, eis: & vitet naufeatiuam fatietatem. Eilius Ze- autbaccislauri,autalfafbetida. zar. Mcdicamen mundificans, albificans, &
abftcrgens dcntes, & confortans eos. Accipe Devermtbus dentium. Cap. 7. hordeicombufti,capreolorum vitis combufto
rum, fceha,ialis gcmma:, fpuma: maris, ana
VErmcs dcntium occidit fcine hyofcyami drachmam vnam, pyrethri, cubeba:, adhebc, albi, & femen porn, & -caspe, &proprie ana drachmas quinque, aluminis iamerii aifi, fadiscxeis iormis cum alchitram,&aucllanis, garyophyllorum,anadrachmasduas,fumach, & finulibus,& fadia fuftumigationcex vna ea- drachmasquatuor, tere, & vtcre vna vicepoft ■ruin pcr traiedorium.Etquandoq;£unthuiul- aliam.Ifaachcben maran. Detifricium albih-
cans

L I B E RS E C V N D V S.
cans dentc.s & confortans. AccipcfuJfurisbo- A phalicx fiat fcalpellatiogingiuarumcucxtrai
nicombufti ,fpum«maris,anadra.quinq; falis dtione multifanguinis,deindeabluanturcum
gema?,drachmasdece, tere, &*vtere, bonu eft. eis,q diximus. Secuildum vero perficitcrcum
medicinisftringentibusgingiuas.&cofolidati
Degeneratione dentium. Cap. 9. tibus vulnera,q funtproprielicutalumcncon-
fiicatu fupergingiuas: & collutiofada ex ace-
GHneratiodentium. Quandcq; tardat eo- todccodtioniscnis,qm funrpropria:&ficutcar
rum egreflio,& tamen iignaortus dentiu mezit,& balauftia,& rofa, &cortex granatoru,
multiplicantur. £t acciditexhoc vtlanguearit &alumen,eoquanturcuaccto,&colluanturex
pueri tcmpore extenfoa multiplicationeacci- cisgingiua?,deindeliniaturfupeas,quodejftfi*.
dentium, qux multiplicatur a plantationeipfo cut rofa.cupulc gIandium,cortices thuris,cype
rum:& tunc fuccurredu adminiftrando ea,quab ri,farina orobi,unguis draconis,fiat exeis pul*
©rtumeorumcitum,&facilcmfadant.Etcxfe uisfubtilis,&vtere. Et nosplura diximusex
vus hocfacicnribus funtfridtioncsgingiuaru., his in cap.de comotionedentiu. Secunda vero
bt fa;pcac farpe ftringateasfupercarnempin- funt/m vnumduorumodoru.Alia.n.funtfiftu
gue callofam,& fup cute carniu, & pcdes arie- B laria,& alia cancrofa herpetica.Et in his inten-
tiim, & lup buccillaria offiu hcedoru, & agno- tio in curatione eft duplex-.alia eft vniuerfalis,
rum; & ftupefiat fcnfus coru, ne fubtilietur ca- alia particularis. Et prima quidem perficitur cu
ro,& cofcrtetiam fricare gingiuasdigito, &vt euacuationc,q fitperphleboromiam,& folutio
ftringat fuper ipfum, &proprieinuctumfupcr nem ventris, ficut necelfitasexperir. Secunda
cu pingucdine, &adipegalline, autanatis,aut vcropcrficiturtriplicigcnerecurationis.Etpri
anfcris: & mordere fupcr carnes caru pingues, mum quide eft mudificatio, & abfterfio,virus,
& fa?pefncarc cum adipibusearu,& melle,aut & putrcdinis, necnon, & partiucorrupraru ia
pineisenuclcatis, &mclle pauco.autfinemcl* ipfis. Etquide fifitvulcus fiftulatum, &fitin
lc:& cum amygdalis miftis cu modico hueg.ce carnibus gingiuarum; tn oportet,vt vidcatur.ii
rebru leporis eft in hoc mirabile, & ^ppriediu corrofum penetratvacuueius. Deindeimmit-
fricatum fup gingiuas.Coferutctia embrocha tatur medicamen acutum, ficut ,f>prie alcohol
tioncs fup caput,collum,& madibulas ex aqua vfq; ad fundum cius,cofumenscarnes filtrofas,
dccodionis maluaru, meliloti,cham^meli,ane putridas.poft hoc vtendum cft mundificatiuo
thi,& fimiliu,fada infufione fuper ea cum lana multar abfterfionis, ficut cft acctum fquilliricu
hylfopi. Dcindeliniantcumbutyrovaccino, C proprie,&fimilia,vfq;dum caro appareat pu-
mcdulla cruris eius, aut medicamine bono. Et ra,& fi conuenit medicamen acutum.immittat
expertu cfthyffopiccrotum Gal.quodfcripfi- infiftulamoleum deoliuiscum modicotrochi
mus in antidotario. Aliud mirabiic.Recip.cere fcorum alcalcalon iniedione poft inicdionem
citrma?,vne.j.oleichamaemelini,vnciasquatu- vfquead confumptioncm impuri.Etnosqui-
or,hyffopi humidx,vnc.trcs, adipisgallince, & dem diximustrochifcos alcalcalon in c.de po-
anatis,& medullsccruris vaccc,anaaur.iij. Cu lyponarium. Etquandoqueextrochifcisprx-
autem dcntesappareremcipiunr, vtereembro diitisfacimustcntas,&ponimus eas vfquead
chationibus fuperius di<5tis, prcecedente tamen fundum fiftulce, vfq; dum confumatur caro pu-
ha?comnia regimine temperato. trida ipfius. Verum fi per medicinas acutas do-
r, „ ■ . _ lorfupcrfluit,&combuftio,teneatinoreoleu
capoftcma 1 im gingiuarnm. ap. /o. rofatum per fe,autconquaflatumcumalbumi-
Ittum cft de eis fupra in capitulo doloris ne oui,autcu la£te,donec dolons remiflio fiat,
clcntiu,&turequirasibi,autinalioloco. & fimiliter pundtura?. Siautcmfiftula vfq;aci
., . , radicesdentium penctrauerit,ita,quodaradi- Devttlneribus, ^vlcert ut gtngtuarurn . D ce Jeritium proccffcrir:curetur fimi 11 tercu me-
Ca P- IU dicamineacuto,&alijsabftergentibus,ficutdi
EX eis funt quxdain fan iofa, in quibus non ximus. S1 autem n5 cotulcrit, cauterizemus vf-
eft multa .pfundatio: &exeis luntvulne- que ad radiccm detium cum ftillo fadto ex cu-
ra putricia mulra? purrcfa6tionis,cacrofa,& cor- pro,vtcndo priusillius mudificatiuis, & abfter
Tofiua. Et prima quidcmcurantur duplicige- nuis,ficutdiximus,quodfi nec malitia fictolla
nere curationis. Et primum quidemeftmun- tur ,densabijciat,quod fialiquidcorruptionis
dificatio cum eo, quod eft (icut vinum propric: rcmanet,lcui mcdicametotollat. At vero fi cor
& acctum decodionis foliorum falicis,& rofa- ruptio cadat in os mandibulare, aut maxillare:
rum,&oliuarum fylueftrium,&lentium, & oportctelargare vulnus vfqucadoscorruptu,
fumach, &corticum radieis granah fylueftris, Dcinde cum inftrumentis radendi totum id;
& ariftolochia? rotundx, & carmezir, & fimi- quod ex oflecorruptu cft, abijciatur, vfq; dum
lium. Et diamoronquidem eft mundificatiuu appareat os purum. Vulnera autem cancrofa
bonum,& proprie cum accro. Et fi videris abu herpetica curari oportet cum appol i tionc^mcdi
darein eis languinem,poft phlebotomiam ce» caminisacuti vice vnapoftalia vfqjadcofum-
Mcjut, Qq ptionera
D

MESVE DE AE
ptionem carnis cancrofg.&ceflfationem corro- lioiiis ca fucceilione medicaminis eius, eft ficut acetum fquilliticu, & fimilia.vna vice, & cumfucceflioneoIeirofati,&iimiliu. Htiido- lor,& punftura .ppter mcdicamcnacutum ex- creuerit,vice alia. Vcru ii caro cancrofa multa, & durafucrit,&ditficiiis mcdicauonis, & con- fumptionisex medicamineacutortunccauteri- zeturfupipfo cum cauteriodeaurocauteriza- tiorte poftcauterizitionc vfqjdum perueniat ad Wuum. Deinde tencndu in ore butyrum cu oJcorofato, autoleum rofatu folum. Htfi polt illud aliq,d ex canerofo reman(erit, ipfo alcan- calon curct.Sccundum gcnus curationis pcrii- cirurcum mcdicaminc tncarnatiuo:(icut .pprie cum corticibus rhuris codlis cu vino,aut accto, autoxymelitc fqui!htico:&faclacollutionecu eis,deinde aut cuin mcdicamine decorticibus nucum.autcum diamoron, deinde autem cum vngncntoaegypnaco,&aceto fquillitico liniat fupcr gingiuas, quod cft ficutcortex thuris,fan guisdraconis.myrrha, farcocolIa,aloc,& fimi- lia.attrihuendo eis vicilfitudinem.T ertium ge- nus curationis eftcofolidatio:& perficitur cum mcdicamine induratiuo,& coadunatiuocar- niumgmgiuaru. Etnosplura exhis paulo an- te.fcripfimus in capitulo decomotione dentiu: iimihrer etia fcribemus adhuc,fi Deus volue- rit. Diofcorides. Aceturn dccoctionis colocyn- thrdos, autfrufti tithymali,&collutio fadacx ( eo cofert putrefa<5tioni,et vlceribus gingiuaru:' &(imiliteracetu decodionis zarur, &oliuaru fylueftriu,& fimilitcracetu elixationis pifciu fa litorum: oifa autpifcium falitorum, & proprie raracha adurantur, & cum duplo cineris eoru , & rofis ficcis, autcapitibus fuis puluerizent, & &liniantur fupgingiuis,prius.tamelotis, &co fricatis cu aceto lquilhtico,cofumunt.n.putre- dines gingiuarum. I fraclita. Cofcdbo mcdica- minis eihcacis ad corrofi.ones, & purrcdines gingiuaru:rnundificat.n.cas,&abftcrgir,&co- Iblidat:bonu fi Dcus volucrit.Rcc.aluminisia nieni affi extindci in aceto.dr.j. & tarrari,& auri pigm?ti ligatorum in panno lineo, & infuforu inacero die acno&e, deindevftorum, vrfiar fi- ^ cut carbo,& extindoru in aceto,ana partcs du- as;& femif.offium cacrorum a(forum,rofaru fic caru cu pcdibus fuis,piperisnigri aifi, ana par- tesduas.fiat eorum puluis fubtilis,& vtcrepoft ttblutionecum aliquoexliquoribus,quosdixi- mus.Ioannitius. Medicame incarnasgingiuas, &c6folidas,& corirmans dcnres, & facies odo reoris bonum.Rcc.fpod:j albi, rofarum,chey- fim cobufti, ana drac.j.& fcmif. margaritarum non pcrforatarum: fanguinisdraconis,boli ar- meni,ana dr.ij. cornu cerui adufti, fandalorum ruheoru,granorumharmcI,mcmithc,ana,dra. femif.myrrhse, granoru lentium, ana,dr.femif. caphorar,drach.j.tenia. Etfacpuluerem,&ap- plica lupcr gingiuas,& radicetn dentium.Ma-
G RIT. A V Pvl V M
• hemet Arafi.Mcdicamen cofcrcnstumorigin giuarum, & purrefaCtioni languiuca?,&phleg- matica» bonum. Recip .rofarum,granoru myrti aiforu;n,& extinCtoru in aceto,& iterum tofto- rum,gallarumfafaru in aceto, deinde toftaru, ana parte vna,granorum harmel,& colcothar, alumiuisadufti ,oilium myrobalanorucitrino ru cobuftoru,chachie,maftiches,ana partem fe nuf.tere,& vtere.Ifaac heben amaran. Mcdica mcn conferens gingiux fanguinex, & mollifi- cat£,& cofortat carnem.Recipit balauftiarum, rofaru cum pedibas fuis,fpodij,ana dra.quinq; heil drachmas quinquc, & femif. alchannae dr. ij.fanguinis draconis,drac.iij.tere,& vtere. Me- dicame ex inuentionenoftracoferens mollifi- cationigingiuaru,& putrcfa6boni,&corroiio- ni carnis earu,& alchola,& comotioni dentiu, &calefa &ioni oris, & eft mcdicina propria, fi Dcus voluerit. Rec.olibani, fruftuselenbuch, balauftia?,fumach,duplicis aluminis, corticum granatoru, gallaru,lufur,myrobaIanoru.citri. cincris vitis, fpum^r maris, falis indi,pipe. lon. buruch,cofti,mcmirha',hquiritiae, gummiara- bici, dragaganrhi/podij,ana aur.j. rere,& cofi- cecum melle,& vnge gingiuas,& detes, & fiat gargarifmusexeo cu fyrupo acetofo. bonu ,& cxperrfi.Mcdicame aliud cx inuetionc noftra, coiolidasgingiuas, & cxcrefcerc faciescarnes earum. Accipecorticuthuris, fingtiinis draco-
, nis,ana,drac.ij.ariftol0chicerotuda2aifr,ircos,
aluminisalli,rofaru cu pedibus fuis,balauftia;, cupularum glandium, ana,dra.j. trochifcorum orobi,drach. vj.fiat puluis, & cx medierate cius fiatficut linimentum cuoxymelitefquillitico: &hniatfup gingiuascofncando: & aliaparte anne&atur fu|) eas:deinde lauetur cu accto de- codtionis furur, & foliorfiohuaru fylueftrium. Cofcdtio trochifcoru orobi. Accipe farine oro- bi,quantum volucris:& mifcccuca tantu mel- lis ,vtconfici poflitexeis,ficutpaftadura,&fac trochifcos,&pone fuperlatere: & mittc in fur- num vfq; dum* femina durantur: bonafaciut nafcicarnem. Democritus. Alumenfricarum fupcr gingiuas curat putrcfadtionem earum, &
; fimiliter collutio facta cx aceto decodionis cius.Alexander.Linimcntuoccidenscancrum g i n g i u ar u m, & co fuiri e ns p u tr efadtion es earu. Rec.colcotharadufti,aceti fquillitici partesco- uenicnteSjtere fortitcr ea,& Iini ex cis m gingi- uis. Idcm facit vnguentum argyptiacumfadlu cum acetofquillitico. Sanar, fi Deus voluerit.
De ApnJ}e/;:atwus lt»gu£, Cap. 12,
APoftcmata lingug curatur in principio o dcm,antequam confirmentur ex regimi necorporiscommunicum phlcbotomia,& fo- lutione ventris, fi expedit, & in apoftemate,q,- dem calido fiar phlebotomia ex cephalica,dc- xndeexcis,qua; funcfublmgua. Etfioportet,
iiat

*
V.
L I B E R S
nat pon id ventofatio fub mento cu fcarificatio ne.Ktexiftimauit Rufus, quod fcalpcilatiofa- &a in fpatio,quod cft interfonte fuliua\&den- tes, coiifert,& aflcrunt hoc idem plures poft eu. V entcr autem foluatur cu aqua fruduum. Ad- xniniftn.nt deindcgarganfmata,&collutioncs oriscu aqua rofata, & aceto: autcu fucco fola- tri,&aceto:autcu fucco coriadri humidi, & o- leo rofato, aut cli accto deco&ioms coriadri, & fumach,et lentiutn cum modico camphorcaut cum acctodecodtionisrofaru ficcarum,& limi- lium, qua: in alchola fcribemus. Poftquam aut tranfiuitiempus principij,adminiftradumeft diamoron cuaceto deco<itionis foliorumoliua rum,aut alchanna:,& in rob myrti eft impreffio bona,& pvoprie cum fyrupo rofato: & fi res vl- terius proccflcrit,adminiftrandum eft cum rob mororum dulcium, & olco violato vfquc dum perueniaair ad mel rofatum cu falc ammonia- co,aut fyrupus acetofus cummodicoiinapis, aut lacdulcc cuin chcfmcs.Siautem apoftema fiigidum fuerir,foluatur vcnter cu eo, quod eft /icutcochur,&hicra, & fimilia.Deindeadmi- niftrenturgargarifmata,&collutiones robmo rorum in principio,& rob cum melle rof. & fy- rupo acetofo melino, deinderc procedente, cu iecaniabin,&mcllerofato,&aliquarulo almu- ri,aut linapis. In fine vero,cu decoftione ficuu ficcarum, & falis ammoniaci, aut baurach. Si vero apoftema fuppurationem fecerit, aperia- tur, & curetur cura vulncrum, licut in proprio loco fuo dicemus.
De vidncribtu,crvlctnbus Ungtu. Cap. 13.
VVlncribus,& vlceribuslingua;,& fciflfure confcrunt mcc}icinx,quas dicemus in ca- pitulo de alchola,fi Deus voluerit.Ad fcilfuras autc,q fiutin lingua,& ad inflammationes,co- fcrt retetio ia ore mucilaginis pfyllij cu zuccha ro:& comafticatio portulaca? cum accto:& rete tioiriorealbuminis oui recentiscoquaflfaticu -oleo rofato \ice vna, & vice alia tainarindorii infuforum in aqua rofata, & cofcrt rctentio ma raninore.Cuiuspcrmiftiohxceft. Rec.muci- laginis pfillij, & mucilaginis dragaganthi, & gumi arabici.ana partes xqualcs, fyrupi viola- ti partes duas,tamarindoru partes tres, feminis portulacae affi parte media, fpodij partisvnius tcrtia, caphorae partts vnius o6tauam, terantur cotritione vltima vfque dum fiat maran. Et li- niatur ex co fuper fci lfuras omni hora, praecede te coilutione fadtacx aqua rofa,&aceto per ho ram vna,aut ex acctofitate citri,& aqua rofar u. Hamech.Medicamcn confcrens vlceribus lin- guac,& puftulis,& fimiliterorispalati.Reci.fe- minisportulace,feminisrofaru,amyli,zuccha- ri tabarzet,fpodij,croci,balauftiae,rofarum,dra gagathi,tere,& cofice cum fyrupo rofa.aut vio- v nge ex eo. Cofcrt.n- corponbus teneris.
C V N D V s. 150
Be molhfic.itione hngux. Cap. 14.
MOllificatio lingue,& grauedoeius^quan do natiua eft,non curatur: & fortaifis in pluribusre&ificat in .pcefludicru.Etquadoq;- accidit poft lethargia,& chronicat poft illud,et fortaflis non recipict curam. Et fi non eft chro-' nica,curatquemadmodum dicemus poft. Ve- rum quandoq; accidit illud ab humiditare fan- guinea.autaquofa, fepultis,autimbibitisin la- certis,& mufculis linguas cu communitatc ccrc bri, aut fine comunitate eius. Et cura ipfius eft quatuor res.Et prima quidceft euacuatio mate rie.Secunda vero eft diuerfio cius.T ertia eft re iolutio, &exiccatiorcfidui ipfius peandepar- te.Etprima quidepcrficit cum phlebotomia, fi materia cft fanguinea: & proprie ex cephali- ca,dcinde venarum, q funt fub lingua,& li ad- hucneceflitasexpetir,vcntofet fubmento,& p pric quando eft mulra materia, fi aut multa no fuerit/urficit phlcbotomia vcnarum,q funt fub lingua,& ventofatio fub niento. Si aut materia phlegmatica,& aquofafucrit, euacuet cuacua- tione pofteuacuatione cu hicris minoribusin principiOjdeindecu maioribus,& hoccfi itcra- tione,& multiplicatione, vtpueniat gradatim ad id,quod eft fuiiicicns. Secudarem complet friftioncsin cxtremitatibus, & vetofationesin fpathulis, & adminiftratio clyfteriu acutorum vna vice poft alia,primo lenium non mul rfi cle uatoru in gradu acuitatis, deindc fortiu.T ertia re coplent adminiftrationes medtcaminu pro- prie puppi cerebri.et nuchx refoluetiu ab eis fu perfluitateshumiditatu aggregataru in ipfis,& neruis,& lacertis feruientibus lingua;: ficut pro prie euaporatoria,& inundtiones,&embrocha tiones fade ex rebus.quaru narratione fecimus in capitulis de zegritudinibus neruorfuquareo- portet,vt pars illa afferat ad hunc locu,admini- llrado ex euaporatorijs proprie, dcindc cmbro chis,cofequenrcr ex linimcntis,& emplaftratio nibus.quc vtiliora cognoueris:& fanat.fi Deus volet,& interdu adminiftramusrubificatia: & interdu cauteria,& propric qn iam alia non co- ferunt. Forma aut cauterizationis eft frn hunc modum,fianttria cauteria fmlongum infon- tanella puppis capitis,qdiciturlcnialif,&duo fiant cx tranfuerfoin radicccranei diftantiaad mcnfura pollicis: & tria hinc,& tria indc linca- literdiftin<ftafcparatia collifpodylia. Quartfi rem coplentgargarifmata, & collutionesoris, & adminiftrationcs fri&ionu fada; ex rebus, q materis refiduu cxiccant ex eis, qua: diccmus. Etoportet, vtperueniatur gradatim adadmi- niftrationes corum incipiendo a debilioribus, paulatim procedendo ad fortiora : hoc enim cft,quod eft fccundum fapientiam. Per in- tcrualla vero cft danda theriaca , mithrida- tum,& fimilia,& hoccft fccundum totam curae latitudine.Filius Serapionis.Gargarifma con-
Qjq 2 fcrcns

MESVE D E ;
fercns iuuamentummanifeftum. R ec.hiera» pi crx, finapis, ftaph idis agri x , zi n z i !>cris,on ga- ni,pyrethri,corticu radiciscapparis, myrrhx, ana,fiat gargarifmus cu eis,&oxymel ite.C.ar- garifma ex muentione noftra, experti iuuame- ti ad difloluedum phlegma, quod aggregat m capite,neruis,& llgua,& cofert paralyfi,& tor- turx:cuius|)miftiohffceft.Reci.origani,pyre- thri,zinziberis,piperis nign,& albi, & longi/a lisammoniaci,(inapis,cinnamomi,hylTopi,ni- gella',fampfuchi,cofti, ana, cofice cu oxymeli- te fquillitico,& roh,& gargarizetur diebus coti nuis cu eo.Gargarifma fa*5bu cu oxymelite fcj.1 liticoeftadhuc luuametifublimis: &fimiiiter muri,& aceto fquillirico.Et quandoq; conforta tur cum eis, q font licut hafce, origanu,ftaphis agria,linapis,condifi, cortices radicu capparis, pyrethru, zinziber, & tria pipera fingulariter, autconiundrm: quandoq; facimus prsccedere friccionem lingue cum eo,quod eft ficut fal am moniacus,& zmziber,cu cape vfq; dum currat plurinm phlegma:& faciem 9 dcinde fequi gar- garizationes, & coilutiones ex oxymelite fquil litico ,& eft operatio digna. Filius Zacharia?. Medicamen expertuad grauedinem linguc,& nrollihcationem eius. Accipe fal ammoniacu, pyrethrum,ftaphideagria,pipcr,finapi,hueg, ana,friceturcum eislingua /m onrRc parteip- lius fepius in die. Diofcoridcs,hueg/m omne modum adminiftrationiseius:eft medicina p- pria mollificationi lingua',& paralyfi cius:& fi militercaftoreu, & proprie retetio eius fub lin- gua,& cofridio in ca,& quadoq; ex c o cum gu- mi albotin fiunt pilular, & tenentur fnb lingua: & quandoq; ex glutino albotin,& aiHi fcetida, & funt erficaccs. Confe6>io anacardma maior quam fcnplit lrilius Zacharia?, & fcriptacftin <;apitulis a'gritudinum neruoru: &eft medici- navltima paralyfi linguje: &proprielinitaex ea lingua, & faCto emplaftro ex ea in partc ca- pitis pofteriorii&origineneruoru,&cft medi- einafublimis. Sal fofutiuus fcriptusincapitu- lis prxdiftis linitus fup linguam cofert mollifi- cationieius. Et plura fcnptafunt incapitulis predi<ftis, qua: afferanturad locum hunc; ficut diamyrtus proprie,& confeftio hueg,& confe- ftio de pyrethro,&alia qua? rcquirantur ibi: quibus vtendum eft inter purgationem,& pur- gationem. Ioannitius.Quando contingitpara- lyfim accidere propter lefionem cadentem in neruos pofteriores, caputpurgiaconferunr,pro pterea,quod ad diuerfum trahunt.-quareeli- gantur ad hoc vtilia in capitulis prxdidtis.
De Jpafmo hngun. Cap, /5.
SPafmus linguae quandoq;acciditcaufafe- brium adurentium.Et cura eius eft retentio oleorum refrigeratiuoru 111 orc, & rerum pluri- mx humc6tationis,& rcf rigerationis, ficut olei
E G R I T- ORIS
E violacei ( pprie,&nenufarini,&decuci,rbids, fahce,& rofari fingulariter, autconiudim con- qualfatorucu mucillaginepfyllij,autcii fucco portulacae,aut cu aqua mfufionis feminii portu laca?priusc:6triroru,aut cu mucillaginc malua ru.autcu ladtedulci, & fimilium. Et conferunt embrocharioncs, & lauacra in colio, & nucha cum aq ua dulci calida, & munCtiones ex pra?di disoleis lup pofteriuscapitis: & fup pra?di£ta loca,&exceroto Galenicoqualfatis cum ladte dulci,aut finceo,&c6ferutetia capufpurgiacu eis,&omneregimctale. Etquadoq;accidit ex humiditategroflfa, & vifcofa rcplentc lacertos eius,& extedente fm latitudinem, & abbreuia tionem a longirudine fua naturali: ficutaccidit h follibus fidis ex corio,cu replent. Eicuraeius eft hrrccade,q diximus in capitulode fpafn.o, & in capirnlo de mollificarionelingu£e,praetcr- qua,qd* oportet,vtmedicinasincifiuas, & fubti liatiuaspcedatmedicinae digeftiuce,& marura- ua?:ficutproprie,vaporet in primisradixcolli, & collu cum eo, quod eft ficurcham;rmelu,me lilotu > anethum,fampfuchus,fquilla i & limilia; & gargarifmata fiant cum aquis, & oleis coru. Deinde perueniatur ad fortiora.ficut tu fcis.
De alchola, & prauis pttjlults oris. Cap. 16.
CV ra cft quatuor res. Prima efl adcequatio caula:flicic*ris,& phibentis aduentueius. ^ Secudaefteuacuatiomateriar. Tertia cft diuer fio ipfius.Quarta eft intetio particularis. Et pri ma quide rem coplent fi accidat, vel timeat, vt accidat pueris;redificet lac ladatis eos, ciban- do ea fm ea, qdiftinguemus ia: vtprohibeatur cafus Qorruptionis in lac.Immo alteret in eis co tranu,quod timetex illo.Et fi accidar,vr timea turaduetus cius pprerdyfcraliapeftiletialcm, aut propter dommium vaporol3e,& corrupta? matericr,aut acutse vlceratiuse, alteretur fm exi gentia ipfius, &quidem calida cu.eo, quod eft ficut fyrupus acetofus,& fyrupus de granatis acetofis,& rob cius, & fyrupus de ribes,& fyru- pu.s acetofitatis citri,& rob eorum:& fimilibus. H In frigida vero,cueoquodeftficutfyrupusace tofus,melinus,iuiubinus,et oxymel lquilliticu, & fimilia.Et fintcibieoru, & proprieincalida coditi cu rob acerofitatis,&ftypticitatis ficut proprieaffccumia', & figlez, & zerefchie,& fu- machie,q condnint cu granatisacetofis,& len- tes cum aceto,etcucurbiracum granatis,& qu^ hoccurfu procedunt.ln frigida verocomedar, qucfuntficut cappares coilite cu aceto,&oIiue codira.' cum muri,& origj.no, & fimilibus.Se- cundamrem complcntincalidaquide,&frigi da euacuationes pcr phlebotomia, & vetris fo- lutionem, fecundum fornia affignatam in capi tulo de apoftemate lingup. T ertiam rem com- plenr verofationesfub mito cu fcarificatione, & adtiuniftrauone clyftau.In calida quide lc :
nium,

L I B E R S E
niu,<i no funt maligna,coiro(iua,& fi funt mali gna,cum eis,quae cducunt matcria acuramvc- hernentius,dummodo no trafccndat granulc- nitatis.Infrigida vcro cu rcbus acutis no muitc acuitatis, tamccu proccflu gradationis vfq; ad id,quod eft fufficicns. Quartam rem coplcntad miniftrationesparticuiariu medicinarum cura tium alchola.Etcaiidum quidc cu adminiftra- tianerertim acetofarumhabcnriu ctiam ftypti citatem-ficutproprierob deribes,& robaccto- fx,&robdc morisfylucftribus, &aquadcco- ttionis fumach, & myrti:& lcntiu excorticata- tum cum aceto,etextrcmitates vitis,& cxtrcmi tatcs rubi,& zarur,& aqua granatorum acctofo rum,& fpondvlium, & galla,&rofe,& acacia, & coriandru,&aqua coriahdri humidi,& fimi lia:Et memithe quidem, & alchanna commu- 11 eS funtin vtraq; materia,fimiliter gallar. Al- chola quidem calidu fpecie habet quunda her- peticam malignam, cuius curatioeft ditiicilis, & oportet,vtiuccurraturei pcr tria gcncra cura tionis.Etprimu gcnuscurationis eft mudifica- tio,& abfteriio virulenri, & corrofiui: & hoc q,- dcm pficitur cum adminiftratione medicami* nis acuti,& proprie alcalcolon di<fti in capitulo <ic polypo,vna vicc poft aliam, vfqrdum appa reattotu herpeticucofumptumcfle, velquaii: deinde fuccedatei adminiftratio medicaminis rcfrigcratiui, ficut olei rofati propric,c6quaiTa- ticu albumineoui, vicc vna poft aliam vfq; du ardor,& cobuftio tollatur,& fi hec non cofcrat, 1 adminiftreturcauterium,ficutincapitulodc vl ceribus gingiuarum didum eft.Secundum ve- rogcnus cft perficcrc cu medicaminepartiu in carnatiuo ex his,q diximus, & dicemus,& par- rim mudificatiuo.Tertium verogenuscuratio- nis priciturcu mcdicaminccofolidatiuo:etnos fcribcmus multa huius gcncris, fi Dcus voluc- rit. Alcholaaut frigidum,aliud phlcgmaticum album,aliud nigru malignum.Etphlegmaticu quideindigetduplici genere curationis. Erpri mu quidcm genus pcrficiturcum mcdicinisab fteriiuis, & cxiccatiuisjficut fecaniabin cu mo- dico aiummis, aut colcorhar,aut alinuri cu ace- tofquillitico,autaquaoliuaru falmuri,autvi- nu Jc mei,& fimilia.Sccundu vcro genus perfi- citur cu medicinis cxiccatiuis, & cofolidatiuis cx his,q dicemus. Nigiuautem malignunuft deterius omnibus:& mdiget triplici gcnerecu- rationis. Et primum quidcm genus perficit, ii- cutinalchola herpctica dii5iucft.Secundu ve- rogcnus |>ficiturcu medicinis abfteriiuis mul- zx abfteriionis cucontinuitatc multiteporisin illo,ficut proprie cu vngueto egyptiaco,& ace- to iquillitico:autcuaceto,etcolcothar,& galla# autcu acetodecodtionisgallaru, & memirem, iaut cu aceto dccoctionis almezere6,& fimiliu. T ertiu vero genus cft cofolidatio ex eis,q dicc- mus poft.Sabor rex Medorum.Mcdicamcn co ferens akhoia; calido in orc 3 & in imgaa, & do-
: V N D V s. 2-31
lori gula? acaliditatc.Rccip. lcntium excortica tarum,drach.quinque,rofarum,coriandrificci, alchanna? de Mccha, boli armeni,adhibe, ana drac.ij.& fcmif. fcminis portulacsdrach.iij. & femif.camphora?,drac.j.partcs duas.Teneatex eoin orc,& fufilal gutrur.-ct cx eo,quado opor- tetfiantcis ficut marancum robmyrti.autcy- doniorum,bonum, ii Dcus volucrit.Ide.aliud cofcrcs alcholc cahdo,& corrofioni gingi uar u, & putrefa&ioni fanguincse, & cholcrica?. R cci. lumach mundi, rofiirum, ana aur.j.fpodij albi 4 balauftis,anaaur.femif.ramich,drac.femif.te- rc,& accipe ex eo parum,et frica fuper locu: vcl accipc cx eo, & mifcc cu rob cydonioru, & fiac ex eo oris collutio: & hoc fiat fxpiilime: fanat cnim,fi Deus voluerit.Ifaachebeamaran. Me dicamcn cofercnsalcholxcalido.Rec.feminis portulac2E,drac.x.alchanncc,adhebe,clebul,fu- mach mudi,an.a,dra.iij.cardamomi,hebde,cro ci,ana drac.j.rere, & mifcc cu cis fuccum corian dri humidi,vel aquii rofara, & colluat ex eo os, bonum Deo volentc.Hamech.Mtdicamcn al- chok,&omnibusinflamationibusoris, & par- ti u eius,& gulx in corporibus teneris,& infan- tibus:& eft cxpertu. Recip. amyli,drac.vj.fpo- dij,memiren,anadrac.ij.ieminis rofarudra.iij. croci,drach.j.zucchan tabarzet, drac.iiij.carda momi,drach.j.camphorschirat.j &fcmif. tcre quodlibet pcrfc, & cerneper pannu de ferico, & vtereficutdiximus.Filius Serapionis. Medi camencoferensadakholacalidum.Recipit fe minis rofarum,fumach,amyli,fangui. draco.fe minis portulaca?, lentium cxcorricatarum,fpo- dij,fandali albi,alchanae, balauftia:, ana partes asquales, camphorx, partis j.quartam.admini- ftrentur poft collutionem ra&am ex cis,qucc di ximus incanone,&cum fucceflione collutio- nis.Mahemet Arafi.Medicame coferes alcho- l^.Rcc.fpodij.rofarum, & feminum eacum,co- riandri ficci,fumach mundi, lentium excortica tarum,feminis portulaca-jakhanna^amyli^bu- trucho,ana,cainphorc parre mediam, zucchari quatum eft mcdietas omniu,& quandoq; fit fi- ne zuccharo.Terantur, & tencantur in ore: & fiat collutio poft illud cu accro, & aqua rofata •
Narratio medicmminum alcholx phlegmatico.
Cap. i j.
ABoali. Confe<5Ho medicaminis alchol® phlcgmatico. Rec.trochifcorum orobi, gallarum, rafurx pergamcni,ana partem vna, memithe,corticum radicu cappans,colcothar, ana parteiemiifem,aluminisbalauftia? partis vnius tertias duas.alchanna? partem femif.con ficecumaceto,& meilc,&vtere,autapplicafu- per morbo ex puluerc corum, dcinde collue cu accto,& melle.Bonu, fi Deus volucrit.T rochi- fciorobi fcriptifuntin capitulode vlccrib 9 gin giuarum.Idem.medicamen confcrcnsalchola» Mefut. Qq 3 penni-

\
M E "S V E D E -
permiftionis choler£%&phlegmads. Reci.mc- mirem,fief memirhejpodij, leminisplamagi- nis, capitfi rofaru,& feminum earu,myrobaia- norumcitrin.balaufti£,al{ithir,foIiorum oliua rum lilueftriu ficcoru.carmezir, aluminis iame «i,ana,terantur,& adminiftrcnt ficuidiximus. Idem.medicamen iicutaliud.Recip.memithe, myrobalanoru cirrinoru, balauftia», cardamo- mi,fpodij,ana,vtereficutaliud.Filius Serapio- nis, Medicamecoferens ad alcohola nigru-, & herpeticu. R ec. folior u oli uaru,tolioru ci tri, & folioru rhamni ficcoru, acacice, ana drach.viij. aluminis iameni.colcothar, atia drach.ij.croci, drac.j.terant, &adminiftrentur.Ide. Aliud cd- ferensalchol^ nigro,& mahgno.Rccip.arfeni ci rubei,pyrethri, partes xquales, terant,& cri- bellent,& coficc cu alchitram,& comburat,de inde contcrant,& adminiftrent.Confedio me dicaminis ex inuetione noftra,cofcrens alcho- le putrido,& maligno,& expenu bonu.Recip. corticum radicu capparum,gallariun,mcmirc, zinziberis, piperis adufti, trochifcorum alcan- calon a.na, drach.ij. chartarum combuftarum, drac.inj.arfemci,drachmas duas,&femiffem. Fiatex eis puluis fubtilis: & cxvna parteeius fiatfritbio,& ex alia linimentu: & ponatur fup •ea fruftuui chartx madefadae, vtcircundct fu_p ea.Plura etiam fcripta funt in cap.de vlcenbus gingiuarum: qua? afferantur ad hunclocum.
De fietore oris. Cap. 1%.
F'Oetororis (i caufamhabeatputrefadionis m partibusoris, iam diximuscurameius, & quandoque accidit ab vlccre, & putrefaCtio ne partiu pedoris,& pulmonis: & dicemus eu- ram iplius,& quandoq; accidit ex humore ag- gregato, & putrefa&oin ftomacho,& partibus eius:&eius cura eft tres res. Prima quidemres elt euacuarioillius matcriaecu ireratione, & ite ratione fazpius,cum eo.quod coucnit. Et li qui- dem fuerit cholerica fctida putrefada,cum eo, quod cft licut infufio alocs in aqua endiuix, & fumlia,dequibus loquemur in capitulis de fto- inacho,fi Dcus voluerit. Si autcm fucrit mate- riaphlegmatica firida putrefada, fiarpurga- tio cius cueo,quod ficuthiera, & ftomaticuno ftru, & piluloe arrhreticx,cums explicationem fcribemuSjfi Deusvoluerit.EtdixitFilius Za- diari^.Qualifcunq; fit materia fiuecalida,fiue frigida,cofert vomitus poft eiumacruminum, &acetoforu,autpoft meloncs.cum fucceifione lyrupi acetoli,autfecaniabin,authydramcli- tis:&vitet pinguia poftillud,& grolfa,& vifco fa,& naufeatiua fatietatem, & lac: no comedat pulmentaria,fec. frixa habetia femina, & alma camar, & vrat almuri, & alfachannein prima comeftione,& alzege. ht in fecunda menfaco- niedat cydonia, pira, & condiracx eis,aut zin- -xibcr conditu, aut diacy nnnum,aut diatrio, &
EGRIT. O R I S
- fimilia.Et fitvinueorumcoditum cum fpccie- bus,quarum narrationem faciemus poft. Et ex ponbus eft miua, & coditu,& robdepomiscu fpeciebus,& finefpcciebus. Secundarem com plent adminiftrationcs medicaminu acquiren tiu tempenem receptorij, vt fiat deinde mine- ra in co aggregationis marerieru couenientiu. Etex hocquide facientibus in recholericaeft adminiftratiorerum,q funt proprie ficut chry- fomelahumida, autpiicacu proprietate,& in- fuiiones eoru,du funr iicca:& hoc in ieiunio.Et ex cis funt zarur,& cydonia, & rob acetofitatis citri,& miua,& fyrupusde pomis, & confedio de pomis,& diacydonite,& cofeCtio acctofe,et fimilia. In mareria vcro phlcgmaricaadmini- ftrentur ea proprie,q funt ficutzinzibcr coditu, & tryphera maior, & lahane, & muri,& acetu fquilliticu,& trochiici diarhodon: & zuccharu rofatu cu maftiche, & xyloaloe, &trochifci de garyophylli5,la ?tificans,& fimilia. Tertiarem coplet adminiftrationes medicinaru proprie, quaru ,pnneraseft generareIore, & lnvniuer fo corpore odore bon u, ficur ,pprie folia, & cor tex cirri,& balderebuc, & grana eius, & tcncri- ras myrti,& ihus,& rofe, & macazin,& capho ra,& alfelcgemi fch, & poma odonfera, & cy- donia,&fuch,&ramich,&emblici proprie, & xyloaloe, & cubc-be, & garyophylli, & mafti- che, & nux mufcata, & doronici,& fpica,& fi- , milia,& resquibus coficiuntficutrob myrti,& * rob dc cirro, & rob de acetofa, & mel emblico- ru,& mcl chebuloru, & chefmes, & vua? paflx dulccs, & vinu,& fimilia .Ioanitius. Confcctio trypherae, cuius luuameta multa,& expta funr, & proprie ad a:grirudines ftomachi ,c6fbrtat .n. ln eo mineras virtutu,&opcrationu nobilium: & facit oris odore bonum, & totius corporis:& occultatfoedirate coloris, & acquiritcorpori vi uiditate,&colorispulchritudinem, & coferuat torpus in vigore adolefccntiar,& iuuentutis, & retardarcanos,&cofortatcor,& generat hilari tatcm corinua,& addit in coitu,et cft medicina regum,cuius pcrmiftio Recipit myrobalanoi u chcbuIorum,cmblicoru,bclIiricorum,ana par ^ tes a?quales,teranrur,& fuixlatur fuper cos con- ' tcrendo in vafe lapideo hora poft horam aqua fontium dulcium cum aliquantulo zucchari,& hoc pcr dics trcs, deindc per alios tres dics de- ftilletur vnavicepoftaliam fupereos tenui in- ftillationeex oleo rofato,autamygdalinofem- per agirado cum fparhula, deinde dimitte fic- cari eas i n vmbra. Dcmde accipe huius pcrmi- ftionis ,drachmas xviij .rofarum ficcaru.drach- mas fex,cyperi,drachmasquatuor,ligni aloes, •extremitatum myrthi humide,garyophylloru, maftichcs,Ipicae,anadrachmas duas, & ter- tiam altcriui,cynnamomi, zurumbet, croci, cardamomi,hcil, macis, nucismufchata*, ana drach m.j.&femif. ambrce crudse,&fuch, ana drach.duas,mufchi,drac .j .teruas duas, coniicc
cum

L I B E R S E C
ou mclle cmblicoru cxchefmcs, & fiantcxcis A formxlimilcs aucllanis pondcris drachmaru trium, da in mane cum vino, & in fcro iimrli- ter. Ariftoteles. Suffuf,quod exquifitainucn- tionecompofuit Alexandro Imperatori ,con- fortat ftomachum, hepar, & vilcera dcbilia,& rc(5tificat digeftionem, & facit oris odorem bo num,&generatgaudium. Recipitlignialoes, cyperi,extremxtatum myrti huinidx, cinnamo mi, folij, heil, myrobalanorum chebulorum,
V N D V S-
De dolore oris.
i 3 z
Cap. 19.
DOlor oris iit a caufis, quas diximus iri ca- pitulo dcparticularibus curisegritudinu iplius,&diximuscuras. Hamcch clengezar. Mcdicamcn conferens doloribus in partibus ons, & radicclinguce, tuinori fauciutn, & gin- gt'uaruih,expcrtum. Recip. fumach,foliorumi myrti,foliorum rofarum, anaaur. j. bulliantin aquapluuiali vfquead medietatem :&fiatex eagargarifmus tribus vicibusomnidic: dcin-
emblicorum,&belliricorumprzparatorurafc depuluerehoc vtatur. Rec. fpodii,gallarum, cundum fuperiorem doftrmam,maas,felengc gr anorum hacel, fbliorum rofarum, ana, tere, mifch',datieiii,vinc,pipcris,macropiperis, zin- & vtere. Idem. Medicamenconferens dolori gibcns,garyophyllo.nuasmufchatx,carda- oris,bonum,&expertum. Rec. amyli,alumi- momi,granorum granatoru, anadra.ij.ambre, . nis lam cni, rofarum, feminum citri, myrrhce, mufchi,camphorae,ana dr. j. zucchan tabarzct B ana> tcrc ? & acci ecx co m ? & mifcc cum
iextuplum ponderis omnium, dofis eiuscfta aqU a,&melle:&fiatgarganfm 9 :&teneatiore
dr.j.vfqueadaureos duoscum aquafrigidaan tecibum,&poftcibum:expertum verax.Fiiius Zacharia" Arafi. Confcdtio piiularum confe- rentium, & procurantium digeftioncm, & fa- cientiumorisodorem bonum. Recipitgaryo- phyllorum,fuchelmefe,darfeni,nucis rnufcha- tascypcrijfpica?, corticum citri, Iigni aloes, ana aureosduos,mufchi,aurei vnius,decima.Con- fice cum vino,& da drach. ii j. & partern earum tranfglutiat,& partcm earum commafticetde- tibus,& tranfglutiat fuccum. Idem. ad idem. Accipe extremitatum myrri humidse, & chef- mcspartes jequales,terantur,& fiantexeisfor- mx licutnuces, & da mane,&fero vnam cum C condito aromatico. Idem.Confeftio trochifco rumdegaryophyllis facicntium odoremoris bonum. Recip. garyophyllorum,corricum ci- tri,cyperi,fpicae, nucis mufchatx,fuch elmiflx, xyloaIoes,cinnamomi,macis,heil,cubebc,ana dra.j. mufchichirat.j. fac ex eis trochifcos cum aqua malorum: & reneat in ore fuo fuper cibu, &deglutiatexeisduos,vcItrcs. Idem,denrifri cium ad idem. R ec. fpicae, cyperi, rofarum, fo- lij,galliae,corticumcitri,garyophyllorum,car- damomi,lignialoes,maftiches,faliscombufti, ana,mellis, vt conficiatea. Fianttrochifci,& iiccenturinfurno debilis caliditatis,&fiatex cis dentifricium.Idem,ex eis,qua* nimis occul
vna hora.Idem.Medicamcn conferens bothor in partibusoris, &faciesorisodorem bonum. Recip.anifi quantum volucris,&rcre: &confi cc cum melle, & fucco myrti humidce,aut vino odorifcro: &facgargarilmum cum eis, & te- neatur in ore vfque ad horam vnam.
Finitparticulaprima,Jeffionisprims. .
SECVNDA PARTIC VI A fedionis primce.
Yrum c^li fccir Dcus, &terrampo fuitinpun&o. Concordiasnutnt ipfe folus, & difcordias an5tar,con cordes ergo,difcordefque regulat: fanum fimul, & morbidum ianar, igitur ipfe folus dat falutem,eaque ab ipfo lolo daricreditur,humilis gaudeat natura:narura naturans regulis ficcertisaftringitalrerutrum, vt quibus diilideat, hoc pati reformetur ab alre ro. Celatum quodq; gerit in fe, quo alteri pro- fit, fed non vtnoceat. Sedqui hocrc&enouit difcutere quod excelfus largirus cft,magni do- nicftmunus. Libenterigiturdifcelargiri ma- gna munera: munus munerc non compcnfans. Tradimusvobiscutnauxilio excclfi .-poftqua narrationem expleuimus de curisjegritudinu
tantfceto?cmorismirabilitcr,eft frcqucnsco- D membrorum capitis,vt narremus narratione
meftio apij. Idem. Cofedlio experra eft efhcax ad foetorem oris caufa materiei putridx in fto- macho. Rec.cxtremitatum myrti humidx,dar feni,emblicorum, cyperi, fpicae,corticum citri, florum fquinanthi, maftichesanapartem j.gal li;e,garyophyllorum,nucismufchat;r,cubcb£, heil,zingibcris,ana partem femif.conficc cum hielle paffularum, quod fit duplum ponderis omnium ,& cuvinoantiquoodorifero,aurcu chefmes, & fiant formae iicut nuces: & fumatur exeisomnimanevna, &omnifero:& hocnat poft vomitum,& folutionem vcnrris iteratam, fxpius/icut diximus in canone prxdi&o.
dccuris a»grirudinum membrorum feruicntiu fpiritui fecundum promiffionem noftram in ip fis.Sed vt verificetur proceffus,fructumque 9 & verixatem inueniat: ipfum regulari ab illo, qui excclfus cunda foelicitat,petimus,qui iit bene- di&us.
SECVNDA P A.H TICVL A huiusprimx fe&ionisconrinetfum mas quinque.
Summa Prima efi de cttris zgntudincm faucium,
&gutturis,&vicinarum partium.
S ecunda de curis Agritudmu petteris,&pulmoms,.
T ertu

M ESVEDEteGRI. G V T T V 11 I S
7'eytin de curis&gntudimim cordis . E eil ficuchicra,&cochia». Sccundacftdiuerflo
£hurtade cnris sigritudinu forinfecxru psitoris , caufir cius: & hoc quidc perficitur cu co, quod J^uintd efi de curis agritudiMiJporjdyku,&dorfi. facit cadcre materiam ad partem diuerfam, ii-
cut v.g. cum fruftione aurium, & cxtenfione ca S V M M A I. rum iurfum vchcinenrer,& attradtionc doloro
fa, & pofitione ventoiarum ad partem oppofi- J} c curis &gritudinuwftiticium>&gutturis> & vi- tam.Ha:c,n.tollunt vuam,& elcuant. Et cx eis, cinaruntpartium . Etprimodefiran- qu^ expcrta funtad clcuarioncm eius,cft,vtac
gnUtione. Cap. i. cipiarurccreus,vclmanipuluscapillorumzue-
deg,& colligatur manibus, & prascipiatur infir >Trangulatiocaufas habetartbus ? mo,vttaceat.Ettuquidcmponepedcstuos fu- quasfuntintra,& diccmus eas fi pcrhumeroseius.&trahemanipulumcapillo- Deusvoluerit. Etquandoquecon rum vchementer vfq; dumcutisdiflocctwrdi- tingit a rcbus aducnientibus cx- flocationealiquaa zuhedcg,eleuatur.n.vuaex tra,&opcrantibusexrra,ficut ftri- hoc iliico. Etiamquide cxpertum eft, vtliniat
<5tio cum func, & fimilia,&palacftcuraipfius, F fupcr zuendeg, emplaftrum cx fuccoacacie, & aut a rebus aducnicntibus extra, & opcratibus hoc in principio, aut tx acacia cu aceto, aut cx intrarficut proprie cx rcbus,quac comedutur,& gallisaduftis cum aceto,qm eleuant ipfam,ftetf bibuntur: iicurcft bolus magnitudinem,auta- nutamcnra ct confcret cis.T crtia eft parricula- fperitatcm,aut ftypticirarem habcns.ficu: t ro- rirasoperarionumcirca ipfam vuam,&eft, vt pi ic panis opirus non mafticatus, aut miliatus, in principio incipiatur cum mcdicinis, qua? re^ aut al'quid,quod cft ficut os, aut fpina: & cura pcllunt matcriam, & prohibenr aducnru humi cft,vtilHcoprouocctvomitusj&incipiamusco diratisplurimaj,ficutpropriegargarifma cum primerc collum i;npingendoperculnones poft aceto, & aquarolata, fi materia fueritcalida,& percuffioncs fupcr ipfum, & immittendodigi- vua fuerit inflammara,& rubcns, autaqua fola /"■'»«>'•« tumin gurtur, autinftrumenrumexligno, aut tri,&femerofarum, &foliaipfarum,aut3qua Tuf.'* '* cornu lene,curuirarem habens,&hoc natcum granati acetofi triticum totafubflariacum fty facilirate, & fi fit fpina, aut os gutturi infixum, pticis. Er liniatur palatum,& vua cum medica & fenfusc6prehenditea,tenaculiscxtrahatur, minc fado cx balauftijs,& rofis,sadaIis,& mo- autvncmocomprchcnde fm aliquid cius,aut dicocamphora^fiatexeispultusfubtililfimus,
chordaarcus,iiaurcmfenfus comprehcndcrc J & vrerccompnmendocuminftrumento,&cx non poteft, poftcibaria gro{f.iadimniftrcntur cis funt galla:,& balaufti£e,& alumcn.Etcxfuc gargarifmata ex mualaginib. & dcgluntiones cis duorum granarorum conrritorum cum tota cx eis,aut cxrob.aut cxnafturcio infufo,& co- fubftatia fit garganfmus bonus,fimiliter ex m- quaflato in rob: dcinde fiat vomirus poft admi fullone fumach tn accto, & aqua rofara, & ad- niftrationem rcrum vifcolarum comcftarum fi hucex diamoro faCto ex moris rubi immaruris nemafticatione plurima.Et quandoqueanne- cuaccro.&comehus,quantuincafuhoc,illud dimus cum filobolum carniu pinguium peili- quod fircx moris-riianmi, & propne immatu- culofarum, & vifcofarum, & damusaddcglu- ns.Et nosdiccmusfpccicsdiamoron,& alioru ticndum:dcindeextrahimus ftibito.&quando in capitulode fquinantia.Poftquaautpcrrran- qucfacitnus cum fpongia manna,& quandoq; fiuit repus princip j, vtcndum cft ftvpticis, cu cfi ficu licca pingui, & iimilibus; & cxtrahitur, eis,qu£e habent aiiquatulutn abfterfionts, ficut fi Deus voluerit. firmterdumcx quibufdam mcl propric, & diamoroncx moris defcuu, corum, quar fumuntur, ftrangulatio, non pro- hoccurfu procedunt:& gradatitn dehinc perue ptcr.quanrirarem, fed proprcr rci malitia, ficut,, nifdum cft ad maturatiua, & refolutiua fortia,
cxqutbufdamgeneribus fungorum mortifero 1 iicuteft propne myrrha,crocus,faliflnmonia- ru: quod fanatur ex fuccoraphani,faCtoexco cus,& pyrerhrum, & iimilia;quorum narratio- gargarifmatecumoxymclite,& imbibirocum nem confcquemurpoft. S i aut paffio fuerircx ' n "f*™* niclle. ttnosloqucmur hoc,quado loqucmur ab.undantiaphlcgmatis,&fueritdecliuisadal dcrcbus venenoiispoft,fi Dcus voluerir. bcdincm, vtcndum in principiogargarilmate
faCto cx fucco nucum cum i ob.aut ex diamoi o, DeAgritudmibuivu&. Cap. 2. autex fyrupoacetofocum gallis: ddndegrada
tim pcrueniedum ad finapim,& falem amtno-
SVu'.cafuseius, &apoftemarto,& vulnera. ntacum,&almuri,& pyrethrum, & fiinilia. Et Et cafus quidem vuse curaeft tresres. Pri- fi nccelfitas poftulat, eleuccur cum inftrumeto macft, fi vuacft vehemetisinfiammationis,& ad fupcriora cum mcdicinis,quasdiximus, & rubedinis,phlebotomiaccphaIica?, aurfoluno dicemusiam. Filius Scrap. Medicamen cxpcr veiris.fi fuerit cu permiftione cholcrre cum co, rum colligcns, &conforrans vuam, & elcuans quod eft ficut aqua fruduum, & myrobalaao-, cam. Rcc.balauftise,dr.ij. aluminis iamcni, dr. rum.Et fi fucru habensalbedinem,cum eo,q4' j,croci,& camphor£,ana dr.j.tertiam,fiat cx eis
puluis

a;
LIBER SEGVNDV S- mj
puluis fubriliflimus, & adminiftreturcuinco- A fi rcdificari poteft,fi veronon,immoad gfacu
chleari paruo poft gargarifmu ex aceto,& dia- litatem, &nigredinem tenditjexpe&etur fuper
moron.Itetn.Aliud valde bonu. Rcc. rarnich ea vfqucdurelidtafita natura:& tuncincidc.
partem j. falis ammoniaci partem mediam, v- T>e apoiiemate duarumamygdalarum*
terecuminftruinento,autgallarum,& falisam Cap. 4. >
moniaci, ana partcs jequalcs, myrrhse, alumi- Vra huiussegritudiniseft tresres, ficutdi-
nis, ana partcm mcdiam, vtcre iicut diximus. V>> x i m us in ca. de vua. Et prima quidcm per
Medicamcnexinuentionenoftra bonu,&ex- ficiturficutibidiftin&um eft. Secundaverap
pertum. Rcc. einnamomi,piperis,zingiberis, ficiturcum opcrationc faciente cadere mate-
pyrcthrijbaJauftia?, corticu granatorum, folio- riam de vna parte in aliam partem: ficut verbi
rum roiarum,& feminum earum,ana partes se- gratia, cum fri&ione brachiorum dolorofa, &
quaks,& vtcrccum inftrumento poft gargarif proprie cumligno habente extremitatcm ro-
ma,exeis,quclcis. Aliud fimiliter noftrum. tunda:& fiatfridioexpartefylueftribrachio-'
Rec. aluminis iameni, gallarum viridium,ana rruin fcilicet fuper dorium focilium, & fiat ide
partemj. pyrethri,myrrhae,piperisalbi,falis indicpluries.Etquandoque ponimusallium
ammoniaci,ana partem s. terc, & vtere ficut di B tritum in radice manus ex parte fylucftri,& de
ximus.Hebengezar.Rec.piperislongi,&ni- ligamus,&ctficitoperationcm bonam,&fe-
gri,mirrhae,falis ammoniaci,ana,exuffleturex datdolorem. Conferuntctiam vcntofationes
eom guttur, & vterecum inftrumento. Filius pofitcein brachijs,&cruribus. Confertetiam
Zacharicc. Confedioexpertaadidcm. Recip. adminiftratioolei amygdalaru dulcium tepi*
gal!arum,balauftir,falisammoniaci,ana,cxuf di,&deftillatioeiusinaurcm,quxfequiturdo
fleturexeoin guttur,&ponaturexcofuperco- lore,vtendoomni horainftiilationcpoftinftil
chlearij&eleucturcum co. lationcm.quoniam eft crlicax.Etiimilitcrolci
Deapo/lematevu*. Cap. 3. ancthi,&cnam2emeli. Tertia veroeftadmini-
Poftema vuk indigct eodem regimine ftratioparticularismentionis,quspcrficitur,fi
 /ecundum quod di<itum eft. V cruntame cut in cap. de vua diximus. Terminatur autcm
terminatur fecundum vnum trium modorum. haec paifioad vnumtrium modorum,autenim
Aut enim refoluitur, aut fuppuratur, aut deler, refoluitur apoftema, aut fuppuratur, aut indu-
&corrumpitmembrum. Siergocontingitex ratur,&illudfitraro:propterea,quodfacilius
mcdicinisadhibitisnonpoflerefolui,fcdintu- eft,vtrecipiatcxdigeftione,quod eft rcfolu-
mefcit amplius,& dolor multiplicatur; tunc c tio,autfuppuratio,quaexcompadiionc,quod
pcrucnicndum eft ad gradum maturatiuorum, eft eft ficut induratio, & hoc facit pofle loci, &
iicutcftproprieapozcmadadyloru ,&ficuu, vicinitaslocorumdigeftionis. Adiuuantautq
&vuarum pafl*arum,& radicumlilij,& rofa- adrefolutionemdiamorondulceconfortatum.
rum,& emplaftrumexfasceeorum. Etquan- propriccum eo,quodeft ficutmyrrha,crocus,
doquc mifcetur cumeisex confortantibusip- & fimiliavfqueadgradumeorum,qua£:luntfi
fum membrum,nccadat putrcftdio in inre- cutfalammoniacus,pyrethrum,almuri,&fi-
truin ipfius, & dcftruatur membrum,ficut,vcr milia, & proprie fa£tis linimcntis,&gargarif-
i gratia balauftia, ramich, myrtus, tofa, & fi- matib. exeis. Ethuiusetiaintentionisfuntem
milia.quodcuquceorum magisoporterevide- plaftrarionesfadaecx ficub. ficcis,& baurach,
bitur.Poftquam autem fuppuratum fuerir, ape aut ex melle, & furfiire, & falc, aut cx melle, &
' TuIhP 4 r ' atur ^ cut ,n cura fynanches dicetur,& mundi myrrha, & olibano,& iridc dccodis c u rob, &
J" ficcturdeinceps,ficutibidiftinguimus. Siau- paucomellc.Exemplaftrisautcmmirabilibus
tem vua corrumpirur,& mortificatur, & pen- ad apoftemaduarumamygdalarum, & gladu
dctgracilataradiceipfius,tuncoportet,vtinci larum,& fynanches,eft emplaftrum fitdum
datur,n6enimamphusregituranatura, &me exradicealleurcngeugdeco<itainrob,&c6tri-
liormodusincidendicam eftcuminciforioau ta vehementer,deinde admifccatur ei adipis
reo ignito,poftquam reciditur vua in concaui- porcinceantiqusclora; vehcmetcr, & colata? pa
tatelacerti inftrutnenticannularis, ita,quodp duseiuscu modico baurach.Etexeis fimiiiter.
mediu extremiratisalterius cannuli inciioriu eft radixireos prarparata iecundum eadcm da
lpfum mittatur,vtperueniat extremitas eius ad ftrinam. Etcxpertum eft emplaftrum de radi-
vuam,& radicem ipfius, finecontadu aliarum ce porrorum non tranlplanratoruin cum adipe
p3Ertum ,neque ita radicitus incidatur, quin ali antiqua, & rob, aut radix lilij cum baurach, &
quidextremitatis eiusremaneat:fortainscnim rob, & adipe porcina,& hocetiam valetad fy-
iutnet aliquid officium cx ipfo, natura, deinde nanchen,& vigoratur poflc fuum,(i cum pradi
colluatur locus cft aceto deco&ionis aluminis, dis rcbus iungatur fuccus fcabiofar, qui ad hoc
& gallarum, & curctur ficut in capitulo de vul- eft mirabiiis inultum.Et h yflopi cerotum eft iu
neribus oris diximus. Si autem vua tumida,& uamentuin bonum. Etdeindefuperponc lana
rubens fuerit, fecundum Hippocratis madatu, hyifopi, & fimiliter cerotaria ex adi pe gallrn^,
timendum cft eam incisiere; quarefatagedum & anieris, & butyro, & cera cum oleo anethx*
1 no.

< MESVE D E G
no. Et cft cxpertOmcmplaftrum,quodrccipif, farinse hordci, fcminislini, ana,vnc.j.carnium da<ftylorum, & ficuum ficcarum, & nigraru,& pinguium, ana aureos viij. mica- panis aur. v. Coquatur omaia cum rob,poftquam tnra fue- rint iicut medulla,&fupcrponatur. Resautcm quteaggregat virtutcm reiolunonis, & matura rionis dt diachylon. Etqii addis compofitioni eius iridcm,eritoperatiociusnobilior,& fimi- litcr diachylon inagnum, & diachylon paruu. Poftquam aUtcm apoftcma collettione faniei feccrit, apoftcma apcriatur.&curctur vulnus,fi cut in fynanchc dicemus. S i autem apoftema induratur, expcriantur fuper ipfum aliqua ex rcfolutiuis fortib. ficut propricbaurachrubcu infiifflatuminguttur,autlinitumcumclle. Ec ex cis eft fuccus cucumcris afinini,& cctaurea: & fortior cis,& conuenicnor cft aff-t foetida.S i autcm cxeis non refoluitur,&dcalbatur cutis, qu? eft fupcr ipfam,tunc oportct,vt cxtrahatur vna,vel vtraquc fi oportet. Et modus operatio niscft, vtaccipiarurcum vncino bicipiti, & lu ipendatur. Deindc fiat incifio im logum cgri- tudinis cum inciforio habente aliquid curuita- tis: &cxtrahatur vnapoftaliafm totalitatcm earuj&diniitraturpoftilluddingiiis fluercad iil ud,quod cft decens:poft q ua inclinatur fuper pcCtus ipfius, poft hoc colluatur os cum aqua rofiua, & aceto infrigidatis, cxterum fi fanguis plurimu exuberat, adminiftrenturconftringe- tiaipfum,ficutpropriecolcothar,&alumcn, & fimilia,& fiat gargariimus cx dccoftionc galla rum,&foliorummyrti,&fimiIium. Etqhque accidit,vt cautcrizctur, & tunc meliorcura eft, vt cauteri zctur cau terio aureo, & eft timorosu.
DeJynanchegutturis. Cap. 5.
GVra huius a-gritudinis eft fex res. Prima eft fubtradio caufe.Secunda cft prohibi- tioeius,quod fluit. Tertia cftdiucrfio cius, qcT fluxit.Quartaeft intctioparticularitatu.Quin- ta eft corredio accidcntium. Scxta cft rcgula- tio vitx.Etprimam quidem rem complereua- cuationcsfadlxcum feftiriatione, & propricp phIebotomiam,& vcntrisfolutionem. Etqui- dem canon eft, <1 accidit a plcnitudine fangui- nis folum,principium noftrum crit a phleboto mia.Si autem a multitudinefanguinis,& mul- tiplicctur cholcra: pra:ponimus euacuatiuum extrahcns choleram a fanguine;& hoc 1 i opor- tet,cum itc ratione: &facimus lequi phleboto- miam poft id. Et ficquidem funtcoditionesin phlcbotomia obferuanda: quinque. Prima eft, li fuerit materia saguinca calida, phlcbotomia anreomnia adhibendaeft, & proprieex vena ccphalica. Etfccundaeft,quod fi fignihcatur elle dominium fanguinis,qui retinetur,& con- fuetus eft fluere, & eft paties cx iliis, qui cofuc uitcadere in fy«anchia,tunc phlcbotomia fiat ex latere,quod fequitur dolor, fi autem hoc ex- prcifum non accidat, melior eft phlebotoinia
RIT- GVTTVRIS
E ex latere oppofito. Tertia vero eft,quod fi do- minium fuerit in fangume fm totum,tuc no eft inconucnicnsphlebotomareexvtraquecepha lica,cum viciflitudine, & nedum ex ctphahca. fcd ex bafiiica,& faphena fi virt 9 tolerat. Quar ta eft,vtqualifcunq; fiat phlebotomia, non fiat extra&io femel, & fubito, fed cu iteratione re- nouante numerum, vt faluetur virtus, & perue niatur ad expuifioncm plenitudinis cum redti-; tud ine fapienter. Quinta eft, vt poft phleboto- mia cephaliccE, phlebotometur eodem die ve- n^, qua: funt fub iingua, nequc tardetur lllud, fed phlebotometureodem vefpere,& maxime tuncfeftinandumeft,cum plenitudoineisap- paruerit.Si autcholcram cumfanguinedoini-
F nari contingit,ante phlebotomiam, & poft,na- tura foluenda eft cum reb. choleram educenti- bus leniter, & iterato: & fit folutiuu pluris altc- rationis,quaeuacuationis. Et hocquidefi vir- tus tolerat, & foluatur natura curn aqua folatri, & fruduum:& fi oportetcum iteratione:& eua cuationes etfad® perclvfteriadcbilia li febns adeft;autfortia, ii febris noadeft, funtiuuame ti iublimis, & tua intcreft menfurare medicina naturae in oibus, qux iam diximus. Si aut fan- guinis dominiu fuerit cum phlegmatis exube- rantia, poft phlebotomiam, foluatur natura cu cochijs,& hicra, & cuin fimilibus, & cum ene- matib.fortibus, & collyrijs exhis,qu£fcis. Sc cunda.rem complctadminiftrationes de iacur,
G & aliarum medicinarum fluxum matcri^ catar rhalisfiftentium,&impinguantiumfubtile, & acutam,& fubtiliantium groffam,dc quibus in catarrho locuti fuinus. Tertiam remcomplent vcrj&t» friCtioncs dolorof«c,& ligarurx in brachijs,& ti bijs,& ventofationes in ipfis,& pofitio vetofa- ru fuper zuhendeg cft iuuameti magni, & fimi liter fupcr nucham,&ventofa fupercollum eft iuuamenti fublimis, & proprieapud fpondyle fecunda,elargat.n.fauces, & guttur, & adiuuat ad attradionc aeris, & expiratione funioi u, & rcmotict prohibitionem deglutitionis:quaprd- ptcroportet, vtfcpius iteretur,& fit propi ic ve tofamagna . Confcruntetiam ventofe fuper mentum,&fub maxiliis, &etiamcuminci(io-
H ncfub mammilla.faciuntcnim materiei diuer lionem facilem. Conferuntetdeftillationes in aurem, quse fcquitur dolorem, poft deftiilatio- nes,proprie ex olcis,quae funt ficut oleum rofa- tum,& olcum de amygdalis dulcibus, & fimi- lia- Quarta,quaseftadmi.niftratio particulariu operationum,diuiditur fm tepora morbi,pra?- cedantergo euacuationes primo, vt ftyptica in augmentoadminiftrentur. In ftatuautem fly- ptico fimul cum rcfolutione vtcdu eft. Verum m principioa?gritudinis particularitasadmini ftratioms fufpe&a eft, fbrtaffis -n. rheumatizat liiateriam in ioco, fed tuncquidcmcompetunt cum iain euacuationes prxccfferinr.Diftingua mus autem in adminiftratione parcicularium
opera-

L I B E R S E
operationu protempore morbi hoc modo. In horisquidemaugmenti fitmagis vincens me- dic.imen ftypiicum, prohibitiuum agitationis, & difcuflionis,& alteratiuum ipfius,v.g. li fan- guinea fit paifiojncipiedum eit ab adminiftra tionegargarifmaiu, iicutelt proprieaquarof. cum acctb»ha?ceft.n.conuenientioromni fpe- ciei eius,autaqux infufionis fuinach,autnbes, aur fuccus corticum nucum recentium ciiaqua fumach.&aquacoriadrihumidi, & fumach,& ex eis aqua granatorum acetoforum, & dulciu tritorumcumtota fubftantia,&fuccus folatri cum femmerofarum eftadmirabilis,& fimili- tercydoniornm,forborum, &iacur,&beilach, & fimiiium,&qnqueadmtfcetur cumiftis, qd" eft ficut balauftia?,& gall^& femina rofarum, &alumen,& finulia,& vigoraturoperatioeo- rum,& fucci agreftas ficci cum prsedidis liquo- rib. iuuamentum eft fublime, & limihter fucci fumach iicci, & fimiliu, & excopofiriseft dia- moron cofedum cu moris fyiueftribus, autex moris rhani,&eft iuuantius,&ex fufflationib. inguttur,qua?funtproprie huius intentionis, funtalumtn proprie, balaufti«,& cortices fu- mach,& fuccus agreftae, & oleumomphacinuj & fimilia.Si autem cholerica lit materia,confe runt ha?c,quae diximus,fada magis infrigidan- tiacumeo,quod eft propne,ficut fuccus iolatri, & rofae,& fandali,& caphora,& mucilago pfyl lij,& fimilia. Etquadam exeisnontmgargari zata,fedetiam bibita,funtiuuamenti iublimis; licut v. g. rob de papauere bibiru, eft iuuatneti fublimis vehemcntise, & propriecum aqua fu- mach, & fimiliterlac, quod mulgeturex femi- ne papaueris,& aqua rofata,& ex eis eft fuccus folatri depuratus, & bibitus, mane, & fero,fm menfuram duarumteftarumoui,auttrium, & fimiliter mucilago pfyllij cum coriandro,& grano vno,& dimidio camphore. Si autem ma teria fuerit phlegmatica,gargarizandum eft in principiocuaqua ro(ata,& aceto. Deinde fiat cum rob nucum: & diamoron confbrtatiscum eo,quod eft ficutgalla, & alumen, & acacia, & fimilia. Si autem ad ftatum procefferitargritu- do,tunc medicamine ftyptico fimul, & reioluti uo vrendu eft.Et in calida quidem materia ad- minriftratur ficut mel rofatum, aut mel cum ali quoeorum,quae funtftyptica,quorum narratio nem faciemus ifi. Et ex his eft fuccus folatri cu melle rofato, aut melle, & pulpa cafiae fiftulx cu ipfoeft conuenientior,aut cum rob mori. Et lacex iftis, quar conferunt, gargarizatur in hac hora,lenit.n.& dolorem fedat. Et qhque admi- niftraturcum medullacafia? fift.&confert gar- garizatum, & bibitum, & proprie cum pauco Zuccharo,& croco. Et oportet,quod adminiftre turlaccalidum, & propriecum mulgetur,&o- portet, vt fit propne lac caprinum,aut afininu. Ethuius et intentionis,eft,mey buthcog ex coa gulato vua, & rob, & rob nucu cu eis,quae iunt
C V N D V S. 134
A ficut myrrha, & croc.us,& ex eis et rob mororu cum ipfis, aut decoetio hcuum, & foenu gr xci' * t cuni bdeiho,& rob, & iimihterdccodiopaffu'- larum,& foenu graeci,& ficuum,& daftylorum cum eo, quod eft ficut myrrha, & crocus. Et fi. fuerit materia frigida,coferunt aliqua et eoru, qua? riunc dicemus,& ex eis rob ficuum,& rob ' mori fiiCtd fortia cum pyretrho, myrrha,& cro co. Etfimiliterlaccaprinucumftercorecanis albo,& melle,aut aqua meliiscum pauco fina- pis,aut fyrupus acerofus cum fucco raphani. Si aut vltitnctur hora llatus.vtendum eft tuc mei dicamine maturatiuoaggregante in fe lenifica tione,fiiruliter,& refolutionem:ficutv.g.deco> dio ficuum cum baurach, & deco&io papaue- B ns,& paflularumcum baurach. Ex eisaute,qui bus vtimur ad lenificandu, funt lac proprie, & deco<5tio ficuum, & paffular u, & mucilago pfyl lij in calida materia,& femi.cydoniorum,&fe- min.lini,& foen ug. & althese, & decoftio dafty Joru,& meybeg ex coagulato vuse,& aqua fur- furis,&liquiritia , ,&rob,& fimiiia. Refolutiua autem,quibus vtimur cum pradidis, funt ficUt fal muri,& meybeg,baurach,myrrha,croc 9 ,fal amiiioniacus,pyrethrum, harmel, finapis, affa foetida, raphanus, ftercuscanisalbum ,&pro- prie,quicomeditoiTa :ftcrcus infantis nutriti ex lupinis,ftercushirundmis,&puluishirundi num combuftarum,& fimilia. Etnos modum comburendi hirudinesdicemus poftdiucrlos C modoscopofitionis fmdiuerfosphjlofophos. Vredum autem eft extrinfecusemplaftris,qui- bus emplaftretur exterius guttur cum rebus ag gregantibus virtute maturationis, & attra&io- nis,de quibus mentione fccimus iti cap.de apo ftemate duaru amygdalarum ,,quare oportet, vt pars illaafferaturadhuc locuin. Synanchia
termm trt-
terminatur fm vnum trium modorum, aut .n. leXm refoluitur,autfuppuratur,aut permutatur. Veru medicamina,quibus refoluitur, ia diximus: & medicamina,qua?ipfam materiam deducunt ad inaturationem fimiliter diximus.Cum aute ad maturationem peruentum fuerit:tuc ad apo ftematis apertionem ftudendum eft cum mcdi camenris proprieaggregatib. interiQnes duas, ^ apcrtionis.f.&lentihcationis, v.g. fieutex me- dicamentisacutis,ficut baurach, autftercus hi- rundinu, mifceat cum aliquo eorum, quod eft ficut fuccus herbxalbeduftar,qm eft fublimis. Rerum autem apenentium apoftemationem ^ c ^ !u huiufinodi fummahec eft,fal ammoniacus pro prie,& baurach,& myrrha,& hcrmel,& aifaf^ tida,ftercus canis album, qui diu paftus eft olli bus, & ftercus infantis pafii ex lupinis cum vi^- no, & ftercus hirundinis, & cinis pullorum hi- rundinum vftorum fm formam, quam fcribe- mus poftea, & ex his eft ftercus adib:&'ex fum ma lenitiuorum, qu$ adinifta eis faciunt aper- tionem apoftematis, funtlac, & fuccus herba* albedultar, per excelletiam fuccus caulium 3 &
deco-

I 111
1|;
IIIIII
i ■
1
j | ||(|. H
11 iil !;
llliilHfi
I mu M U u!
iHwia
■
ii.il ; 1 ■
i !: 1I
i'!
iiii 11
cfff 1! I llih i li; ul ji
I
IS
II
MESVEDE GR I' GVTTVRIS
cfecodio hcuuin, & dccoftiofermenti,vel infu E turatiua: vltimo vero refolutiua, & aperitiua.
{io eius in rob,aut decodtio ficuu. Si autem cu iftis non fueritapertum apoftema, tuncrccur- rendum ad copoiita, ex iftis,que dicemus poft. Etfiadhucnon aperiaturexiftis, recurredum tft ad aperrionem cius cum ferro. Ht funt ex ho minibus fcindentes huiufmodi apoftemata cu Vnguibus poftquamimmifcrint digitosingut tur. Cum autein manarecaepentfanies,locetur "tZi fir- fuper faciem fuam, & liniarur guttur ipfius, & «txdum, palatum fricando ipfum digitiscum melle, & fale pauco: & frequctentur gargarizationes ex
£is,vt rn undi hccrur locus, & de caetero fiat pro
tefTus noftercu abftergentibus, & mundifican tibus, deinde cu ligiilantibus, ficutin capitulo de vlcerib.gingiuaru, & alcholadiximus. Pcr F mutatio fynanchise eft fm vnum duorum mo- dorum: aut dclitefcit fubito,aut non fubito. Et
Didtu.
Comenfurpndus eft eteis fomnus,nam in mul smm>n titudineeiustimcturfuffocatio:quareoportet, vt paru dormiat: & cum dormiunt, excitentur fa?pe:& propric cu videtur moleftari in fpiritu» & offendi ftertedo,& in nodte molcftior eft eis fomnus in die,& fomnus lmmediate poft for bitioneseft moleftnseis. Alexandcr. Oportet metiri medicaminafm menfura. poffevirtutis cuiuflibet, tcneris.n. corponb. debiliora:duris autfortiora funt adhibcnda medicamina,qua- reoportetex debilib. & fortib. medicaminib. fumma confideres. Alexander. Diamoron fim plcxconfertnscrgritudinib. vue,& fynanchie, & apoftematib. duarum amygdalaru, proprie in principio. Accipefucci mondefccni mcdio criumin maturatione,&accrbitare, & mOroru rubi (imilitcr mcdiocrium inter maturum,& eiusquidcm delitefcentia,autdcclinatin occul accrbum,& mellis, & rob,ana partesa?quales, tum corporis,aut manifeftum eius. Et declmas decoquantur fem per abijciendo fpumas vfque quide in occultum corporis, & fubi(o, ficut eft ad effenriam mellis tenuis,& funt ex hominib. raptus proprfc ad pulmone, aut cor , inrerficir: quiponunr ex fuccis mororum, ana partcs iij. fcd rapruseiusad cor mterficitillico, autconfe & s. & cftoperatioeiusmelior. Iderobde mo- ftiinprjefocati ad pulmonem veronon fubito, nsaliudeftmaturatiuum,&Jcnitiuum.Recip. & dixit Hip.quod m vij. dicbus: & fi cotingat, lucci vtrorumq; mororum pcrfe&e matuiato- qnod hoc effugiar, incolumitantur: & illud id- ru,ana partesiij.mellis partem j. decoque ficut eo,qm virtus eft,quc vincir,aut vincitur. Et in- pnus.ldem.Diamoron ex fuccis mororum,rha eft virtuti forti, vr nihil poflit ci refiftere, etia fi ni,& proprie non maturoru,& eft ftypticius ca* fit imprimens exprimentibusfortibuslicutve teris,&ciusopcrariofortisinprincipioeft.Ide. ncnuin. Vincir.n.virtus fortis fupra veneni pof Diamoron,quod Gal. compofuir. Accipe vini fe,& cxpellit illud. Quod autem declinarin oc J mororum, vini ftyptici, ana lib.iij.& s. mellis, cultu corporis,& no fubito, caufa eft interdum lib.s.omphaci j,aut fucci rofarum,ana vnc.ij.co pleurefis, peripneumonia^aur phthifis. At vc- quaturfuccus priuscu vino, vltimo pone mel: ro,quod declinat in manifeftum corporis,facit poftquam coftionem habuerit, ponepuluere: apoftemata exterius:& aliqn borhoi*. Etdixit & funtqui addunt myrrha?,aluminis,anadr.s. Gal.quod plerunque fynanchia pcrmutatur in croci,drac.ij.Idem.Rob decydonijs,aut pyris, eryfipclas,&ignem perficum,& proprieinccr aut melisgranatis.autmefpilis, autzarur,ad uicem,& manensquidemaccelerarfalutem,& hocconuenienseft,&qhquemifceturcum pra? dehtefcensfubitocum mcnrispermiftione pe- ' didtis.Idem.Robnucumomnibushisexcellen titcercbri medullas,& demum interficit.Quin tioreft,didfa eftauretn operatiorob nucumjin tam rem coplent admsniftrationes medicami- antidotario.Idem.Mcdicamen conferens lyna num dolorem vehemente fedantiu,ficutdeia- chia^apoftemati gulce fanguinco,& chokrrco, curpropric, & fyrupusdepapauere, &claufu- &eft medicinaleuis,refoluit.n.ipfum. Quado- ragutturis elargantium, dequib. locuti fumus quebibiturexeoparum,&qnque fitgargarif- in tcrtiocanone. Sextam rem copletregimen H musex eo.Accipe fucci folatn,& foeniculi,ana conueniensingenerib. rerum fex, vtloceturin lib.femif.bulliantduabus,autrribuscbuilino- aeretemperato. Etfintcontenriincibiseorum nibus,&cola:& da cum zuccharo tabarzet, in principiohydromel:te,&aquazucchari,de- vnc.femif.crocidanich.j.bonum,&expertum, indeprocedantadaqua hordei,deindeproce- fi Deusvoluerit.Mahemet Arafi.Cofedtiome dantadaqualentium excorticataru,& hordei, dicaminis ad fynanchiam cxpcrti. Rec. femi- extinguunr.n.inflammatione,& aCuitatem fan nis harmel, finapis, pyrcthri, feminisrapharii, guinis & finthordei par.ij.& lentium parsj.de ' niyrrho?,afloe, baurach, falisammoniaci, pipc- inde ad ius ciceru cum aqua hordci, deinde ad ris, calamenthi, ftercoris hirundinis, ftcrcoris iusciccrum folum,deindegradatim procedant canisalbi ficci, ftercoris hominis ficci, cineris ad forbitiones ex farina fabaru, atquc ex amy- hirundinum,ana partes zequales. Terantur, & locum mcllc,dcindead iurafurfuriscum mcl- 'fiant ficutalcohol,&cx vnaparteeiusinfuffle le, poft hoc peruenicndum eft ad vitellos ouo- tur in guttur, & cx alia fiat gargarifmus, poft- ruin forbilium,& iurapullorum, &fimilia. Et quamconficiturcum melle,&accipiatur ficut {ic quidemcommenfurandum cft, vtadmini- vnagalla exipfo ad gargarizadumcumaqua ftrentur primo lenitiua couemctia:deinde-ma- "rneilis. Hocautcm medicamen cft vtile, cum
jegritudo

LIBER SECVNDVS- tjj
argntudofuerirvltimara.Ahoali. Mcdicamcn A pulucre,autfumo ,autvcntoficco,autcibo, aut
conuemcns in finc fynanchix, qn feftinarur ad potu inducente ficcitatem, & imprimete in la- apertionem ipiius. Rec.cineris pullorum hiru- certo vociferationis; Cura eius eft cu lenitiuis,
dinu comhuftorum, ftercoris canis albi adufti, & hume&antib. de c]uorum fumma eft draga-
ftercorisadufti,infantis pafti exlupinis,fterco ganthum.&gummiarabicum, &liquiritia,&
ris hirundinis adufti,ana, falisammoniaci par &locheorum,&copofitaexeis,& fimilia .Etfi te s. Fiat ex eis puluis fubtililfimus, & fuffletur fit ex inflammatione,& afperitate,cura eius efi
cx eo in guttur, & liniatur cu melle,& gargari- cu extindtiuis, & lcnitiuis, dc quoru fumma eft
zeturexipfo,&fiathocindiecuiterationibus mucilagopfylhj,&fcmi.cydonioru,&mcduh
pluribus. Gal.Cinis pulloru hirundinu liue re lafemi.cucurbit£e,&citruli,&aqua mclonisln
cetium,fiue falitorum,& propric cum radice li- di,& fimilia. Et li fit a frigore l£edente,& afpe-
quiritia?,& (int partcs eorum «quales, fedat ve rante lacertu vocale,cura eius cft cum rcb.ma-
hemcntiam fynanchia? ftatim, &hocquidebi turantib.&frangcntib.quodacquifitum eftex
bitum, vellinitum,&infufflatuminguttur, & infrigidatione,&cum hocetlenificantibus:de
gargarifma ex eis.Ide. ftercus canis albi come- quaru fumma eft crocus, myrrha, & liquiritia
dentisofla,&exiccatu,&reda<5tuminpuluere B cumvitellooui,&exeiseftohbanucummel-
fubtililfimum, & fufflatum inguttur, & linitu le;& paflul£e,& fimilia,qdicemus,&diftingue ,
cum mellej&gargarizatu,cftadilludmedici muspoft. Etqnqueacciditabhumiditatelujp-
na fublimis, & fi liniatur ex eo cu modico fucci flua:& cura cius eft cum eis, quae refoluunt ven
cucumerisafinini, &melle,gutturdcforis, & to(itate,&humiditatc,dequorufummaeftca-,
coferuntiuuamentumagnu.IoanesSerap.Me lamcnthu,&iris,&piper,&limilia. Aliqnaut
dicamenconferensfynanchia?fortiter. Rec.ba acciditharcpaflioa malitiacomplcxioniscum
lauftia?,rofirum,falisammoniaci,aluminis ia- materiacalida, vel frigida,& cura eius eft dua;
meni,anadr.j.pyrethn,cubebe,anadr.s.galla- res.Primaeft fubftradiocaufe.Secudaeftadg
rum,fpodij,croci,ana,chirat.iij.rob,dr.j.robde quat.'o,velredificatioeife(ftus.Etprimaquide
moris,vnc. lij.aqus cafias fi. vnc. ij. Fiatexeis perficiturcum edudione materix facietis: & fi
garga. Ide. Confedio diahirundinisiuuameti quide fuerit fanguinea:cu phlebotomiacepha
iublimis ad dolore gutturis,& prsfocationcm, licae,aut bafilice,& fi fuerit cu permiftione cho
&fynanchia.Rcc.anifi,fem.apij,ameos, floru lerse, adminiftrandaefteuacuatioeiuscumeo,
fquinathi,lilij celeftis,cinnamomi,amomi,ari quod eft ficuraquafruduum,& fimilia,&fi no
ftolochia;long£e,aluminisiameni,harmel,myr fueritfebris,tunceuacueturcumladedulci, &
rhaj,cafi2e,liquiritiae,croci,anaaur.ij.trochifco- cafia fift.&iuiubis,& fimilib. Si inateriafuerit
rum croci,magnetiSj fcm.rofarum,ana aur.nij. phlegmatica,refoluaturcum hiera,autcochijs,
cofti,cineris hirundinis recentis, ana aunvj.fpi & fimilib. Coferuntctin calida, autin frigida
cce,amyli,anaaur.j.gallarum,aur.j.&s.confice materiaclyfteres, & enemata folutiua fm rei
cum mel.colato. Conferuntmcdicameniftud exigentiam.Secundarcmcompleradminiftra
in fine fynanchia?, & aliorum apoftematu gut- tiones medicinarum, impedimenta lacerti vo-
F»rtiu4cm. turis,& tuncpropriecum indigetapertione, & calisrcmouenrium, & funt quxdam ex eis cali
cftadilludfortius01 medicamine: & fumatur da,qusedafrigida, quxdalenitiua,quaedam ve
excojquanritasgalla-j&dilfoluaturcumaqua ro humidirate fuperflua cxiccantia, quamuis
mellis, aut hordei, aut lucco rofirum, autaqua Jiccuin perfc fit afperatiuum vocum. Summa
rofata,autlentium, & radicfi hquiritia?, & gar- autcalidorum medicaminu emendantium no
garizetur cum eo:& liniatur cum cisdefons in cumenta vocu,h^ceft. Cubeba?,proprie c5ma
gutture pluries in die. Modus aute comburen- fticatio,& adminiftratiocius cum chcfmescla
di hirundiniseft fm hunc modum,oporteteas, D rificat vocem, &exeis eft fquilla fmoem mo-
primodecollari, vtfanguisearum fluat fuper dumadminiftrationiseiu5,&fimilircrloch ip-
alas ipfarum. Deindepulucrizetur fuper eas fius;&lochdecaulibus,&medicamentafa&a
fal,deinde mittaturinolla vitrea ftridiorificij, ex croco, & myrrha, & medicamenta fadaex
& cooperietur,& figilleturcum loto fapientia?, piperib. aut ex afla foetida cum aceto fquilliti-
& ponantur in furno vfqucdumadurantur,& co,& croco, & acetu fquillincueft mcdicamen
conferueturciniscarum,& vtcrc cumneccfle bonum,&fimilireropopanax,&radixeius, &
fuerit. Confedio trochifcorum croci magna. ftyraxcalamita,&glutealbotin, &olibanu,&
Rec.cinnamomi,croci,anadr.ij. rofarum,amo calamcnthum. Et expcrtum cft medicamen,
mi,cofti,ana dr.j.myrrhx,dr.iiij.radicum liqui quod. Rec. olibani partes v.myrrha? parrem j.
riti£e,folij Indi,ana dr.i j.& s» A ggrega cum vi- da cum vitcllis ouorurn, & cibi eoru fint forbi-
no,&fictrochifcos. tionesfarinae, autmucilagincscummelle. Fri
De raucedwe vocis. Cap. 6. gidorumautemfummaha?ccft,mucilago pfyl
Aucedo vocis aliqn accidit a malitiacom lij, & cydoniorum, & aqua melonum indoru,
^plexionis fine materia, &eius cura eft aite vnumquodq;eorum adminiftratum cu zuccha
ratio iola. Si .n. accidat a ficcitate acquifita ex ro,& fimiliter aqua ci :ruli,& aqua cucurbit?,&
Mefu<. R r medul-
vi mi&iea.
I

MESVE DE ^GRIT
medullafeminu eorum,& portuIaca,&femina E ei 9 ,& grana,papaueris,& ius atriplicis,in cibis, & maluarum: & aqua hordei, & aqua granaro ru,& amyli,& amygdalaru, & iuiuboe,& cucur bita?,& cucumeris,& citruli,& iuleb/ubnle, & fimilia. Lenitiuoru autfumtnahaeceft,liquiri- tia, & fuccus eius admiiuftrata /m ocm modu adminiftrationis eius eft lenitiuum bonum,cla rificans vocem,cui accidit exafperatio pp qua- cumquecaufam,& ex eis funtchefmes paifulae fineolHbus, & mel paffularum, & grana pini, & ficus ficcae pingues, & da&ili pingues, & foe nugrscum,& feinen lini,& radix liiii,& zuccha rum,& cana mellis,& coagulatum vuce, & rob, & meybutegi,& forbitiones ex fabis,& medul la tritici, & vitclli ouorum, & lac cum melie m F ieiunio, & forbitionesfurfurisextritico, &ex amyio,penidijs,& amygdalisdulcibus,&ama ris,& cerebella cu melle, & iuniores carnes cu rob,aut zuccharo,aut melle,aut iufculis: & hy- dromel,&fyrupusmelinus,& vinum dulce,& fuccus de granatis dulcib 9 , & vinu de paifulis, & de dadylis,& forbitiones faftce ex eis. Ieiuni vtanturloch alchiochiris cum lochdeliquiri- tiacum mellc,& fimilibus.Superfluitatem au- tem,& humiditatem exiccantium,& mollifica tionem impreffam in lacerto vociferationis,su mahcEceft:fquillaproprie,& acetu, &oxymel ipiius, & maxime voce corroboratiu in hoc ca fu eft fandaracha,& proprie cum accto fquilli- tico, ana, parum, & iaepegargarizata, & ex eis G fuccus alphefare,& loch c ius , & loch de caulib. & de fquilla, & pipcr cum vitellis ouoru, & cu- btbe fimiliter,& olibanum derob ;& finicibi eorum ius caulium,& cicerum cu pipcre, & ta- li alphefare,in primis cu eleuatur a terra,& oua apparata in cinere,& raphanus.Ef cofert eis vo mitus.&propriecuraphano, & limilibus. Rc- bus aut, quce fumme aggregant qhque in forbi tionibus, qhque in gargariimatibus, & qnque inlenitionibus, & lambitionibus,& qnque ne- ceffitasexpetit perimftionemex aliquibusre- bus,qua:funtinfummis, &runcfacimus idcti conhderatione, (icutex neceflitare cogimur, & dehocnosloquemur, fi Deus volueric. Galen. ^ Loch conferens raucedini, & afperitati vocis. Rec. fciTi. lini affi,xyloaloes,granorum pini,a- mygdalaru a(Tarum,paffularu enucleataru,an. tere, &conficccu mellequantum fufhcir. Gal. Confedtio lenificans voce. Rec, dragaganthi, vnc.s. grarioruin pini,vnc.j. & s.infunde draga ganthu in rob, quatum luihcit ad infundendu, deindeconficecumelledefpumato,dofiseius, dr.v.mane, & fero,& vtatur licutlabendo.Ide. Confc tlio pilularfi bechicaru. Rec. carniu da- (ftyloru.dr.j.piperis longi,vn.j.& s. cubeb^, du ij.femi.fenic.dr.ij. &s. pinearum purgararum, vnc. s. amygdalarum purgataru,?.ucchaii, ana dr.vii).& conhce,&da in moduin nucis. Filius Zczar .Loch .clarifieans voce exafperatatacau
PECT- E T PVLM-
fa calidirans. R ec.dragagan. gummi arabici.li quiriri:r,amyli,fe.cucurbite,cucumeris,mellis, citruli,portulacar,anadr.ij.pcnidiaru,dr.iij.cro ci,dr.j.Fac formas iimiles lupinis, &teneat fub lingua.Idem. Aliud incaufafrigida. Accipeli- quiritia?,piperisalbi,cubcbc, myrrhae,olibani, gumi arabici,an.aur.j. fpica?,aur.j.rob,penidia ru,& mclliscolati, quatum fufficir. Da cu aqua decodionisliquiritiff.Idem.Aliud valcnsfimi lirer. Rec.fem.lini alli,amygdalarum dulcium mundatarum,& amararu, ana dr.x. penidiaru, vnc.j.&s.croci,cinnamoini,piperis,ana,dra.j. &s.mellisquantum fufiicir.Lohocexinuentio ne noftra remouens afperitate vocis,& raucedi. ne.Rec.dragaganthi,dr.v.gumiarabici,amyg dalarum dulcium,amyli, (cmi. cucumeris, ana dr.iiij.fem.cydoniorfi,liquiriti9,fcm.citruloru, ana dr.iiij. penidiarfi, vn.iij.confice cum melle colato. Aliudexinuentionenoftra. Rec. ficuu pinguium ficcarum,carniu da<5iyloru,ana vnc. j.& s.calamenthi licci, vnc. s. dragaganrhi, cu- bebcE,anadr.&s.conficecu mellecolato.Ifaac Ifraelita.Confcdio pilularu dccroco confere- tium cum virtuteDei, afperirati, & rauccdini vocis exfrigiditate.Rec.croci dra. iij. cubebce, drachm.j.& fcmis,fucci liquiritise, olibani, ana dr.,j. fac pilulas cum rob, & fint pilula? magnx, & teneat vnam lub lingua i & glutiat faliuam eius,&eft expertum bonum.lfaac Hebe Ama- raa.Medicamen conferens dolori gule,& afpe ntati,&raucedini,experrum. Rcc. croci, myr- rhas bonae, piperis albi,ana aur.j. paflfularu enu cleataru, dragaganrhi albi, ana aur.iiij. amyg- dalarum dulcium mudatarum aur.iij.terc om- nia, & conficecum mcllecolato, & reconde in vale vitreOjdolis eius eft ficur aucllana vna.te- neat fub lingua.Sabor.Cofe<5tio medicaminis coferentis raucedini vocispp cam calidam, & dolori,quieft in lacerto vocis.&remouetinfla mationem,& (edatfirim. Rec.gummiarabici, draga.fem.cucumeris,ana dr.j.fucci liquiritiar, amylihordeacei,velfrumenti,anadr.ij.tere,& conficccum meibureg,velcum mucilaginefe- minis cydonioru, & pfyliij,&facformas fimi- lesauellanis,&accipiatlambendomane, & fc ro. Democritus, mcdicamen conferens abfcif- lioni vocis a caliditate,& fedat fitim.Rec.fem. cucu.mundati,dr.vj.fucciliquiriti,T,dr.vij.fem. portulacx, dr.j.confice cu albumineoui, & fac trochifcos,& teneat mane,& fero j.fub lingua. S V M M A II.
De rntdicims agritudiiJum pecforis, & pulmonis.
Etprimo de ajthniate. Cap. i.
Sthma quandoquecontingit pro- ptercaufam.qua? eft in ipfopul- 01 ^ monc, &partibus eius,&quan- doque propter confluentiam ad ipfam a cerebro, & partibus ca- pitis:quandoque propter communitatem ip- Uus cu alijsmcmbris.Etcontingenscaufa pul-
monis

LIBER SECVNDVS- 13«
monis,qncoicatci rhorax fitin occupationc,& A quarc oportct,vt expcd:ctur fupra cibu diu,de-
copatiuntur in alterutrum,& tunc propric ciyn inde bibat paru,hora poft horam.Vitet aut re-
fepeiitur pulmo in thorace eade occupatione pletionem, & liaufea, immo fi aCcidat,vomitu
conclufo;eftilludquodeftrurpe«5tum, & timo- expellatur.Etex bonorcgimineeft,vteisfem-1.
rofum,pereunt.n. plurimi fubita prxfocatione, per aftiduetur vetris lubricitas cu eis, q funt fi-
& interdum quafi praefocati fpumas emittunt, cut ius galli antiqui cfi medulla carthami,& a-
& turget eorum facies,& liuet: & oculi quafi fo qua volubilis, & licla?, & proprie adminiftrata
ras preeininent. Etqiique eft pp impedimentu ante alios cibos:& conferuntad hoc carnesco-
janp U } monC) & partib. eiustm.Eft autasgri dits,&falitse,&oua tarachi.Siautcum his na
tudo hec ft nib. familiaris,& non fanatur in cis. tura non leuatur,adminiftretur aqua hordei co
Pueris veroetaccidit,verum,qnquefanaturin <ftacumodicoeuphorbij,eft.n.iuuamentifubli
cis in permutatione a?tatis eoru, & iuuenib. ra- mis:aut aqua hordei,cu puluere ireos:aut aqua
ro tollitur, & qnque cu eo fenefcunt. Mulierib. deco&ionis epithymi,cu rob,aut melle:aut de-
vero non fa;pe accidit: & citius fanatur in eis, q, co&io ficuum cum iride,aut cum hafce,aut cala
in mafcuiis. Contingit aut hyeme, & maxime mentho:aut decodtio calamenthi cu melle, aut
in fine hyemis fm plurimum, & contingens in B hyflopi cum rob:aut paffularum,& foenugrjEci
arftate eft praua,& multiplicatur in locis.humi- cu melle origani perfici. Decodio cu aqua hor **
dis,& in antris,& cauernis,& teftudinib.Eft et dei eft mirabilis,& propriecum melle,& fimi-
familiarishis,qui metallicaoperatur, & mine- lirer praifij,&radicuraphani,& fimilium. Vi-
ralia: & qui vtuntur odore fulphuris,& colo- tent lomnu fupra cibum,& parcitent fomnum:
phonias, & picis: & qui exercentartes plubeas, & laceatin domo lucida,& modus fitaccubit 9 ,
& qui conflantargcntum viuum. Etcurantur vt videaturpotiusfedere q iacerc, fedendo .n»
qnqueelongatione abipfis. Diftinguendum melius,q.iaccdorefpirant,iacendoautdilficul-
autem in fpecieb. afthmatis hoc modo. S i cau ter.Exercitari aut oportet cu gradatione ex tar-
fa eft in pulmonc iplo propric: & eft materia do ad veloccm, ex paruo ad magnum qualifcu
groffa adh£rens,aut conclufa in pulmone ipfo, quc fuerit,in ieiunio.Et exercitatio p loca decli
& cauernis,& meatibus fpiritus,& eft illud,q<I uia,& arenofa,cofert,& fimiliter currere per ea
eft sfm plurimum:tuc eius cura eft quinque res, interdu iuuat:& vehi p mare, & non multu, ne
primaeftcommenfuratioregiminisingcneri- virtusdefatigetur:&fimiliterduci dclocoad
bus rerum fex, fccunda eft adsequatio materiei locu lcdo penfili.Exercitia aut animi iucunda
eius,tertiaeftfubtrad:ioeius,quartaeftdiuer- C c 6fcrunteis. Secundarecopletadminiftratio-
fio eius,quinta eft,corredio accidentiu. Prima n es medicaminu morbi matcriam carminatiu,
quidcm rcm coplcnt commenfurationes regi- & maturantium, & aggregantiu in fe humcdta
minis eius, primo aeris, vt locentur proprie in tione,& fubtiliationem,& incifioncm,vt cadat
acre tcperato declinante ad ficcitatem magna, maturatio in corpus matcria 1 integra.Quare vi
& laudatur eis cibi abftinentia,& potus,& par- tanda funt fubtiliantia, & incidetia, & prouoca
citas eorum,immo gradatio fiat in eis iuxta vir tia,ne excludatur, & feparetur fubtile a groffo,
turis cxigcntiam,& morbi tolerantia,& fintci- & nonamphusrecipiatcura.Ex vcrcaut matu
bi eoru propriecalidi, & forbitiones calidx: & rantib. cft ius galli antiqui praeparati fm arte,
fint bonichymi,& finr,qui vcntrem lubricufa &oxymel lquilliricucu aqua paflfularum, &ct
ciant,licut aqua hordci, & proprie aqua ciccru fyrup. de hyffopo, & deco&iode hyffopo,& fy
cum amygdalis amaris, & aqua hordei cu mc- rupus recipiens paffularum cnuclcataru,& fce-
liloto,autfbenugrcco. Danda etfuntiufculaex nugraeci partesaequales: qm cftiuuatiuus val-
makus cum amy gdalis, aut cx chry folochana, de,& fyrupus de praiTio, & alia,quorum narra-
autblita. Deindcperueniedumcftad vircllos tionefaciemuspoft.Etinunganturpedoraeo- v„a;, t ,a,
£orbiles,& ad carnes tencras,& funt proprie ex ru confricando fricatione conuenicri,vel vehe rai *'
animalib. carnis leporis,& capreolorum,& car mcti cu oleo df chein,& propriecitrino,& ane
ncs a!gazel,&vulpis, & ericij, & ccrui,& fimi- thino,oleode hamaemelo,autlaurino tcpidis,
ZmTZ iium. Etex volatibus,carnes pullorum gallina fupcrponendoeis lanashyflopi calidas. Et ex
fi" 1 rum,& perdicu,& fimiliu. Et pulmones anima vndionib.magni iuuamenti cft oleum delilio,
liumfuntmirabilcseis,&propnevulpis,&eri &oleudeiride: & eis fortius eft hyifopi cero-
cij.Panis veroquo vtuntur,fitco<5fus,habens fe tum, & cerotum noftrum,cuius narrationem
mina,proprieficutanifum, cyminum, foenicu- faciemuspoft,fi Deus voluent. Tcrtiamrcm
lus,nigella, carthamus, nafturtium, & fimilia. complent adininiftrationes euacuationum ex
*""• Ex pifcib. vtatur pifcib. fquamofis, & pctrofis, phlebotomia, & folutione ventris cum mcdici
& agilibus.Et faturitas eft eis mala.Potus aute na,& enematibus folutiuis.Er fi quidem mate-
eorQ fit vinu fubtile,antiquu,pauc £E quatitatis, ria fuerit calida saguinea, cofert phlebotomia
& vinumdulceeftamicumeisconforratumcu bafilic2e,&fic6tingatpaflio propterrerentio-
aliquo ex fubtiliatiuis, & hydromel eft eis po- ncm hxmorrhoidum, aut menftruorum, eoru
!U5 bonus, & potus fupra c:bum eft eis maius, prouocatio eft iuuamenti decentis, Si abundac
Mefue. K r % cum

MESVE DE AEGRl
eum fanguinecholera,foluatur naturacumtro ehifcis de violis,quoru narratione faciemus,& fcribemus,& fimilib. Si verocontingat ab exu beratia phlegmatis vifcofi,& pinguis; &eft,id quod eft fm plurimum, euacuetur cu cochijs, aut hiera, & pilulis de agarico, & pilulis de co- iocynthide,quaru permiftione fcribemus poft, & alijs.Et fi no fucrit natura obedies,faciemus clyfteres praecedere purgationem,& proprie,fi oportet,acutos.Et ex bono regimine eft, vt fiat euacuatio,& proprie renouans numerum, & ca dat inter purgatione,& purgatione adminiftra tio vomitus poft raphanum,& pifces falitos, & almuri. Et funt ex hominib. qui infigunt fuftes elleborialbi in raphano,& propinantraphanu per diem;ac nodlem extrafto inde elleboro. Et iunt, qui prouocant vomitum cum finapi, fale, & almuri in aqua, & melle, aut in oxy melite, aut cum finapi, & baurach, & oxymel, & caue ne cadat in viciffitudinem admini ftrationu fre quentia, & debilitetur virtus, fed fitinterpola- tio competens. Quartam rem coplentfricatio- nes fadae in extremitatibus,vetofationes fadas in fcapulis,& cruribus, & appofitiones rubifica tium,& cauteriu in zuhendech,& fimilia.Quin tam rem complet adminiftrationes medicami num anhelitum facilitantiu, aut materias, qu«
Puiuutu funt in pedore pcr fcreatum facilem educetiu,
whttoum. authumiditatesfuperfiuasexiccantium. Medi
cinaru anhelitum facilit«atium fumma hxc eft, fquilla aflara,& adminiftrata cu melle,aut tro- chifci ex ea cum rob, aut oxymel ipfius, & ace- tu,& loch ipfius,elargantanhclitus vias,&ab- ftergunt. Et ex reb.mirabilib.ad hoc eft pulmo vulpis ficcus,& proprie,dr.ij.cum eo,quod con ucnit ex potibus.Et ex eis eft hyffop 9 , & hafce, &calamenthum,&origanum perficum,& ani fum,& piper. Gale. autem dicit,quod decoftio pafTularum enucleatarum,foenugr.& rutse cum modico caftoreo commodius frcquentcrdata operatur.Itedixit,quodgutta ammoniaci pro- pinata cum oxymelite poteter liberat.Et ex eis eft deco&io hy ffopi cu melle, & ficub. Et ex eis eftcrocuscum melle:elargat.n.anhelitum,& fi tnilitercyminum miftum cum aceto. Et ex val deexpermdifficultati anhelitus eftlaurus,& granaeius,&oleum ipfius fmomnemmodu adminiftrationiseorum liuc bibitum,fiueloch ex eis,&fiuevnftiones. Etex reb. expertis eft enula, & fuccus cius. Et ex vn&ionib. expertu eft oleum laurinum, & oleum de fpica, & oleu rutaceum,hyffopi cerotum,& fimilia.Et ex eis, qux emplaftratur,funt anethum,& chamsemc- lum,& fampfuchus,que dccoquantur,& cuapo retur eis, pe&us,& partes vicinx.jEx medicinis autem compofitionis, quae conferuntftri&uraj anhelitus, & difficultati eius, funt mithridatu, & theriaca, & athanafia magna,& parua.medi cina de mufcho dulcis,& amara,& diafulfur,& diamartc.proprie fagzenca magna,&parua,&
r. PECT. ET PVLM.
philonium,& proprie diatrion piperco,&aIia, quoru narrationesfaciemuspoft. Medicami- num vero pedtus mundificantium,& pulmone ab humore groffo, & putrido, & oppilatione» fumma hacc eft, hyffopus propric fm oem mo- du adminiftrationiseius, & hafce, &origanu, & ferapinum,& proprie cum vino,& medicina de fquilla: vrtica vero, & femen eiusiuuamen- tum eft manifeftum:educit.n.humoresgrofTos fepultosin pulmone,& pcdore, & proprie for- bitiones decoftionis eius in aqua mellis,& hor dei, & ficubus ficcis: & radixalfefarefmoem modum adminiftrationis eiuseft mirabilis: & fimiliter tali eius in primis cu eleuantur: & ex eis eft nafturtiu cum mcifione, & fubtiliatione fua,& fimiliter capparis falita, & fimiliter por- rfi,& femen eius cum aqua hordei, & melle, & decoftio volubilis cum oxymelite eft mundifi- catiuu bonum: & fimiliter fefelicum melle: & fimiliter iris:expellit.n.materias,& mundificat pcdus efficaciter. Serapinum aut cum aqua ru txcftex mundificantib. pedus,fortitcrextra- hens ab eo humorescrudos, & proprie eius,dr. j. tertiae dux. Mundificant etpedus oes fpecies granorum pini a fanie, & groflis humorib. fm omnem modum adminiftrationis eorum.Iuua mentum deco&ionis calamenthi cum ficubus, autpaflulis enucleatis inextradione grofloru humorum ex pe6tore,& pulmone,& dilatatio- neanhelituseft fublimejfimiliter facit come- ftio ipfiuscu amygdalis, & zuccharo, aut mel- le,aut ficub. ficcis, huius et intentionis eft alha fce,& faror arabicu, & laurus, & grana eiuscu mclle.Medicinarum autemexiccantium fuper flua humiditatem aggregata in pedore,& pul- mone,quib.vtendum cft in fuffumigijs,& inter dum potionibus, fummahxc cft. Arfcnicu tri- tu,&difteperatumcu vitellisouoru.Deinde ac cipe ferula, & incide eam per fruftra rotuda, & imbibantur pra?di$a medicamina, & dimitte exiccari.Et fiat /"ufFumigatio cum eis,& recipia tur fumus in os per traiedorium, & afliduetur per aliquotdiesof die ter,qm fanat. Et derelin quatur vehemcntia exiccationisin pedorc, & pulmone redeundo ad mollificatione proprie, licut eft fyrup. de chefmes,& decodio ficuu,& ius gallina?, & ius atriplicum, & maluarum de- codtarumcum gallinis ,&quiE hoccurfu proce- dunt,& ad inunftioncs pcftoris.Deinde redcu dum ad adminiftrationes medicaminum fum- ma: huius, & non negligatur operatio haec, qm fanat.Huiusetintentioniseft fulphurcitrinum miftum cu arfenico, & proprie linteoru partes aequales,& fac formas fimilts auellanis cu adi- pe renum caprarum, aut vacc«e,& vtere,ficut di ximus, per traiedorium. Et ex eis eft myrrha» coftus,ariftolochia,& cafia, & crocus,& arfeni cum.Fiantexeisformxcum adipecaprino, & * vtere. Similiter* arfenicum,&ariftoIochia, fi militer cum adipe capraruni.Et huius intentio
nisex

L I B E R S
Tiis ex eis,quc datur per os,efl fu I ph ur cum ouis forbilibus: aut fiilphur, &*orfenicu cum ouis, Et cu melle,aut*arfenicum cu aqua mellis, aut pilule ex*arfenico,&gummi pini,& nos plura intetionis huius fcriheinuspoftea, fi Deusvo- luerir. Cura autem afthmatis fkfti a materia ca tarrhali eft duasres. Prima eft intentio,qua ad- hi:bere oportet in prohibitione catarrhi,& hoc quidem didum eft in cura eius. Secunda inten -tio eft in maturatione,& expulfione eius,quod aggregatu eft in pedore,& pulmone:& hoc di- itum eft in prsefenti cap.Factum autacomple- xionis malitia iine materia,curatur cu eis, qux diximus.Et fi quidem fuerit a ficcitate,&corru garione pulmonis ad feipfum:tuc pot contingc tvsAfk- re /m duos modos. Aut.n.eft iine febre,& cura
ZTapml- c 'i us c> ft inunftio pedtoris cum enematibus, aiu cum emplaftrationib.vei vndionib. mollib.&
£4Tittn9ttM . r , 1 . . . . . .
trequetatio potus lactis, & proprie caprini, aut alinini,&comcftionis eius:&oportet, vr fit pa- ftus animaliumexreb.humidis,ficutproprie herba hordei,la<5iuca,& malua, & fimilia • Et tm. frequeter balneatioin tina cum fridionefafta cuouis,& mica panis infufa. Er funtcibieoru iufcula ex attriplice,& malua,& portulaca:aut pulIis,autoua forbilia: & accipianr ex loch, & ali js medicinis curatib.ficcitate pe£loris,de qui bus loquemur poft. Si aut fueritcum febre,cu- ra eius eft potus aqus hordei, & iukb fubtile, & aqua melonum Indorum, autcucurbita:, aut aqua eorum zucch.aut per fe,& fit cibus eorum proprie cucurbitce, la6lucx,olera, & herbce hu- midx cum oleoamygdalarum dulcium,& de- tur in potu in matutinis,& I fero mucilago pfyl lij in aqua citruli,&cucurbite,& melonis Indi. Inungatur aut pedus eorum cu cerato G al. aut cum cera,&oleo violato imbibitisin mucilagi ne pfyllij,autin aqua portulaca?, autla&uca*,& citruli,& fimiliu,& vtatur ioch,& fyrup.& me- dicinisconuenientib. qucedicentur poft.Cuau tem febris declinauerit»intrettinam,& fricetur corpus,ficut iam diximus. Fa<ftum autem a fu- percalefa&ione pulmonis, & pcdoris, curatur, iicut hic proxime diximus. Gal.ait cum perue- tum ad acceflionem fuerit, tunc potius blandie dum,qua curadum. Peruenitur.n.interdum ad praefocationem in exiccatione medicaminum, quare regimina diftinguenda 1 unr. Et primo in regulatione vitae eorum,vt parcitetcibis,& po tib. cum gradatione, ficut natura expoftulat:& regulentur in alijs generib. rerum,ficut fcis.Se cudo,peruenitur ad maturantia,& proprie me- diocns abfterfionis,autdebilis,ex his,c]u£e fcis; & gradatim ad linimentn, & vaporationes ex his,quc fcis.T ertio ad fn<ftiones,& ligaturas in extremitatib.cum gradatione.Quarto,fi ligna plenitudinis fanguinis appareftt,phlcbotome- tur in bafilica, fi autem iigna aliorum humoru appareanr,differanta purgatione,& vomitu,& dyfterizatione,quoufque iam vchementia pa-
ECVNDV S. MT
A roxyfmi ceifauerit, & maturatorum, & faciliu excreatuum apparuerifabundantia, & anheli- tus melioratio, runc.n.audendum eft fuper hiS, cum cautela. Quinto fi paroxyfmus vique ad xl. diesnon declinauerit; tunc inter fpatulas ventofcturcum fcarificatione, vfquedumcom petens fanguinis euacuatiofiar,demdeadmini ftrenrur hierx, & euacuationes nora-, & clyfte- res acuti,cum gradationc, & vomitiua medici- na.ficutin canone diftindu.Sexto,fi adhuc vl- terius paroxyfmus extedatur, finapifmus in pe <itore,aut medicame rubificatiuum apponetur, hscc.n.operatione, & ordine tollitur aegritudo, fi Deus voluerit. Dernocritus. Dadain primis, quce aptant materiam,& digcrunr;& ad termi- num facilitatis &maturationisadducunt:qua- lia funtfoenugracum,vu;rpa{fa, ficusficcse, & pingues,& dailyli pingues,& mel,& fyrup. ex eis.& ex eis funt vndtioncs circa pcdus, & pro- prieex hyffopi ceroro cum calida lana. Cu au- te materia, & fpurainina digefta apparuerint, adminiftranda deinceps, & marurantia prxdi- <fta, & matcria digeftaeducenria, pedusquoq; mundificantia,qualia funr vrtice feminacu hy dromelite,&origanum, & hyffopus iicca,&ca lamenthum, &iris, & pulcgium, h2ec.n.pedus mundificat. Et fi materici apparuerit cxubcra- tia;vomitum prouocabis, &cum irerationc,& propriecuelleboroin radice raphahiinclufo, &oxymelire.Et fi adhucopusmaius,pervetre materiam educes. V Itimo aurcm,cum res ma- gis procefierir, danda funr, quar exiccant mate- ria,& pe&us elargant,qualia funt fquilla in acc to coiSa,pumices,baurach,fa:ces vim cobufta?, auripigmentum, fulphur, de fingulis partcs x- quales, fiat corum contritio bona, & inifce cu melle,& da manc quolibet cochlearium.i.hoc naque inedicame afthma difficile,& tuifim cu- rar .FiliusZacharia: Arafi.Imprimis vtcndum eft rebus,qua? mareriam marurent in pedore,fi cuteft propriedecodiohsec.Rec.ficuum ficca- rum,dr.x.palfularum enucleataru,dr.x. dady- lorumpinguium,dr.vij.fcm.apij.feniculi,capil lorum vene.liquiritia»,hyffopi, praifij.foenugre ci,anadr.v.coquanturinaqua iutficicnti, & da ex eo in omni die circiter iib.s.cum mel!is,vnc. j. Etcum maturationis fignu apparuerir, da ex decoclione prcdida cum dr.ij. confediionis hu ius,cuius hec eft permiftio. R ec.fucci liquiritie, hyffopijCapillorum vencris,ana dr.x.cordume ni,piperis,amygdalarum amararum, ariftolo- ch!a.'rotundc,(cminis vrtica:,ircos,baurach,na fturtii.feminis raphani,ana dr.v. mellis defpu- mati quantum fufticir, eft enim medicina bcne di6fa adexpclledum fuperfluitates fepuitasin pedtore; porcnter enimrepeliiteas. Cum au- tem hoc per o£to dies, aut a mplius feceris, pro- uocabis vomitum,&proprie poft efum iina- pis,& mellis. Et poftqua hoc feceris.tcrtio vcn tremfolues cum pilulis: quarum defcriptio hec Mcfue . Rr 3 eft.Re-

MESVE DE ^EGRIT. PECT. E T PVLM-
<ft.Rec.agaraci,dra.iiij. pulpxcolocynthnios, E ua?,ana dr.v.croci,opijanadrac.ij.conixcccum
hy(Topi,ana dr.ij. & s. iucci liquiriria?, dra.trc s' melle, & zuccharo, & lit dofis ci us ficut nux cu
praflfij,ircos,fcminis vrtictt,(inapis, anadr.j. & aqua tcpida, & inungatur pedus cu aliquoeo-
iemif.turbith,hicrx picrae.ana dr. v. dofis caru rum,qu£ conucniunt,& iciunet omni diefuper
cft a dra.ij. vfquc ad iiij. cfabis autcm tcr vfque medicamine,circiter hor.vi j. Ide. Loch confe-
in hcbdomadam: pcrfcdte enim mundincatur rcns afthmati, & tuili liccis/adis a cholera fic-
pedtus, & fi poft hcec tota non tollaturcegritu- ca, & facitfpuerc, &confertapoltemati pulmo
do,redi ad adminiftrationemomnium,quas di nis,& panniculi,& cft expcrtu. Rec. farinsEfa?-
<5la funt fecundum fcriptum ordinem,& hoc fa barum,dr.x.amyli,dr.v.feminis cucumcris.me
Sucnam cias vfque dum tollatur segritudo, li Deus vo- loms,ana dr.vij.&s.cydoniorum, malua:, dra-
lucrit.Ifaac Hebcn Amaran,curauitquendam gaganthi.liquiritiaealchcboron,ana dr.vij.pa- n r»unt. p at jentem ditficultatem anhelitus,& tuflimdif paueris albi, dr.xxx.tere, & conficc curob, dr.
ficilem fecundum liunc modum.Imprimis dc- c. pcnidiarum,dra.xxx. & fic formulas fimiles
dit maturantia, & digcrentia matcriam, fecun- nucibus,& teneat fub Iingua,& tranlglutiat la-
docuacuauit cum hispiiulis, quasnominauit liuamcius,dcindebibatiorbitioncsfurfuriste
cochias. Uecipcalocs rubei,dr.vj.agarici,dra. F nuescu paucoolcoamygdalarumdulcium, &
ii). maftichcs, colocynthidos, farcocoila:, ana pcnidijs: & in fcrocomedat fpinachia, aut atri-
dr.jj.ftoechados,hafcc,fcammoncc,ana dr. j. & pliccs,aut ficlam cum olco lilamino, aut amyg
femiff.hant pilulx (icutcicer cum aqua fcenicu dalarum.Hamcch. Syi'upus dcpraffio mirabi-
li humidijdolis carum cft dr.ij. & fem.dcquar lis,confcrcscum auxilio Dei afthmati, &ditfi-
to in quartum diem m manc.Dcinde habcatci cultari anhclitus,& tuffi,& phlegmati aggrcga
bum, puilo.s coctos cum maluis, aut atripiice, to in pe&orc fcnum,bonum,&cxpertum. Rcc.
tcrtiodcditdccledariohuiufmodi,quod con- paifularu pinguiumcnucleararum, iuiubarum
fert tu!fi,&conftridionibus anhclitus. Recipe pinguiu fmcollib.& febefte,anadr.c. ficus pin
feminis mclonis, citrulorum mundatorum, al- gues,xxx. capilli venc.hyflopi, calamcnthi, li-
cheremben, foeniculi, anifi, amygd.ilarum,pi- quintix,ana dr.xx.corticum radicu apij,fcnicu
nearum mundatarum,hyffopi,capillorum ve- li,anifi,anadr.x.praflij,dr.l.aquaepluuialis,lib.
ncris,3na drachmasdecem, croci aureos duos, xv.Bulliant vfque ad lib.iiij.& pone fuper refi-
ca(iae;dragaganthi,liquiritiT,aaadr.ij.opijau- duoaquxlib.vj.& bulliant vfq; ad lib.ij.dcin-
rcum j.terc,&conficecumlib.j.pcnidiarum,& deaccipe vtraq;aqua,&pone fupcreamellis
dolis eius cft aur.j.in mane cum decodtione G boni,& penidiaru,&meibucg, dr. anacl. &fit
hy (fopi: & in fero ponat cx co fub. 1 ingua circi- dofis eius,vnc. ii j.cum aqua caiida.Et cib.eoru
tcr dr.j. & tranfglutiat laliua cius, & mmat om forbitiones fa&£ ex furfurc,aut tritico cu meile
ni manciufculumexamylo,& furfurccum pe- autpcnidi}s,&oleoamygd.carnescum tritico,
ntdijs,&amygdalis,& fcminibus fceniculitri- vel bletiscu fpccjcb. huniidis, ficutcft proprie
tis,&infcro comedat maluas vcl atriphccs, zingib.anifum,darfeni,&fimiIia.Hamcch.Sy
vclblctascumputlis,vclpullos cum zuccha- rupusaliusdcpraffiomirabilis,coferenscuau
ro.croco ,& amygdaliy,& pa{fulis,& paucoace xilio Dci tulfi phlcgmadca;, &afthmati ditiici
to. Eteratcide confuctudine fi corpus erat li,&aggregationib. phlegmatis inpeftorefe-
plemjm abundans, poft quartam purgattonc, num.Rcc.praifij,dr.xx.iiquiriti^,hyffopi,cala-
& fi tempus faucbat,phlebotomare paticntem mcthi,capilli vencris,ana dr.x.radicu apij-»foe-
debafilica,& praxipicbattrahicle fanguinea niculi.anifi, anadra.v.amygdalarum,pinearu
dr.l.vfqueaddrac.odoginta, &fecundumifta mundataru,&foenugr.anadr.ij.&s. paiTulavu
viam curauitplurimos. Ifaac Hcbcn Amaran enucleataru,dr.c.iuiubas,& febeftc,ana l.ficus
fccitcuidam patienti afthma,&difticultatem ^ ficcasx.mellis,rob,penidimu,anali.ij.fiatficut
anhelitus,& tuiiim.Rec.farin3eciccrum,amyg prius bonu,&cxpertu.Hamech. Syrup.iuiubi
dalarum dulcium,femi.meIonis,dragaganrhij nuscofcrtafthmati,&a:gritudinib.pciitorissa
thuris mafculi,botron,ana dr.x.praffij,capiiio- guineis,& cholericis,& afpcritati,& ficcitati ip
rum vene.hytfopi, calamenthi,anadr.iiij. hyo fius,& dolori. Accipe pulpc iuiubaru pinguiu,
(cyarnialbi,!iquiritie, femi.papauerisalbi,ana & pulpas febeftc,ana dr.c.liquiritise mudat^ca
dr.x.tere, & conficecum mcllis duploponde- pilloru vcneris,anadr.xxx.fcm.mal.dragaga-
risommum, & recondein vafevitrco,dofise- thi,anadr.xx.fcm.melonis,dr.xx. aaua^piuuia
iuseft.dr.ij.tesicat fublingua,& tranfglutiarfa ltscalida?li.xv.dimittedie,acnofte,cieindebul
liuaineius. Zcid. Medicamenconfcrcnstuifi, liatlcntoignevfqueadli.v.dcindccola,&po-
&afthmati,ac ftridurceanhclitus. Rcc. fcmi. ne fuper reliduoiteruaqua-li.viij.&coquevf-
meIonis,citruli,cucurneris,cucurbitx munda- queadlib. iij.deindeaccipe vtramque coftio-
tge ,fcminis laduca?,hquiriti .T, amvgdalarfi dul nem,& pone medium pSdus aqua: expenidijs,
cium, & amararum, granoru cmcluth magno- & zuccharo,& fiat fyrupus,& dofis eius fit vnc.
jru m,ana dr. x. papa ucris aibi.drac.xx. ftyracis, j. cum aquacalida. Ftfiadfunt vigili3c,adiugc
granorum mahalcp mudatorum,feminis mal- fcmmu papaucris, & corcicum cius, & fcmir.u
la&u-

L I B E R S E
Iactucar um.ana drac.x. vel cxprimcIaceoru,et mifcecumfyrupOj&tla.bonuirijfi Deus volue- sjru F mni rit.Hamech.Siaithma fitexgro/Iishumorib 9 , m"',?v»r- detur fyrupuspe<ftus,& pulmonem a groffis hu • moribus mundans, & conferens anhelitui.Re- cip.radicum apij,foeniculi,anifi, ana aur.vj.ra- dicum liquiriua?,aureosiiij.amygdalarumdul ciu,& amararum,ana drac.iiij.anili, hyiTopi,fe minum malua?,ana drac.v.palfularum enuclea tarum,carnium iuiubarum,ana drach.xx. ficus liccas.vj.coq; in lib^vij.aqua? vfq; ad tertia par- *i'icZ ium tcm >&dabiberecum mellcautpenidijs: & da vfq; ad hebdomadam vnam, deindeda cu eo- de fyrupo elcdarium,quod recipitireos,hyffo- pi,orobi,ai'iftol.rotud2r,calamethi,hafce,cafie, ana dr.ij.cofti,fpica?,anaaur.feinif.praffij aur.j. & feimf.ficus iiccas pingues,dai5lylos pingues, ana drac. v.paffularum enucleatarum,amygda larum dulcium, & amararum, pinearum mun- <iatarum,ana drachmas fex, confice cum melle colatoquantum fuiiicit,& fitdofiseius,dra.iiij. Hamech.Si afthma, & tullis fueritcu dominio languinis,aut cholerc,phlebotometur bafilica. deinde fuccus fcariola?, aut folatri, & fceniculi humidi coftus,& depuratus deturcu melle vel zuccharo violato,aut fyrupus violatus cu aqua cucurbita?,&fi indiget mudificatione, foluatur cum aquafru(Shuum,quce eft fmhunc modum. Recipecarnium iuiubarum,drach.xx.fucci cu- curbit? decodte in pafta,drachmas quatuor,fuc ci folatri,& foeniculi humidi, ana vnc.iij.cafiae fi ftulse, zucchari violati, tereniabin, ana vnc.j. olei amygdalarum dulcium, &recentium, dra. vj.laftis mulieris iuuenculae, drac.j. Pedus aut v,*i,4dp. inungaturcum ceroto fm huncmodum. Acci- pe olei violatijdra.iiij.cera; albze.vnc.j.coquaf- fentur prius in aqua dulci per vices plures,dcin deconquaffentur cum mucilagine femin. cydo nioru,& mucilagine pfyllij, & mucilagine dra gaganthi, & la<5te mulieris, conquaifatione fu- per coqualfaticnem vfquedumimpinguetur. Confeflio loch conueniens eis.Recip.femi.me lonis,& citruli, & cucumeris, & cucurbite, ana drachmas ij.femi.laCluce,& portulace,ana aur. j.papauerisalbi,aur.ij.Teranturomniacontri- tione vltima:& inuolue ea cum oleo amvgdala rum dulcium,&recenti,deindeconficecu fyru po.Cuiushiceftmodus.Recip.aquaxucurbit? codlx m pafta lib.j.& femif. & proijcefuper ip- fam leminum cydoniorum aur .ij .pfyllij,dra.ij. dimitte ea p horas duodecim, deinde coquafle turmanibus ,&coIetur.Accipe mucilaginis eo rum,vnc.vj.fyrupi violati,vnc.viij.coquat vfq; dum mediocre habeatfpilfitudine :& fiatloch cumalijs,&fit dofiseitis, drac.iij. veliiij.cula- fte recenti,fi non eft febns: & li eft febris, cum aqua hordei,autcucurbitae, autcitrulorum, aut feminum portulacse, & confertetiam febnbus exafpcrantibus,& fiti vehementi cum aqua fri gidiffima.Et fi adfunt vigilix, da cui^ ladc.qd
C V N D V S ***
A mulget ex papauere albo,& aqua friguia.Dio- fcorides dixit. Aquam decodiionis ficuum.hyf- fopi ficcce,foenugraeci,efTe mundificatiuum bo - num pedopis,& pulmonis,aut aquam decoftio nis hylfopi,pailularum, & foenugraeci cum mel le.Et dixit aquam deccxftionis hordeicum vrti cis fimilitermundificare pulmonem, & pe&us a groifis humoribus: aur femen vrticx cu aqua hordei,& melle,& eft fortius.Dixititerum por rorum elixaturam, aut femen eoru in aqua hor dei cum melle valereafthmati, & mundificare pcdtus,& fi fiat vomitus cum ea,& baurach, eft iuuamenti fublimis,& dixit,quod ius galli mul tx antiquitatis, & proprie cum hy ifopo, & ha- fce,& cartamo, eft ad afthma medicina mirabi 8 lis.Et decodio quandoq; galli, & ircos confert {imiliter,abftergit enim, & mundificat abfter- fione,fiue mundificatione forti.Etquandoque additur polypodium cum anetho. Dixititcru * Granalauri cum aquahyiTopi,paifuIis, & mcl leelfc medicamen fublime,autcum aqua cala- menthi, & hafce, & melle.Hermes tradidit me dicinas mirabiles ad afthma, & tuffim,&cius dcfcriptioeft.Rec.fauina? foliorum ficcorutri- toru ficutalcohol,vnc.j.inuoIuecfi butyro vac- cino plurieslotoaur.iiij. conlfcecum melleco- latoquantum fuilicit,& poft fpfum alij addide rurit liquiritia?,drac.v. pinearum purgararum, amygdalarum mundatarum,ana drach.iiii.do ^ fiseiuseftabaur.ij.vfq;ad aur.iij.Paulus.Me- " dicamen ad idem. Recip. fauinceaur.ij.mellis, & butyri quantum fufficitad aggregandum,et fitdofisdrachmjeiij.cum decodtione paifula- rum, & hyffopi. Rufus inquit. Trado medica- mcn expertum, & eft maxime fecretum, & eft, vt des pulmonis vulpis ficci,drach.ij.cum aqua mellis,fumatcum celeritate,&propriefreques ipfius litadminiftratio.Filius Zachariae Arafi. Modus deco&ionis hyifopi, & cft decodio mi norcoferens tulfi, & afthmati a caliditate,& a- fpcritati pcftoris. Rec.ficus ficcas.x. &iuiubas xxx.febeften totidem,paffuIarum enuclcataru, liquiritiar rafa?,ana drac.x.fcminum althc£r,cy- doniorum,hyfl"opi,violarum ficcarum, ana dr. v. decoquantur cum aqua? Iib.iij. vfq; ad lib.j. - ^ & dofis c-ius omni die fit vnc.iij.cum myrobal. violaruabaur.iiij. vfq; ad vnc.j. & fumat poft illud mane, & feroexhocloch,quod Recipit capilli vcne.feminum melonum,citruloru,ana drac.v.confice cum fyrupo violato, & fit dofis ciiiSjdrac .iij.&fi fufficir,bonum. Et fifucritcu eofebris, detur ei in potu cum vadit dormirunl inucilago pfyllij cu aqua citruli,aut cucurbitae, aut cu aqua,q mulgct ex femine portulacc:& re neatinorcfuoforinas fimilcslupinis, quarum haee cftdcfcriptio. Recipe fucci liquiritise, dra. x.feminucucurbitx,citruli,portulaca?,anadra, v-cofice cum mucillaginepfyllij, &albumine oui, &bibatcum aqua permiftionisiulcb. Si autcrn no fucrit cum co febris, detiu: lac reccns
ad

MESVE DE AEGRIT- PECT- E T PVLM-
ad potandum, & comedcndum cumpanc, & E fcdiovngucnri,quod maturar, & lcnirmateri-
' " * ' n ' r as m pcctorc. Accipe ccrje cirrinse,vnc.j.oici dc
chcin,& proprieutrina?, drach.iiij,adipisana- tis, & gallina?,&mucilaginis fenugrseci, & fe- minis lmi,ana drach.v.ftyraci<,drac.vj.fiatco- rum aggregatio bona- & vngatur petftus cx eis, cftenim cxpertumbonum.Confe&iopilularu de agaricoexnoftra inucnrione, mundificans pcdlus,& pulmoncm: & confcrens afthmati,& tuffij antiqu;r.Recip. agarici drachm.vj. ireos, pralfij,anadrachm.j. turbith, drach. yiij. hier^ picra:, drachm. viij. colocynthidos, farcocoDx anadrachm.iiij.myrrha:,drachm.ij. conficccu rob, & dofis carum (it drachm.ij. Ceratum ex inucnrionc noftra Icniens pedus,maturans ma
forbedum cx ca hora poft horam, vt frangatur firis,& fit iac,quod mulgetur proprie ex capris, quarum paftus fit hcrba hordei, & la&ucae, & fimilia. Htconfertemplaftrare pcftuscumce- ra,& oleo violatoimbibitis jn mucilagine pfyl lij,auraquaportulac^, autla&ucx, & iimiliu. fit cibus eorum pedes, & capira hoedorum, aut pulli cum cucurbitis, aut chift cum oleo amyg- dalino,aut forbitiones,& fauich hordei, aut cn- trci curn zuccharo, & rrangar aquam frigidam cum iuleb.Si autem iit in pedlore aur pulmone mareriacahda aliquid grolfniei habens,admi- niftrerur trochiici cum decodionehylfopi pre- diCca, quorum ha-c eft defcriptio. Recipe fucci
]iquiritise,violarum (iccarum, anadrac.decem, F terias m peCtore,& pulmone.Reci.hyffopi hu- amygdalarumamararum, feminu althcge,dra- mid^drach.xij.cerxcitrinx drachm.x.oleide
cheiricirrina,drach.xl. medullsecruris vituli,
Soiut; h4.
gaganthi,femi.firniculi,anadrach.iij. Confice cum mucilagine pfyllij, & femine lini,& cydo- niorum,& da cu lyrupo vioIato,feftinant enim marurationes,& faciunt fputum facilem. Si au- tcm mundificationecorporisindigercr, (olua- tur natura de quarto in quartum diem cum hac infufione.Recip.puIpscafias nftulae, myrobal. violarum, iiracoft, ana vnc.j.trochifci de viol. drach.iij.diftempcrenturcum dccoclionehyf- fopi pra:di6ia,&da in mane. Confcdio trochi- fcorum de violiseft huiufmodi. Recip.folioru violarum mediocrium in exiccatione, & hnme <ftarione.drac.vj. rurbith boni arundinei, drac. iiij.fucci liquiritice,tereniabin,ana drachm.ij. fcammonea?,drachm.ij. Fac trochifcos, valent autem ad conftnetionem anhelirus, & leniunt naturam,&muudificantpe&us. Filius Zacha- riar. Modus confedtionis hyffopi, & c ftdeco- #io maior,confercnseriam tulTi, & afthmati a materia groiTamultaehumiditaris, mundificat enim pedtus, & pulmonem abea, &faniem li fuerit inipfis. Recipeficusficcasalbas,& pin- gues.x. niunero, & da&ylorum pinguium tan- tundem,foenugnrci,radicum apij,foeniculi, fe- mi.vtriuiq; feininum vrtica?, anili, hyifopi fic- C3e,calamenthi,ircos,pralTj,ana drachm. v. li- quiritia? munda:, drach.x. capillorum veneris,
adipis anatis,& viruii, & gallinse, ana dra.viij. myrrha% bdellij, & mucilaginisfoenugra?ci,fe- mi.lini,ana drach.vnj.(igia?,terebinthm.T, ana drachm.vj. mucilaginis althax,drachm.viij. conficefic. myrrha,& bdellium redigantur in fubtilcm pulucrem, &mifceantur cum muci- laginibus vfquedum difToluanturineis,dein- decum cseteris fiat vnguentum,& fiatinunftio ex eo tcpido. loannes Serapionis. Loch ad afthma conferens ad coftridhonem anhelitus, & fubril lat humores groifos. R ecipe fquillx af- fatx,drachm.vj.radicum lilij coeleftisdrachm. iiij.hyfTopi,prafiij,anadrachm.ij.myrrha',cro- ci,anadrath,j.tere, &conhcecum melle.Loch aliudeiufdembonum ad a fthma, & contririo- neuianhelitus. Recipe fifamiexcorticati,na- ftiurij,anadrachm.xxx.penidiarum,drach.xx. hylTopi, drach.vij. conhce cum pcnidijs, & lit dofis eius,drachm. v. cum decodione hyfiopi. Confedio vaporisexiccanris humidiratem m pedtore,&conferrafihmari,& tuffi humidas. Recipe arfenicum, & tere contritione bona, & diftemperacum vitellooui, & accipeferulam ficcam,&diuide eamin rotundulainulta, ficut eft magnitudo nucis: deinde iilinias eam cum medicamine,& dimitte ficcari,& cuin volueris
drachm.vij. decoquantur inlib.iiij. aquse vfq; H vngeeum cumfepo reniicapraruin,aurbouu,
adtertiam, & fitdofiseius, vnc.iij.cummelle, &daturconuenienter. Medicamen degentia- na,quod maturat,&educita pedore humorcm grolfum aut faniofum. Recip. capillorum ven. drachmas v. paflularum enucleatarum, carniu iuiubarum,ana drach.x. amygdalarum amara rum,drac.v,ireos, drach.iij. corricum radicum capparis,orobi, feminum apij, & foeniculi, ana dra.ij.gentianar,ariftolochi£erotunda% ana dra. v.cohcecum mclledefpumato, & fit doliscius adrachm.ij. vfqucadaur.ij. Confe<ftioforma- r u m limilium Iupinisconferentium dyfpnoea% qui' reuenrur ln ore,&conferunt vehemenrer. Recip.fucciliquinrix.papaucns, zucchari,ana partes acquales,fiant inde piffdidc fonn«e.C6-
& fiar fuffumigium ex vna poft vnam pcr heb^ domadam,& recipiat pati ens vaporem ore ap- to.Aliud.Accipearicnicu,&fulphur,&facfor.'' inas limiies auellanis cumfepo renumcapra- rum,& vrere fimilirer. Aliud conferens tuffi,& aflhmatiplurimarhumidiraris.R ecip.anftolo- chiau'Otunda:,myrrha?,ftyracis,thuns,anadra, j.arfenici,drach.v.rcre, &confice cum butyro vaccino,& fac formas limiles auellanis, & fuf- fumigcturvna poft vnam.Haautem,quce bibu turfecundum har.c intenrionem,autiamben- do fumuntur, di<fta funr m canone.
Detufii. Cap. 2.
TV flis qua?dam eft humida.queda ficca,ct Dt eurt ,u f quaxunque earum fuerit, auteft cau-
fain

LIBER SECVNDVS- i 5 >
fam membrisipfius fpiritus,autab alijsmem- A mus,vTventris folutionepcdus mundificetur,
bris,ficut tuflis catarrhalis;& tuffis.qua: fit cum dabimus tunc myroba.violarum cum decodtio
communitate aliorummembrorum,ficutflo- r£ehyflbpiminore,qdiximusin curaafthma-
machi heparis,& fplcnis; aut corporis totius,fi- tiscalidi,& fimilia pedus mundificantia.Si au
cut in febribus. Tuffis quidem catarrhalis cura tem fuerit tuflis a catarrho frigido, & groflo,
funt dus res. Prima eft fedatio fluxus catarrhi, tunc prxcipimus, vt lambatomni fcro ex myr-
& diximuscuram eius. Secundaeft fecundum rhacirciterdrachm.j.cum melle, & gargarizec
duos modos,primus eft mutatio eius,quod flu- ante fomnum proprie,myrrham ,& crocum cu
xir, fecudus eft edudlio,& abfterfio eius.ex eis, aqua mellis, aut rob,autcum iacur.fi neceflitas
quce dicemus iam. Cura autemmtfis,quaefita expetit. Et fineceflaria eft ventris folutio, fiac
communitate,eft dux res,prima eft rettificatio illud cum pilulis cochijs,aut cum hiera diacolo
illius membri,fecunda eft occurrere impreflio cynthidos:& fi poft illudfortioreindiget medi
ni illate in fpiritualibus membris ex his,qu? di camine, da ex his pilulis. Recip. ftyracis liqui-
ccmus.T uflis autetn humida,cuius caufa eft in dae,myrrha?, thuris mafculi, & opij,croci, fucci
fpiritualibusmembris,eftfccunduvnumduo- liquiritiie,ana. Fiantpilulxficutcicer.dofis a rummodorum: autamalitiacomplexionisfi- B drachm.iij. vfqueadiiij.&fumatexeis no&e.""'
ne materia,& didia eft cura eius: autcum matc Cum autem,quod aggregatum eft in peftore»
ria calida,& frigida, groffa, vel fubtili:& dida iam maturatur,& expuitur,da decodtionehyf-
eft cura eorum in capitulo de afthmate futficie fopi maiorem,& alia,qu? dicemus in tufli a ma
tcr.S icca autem tuffis eft fecundu duos modos, teria grofla, & humida. Si autcmcatarrhus cu
autcumfebre,autfinefebre,&qualifcunq;fit, hisnon fiftitur,& tulfis fuperfluit;oportervtdc
didaeftcuraeiusin capitulo deafthmatea fi- musaliquaex ftupefacientibus,&catarrhi ve-
milicaufa.Mahemet Arafi.TulTis catarrhalis hementiam fedantibus,exhis,qu?dicemus.Si
acatarrhoacutocalido, & fubtili fm intentio- autemhacnonfuiJiciunt,tuncoportet,vtradat
ncm primam curaturcu rcbusproprieingrof- caput,& friceturin loco zuhendcg, inbalneo
fantibus, & coadunanti bus ipfum, & tardanti- cum panno multx afperitatis,donec locus rube
bus velocitatcm fuifluxus,licutproprie fyru- at,&fi nonfufficit,liniaturineodemlococum
pus de papauere: & fortius eft eo de iacur, & emplaftro ex finapi contrita, & decoftione fi-
gargarizet ante fornnum aquam deco&ionis cuum,&dimittatur,donecveficeturlocus:dein
vu.Mbalauftia;, & rofarum ficcarum. Dcinde ponat deaperiantur vefica?:& nonconfolidentur tem
<«f lins;ua fuaex his trochifcis. Recip.amyli, poreextenfo.Et fi adhucnoncontulerit,caute-
fim eatar. C3 a 1 *
dragaganthi, arnygdalarum dulcium excorti- nzetur luper zuhendeg: & teneatur cautcrium
catarum,farinae fabarum,feminis papaueris al Iongo tempore apertum. Haec autem tuflis cu-
bi,&nigri,&corticumcius,gummiarabici, & randaeftexquifite, cu multafolicitudinc, per-
boliarmeni. Facexcisformas fimilcslupinis ducitenimad phthifimplerumque. cum mucillagine pfyllij,&fcminiscydonij,& Medictna frigidaad tufsttn catarrhalcm. detur eunti dormitum exdeiacur circitervna Cap. j.
drachma,&eft fortiuseis.Etii fignificaturcu \/C Ahemet Arafi.Confeftiofyrupidepa- *'
hocplcnitudineeflein fanguine, phlebotoma- IV a paueremirabilis ad tuflim excatarrho
nuiscephalicampoft fcdationemacuitatis,& calido,&phthifim.Recip.papaucrisalbi,&ni-
inflammationis iuperfluse. Et mancdamusaq, gri,anadrachm.c.femi.laduca?, drachm.cc.ie-
hordei,dccoftionis luiubarum, & febefte cum mi. hyofcyami albi jdrachm.xxx.coquantur in
myrobal.viol.&cuin fyrupo de papauere in fe aquae lib.vij. vfque ad lib.ij. dcinde cola, &
ro.Etdamuscibos, & fbrbitionesexfarina fa- proijcefupipfummucilaginis pfyllijli.femif. barum,&aquahordcicueo,quod mulgeturcx D roblib.j.coquanturdonecinfpiflentur,&admi
feminepapauerisalbi,autexfemine,&corti- niftrentur. Idem. Confcdiotrochifcorumde
ce,fi enim vigiliaeadfunt, cum olco amygdali- papauere conferens vt fupra.Recip. papaueris
no dulci, & penidiarurn. Et damus etia atripli- albi drach.xxx.fem. cucurbitce,citruli,hyofcya
cem,& maluas, &exla&uciscu amygdalis: & mi albi,ana drachm.xx. amyli, dragacanthi,
forbitiones extritico donecdiflbluatur,aut ex gummiarabici.anadrachm.xv.conficccumu
nptimt i,- fauic. Siautem mdigentventrisfolutione, & cilagine pfyllij, dofis drachm.iij.cum fyrupo
tu (f is f U eritficca, & aiperitas in pedore.tuncac dcpapauere, aut cum aqua hordei: funtenini
cipe iuiubas,& febeften,ana xx.numero, palfu boni ad tuflim calidacatarrhale, cu qua cft fpu
larum enuclcatarum drac.x. violarum, liquiri- tum fubtile citrinum, bonum, & cxpertum.
tia?,ana drach.v.ficuum ficcarum numero x.de Idem,confeftio pilularum de papaucre ad tuf-
coq;inlibris tribus aquxvfqjadj.&diifolue £imficcam,queinfeftatinnO(fte,&adcatarrhu
in eacafi^ fiftulae,tercniabin,ana vnc.j.Et ii pa calidu.Rec.opij,amyli, gummi arabici,fucci li
tiatur calorem, cum hoc, da my robal. de viol. quiriti«e,ana partem j. opij, papaueris partes ij.
autaquamhordei.Siautemiafcrearecceperit, fiant pilulse iicut cicer.& daex eis aiij.vfque
©ccurrit nobis iaintemiofecuda, &cumvolu- adiiij.infero,conueniuntetiampueris,quivo- ^ " munt

MESVE DE ^GRIT. PECT. ET PVLM-
muttt, & non poffunt dormire propter tuflim. E Medicim adtufiim catarrhalemfiigidm.
~ * Cap,
, . peiacur,&dediacodiondi&umeftinGraba- in noftro. Diapapauerexinucntione noftra f ""' conferenscum auxilio Deituflicatarrhalino- us, & multi temporis: & maturat a?gritudines pe<ftoris:& eft mtrabilis. Rec. papaueris drac. xxx .liquiriria:, dragaganthi, penidiarum, ana drachm.xxx.guinmiarabici, fucci li quiriti^fa rinaefabarum,fGeniculi,anifii feminis ladtuca?, amyli, femi. portulacse, maluae, ana drachmas decem, feminum cucumeris, melonis, cucur- bitae,ana drachm.v- conficecum melle colato, aut cum penidijs, & melle,ana quantu fufficit, dofis eft aur.ij. Syrupus de papauere ex inuen- Zti° n cnoftraconfertcatarrh©, & tufliabeo: &
' p r oprtccumcaliditate,&afperitate,expertum.
Recipepapauerisalbi,drachm.xxx.papaueris nigri, drachmas decem, femi.malux, gummi arabici, dragaganthi, feminum citruli,& cydo- niorum,anadrachm.v. liquiritia*, drachm. xv. pfyllij,drachm.vj. omnia praerer pfyllium con- tunde:& pone fuper ea aquac libras vj- & dimit te die ac no&e: & fac bullire vfque dum redeat adli.iij.deindecola,&ponein eo meiebudhe. gilib.j.penidiarumlib.femif.coquelentoigne vfquead mellis fpiffitudinem. da. bonum, fi Deus voluerit. Diapapauer fimiliter exinuen- tionenoftraconferenscum auxilio J)ei,tuifi ca tarrhali nou£,& multi temporis: maturat aegri- emftBio tudines peCtoris,& eft mirabile. Recip.papaue-
ris,drach.xxx.gummi arabici, lucci liquirina?, q in pes5tore, & pulmoneplenitudo acciderit,da-
HAmech Arafi. Confe&io pilularumde ftyrace acl tullim catarrhalem abfque ca liditate ,qu3E inquietatin node, & inducit vigi- lias. Recipe ftyracisliquida?alba?,olibani,myr rhs, fucci liquiriticsr, opij, ana partes a?quales. fiant pilule ficut cicer. dofis earum eft ij.aut iij. Sabor,Girges. Confediopilularumquarum ^iu F ;uu iuuamentumeft vltimum ad tuiliincatarrhale ** ft ra ' & phthifim.Recip. ftyracis,myrrha:,croci,opij, olibani, caftorei, ireos,pinearum purgatarum, ana confice cum galbano, & ftyracediifolutis cu pauco melle, & da bis, vel ter in hebdoma- da.daij.velquaruor.Gale. Cofedho trochifco- Tncbiju F rum ad tuiTim cararrhalem,qui tenenturfublin a e * u ,' r f a ' m gua: & fiftunt catarrhum ,& fedanttuffim, & conferuntphthiii. Recip. medicaministroclii- fcati, quod habuimus ab Andromacho,pinea- ru purgararu.amygdalaru dulcium, ana aure. v.amyli,gummi arabici,dragaganthi, papaue- risalbi,ana aureos duos,fac formas fimileslu- pinis,& da in fero tenendasfub linsua: Alexa- c *» m
° , netAndta *
dcr dixitcanoncm,quem prajterire non lubeo.
Etenim ante curabiscatarrhum,quam a?gritu- nescattarrhales: nifi in duobus calibus, fcilicet cu timueris,ne prafocetur; & fuccurres tunc cii vomitu: & cum timuerisaduentu apoftematis in partenobili: prcueniesautem phlebotomia.
Etdico, quod narcotica poftquam excatarrho
dragacanthi, penidij, ana drach.xxx.femi. foe- niculi,anifi,feminis la£tuca?,malu£e,ana drach. decem.femi.cucumeris, melonum, cucurbita?, ana drac.v.confice cum mellecolato, autcum penidijs,& melle,quod furficit,dolis,aur.ij.Ha- jiitufyu- mechfilius Zacharix.Syrupusdepapauereco fert tuffi, & catarrho. Rec. papaueris albi cum corticibus fuis,drach.xxx.p.)paueris nigri,dra- gaganthi, gummi arabici,anadrach.x.liquiri- ti£e,femi.malua?,anadrachm.xv.febeften.xxx. contunde omnia, & fac coqui cuni aqux lib.v. vfq; ad lib.duas.deindecum meibuteg, & zuc- chari,ana vnc.viij. fiat fyrupus,bonus, fi Deus oiiiwuu.voluerit. Idem diapapauer, cuius iuuamen-
f m de. J>&-
re fufpedum eft, dabis igiturante plenitudine, poft vero plenitudinem euacuabis prius, dein- de fecurius dabis,fi ifta dari oporter. Alexader. CofeCtio pilularfiadtuilim catarrhalem, & eft ex medicinis benedi<5tis,&eft ex fecretis,& co- fcrt ad omnes oegritudines catarrhales, & voca turpilulaealchabei, &di<ft2efuntincapitulode catarrho.ldem.Confedioalia pilularu exper- ra ad tu]fim,& ad alias egritudines catarrhales. Recipe ftyracis,myrrhe,opij,ana,facpilulas cu melledelpumato.Alia?, (ecundu eundc modu, myri ha',opij,galbani,an.fac,vt prius.llaac.He ben Amaran.Pilukcfedantes tulfim antiqua.et nouam.Recip.ftyracis,caftorei,opij,granorum
£ pitute
dt fryra.
tum e {|. fublime ad tuifim catarrhalcm cum ca- H pini,ana partem.j.croci partis j.tertiam.Conii-
liditate, & afperitate, & fiti, & ad raucedinem vocis, & ad pleurefim. Recipe papauerisalbi, penidiarum, ana drachm. xxv.iucci Iiquiritix, gummi arabici,dragacanthi,ana drachmas vi- ginti,amygdalarumdulcium,drach.viij.amy- li, feminiscydoniorum,feminisportulacse,ana drach.v.fem.cucumeris,citruli, melonis, & cu- curbita?,la$uc£,& malua: ana drach.iij.tempe- ra cuin fyrupo violato, dofis eius ab aur.ij.vfq; ad vnc.{emiffem,cum aqua hordei decofitionis iuiubarum, & lebeften, & fi habet vigilias, cum eo, quod mulgetur cxpapaucris leinine cum corticc fuo.
cecum rob. Ioanes filius Serapionis. Cu tuflis ficca,&afperacum c;aliditatefuerit,&rubore, 3 "' & apparuerit fanguinis plenitudo.ficut dixi- nius in afthmare limili caufafatto, facies fcili- cet vt phlebotomes, adminiftrando deinceps aqua hordei cu febeften, cu fyrupo violato,aut myrobalanis,deviolis, & inungimuspedusce rato Galeni,imbibitoin mucilaginepfyllij aut excera,autoleoviolato fimiliterimbibitis. Et li eft nccefle materia fepulra in pedore educe- re,dabis myrobal.prxdidf u cu dccoftione hyf- fopi frigida: & dabis fpecies loch ex mucilagi- nibus pfyl 1 ij,& cydoniorum cu gummis,& gra ws,& mcduUis cx his,qdiccmus. Cibabis au-
sea

L I B E R S E
tcm eos forbitionibus,& proprie cu farinafaba rum,& penidi js, &oleo amygdalinoduIci,aut hordeoconfrado. Etquandoq; mifcemus pro- pter vigilias illud, quod mulgetur a feininepa- paueris albi,& aqua hordei: damus etiam lor- bitiones,& ex tritico cofrado cu zuccharo: nec non,&iufculaexatriplice,&maIuis: &quan- doque mifcemus pullos,& pedes hoedorum, & capita,& aucs minutas teneras, cum eis, aut vi- tellos ouorum dici fui: & cucurbita eft bonus ci bus eis,& mcdullxfrigida», ficut citrulus,& cu- cumer, & (imiliter bleta, & portulaca cu amyg dalis.Bibant aut aquam hordei,aut aquam fri- gidam,&iuleb,cum maturationis fignaappa- • ruerint,& fputu iam incipitimpinguari.dando ea,q facilitant ipfum ad excreandum, ficut dc- codho hyffopi frigida proprie,& eleduaria, q J am buntur, & fimilia. Confedtio loch, quce fu- miturin horahac. Reci.pafTularum enucleata- rum,pinearum,fifticoru, amygdalaru dulciu , feminum citruli, mcIonis,&cucurbitc,dragaga thi,gummi arabici,papaucrisalbi, fucci liquiri tiar,portulaca?,zucchari tabarzet, &penidiaru, anafacformas limileslupinis: & tcneatfub lin . suavnaexeis,pediusautemexmaturatiuisinu gatur.Si autcm corpus mudihcatione mdiget, Katiftud c^ trochifcis de violis, drachmisqua- tuor,pulpaJcafia: fiftulc,vnc.j.zucchari violati, &tereniabin,ana aur.v. diilblutiscu decoftio- f."?*'"& hyffopi frigida.Ioanes Serapionis. Loch co ferenstuffifaClaecxcaliditatc,&ficcitate, &a- ' fperitate multa: & eft medicame bonum. Reci. amygdalarumdulcium excorticatarum, drac. ij.feminum maluGe, althar2e, ana drachmas de- cem,feminum citruloru mundatoru drachmas dcccm,gummiarabici,dragaganthi,amyli,gra norum cydonioru excorticatorum,fucci liquiri tict,granorum dulcium pini, ana drach.viij.pe- nidiarum fahari,vnc.;.teraturomnia contritio- nc bona:& mifceantur cu fyrupo, cuius haec eft pcrmiftio. Accipc paffularu dulciu, radicu 1 iq,- ritiaf,febcftcn,iuiubarum, ana partes xquales. Decoq; in aqua donec infpiffentur, deindc co- la,& projjce ineam rob,quantum fufticit,dcin- de coagulenturcum ca mcdicinx: & da cu for- ^ bitionibus exaqua furfuris, & hordei cQ farina fabarum,cu penidijs, &oleo amygdalinodul- ci,&bibat fuper ipfumaquahordei.Ide. aliud valens fimiliter.Reci.pfyllij,granoru cydonio- rum,ana drachmas v. femin.papa. albi, drach. decem, febeften.l. iuiubas.xxx.radicis liquiri- tia ?,drachm.viij.chefmes,drachm.kv.cafiaefi- ftulas mundat2P,vnc.j.decoque in aqua? lib.viij. donec impinguentur,dcindecoIa,proijce fu-
f>er ea rob li.ij.zucchari,falis iameni,fyrupi)vio ati,penidiarum, ana vnc.vj. farince fabarum , drachmastres,dragagan.gummiarab.anaaur. iii j.coquantur vfque dum tranfeat in elfentiam mellis,deinde Recipefeminum cucurbita?,me- lonis, cucume. citruli,ana aur. duos, papaucris
C V N D V s.
l albi,aur.iij.anifi,foenicuIi,ana aur.ij.conncc,& conferua in vafc vitreo, dofis eius eft ab aur.ij. vfq; ad iij.teneatparu fub lingua: dcinde bibat aqua hordei, elt enim medicame benedi&um. Cofeftio formarum fimilium lupinis.conferen tiu tulli,& a(peritati,& cft ex inuetione noftra. Recipcdragaganthi,gummiarabici,femi.mai uae,feminu cucum. & citrulorum, amygdalarii dulcium,farin? fabarum,ana drac.iij.lemif.por tulaca»,amyli,ana drac.ij. facformascuin muci lagine pfyllij.Etfi vigilias patitur, adde femi- nu laduca?,papaueris, anadrach.iij. Filius Za- charia?Arafi.Confedio pilularucofcrentium tuifi calidx,& ficcae,& auferunteam.Reci.fucci liquiritiae, amyli, dragaganthi, gummiarabi. 1 amygdalarum excorticatarum,ana drac.j.zuc- chari taba rzct, drach. iij. confice cum mucila- ginefeminucydoniorum : & fiant inde prcdi- £tx forma?,& teneatin ore die ac no6te, Ide.Pi- ni«. lulxbechica?,quxconferuntfimiliter. Recipe fucci liquiritia 1 , zucchari tabarzer, ana aur.vj. amyli,dragaganthi,amygdalarum dulciu,ana drach.iiij.conficecu mucillaginepfylli;,velcy " J "'" doniorum.Idem.Confedio trochifcorum fefti nantiu maturationem in tulfi calida,& pleurefi facilitantiu fputum.Recip.fucci liquiritix,vio- larum, ana drach. quinque,amyli,dragagathi, feminum althsea?,foeniculi, ana drac.j.& femif. confice cum mucilagine pfyllij, & feminclini, & fcminecydoniorum,da cu aqua hordci,& fy rupo violato.Idem.Confe&io alia trochifcoru ^tnchi. ad tuffim ficcam cu caliditate vehcmenti,& fi- £ J 'jZ ti.Rcc.fucciliquiritia -jViolarfijanaaur .iij.fem. citrulorum ,cucurbitae,tereniabin,anaaur.j. & fcmif.factrochifcoscu mucilagine pfyllij, & fe rninum cydonioru.dofis aur.ij. cum aquahor- dei,&fyrupo viola.Filius Zacharise.Loch con fcrens tulfi calidae,& maturas eam, & facilitans /,w ' incafputum.Recip.iuiubas.xx. febeften.xl. ft- cus.vj.liquiritise mundx, paffularum enuclca- tarum,ana drachmas decem,capillorum vcnc. drachm-v. aqux lib.v. bulliant vfqueadlib.j. deinde Rec.penidiaru,&rob.an.drac.v. coqua tur cu facilitate, vfque du fint ficut mel curres, deindcaccipefem. laducce, cucumeris, cucur- bitce, portuiacx , fabaru cxcorticatarum, ana drachm.iij.gummi arabici, dragaganthi,amy- li,papaueris albi,amygdalarum dulcium, ana aur.j. confice cum prcedi&is, dofis drachm.v. Idem.Confedio fimilis lupinis confercns tufli ^ calidx,&abfciifioni vocis, & fedat litim.Reci. ^ femi .cucume.mundat.drach.vj.fucciliquiriti^, drach.vj.fcm.portulaca% aur.j.aggrcgaca poft bonamcontritionem cumalbumine oui.riant inde pra-diCtx formx, & teneat quotidie fub lingua .Sabor. Confedio pilularum conferen- tium tulfi.Rec.dragaganthi,gummiarabici, fe minucucume.papauerisalbi,poitulac9,amyli, croci,zucchari,vel penidij,ana coficecum rob: &teneat quoridielublingua,cftenim exper-
tum:

Mesve de aegrit. pect. et pvlm.
tum,fi Deus volucrit. Saborrex. Medicamen E melleconferttuflidiflicili,&iaboriofa'. Etdi-
mirabileconferens tuffi calidar anjiqua?,& £gri xerunt quidam cx pofterioribus,quod fi infiga
tudinibuspe&orisacaliditate,&ficcitate,exp- turineotria granathuris, itaquodfepeliantur
tum.Rec.mucilaginispfyllij extradx/mfcien inipfo, &deinde aiTetur,&comedaturinfcro
"* tiam lib.iij.rob,penidiarum, zucchari,fal*ge- cum melle,confert mirabiliter, feruetur tamea
ma?,ana lib.j.& lemif. coque lento igne vfq; ad illo fero fine coena, & cft expertum. mellisfpiflitudinem,auferendo continuefpu- De tufsibamida. Cap. 5. mam eius, deinderecipe feminum cucumeris, A Liaautem tuffis humida poniturcomple
melonum, citrulorutn, cucurbitaru mudataru, _/j^xionalis:alia materialis. Materialis qui-
anaaur.x.amyli, amygdalarum dulciu,grano- demeft fecudum alterum duorum modorum,
rurn pine«maioris,anadrach.xv.gummiara- autcum caltditate, autcufngiditate. Ethuius
bici,dragaganthialbi,feminisliniaffi,anadra. quidem cum caliditate,cura eft tresres. Pri-
viij.femi. cydoniorummundatorum,drach.j. maeftadxquatiocaufeeius. Secundaeftfub-
croci drachm.j. anifi drach.vij.opij.aur.j.femi- tradlio ipfius cum fubtradione communi.Ter-
nis la£tuca?,drach.x.tere, & pulueriza, & pone tiaeft edudlio ipfius edu&ioncpropria. Prima
fuper medicamine.Etfi nopoteftdormire,ad- F igitur rem complent commenfurareregimini
dccumprxdiftisjeminispapaueris, drach.xx. eius fex res , quemadmodum in capitulo de
hyofcyami,drach.xv.recondeinvafevitreo, afthmatedidtum eft,&poftilludadminiftra-
dofisciuseftjdrac.iij. veliiij.teneatfublingua, re ex medicaminibus, qua? iptius materiam di-
&glutiatfaliuameius:eftenimmedicamebe- gerunt, ficut eft decodio capillorum veneris
sirupw i, nedirtu.Syrupusde hyffopoexinuentior.eno- proprie, &fyrupusexeis,fyrupus ex iuiubis,
, fl racon f tre ns cuauxilio DeitulficalidxdirH- & dccodtio febeften inaqua hordei,&deco-
cili,&conferrphrhifi,&dolorilaterum.Recip. ftiohylfopi fadadepapaucrealbo,&fabisex
liquintia?,radicufoeniculi,velfeminueius,ana corticatis, &hordeocum zuccharorofato, aut
drach.x.hylTopi,capillorum veneri.sanadrac. violato,& limilia. Secundam veroremcom-
v.ficus pingues. vij. pruna.x. iuiubas.xx.pailu- plenteuacuationes fada; cum iteratione, & fa-
larumenucleatarum,drach.xxx.febeften.c.de- dtsdequartoinquartum dicmexcafia hftula,
coque Cum aqua? lib.v. vfq; ad lib.ij. da tepide, & tereniabin,& myrobalanis, & violis cum de
,vnc.j.cumdrach.vj.zuccharirofati,vel violati. coftionehyifopifada.Etquandoqueaddimus
Etfi vis,accipehuius aquselib.ij.&ponefuper ei,quodeftiicuttrochifcide violis,& fimilia.
eampenidiaru fahari,zucchari, mtibuheg,fy- Etdamusinterfolutiuum,&folutiuumexmo-
rupi violati,analib.femif. dragaganthi, vncias derate vomere facientibus, ficut eftraphanus
quatuor,& eft valde bonu tulli ficcae,vel phthi- affus cu oxymelite, aut fyrupo acetofo de radi-
li,& (iccitati peftoris,& afperitati,da cum aqua cibus, aut radices aifas, &oxymel, & fimilia.
*i cucurbita: a(Tcc,vel citruli. Aliud valens fimili- Et fi corpus eft plenum, & facies pulchracuin
,dcm. tcr . Accipe prscdidtsc decodionis lib.ij. & pone abundantia fanguinis, phlebotomamus ex ba-
fuper eapemdiarum lib.j.oleiamygualaiudul iilica: & quandoque cum phlebotomia remo-
cium,vnc.iij. granorum albenexcorticatorum uente materiam. Tertiam rem complent ad-
lib.femif.facdecoqui:&accipe violarum ficca- miniftrationes medicaminum plenitudinepe-
rumtntarum, & cnbellatarum, dragaganthi, dtoris, & pulmonis per fcreatum educentium,
ana vnc.j.gumiarabici, vnc.femif. ponein va- ficut loch depino,&proprie loch de fabis,&
fe vitreo,dofis eius eft licut galla,bonum,& ex- loch de hyflopo, & fyrupus de hyifopo,& con-
^Huifyru^ pertuni.Syrupus alius dehyflopoad tuflitn, & fcdiodeorobo,& fimilia.Humida; vero,&fri-
fif,.' afthmaexafperitatepcdoris. Recipehyifopi, gidaetuflis curaeft quinqueres. Etprimaqui- capilli veneris,ana drach.xvj.violarum, papa- H ckm eft digeftio, & maturatiocaufae eius.Secu ueris albi,hordei mundi,feminismaluas,ana " da eft fubtradio eius fubtradionecommuni,.
drac.x.leminum cydoniorum, laducarum, cu- Tertia eft cdudio eius cdudione ^ppria.Quar-
cume.anadrach.v.pafliilarum eriucleatarum, ta exiccatiorefidui fupflui hutnidi eius. Quin-
dra.x.ficus x.iuiubas,febeften,ana xl.curn zuc- ta corrigitaccidentia. Primaquidemres perfi-
hb.ij.fiatfyrupus. Syrupus aliusdehyflo citur cum adminiftratione medicaminu, ficut
fir . po ad tuflim, & afthma exafpeiitatecum cali- in capitulo de afthmate diximus. Secundam
ditate.Rccip.liquiri.drach.xx.femi.rnalua?,cu- rem complet euacuationes fadae cum eo, quod
cumeris,hordei mundi,draga. feminiscitrulo- eft li.cutpilul.rcochia», & hiera diacolocynthi-
rum,anadrach.iij.maratri,apij,capillorumve- dos,&piluIa»deagarico,quasdiximusincapi-
ne.hyflbpi,anavnciasdecem,(eminiscydonio tulode afthmate,& propriecuiteratione,&ite
rum malii £E ,anifi,ana drac.v.iuiubas,febeften, ratione, & cum interpollatione adminiftratio-
ana xl. ficus pingues albas, decem,paflularum nisrei vomitiua£::& ii oporrer,vtdeueniatur ad
enucleatarum,drac.decem, zucchari Iib.ij.fiat adminiftrationem folutiuorum etiam, licut in
fyrupus.Diofcond. dixir,qUodfru&usalgipur capitulo de afthmatc diximus. Tertiam rem
antiquus atTus igni, dciudc comeftus in fero cu complent adminiftrationes medicinaru mate»
riam

L I B E R S E C V N D V S• M'
riamcducctium apc<ftorc,quasincapitulode A aurem mcdicinarupcdus elargantiumfcripfa
afthmate diximus, & deinceps oftendemus: eftin capitulodc afthmate.Summaautmedici
Quarta remcoplenradminirtrationes mcdica- narum tuflim fedantium, & eorrigentium fup-
nimummatenadi"fToluentium,& refoluetium, fluitatcs vigiliaru dicetur,qn de medicinis ftu-
& cofumentium: & huiufmodi quide medica- pefacientibusfermonemfaciemus, (i Dcus vo-
minacofueuerunt medici exiccatiua vocarc, q lucrit. Aifcrantur ad hunc locu plura,qfcripta
adminiftradafuntpoftqadminiftrationesmu- funtin capitulodeafthmatehumido, (iue cali-
dificantiumcomunium,&propriorumcumite do,iiuefrigido,& propriemedicina q. fcripfit
rationibus pccfleruntconuenientibus, vtexic- Filius Zacharia?.Filius Humain.Modusdeco-
Dtcctti* ds cafi.ve, .
cetur reliduu rei. Adminiftrareaut eain princi ttionisdecapillis veneris coferens tujfli huini-
piocftprsefocare^&ponerecgrumad mortem. dx cu calore. R ecip.capilloru ven. non vltime
Admimftratio aut huiufmodi cft fm duos mo- recentiu,vncia vnam, hyflopi ficcx,fabaru ex-
rios,f.aut labendo (eu bibendo, aut vaporado: corticatarum,feminis foenicu.anifi, feminu la-
&nosplena faciemus narrationemexhis: Et Ctucarum,ponulacce,papauerisalbi,amygdala
huiusquide fumma»eft labereex myrrha,dr.j. rum dulciu, & amararu,hordei excorticati,ana
cu inelie:facilitatcnimanhelitu,&c6fumithu ® drach.v.feminismelonis,cucurbita\granorum
midiratem.Huiusetintetioniseftftyrax, & o- myrti,anadrac.iij.gummiarabici afli,drach.ij.
popanax,& propriecuouis, aut melle,aut fera- pallularu enucleatarum,drac.xv.daftylos pin-
pmOjfidisex eis pilulis cu aqua rutar:autglute gucs.v.ficus ficcas. v- iuiubas. xxx. decoquan-
alborin cfi meile,autalchitracu melle,aot ful- tur in aquarlib.iii;. vfqjad lib.j. & femif. &da
phur cum ouis forbilibus,aut arfenicu fimiliter, omni mane,dra.iij.cu zuccharo rofato,aut vio-
cu ouis,autcu granopini, & fimilia. Hx euapo- lato.Et (i volueris,accipeex hacdecod:ionc,li.
porationibus autad tuffim antiqua eft arfenicu ij.& cu meibueg,& z ucch ari, v n. x. fi a t lyrupus,
citrinum cuariftolochia rotuda partibusaequa dofiseiuseft,vn.j. Filius Amaran. Syrupusde
libus,c6ficecum butyro vaccino:& facformas hylfopo conferens tuflihumidxcufrigiditate.
fimiles auellanis: & fiat fuffumigiu per embo- Rec.hyffopi ficcK,drac. v. capilloru veneris,li-
tu inieiuno,dicitur enim, quod ftatim liberat. quiritia%ana drach.vj.corticum radicum apij,
jZlfim-" Vaporalius.Rec.arfenicicitrini, ftercorislepo foeniculi,&feminisanifi,anadrach.v.foliorum
troc.de farinx hordei, corticu fiftici, ana,fac for- praflij,dra.iij.paflularum enucleataru,\ r nc.j.iu-
hiij troc. mascftvitellooui,fuffumigeturcueis tribus vi iubas.xx.ireos,fcenugraxi,anadrac.ij.& feinif.
cibus.Alius.Recip.ariftok>chixrotunda2,ftyra c feminismaluas,&bifmaluse,anadrach.ij.ficus
cis,galbani,ana,arfeniciadpondusomniu:ag- pingues.vj.numero,da<5tylos.v.fbliorumcala-
gregacu butyro vaccino,& vtere. Alius.Rcci. menthi,aur.j.decoquantin aquaelib.v.vfq;ad
ftyracLs,myrrhae,thuris, ariftolochia? ana,arfe- lib.j.& femif.cu melle, & meibueg, ana lib.fe-
niciadpondusomniu, aggregacubutyrovac- mil.fiat fyrupus,dofis,vnc.j.Idem.loch cofcres^^.»^
cino, fiat fuffumigatioomnidie bis, vel ter, & tuili,& a:gritudinibus pedoris,& pulmonis, &
bibat fupcr ipfum aqua cum butyro ouino. Plu eft experru. Rec.farinac fabarum,liquiritie mu-
ra huiusintcntionisfcripta funtin capitulode data?,thuris mafculi, gummialbotin,amygda-
afthmate,canone vltimo. Qtuiuam rem com- larum duJcium,& amararum,ana drac.x.fcmi-
pient adminiftrationes medicaminum coforta nis foeniculi, anifi, croci,fucci liquiritiae,draga-
tium pcC 'tus,&pulmone,autelargantiu,& fi vi ganthi albi, feminis cydoniorum mundatoru,
gilia:adfinr,cu fedationetufTis,fomnum indu- papauerisalbi, anadrac.vij.calamethi,praflij,
Sdtntu centium.Sumaaut fedantium tuflimcum con- ana drac.x.opij,drach.iij.tcre,& cerne,& adde
forratione pedtoris, & pulmonis eft hxc.Rob, eispenidiaru,drac.xxx,deindec6ficecu melle
aut fyrupus fa<5tus ex fucco granorum myrti co D colato,drach.cJ.&A:ontundein mortario, & fit
plctoru cfi ad illudmirabilis, & hocin tuffica- dofis,drac.ij.in manccudecodionehyfl"opi,&
lida. Sedinfrigidaquidemcumyrrha,&cro- inferoteneat ex eo/ublingua. Democritus.
co modico,pulinonisaut vtilpisficci iuuamcn Modus cofcCtionis ad tuifim humidacumfri-
eft fublime ln calida,& frigida, in cal ida quide giditate.Accipecalamenthi fluuialis,drach.v.
aurei vnius ex co cum fyrupo myrtinc>,in fri- granoru pini,drac.vj. feminis vrtica-,ircos, ana
gida vero,cum melle,&aqua calida.Huius aut aur.j.piperis nigri, feminis lini, ana aur.ij.cofi-
intcntionis eft crocuscuin lyrupo myrtino,aut cecum mellechefmes, & fitdofis abaur.j.vfq;
cfi fyrupo dc hyflopo, & fimiliter fandaracha ad ij. cu decodione hyflbpi. Ide, loch bonum,
cu melle,& nuxcyprefli cum vino, & mclle: & & expertum coferens ad idem.Rec.mellis ho-
grana pini funt exrebus magnisin hacparte. ni,vnc.iiij. vitellorumouorumreccnriu,&bu-
Ex medicinis magnis aur,q iedant tuflim,& pe tyri,anadrac.iij.Mel,& butyrum dccoquantur
dtus cofortant,funt theriaca,& mithridatum,& vfque dum habeant modicum fpi flitudinis,dc-
diamufchusdulcis,&amarus, &athanafia ma- inde dimittantur modicuinfrigidari, & mifce
gna,& parua, & diamarrhe eft cofedtio mirabi cum eis viiellos ouorum comiftione bona', de-
lis Rabi regis,qualcribemus:& fimilia. Suma indemifcepinerisnigripulucrizati,drac.xij.&
Mtjiie. Sf fuma-

MESVE DE AEGRIT- PECT- ET PVLM-
fumatur ex co lanibc do niane, & fciQ,c!i cnim E & cft mcdicamcn bonu. Accipeficusalbas,&
0»f,a»*d expcrrurn.Paulus.P)luIa?,qv:3?tcr !Cturinorcc5 pingues.!.numero,iuiubas.c.dccoc,ueinaquae
u ' hm ' fcruntad tufiun frigidam,&; licc.un,&funt ex- hb.v.vlq; ad iij. &cu rob lib .fcmif. zucchari,
perti.Reci.myrrhae,croci, granorum |>ini,gra- bb.j.fiac fyrupus.Syrupusalius. R cci.fi ci.u fic-
norum coti excorticatoru,fi:niculi,ani{i,amyg- caru pinguium,vnc.iij. hylfopi (nrca', capilloru
dalarum dulcium.&amararum, papaucris aJ- vcnerisana vnc.j.rur£,praffij,liquiritiae,ana dr.
bi,fucciliquiritix, anacoftcccum pcnidiarum iiij.radicum marathri,apij,ana \ nc.v.anili,fe-
partibus ii) & fucco fa-nicuii humidi. Hamech minis malux, ana drachmasduas,carnium iu-
Tii fiiim- Filius Zaciiari.r. Cofcdioconfcrcns tulTi anri- iubaru vnc.ij. Fiat lyrupuscu melle, &rob li.j.
qua?,& frigidx,& vcntofe. Rccipit pcnidiaru, Alcxandcr.Hlcdarium mundificanspe<5tus, &
drac.dcccjn,praljij,capi!li vcncris,hylfopi ; loe- pulmonem,&cofcrens tulfi. Accipegranorum
nic,anifi,anaaur.iiij. croci,calamenthi,zuccha pincarum,ainygdalarum dulcium,anadrac.x.
ri,ana aur.ij.fucci iiquiriti «T, pinearum purgata da<ftylorumq; pinguium,drac.xv. pingticdinis
ru,& amygdalarum dulcium, ana vnc.j.cofice licuu,& chclmcs,ana drac.j.dracagathi albi,fe
syru dr Gum mc ^ c defpumatoquantu fufiicit,dadr.iij. minisfcen.ana drac.vj.ireos,drac.xv. coficecu ' Hamcch Arali. Syrupus deprafiiocoferttufll ^ mellccrudo,dofisadrac.ij.vfq;adaur.j.Alexa
dc phlcgmarc groflb, & ventolitate. R cci.praf- dcr.Adtulfim,qua?inquietatin no6tc,&non li- ^
fijjdrac.xl .liquiritijejhylTopijCalamethijCapilli *iitdormire,&ad tuifnn cararrhalcm.Fiat pilu uT"
vcncris,ana di ac.xx.radic u foeniculi, apij, ana le cx ftyracc,ir : yrrha,& opio,ana croci partis.i.
drac.x.amygdalarum mundatarum,pincarum quarracoficecu mclleautrob informaciceru,
purgataiu,f«nugrae.feminisfaeniculi ,ana dr .v. & da in fcro. ij. autiij.aurex myrrha,opio, &.
maftiches,darfeni,zinzibcris,anavnc.ij.palfu- galbano, & pauco croco, aut ex ftyracc, vnc.j.
larucnucUararum,dFac.c.iuiuba?,{ebeften,ana galbani,fulpliuris viui ,opij,pipcris,rcrebin:hi-
drah.c.aqucecalida^lib.xxiij.dimitredieacno- n£,anavnc.i.autftyracis,zinziberis,opij,croci,
ftc:deindecoq*, vfq; dumrcdeatad lib.x.dein- galbani,granorumpini anapartibus a?quali-
deadde meilis, & rob. &penidiaru,analib.ij. bus,coficc,& vtere.) ftacnim ledattulTim anti-
deinde fufpeudein mcdicamine,croci,drach.j. quam,& nociuam.Gal. Medicamcn,quod po- E Jf uar,u "
• r- 1 c . .. _ , , , J 1 . . . . '. 1 . I + fdant tup-
toch nnfr. cloiis earum ab vnc.j.vlq; ad ij. Idem.Loch co- nit K abi rex,diCitur,quoclclt tantae virrutis,qo jim.
nns adidt. f ere . n5)vr jpf um: Accipc hqunitia?,amygdala- riullum aliud ei cequiparetur adfedatione tuf-
rudiilciuni,&aniararu,fcminislinialTi,anadr. fis.Eft enim mirabile.Reci.radicumopopana.
uij. feminisfa:niculi,farinas fabarum,&pmea- vnc.j.&lemif.locoradicuopopanacisponarur
ru mundataru,ana vnc.iij. myrrhar,croci,ohba opopanacisaur.v. caftorei, fcmi. lini aiTi, ana
ni,daifeni,anadra.j.&femi{.penidiaiUj vnc.ij. aur.iiij.fcminis la<5hica?,' aureos v.folioiii ruras
coricecurob. & fiantfortnat:ftirsilesJupinis, & {iccoru,iryrrha?,anaaur.iij. &femif.opij.croci,
*• «/- teneatfublingua. Sabor.cofcdtio. Loch deal- anaaur.ij.&femilfem, conncecu mellecolato,
Iijs,q.uodconterttu{Ti phlegmaticar,& maturat & da in ferofebricitfltibus cum aquacalida, &
matcriam tius,bonu,&exptrtum.Accipcaliio no febricitanbuscu vino,&litdoliseius, licut
rum mundatorum lib. fcmi/.& elixa ea in aqua magnirtido laba?,cft enim expcrtu, & bonum.
decodionisciceru,& nyflopi ficce,-/!q;du (unt Galenus ex librodecerra<ftatuu.Confedto pi-
benedi{coda,deindccolcntur,&icrarturaliia lularu,quaru iuuainentuincftvltimatum, ad
jficutmedulla:& proijcefuperca mclhs,& buty rulfnn antiquahumida,autcatarrhalcm. Acci-
ri,ana vnc.vj.& decoquarur lento ignc vfq; ad pecaftorei,myrrhf,maftiches,liquin.npij,gal-
d '"" 4 t-rminum loch,& vtere.bonum eft.ldem.Rec. bani,anifi ? ldenic.enula , ,(& in aliorafen)getia*
fuccicauhulib.v.lentoignecoqjauferedoJpu- na:,hyllbpi 1 icc;v, i rcos, d ra g a g a n t h i ,g u m i ara-
Lach
'quillac expertu, bro.Cofedio loch,quod cxptus fum ad tufiim,
& erlicax ln tufii humida, educitc-nim ex pe6to & adafthmacx materia grolfa, difficiliserad
[- W4.
remateriaeius.Rccipitfucci fquillar,& mclJis, cationis.Rec.liquiritiaf.ireos, fivracisliquidar,
ana coquatur vfq; dum ingrolfenrur.Idem.C o phifticoru mudatoru, arnygdalaru dulcium,&
mTfm? 1 " 1 ff<?do mcdicaminis ad tuflim humidam cu fri- amararum,granoruin pini ,atia aur .iij. olibani,
gidirare. Rc cip.lpicx, croci, anadrac .j .hylfopi glutinisalborin, gummi draga^.agaric.cinna-
ficc3c,pralfij ,;ma vnc .ii ;.myrrha:,ircos,anadra. momi,feminisloeniculi,anadrach.duas, & fc-
i j.farinae orobi , & fabaru, ana vnc» vij.piperis, mifaloes,myrrha?,anaaur .ij .chcfmes,drach .N
drac.j.& femif.chelmes, & carnium dadyloru, terc,& ficca,& puiucriza. medullas vero conte-
ficufi pir.guium, & pmearum mudatarum:ana re convritionc v!tima:a!oen vcro, & myrrham
drac.\'j.coiicecum loch de caulibus, vcrum, & inhmde in rob circiter drac.ij.aut iiij. mellis co
gyrufu*v* experrum.Coft <flio medicaminisex inuenrio- lati,& ceraequantum furticit,dcindediflolue in
■ ne 1,0 ^ tra - Syrupus valcns afth mati, & rufii; & eo fiyraccm.conficecontundcndoin mortario
ma:uratcas,&c6fertvlecnbusrenu, &v-eficft cucatcris,&fitdofis ciusadra.;.vfq;adaur.j.
ln-

L I B E R S E
sZT"™ * nc pi f «*!• ^cicbam hanc mcdicinam pr xce- A ctcre fyrupu alchefme.s, & hyflopi, & dccodio- ncm coruin,& alia cx maturantibus: quoru for maeft apud te:& hoc,temporc conucnienti,vt digcratur,& maturetur matcria.Gal.T rochifci cognominatiaflcmus,&funt trochifci SrcIJa:, confcrunthuic tuifi iuuametum fublimc: & p- priedati cum rob, & lit dohs tertia, drac.j.viq; ad drach.femif.&funtcx hominibus, qui dant c ^. sh *t cum aqua hordci.Humain.Confedtio alba,cui cft iuuamcntum, & opcratio vehemensad tuf- fnn dirhcilcin, & antiquam cx materiagrolfa, vifcola: &aperit oppilationcs pcctoris,&pul- monis,& mundificatca,& clarificat vocem, & rducitfanicm,& materiascorruptas ex pcfto- re,& cofertphthili. Ffec.fcminisliniafli,pafl"u- iarum enucleatarum ,anavnc. quatuor,amyg- dalarum dulcium,&amararum, grano.ru pini, ana vnc.ij.auellanarumaflarum,ireos,glutinis albotin, anaaur.ij. thuris mafculi,croci,myr- rha-jan.aur.j.fac cxeis trochifcos cu iacte ali- tmfcBi» na?,& dimitte liccari, deindctcre, &conficecu mclle:& eft doiis eius,dra.j.manc,& fero,tenc- at fub lingua. Archigcnes. Confedio,qux co- gnominatur mirabilis,confercns cum virtute Dci ad fputu fanguinis, & ad tuflim chronica, & antiquam, cx materia putrida faniofa ex vl- ccre,& phthifi,mudificat enim, & abftcrgit cu virtute Dci a matcria grofla,&putrida; & funt vli hac medicina prudetes,& cu fit ex fortibus, non ambigitur luper ea: & cofcrt prKfocationi ifiatricis,& paralyii,& vefica: & confcrtfluxui ventris,&periodisfebrium,&refiftit venenis, cuius permiftio hsc eft. Rccip.caftorei,piperis 15gi,& nigri,flyracis,fpic2e,cofti,galbani,opij, aria drachmas quatuor, croci, drachmas duas, confice cum mclledefpumato,quantumfuffi- cit,ciofis eius eft ficut faba, cum aqua mellis.
De fluxu fangttinis ab ore. Cap. 6.
Anguinisexitusaborecft fecudumvnum fmunpie*. ^ q Uatu0 r modorum: autenim cxpuiturtan- tum, & eft ex parte oris: aut egreditur,cum ra- fcatione,& eft aut a colatorio, aut ab vuula,aut apalato, & partibus eoru :&quandoq;egredit cum vomitu;& cft auta meri, aut a ftomacho, aut ab hepate, aut a finibus eoru, & quandoq; cum tulfi; & eft aut ex pedtore, aut a pulmone, aut a canna,aut lacei to vocali, aut epiglotti. Et quidem qualifcunq; .lioru fucrit, eft fm vnum quatuor modorum. Autenim eft fm femirare- dfrdationis ex aliquo, ficut a venis,aut arteri js, & propriequadoaccidit ebullitioinfanguine, aut agitatio in apoftemate fanguineo, cuius materia cft facilis refolutionis. Secunduseft fe cundum fcmitam redundationis, ficutaccidit pluribus a retentione menftruorum, & coftri- dfouehamiorrhoidum non fm fapicntiam, & licutaccidit piuribus propterexuberantiafan- <iuinis in toto.T ertius vcro cx ruptura vena , > &
C V N D V S.
apertionc eiuscum vulncre, autfinc vulnere. Quartus ex vlcere,& corrofionc fuper vc nam. Sanguinis autem,qui expuitur,di<5tacuraeft in 1 - capii.de vulneribus,&vlccribus oris, &partiu eius.Cum vcroegrediturcum rafcatione, cura di&a cft in cap.de fluxu fanguinis narium,& in. capit.de vlcenbus viut, & palati,& in capit. de alcola, & confcrunt cisgargarizationes exre- bus ftypticis: & fi non rollitur, phlebotometur ex cephalica,phlebotomia fubali,vicc poft vi- cem,& fiantalia,qucefuntdidaibi.EgreiTionis c,,™ /w autem fanguinis cum vomitu cura eft tresres. f Primacft rcftificatiomcmbri.a quocftpaflio. Sccunda cft,vt fiat diuerfio,& hoc fit cum fub- tradione fanguinis ex vena fcruicnte illi mern- bro, & cum applicatione ventofarum fuper ip(o, & fimilibus. Et ii eft cx corporctoto, pro ptcr exuberantiam fanguinis in ipfo,fiant phle botoinicE , cum itcrationc cx bafilica , nunc dextera,nunc finiftra, & quandoque ex faphe- nis: & hoc quidem differenter, nam fi folum in quantirate exuberar phlebotomia largane- ccflaria eft,vel mcdiocrislargitatis,fi autcm acuitas , & inflammatio fit in fanguine cum fubtilitate, & ebullitione, fubtili phlebotomia vtendum eft. Tertiacft adminiftratiorerum conglutinantium, & cofolidantium,ficut com- petitexhis,quae dicemus. Nunc vcroeorum, qux compingunt, & ingroflantfanguinem, ex his ,qu2E dicemus. Sanguinis autcm egreflio cum tufli cft ex pc&ore, aut pulmone: & eius curaeftpraua. Dixitenim Hippocratcs.Scrca- tum fanguinisex pciftore, & pulmone conco- mitatur Iputum putredinis,& poft illud phihi- fis,& poft illadefpcratio,& mors. Veru, quod cft cx pedore cft minus fufpcftum co, quod eft ex pulmone.Raro, quidem folutio continuira-:C/w B r!" tis ln pulmone fanatur:& illud eft propter quin que res.Et prima quidem rcs eft,quoniam mo- tiorefiftitc6folidationi:immoadditad ipfam, crdilaratcam,etnofti,quodpulmoin fimilitu- dine follium fornacis dilatatur, ctconftringit continuc ob caufam vira?. Secunda vcro eft,qa Sccw " t *- faniesin fpongiofo membrodiuretinetur: & diuretcnta magisacuitur:&magisacuta pro- fundat vlcera. Tcrtiaeftquoniam folutiocon- T.rtu. tinuitatiscadcns in puhnonedilaratipfum, & rcrardat officium eius,quocl diximus: quare fumi calidi diificultcrcgrediuntur: imocumu- lanrurin folutionis loco,&inflammatur,&ad- duntad folutionem, & difperfi pcr corpus funt caufadeficcarionis membrorum,etfcbris hedi . c^.Quarta eft, quoniam pulmonis caro multa $&"*• paflibilitatis eft,& tencritatis,cito fubiedta pu- trefadioni:& illud ideo,quoniam nurrimentu eius eft cx fanguinc fubtili, & acuto, & eft ip- fum receptaculum phlegmatis, quare cito fit in eorepugnatio contranetatisinaltcrum: & ex hoc cito accidit putrefadio,& corruptio. Qiura cft fubfiftecia eius.catarrhis paulatim vulnera-
S f 2 tibus

AUt
H4>
■ MESVE DE ^GRIT- PECT- E T PVLM-
tibus, &vlceranribus. Exhisautcpatct,c ; dcx H coriandtoaiTorfimilitcrautem lch\c portulaca
pulmonc fanguinis cxcrcatio,autm co cotinui- cum acjuarofarum: & hocin matutinis.hxc.n.
cur^m- tatis folutio,eft fufpccta. E'tquidcni Hippo.di- ingroilant,& impinguanr fanguinem;huiuscc
% xitfanguinis fcrcatusex profundoqiralilcunq; intentioniscft lacacetofum extrafto buiyroex-
,» jm,'. afcendens fufpe&useft.-afuperioribusautflues eo:& ii extinguaturineofcfrum,magnificatur
non eft fufpcCtus. Egreilionisautcm fanguinis ciusoperatio: &cafcusrcccnseti bonuseis: &
ex pcdore, autpulmonccuraeftf.il duasmten laudanturcisiuiuba,&aquadecodtioniseai'fi,
tioncs ,vniuerfalcir5 ,fciliccr,&particularc.V ni &tructus ftyptici,& (ucci corum, & fimilia. Et
ucrfalisauteintcntioeftquatuorres, primaeft cxrebusetiam fanguinis inflammatione,&a-
fanguinisada?quario, (ccunda cft diuerfio, tcr- cuitatefedantibusluntemp'aftrationes,&epi-
. ?. tia cft mundificatio, quarta cft accidentiu cor- thcmata circa hcpar,&cor cx rcbus,& fuccisfri
reCtio. Primaigiturrcm complctcorrccaoncs gidis,& ftypticis: &appofitioncsaqua? verifri
cadcntcs in exubcrantia.mqualitatc,&quan- goriscu aliquibuscorucirca ipfa:& federeia
t'**- titatefanguinis,aut in vtriique.Etquantitatcg, aquafrigida,& fimilia, q diximus m capitulo
dem cum dimmutionecibi, & potus, &dimii- dcfluxufangumis cx narib. Si afltem pcccatu
fione v r ini,& ii cxcufari non potcs,iitmultic'p- F inquantitatcfanguinis iimul,&qualitatcfuc-
milhoniscu aqua,& £it vinum ftypdcu. Etdi- nt,tuncnoftraoccupatioeritcircavtrumq; Sc-
mittatdulcia,& pulmcntaex iactc,& frutncto, cundam rem complcntadminiftrationesphlc»
& tririco, & vitct omnia gcnera iitcr,q dila r at, botomice cum itcrationibus, fi oportet,ex vena
& mukiphcam iangujne cx his,quajcomcdun bafilica,nuncdextri,nuncfiniftribrachij; me-
M.tw. tur,& bibuntur. Etabhorrcat quictis fupcrflui- diocris aperrionis, ii foiu in quantitate fanguis
tatc multiplicantcm matcrias iomni,&propne exubcranaut fubtilis apertionis li fubtilitas, &
fubradijs i'olis.&lunj£:& abhoreatlaborem in acuitasdominanrurir, fanguinc. Etquandoq;
horis vchciricnriscaioris, & laborcagiratiuu, conucriimus ianguinc ad longinquam diucrfi-
&clamore,& iram, & poitationcspondcrum, tatcm,iicurad partcs inicriorcs:& hoccu phle
&coitus lupcrfluitatc!n:&frcqucrarioncsbal- botonnafaphena*, & ventofarionecrurium,&
nci dulcis,& fimiiia.Et litcontcntus iorbitioni lcanncationein ipiis.Etquadoq;exigitdilpo-
busfadtisexfauich hordci,&rizo,&milio:& fitio,hymorrhoiduautmenftruoruprouocatio
coccditurcafeus rcccs,&lac,exquo cxtradtum ne,&facimus id. E: cofcrunt ventofariones 111
iit butyrum, & fruccus ityptici,& cxolcribus, hypochondrijs fincfcarificationc.Etdixit Ru-
portulaca,& lactuca, &cndiuia,&atriphccs,& G fus,quandoq; acciditmulieri,vtfpueret fangui
cucurbit2E ,&citruli,& cxcarnibus,pcrdicum, ne,poftq_lacdelituitin mamilliseius,&reftri-
turdorfi.&minutai fi auiuin minus pinyuium, Ctuseft ( .puocatola6le:atacciditeiillud tertio»
lcporf, & fiinilifi,dccoCiie cfifruCtibusftypti- &curatacftpoft exubcrantialaftis. Tcrtiaauc
•cis,& luccis corum,& cx graius comcdant lcn- remcopient adminiftrationes mcdicaminum
tes excorticatas, & mcl ,&fatucli hordci,& ri- fanguine mundmcarium,& ii quidemfuerita-
zu,& milium,& gcguers>& farina iuba.ru, cx pi cuitas, & inflamatio, & cbullirio in co proprcr
lcibus, pifccs dcgcntcsin locispctrofis, & can- miftionc cholcrx acutxin ipf-^oportet, quod
crosaquaru dulciu coctos in lactc iinc butyro, cuacueturcholcra prius, deindc phlcbotomet,
v*m. &aquahordci,&q hoccuriuproccdur.i:>!bant hocci.imcft/.n canoncm artis,demu fcquat
auraqua n roiaia, aut dccoCtionisrofavii, & aq, infngidatio, & iioporrcr, vlrima infrigidatio-
de mincraicrn,autaqua,tn quacxtinguitur fcr nc. Cholcraautcm cuacuabiturcumaquafru-
ru cumrob myrtino,aut aquamhordci dcco- ctuum,fadtaexco,quodmulgctur exfcmini-
dtioniscacrorum aqurc dulcis,& fimilia.Si aut bus portulaca? pnusalfis,in rcubatbaro cft vir-
pcccatu fitcx parte acuitatis ianguinis,& cbul- tus mirabilis iu hacpartc. Euacuat enim chole
' litionis,fcdamus id cumrebuscxtinguentibus H ram,& ftriiigitdc propi*icratcfanguinem,& ,p-
inflammationcm, & ingroflantibus ianguine, pnc cum iucco lingux aricris,autcum aqua, q
ficut funt proprie ctbi, & porus frigidi, & pro- mulgetur ex fcminibus portulacae. Si autem
pric ftyptici,&cxtinCliui inflammationum,fi- phicgma abundar cum fanguinefaciens exu-
cur cibi congclatiex lcntibuscu iuccisaliqui- berareip{um,euacuctur phlcgmacumeis,quae
bus ityprtcis, autcxcucurbita,aurcitru!is: & fcis,dcindephlcboromia. Ercxeisetiam-,quse
tofMiU. porrulacacft cx rebus mirabilibus ad illud, fc- mundificanrfanguine linuil, & diuertunt mo-
"• • dat cnim inflamatioiiem,&ftringitfanguine, tumcius,&inclinanrinfenus, luntadminiftra
&conceduntureiscibipaucxacetofitans:ficut tionesclyiteriumdcbilium,& (i oporter,habe-
zcrofchia?, & fumachia-, & cucurbita ctim gra- tium acuitatem, ex his, q fcismifi timueris agi-
nans acribus, & dulcibus,aut muzis, tntis cum tationcs ficri in ipfo,& propne apud ebullitio-
granis fuis: & carncs pullorum, & paruarum nem cius, tucautcm oporrct blandiricumcly-
auium cu fuccis ftyptrcrset congclatutn ex cis. ftcribus debilibus: ha:c cft enimoperatiofecu-
*' - Etconfcrtcis iuuamcntum magnum admini- dum iapicnriam. Quartamremcomplcntnuc
ftratiopiyliij afliconquaflatiinaquaroiatacu abftmentia,& ceftaao a rcbus mouentibus,
& agitan-

L I B £ R SEC
& agitanribus fanguinerfi,nuncautem preuen- A tio,& praeferuatio a fluxu eius:& propriein ex- poiito ad illud,nuc vero remotio nocumenti fa cicntis caderein illud, resaut mouentes,& agi tantes fanguine,funt cibi acuti,& medicine acu tx,& labor vehemes,& ebrietas multa,& rixse, & vociferationes,& cafus,& percuflio,& his (i- ipT'm/a d f. milia. Expofiti autadfputuiangninisfuntha- bentes pedus ftridu, & nudum,&humeros fi- ' f,u ' cut curuaturas alaru, & collu fubtile,& logu,et depreffum inter alas,& humeros: & frequentat ' cis tulficula cum pudura interdum, nunc apud dextram nunc apud finiftram fpatulam,nunc apudaliquam mammillarum.Hosautem prae- ucnimus,necadantinillud,cumphlebotomia cx bafilica,& mclinatione fanguinis ad inferio B ra cum phiebosomia faphenx,& pofitione ven tofarmn,& prouocatione hannorrhoidum, aut ir.enftruorum, & fricatione fada in cxtrenlita- tib. & corredione in fex generibus rerum ficut fcis.Et hccomnia maximeobferuanda funt ,p- prie in principio veris, & in toto vere,eft enim ,>,p. tempus exuberare faciens fanguine. Nocumen ta aute facientia cadere in fputu fanguinis funt {] cut catarrhus acutus, tulTis vehemens,apofte- ma pleureticum, aut peripneumonicum,aut he paticum:& ex his eft retentio menftruorum, & conftridio hxmorrhoidu confuetarum fluere. Etquidem iacatarrhicuram fcriplimus,& tuf- fis.Et m pleurefi quide, & peripneumonia fan- guineis,apparens fputu eft fignu laudabile, re- c fudatenimex apoftemate ahqdpoftaliquid, cx eo,quod materia eft refolubilis,non prohibi ta propter adha'rentia, aut compadionem. In apoftemate autem hcpatico efteiusapparitio jdiquado caula ad malu, & proprie cu apofte- ma eft magnu exuberas: & quandoq; eft fignu bom:& proprieapud refolutionem iplius. Ha?- • morrhoidum aut,aut menftruorum conftridio non fm fapientiam,fi faciatcadere in illud,aut fi fit fufpcttio deillo; tunc eoru prouocatio ex- cufatalufpitione, ficut Galenus, fuperverbis Jiipp .dixit,inquitcnim,chronicushaemorrhoi dum fluxus conftridtus, & fubito, cadere facit in hydropifim, aut mania, aut fanguinis fcrca- tum, & phthilim. Particularisaucintentio ha- D bct quatuor modos.Primuscogit verterc inten nonem noftram adcuratione icreatus fangui- nis,qui contingit propter refudatione iplius.Et liquidem fueritab apoftemate fanguineo, cu- iusmateria ponitur in refolutione alicuius ca- fus poft ahquid, curari non indiget-.eft enim fi- gnihcatio falutis.Si aurem fuerit fm femita re- iudationisexvcnis puJmonis,autarterijs, vel etiam pedoris,propter agitatione,&ebullitio- nem cadentem in ianguine; dabnnus medica- mina fanguinis feruorereprimentia, &.ipfum copingentia.Et huiusoperationcm facientium f Z: fummahaeceft: portulaca propriecomafticata priwn». f re quenter, & parum poft patu dcglutitus eius
V N D V s. 14?
fuccus potenter ftringit fanguine, & fedat cbui litionem eius,& copingitipfum. Et fimiliter fe men eius aflum,& tota planta ipfiusctiam fm omncrn modumadminiftrationiseius,& fimi- liter album papauer aflum. Iuiubceautem funt huius intenrionis /tn omnem modum admini- ftrationisearum. In mucilagineautempfyllij cum lapide hamiatite diligenter loto,& contri- to contntione vlrima, ineft virtus mirabilis: & fimiliterincoriandroj&fimiliterinlapideha?- matite cum fticcoarnoglolfx. Pfyllium autem aflum,& conquaflatum cum aqua cxpreflionis portulaca%aut feminis eius vfq; dum fiat muci- laginofum,eft ad id mirabile.Et fimiliter femc hyofcyami cum fucco arnoglofla:: huius etiam eft intentionis lac co&um cu lapidibus fluuiali bus,autcum ferro ignito,prius exrrado buryro exeo,& fimiliter lacacetofum extraftoex eo butyro, & cafeusreccns fimiliter. Lutum aute aflemen, & lutu armenu, & figillatum funt ex medicinisveris adillud, & proprie cum fucco planraginis.-iftaenim funrcum virrureinfrigi- dationis,& coglutinationis:&exeiscopolira funt vltima ad id: & qusecunq; funt huius mten tioms.Etlaudatureisaquaferri,& aquapluuia lis cu gummi arabico aflo,aut dragagantho.Et laudantur eis ctiam aqua hordei, & propne af- fi,cum cancris fluuiahbus,aut fpodio,& limili- bus.Etquandoq;exigit neceflitasapud vehe- menteagitatione, & vigilias,vtcumeisaliqua ex narcoticis tribuamus, & tuc facimus ld eum cautela. Sccundusmodus docet vertereintcn- tionem noftra ad curatione eius fcreatusfan- guinis,qui fit fm femitam redundationis: & hu ius cura iam diximus quando modos diuerten- di fluxum fanguinisdocuimus.Terrius modus iw» qui eft ad curandum apertione,aut ruptura ve- nae cu vulncre, aut fine vulnere, indiget admi- niftratione medicaminu ftypticorum,& cofoli datiuorum. Ethocquide facientiu fumma hxc eft:fanguisdraconisproprie, & charabe,&bo- lus,& lutu figillatu,& balauftia?,& rofa%& cor- nu ceruinuaduftum,&coralliadufti:&cachic, &hypocyftis,&corticcs, & floresgranatorum &hannatites, & gummi aflum, & mumia, & rheubarbaru proprie aflum, & cortices th uris, & corrices maftichcs, &coagulum leporis, & coriandrum, & femen lingux arictis, & capita, & virgulta roiarum, & frudtus, & folia myrti, & fpodium, & cortices cancrorum vftorum, & fimilia.Fundametum autem, & medicamina, cum quibus hcc mifcenda, & propinanda funr, vel aliqua eorumjisc funr,fuccus proprie plan raginis, & fuccus albuth,fandali, & fuccus por- tulac», & fuccus albeda rogi, & aqua alfauic, & aqua pluuialis intufionisgumnidafli,& a- quarofata,& luccuscydoniorum,&miua, & fuccus granoru myrti,& fyrupus ex eis,& muci lago piyllij, & lemencydoniorum,& aqualu- mach,& fiinilia.Medicinas aute copofitasfcri- Mejhe. Sl 3 bemus
ptnm cotijc hdanjifi.

MESVE DE AEGRi
*ueth»rum bcmus poft,fi Deus volucrif, dc quarum fum- *toZZ.btn 11 cft zuCcharum rofatum propnc :eft tnim ** dMHm - niedicamcn eis bcncdictu, & miua, & fyrupus dcrofis ficcis, & fyrupus dciuiubi.s,&fyrupus de myrtis,& fyrupus dc pomis ftypticis: & tro- chifci dccharabc,&trochifci dctcrrafigillata: quoru mernoriamfecimus in antidot.Mcdica- minuautcm,qu2eadminiftrantur incmplaftra do,autliniendoextra,fumma hxceft.Olcuro- fatumcum maftiche,autolcum myrrinum, & cxciseftolcum decydonijs,&oleu nardinum, & fuccus coriandri humidi cu fauich,aucfarina hordci,autcu iandalis, autfpodio, & rofis cunf modico camphorA!,hec cnim emplaftra confc- rL , nti y e j acopeacaciac, hypocyftidos,furine fa uich,&farincBorobi4naconficecuaiboout,& fuperponc. Vcl accipe puiucre thuns fubtililll- mu,&a Jminiftra cualbumincoui. Etquidem de rebus mehonbus inhacparte eft(ubt:liter inquircrc adinuefti^andum iocu vchcmcntie doioris,illicenim cmplaftrationes, & linimcta vtiiifTnne poncnt. Qujirtus aut modus docet ab fcindcrecaufas vlcerationurn, &corro(ionuca dentium in partes pc<5loris,& pulmonis,& pro- priepulmonis fmplurimum :hocenimeftid, quod cft fufpcaum,& timorofum maximc: & huiusquidecuranonem fcribemusincapitulo dcphihifi,fi Deus voluerit,&permifcritcurari huiufmodi.Galcnus, fiacciditfputum fangui- nis a catarrho,tunc erit cofideratio noftra.vtru iit acutus,aut non acutus. Et ii fuerit quide acu- tus, & cholcricus,aut ialfugrnofus, fedabnnus impcrum acuitatis eius piiuscu regimincbo- nodiftindro in capitulo de Catanho, poftqua autcm vchemetia acuitatis (edara iucrir,fo!uat narura cu eo,quod eft, iicut infufio myrobala- norum,& fimiiia,& ii fucrit(a!fuginofus, cum eo,quod efi,ficut pduliecochix. J>cindc prxci- pi .nus cum phlebotomari de vena ccphalica phlebotomia fubti!i,& fi oportct,cu itcraaonc: & fricamusextremitatcs eius vicc poft vice: & trahimus matenasciusacapitecu clyftcribus acutis,& ii oporccr, fortis acuitatis:& cu poiitio nevcntofaru in cruribus: & fuper hxmorrhoi- daspoftapertionecarumcu phlebotomia. Ec cofcrt eis poft illud adminiftracio aqua: hordci cum cacris fluuiaiibus, & fyrupodepapauerc. Er ii indiget mediCamiriefbrciori, denturtro- chifci alfcendenctquoru remcmorabitur poft. Et fortiUs cft cx cis trochifci dc charabe,& pro- priccu fyrupo dc papaucre, aut fyrupo myrci - no,aut rob eius,& li rcs fuerit prauior,no eft cx- cufatio admimftrationis medicinai ufortium: ficut theriacx proprie,& mithridati,& athana- gtwdf.iaa fi:P,& trochifci Stel!as,&fimilifi; Etiamquide mui'™t m m-iliericuidam.&pluribuspoft illam cui acci- tumYwui- dcrat iputum faneuinis cxcatarrhocomentu-
hal/entt. , r ° . t . o * /1 *
rauimusregim'na,queiamdiximus:& muitut mus poft iila.vr ponercmus fupercaput eius,& propncin pane zuhedeg, mcdicamcn ex fimo
T- PECT. ET PVLM-
Ecolumhinopoftquamrgreffaeftbalneuj&ad-» iunximus, & dcdimus fibi theriaca rcccntc an-> ni fui,vt faccrCteam dormire: & incraftinn in- iunximus trican extrema ipfius,&coftringi in ftitis,& adminiftrari ex theriaca recenti quanti tate minorem,& minuim us,quoridieqaantita- teeius,dOnec deuenimus ad adminiftratione folius mc 11 is,vt mudihcaret pulmofufficicter: & non rcccffimus ab adminiftratione alicuius cx rubificanribus fuper parte, q dr zuendeg, & ab affiduicate fricacionis cxtremicatu.doncc di ucrtercturcatarrhus, & remafit nobispoft hxc fola vna nccelfiras,f.vtc6folidarcturvulnus:& dcdimus ei philoniu perficum,&interdutro- chifcosdeluto figillatocu zuccharorofato :& F quandoq; zutcharu rofatum fuum iri quantita- tc multa: & fccimusinterpolarioncs in admini ftrationeipforu,& vicifiituciines:& cjuandoex- coru vfu ftringebatur anhelitus,c6uertebamus ftudiunoftruadadminiftrandumrcs,q dii.atat ipfanij&cducunt fanic, ficut propriedccoftio- ncs hyflopi,& ii mi!ia:& CUm elargabac anheii tus,tuc rcuertcbamurad philonifii& troclrifcu & zuccharu rolatum cu hac vicilfitudinc:& fa- na eft,& no cft modo coprchen/ibilis numerus coru,qui fanati funt fecundu do<ftrinain hac.Fi lius Zczar.Cofeftio trocliiicoruconferentium tulfi,& fputofanguinis.Recip. gummiarabici,- & boli armeni,ana vnc.x.feminis portulacaj.vnc. ix.fpodij,foliorum rofaru, & feminisearu, ana drac.ij.dragaganthi,amyli ,ana drac.v.factro- chifcos cum fucco Iinijujc arictis, & da cum co- de fucco.ldc.Confcdio trochifcoru dc papaue Tr ' ch >Y <i<
m r •~ r • r n r r r vapaueri:
re corerentiu tcrcatui languinis,& tulh cum fe- brc,& doloris pedtoris, fi Deus voluerir. Acci- pc rofaru,gumi arabici,ana drac.iiij.amyli,pa- paucris.lucci liquir.anadra.ij.fpodij.croci.ana drac.lemif.Coficccu triplicato mclle,autrob:
& da cu tereniabin, & aqUa. Idem. Confcdio ^ trJt . trochifcorum hxtnaticorum cxpertorum iuua- mentorum ad fcrcatum,& Iputum fanguinis,& manationem eius vndccunque. lleci.corticum cancrorum fluuialiumaflbrum,vnc.xvj.corian dri aifi,drach.vj.femi. papaueris, drac. xv r .boli , armcni,& tcrrc figillata%ana drach.vj.fem.por ' tulacx, foliorurolarum cum capitibus fuis,gu- mi arabici,dragaganthi,ana drac.v.lapidis he- matitislotidra.iiij.eufiftidos,acacia?,cornucer uiadufti,charabe ,ba4auftiaB, fcminis myrti, ana drac.iiij.conchularum inccnfarum, drach. ij.margaritarum non pcrforatarum, drachm.j. Fac trochifcos cum (ucco lingux ariccis. Ex rc- b is mirabilis iuuamettri funccrochifci deterra figil!ata,& trochifci dc charabe dicti in antido.
Diofco. Portulaca fanguinis fputumfedat ex puhnonc,& proprie mafticara: & frequens fuc- parTuU< ciipfiusdegiuritio, & fimilitcrfcmen eius.Se- sr^,. dencgi autem eft ad ilkid mirabihs, & proprie Iotus,& adm niffratus cu fucco poitulaca:, aut m " Uf " arnogloifa.Etrimilitcrcoagulum leporiscuui
cifdcm

Dt rtA. ?ulo
L I B E R S E
kpo ru ." c '^c ruccis ftypricis. Etiam cxpertu cft, quod /cmtrium amoglofla%granorum myrri, &capi tum rofarum cum folijs fuis,ana dr.j.& s. admi niftratacum fuccoarnoglo(Ta:,funtad illud mc dicamentum vltimum. Etin feminehyofcya- mi eft operatiobona: &hoc qn a?gritudo cft praua,& prop 1 iecum aqua mellis,&in mumia fimiliter eft operatio perfcCta, & proprie in fpu tofanguinisexpercuflione,autcafu, & iit po- Tnt hif. tio iplius chirat.j.& propriecum vino ftyprico. Andromachus. Cofedtio trochifcorum ad fpu- rurn fanguinis,& fcreatum eius.Recipitacaciae dr.iiij.rofarum,balauftix,anadr.vj.gummiara bici,dr.ij.dragag.dr.j.confxcecumaqua pluuia li,dofis,dr.j.cumaquafrigida,&eftexpertum. Tr, t b,]-t<- Paulus. Confedio trochifcorumreftringentiu fcreatum fanguinis,etiam ii lit antiquus:& fe- *"**' dantiumagitationeSj&inducetium fomnum. Kecipit acacice,fccndenelote, hypociftidos,ba lauftie, ilorum meli granati,anadr. v.gallaru, dr.j.& s.opij,& croci,ana dr.tres,fac trochifcos cum aqua piuuiali, doiis aur.s.cum aquafrigi- IZlf' da.Filius Zacharia: Arafi.Confediotrochiico rum fcendene, confcrcntium fputo fanguinis, & eius manationi vndecunque,& funt experri. Rec. thuris, fanguinis draconis, balaufti£e,ana dr.tres,& tertiam alterius,charabse,dr.j.fcende ne,terre figillatSB,anadr.iiij.aluminis,dra.ij. & s. opij,cinnamomi, ana dr.ij. hyofcyami,dra.j. &s.hantex eistrochi.iiij.& hrdofis.i.cum al- bedagori, aut aqua portulaca?, aur lingux arie- prffidlno. tis.Idem.Confeftioepithematis,qua linitur pe TjrloZt <Sus:& fcdat dolorem,&reftringit fanguinem, /**&»»'•<. &confolidat,&linitur fuper ftomachfi apud vomitum fanguinis, & veiicam,&fupcrrenes, * apud iundturam * fanguinis, & pefHirizatur in matricc,apud fupcrfluitatem menftruorum, & ftringitfiuxum hcemorrhoidum. Kecip. fucci eufiftidos,acacijE, fang. draconis,gallcr,balau- ftia?,croci,gummi arabici, myrrhcc, boli arme- ni,opij,an.fiant trochifci:& lini cx eis vbi opor ctnf.ai» d< tcr> ^ a bor. Confedtio papaueris conferentis cu
papa. valts . . . • r • C
auxilio Deici, qui ipuit ianguinem propter acu jtatem, & inflammationem, & dolorcm pe dtoris.&pleurciim. Recip. rofarum.gummia- rabici,ana dr.iiij.amyli,dragaganthi, papauc- ris,anadr.ij-fpodij,croci,anadr.s.fucciliquirir. dr.ij. confice cum fyrupo de papauere: da cum „ . aquapluuiali,&fyrupomvrtino, autrobeius,
Troch. ctn- l r * ti v s C O '
ferente: q* aut fyrupo de papauere. ldem. Confectio rro- cfnimnu. c ^j[ corurn conferentium fpurofanguinis,&e- manationieiusvndecunque. Rccip. lutiiigil- lati,dr.iij.boliarmcni, amyli,rofartim, anadr. iiij.charaba?,granorum myrti,ana dr.vj.cancro rum vftorum,feminis portuIacar,ana dra.x.co- rallorum,dragagan.ipodij,anac\rac.v.gummi arabici,liquinti2E,anadr.iiij.conficecum iucco portulac^e, & aqua rofata:da cura aqua pluuia- mijietne H.Ifaac 1 fnicl11j.Confcctic> mcdicaminiscon* rmfjg* ftrcns fcrcatui saguinis a ptdtoi"c,& puJmonc,
C V N D V s. H4
A & cmanationi eius,& vomitui, & hoc mcdica- men non permittitcaderein phthifim. Accipe pfyllij aili, drac. xv. granorum portulaca? aflo- rum,gummi arabici alli,boJi armeni, ana dr.v. papauerisalbi,la(5fucar,anadr.x. charabs afT», rofarum cum pcdibus fuis,ana drach.iij.coralli afli,drac.iij. rercomnia ficuraIcohol,dofiseiiis e ft ,d r. i i j .c n m a q ua frigid a m an e, & fero. Etfit cibuseorum vitelli ouorum,&pedcsarietum, & haedorum. Idem. ConfcdioIohoc,qu«ad- miniftratur ad manationcs fanguinis cxpedo rc,& pulmone,bona. Recip.dragaganthi,gum mi arabici,fanguinis draconis,boli armeni,ro- farum,atnyli,ipodij, ana dr.iiij.fcendenegi, fe-* minisarnogloirx, papauerisalbi, mumia?,aca- B ci£,fucci eufiftidos,anadr.ij. penidiarum faha ri,dr.iij.confice cum fyrupo fado cx rofis ficcis quantum fufiicit: autcum fyrupo myrtino, & adminiftretur.Phylimon. Confeftio philonij p«°rfici vehemcnris virruris ad manationem ^ fanguinis vndccunque,& fcrcatum eiuscum tuffi, & finetufli, & fuperfluitarem menftruo- rum dolorofam,& ha;morrhoidum,&egcftio- nem fanguineam,& ad muliercs prxgnanres, quibuserumpunt menftrua, & conferuat foe- tus in marricibusearum. Cuius hccc eft permi- ftio. Accipc papaueris albi,hyofcyami, ana dr. '/ZJHZ'. xx.opij,terrx figillata?, ana dr.x. fendenegi,cro ci,anadrac.vj.caftorei, fpic .T, euphorbij,pyre- ^ thri, margaritarum non perforatarum, chara- C bje,zedoari£,doronici, ramich, ana dra.j.cam- phorse dra.j. tertiam, conficc cum melle roTtto colato quantum futficit,dolis a drac.s.vfque acl dr.j. cum fucco arnogloffa^autcum aqua rofa" ta,& modico vini puri.
De pleurefi. Cap. 7.
PLeurefis autem quaedam vera, quceda non vcra,vera quidem cft apoftematio cadens in panniculis, & lacertisdiitinguentibus mter velameri magnum, & coftas, & proprie fecus extremitatccoftarum rerminararum inpedto- rc, aut fub eo: autaccidens in panniculodiftin- gucnte,&eftdiaphragma: & eius marcria eft Ianeuis,autfanguis cholericus,autcholera pu _ ..
c J 1 r n r Sudnca
ra. Et non veraquidem pleurefiscft.quce ht m velamincj&lacerroextrinfeciscooperientibus pcdtis, & diftinguentibus inter coftas,& com- mifTuras earum, & communicantibus cum cu- tc.Eteius matcria,autcft phlcgma putrefadlu, & inflammatum, & hoc eftraro:aut melan- cholia,&hoc eftrarius. Erillaquidem,quae fuerit in velamine diftinguente coftas cum co- munitatecutis,minus fufpcfti eft: quce vero in vclamine,quodfubcoftis,magis,qux autem in velaminc diftinguentc,eft praua,fitenim cum pcrmiftione 1 ntel 1 edtuscircaaugmetumi & ftatu eius: & illud ideo, qm communicat cu cerebro mediante neruo magno, qui dirigirur,
&di-

MESVE DE ^GRIT. PECT- E T PVLM-
Crffil & dilatatur in fubftantia pannicuiorum.Etqui t. deindecalcfiunf,& fuperponuntur. Etfortius
JiurUum dern coe eft intrinfecis, & extrinfecis paniculis his eft euaporatorimn faduni exorobo, & fe-
fimnju. a b 0 j; vnatcr j a apoftemari poffe,verum afan- minibus,autfolijscaulium,&acetopolitisfu-
guine, & cholera frequentius: a phiegmate, & per lanam imbibitam, aut oleoanethino. Ex
melancholiararius,& lllud ideo, qln ad mem- iiccis autem euaporatorijseft facccllatio fada
brum paniculare,& denfum, rarogroflum, aut cum furfure, & falecalefadtis,aut milio, & fale
vilcofum penetrant.Pleurelisautem qualifcun calefadtis, aurpanico,& iale. Ex medijs intcr
quefuerit, aut refoluitur, aut iuppuratur, aut humidum,& ficcum eft vas jeneum,autterreu,
^\Zra permutatur.Ars aurem,& ingcntatio ad refolu aquacalidaplenum: & oporter, vt fit vas am-
tioncm ipiiuscft fm vij. rcs. Etprimaquidem plumconuexum, vtexomni partecircundet.
cft repercuifio materici: Secundaeft regimen Etquidem fuper omnibus Iuscanon cft: quem Cltmn lt „
ingeniatiuum, quo requiritur fcietia, vtru fit a femperobferuareiubemus,qihcirca cito,& rar
plenitudinc humorali, aut ventofali. T ertia eft de refolubile intenfc,aut remifle calidu, & cir-
, diuerfio mareriei. Quartaeft fubtradtio eius cainfuperficie,aurinprofundopofitum,eua-
rrfiTft/rcfi fubtradtionccomuni poft digeftionem ipfius. poratoriumadminiftrationisoportc-tcom,me-
Q^j nta e £ e duCtio ipli 9 edudtione proprie poft 1 lurarc,fic.n.traditur icientia im fapicntiam.Et ^ Utu eahi
prjeparationem cius.Sextaeft correctioaccide adhucquidem canoneft, debere ab humidis, ^"""""
tium. Scptimaeftregimen vi:x cius, quodin dcbilioribusincipere. Erquantocompadior,
tota protelationecurjeextendendumeft.Ht pri & ficciorfueritmateria,tantotardiusadfortio
mam quidemremcomplent adminiftmtiones ra prorumpet,ne refoJuatur materine,quod fub
' inedicaminum membrum confortantium, ip- tile eft,& cadat deinde durines in refiduo,hoc
fiufque virtutemcoadunatium,vtnorecipiat, namquecaucndumeft. Cauendum ctiamne^"" "*•
liec ipfum viucat, qua: ad ipfum fluit, materia. vaporex euaporatorijs ad egri naresafcendar, ■ '
Etcx hoc quidem facientibus eft emplaftratio diflolutionem enim, & tn/tiriam, & anhelitus
fa<Ttaex lentibusexcorticatis codtis cum aceto, conitrictioncm gcnerat. Cum autem cx ferie
aut ex farina fabarumcodtacum accto, autia- operarionis huius peruencritadhoc, vtdolar,
uiccum aceto, & fortiuseiseft emplaftratioex & pundura qualifcunque fucrit,refoluantur,
lentibus non excorricatisjotisin aquacalida, autfmaiiquid,autintegre;iubeftexcu(atiotra
deindecodtiscum aceto.Huiusetiamintentio- fcundiadaliud. Si veromultiplicatur vfque
niseft euaporatio fadacum fpongia infufa in adeo, vtdilatctur, & afccndat dolor viquead acetodccoitionisrofarum,aut balauftiarum, G furculas,autvfquead hypocondria extenda-
Qrtaiiter fi* a ut fimiliuui. Verumhoccft fufpedum,nifi cu tur; tuncccrrum eft,quodrefolutionem reple-
f.fer^urf matcna paucafucrit,aut in principio principia tioagitatiua prohibet: immo adhuc cuapora-
Junllfi" te.ciun nodummatcriareplitinlocum, &ha:c tiodiiatatagitatam,&multiplicat:&hocma-
quidem cautela eft, vt adminiftretur regime di ximc cum replctio fucrit in toto:tunc autem ad
ueriiuum in eodem tunc, h xc enim curaeft fm aliud gcnuscura: procedendum eft,queadmo-
fapientiam.Sccundamrcincomplent admini- dum dicemusiam. Tcrtiam igiturrcm com-
ftrationes euaporationum, nunc humidorum, plent adminiftrationes medicaminum fm exi
nunc ficcorum.licut ciifpofitio matcriei cxigir. getiam vniusduatu occupationum. Et prima Dt P i,uhH
Et pr<jecipiainusfpongiam marinam aquacali quidcm eft,quod ii marcriafucritdilatata,afcc mi °"
da infufam,& expreflam alia euaporatoria pre clens vfque ad furculam, & nondum ex toto re
cederc,pnus tn loco palma manus leuiter fnca pfcrit, fcd adhuccft, vt repat; phlebotometur
to,& oportet,vt fit fpongia lata, & ampla ex 01 bafilica ex latereoppofito:& extrahatur de fan
partecircundans. Et oportet mtercarncm, & guinc vlquedum altereturcoloreius, iuxta vir
& ipongiain pannum antiquum lubtilem,& t tucis,&aetatisexigcntiam. Etqnqueapudplu- ficcum mtcrponi, fupra ficcualium pcrmutari 11 ralitaterepletionis iubemusphlebotomari ex
fingulisitcrationibus, abfquciterationibusad faphena partisoppoiira?, eftenimeiusiuuame
miniftrationis fpongi «B :&oportettfleaquam tuinfublime,feftinum,.&propric apudafcen-
dulccm,acleucm:&quandoque decodtionis fum materieiadcaput.Huiusctintetionissut
chamanncli, autancthi, aut fimilium, & aqua ventoiationes in cruribus, & fricationes in cx-
falfa cft fortior aquadulci :.& hocqnoporret, trcmitatibus,&clyftcres Ier.es, & quoe hoccur-
&qnquefacimus illudcum vefica, aquacali- fu procedunt. Secundavcrocft,quod fi mate-
da fcmiplcna. Ex boniseuaporatorijscft aqua liafueritdecliuior ad hypochodria.proeponen
decottionisfurfuris,&chamaemeli,autanethi, dacftclyfterizatio, Deindeii neceifitascxpe-
autherba? vitri, &adhuc facellationes exhcr- rir,phlcbotometur bafilica fimiliter partisop-
ba vitri, & furfuns, poftquam calcfadtum fue- poiira- :&non excludatur, fi virtus permifcrit,
fir in latcrecalido, fupcrquem roratum prius phlcbotomiafaphcna?, Etvniucrfaliterquide
fueriracctum permiftum aqua. aut aquafola, cxtKidiofacis, &alleuiatioparrium uentris a
aut aqua falfa fm quod exigit difpofitio matc- face,& ventoiirate excufatab additione nocu-
fi^& qnque madcfiunt ui aiiquo corum piius, nicntorum in hactfgrirudmc, Adminiftrentur
igitur

L I B E R S E
" igiturclyftcrcslencs fadicx co, quod cftficut aqua hordei cum radice maluarum: & aqua li- cla; pauca,& fimilibus.Etnccxcedasinvfueo rum nifivfq;ad llludquod fignificabitur-tibi t x clifpofitionc, qm confueuit iegritudine hanc fluxus fanguinis fequiimmoderantia.Etfiqui dem fuerit cum cis acceflfus incolumitatis ad anheiitum ,& lentefcentiatnfcbnum; tuncc-ft huiusappando fignificatio laudabilis, fi vcro non,contraria. Exrebusautem maximi iuua- menti ad diucrtendum morbi materiam cft po fitto ventofarumfuper locum doloris: nunccu incifione,nunc fine ca, ficut cxigit necciTi tas: fe datur.n.ex hocdolor interdum,&interdu ma- teria ad partcscutis trahitur, veru oportctope- rationem hanc,quod pra?cedatcorporis mundi ficatio cutn phlebotomia, folutione venrris ex his,quxdicemus, verum hoca fcptimo vlque addecimum quartudiem, & hoc propriccum inteilcximus materiam morbi poflc rcuOcari ad cutem, huius etintentionis eft emplaftratio ex iinapi,& fimilibus. Quartam rem tomplet phlebotomia,& corporis mundificatio cu me- dicinis folutiuis /m neceifitatis exigentiam.Et hoc,quod non difcutimus, dirigit intentioncm noftra ad a:gricudinem iatn fada, in qua repfit fecundu totalitateipfa materia. Neccflfaria eft crgo phItbotomiatunc,fi ex fanguinisabunda tia fuerit, ex bafilica partis, qu3E iequitur dolo- rem,fa<fta vfque ad coloris lunguinis permuta- tionemcum conditionibus virtutis,&cctatis. * Excufat.n.ab alijs hsc phlebotomia, nifi fue- rit conftipatio natura?:tunc.n.lcnienda eft natu ra cum hts, quae iant ficut firacoft.i.manna, & myrobalan. de violis,&deco£tio violarum cu iuiubis in aqua hordei,&quae hoc curfu proce- dunt,autcumenemateleui. Siautem materia cholcrica fucrit, tunc phlebotomia, & ventris folutio necedana eft: & fimiliter fi phlegmati- ca,aut melacholica fuerit.Verum oportet phle botomia praeponi pharmacice, nifi vcntris fue- ritconftipatio:tunc.n.pr£cipimuslenireprius naturam. M undificationem autem coiporis cu medicina folutiua,oportet,quod prxcedatprx' paratiuaad materiei digcftionem neccflaria, & ii quidem materia cholerica fuerit, requirit infiamatioeius infrigidationem maiorem,& humedationem; non ramen expolianda a vir- tuteabfterfionis,&dehocquidcm generc iunt aq.tacitruli,& melonisindi,&cucurbitx, &fi- milium, & propriecum eo, quod eft ficut ieca- r> niabin, quod fcripfit Gal. cuius haecefl permi- iLP™. ftio. Rec. mcllis partcm vna,zucchari, ialis ia- menipartcsduas,aceti, &aqucedulcis,ana par te vnam.Ineft autem huic fecaniabin virtus cx tinCtionis,& fcdationis fitis, & abfterfionis, & fiduplicaturineomel,prouenit exeo abfter- fio maior,& fi additur ei ad acctofitate,eftob- uiariuum cholerc,& multiplicationis fitis,& fit doiis eius ab vnc- ij.vfque ad iij.cuin aliquo ex
C V N D V S- 245
A predi&isfuccis, autcumaquahabentetempe- riem inter calidum, & frigidum,fi xftas fueria & fi fucrit hyems,dctur cum aqua calida,ita tn quodin matutinis prascedat hauftum eiuspo- tusmucilaginis pfyllij cx aquafola,aut exa- quagranatorum dulcium,& aquadulcicumiu leb: & (ubfcquatur ipium circiter per duas hor. potusaqux hordei. Siautem rem plurishume itationis, & minoris abfterfio ms diipofitio cxi git, fyrupus viol. cum aquu iuiubarum dandus eft,autaquahordeicum violiscoditis.Rcfcin- danturautemomnia,quaeinfrigidant, & com- pingunt,ficutportulaca,papauer,&fimilia,m- iialiquanecemtasexigat,ficutdicemus.Si aut febris,&eftuatio,anheIitufquc frcqucntia,& fi
R tis inualuerint, fuccurrendum tunccum eo, in quo e humcdatio fola, ficut eft mucilago pfyl- lij proprie, & iuleb fubtile; forbendo ex co fem per aliquid poft aliquid, & fi fuerit cum hoc co itriciio naturc,dandus eft fyrupus de prunis cu mucilagine pfyllij,& fimilia. Si autem mate- r;a fanguinea fuent, requirirur virtus infrigida tionis minor, & abfter/ionismaior; & proprie cum co,quodeft,ficutfecaniabin,in quo dunli catur mei,cuius hauftum pra?cedar,ficut matu- tinis, hydromel, & iuleb fadum fubtile vtrun- que:& fubfequatur aqua hordei,decodio capil lorum vencris,& fimilium. Si autem materia fuerit fanguis phlegmaticus, requiritur minor infrigidatio,&maiorabfterfio cumeo,quod
■ eft, ficutfecaniabin proprie, & decoitio hyffo- pi, & radix lilij, huius et mtentionis cft hydro- mel,&fimilia. Si vero fueritmateria fanguis njelacholicus,dctur fyrupus melinus, & hydro mel cumdecodioneanethi, vellupini, vel bu- g!oife,& ireos,&fimilium. Etfuperhiscanon eft,vt reslenientes, & remouentes afperitatem pra»cedantres,quoeabftergunt: immo non cx- poiientur ab eis:fic.n.facilitatur operatio, cum autadminiftrationem medicinae iolutiuae co- gnoueris necelfariam cfTe in re, vt confideres. Nam fi febris vchementia inualuerit cu a?ftua tione, tunctimendumeft folutiuuin,& excufat ab ipio fola phlebotomia, in qua no eft timor, nifi forfan apud naturar conftipationem, & iu- bemuseam liniri cum aquahordei,& violis conditis, &puIpaecafia?fiftuLr,&manna,& fi- milibus:autcum aqua prunoru,& quae hoccur fu procedur,autcu clyfteri lenitiuoex his,quae fcis.Materiaveroeuacuandaqualifcunquefue rit, oportet, vt euacuetur cum eis, cum quibus cum lolutioneeft lenificatio, de quorum fum- mafunt violxpropriehuinida?, & ficcacondi- »!»»/< ra>, & fyrupus ex eis, & firacoft, & tereniabin, Tau.t"* &zuccharumalior, &cafia fiftula, & fimilia: & proprie {1 maieriafueritcholcrica, & quan- doquemifcetur cum eis, ficutlunttrochiicide violis habentes aliquid fcammonec,& nos fcri pfimus pcrmiftionem eoruin in capitulo de afthmate.Kt li fueritphlcgtnatica materia,eua
cuan-

MESVE DE AEGRI
cuanda eft cu eo,quod eft ficur puluis ireos,aur agaricus,aut hyfTopus,alhafcc,cum myrohala nisdeviolismcllitis,&tereniabin,&aquahor- dei.Si vero fuerit melacholia cum eo, eft, (lcut elleborusnigercum aquahordei:& iam quide Gal.precipitaquam hordei poftfolutiuutn pro pinaridebere,autaquam mellis,vt lenihcer,& abftergat virturem (olutiui, & li difpofirio ali- qua eft,qua?exigat,necc{farium eft,vti clyfteri bus lcnibus,medijs,& acutis fm neccffitatis exi gentiamj & propric cu dolor procliuior ad hy- pochodna fuerit. Quintam rcm complent ad- miniftrationes medicinarum iputumfacilitan rium,ipfumque velocitantium. Ethocquidcni pcrficitur,cuinchoanoneabhumedtantibus,& lenificantibus,& procedcndo ad res temperate abfterftonis,& fi quidem vehemensinflamma tio fucrit, cutn eo, quod eft, ftcut aqua melonis indi,autaquacitruli,autcucurbitaecuaquazuc chari; aut aqua hordcicxcorticati decodi in a- qua pluuiali dccoCtione vehcmeti cu iulcb. Ht fi quidem non adco fucrit vchcmcns,fufiicita- quaiuiubarum, & febeften cum violis, & femi rubus cydon;Otum,& olco amygdalarum dul- cium cu iuleb,& aqua mellis, aut aqua zuccha- rt, & non pra?termittatur poft lilam aquahor- dei,ficut poft horam, & in proceifu rei procede dum vfqueadid,quodcftficutdecodioradi- cuin lilij,&captllorum vcnerisin aquahordci u cum hydromelite, vcrum aqua melliseft vlti- /)«.- miorad huincdandum,quam aqua hordci ;& 4« aqua ficuu, & paflTularu eft huius gcneris poft j|f a,& proprie cutn myrobalanis de violis,& a- qua mellis,&oleod<: amygdalisdulcibus;& (i nuluer aqua liqutrutre cu cis,aut line eis:& fiici mus fequi poft illam aqua hordci: & eft via re- ftior, & qnque pcrucniemus ad gradum coru, quefunt (icutdccodiohyffopi,& (imilia.Etex rebus fputum facihtatibus, c-ft lorbitio faCta ex aqua ad caliditatem dccliui, hora poft hora: & ex eis eft embrochatio faChi fuper locum dolo- ris cum aqua calida:rninuit.n.dolorem, & fpu- tum accelcrat, & ii lit decodtionis maluaru, aut foenug. & fimihu, magnificaturopcratioeius: & corerunt ei ccrata, & emplaftra:& ex eis,qui dem funt meliora,in quibuseftlcnificatio cum refolutione non eleuata, fed quafi in gradu pri- mo:deinde procc dendum paularim ad ca, q nx amplius eleuantur, & cx rebus vrilib. non ele- uatis eft ceratum exoleo violato,& cera,autex oleo amygdalino, & cera, & eleuatur fuper ifta quaecunque fiunt ex mucilaginibus, aut adipi- bus alijs, & adhuc ex hytfopo humida:& ex cis eft fortius ex radice lilij, aut foenugrasco, & fe- mine lini, & abiinthio codiiscum fucco herba; vitri,&oleodechama?tnelo,& paucomcllc,& adhuc eft fortius his, ex caulibus elixatis cu bu tyro,autexcinereradicum cauliuincu adipc. & nos quide plura his fcribcinus poft, fi Deus .yoluerit. Etex his,qu^ valde fputum faciluar,
T. PECT. ET EVLM.
eft,vt dormiat infirmusfuperlatusdolorofurn j & iorbeathora poft hora paulatim cx -aqua ca- '*>» /«<£ 1 ida, & aqua zucchari, auraqua melliscalida, & fimilibus. Sextarem complcn t admmiftra- 1 £2 M "' tiones medicaminum ieciantium accidentia iu ■^ cctdh -". perucnietia huic aegritudini, qua? fi vlrimatur vcciditcistimor, & defpcratio, &funtproprie permiftiointellc<ftus,alienatio, vigilie,litis ve- hemes, fluxus ventris, & fanguinis ex naribus. Intellc&us autem periniftio, & alicnatio qiiq; accidit apud permutationem plcurefis, & nos loquemurdeea,qnque acciditex proprietare cuiufdatn fpeciei pleurefis, ficut propne, qn fit in velamine diftinguete magno, & e diaphrag ma, & coicat cum cerebt o medianre neruo quo F dam magno,qui dilatatur,&contexiturin iub- ftantiam panicularem, & oportet in hac parte geminare cura fimul pleurefis, (icut fcribemus nunc;& phrencfis,ficut in proprio loco fcripfi- ms,& hiucerit tnodus curarionis,fi Deushanc segriruciinemcurari permiferit. Vigiliaeaurem ■*- fi accidantintcrdum,acceffum ad permiftione intelledus fignificant:& propricdum multipli cantur, & tunc necelfaria cfl ad miniftratio ipe f ' car "' cierum de iacur,& iyrupi de papauerc,& deco- dfionis eius, & hoc cum cautela, ne fputuin.co- pingat,& prohibeant, quod eft res detcrior eis, & mcdicmx ex femi. papaucris melioresfunt cis,q, ex corticc:caute!a focietatis aufcrt hoc no cumentum,& proprie ii aflocietur cis,qd cft ii- cutrlecoitio paifulai u,autaqua mellis,aut rob, &quodcftinmle. Suisautemaccidcnscisfe- s^i^. dandaeft cum humediantibus, & vehementia ^^'- inflammationu cxtinguentibus, ficut cuaqua J?IMW " citruli proprie, & melonis indi, & mucilagine pfyllij, & fimilibus,dequib. loqucmurin pro- pnocapit. Vcn fioporternoneflefrigidaadu: &oportetadmifccri aliquaeisex abitergerib. fubnliter, vtlenificeturfputum, & ii fueritfitis a caumatc fpiritualium, adminiftretur libertas aeris temperati, deciiuis ad humiditatem,& vn gatur peCtus etcxcrcatodc oleoviolato,& fimi .lib.Siaut fueritabebullitionecholeraerubcae, confert fecaniabin fubtile, quod fcripfit C.ale. cum aquapluuiali:& iyrupus violaceus cum aqua plurima fedathanc fitim : & aqua hoTdci habens bonitates fuasex materia permiftionis fuxconfert,ficut Hipp.dixit. Fluxumautc fan- &s d C ~* T *
- • i 1 ■' . „ fluxumf&n-
guinis m nanb. contingentem cis poft criiim, lifterc non debcmus, niii fupc-rfluat: & ii fuerit non criticus, fed proptcr exuberantiam fangui- nisjconferttunc phIcbotomia,& alia.quae dixi- musincapitulo proprio. f luxus vetris accides eis in morbi pnncipio eft fm vnum duorum modorum,aut .n. propter mukitudincm mate- rix cum perfiftcntia regulationis naturae: & fc- quitur ex hocanhelitus facilitas, &lcntefcetia febris:&eft iignificatiobona,aut eftpropter exuberantiam materise prctcr, qtiam reguletur a natura.-immocft ficut regurgitas:& eft figni-
fkatio

LIBER SECVNDV 14«
ffCjiiomaIa,&proprfecum non fiftirurpcrip- A prccipit,quod nunccomprchcnditvriiucrfiras",
fum diflicultas atihelitus, triftiria, & febris in- fermetum non dari: facir.n.apcrtjonem apofte
ftammatio:tuc .n. fortailis luperucnict mors in matis anre digeftionem,& azyir.um nondari,
jtnfHfvZ iiij.vc! ante. Siautem accidat fluxus ycntrisin fputum .n. inuifcat,cum autcnirupturamapo-
'fhurTf/Ti finemorbi,eft fimiliterfm aliosduoru modo- ftematisqua?rimus,damusfermentatum:ruptu
rum.aut.n.expcllitur materiaad hepar ,&vi- ram.n.apoftematisfacilitat . Ht vniuerfaliter
fccra,& fcquitur ipfum incolumitas:autaccidit quidcm coccduntur cis canna mc-Ilis, & grana
adebilitatchepatis, &proftratione digeftiux ta dulcia, & poma dulcia elixara, acalfara;&
virtLiti.s, & contentiua? m ipio, & fequirur poft paffula? fineinrerioribus, & che/mcs,& juiubx
ipfum pcrnitiofitas.Septimam recomplentad comp!etae,& amygdalc.Erqnqueexrendimus
miniftrationes regulationum circa regi men x- vfquc ad pifces degentes in (CopuIis,& proprie
gri ln generib. fex reru, & proprie,vt dirigatur habcntes fquamas,& h^c propric rribuantur,(i
eis temperics in acre, qucc fit vrcunquead cali- cutcxigitdifpofitio.Etin pleurefi quide phlcg
ditatemdecliuis,&timeaturobtufio,&acuitas matica dandaeftaquacicerum, autaqua hor-
in ipfo cx multiplicatione borcx, & auftri, m- dei, & cicerum cum melle;& aqua cauliumcu
quantu poiTibilefuerit:& fiat elogatio a fumis, B cleoamygdalino,autladeamygdalarum, &
& vaporibus,& ventorum flatu:& ab aercagi- cibcntur iicla cum oleoamygdalino, autlafte
tationis aquarum,& ab jeftuofo,&ficco. Nu- earum ,& mclle;& dcturetiaaltcrertiabincum
triensaurem oportetcommenfurarieis.fmcon hyifopo, & mellc:aurpulcgio:eft.n.eicibusbo
liderationem noftram,quam dirigimus,autad nus.Et dicoquod rcmpu$,a2tas,rcgio,& cofue-
morbum,autad patientem.Etad morbumqui tudo in adminiftrationc quantitaris nurrien-
dcm,aut fmquantitarem acuitatis, autfm hora tium, & numeri; vtrum parum,vcl mulrum,fc-
acccifus, & receifus eius, & multitudoquidem mel, autampliusdari debeant,regulat:quare
acuitatis facit neceiTariam fubrradtionem nu- diftinguendum eftin illis,ficut fcis. Porusautc
tricntis;ficutparuirasmultiplicationcmipfius. eisbonuseftaquazucchari, &aquamellis, iu-
tli Et Hipp.quidem dixirapud vehementiam do leb fubtile, & aquahordei fubtilis,&quaehoa
hru",J,Z loris,& acuitatis,fi cibus detur,cft ponerc cegiu curfu procedunt.Aquam autem in hyemecali-
""'/'• run addefperationem, & morte: & illud ideo, qm dam bibant: arftate vcro tcmperatam. Vcrum>
naturadebilisad alteram duarum occupario- abhorrcanraquamfrigidam, niiiinduobusca
m,"tm. nun ^ dcfoj et ac | vtraquc, & certum eft furiosii fibus: & hoc quidem in tuifi ficca, & afpera: & exrefift.entibusnatur2efuppeditationem multi c infiticxcaliditate vehementi: tuncquoqueco
plicari:quare tunc nutriensomninoprohiben- cedimusipfam, frangcntcs frigiditatem eius*
•dum eft. Etadhuc nutrirecircaacuitatis,& do- cum fecaniabin,& iulcb; acquirentcsei ex vir-
lOris aduentum, fcu augmentum, horrendu eft tute inciiionis alfecaniabin, virtutem penctra-
magis, quaincircaipfiusvltimiratem. Apud rionis,vtpcnetrct,difcurrat in vcnas, & figille-
vcroacuiratisj&vehementicedolorisdcclina- rur, deindeexfrigiditate,& humiditate virtu-
tioncm,non ftifpc&um eft,& mihus apud lcnte tis aqux cxtinguis inflammationem, & lcdas
(ccntiam. Vltcrius autem nutricndum,qn iam afperitate,& fidm, hoceft.n.qd non omncsco
accidcntia quieta,& leuia, & facilia fuerint; & prchenderut.In morbi autem declinatione dc-
adhuc vlterius,qn cx toto remifla funr.Nutries rur cis vinum album,dulce,fubrilc; & rob cum
igitur cum nondum in totoleuior fuerit,cum aquapluuia, &aqua mellis,&conceditur vi 4
to,quod eft iicur aqua hordei, & aquazuccha- num aquofum,&lene, & vinum chefmes,&a-
ri,autaqua mellis;vtrifq; fadis fubtihbus. Et quadccodionisalchefmes,&aquapaffularu,
cum iamadolorealleuatumaegruminucneris, & iuleb,&quc hoccurfu proccdunt.Jn phlcg-
fed non inresrc, iis conrcntus aqua zucchari,& matica vero forbeant aqua mcllis, qiique dcco
aqua hordcidecodti in aqua plrtrima, dccoCtio dionis hyifopi,& qua? hoccurfu procedunt. In
ne vchemeri; autaqua altcreniabincumaqua iaelancholica vcro cibenrurforbirionibusfa-
hordei, dccod:is vchemcnter;facilitant enim £isex fauich rriticeo,&mellc, & alterniabin,
fputu,& ii vlterius loltatar,? volucris,exarnyg &olcoamygdalarum, & ex forbirionil us fa-
cialis mfculum deco&ionis earum admifccbis, Ctis cx farina fabarum in iufculis ex lingua bo-
&dabiscum melle modico, autzuccha.& ex uis domeftica,& fylueftri. Potentaquani mel-
ciseft aqua alchandcrcs,&at]ua tntici,& pro- liscumaqua lupuli,ancthi,& timilium . Etqui
priccum ampliusegrumallcuatum inuencris, dcm iam di&um eft,in hac apgritudine ven-
iimiliter iufculuin cx maluis,& cryfolochana, trein fluxibilemcum modcranna fieri,ctcnim
& blctis,& ficla,&cucurbita, & forbitionesea eius ftriCtura, vel largitas plurima non cft bo-
rumcx fabarumfarina:&conccdimusinfine na. In lubricitatcigitur vcntns,prohibcnda
fcbris pulmentaex butyro. Etpoft fcbrem iu- luntiulcula ex herbis,dada vcroluntapud ve-
fcula ex herbis cum carnibus teneris, aut vitel- tris ftrifturam,& cum fitis afpera fuerit. Et pro-
lisouorum. Etquidamcxantiquis dabanfpa- hibenda funt granata,& poma, cum vcntris
nem cum aqua zucchari,&iuleb. Galc.iautcm conftipatio fucrit: danda vero funt apud lubri.
. . citatem

MESVE DE ^GRIT- PECT-ET PVLM-
cltarcm ipfius,& fic intelligcndum eft dccaste- E auferendoaprincipio fpumam eius. & deco-
ris.Cibareautem,autpot'umdare,non nifi a quatur vfque ad confumptionem medietatis
foce purgatis vifceribus: vel ialtem membris aquje, aut duarum partium cius. dcindecole-
digeftionis primoe ,Hippo.iuflit,neque accede- tur, & conferuetur in vaie vitreo; habet enim
te dolore,neque prxfcnte eo, neque in hora de hec aqua virtutem lenitiuam refultantem in ea
teriorehorarum. Simiiiter autem,necaperias abaqua,&medullahordei:abfterfiuam,&le-
vcnas,fececonftipatis vifceribus, autlubrici- nitiuam a nitrofitatequadam expanfa in corti
tate dominantceis,& proprie vehemcntimcq; ce hordei mteriori tegente medullam eius. Eft
in die,cum natura obijcit morbo;fed in die mi- igiturfacilis;lauatiua,& fputi facilitatiua. vcn- m °
norisagitationis,fipolfibilcfuerit.Soluereve- trem lubricat,oppilationesaperit,& vrinam
roapud ventrisconftipationem,& apud mate- prouocat. Ars vero fecunda modificat fecun-
rici declinationem ad hypochondria.cum ene dumhunc modum. Recip. hordei excorricati
matibusmagisefleconueniensGalc. mlTit/In circiterlib.i.&fricailludcumpannoafperofri
euacuando vero membranutritiua,& fpiritua- dtione vehementi,vfc]uead excluiionem,& ad
lia, abfcindente pharmaciaopus cfTe proecepir, feparationem intrinlecorum corticum omni-
& enematavtiliaeflen6negauit,&propriefi- F no.lauaillud lauationibus pluribuscumaqua
cutdilpofitioexigit. Adhucautemopusphar- calida:deinde poneid inolla,& fundefuper
maciaeabfcindendum eft,apudfcbns,&acci- ipfumaqusecirciterlib.viij.deinde bulliant cu.
dentium vehemcntiam: excufat enim tunc ab facilirateebullitione vna, & proijciatur ab co
cafola phlebotomiae^idminiftrario, nifi forte illaaqua;deindeponefuperipfumaqu^calid^
lcnire ficcitatem vifcerumoporteat: & hoc ma circiter,li.xx.&decoq; cu facilitate vfq; ad lib.
gis cum clyileribus facias. x.vcl vfq; ad lib. y.deinde cola,& recode in va
Sermo w aqua, hordei. Cap. 8. fe vitreo.Hecautaqua fitim,&afperitatem fe-
COnfueuerunt antiqui vocareaquam hor- dat,& mflamatione exrmguit;& pedus,& pul-
dei, ptifanam, & confueuerunt vocare mone,& gutturlcnit, fitnn extinguit, vetre lu-
ptiianam, & chylum cfle liquores refukantes bricureddit,prec»rdia hume(ftar,&fputum fa-
«x ehxationealicuiusrci in aquofo, exadtionc cilitat. Hcecautem aqua,vlteriorem recipiens i
calorisoperatisiniila.verumchylus habetar- co&ionemfundcndo adhuc inca parum poft
tificem calorcm animalis, & proprie in vafe parum circiterhb. x. aqua? calidae,efticitur ci- du
proprio. ptifanaautem habetartificem calore bus,& potus,quemquibufdam colatum;qui- igius in vafe communi, ficnt cx elixationccar- G bufdam non colatum fecundum neceflitatis in
ruum, & frumenti, & hordei, & aliarum re- digentiam Hippo. dari praxepit. Etquando- t,'m7d,o.
rumnutrientium. Elixationem autem rerum queadhucvlteriorcmrecipitdecodtioncm,vf- u JI lu "
medicinaliumconfueueruntvocareapozcina. queadeo, donec habeat mediocritatem mrer
&inueneruntaqiur hordei duplexoflicium,fci iun£tum, & liquidum; & eft cibus laudabilis,
licetlenitioniscum abfterlioni.: atit fine abfter habcns bonirates folemnes.
lione. & li quidem eft cum abfterfione,parum Sermo in aijua cicerum. Cap. p.
mcdicinale vocauerunt. cam vero, quce fine 1~"X Ixcruntantiqui duplicein ciceribuspro- 0^.7<«««.
tn antislr-» tsri**
abftcrfione eft,quandoque vocauerunt potum jft J' prieratcm eiTe. Ex eis vnaeft,quceeft ex T,T/"L
tantum, & quandoque potum, & cibum. Et pania in fupcrficie corticum cicerum, humidi- l '^ c °p u .
inhisdiftinguitur modusopcrationisfecundu rasbaurachiacuin calidirate fubtili,quse tolli-/-™"»*'/
artcm,& fcietiam:quaredupliccm in eiusope- turfoia ebullitione. Eteft aliapropricras,qucerf"
rationeinuenerunrartem vnam.fcilicetfacien fedet intotocorporceorum; & eft humidiras
terneam potum medicinalem,aliamfaciente dulcis, iubtilis, nutribilis,tameninflatiua.
.. * ,.. . . r btt Sera—
potum rantum, aut porum, &cibum. Ars ve- vcro coxcns lib. i. ciccrurn conleruanrium ad- **pr-
ro prima modificat fic. Accipe hordeiexcorti- H huc nitroiitatemfuam cum lib. xx. aquse facih
cati, & fricati cu pannoafperofrktione vehe- decodione, vfquedum redeant ad lib. x. tunc
meti,vfque ad exculfioncm tenuium corticum crit acuacorum potus medicinalis; &proprie
circitc;-libram.i.&fithordeum iubtile, mediu lauatiuus, & abfterfiuus,& aperitiuus oppila-
inter antiquum ,& nouum; (uper quod non ce- tionum,ta pra?cordiorum,quam nunitiuorum,
cidit de odore corruptionis aliquid,nec de con & viarum vrine.frangitiuus lapidu in cis: mun
tagionefumi.autpulueris;&conferuatum fue- diheatvifcera,litim ramen non toliit. Et fi vl-
ritin locoaeris liberi;& iam habuerit perfe&io teriorem excipiat coc'tionem, &cum plurima
nem in maturitate fua.& poneillud ele&um in aqua, vfq; dum acquiratmcdiocritatem intcr
olia noua mundata, lota, & abfterfa nimis; vt tenue, & iunftum, eft cibus bonus cegritudini-
non remanferitinilladeodorequicquatn 0111 busphlegmaticis. verumoporret,vtdeturco-
nino. & proijce fjupcr ipfum aquje circircr li- latus. Ex ciccribusautem, aquibusiamexpo-
bras xx.& fit aqua fontium,duIcis,leuis, & iub- liata fuerit nitrofitas,fiur uifcula incitantia ve-
tilis. & exerce coCtionem iplius cum omni faci trcm,& impinguatia.Scrmonem in aqua mel-
ii*tate,inquantum poifibile fuerit: & fine fumo, lis lam icnplimus in antidotario noftro, quarc
• > non

L IfiEl S E C V N D V S- " ?
srGn eft hic nccefle rcpcrcrc. Abuhali.Iuleb al- A mundi co6lce ad perfcciionem vfque durnni-
ch. fmescofcrens curn auxilio Dci pleurefi, & befcat,vnc.j. & femif.fucci radicumlilij.vnc.j.
aoloribus pcdoris.Recipit alchcfmes,&paflu ccra; pura?,vnc.j. aggregentola bonaaggrega-
Ias,& dccoquantur in aqua, decodione fuificie tione,& inungatur cu eo pcd:us,bonum,ft Deus
ti:&accipe huius aqua-, partcm.j. penidiarum, volucrit. Sabor Rex Medorum.Defcnptiovn
partem lemif. decoquantur vfquedum fufficit. gucti fcdantisdolore, &lenientis fputum.Rec. d °'°-
lecundum eudem modum fiat nilcb.Idem.Sy- olei violati,vnc.j.ccrae drach.femif.adipis ana- "£>'*< %
rupusconferens tulli, & pleurefi. Recipitfucci tis,& gallinsB,anadrac.quinque,hy/Topihumi-" 1 ®"
granatorumdulcium,lib.ij.fucci canarum mcl da?, drach. viij. butyri ouiumloti fepein aqua
lis,lib.j.penidiarum tantundcm. F lat ex eis fy- hordei,dr.iii j.muciJaginis feminis lini,altha??,
rupus,bonus, fi Dcus voluent. Ioanitius. Iuleb ana drac.x.& fiat ex cis vnguctu bonum, & ex
fubnle cofcrcns pleurcficum inflammatione, pcrtum.Etfi materia copattiorfuerit,ponepro
jju cyrufu & '"!* Accipe f ucci mtlonis indi, aut fucci cu- olco violato oleum dc lilio.Ide. confcdio em-
y'","" f cu r^ it3e affe,lib.iiij.zuccharilib.iij.fiatexeis plaftri mirabilisadca,qua , diximus.Rec.folio* ,<i " << ' ; »'
IfjZ t /i. fyrupus,& dcturcu aqua hordei.Idcm.fyrupus ruin violarum,drac.quinq; radicumlilij,drac.
Zf"" violaceus conferens febribus,& plcurcfi,& tuf- B x.farinae hordci, & fabarum,ana drac.vj. & fe- , r
%ZZ Ti ^fi CC3e ; Rcci P- violarum recentium, fcminum mif. mucilaginismaluauifci, &feminiscydo-
pimrif.*). eydoniorum, & citruli, ana drachm.x.fcminis niorum, & feminis lini ana dra.xij.fiorum cha-
malua?,dra.xij.gummiarabici,drac.viij.traga- mxmcli,& tragacan. ana dr.vij. cera:, vnc.ij.o-
canthi,drac.ij.Funde fupcr ea,aquse cahdc,lib. lei violati,nnc.viij.rob quantu fufficit,aggrege
vij.& dimitte die,acno<ftc,dcindc bulliat ad c5 tur omnia,& dccoquantur,& fupcrpone.Si aut
fuinptionem medictatis:deindecumpcnidia- matcriacompadiorfucrit,&indigetrefolutio
rumlibrisduab.fiatfyrupus,dacumaquahor- nc,addat in cofarinxfcminislini,dra.j.&pro
dci,& mucilaginc pfyll;j,mane,&fero.Ifraeli- olcoviolatoponaturolcumdelilio.Etiicalidiy^'.'" 11 ^
ta.Syrupuscoferesplcurcfi,&catarrhocalido, tasintcnlior fuerit, addecisfuccifoliorumcu-
& tulli calida? cu afperitate,& iiti vehementi fa curbit£e,nenupharis,ana drach.xij.& fubtrahi-
dlscaufaficcitatis temporis.Rec.iuiubaru pin muslemenlini.Idcm.aliud fedansdolorcm,&
guium,fcbeften,ana.c. violaruin,firacoft, ana, maturans.Accipefarinshordei, meliloti, ana
drac.x.liquiritije,florum linguce bouis domefti partem vnam,far.fa?nu.fcin.lini,anapartem fe
c«,ana drac.xij. feminis malua*, cydoniorum, c mif.fem. papaue.albi, partis.i. tertias duas, aut
anadra.v.fuperea proijceaquaecalid£e,lib.vij. corticu papaucris partefemif.vitclluouivnu,
& dimktedie, acnod:e;deindecoquc vfque ad robquantum fufticitad aggrcgadum ea.Filius
confumptione mcdictatis,cum zucchari lib.ij. Amaran.Emplaftru confcrens pleurefi. Acci- ■
& fiiccimalorumgranarorum dulcium,li.j.fiat pe violarum,furfurisfarinas albx,farinaehor-
fy r »P us > dacu ac l ua mucilagincpfyl- dei,& fabaru,maluae,chamemeli, mcliloti,ana
«X/w lij.Idc.Syrupuscofercnsplcureficuminflatio- partes aequales,coficc cum cera,&olcoviolato
nc,& acuitatc vehcmenti,& tufli difficili.Reci. quantu fuirficit,& vtere. Et fi necclfitascxpctit,
aqua: cucurbitrelib.iij. firacoft,violarum,ana, admaiore refolutione addc ficus albas,farina
drac.xx .pulpjecafiarfiftular.dra.x.infundantur feminislini,&foenugr3eci. Siautemrefolutio,
omniap dieac nodcminfuccopraedictocali- quam qu^rimus, non fueritpoffibilis,immote
do,dcinde frica manibus,& cola.& cu fucci gra dit ad hoc, v t fuppuretur: & hoc fignincatur cx
natoru dulciulib.j. & zuccharilib.ij.fiat fyru- eo,quodno mudificaturin xiiij.dic:immomul
u'ZZl/. pus,da vt fupcrius diximus. Hamcch. Syrupus tiplicatur dolor cu fcbrc, & diificultas,& coftri
ronricrc. de violis confercns plcurefi, & tufli calidae. 6lioanhclitus,&tuifis,&alia:tuncdiuertcmus
fi Tr,ch,fd Rec.violaru,vnc.ij. fcminucydonioru,& mal- ^ noftracofideratione ad inueftigadu qualitate
flcvc/iml U»,anavnc .j.iuiubarum,febeften, ana.xxx.de- accidcntiumfignificantium fupcr alttrum duo
coqueinli.vij. aqux cucurbita: ad tcrtiaj partis rum,cx his, qux coprahenditratio de cife vir-
cofumptionc,&cum ziicchari,li.ij.fiatfyrupus. tutis.Namfidolor cuin praedidis accidentibus
Filius Zacharix, Confcdio trochilcorum fefti no multusfuerit, ncque propter phlebotomia,
nantium maturationem in pleurcfi,& facilitan ncquc propter fputum,neq; proptcr alia fedat:
tium fputum. Recipit violarum,fucci liquiriti?, & virtusfuerit fortis,expc£l:a fuppurationc, &
ana dra.decem, tragacanthi, amyli,feminis al- II virtus no fucrit fortis, expcdta cafum cius, &
thca',fcminis fcniculi,ana drach.quatuor, con- mortcm.Etdixit Hippo. quod quando plcure- ,
iicccum mucilaginibus, & propricpfyllij,&fe fisnon refoluitur, ncqucmundificaturvfq; ad
minucydoniorum,&fcm.lini.& fitdofis,drac. dicm xiiij. tunc permutatur ad colledftionem.
Vn^uentunt j. CL un lytupo violato.Idcm.Cofcdtio vngucn- Et tunc oportct, vt ars perduccndi coJlcdi«ne
Z!L?a». tilenicntis pcdtus, & facilitantis fputum.Reci- adfuppurationem, &ex fuppurationead ftatu
tum m fkH p. 10 j e - v i 0 i ar Q jVllc .q Ua tuor, mucilaginis femi incolumitatis,dirigat intetione noftram ad fcx
nis lini,&femi.cydoniorum,&mucilaginisfe- res. Primaquidem eft maturatioapoftematis.
minis althaasana drac.iiij. mucilaginishordei Seeuda eft ingeniatio adrupturam eius.T ertia
1 CMefue. T t cft

MESVE DE AEGRIT- PECT- E T PVLM-
<$ft abfterfio,& mudificatio materierum. Quar E fcenugrsccijfeminis lini, & femi. cydoniorum,
ta eft mudificatio,et cofolidatio. Quinta eft cor reftio accidetiu. Sexta eft rerum fex regulatio. Primligiturrecoplent adminiftrationes me- dicaminumaggregantiu in fe virtute lcnifica- tionis.vel fimul ctia refolutionis, vt cadat matu ratio xqualiter in materia iam colle£him.& ii- laquideoportet,vtlatitudinem cum gradatio- neadmimfftrationis medicaminu habeat,inci- piendoabeis,qu£iuntin gradutemperata: co- plexionisjextendendo ad ea, qux funt maions eleuationis,donec perueniatur ad gradum for- tium. Et fciasquonia principiumoperationis medicaminis fortis in^qualem facit maturatio nem,autantematurationem apoftema apcrir. x«ur*,i.. Maturatiuorum autem quxdam operantur ad mabmtn. m j n iftrata interius peros,& qusdam exrerius. Et ex interius operatibus, & teperatis eft aqua decodionisncuum(iccarum,& daftyloru,& fortiuseis eft deco&io vtroruque. Etex ciseft <tCCodio fcenugra-ci, & ficuum ficcaiu cu rob, aut (ine eo,aut pallularu,& f^nugr^ci;aut aqua hordeidecodionis ficuu (iccaruvel radiculi- lij cu melle. Et ex eis eft fortius decodio ficuu, paflularu enucleatar u, dadlyloru, focnugraeci, & feminis malua? cum meibuteg. & fi fuerit in h"M**- eocaliditas vehcmes, tunc coueniens eft aqua curn aquaiulebfubtili,autcuaqua mel iis.autcuaqua decodlionis maluarum,aut fe- minum carum,aut althsa:, radicis lilij, aut fi- cuum.ficcarum,& paflularum, aut foeniculi, autfeminum cydoniorum,& (imiliuin. Confe (5lio trochifcorum facientium maturationem , & propriecum noneftcalidnasvehemes. Rc- cip. feminum raaluae,althac3e,farina: foenugrje- ci.feminisliniaffi,farin?ciceru,fucciliquiritic, tereniabin.ana.fac trochifcos cu mucilagine fc minis lini.dacu eo,quod conuenitex potibuS. Cofcdio alia trochucoru,c6ferens ei cum quo cftcaliditas,&fcbris vehemes. Rccip. violaru ficcarum,tragacanthi,amyli,fucci liquiritise,fe minumcydonionum,fem.citruli,etmelonis,& cucurbita?,feminum malua?, altha?2c, fioru me- liloti,ana.fac trochifcoscum mucilaginefemi- num cydonioru,aut fem.lini: da cum eo, quod
frothtjcf.
& melle, aggregatis cum butyro loto,&cerato fadoexoleo, & cera. Etqua?cunquefuntem- plaftrationes, & proprie cu cis, quae fiunt, (icut ex farina hordci,& mucilagine ficuu cum mel- lc fimul codis;aut ex farina hordei, & mucila- gine cum melle,& oleo veteri: aut ex daftylis, & farina frumenti,& rob:& ex valdc bonis eft, quod fit ex oleo, & folijs caulium,&farina foe nugr^ci cum butyro fimul co&is,et fimiliter ex radice lilij cofta cum rob,& butyro. Et fortius eis eft,quod fit cx fanna hordei,& femine lini» &fcnugraeci, & fc-mine malu^ co&iscum rnu- cilagine ficuum,& altha?ae,cum melle,& buty- ro,&rob,&adipeantiquo.& adhucforriusfi F addatureisgalbanumdiflolutuiniob,autvi< nodulci.Etadhucfortius fi addatur ex fimo co lumhino,& fortius adhuc,fi addatur vtrunque- Hocaute medicame interdum coiledione vf- quead partcs cutisadducit.Etfiaddatur in me dicamineherba? albcduftur aliquid, operabit id vehemctius. Et confcrt in hac hora admini- ftratioquietis,& proprieinacre quieto,&tepe rato ad cahditate,& humiditate decliui. Cibos autem manducent,maluas, bletas, ficlam,atri- plice cum oleo amygdalino. E t ex fumma oleo rum melius eft leureng:eft enim ei cihus,& me dicina cira,& facilem facies apofteinatis matu rationem.& laudatur eis aliquid tereniabin, & ius cicerum dulcium cum meliloto,& forbitio- G nesfrumentales,&iuscaulium,& fimilia,& concedantur eis in fecuda menfa ficus ficcsc eli xe,& dadtyh humidi,& chefmes, & poma dul- cia clixa,& canna mellis,& fimilia.Secundam remcomplcnt adininiftrationes medicaminu aggregantiuin fe virtutelenitionis,& apertio- nis cum ingeniatiombus ex modis operatio- num.ad hocquide genus medicaminis perue- niendum cft cum ia fa&um eft dubelati. & hoc quidem fignificatur ex remiflione doloris,& fe bris a multiplicationc grauedinis in loco colle dienis. Medicaminaautem,quibusinc-ft pro- pnctashocfacereexeis,q fumunr per os,funt iicut fyrupus de hyflopo,& dc praflio. Et ex cis eflicacior eft fyrup.de fucco herb? albeduftr.et
conuenitex ponbus. Extrinfecusaute opcran- H melle: apozemadeco&ioniseiuscum modico
Mrttxtr*. t ] um } q U3ec lafuntcmbrocharioncs, & proprie ex aquis deco&ionis maluar.aur alrhara?, au t f?- nugreci,autfcminisIini,autcydonioru,&fimi- lium adminiftrat^cum fpongijs. Etquadoque additureis,quod cft ficutmelilotu, & anethu, &hcrba vitri,quandooportct fedare dolote. Et quandoque oportct, quod fint linttioncs, & jppnc^qu^funtficutcera.&oleumirnbibitain mucilagine pfyllij,& feminu malue.autin mu- cil%gine f£nugr£CJ,& femims lini,& altha2e,& fim iliu. Et ex ciseft adcps galline,etanatis,& fimilia. Etfortiuseiseftdiachylondiflolutum in oleo de lilio. Et adhuc fortius,quod fit ex mu cilag ine radicu malua:,altha:a:, farinse hordei,
fcnnenti fimul diftemperatis,& codtis. Etfor- tms eis eft (uccus ipfius cum fermeto, & melle. Etadhucfortiusfi addatureis baurach modi» cum:& eft forte, &confertin hachora. & pro- prie cum naaura eft fortis,& febris non eft. ad- miniflratio thcriacae,&mnhridan. Feftinant enim &facilitantapertionem.Etfimiliter (ina pis cum aqua mcllis, aut afla fcetida cum la£e.
Ex his autcm, quibus linitur extra, eft empla- ftrum fa&um ex hcrba albeduftur, & butyro, aut adipe antiquo,& melleflbrtius eis eft,fi ad- datur ex fimo columbino,, &fermento: adhuc fortius fi addatur baurach.Modi aut operatio-'™ num,quibus ingeniamur ad opertione apofte- T™*'''*
niatis,

L I B E R SECVNDVS- 14S
rtiatis.funtprouocatiorufllcula?, hora poft ho- A partium fanici declinatio:quarecocuJcaturibi
r"u& fortiuseoeft prouocatio vomitus. &con- dem.&eftmateria morborum difficilium, &
fertantehoram eruptionis,vtdormiatfuperla phthifis:&quandoque prsfocat multitudine
tus infirmum,deinde reuoluatur fubito, &im- fua,quibusomnibusiam fuccurrimus,vtmun-
petuole ad latus fanu. & funt ex ingeniatibus, dificeturaprincipiovulnus.nifi em(ficutHip-
qui mouent,&agitanteos ledo penfili, autin po.dixit)vfq; ad xl. dies mundificatum fuerit,
cunis.& funt,qui agitantfedem, in quafedent, facietcaderein phthifim. Cum autem natura
gubernandoeosnecadant. Etfintcibi eorum expulfionem faniei perosiam fecerir,abfterfi-
in hac hora forbitiones fermentata?, ex fanna ua, mundificatiua, lauatiua medicamina ante
cum melle,auttritico;autexfarinahordei,aut darioportet. &ingenere eorueftaquamellis
tritici,autcicerum. & panis fermetatus infufus laudabilior,& aqua zucchari,& iuleb,& fimili
in aqua mellis,aut rob. & conccduntur eis oua tcr aqua hordei, & aqua cicerum. & fortius eis
forbilia cum pane:& lac calidum, ficut mulge- eft fecaniabin Galeni,quodfcriptueft incapi-
tur cum pane:& paffula;, & ficus licc? cu pane. tulo,quod eft ante illud. Et adhuc eis fortius eft
Etcomedaturin fecunda menfa grana pinea- deco6Hohy(fopi,&fyrupusipfius,&decod:io
rum,cum ficubus ficcis,& amygd\alis dulcib 9 , B radicum lilij caeleftis,& fyrupus eius mellinus.
&amaris,&fimilia. Venun fi cum hacarte Huiusetiamintentioniscftlohocdecaulibus,
apoftema non rupitur,tuc eft timorofum. qua- & lohoc de fquilla,et eleftuarium de orobo, &
re oportet,vt aperiatur collediocum phleboto lohoc de allijs cft vehemetis virtutis in hac par
mo, aut cauterio, vt fanies egrediatur, & non te:& allia aifa cum melle et butyro. & nos hsc
fubito,nefuperueniateiquod eft,ficutdebilira fcripfimusincapitulodeafthmate,ettuffi. Plu
tio,& fyncopis,& mors,quare oportet,vt paula ra pr?terea,& diuerfi ex eis, que pecl:us,& pul-
tunomn *dicextrahatur, & cum cautela. Cum monem a putredinibusmundificar, fcrip/imus
7xtr2"n'u autem fanies,qua?expuitur poft apoftemaiam ibidem,qu?ibirequirantur.Conferteriam vo-
fa<ftum, aut egrechtur poft apertionem iam fa- mirus prouocatio cum interpolatione cu aqua
<!iamfueritalba,& vnd:a,§qualis, no habes de mellis,& fale;autcum aqua mellis,&baurach,
odore corruptionem aliquid omnino, & febris aut finapi.Conferut etiam fuper locum embro
cotinuatur remiifio paulatim; tunceft aliquid, chationes,etlinimeta,eremplaftrationes; & jp
de quo eft fpes ad incolumitate:& proprie qua- prie ex rebus, qug adiuuant ad m udificatione.
docontinuatureiquinquealix fignificationes Et ex fumma corumeft decodioalhafce,aut
laudabiles,qu£funt ,ppric leuitas,quies, iucun hyffopi,aut ireos, aut fimiliu, adminiftrata cu
ditas,& defideriu cibi,& bonitas aliaru opera- fpogijs.& quandoq; mifcetur cu eis,quod eft fi
tionum,videlicetnaturaliu,&fpiritualiu.qua- cutfpica,&lignu baHami,etgranaei 9 ,& hueg,
reinhacoportethora, vt conferues virtutcm &ariftolochiarotunda. Etexeis,quxliniutur
cum carnibus,& cibis temperatis,neque terren fuper locu,eft olcum de fpica, etoleu de alcan-
dum dc febricula,quoniam eradicabitur paula na,& oleu de lilio, et oleu chamasmeli, & ane-
tim cxeunte fanie. Cum aute accidentia in con thi,& fortius eft eis oleu dc iride, & adhuc fbr-
trarium eorum quxdiximus,apparuerint;tunc tius eftoleum balfami. Emplaftrationes aute
eftilludjdequo defperabit.InquitHippo. Tcr oportetvtfiatexeis,qusefuntficutchama:me-
ffiimatis . minusrupturarhuius apoftematis quandoque lu,mcliIotum,fpica,&farinahordci, fenugrir-
prasfcnbitur in xx.dicbus,quadoquexl.& qua- ci,ctfeminislini,etfeminis malue,congrcgatis
doquelx. & illudideo,quiaquantoaccidentia cucerato,quod fitexhyffopohumida, &oleo
collcftionis fuerint vehemetiora,tato ftatus vi de liiio,oleo de nardino:& oleo deiride, & ce-
cinior,&eruptiovelocior, & quantoacciden- ra:etfortiuseiseft;et ^priequadoqriturexvn
tia leuiora, & pigriorafuerint, tanto ftatus, & D &ione;et propriefaduexalumine,lulphure,et
eruptioremotior.Accidentiaautem fuperhasc afphaltoaggregariscumoxymelite. Et qtiide
fignificantiafnntfebris,&dolor.Hecenim ve- fuperhiscanoncft,medicinalia huiufmodinS
hemetia.aut remiffacitam, auttardam eruptio eifeeuacuandaabaliquatrium proprietatum.
t nemdeclarat.Tertiam remcomplentadmini- Erprimaquidemeft,vt lirabfterfiua,etmudi-
ftrationes medicaminuin a (anie mundifican- , ficatiua.Secundavtfitmebri,pquodeft faniei
tium, poft colle&ioniseruptioncm. &quidem tranfitus,confortatiua.Tertia,vt fint expulfio-
hocfecundum exigentia declinationis faniei. nesfadxper illud membrum facilitariua. Et
inquibufdamenim traniitu habes per puhno- primum quidem perficiturcueis, quse funt fi-
nem,cxcreatur cum tulfi.in quibufdam vero re cut aqua mellis,et aqua zucchari,et fyrup 9 mcl
cipiturin vacuitatecorporis,&fubintranscon- linus;etalia,quorumpraeceffit rememoratio.
cauam venatrafitadhepar: & ficquide autin Secunduverocueo,quodefr, ficur hyffopus,
partem concauam eius,& declinabitad intefti hafce,chefmes,etfimiliain expuliionefa&ap
na magis, ficut ad propinquiorcs dudus: aut puImone;& ficurfpica,etcordumeni,etamyg-
ad partegibbofam ipfius,&declinabitad vias dalxamara?, & fimilia, in expuifionefa&a per
vriuc.& in quib.ufda.fit poft rupturam ad nulla hcpar ad vias vrinas, & ficut trochifci diarho-
Tt 2 doi,&

MESVE D E ^EGRIT. PECT ET PVLM-
<lon,&; maftiche,& vech:& fimiliaincxpuUio E .pprienulua,blcra,atriplices, & leureng. &cu ne fada per hepar ad inreftina. Tertium vero pcr vias renu educere volueris, dari, qua? func
perficitur cum eo,quod eft licut iris, & femc al- iicutafparagi,aut baucia,& fimilia.In fecunda
churat,& cartamus,& (imilia, q uado ianies cx vero mcfa comedat grana pini, amygdalas cu
purgatfputo.& ficutdeco<5biofoeniculi,&apij, tncllc,& fcmina foeniculi, dadylos humidos,
&aquacicerum,&fimilia,qu«ado expurgarur etlimilia.Etconcedunturetiam poftcibospo-
per vrina. & ficut fal,& baurach, &cartamus, madulcia,etcydonia,etpyra,&.pprie fccburc,
quado fitexpurgatiop inteftina.Et funt ex me & fimilia.Potum autem damus eis vinum dul-
dicinis,q aggregarin feomncsintctiones,ficut cc,& vinumalchefmcs,& vinum de paifulis,&
iusgalliantiqui,&mel,&liquiritia,& capillus aquam mcllis &aquamzucchan. Si aurecol-
ven.cthy{fopLJs,ctca!fiafiftu.&mana,&fimi- le£tioerumpitur,& diffunditur fanicsin loco
lia.Ha?cenim adiuuat ad expulfioncs oes.quas colleftionis,ad nullam partem declinans: tunc
diximus.Et funt ex medicinis tnagnis,quc ctia oportct cautcria fupcr codem loco.iij.vel v.vel
aggrctiantomnes has intcntiones: fcd no funt plura,fi ncceilitas expetit, imprimi cum caute-
adminiftrandce,ni(icum tnorbuspropriechro- riopundti,& perforctur pcdtus vfqucadlocuin
nicatur.&funttheriaca proprie,& mithridatu, F faniei;& hoclifueritin pedore. Si autem fue-
& athanafia; mundificant cnim hacfufhcien- ritin iatcrc,aperiaturcum fagitella vfquedum
tcr.& ex cis eft eofcdio rnirabilis relata ad Ar- perucniatur ad fanicm, vt cxtrahatur,& cxicce
chigencm,quam fcripfimus in cap.de tuili;& fi tur extra&ionibus remouetibus matcriamjdo-
militer medicatncndepipenbus.Vcrum fupcr necfanicspaulatim exicceturintotu,mundifi-
hiscautclaadhibcda eft.opOrtet em fcbre len- cationibus,et abftcriionibus quotidieflidtis cu
rcfcentcdari,&naturanondcbili exiftcnte,& aquamellis,autcum vinomellito,etfimilibus.
cu melle plurimo;aut aqua mellis,vt cxiccctur Quarta re coplent adminiftrationes medicami
fanics,& mudihcctur locus: & fit potio corutn nu aggrcgatium,nunc virtutcm abfterfionis&
circiter auellana vna,vel duas, fecundu cxige- mundificationis, nuc veroincarnationis&co-
tiatn rci cu co quod coucnitex potibus, & pro- folidationis:& oporret medicamina huiufmo-
priccumaqua mellis.Incraftinuaute fitquan difibiinuice fuccedat vfq;du plenaappareat
tiraseorutn minor,ficfemper diminucdo,do- fanitas.Etdidumeft,aquammellis abfterliuu
nccperueniaturad mel folum. fi no plenecum bonum effc.Et dictu eft dealijs; qua? no opor-
cis mudificetur,ir.erum redeatur ad alia: & lte- tet nuncitcrare.Et iamquidem compertum eft
rum,fi oporrct procedatureadem do&nna, vf- ^ in la<Se caprino, aut alinino aggregari interio-
queadid,quocxicccrurintotu- Etficum hoc nesduas,fcilicetabfterlionisexparte aqueita-
regimine adhuc non mundificabitur plcne,ac- tis eius,&cofolidationis ex parte cafeitatis ci 9 .
cclcrabimuscufapientia, & adminiftrabimus Etoportctvtfitlaccalidumftatimcum mulgc
mcdicinam exarlcnico, & fulphurefecundum tur;& poft bonum paftum, & propric deficca-
fcietiam traditam a nobis in cap.de afthmate, tiuum.Verumafirunum lac fubtilius cft,qua ca
& tulTuhcec cnim exiccat cum fortitudinc. Et li prinum.-caprinu Vero tcperatius eft eo, & aqua
cum hiscoftringitur anhelitus, rcdeundumcft dccodlionishordci,ercacroru fluuiahuaggrc-
adea,qu?dilarantipfum,&cducuntfaniem,fi- gatfimilitcrinrentiones duas pra?dtdas, &fi-
cut aqua melliscum mcdicamine hyifopi.Et li militer lac codtu cum oleis. Medicinalium au-
fupercalefiunt cx eoru admi.niftratione,rcdcu- tcm incarnantium, & confolidantium vulncra
dum cft ad aquam hordeicu aquamellis, &iu puImonis,& pcftoris, fumma didfacft cap. de
lcb,& fitnilia.Cum autetn hxc accideria cclfa- fputofanguinis.quareoporter, vt parsilla affe-
uerint,fcilicetcoifridtioanhelitus,fupcrcalcfa- ratur ad iocumhunc. Etloqucmuradhuc de
C'tio,&Cxiccatio, lterenturprxdidta cum vicif- ^ eisin cap.de phthifi,fi Dcus volucrit. Cibiau-
fitudine fecundum exigetiam nccclfitatis. Ci- tcm corum fint carncs paruarum auium, & ex-
bi aute eorum fint ficut aqua cicerum,& altere- trcmitates hedorum, & porcorum iuuenum,&
niabin,& forbitiones fubtilcs.cxfarinaciccru, arictum caftratoru:& riAjtn curn gallinis, & tri
hordei, & flibarum cumolcoamygdalino,& ticum,&forbitioncs tenera?exfrumenrocum
melle, &/.uccharo;& ius cauliuin cum olco carnibus.Etexvaldeiuuantibusfunt forbitio-
amygdalino,&quadoquecumgallinis,nifife- nesexfarinaorobi,autexfarinarificumla<5fe.
bris vchementiaprohibeat: &ius galiinarum Et lacco<5tum cum ciscftcibusdclcdfabilis; &
anriquarum,& ius galli anttqui,&carncs pulli- proprie cum lapidibus fluuialib 9 ,aut chalybe,
n.Tj&hcedinse: &addatur eisincibis, autiuri- & fi m 111 rer cafc 9 rc ccs, & fimilitcrforbitiones,
bus eorudum res cxpoftular,ex pipcrealiquid: & pulmetaexlaftecum farina ciceru, autfaba
adiuuatenimad mundificandum,&exiccadQ. ru,autamyli.caucaturauteindigcftioeius:c6-
Etpraecepit Gal,daricoepas,&allium m iciu- tingcsenimexladtemoleftaeft& inimica, &
nio,vt vulnus non cludatur, donec mundificc- proprte quantum eius nutrimentum cft amicu.
tur. Etprxccpitdum faniesad intcftina dccli- Potuscorumfitvinu mcdiocrirer ftypticum,et
r»at> daricibaria, qux ventrem moucant,ficut vmuin album, & vinuantiquudulce eft bonu
eis, &

Stttifido A- fhsrijbioru
Yrochijci vttles ad mundifica- ticnem, eonfolidatio mm vulne- rif,
L I B E R S E
cis- 5 &: aqua,in quaextinguimr ferru, aut aqua de minera fcrru& aqua rofata,aut aqua pluuia lisinfufionisgummiaffi,& fimilia.&laudatur eis rob myrtinum,& fyrupus eius,& miua cum aqua maftiches. Et non negligantur exceJJen- tiae zucchari rofati, & adminiftrationes eius omni hora. Fortaffeenim eft ipfum folum me dicina curans eos. & nos diximusin capitul.de fputo fanguinis fecundum fermonem Galen. & dicemus hoc latius in cap.de phrhiii,fi Deus voluerit.Medicinarum autem {umma,qua?ad- miniftrantur emplaftrando,dida eft in capitu- lo de fputo fanguinis. Quintam rem com plet adminiftrationes medicinarum fedantium ac- cidentia, in tota curs latitudine,fuperuenien- tia:ficutfuntvehementia doloris,&febris, & prauitas anguftix,& fitis,& tuffis vehemens,et ftridio anhelitus, & vigilice, & faftidium cibi, quaetempore colledtionis, &maturarionis ti- morofa (unt: maturata autem eafufpe <5hi funt magis;poft eruptionem autem ipfiusremanen tia mortalia funt- V erum ex eis qua?dam rema- netia funt fecundum magis,& minus fufpe&a: & qujedam corrigi poflunt,queda aut minime. Inquit Hip.dolor,& febris circa faniei genera- tionern vehemetiora funt: generata autem ea, remiffiora;&ampliusremiffiora poft; eruptio- ne ipfius;& adhuc amplius mudificata,& exic- cata ea.Si autcontrarium hocacciderit,tucnil ahud,nifi praffinitas, & profunda corruptio ex prauitate venenofitatis Jignificatur:& hxc qui de vere mortalis. & teftatur hoc virtus appares ficut amurca,& foetidum; & hoc quidemincor rigibile, defperandum omnino. Et hoc ide de prauitate angufti£edicimus;& fimiliter de tuiTi & conftri&ione anhelitus. V igilicE aut, fitis, & appetitus defe<ftio,aliam, atque aliam poffunt habere caufam.propter quod non iudicada ma lafimpliciter.Vigilationemautem efficitmala cerebri complexio, ficut ficcitas, & bauracitas ex mala humiditate occultata in ipfo. Aliquan do autem etficit frequens agitatio,fuper aliqua re.& iam quidem diximus curam eius in ca.de fahara.Sitis etiam caufam poteft habere extra neam;ficut eft propne falluginofitas ex mala qualitate exiftente tn ftomacho, aut caliditas, aut iiccitas in orificio ipfius, & alia, ficut dice- mus in c.fuo.& curatur,ficut dicemus ibi. Et ii- militer defe&io appetitus poteft habere cauias quas etiam dicemus in propnjs c. Sextam rem complentadminiftrationesregiminum ex ge- neribus rerum fex,fecundum exigentiam quin quecanonum fuperfcriptorum. & hocquidem didum eft.Filius Zacharice.Confedio trochi- fcorum,qui adminiftrantur cum aqua hordei, cumquacodi funtcancrifluuiales,& fyrupus de papauere,autrobmyrti. Etconferuntadco folidationem, & mundiricationem vulnerispe <5toris,aut pulmonis,quorum penniftio. Reci- papaueris albijfeminis cucurbita?, & citrulo
C V N D V s. Z49
A rum excorticatorum, anadrac.decem,amyli 4 dragacanthi,gummiarabici, fucci liquiritiae, ana drac.v.thuris mafculi,fedenegiloti,boli ar mena?,fanguinis draconis,charabx,ana drach. ij.myrrh£e:cinnamomi,opij,anadrach.j. & fiat trochifci,& adminiftrentur. Idem. Confe&io £m t ufm emplaftri feftinantis maturationem pleurefis, fedantisdoloremeius.Rec.anethi.chamceme- - li,violarum fiftarum, furfuris, althaea*, farina», feminis iini, fanugrceci,hordei,ana.decoquan tur in aqua,donec fintdifcoda.deinde contera tur, &mifce cum.oleoantiquo,& fupponatur tepidum,& quandcq, addunturin eociniscau lium,&adepsanatis. Gale. Confe&io lohoc mundificantis,&abftergentisfaniema pedo- ?
B re,&pulmone.Accipeamygdalarum dulcium & am ararum, granorum pini, feminis vrtica?, """* farince lupinorum,ana partes jequales, confice cum melle,& da cum eo, quod conuenit. Plu- res praeterea ex medicinis mundificantibus pe dus,& pulmonem a fanie,& viru, di<5tefuntin c.de afthmate,& tufli,quce requirantur ibi. Et ex medicinis fanatibus vuJnera pedoris,&pul monis plures didx funt in ca. de fputo fangui- nis.Abuhali.Confedtio trochifcorumad vlce- TnMrd ra,qux fiuntin pe<5lore,& pulmone, confolida ' e tam" rs tium ea.Recipe rofarum,balaufticp,ana drach. ij.fanguinis draconis,amyli,olibani, ana drac. ij.dragaganthi,maftiches, ana drac.j. & femif. acaciae,croci,ana drac.j.tertia,charabce, & myr
C rhK,ana drac. femis. confice cum rob cydonio rum,& myrtillorum;& dacum eifdem. Confe
_ . n . inuention*
<5ho medicaminis cx muentione noltra ,quod ai eft medicame forte,& expertum ad vlcera pul *'"** tul ° monis,& pedoris; & mundincatea a fanie, & materia vifcofa contenta in eis: & facilitat ex- pulfionem earum.cuius hec eft permiftio.Rec. olibani,myrrhce,cinnamomi,amomi,granoru pini,radicum ireos, gummi albotin, croci, tal- ch,ana drac.iiij.fpicce,cafice fiftulx,carnium da <ftyloru,anadrac.iij.cofti,drac.ij.galbani,drac, j.tertiasduas,mellisquantum fufficitad aggre gandum ea,decoquantur mel,&albotin in va feduplici,vfque dum habeatfpiflitudinem.-de inde permifcecum eis galbanum, & fac bulli-
D re denuo: deinde proijce fuper ipfum puluere aliarurerum,& da cum eo,quod conuenit.Per murationum autem pleurefis ad alias cegritudi nes,qu^dam funtad bonum,qu^dam ac^nalu* Permutatautein peripneumonia, & ad phthi- fim,& ad malum. Et permutatio eius ad perip- /><«*«- neumoniam eftfecundumalteruduorummo- dorum. Quandoque enimfitex conuerfione materiei pleurefis ad pulmonem;quandoq; ex couerfione virus ad ipfum, cu non mudificatur vfque ad quadraginta dies, a ruprura colledio nis. Etpermutatioeiusadphthifim fimiliter fitfecundum alterumduorum modorum.aut mediante peripneumonia,aut fine mediatione eius:&proprie cum faniesacuta, & mordicati- c Mejiie. T E 3 u a

MESVE D£ ^GRIT- PECT- ET PVLM-
iiarcfoluta ab eruptior.c apoftematis tranfics choleraJitmagiscredendum. Etenimpulmo
pcr pulmonem vlcerat fubttantiam eius. Ht di- elt meinbrum cholericum, & eius nutrimetum
\it Hip.quodquandopleurefisnonrefoluitur, eft fanguischolericus.Et iaquidecanoneft,<£
nequemudificaHirinquatuordecimdiebus,in morbuscuiuscomplexionoreceditacoplexio
empyema tranfit:& fi empyema non mundifi- ne mebri, nifi ficutnaturale, & innaturale, eft
catur in quadraginta diebus a die ruprurx,per- morbus proprie vcrus. recedensautem ab eius
mutatur rn phthifim.Etdixit Galen.quod ma- complexionein contrarium ipfius, eft morbus
teria pleurefisquandoquerapitur fluxuvetris, zebdeg.i.morbusnothus. Etfortaflis ratio pro
quandoquenatura vincitfuperf^fam&expel- Galenocft.quonia morbus proprie verusmi-
liteamad partem aurium , & facit collcdio- nusmoleftuseftquamzebdeg.&peripneumo
ncs;&eftfignificatioincolumitatis. Etquan- niaphlcgmaticanoeftin vehementia prauita
doque apparet vidtona morbffupra naturam, tis,ficutcholewca.interficit enim cito cholerica
& fignihcatur ex permiftione intclledus , & acuitate fua: cum fit vicina cordi: & oppofitio
vigilijs , & fit permutatio in phrenefim. Et cuminfrigidantibusnon peruenitadlocu, nec
quandoquevltimatur materia morbi fuprana perducitur,nifi pofteiusalterationem plurima
turam,& declinat matcria ad cerebrum , in- F eoquod propter viarumdiftatiamcalcfit.Hoc
terficit vfque in dicm. iii. quandoque declinat autem fecus eft in phlegmatica,quoniam opor
ad neruos,& facit fpafmum.Etdixkireru Ga- tet medicaminaeile maturatiua,& refolutiua.
lc.qMoaquando rapirurad partescordis, multi qusfacile funt peruenientia adlocum necefti-
plicatur tremor eius,et fyncopis,& interficit in taris fine diminutione virtutis eorum.Prgterea
principio,&quandoquefubito. EtdixitHip- morbus propriusaliuseft,quifit de mareria,
po.quodaliquadoacciditexprauitate,& vene quajdeputaturadnutrimenrum alicuius mem
nofitatc materias, vt vincatfupra poffe naturje bri,qua; dum corrumpitur facit morbum : aut
omnmo: & conuertat parresloci, vtappareat fitdemateria,quxeft fuperfluirasnutrimeti il-
dorfum patientis,quafi dorfum verberari,& vi lius mebri. Etiaquide Arift.dixit,quod fuper-
retlatuseius,&nigretira, quod confueuit de fluitaseftcontrariaiIlirei,cuiuseftfuperfluitas
eisdicerevulgusehepercuflbsadfmone. Ire- (icutfimus,&chylus:&ficuturina,& maffa
ru Gale.dixit,quod natura multoties vincit fu- fangumea:& ficutfudor, & humorcs in venis:
pra morbum,& cxpeliit mareriam eius ad loca & ficut medulla,& nutrimentum olfium; & fi-
vacua fubafccllarum, &inguinum,& partium cutadeps,&caro,& fimilia, nififitfupcrfluitas
crurium,& aurium,& pcd u,& conuerrit in apo G delatiua poterialitas eius,a qua deciditur, ficut
ftemata bene nataad plcurefim ; fignificant fperma.Etfciendum,quod pulrao,ficutcxtera
enimfalurem. & quandoque conuertit mate- mebra,partcfibipropnadchumonb 9 rccipit,
riam,&extrahitviqueadcutem, &duciturad fedquodcft, licutfanguischolericus,dc ipfis
incolumitatem.cum apoftemate fub cute. dcputatur ad nutrimentu ipfius.Et fupcrfluitas
fui nurrimcti,quodeft phlegma mittirurin va-
Veperipncumonia. Cap. 10. cuitates eius,pp caufas vriliratu,quas kis. pro-
pter quod quida crediderunt Gal. diceti, quod
Tnptn T\Eripneumoniaexipfa membri denomina vera peripneumonia fitex phlegmatc, ficutcx
iu„c*uf>j j| tionenomen acclpit: eft enim apoftema fuperfluonurrimcto, &credideruntalijsdicen
pul»ionis.Et dixit Gal.quodeft morbusdifli- tibus,quodfitexcholera, ficutexnutrimento,
cilioriscure,qua plcurefis, & propriorad intcr cui iaacciditcorruptio.&hoc fecunduintentio
gcienclu.&iliudproprerduasres. Etquidepri nesprpprias.Tcrminaturauthaecpaflio fecun
macft, quoniam in pulmone ( ficutfcis) folu- dum vnum trium modorum,ficut & pleurefis:
tiocontinuitarisraroeft{ufceptibiliscure,pro- autenim refoluitur.autfuppuratunaut permu-
ptercaufasincapitulode/puto fanguinis affi- H tatur .Etcuraeiuseftfimiliscurjepleurefis. gnatas.Secunda cft,quia virtus cordis n5 pati-
tur,immodeficitabinflamarionecius: creuit De empyemAte. Cap. n. enimipfum fapientia,vt euentaretcor. Eft afit
peripneumoniainorbusperfe,autmorbus ex T7 Mpyeinaquandoq;fitcxpleurefi,&dixi
alteromorbocaufatus. Etquide,qui caufarur j, muscurameius. Etquandoquefitaperip
abeo .quodeftaptumnatum efle nutrimerum ncumonialicutdiftumcft. Et quandoqucex
pulmonis,auta fuperfluitate nurrimeti ipfius, fanguinisfpuro. Verum caufa eorum quando-
eft morbusper fe ,deriuatur auteexaltero mor queeftapu!mone,quandoquca pedore,& par
bu,ficuteaqu? fit poft catarrhum,& poft pleu- tibus .Et iam quidem Gal. dixitfadacxcaufis
«ni«m refim. Fit auteperipneumonia exomni mate- in pulmone,moleftiorem eflcea,quareftexcau
ria,ficut pleurefis. Et ex ea qdam vera, qusda fis in pcdorc,proptercaufas dictas in capitulo,
novcra.EtdixitGal.quod verapcripneumo- quodeftanreiftud.Etlimilitcrcuramciusdif-
»**•• " niaeft ,quxfitaphlcgmate. Etvidctur,quod ficiIcefl"e,proptcrcaufas dictasin capitulodc-
(diceti,quod vera penpneuinonia eft qua: ht ex fputo fanguinis .Cura autem omnis fpcciei hu-
ius.
mmtdt ttr~ mtnics t*if

p
LIBER SECVNDVS. iya
ius „ fimilis eft cur«ecmpycmatis £i<fce ex pleu- A ptionem profundari, & nutrimentum efTe ab«
refi,quamdiximus. lciffum. Curare vero non diuturnam, aucqux
non multum impreffit, & in qua accidentia ti-
De phthijl. Cap. 12. mons nondum apparuerunt, forta.ffis prsefu-
mendurn eftjquamuisnonfitfacile. Htinten-
Hthihs eftdetrimentumdeficcarionis,& tio in curationeeius eftduplex,videlicetvni-
__ onfumptionis cadens in corpus ex calore uerfalis, & particularis. Et vniuerfalis quidem
febrium habitudmalium minutarum ex vlce- intentio eft tresres. Et prima quidem eft cor-
rationepulmonis. Etvlceratio quidemhuiuf- re&io caufe facientis. Sccunda eft abfciffio
modi caufam habetzautex prxcedenti catar- eius. Tertiaeftregulatioipfiusvitarpaticnris.
rho acuio vlceratiuo deftillante, & imprimen- Primam igitur rein complent adminiftratio-
tc in pulmonehora poft horam;. iicut accidit nes medicaminum abfcindentium nocumcn-
exfrequentiinftillatione fuperpetram,perfo- ta catarrhi (iiaccidat acatarrho)&ha;ceftra-
retur petra. Et quandoque fit exprKcedenti dixoperationisinhaccura. Etiamhsecfcripfi-
pIeurefi,autperipneumonia:mediante tamen musincapituloproprio-.&ficaufaipfiusfueric empyemate:&quandoquetamenfinemedia- B ex prascedentiempyemate,ex pleurefi,&pe-
tione.Et quandoque fitcx materia putrida diu ripneumonia, aut fputo fanguinis, curaeorum
ftanteinpulmone,quamfequiturputrefa(ftio, didaeft. Secundam rem complent admini-
& vlccratio. Et accidit non nunq uam poft fpu- ftrationes euacuationum abfcindentium cau-
turn fanguinis finemundificatione,ficut Hipp. fas;quarum praceflit rememoratio. Et fiqui-
dixit.Poft fanguinis fpututn,cafusin faniei fpu dein malitiam complexionis calidam cogno-
tum: & poft faniei fputum, cafus in phthifim. ueris ex plenitudine fanguinis, phieboroma-
Hic autein eft fermo cius fubconditione: Et mus ex bafilica. Et fi yrtus permiferir,de-
^cnim poft fanguinis,autfanieifputum,quibus mum ex faluatella,& quandoque phleboto-
^Z^rar, non refiftitur,fit cafus in phthifim.Raro autem mamus phlebotomia renouante numerum, fi
r*"(h* ''"contingithsec paffiopueris,&fenibus. Etlica- neceffitas expetit, adminiftrandoexcibis, &
phXfimdtd ant interdum fenes inillam;occultaripoteft potibus,&alijs,qucebonifuntnutrimenti; &
eis, & poiTuntdiu viuerecum illa. Viris autem, hocdiebus,quibus non phlebcrromas. Si au-
& mulieribus frequenter accidit,& proprie pa- tem choleram abundare cognoueris, euacua
ratis caderein ipfam; & rarooccultatur eis. Ve cumeo,quod.eft ficutaqua decodioniscapil-
rum mulieribusoccultatur interdum,licetpa- li veneris,&chayare, de fingulis manipulos
rirm. Contingit hscpallio,ficutHippo.dicit, fingulos,iuiubas,&febeften,anaxl.pruna fic-
a decimo o&auo anno vfque ad tngefimum ca.xx. pulpx cafice fiftulce, firacoft,anavnc.j.
quintum. Expofiti, autcm, vtcadantin phthi- zucchari violati.drachm.xij.fi neceffitas cxpe-
fim,funthabentescerebrumdebile,quarenon tit:addatureis,quod eft ficur trochifcidevio-
prchibetur reccpriofuperfluitatum in ipfo; nec lis, & fimilia. Siautem caufam lsefiuam mate-
digeritur,quodrranfmitriturdenutrimentoad riam phlegmaticam effe cognoueris, euacua
ipfuin, quare funt cararrhizabiles,& ex parua cum cochijs,& fimilibus,quibus ex bdellio, &
caufa. Et adhuc cxpoliri ad id funt habentes tragacanthopartesaddanturconuenientes.Ec
pcdtus ftriftum incrcatione fua, cum multipli- ex euacuationibus particularibus, & vtilibus
catione ventofitatum in ipfo,&pulmoneeo- huic £egritudini,funt prouocationes hsmor-
rum,& vicinis pattibus , habentes humeros rhoidarum,&menftruorum, &maximefiex
alatosjficut funrcuruatursealarum.&collum eorum retentionein nocumcnrum cadat. Ec
fubrile, &longum; depreffum interalas,& hu- nosde hisinca.de fputo fanguinis.iiij.canone
meros, & frequentat eos tuflicula cum punftu- locuti fumus. Tertiam rem complcntadmini-
raalicuiusfparulce,autmanimillarum,&pr£e- ftrationes regularionum in generibus rerum
cipuefi fintexiralcentibusfacilc,&cholericis. fex:&propriecoIlocenturinlocoaeristempe-
Tempus autem magis aptum vtfaciatcadere rati ad ficcitatem decliuis; & permutetur ad
in phthifim,&quod vehemenriusnocetfadtis regioncs aeris tempcrati. Etfint cibicorum
phthificis, eft autumnus, & conftipatio borca- ex eis, qua? funt quantitatis paucje, & pluris
lis multum dominans,& maxime,quando pre- nutnmenti, & infuperad digerendumfaciles;
ceflxt aufter: aut conftitutio auftnna, quam ficut proprie hepata gallinarum, & tefticuli
prxccffit boreas. Et ex eiseft regio borealis gallorum,qui non calcauerunt, & alarpullo-
multumfrigida,& ficca; &cibi,&poruseius: rum,&carnes minutarumauium tencrarum,
f m „ & qua?cumquehoc curfu procedunt. Curare &carnes iuuenum perdicum,&alcubugi, &
ciu LZJ autem phthifim, qua: vehcmenter impreffit, columbarum; & finthuiufmodi elixa aut in iu-
ZeT/furl &diuturnauir ,impofTibileeft: & propriequan- ribus, aut in aqua ljordei; & proprie quando
docontinuatitr ei lubncitas ventris, faftidium quaintur mundificatio, &oportct, vtaddatur
cibi ,&foetororis ,curuaturcevnguium,&ca- tunc iuribus corum demellealiquid, &con-
fus capillorum, fignificant enim ex hoc corru- gruut eis vitelli ouorum forbiies cum melle, &
con-

MESVE DE AEGRIT. PECT- ETPVLM-
eoneeditur etiam eis in hoc cafu iuscaulium E impinguatumcum gallinis, & limilia. Quan- do autem confolidatio,& congluti natio vul ne- ris quaeritur; tuncoportet, vt fintcibaria defic- catiua, non eleuata ingradu multcccxiccatio- nis; & fint etiam conglutinantia, ficut proprie extremitates,& roftra hoedorum, & porcorum iuuenum, & arietum caftratorum. Pane autem vtatur fimilagineo bene co&o, habente ali- quidmaftiches, quandoque ponitur in eoozi- mus, & fimilia. Etexcibis conglutinatiuis eft triticum cum gallinis, &rifum, &limilia, & pulmenta,ex geguer , & milio,& fiiuich, & chift hordei poft bonam decoftionem eorum; & lentes funt bonae eis. Et pulmenta ex orobo, & forbitiones exfarina eius,& limilia:&ci- F busexlaftefunteis magniiuuamenti, proprie cum non eft febris,&cafeus,fieftrecens. Et nos diximusinca. deempyemate diuerfosci- bos ex ladte, cano. quarto. Si autem fueritcum ea febrisvehementia, fitcibuseorum chift hor dei bene cofti cum cancris fluuialibus ,poft- quam abluuntur,abi^ftis extremis eerum,cum aqua,& cinere:& cum iteratione,& etiam can- cri fluuiales afli, aut elixi in aquahordei. Et quandoq; dantur codii in la&e afina:: & quan- doque inoleisfrigidis, & quandoqueinaqua hordei,autcicerum: & quandoquein lade ace- tofo, abftra&o ab eo butyro, & funt iuuamenti fubliinis,& adduntur eis cucurbita,& bleta cumolcoamygdalino,&citruli, & fimilia. Et g ex rebus cibahbus fimul, & medicinalibus eft lacacetofum co£um cum tortellis de iceni: & (it proprie laftis, vnc. iij. & tortellarum tritatu vnc.j.in craftinum addeex ladecirciteraure. ij. & minue ex tortellis circiter aur.j. Et hcec fiant fingulis diebus, donec deueniaturadlac folum. Cum autem peruentum fuerit ad oegri- tudmis declinationem, incipiamus diminuere cx la&e acetofo omni die: & adde tortellas,do- nec deueniatur addationem tortellarum tan- tum. Hunc autem modum decodionis lactis acetofi fcripfit Paulus , & plures poft iplum laudaueruntillud. Operatioautemacetofila- ttsffm. eftfecundum hunc modum. Accipelacca- prinum mundum habens bonitatem eX fanita- H te animalis, &congruiratcpafcui ipfius:extra- haturex eo butyrum:& dimittatur vnanode in aere teinperato, mane autem agitetur vehe- menter,& excludatur fpuma eius,eft autem lachuiufmodi fedatiuum vehementiscaloris, conftri<5tiuum, & confolidatiuum. Potus au- tem eorumnon febricitantium fitin pnncipio vinum album dulce,& cum peruenitur ad tem- pus confolidationis, lit album ad ftypricita- tem declinans ,permiftum cum aq.ua pluuiali. snSbu. Febricitatiuum autem potus fitaqua hordei,& aqua pluuialis, & rob myrti, & fyrupus eius,& lyrupus de papauere, cum vocat neceflitas, & aqua pluulaiis decocteonis cancrorum, & aqua
granatorum dulcium, & fimilia. Et in fecun- da menfa cotnedant paflulas cum granis poft bonam mafticationem ,& granatadulcia, & cydonia de fceni codtain rob, & fimilia. Et oportet ante comeftionem, vt approximent deambulationibus mediocribus: & poft am- bulationes vtantur fri&ionibus lenibus, tcne- rum facientibus corpus; & hoc vt viuificetur ca lor in ipfis. Et poft comeftionem vacet,& quie- ti fint per duas horas: & hoc, in loco temperati smnm. aeris, in quo lint odores redolentium frigido- rum,& ftypticorum; cum adminiftradone gau dij, deinde vacent fomno,&quieti, quantum poflibilefuerit. Etfifuerintvigilie,accedamus ad medicinas cx papauere:& hoc cu fapientia, ne congelentur fpiritus» Elongenturautem a baI „ u . balncis; refoluuntenim virtutem,nifi apud de- clinationem,tuc enim funtiuuametifublimis, quemadmodum dicemus. Prohibeatur autem eisomnislubriciras, & conftipatio vifcerum, & magis lubriciras vehemes;refoluitenim vir tutem, particularisautem intcntioeft quinque res. Etprima quidem cft mundihcatio, & ab- fterfio vlceris. Secunda eft prohibitio curfus matcrierum ad ipfum.T ertia expulfio materie rum fanieicius,& exiccatio eatu exipfo.Quar- ta eft confolidatio eius. Quinta eft corredio ac- cidentium. Etprimam quidem rem complent adminiftrationcsmedicinarum mundificatiu, & abftergetium vlcera,& in genere eorutrt ex- cellentius, & nobilius eft mel,& aqua eius, ag- gregatenim virtute mundificationis, & abfter iionis, & praster hoc, eft cibus, & potus amicus naturae, &iuuatiuus valde. Et ex eis cftaqua hordei, & aqua zucchari,&aquacicerutn, & fortius eis eft decoftio hyflopi, & fyrupus eius, & adhucfortius eft lohoc decaulibus,& de fql la.Etexeis,quaefuntmaximiiuuameti,eft me- dicamen Galeni. ipfum enim eft mudificatiuu bonum, quod recip.it ireos, hafce,hyflopi, ana partes aequales, conficc cum melle,da mane, & leroadrachm.j. vfqueadij.cum aqua mellis. Et dicit Democritus, hyflopus, aut irts, autfa- rafin fingulariter, velconiunda,cofta inaqua mellis, aut in aqua hordei funt mundificantia bona, & nos diximus plura ex his in cap.de em pyemate.Secudam rern complentadminiftra- tionesmedicaminu materiasa pulmone prohi bentium. Ethocquidem perficitur fecundum alterum duorummodorumj&propriecu pro- hibitione materiei,qu2c transfertur ad ipfum ex altero membro: & cum confortatione pul- monis,vt non recipiar,q uod ad ipfum transfer- tur de matcria. Etfecundum plurimum, qua: transferuntur ad pulmonem materiae furitca- tarrhales, auttranfmiffea vicinis membris; & ex pleurefi, & alijs, & horum curam lam dixi- mus. Summam enim medicinarum pulmo- nem confortantium etiam diximusin capitulo de tuili humida. Et ex eis eltrob myrti, & fy-
rupus

LIBER S E
nipusciuscuin.<$rach.ij. pulmonis vulpisficci. A Hccx medicinis quidem mirabilis iuuamenti *m;, .,n ■ a 8p rc g antl bus virtutem confortationis,& mu- ch',m m quo ciihcationi.scftmedicamenGaleni,quodreci- ™ C m!Z~i P"pulmonis vulpis ficci, fucci liquiriri£,capil- fit mm,„. j orum veneris,feminisfoeniculi,anifi,ana,con-
ioch dt pul- ? '77
vui. hcecum zuccharo deco&ocum aqua quantum fuificit. Etquandoque conficitur cum rob myr- thino, & eftconfortatiuum amplius. Tertiam rem complcnt adminiftrationcs medicaminu putredinis, qux funt in pulmone, exiccantium. Et nos quidem diximus in cap. de tufli,hxc adminiftraada eifc poftmundificationemde- i?iram, vtextirpeturpofteasrefiduum putrefa- dionisomnino. Etdiximus, quodadminiftra- tio cx myrrhje rubea?, drachm.j.& mellis drac. iiij.lambendo diebus intcrpolatis cum aliqua ex medicinis educcntibus fanicm, eft medica- mcn vtilc. Etfbrtius eft lambcre alchitran cu .melle; aut cum melle, & galbano fimul lique- fadtis. Et ex maxime iuuatiuis eis funt mcdi- cin x magna?, ficut thcriaca, & mithridatum; & alia,quoru mcapitulode empyemate precef- fitrememoratio, & li indigcrur adhuc medica- mincexiccante,procedcmus admedicinasde arfcmco, & fulphure fcripras in eodem capitu- iocancn.xxx. Et nonncgligantur medicami- na huius fummn?,quoniam adfanitatemper- ducunt, li Deus volucrit. Vcrum fi pcruenitur ex eis ad fupcrcalcfa&ionem, fuccurrendum eft cum aqua hordei,&iuleb:cumtrochifcis dc camphora, vfque dum celfet accidens:dein- de redeatur adcxiccatiuaprxdida. Quartam rcm complcnt adminiftrationes medicaminu aggrcgantium in fcduas virtutes: mundifica- tionis, fcilicet, & confolidationis. Etex medi- cinis proprijs in hac fumma eft lac afminum cu virtutc fubtiliationis in ipfo, &laccaprinum cum temperie fua: & lac mulicbre cum pro- prictatibus tcmpcriei intra illam. Lacenim mmuku. ;l ggrcgat intcntiones tres. Eftenimresciba- lis, & dilcfta nimis,& eft cx rcbus vclocis con- ucrfionis in fanguine ;eft cnim fanguis bis co- tfus: &eft poft illud medicina abftcrgens vl- cus virture lerofitatiseius,&conglutinans ipsu virrute cafciratis cius. Et oportet,vt bibatur ca- lidum cum mulgetur; & li po(fct,fugi cx mam- millis:& hocin ieiunioantecibosalios,&o- portet,vtpoft ipfum quicfcant, nccorrumpa- tur, & acefcat in ftomacho eorum: nec dor- miant fuper ipfum,necfufcipiantcibum, nifi prius defccndar. Et fi oporrct, vt bibatur in lo- coaens tcmperati,&propriecum fuerit gau- chum, & tranquilliras, & quando ipfum magis niundificatiuum eife quaerimus,dandum cft cummelle. Et quandocumque ipfummagis conglutinatiuum , & confolidatiuum qua:n- mus, dctur cum zuccharo rofato, & limilibus, aur codtum cum lapidibus. Et fi fumcns ipfum coaftipationem patitur vifcerum,oportct, vt
C V N D V S- 1J«
cligaturcx la6le,in quo multiplicatur ferofitas: & li nonfutficir, multiplicetur quantirasporus eius in die fcquenti: & adhucin dic tcrria, & fi adhuc non futficit, mifcedum eft cum co,quod eft ficut zuccharum, & fal: & ii adhuc non fuf- ficit, mifcendum cft polypodiumcum ipfis, fi autcmfumcns ipfum lubricitatcm intcftinoru patirur; runc oportcr, vt mifccarur ei,quod cft, ficut hypocyftiSj &fimiha. Etfituifimhabu- erit,mifceaturcum co,quod eft ficutdragacan- thum. Etficum ftomachi dcbiliratefuerit,mi- fccndum eft cum eo,quod eft ficut trochifci dia rhodon, & limilia. Et lac quidem, dequo bu- tyrum extraCtumfuerit,eftmagisconglutina- tiuum;& coCturn quidcm amplius : & quod cum butyrocft,eft magis humettatiuum, & impinguatiuum. Ars autcm in decoquendo
./>?■/• t. A 1 I r> q tilUt f
laceitnuiuimodi. Accipelacmundum; &re- >/*•■ cipcipfumin vafcpuroabfterlo, & ponefuper ipfocirciter quinram partem eiusexaqua plu- uiali, dcindc extingueinipfolapidesfluuioru igniros finefumo, vfq; dum Jac fueritcoCtum, & confumptx aqua- partcs in ipfo, lacautcm mehuscft,quod fumitur exanimalibns iuuc- deiia '<**■ nibus mediocriter, non nimis remoris,aut vici- nis partui; quorum pafcua funtcx hcrbis mon- tanis,inquibuseft fubtilitas,& mundificario cum ftypticitate, & exiccatione. Et laudauit Galen.herbas huiufmodi dcputandascflepa- fcui corum, fcilicet ex hcrbis calid^; abfyn- thium, hyflopum, hafcc, polium, fcea, iahdc, foeniculus,abrotanum,& fimilia,& exfrigidis, rubus,rhamnus,folatrum,caiare,& fimilia. Et oportct, vt dandi la<5tis quantitascomparetur poifibilitati virtutis fufcipientis ipfum,quarc incipicndum a quantitate minori, dando cx co circitcr vncias tres, primadie,&incraftinum addatureicircitcr vnc.j. & ficfiatalijsdicbus, a piimadie, vfque dum dtucniatur ad hb.j.vel parumamplius. Dcmum paulatim dcuenicn- dum eft vfqueadilIud,quod cft fufficicns, & iamquidcin diximus caucndumeisefleabin- digcftione m potu ladis,in ipfa enim eft timor. Fcbricitantibus autcm,autcaputdolcntibus, autliti vehementi obfcflisabfcinditur lacdul- ce: &laudatur eis lac acetofum.dc quocxrra- daimeft butyrum fccundum dodrinam tradi- tam a nobisin hoc codcmcap. dandaeft etiam eisaqua hordei coftacum cancris fluuialibus fecundum, quod etiam didtumcft, & fyrupus de papauercyaut fyrupus de myrtho cum co. oportct cancrorum cxtrcma abfcindi, deinde $*»>*• lauaricorporaeorum cumaqua,&cinerefri- *' ftionc vchcmcnti, & hoc cum itcrarione,& ire- ratione,& oportet vt detur in ieiunio,& (itqua- titas potus cius circiter vnc.iij.& in craftinu ad dc,vnc.j.& ficdiequolibct vlqiicad lib.j.& fe- mif.mane,& fcro antealioscibos. Summaau- n rtl , rr t>.. tem mcdicinarum vlcera pulmonis,& pedo-
_ « \ TiH tonjolid*
risconfolidantitun eithasc. Sanguis dracoms, «*■
&

MESVE DE AEGRIT- PECT- ET PVLM-
& propric lutum {IgilIatum,bonum armenicu, E huic morho, & cx concomitantibus cft febr is,
_ 1 _ 1_ _ I ^ J u /-. rn - —- ■ . . . ... . /i - - < ^ \ I . I . . . - .—. . , . « .. -w — . /~1 n O —■ ,J / ! « *. r* O * /"1 -T / I 1 X*» U
charabae.fedenegi.olibanum, maftiche,balau- ftix, rofae, & femen eius,corallia,euphiftidos, cortices cancrorum fluuialium vftorum,femen portuiacc aHum,amyIum a(Tum,femeu maluc, & altha 5 x afl"um,femen arnogloffx afl"um,gum mialTum,frudus myrti, & fimilia. Mcdicami- na autem,cum tpibus hcec danda funt,proprie, funt vitelli ouorum, lacdulce, &acetofum, a- qua pluuialis, & aqua hordei decodtionis cice- rumi & cancrorum fluuialium;aqua alliiuic, fuccuscydoniorum,miua,luccus myrti, rofa;,& fuccus earum, mucilago plyllij, femen cyclo- niorum, fyrupusdepapauere, fyrupusdeiuiu- bis,fyrupus de violis,& fyrupus rolatus, & fi-
confumptio,& macies,& debilitas,& cx fuper- uenientibuseft tuflis, fluxus ventris,conftipa- tio,&faftidiumcibi. Etiam Hippocratesdixit mundificatiuu vlceris febris Ictefcentiam fuc- ccderedebere: quse fi non fucceflcrit,conftat corruptionem vlceris profundari. Nos autem experiemur,circaomnetempuscurationis eius interponcre medicamina febris vehementiam fedantia: vt figillentur ex his, & illis bencficia concordantia : quorum finis eft fanitas. Ht fuccurretur conftipationi, & arefa&ioni eorum cum cis, quce ada?quant, & humedant ex cibis, & potibus, & rcbus medicinalibus, & admini- ftrationeladis dulcis, & alijs,quxdiximus. Et
nulia,ex medicinis autem compofitis lunthec, F conferteis balncatio inaquadulci calida,poft trochifci de !uto figil.aut deluto armenico,phi quam morbus in declinationefueritj & anteil-
. loniumpcrficumeft vltimum: mudificatenim & exiccat putredines,& cofolidat vlcera,et nos fcripfimus iplum,& adhuc alia rnulta huius in- tentionisincap.de fputofanguinis,qux effica-
Medicnmen r i l t r i
mtrabiie xd citcr afferantur ad huc locum. hxrcbusautem mirabilis iuuamentiad confolidationcs,& fa-
"fif"'" nationes vicerum pulmoms, eft zuccharum ro
cens o r i
latumreccns:luperquod nonpra^tenjtannus, aggregat cnitn in eo virtus abfterfionis cx fuc- corolarum,& virtus confolidationis exparte lubftantiascarum.Etnofti, quod virtusahfter- fionisex rofispropter antiquitateabfcinditur, quxadhycpoflideturin reccntibus.Et Gal.qui dcm prfcepitdari zuccharum rofatum fingulis dicbusinquantitateplurima etiamcum rebus medicinalibus,cibalibus,& potabihbus,fecun- dum omnem moduadminiftrationiseius: ita, quod etiam cum pane,& vfi funt eo poft ipfum plurimit & non eft comprehcnfibilis eorum nu merus, qui fanati funt ex vfu eius; tamen prius mundificationibus prjecedentibus , falluntur enim vtentes eo a principio,dum mundificatio non prajcelferit.coardat cnim in puhncne ma- terias, nos autem dedimuscum la&ccalido no fcbricitantibus. Febricitatibus vero cum aqua hordei decodionis cancrorum fluuialium,& Su, «« alijs rnultis modisadminiftrationum:&inueni nius efle mecticamen vltimum.Verum quoties
lud cft rcs prauior; &eft ponere aegrum in de- fperatione. Forma autem balneationiseft in huncmodum. Pra-pareturacrbalnei,vtfitli-
•» 111 i JHoduf baU
ber,non habensdccorruptioneodoris,autpra ux qualitatis omnino aliquid; &calefiatj vt fit^"'- caliditas balnei, & aquar caliditas temperata, aquaexcitetur, &non refoluaturcalornatura- lis, &fit prima manlionum remifliuscalida, quam alia,tuncintretpatiens manfionem pri- mam, & fricetur in ea leui fri&ione, & proprie tcncrum ficicntecorpus,dcinde mtrct maniio- nemfccundam, & incipiatlauarccorpuscum , aqua calida vtendo leuifri<5tionccum manu, ' deindepaulatim intretaquam calidam, &de- le&ctur m ea, dcinde incipiat lauare corpus ciuscum aqua dccodlionis capitum ha:dorum, autcum aqua hordei coquaflata cum ouis mul- tis,& oleo amygdalr.rum dulcium, dcinde du- catur ad maniionem primam;& inungatur cor- pus cis oleo rofato: & ducatur ad habitaculum cxtcrius,in quo fitacr temperatus, cum multitu dinc redolentium ftypticorum: & quiefcat in lc6to,deindepoft duas horascibeturcibis lau- dabilibus,pauc«equantitatis, & plurisnutnme ti,exeis,quorumiam mcntionum fecimus. Et ex hinctota intentio noftraad hume&andum fitoccupatior;&cumdelc(5tatione,& quiete, & fomno,&delitijs fimilibus. Incraftmumau-
 in>l ...v.u.»tt.uvu V..MHU..M ^
fZuitln ". exC1US adminiftrationecontingit coftringi an tem aut in die tertio balneetur fimiliter. Siau-
I ua^exkibcn- hehtum,dentur,quce elargant ipfum ex eis,qug tcm patiens dcbilis fuerit, ante per duas horas,
durnJ "' educunt faniem-.iicut proprie fyrupus de hyflo q uam balncum mtrct, accipiat forbitionem, &
po, & limilia, & fi accidat fupercalefactio pro- cx carnibus tcneris, aut ex iacte dulci, & quie-
ptcrdeficcatione,dctur fyrupus de iuiubis, aut lcat iiiper forbitiones pcr duashorasjdeinde
iyrupusdeviolis,autmucilagopfyllij,autcy- intretbalneum. Siautempatienstahsfuerit,
donioru cum aqua granatoru,aut aqua exprcf- vt virtus eius tolcrare poflit,preccpit Galcnus,
fionis feminu portulaccE cu trochifcis de capho poft iulficientem lauationem m aqua calida,
ra di&is m antidotario, & fi fequatur poft ipsu aut in aquacapitum arietum caflratorum .fpar- conftipatio natura?, detur myrobalar.u de vio- lis, aut fyrupus cius cum aqua hordei, & poft- quam ceifauerint huiufmodi, redeatur ad zuc- charurn rofatum dandum in omnem modum.
Accdmtu Qii? ntam rem complentcorredionescadcntes rehushumcdtantibus, & impinguantibus cor-
pki»}uiri. inaccidciituconcomitantia,.& fupcruenientia pus,cxhis,quiedida funt, Pofi li.xcpaulatitn
dcu^nica-
gi fupercorpus eius in prima manfione, ex a- < jt'a trigida aliquid,prctcr quam in capiteeius» deinde lnungi olcorofato. Lauationcsetiam in tina iunt huius intentionis,& propriecum

L I B E R S E C V N D V S.
dcueniendum eft ad adminiftrandum inbal- A exfanguineegrediturcumtuffi.curaripoffibi-
ncislauationcsexaquisdccodionum capitum liafunt, detur ergo cum noneft febris, lacre-
arietuin caftratorum,& (imilia. Et ficorpus centermulfum;& fifueritcum eisfcbris, de-
remanferitdebile,vngaturcum oleomaftichi- turaquahordeicumcancrisfluuialibus.autcu
no, & iunilibus. Etiimiliter paulatimdcue- fyrupodepapauerc, &dum non conftringitur
niendum ad aliacibaria iaudabilia,& folidio- anheliruseius,adminiftrentur trochiici de pa-
ra. DetujTiautcm,& conftipatione ventris, paucre:quorumdcfcripriohseccft. Recipepa- Tr«k,f. i,
autfluxu, qua: fuperueniunt cis :dicemusficut pauerisaJbi, fcminiscucurbirajj&citrulorum'^ 0
inpraereririsiamdiximus. Etfiaccidareisca- mundatorum,ana drachmasquatuor,draga-
fus appetitus, curetur ficutin capitulo proprio canthi, amyli, gummi arabici, fucci Jiquiritiar,
dicemus. ana drachmas quinque, thuris mafculi, boli ar*
mense, fanguinis draconis,charab9,ana drach-
J>tmtdittmimbm*d pbtbijicts. C*p. masduas.myrrhf.cinnamomi.opij.anadrach-
' J ' 3 mam vnam,nanttrochiici,dacum lyrupo de
papauereautrobmyrthi. Etquandocumiftis
PHrhificis medicamina conucnientia fcri" B rebus conftringitur anhelitus,denrur in potu
pta funtplura in antecedentibus. Et ex ei s ea, qua* elargant ipfum, & educunt faniem; fi-
liuirtrochifci Galenifcriptiinca. detufficatar- cutfyrupushy(Topi,& fimilia.Sabor.Loccon-
rhali, & defcriptiones fyrupi de papauerc,& fercnsphrhificis,& confumptis. Recipetefti-
diapapauer,&trochifci,&pilulxdepapauere, culorum vulpis vnciasquatuor,batrembuch,
& piiulx de ftyrace,&alise pilulsedenarcoticis caiare,ana drachm.j.cicerum dulcium triroru»
fcriptae in eodcm capirulo: & hxc propriead fc vnc.iij. feminis papauerisalbi, vnc.j. & femif.
dationemcatarrhijMedicamina vlcus mundi- hordci mundi,vnc.j.pafTuJarum cnuclcatarum
ficantia,&faniemeiusabftergentiapartimdi- ficuum ficcarum,carnium dadyJorum, ana,
dafuntincap.dcafthmate,&tulli:&partimin drachm.ij.cancrorum fiuuialium,vnc.iij.deco-
cap.de empyemate. Summa autem medicina- quantur omnia in libris quatuor aqua» vfque
rum vlcera pulmonis, & pe&oris confolidan- ad lib,j.& femif.deinde accipe zucchari, & pc-
^ium,di&aeftin cap.de fpurofanguinis.Confe nidiarum,ana lib.j.tefticulorum vulpiumeli-
^iotefticulorum vulpiseft phthiiicis,&cofum xorum in dulci lade, vnc.iiij. aut cumolei a-
pds mcdicina cxperta: & difta cft in antidota- mygdalini, vncijs tribus, decoquanrur vfque
rio. Hamech filius Zezar. Confedio loch,qujfe dumfutficientemhabeantcodionem, deindc
confert phthificis,& mundificat vlcera pulmo- proijce fuper ea papaueris albi, fucci liquiririe,
nis, & confolidat.Recip. iuiubas.l. palfularum feminumcitruli,melonis, cucurbirce,cinnamo.
enucleararum,drach.xxx.fcminis malua:,drac. feminum bombicis purgatorum, fcminis mal-
iiij.cancrorum fluuialium drac.xx. capillorum use,florum boraginisana drachmasduas,amy
vcneris, caiarc, virgat paftoris, linguae arietis, li, dragaganthi, gummi arabici,ana drach.ij.
ana vnc.femif.liquititiasvnc.j.Decoquanturin carnium daftylorum , paflularum enucleata-
lib.iij. aquar, vfqucad Iib.j.& addccis f>rupi rum,anadrachm.v.tere,conficecumprsedi61is,
de papaucre, & zucchari tabarzer, & fapa?, ana bonum,fi Deus voluerir.Filius Serapionis.Co
vnc.vj.decoquaturadmellisfpiflitudinem^de- fe<!itiode iacur conferensadcatarrhumacutu,""
indeproijciatur fupereafeminiscucDfbitxmu &phthifim ex eo.Recip. fcminis papaueris al-
datac,vnc.j-gummi arabici, dragacanrhi, femi- bi, & nigri,ana vnc.j.& femif. radicum liquiri-
num cydoniorum, amili, femims porttilaca?, a- riae, vnc.j.& femif. fcminis cy doniorum, (emi-
mygdalarum dulcium, ana drach.viij.papau. nis althx? ana drachm.j.& fcmif.dragaganthi,
albi,drac.v.Poftbonam triturationem mifcen ^ vnc.femif. gummi arab. vnc. femif.proijcefu-
turcumalijs,da mane,&ferocirciterdrach.v. per ea aqus pluuialis,lib.v. &dimittcdieac
syf«ftudi Idem.Syrupusdepfyllioconferensphthificis. no.<fte,demum decoque vfqueadconfumptio-
%"bn,u." Reci.fpodij,feminumportulaca?,feminumcy- nemduarumparnum,&adde mellislib.j.s.&
doniorum,papauerisalbi,anadrach.ij.pfyllij pemdiarum lib.s.ignilento decoque vfq;cum tm * /,i.
mundidrach.v.fucciarnogloffe codi,& depu- mellishabeat fpiflitudincm ,da mane cuma-^"^/'
rati ,drach.xx.cancrocum fluuialium lotorum quahordei. Etaccipiatur inferoexhispilulis.
fecundum do&rinam praedidam,drachm.xx. Recip. feminis portulaca?, drachm.v. draga-
decoquatur inlib .iij. aquaevfque adlib .j .&cu ganthi, gummi arabici, ana drachm.iij. fe-r
lib .j.zuccharifiatfyrupus ,damane,&ferocu minis citruli, drachmas iiij. feminis cucur-
Tr„rhif. « fucco arnoglolfe ;eft enimefficax. fctquando- bita: cxcorticati, & feminum cydoniorum»
'TfM/i- quedatcum puluere huiufmodi. Recipitpfyl- ana drachm. vij. fucci liquirina?, drachm.v.
lij,gummiarabici,dragacanthi,boli armeni, fac formas fimilcs lupinis cum mucilagine
ana,dacum fyrupo prsediito, &fuccolmguar feminum cydoniorum » dentur tenendae fub
arietis. Filius Zachanae Arafi. Vkera pulmo- lingua. monis,cumn6funtchroiiica,fcdadhuc aliquid
SVM«

MESVEDE ^EGRTT. PECT- ET PVLM-
S V M M A I.
T>t curatione Agritudtnum cordi>. Etprimodeip- fis invniuerfali. Cap. i.
Egritudinescordis funtdebilitas pulfus,tremor;& fyncopis.Et he quidem £Bgritudines eafdem fe- rehabentradices,non aliter in- terfedifferentes, nifi ficutdebi- leSj &fortes.Caufantia autem has xgritudines cum fintdebilia, & remiflfa imprimentiadebi- litatem cotra vigorem mincrcc,faciunt debilita tem cordis. Amplius aute eleuata, vt imprimat agitationem Isefiuam in ipfo facientem in diffe rentijs motuscordis fenfu perceptibilem, quac funtex magno ad paruu: ex veloci ad tardum: ex raritate ad frequentiam, & e conuerfo, tunc •fiunt conftitutiones duac, aut enim fiun t illa no integre,neque xn omni hora,fedcumquadam interpolatione,& viciflitudine;& fit tremor cor dis.Cum fortiorafiuntvt imprimant veheme- tiusimpreffiones fortiuslxdentes impedietes, aut prafocantes motus eius; aut fepelientes fpi- ritusad interiora; aut intercedentesabfquein- tercifione omnino; autaggregates ad prlcipiu; aut refecantes abfqueco, quod eft in radice; fa- ciunt fyncopim. Vincetia autcm ea vltimata vi tforia fupernatura,itavtabfcindatur fpiritus , & calor vitae,aut extinguatiir inminera;funt caufa mortis. Caufr autem facientes has aegri- tudines, quardam funt caufs corporea;: qusda extra corpus furgentes,&corporea? quidem aut iuntin ipfocorde,autfuntin membrisvicinis ei ,autin membriscommunicantibus ei propin qua communicationeautremota. Caulxaute exiftentes in corde lxdentes ipfum ,aut funt ma litia complexionis linc materia, autcum mate- ria. Etmalitiaquidem complexionisdominas cOrdi facit debilitatem ip (ius,debilitas aute fa- dla forti vfque adeo, vt ktagitatiua virtutis, fa- cit tremorem. T rcmor autem fuperueniens ge- nerat fyncopim. Vltimitas autcmfidainfyn- copi eftextindio,& mors. Sed malitiaquidem complexionisfrigida: fufpeftioreft,quam cali- dsc,propter elongationem a re vitae, & ficca ma gis quam humida,quamuis fit dominans in di- ipofitionecorporis,& caufaetiam huiusinter- dum fit caufa prxfocationis, & mortis feftina?. Solutionem autem continuitatis,aut apoftema tionem heri in corde, virtus nOn patitur, imo iuntcaufa di(folutionis,& mortis,&quando in tft dolor in ipfo, fitcaufa iyncopis, & mortis. Dixit C.ale.quod malitia cotnplexionis pura% aut cu materia facit in vniuerfam corporis par- tem fenfum Iaelionis,qui eft dolor:& quomodo rio incorde?Fruftrabitur ergo, & iupponemus alterationes in corde non curari ,&nos quidem diximus,quod iam radix priepofita eft: etep.ira CiTe ae^ritudincm cordisautnon confirmatur ?
H
quia non funtmanfiua?:& tuncordo mcdicatTo nis incolumitat:aut confirmatur, educendo ad mortem. Diftinguemus autemincaufislasfio- num cordis,quae funt ab alijs membris: quonia ixfio cadens in panniculis, & in membris,qua: ambiuntcor,dumredundatadipfum,eftcaufa xgritudinum eius prxdiftarum in ipfo, & l^fio cades in cerebrum interdum eft caufa ad illud, iicut in epilepfia, mania, & melancholia, licet cnim figantur incerebro,terminanturtame in corde,& funtcaufaexgritudinum eius.Etexeis eft fluxus fanguinis narium, aut vndecumque: & communicat etiam cum corde communirate magispropria ftomachus: &affertei caufas 1§- fionum, & propriecum corrumpitur ineo hu- tnor mordicatiuus,aut mala*qualitatis,autvi- treus vifcofus, aut repletio agitatiua, aut fames vehemens, aut dolor acutus,& pungitiuus, aut fuerit in orificio eius bothor,aut vlcus putndu. Et dixit Paulus.quod aegritudines,qua; funt in ftomachi oriiicio,aut meri, funt propinquae c5- uerfionis ad ferendum lasiionem cordi:itavt quidam putent tremorem fa&um m orc ftoma- chi efle tremorem cordis, &quidam voluerunt dcbilitatemin ipfoefle cardiacam. Etdifpofi- tio hepatis cum eft alterata, vt generct fecund u plurimum fanguinem melancholicum, impri- mit:& eft caufa xgritudinum cordis, & eft pra- uiordifpofitionibusalijs:itavtfaciatdifpoiitio nem fimilem maniae, & melancholice. Adhuc autem caufx harum xgritudinum funt euacua- tiones omnes cxcedetes terminum :& iimilitcr in acuta;aqua hypochodriorum; extradio aute faniei,in apertione apoftematis. Et ex cis eii p- focatio matricis, & priuatio mcnftruorum, aut exuberantia eorum. Et ex eis eft impra?gnatio, & huiufmodi, & nocumenta exvermibus, vt etiamappareatdifpofitiofimilis epilepfia?. Et funtex vermibushabentes aculeospungcntes orihciumftomachi pun<5iionevchementi,do- nec faciant cadere in dolorem acutum caufam ad fyncopim, & aliquando ad mortem, & funt quandoque ex penctratibus vfq; ad cor, & funt caufa mortis feftine, A communitatc autcm to- tiuscorporis fuperueniuntlxiioncscordi, iicut propterfebrem, autpropter vehementiamfu- doris,& fimilia.Ex cauiis autem extraneis acci dit huiufmodi ficut ex aere peftilentiali, autex odoribus foetidis,aut venenofis,autaflumptio- ne rerum venenofarum,aut ex morfu vcne- nofaru animaliu, aut incurfione timoris, aut ex balneatione vehemeti,autlabore,& fimilibus.
Hactenm Mefues. Befderantur reliqua, qux hic authorin fecundihuim libri prjfitwne pollice- ba.tut.ln quorum fupplementum qiudafcripfe- re Petms Appontts,& 1'racifcus Vedewontanus, cjiu his proxime adiunctapropedieprodibttnt*
F I N I S.

SVPPLEMENTVM
In Secundum Librum
COMPENDII SECRETORVM MEDICINAE Joannif Mcfues Medici celeberrimi.
i. ■ '
1 1 3iiUl3ui:>q<?
v»?i
PETRI APPONI PATAVINI, TVM
Francifcide Pcdemontium
MEDICORVM ILLVSTRIVM-
Quibus acceflerc & alia confiieta opufcula, quae tibi verfa pagina indicabit.
V. • 'i-' ' ' i ' '
Quam diligentifsime recognitum& in margine locorum infignium Annotatio- ntbm quam plurimis decoratum: ^Ac Caleni, Hippocratis^ aliorurn wfignium Doflorum auttoritatibu* appofitujn jludiofirum molumentum derno ihttrAturru.
■ • idco£l
VENETIIS, M DCII. $

C ATALOGVS E O RV M JE
in hocrvolumin^continentur. ; jj T [
/ i ' „ x * - * *•
t- ' ; -£ *
•X y, ' % X
1 /... \ i . 1
JL
' I
PEtri Apponi Patauini fupplemegtum a mcrcb.nutritronisad cor, fol. i Francifci de pedc Montium (upplemcntumTere omnium,qu2e Mefues propofuerunt 11
Nicolai Prxpofiti Antidotariumparuum > - 159
Platcarij Hxpofitioiaeundem 15-9
Ioannis de S.Amando Ejfpolitio,&dubitationes,earumquefolutiones 192 GcntiJisFulgmatisdecomplcxione,proportione,&dofiMcdiciiriarum ' 233
Dc fubftitutis Medicinis ex antiquis Au<5loribus,id eft quid pro quo 236 Expolitio quorundam nomin^m rcrum atl rem medicamftaentium .i.fynonima
Liber SeruitQrisdepra:parationemedicinarum,ideftlib .28 .Albuchafis 240
Inftru6iio Aromatariorum,atqueAromafaria:inftitutioSaladini Afculani 25 r
Devirtutibusfimpliciumnaedicit|arun\^uecibarum Albengnefit «t 265
ApuleiusdePonderibus.&Menfuris 269
Dc nous,feu fignis,vel charadlerfous pondc 1 rum,&menfurarum inCCrti Audtoris 269
Alchindus de xnucftigandis compofitarum medicinarum gradibus 269
Cophonis libellus de arte medendi 2 73 S ummula Iacobi de Partibus per ordinem alphabeti fingulorum remediorum fingulis mor-
bisconferentium. ; 279
1 ?
1 I O (I M .2 I I T 3. 14. V

VINCENTIVS COGOLLVS
PHYSICVS ET MEDICVS
VICENTINVS.
D.Petroeiusopt. Patri. S.' P. D.
V V M Excelleatiflimus D. Ioannes Coftams Nob. Laudenfis, vir quidem aetace noftradere Medicaadmodumbenemeritus, de fuis in Mefuem lucubrationibus in ftudioforum gratiam diuulgandis cogitaret: & iam Mefues ipfius opera omnia ipfe caftigaffet,atque illa illuftraffet:&reliquailla opera expende- ret,tum Apponi,tum Pedemontani,tum Nicolai,&aliorum, quascum Mefues libris imprimi folent:eorumdodrinam,& adfaciendam Me- dicinam commodum admiratus, dolebat tam multis erroribus confpurcata omnia vagari,nullumque reperiri,quieacaftigandi munus fufciperet, & eo magis,quod nec fibi ad id tantum effet otij. Quare, vt eft; mei amantiftimus, hortari c£pit me, cuipluseifetotij, vt publico commodo confulerem,hac in repr^fertim,quasmeis quoque ftudijs effepolfet adiumento multo. Non potui humaniifimo viro non affentiri. Quare aggreflus prouinciam, vfus in difficilioribus locis, & eiufdem Excellentiffimi Coftxi, aliorumque dodiffimorum virorum, & variorum codi- cumctiamopera,ineum ftatuiii haecipfa retuli,vtnon indignafint fortaffe, quse iam in manibus verfentur eruditorum. Hascnunc fub nomine Supplemendin Mefuem prodeunt,qua£ huiufmodi cum foleant fuis maioribus,& benefa&oribus dedicari, alium Pater amantiftime, apud me, cui plus debeam,non agnofcens: cum nonfolum huiufmodi bonorum animiaudormihi fueris,fed,&c<£terorumtam corporis ,quamfortun^:tibi ergo Pater dicata volui:& ea etiam de caufa,quod primitiae fruduum tuorum nullimagis,quam tibi merito debentur:& quodtu noninfimi nominisinter Patrias noftras Medicos foleashorum etiam fcriptorum ledione dele6lari,ac etiam quod hxc, qualiacunque fint,rcddent tibi aliquam ftu- Hiorummeorumrationem. Vale.
Kb

INDEX CAPITVM TOTIVS OPERIS, T A M
Pecri Apponi,quam Francifcide Pe4e Montium,quam eciam aliorum Opufculorum fecundum eorum feriem, & foliorum numerum ordinatus, & multo ante quam hucufque fuerit diligentior,"& copiofior.
PETRVS APPONVS.
Ontintiatio dotSrinz de xgritudini- bus cordis, Petri Apponi cum Me- fue ipfo , quera fuppiere intendit. Cap. i. fol. i
Sennode vnfbionibus. cap.z. 2. De Svncopi. cap.3. 2
De tumoribus mammillarum. cap.4. 1
SFMMU 111. SECTIOT^IS TI\IMUE de agritudinibm membrorumnntritioms.
Rologus. 3
Dedoloreftomachi. cap.i. 3
Demcdicinis mareriam a ltomachorepei Ientibus,& abftergentibus,ac villoseius
' : if.
4 4 f ■
6 6^
6 6 8
8
9 10
mundihcantibus.cap.i. Deemplaflris,Iinimentis,& vndionibus.cap. 3. De indigeftione ftomachi.cap.4.
De vomitu,& exuberantia cibi.cap.f. Defingultu.cap 6.
Defiti.cap.7.
De appetitu mortuo.cap. S.
Deappetitu canino.cap.<j.
De;rgritudinibus,& oppilationibushep.cap. 10. De .Tgritudinibus,& oppilationibus fplcnis.cap. 13 De h vdropifi,& eius fpeciebus.cap. 11. De doloribus ventris,& inteftiiiorum.cap. 13. De Huxu ventris.cap. 14.
tis,exfua re diaphoretica perle,vel ex balneo,vcI exercitio.cap. 12. 15
Decura paflionum cordis ex aere peftilentiali. cap.i j.
tol. If
De cura paftionum cordis ex foetore contingentis. cap.14.
De cura paftionum cordis ex morfu venenoforum,& af- fumptione veneni.cap. if. 15
De cura padionum cordis cx timore coatingentis.
cap. 16. 1 j
De cura pafTionum cordis ex laborc,& accidentibus animzcap. 17.
S V M M : U I I I I.
SECT 10 1^1 S T I{I MtAE , SECVNJDUE yarticulx continens capitnla qnatuor.
Rolo^us. 15
Dedimmutioncladliscap.i. De exuberantia la£tis,&de eiuscafeatio- ne,&corruptionecap.2. 17
De apoftematibus mamillarum,& earumi vlceratione.cap.3. 17
De magnitudine mammillarum.cap .4.
18
Oratioad memoriamimpetranda>n-j. n
^Finis-
DX
F ii A N C I s e V s de Pede Montium.
^ E omnibus paflionibus cordisin gencrali. Cap. 1. 11
Demedicinis fimplicibus,&. compofitis ad omnes pafiiones cordiscap. 1. 13- Do cura titillationis palfus, & tremoris ! cordis.cap.j. 14
Decuta paflionum cordisper compaffionem adcere- brum.cap.4. 14
De cura paflionum cordis per compaflionem ad fto- machum.cap.f. 14
De cura pallionum cordis pcr compaflionem ad He- par.cap.<j. 14
De cura paflionum cordis per compaffionem ad fple- nem.cap.7. if
Dc cura paflionutn cordis per compaffionem ad inte- ftina.cap.8. 1 y
De cara pallionis cordis per compaffionem ad intefti- na,& os ft0machi.cap.5j. 1 v
De cura paffionum cordis ex fluxu fanguinis mcnftruo- rum,& ha;moFrhoidum.cap. 10. 1 f
Dccura paflionumcordisex retentione menftruorum in prxgnantibus.cap.i 1. if
De cura paflionum cordis ex rarefadlione pororum cu-
TUKTICV. LU. TET{TI\A, SECTIOT^IS prini£,qH<e eftde&gritTtdinwtis membroruni
\mtntionvs .
| Rologus. 18
Generalis fermo in meri,& argritudinibus eiiis, & caufis, & fignis,&aira fecuiv dum modum vniuerfalem.cap. 1. iS Demala complexione meri, & curaeius.
18
Dea?gritudinibus inftrumctalibus meri, vel mala com- prtfitioneeius,&cura/p/ius.cap.j. tp
Defoiutionc continUitat»sroeri,& eorum,quitexillis accidunt, vt eft fluxus fang. & erupuo eius ex ore,& curaeius.cap.^. 1 0
De3poftematibusmcri,&curaeiiis.cap.f. 20
De nocumcnto tran(gluuonis ) & cura.cap. 6. 20
'' . ■ 1 . : ;
SVMMJ. II. -PUH.TIC VIUT T £ I{TI .AE fcffiionis primt:Demedicinis<£gritudi*um fto- >. machi,& eius anatomia.
E cura argritudinum ftomachi fecundurn modum vniuerlalem.cap. i. 11
De curamala: complexionis calidacftoma- chifimplicispura^.&c.cap.z. 21
Decuramahc complcx.frig.ftom.cap.3. 21 De cura rnalx complex.ficca: ftoro.cap.4. 21
Decura malxcomplexhum.ftom.cap. 5. 22
Dccuramala-compl.fto.compoiita-,purx.cap 6. 22 Decura uial.s compl. ftoma. cum materiafimplicis, & compofitx.cap.7. 22
De curaaigritu. in plafmate,& primo de regimine eius, cuius ftomaclaus eft rotundus, & paruus, & proten- fus,vel magnus.capS. 24
Dc cura zgritud. ftom. in vijs, fcilicct dc oppilationibus
ems.cap.5>.
De
14

CAPITVLGRVM.
Deciira rcpletionis flom. feu naufcatiux fatieratis, & inanitfoniseius. cap. 10. 14
De cura infiationis llom. rugirus, trcmoris,& gurgula- tionisipfius. cap.11. 24
De ftomachi percullione, & obuiatione,& cafu fupra flom.& cura. cap. ii< 2f
Defolutione continuitatisftom.& vlcerib.&ruptura, aceiuscura. cap.13. 25
Demedicinisapoftematumftomachi. cap. 14. 2f De cor.recbone accidentiuni fequentiutn acgntud. dt- pnmo de deb. (lom. cap. 1 5. 27
Dedebibtatcftom.cumfiri. cap .i6. 28
Demedicinisdoloris llom. cap 17. 28
Denocumentisappctitus,excjuibuseft debilitas,feu di- minatio,deftru£tio,feu ablacio,& corruptio. cap. 18. : fol. 5°
Demedicinisappetitus caniui,famisfyncopalis,& bo- lifmi. cap. 19. 31
Demedicinisappetituscotrupti. cap .20. 31
Deliti,&medicinisems. cap .2i. 33
De nocumento digeftionis,ex quibus eft debilitas,& de- ftrudtio,& corruptio,& cura eius. cap. 22. 33
Denocumcnto retentionis,exquibus eft tarditas,& ve- loxdefccnfus cibi digeftide ftomachoin ventrem,& curacius. cap.13. 3f
Delenirare fto.(iuelubricirare,fiuelienteria.cap. 24. 35 Denocumentoexpulfionis ftom .&primodeerudiatio- ne,& curaeius. cap.2f. 3 6
Defingultti. cap. 16. 3^
Den^ufea,fubuerfione, faftidio, vomitu, & a:ftuatione, feu anxietate ,& conturbatione ftom.& cura eitis. cap .27. 3^
De vorajtUj&.pnmo de phlegmatico, curaeius.
cap .28. • 3S
Devomitu cholerico. cap .2p. 39
De vomitu melancholico.cap. 30. 39
Devomitu fanguineo.cap.31, - 39
s v m m a 1 I I.
T^KTICVIJtE TE\TlJlE, SECTIOT^IS primx. DeQurct, & medicinis xgritudinum ht- patis, & venamm.
Rologus. 40
De generali modo curationis difpofuio- mim hep.cap.i. 41
D .ecura mala: complexionis hepatis fiin- pliciSi&compofitar.cap.z. 41
De paruitaCQhepatis .cap .3. 42
Deoppilatioaefplenis.cap. 4. 41
De percullione cafu, & obuiatione fuper hepar, & cura eius.cap.f. 44
Defci (Tura,& incifionehepatis,&cura.cap .6. 44
Deapoftematehspatis,& curaeius.cap .7. 44
Deapnftemate mefaraicarum,&lacertorum ventris, & ciiraeius .cap 8. 46
DeinHaMonehcpaiis.cap.9. 4 6
Dedolore hepatis,& hypochondriorum.cap.io. 4<S Dedebilitgtehepatiscap.11. 46
Decachexia,&eiu.squalitatemutatacap.i2. 47
De hvdropifi.cap .i 3. 47
DeHuxuhepati.o.cap. 14. f®
De idetitia citrina.cap. 1 j. fo
SVMMJt Q^VA\TA, ET VLT IM jt particnlai tertia. primx feffionis. De sgntud-.ni- bu<s fplenis communikm. Cap. 4.
Eargritudinibusfplenisin generali.cap.i. 50 Deoppilationefplenis.cap .2. fi
De apoftemate fplenis, tumore eius. cap -3. fi
Defpeciebusi6teritix.cap.4. fi
T*A\TICVLtA QV*A\T Jt, SECTIOT^IS prinue, qua: ejt de medicinis <egntudinum membrorumexpulfionts.
Rologus. 54
De dolore inteftiriorum, medicinis dus.cap. 1. .ff
De cura vermium, & medicinis eoium. . n cap.z. l t2i: 0
De fluxu ventns omnium modorum, & cura eius.
cap .3. 61
Detenefmo,& mediciniseius.cap .4. 66
Dehxmorrhoidibus,& medicin.eius.cap. j. 69
Deapoftematibusani,& medic.eorum.cap .6. 71 De medicinis rhagadiarum ani.cap .7. 71
Demedic. fiftulatumani.cap .8. 71
Deprurituanicap.9. 71
De mollificatione ani,& eius egreflione.cap. 10. 71
S V M M Jl II.
qvakxa:e t^i{ticvlae sectiot^is
primtc,& esidcmcdicinis a-gritudinum in- jlrumentorum vnruz.
Rologus. 71
De mala complexio. renum, & ve(icx,dc oppilatione eorum e» lang. vel alto humo- re,&demediciijiseorum.cap. 1. 73 Deoppi!ationerenum,& veficaex lapide, & mediciijiseius.cap .2. <• 73
De diflocatione renum,& veficx, & medicinis eitis. cap .3.
De folutione continui in renibus, & veniseorum,& vl- ceribus,& fcabie,ac reliquorum membrorum vrina - , . & medic. eius.cap .4. 75
De apoftematibus renum,&vefici,& medicinis eo- rum.cap .f. 7 6
Dedolore renum,& veficae proueniente ex co,& me- dic.eorum.cap.6. 77
Dedebilitaterenum,& vefic^,& diftindtionenocumec.
contingentium inaftione vrinandi cap .7. 78
Dediminutione,feu paucitate vrina:,ablacione,&pri- uationeipfius cap .8. 78
Dediabete.cap.j). 79
Defcetore vrinae.cap.io. 80
De dyfuria, & inuoluntario exitu vrinx, & deftillatio- ne-cap. 11. 8o
De itrangun'a,& difficultate vrini.cap. 12. So
Deardorevrinx.cap. 13. 81
Demultitudine vrinx.cap. 14. 82
S V M M A 111. QVjLXTJL E ?\A$J1CVV<AE SECTIOT^IS prim<s. De xgritudirubns tefliculorum,& virgx.
[Rologus. S3
Demalacomplexioneteftium.cap. 1. 83 De mala complex. & magnitud. & parui- |. .taceteltium,& malo fuu,ac eleuatione ■ ipforum.cap .2. 84
Devlceribusteftium,&eleuationeipforum.cap .3. 84 Dc ajxiftematibus tefticulorum 4 & quia omnes l .Tdunc eorum propriam actioncm,qua' eft generarefperma, necnon & dotorem m eo inducir.cap .4. 84
De fpermace, & nocumento accidencibus in generatio- neipfius.cap.f. 84
«T
8f
i De
Dedoiore teftium.cap.<S. DdaEgiitudinibusdidymorum.cap.7 De mollificatione okhei.cap. 8. De varicibus,& duritie ofchei .cap.^. Degonorrhxa.cap. 1 o.
i

I N D E X
Deponucione. cap.tr. 85
De pruritu,& dolore virgi. cap. 11. S6
Pe magnificationc virga , ,& paruitate ipfius cap. 1}. 86 De3poftematibusvirg£,& corrofioneeius.cap. 14. 86 Deapoftematibtis vugx,& medicinis eius.cap. 1 f. 86 Pe coitu naturalt, & prarter naturam, & fignis eius.
cap. 16. 86
De eredtione virgy, & nocumentum eius,& dedimi- nuttoneeius,&multitudineipfius. cap. 17. 87 Denocumentis, &iuitamen.prouenienttbus ex coitu.
cap. 18. 87
De regim. eius,quetnteditdimiffiocoitus. cap. 1 9. 89 De regtm.eius,quxla:dit fuperfluuscoitus.cap io. 8j> De his,qux deiedarionem faciunr in maribus,& faemi- nisincoita. cap.21. 89
S V M M 1 I I I.
QV-JL\TJIZ TJlBJICVLjlE SECTIO^IS primte dc cura xgritudinum mtmbrorum ge- nerationis in mulwnbws .
| Rologus. 85
De menitruis,& eorum iudicijs. cap. 1. 90 r§M Deconceptione,feu impr^gnatione natu- rali. cap.2. 90
De regim. pi'a'gnantis,& fgcus concipien- tismalculos,&gemellos. cap.j. 5?!
De partu naturali, de quibus folummodo procedamus, quantum fpefiht ad indaginem eorum,&pro tpfo- rum notitia, caulas conferuatiuas, & nocumentum ipforum fi qui eueniant, cognofcamus, vt eis proui- deamus,& curam fuam. cap.4. 91
De mala complexione matrtcis , 5cura eius.
cap. 5. 91
De argritudinibus matricis ex quibtis eft oppilatio.
cap. 6. 91.
De fuipenfione matricis, &afcenfu cius, decli- natione ipfius,& defccnfu,fouprarcipitationo. cap 7.
Deprxfocationematricis,&medic. eius. cap.8. De fpeciebus folutionis continui matricis, ex quibus funt vlcera.corrofiones, & putrefacliones, rhagr.diar, &fiftulx. cap.9.
Deapoftematibus matricishumoralib. cap.io. De nocumentis in a&ione menihuali, & primo de cura fluxus mcnftruorum. cap.n. 96
Decurfumatricis,feuHuxuaqux. cap. 12. 5)8
De curaretentionismenftruorum. cap.15. 9S
Dcfteri!itate,& difficultate impr^gnationis. Cap. 14.
fo!.. 9S
Demoiamatricis. cap.if. 100
De nocumentis partus , ex quibus eft difficultas.
cap.t 6. 100
De cura accidentium , quac fequuntur partum_j.
cap.17. ioi
De retentione fecundina:, vel extra&ione eius.
cap. 18. 101
Dc abortu,& accidcntibus, qua: ipfurn fequuntur. cap.19. IOi
SVMMA V. ET VLTIMJl TjtKTICVLstE, qiiartd feffionis prima,qu<£ ejl de cegritudpu- bus membrorum apparcntium, & pri- mum ventris, ac eius anatomia.
fj&rXN^I E crepatura,& fpcciebus herniae, & medicinis earum. cap. 1. 103
Deaugmento vmbilici. cap.i. 104
Dedo!crevcnrris,&iliorum. cap. 3, 104
TjLVJlCVL^t QVITsiT>A, SECTIO^IS primafinaHs,& vltima, qu<£ eft de medicinis t&gntudinum iuntlurarum.
Ermo generalisin iun<5turis,& difpofitio- nibusearum,& doloribus,caufis,& fi- gnis earum,& eft prooemialis.cap. 1. iof De medicinis iuncturarum, & cura dolo- rum ipfatum ingenerali. cap.2. 106 Dedolore ipfaruminipeciali, & primo de dolorehu-
meri, & fpatulae, & ; medicints eius in fpeciali.
cap.3. 107
Dedoloredorfi. cap.4. 110
Dc dolore ancha:, & lfchiatico, & medicinis eius.
cap.f. 111
De dolore podagrz. cap.<5. 111
Demedicinis difpofitionum,& accidentium,qu£Edo- loribus tundturarum tnfurgere confueuerunt,vel ie- qui. cap.7. 1 ix
De his, qui praferuant a doloribus iun£turarum_j.
cap.8. 11 j
De varicibus,& medicinis earum. cap .9. 1 14
Deelephantia.&mediciniseius. cap.io. 114
SECTIO SECVNDA, DE MEDI- cinis asgritudinum vniucrfalium.
TJL-RJICVLA TFJMjt, ET EST +/ZD omnes Febres.
Ermo gencralis, & procemialis de febribus.
cap.i. 114
De medicinis ad febr. ephemeras generalis cap.i. 116
De febr.ephemera, qua: fit ex accidentibus animx. cap.3 Dc feb.ephem.qux fit ex gaudio. cap.4.
116 H7 H7
117 Ii7 117 117
117 11S
118 118 118
118
11 9 119
De feb.cphem.qux fit ex triftitia. cap. f.
De feb- ephem.qux fir propter anguftiam.cap.6. Defeb.ephem.qux fit cx timore. cap.7. De feb.ephem.qux fit ex fyncopi. cap.S. De feb.ephem.qitx fitexlabore. cap .9. De feb.ephem.qux fir ex calore cxrcriori. cap. 10, Defeb.ephem.quxfitexdolore. cap.i 1. De feb.ephem.quxfit ex vigilijs. cap. 1 z. Defeb.ephem.quarfit exquiete. cap.13. Defeb.ephem.qux firexfame. cap. 14. De feb.ephem.qux fit ex inanitione. cap.i f. De feb.ephem.qux fit cx repletione. cap. 16. Defeb.ephem.quxfitex oppilatione. cap. 17.
Defebr. ephem. quxfit ex calidttatc ignis,vcl folis.
cap. 18. 120
Defebreephem.quxfitafrigore. cap. 19. 120
Defebre ephemera,quxfitcxapoftematc.cap.20. 110 Defynochainflatiua. cap.21. 121
S V M M \A II.
TarticuU prima,feffionis fecundx, qu£ efi de medicinis febr. putridarnm.
S^Sjj E ordine curationum, feu medicationisip- farum,& medicarione earum, fecundum modum vniuerfalem,item & decuratio- neetiam fuorumaccidentium.cap.i. 111 De mcdicinisfeb. in fpeciali,& primo fim- plicium,&inrer cas primo fynocharum in primo. cap.2. 127
Demedicinisfeb.phlegmaticarum,&primodequoti- diana. cap.3. 127
De medicinis feb.cholericarum,& primodetcrtiana pura. cap.4. 130
De mcdic.feb.mclancholicarum.cap. c. 13 j
D«

CAPITVLORVM-
£>c feb. quintana. i 3 ?
Dc Medicinis feb.peililentiorarum, & earam qui cx generefantillarum,cap.6. 136
De variolis, 6c morbilis, 13 S
De medicinis feb. apoftematum,cap-7. 13 9
De medic.feb. compofitarum,cap.8. 140
S V M M tsf 1111.
?>A\T1CVIJ(.Z TI{1MUE, SSCTIO^IS fecund£, qu& esi de medicinisfebr. heffiicarum.
E febribus he&icis, & fignis earum omniu in communi, & eft generalis s cap. 1. 141 De cura feb ri s he&i cx,cap. 1. 141
De cura hechca: lenedtutis, & medicinis eius,cap.j. 143
De aira, & medicinis heftica: febr. &putridx compli- catarum,cap.4. 144
"PAATlCVLisf S 2C V "NJD csf. feffionis fecund# continensfummas iivj.
Vmma prima eftdemedicinisapoftematu fanguineorum continens, cap.ij
Sermo generalis in apoilematibus, caufis, fignis,&curaomnium,cap. 1. 144 DephIegmone,quodefl apofiema fangui- neum,&demedicin)seius,cap.i. v 14$
DeapoilemategIandularum,& phlegmoneearum,& & mediciniseius,cap.3. 146
De phiegmone,quod Anthrax dicitur, ac carbunculus, &mcdic.eius,cap.4. 147
De phlegmone, quod fpina dicitur, clauus, Sc furuncu- lus, & medicinis eius,cap. f. 148
De carbone, feu piuna, & igne perlico, & medicinis eiuscap.iJ. 145»
De vena egredicnti, & medicinis eius,cap.7- 148
De panaritio, & medic.eius,cap.8. 145»
Deapollemaribus paruis, feu puftulisilliusgeneris, vt funt morbilli, viriolar, & fere, ac medicinis eorum, cap.p. 149
De terminatione apoftematum.quot modis poflunt ter- minari. Eteftfermo generalisin terminationibus a- poftematum,cap.io. 149
De appropriatis apoftematum fecundum diuerGtatem membrorum, in quibus funt.cap. 11. 1 j 1
De gangrena, & efthiomeno,cap. 11. 1 <j 1
De moro, & mediciniseius,cap. 1 j. 152
S V M M tsf S E C V T^%T ICVLAE secvTw^e, SSCTIOVIS fecundx, & esi mcdic. apoftcmatum cboleri- corum, & mijlorum, &c.
E Eryfipelate,cap. 1. 152
De Formica,cap. 2. 1 j 3
De Herp«e,cap.3. 1^3
De phlegmonodeeryfipclaceo,cap ,4. 1^3
SVMMtsf TE\Tltyf, T U %J ICV L JiE SECV 7^D ^{6, Jeffiouis (ecunds.
E medicamen. apoftsmatum phlegmatico- rum, & eoru qua: illiusgenens illafequun- tur. ijj
De vndimia,& eftapoftemaphlegmaticu molle,cap .i. ijj
Defcitrho>&eftapoftemafcirrhoticudunjm,c.2. 1 ^2 Defcirrhofplenis,cap.3. 1^4
De fcirrho hepatis,cap.4. 1 f 4
De glandulis, & carum qua: ithus funt generis, puftu-
lis glandulofis,cap.f. 1^4'
De nodis,cap. 6. 154
De apoftemate ventofo, quod inflatiuu dicitar,c.7. 154 Deapoftem-iteaquofo,cap.8. iff
Dedubellarifrigidis comprehendentibushamotesmu cufos,gypfeos,lapideos,& arenofos,&capillatcs, & alios,cap. 9.
 " 1 1 . 11 .i. .1 i. ■ .1 1 » A
SVMMtsf QV BJT tsf,
TUBJICVLJIE S£CV*lfD>AE , SECTIO^lt fecund<e, qu£ eft dc mcdicinis apoftematHtn melancholicorutn,continens,cap.3.
E apo(tematibusduris,exquibus funt Scro- phuli,&bociz,cap.i. i{6
De cancro,cap. 1. i^/
De Lepra,& medicinis eius,cap. 3. 1 f 7
c<fKjr IVOT isf%lVM t^lCOLssfl cum expofitionvbus Tlatearij, &c.
I VREA. Adrianum. Achariftum. Athanafia. Euangelon. Antimoron.
Antidotum haemagogum.
Blanca.
Benedi&a.
Benedicta probara arthreticis.
Confsctio alipta:mofchatse.
Confedio Galliaemofcata:»
Confedtionerx.
Catholicon.
Diamargariton,
Diacameron.
Diamoron.
Dianthos,
Diafatyrion.
Diaprunis, vcl Diadamafcenon.
Diaprafium.
Diazingibereos.
Diaolibanum.
Diarhodon abbatis.
Dapenidion.
Diacyminum.
Diacalloreum.
Diacoftum.
Diatragacanthum.
Diairis.
Diacalamenthum.
Diapapauer.
Diacodion.
Diafena.
Diafenalia.
Diacytonites.
Diahyfsopum.
Diatnon pipereon»
Diamanna.
Esdra.
Elettarium Ducis.
Ele &arium plins arcoticon. Eledarium de fucco rofarum. Eleclarium frigidum cophonis. Emplaftrum apoftolicon. Electarium pfylliticum. Eleclarium litificans. EleCtanum la:titiae Gal. EmplaftruiHxeroneum. Emplaftrum oxycroceum.
1 ,60 164
1 6f 16f
166 166 166
166
167 i£8
1 68 s68 161 16 8
169 169 169 169
169
170 170
170
171
»7»
171
171
171
172 172
171
172 J7i «73 I7J 17J *7J '7i
175 *75 *7f *7S
»7f
176
176
177 «77 «77
PHI- 77

I' N D E X
• \
iMr •Wi s
-A
KH
177
17 8
178 17S 178 178 178 17«' 180 180 j8O 180 180
180 1S1
181 iSr 181
18 z
181
182 182 182 185 185 1S5 fSj 1S5 rSj 185 187
18 j iS f
P h^l A ntropos P.htlonium marns r y,q 1; h 1 li : a't Y.EGiiAGrxca ly s vM .
Cadwfi?»!» umperiAk
I^JTtHONTRIPTON MlTR7Tr?iTVM
Mu(axnca ^ ? T , ^ v
Micleta
Mcl roiiujeum, <]uod Gracce rhodomel. N ephrocathartj e.x.Ai' .■
O l e v m roiatuin Oieum niafiyfygfth-iftiiii Oleuixi cbamatpejinum
dicuWm^ia^fet^i viride
0) i 0 -i.-;: 1. ;• ■i M ; .
j)ppyra magna ' .
Oxylapatium
Oxymel IWknfuxafiiiiirri
O-x^tiacciiaxa,
Oxymel
Po'Tf O'Slncti Pauli' - \'
Paulinumahndotflrti l^V 7 '
Panchrifton Picfa Galeni Pdfio mufcata maior Pilulae fine quibus efle nolo Pilulacaureas Pkulac diacaftorex Piltilasarthretica:
Pilulx octomefx
Ptlulae probati contra fluxum ventris pilijU de qumque generibus myrob.
PilUlx cynoglofli Piluir ante cibum,&poft,pro iiomachi digeftionecori'
■ fbrtanda . . j 1S3'
Pilulxarabica; 184*
Priuke de elaterio 184
Piltilac cochia: Gal. >.o. ''/'184
Pilulardealoe, &maftiche 1S4
qjadrimeron '184
R osata nouella •■ ' '"184
Rtibea trochifcata f V 1S4
Requies magna 184
Rlrodofacchara 184
Rhodomel • ' 184
S axcharvm violatum 184
Sorhita magna 184
Stomachicon frigidum ' : 1S f
Sromachiconcalidum i8f
Sal' Sacerdotale 18f-
Syrupusrofacus -i8f
Syrupus violatus ' iSf
SyrupuscontrapIeurefim,&c. 185"
Syrupuscontraacutas,& peracu.paffi. i8f
Syrupus contra omnem fluxum ventris 1S f Syrupusdepapa. contraomnem fluxum ventris iSf
S pongia fomm fera iSf
Syrupusdiureticus i8f
T heriaca magnaGal. iSf
Theriaca diateflaron 187
T typhera rnaior 187
Trypheramagna 187 Tryomphyllon
Tnafandali • • 1S7
Theodoricon hypericon ' 1S7
Theodericonanacardinum ; 188
Trochifci diarrhodon i$8
Trochifcidiani ! 18$
Trochifcihedychroi 18&
Trochifcimagnetis 188 1
Ttochifci fcillitici J ' - 188
Trochifct diacorallij ~ 188
Trochifcideantfo v P j88
TrochifcideThyro
V omitivvs noftei: ^88
Vomitiuus Patriarchx 188 Vomiduus ad tertianarios, & quattanaiioSjatquequo-
tidianarios. 185)
Vnguentum Martiaton 1 '^9
VnguentumAragon l &9
Vnguentum Agnppoe 189 Vnguentum dialthxa
V nguentum ciuinum 1
Vnguentumaureum *5>o
Vnguentum album l 9° Vnguentumfufcum
Vnguentumpopuleon ifo Vnguentumadfplenemduram mollificandum 190
Vnguenrum laxatiuum
15)0
Vnguentum contra Serpiginem, & impetig. atque ele- phantiafim.
H1 e r a Iongodion Memphytum 191
Hiera Rufini
Hiera picra Gal. •" • i9i
Hierapicra Conftantini 191
Hiera picra Abbatis
Hierafortiflima Gal. ^ 13 1
Zingibcrconditum l 9i
De PonderibuS, & menfuris 19*
>. ! •!
EXTOSIT 10 f 0 <A S
de Santto <^4mando in esfntidotarium pamum T^icolai.
i E llis boniconditionesqux.&c. *'9 l
i Syrupusrofaceus,exinfunone,vtfiat. 195
I De Syriipis in apothecis tenendis 194
Dedigeftione ii>4
Deeledtaiijs pollentibusadfpititualia 198
De fex tnodis prarparationum medicinarum 100
Deadmiftione medicinarum curfiat 2-°x
ElefSariaad membranaturalia 20r
De digeftion. per qux fiat 202
De mododigeftionis 210
Pe&ori conferentia eleftaria alia 205 De Syrupis alijs abacetofo,que humorem digerant 203:
nf>tiohin Tm-iMiJmin 2.0^
ic 4
104
105 20 f 20 f
2°?
20 6 204 207 207
De natura igritudiius Eledtaria ftomacho conferentia De modo exhibendi digeftiua An eledtaria danda ante cibum
V tium fyrupi, an elediariym fitprarponendum De euaeuattone '• 0 " - - J Impedienta euactiationem Eledtaria ftomacho conferentia Redificantia euacuationem Deconditionibus ineuacuationeconfiderandis
De fex eledtarijs ,
De euacuatione medicin^,an fiat per fimile,velcon-
trarium ' 208
De modoeuacuatidi corpora per feceftum 108
De praeparandis corportbus poft medicinam 209. De feptem eleCtanjs 209
Vtrum medicinaeuacuans vadatad humorem euacua- dum, vt ipfum euacuet 209
Medicinaru prasparatio ad euacuandfi per feceflum 110 Regula: de medicinarum praparatione 210
De nQcumentisexafliimptione medicina; contingenti- bus, & eorum remedijs 210
Eleftarium genpratiuum 210
Deeledtarijslaxatiuis 211
V trum medicina euacuatione attrahat a venis 21 r Vtrumhumor in venis facilius euacuetur quam extra exiftens m Vtrum medicina fecefliua attrahat humores ad intefii-
na, vel ad ftomachum naruraliter 211
Signa,

CAPITVLORVM-
220
221 221
Signa euacuationis complctar. 211
Regula' poft euacuationcm (eruande 211
Dccribus eledtarijs. 212 De patTione medicin? videlicet ,an couucrtatur in hu-
morem attrahendum per ipfam. 212
Dccuacuatione, qti£ fit per vomitum. 2 1 3
Regntepoft vomitum feruand?. 115
Rcgul? ante vomitum faciend^. 2 1 3
De medicis euacuationibus. 21 3
Depilulisante cibum» 214
An firaliqua medicina fang. euacuans. 214
Deeuacuationeperphlebotomiam.. 214
Qinbus fit exhibenda phleboiomia. 244
Qua de cauia fit agenda phlebotomia. 21 f
De mediciniscaptlt purgantibus. 21 f
Dc modo exh'-bendi medicinas. 216 Quibus teporibus morbi fitfaciendaphlebotomia. 211S
Qufbus hominibus competat phlebotomia. 216
Cjuid antephlebotcmiamfaciendum. 217
Quid m phlebotomiajpfaagendum. 217
Quid pofl phlebocomiam moliendum. 217
Aledicini conuenientes ad cap. euacuationem. 217
An arcificiale fit acuereeledlana. 217
Per quod medicin^acuantur. 21S
Qu^ ven^finc aperiend? in phlebotomia. • 21S
Pulfatiles, vel non puJfatiles.
Qur vene non pulfaciles funt phlebocomandx. 21S
Dcinfpeciione fang. edudti per phlebotomiam. 218
Detnbuselediarijs laxatiuis. 219
De phleb. iefpe(3:u pharmaci. 219
Dephleb.per ventofationem. 219
Quando fieri debeat ventofatio. 220
De duabus mediciniseuacuantibus. 220 An medicinaattrahat materiam coniundtam. An medicinadebeat dari in ftatu morbi. An medicinafitdandain die paroxyfmi.
Deeuacuationeper Clyfteres. 221
X)e fuppofitorijs. 221
De Peffarijs. 221 Opiata nocumentum medici. purgantium reprimen- tia.
An in euacuatione craflbrum humorum competat for-
tismedicina. 222
Aninfaniscompetatpharmacia. 222
Decaufiscompofitionis medicinarum. 222
Duo Annotandain medic. compofitis. 222
Deaureaalexandrina. 225
DegaryophylliSj &cinnamonoprius videmus. 213
Anbalneumcomperatanteexhibitionemedicina:. 225
Demodocompofitionis medicinarum. 224
Deopiatis. 22^ Denatura radicum, & cap. 1. de caufis impedientibus
compofitionemmedicin^. 2i>
De Adriano,&c. 22(5
Anexhibereopiatafitbonum. 22(5
Deapponendis in radice, & fub quaqualitate. 227
Quae opiata fi t melior recens, an an tiqua. 2 2 S
An opiata debeat dari in principio morbi. 22S
Vciudebeant dari opiatainfebribusinterpolatis. 228
De quibufdam oleis. 229
DeoIeis,& vnguentis&pnmodeoleis. 229
Devnguenfts. 230
De vuguentiscal.&ficcis. 231
G E I L 1 S F V L G I S
c De 'Dofibus,&c.
E modo inueftigandi complexionem medi- cinarum laxatiuarum compofitarum, tam quo ad eatum qualitates pnmas,quam etia adalns,& in quogradu earu fintc. 1. 233 De modocomponidi mcdicinaslbiutiuas,
acproportione componcntium fimplicium interfe. cap.i. 235
De dofi medicinarum compofitarum foluentium,& pi i moingenerali.cap .3. 234
Dedofiearundeminfpeciali in cohfedionibus,& cle- ftarijs inuelliganda ex quantitate laxatius ip(a ingre- diencis.
TRACTATVS, quidproquo. 236
Synonima. 236
L I E E S E F l T O \ 1 S.
TRACTATVS primus,&c.deeledlione,&ablu- tionelythargirij. 240
i E combuftione lythargiri. 240
Modus conficiendi ceruflam. 240
Modusabluendi,aiTandi,& eligendiea. 24Q Modus lauandi plumbum . ac eius fco- 1 riam. 240
Modus adurendi eum.
Modus faciendiars vftum.aceiuseledio. 240
Ahlutioeius. 241
Modus lauandi fcoriam xris. 241
Moduslauandi baruuram arris. 241
Modus combtirendi /goriam a;ris,abluendi,atque eli- gendieam. 241
Dodnnaadurendi 1'coriam arg. & auri ad collyna. 241 Abiutioeius. 24 r
Modus prxparandi cadmiam. i. Thutiam, aceiusele- dtio. 241
Modusablutioniseius. 241
ModusconfecSioniscadmia:. 241
Combuftio eius. 241
Moduscombuftionis Marchafitar, & ablutionis ei, ac eledtionis. 24 j
Modus abluendi antimonium, & adurendi. 241
Demodo taciendi Ziniar ex a;re, & abluendi ipfum 6c bonum colligendi. 241
Moduscomburendi Ziniar,aceligendieum. 241 Moduscomburendi.&albificandiauripig.&fublimi- di, & comburendieum, & vertendi citrinum in ru- Beum. 242
Sublimatio Arfenici. 242
Modus vertendi Arfenicum citrinum in rubeum. 242 Modus albificandi arg.viuum per fublimationem. 242 Modus fublimandi medicinam Adhichbardic. 242 Modusfaciendicinaprium. 242
Modus faciendi calcem,& abluendi eam,qU£eeft ne- cefTariacombuftioniignis,& pro furunculis acutis. Ac modus faciendi pfilothrum.
Modus abluendi calcem pro comauft. ignis. 242
Modus conficiendi medicinam depilantem capillos ho- ravna. 242
Modus pfilothri noti. 242
Moduscomburendi Sal. 242
Forma combuihonis calcanthi, & attramenti, ac vi- trioli. 242
Moduscomburendi, ac eligendialumen. 242
Moduscomburendicorallia. 242
Modus comburendx fpumx maris. 242
Combuftio nitri. 242
Combuftiofalis nitri. 242
Modus faciendi cfocum ferri. 242
Modus purificandi limaturam ferti. 242
Modus alTandi fcoriam ferri. 242
Modusabluendieam. 242
Modus limaturx auri,& arg.pro medic. cordialib. 242
TRA-

I N D E X
X C T U T V S
. &c prxp. med. ex ylantis.
Odas facicndi aloem,ace!igendicum. 142. Modus ablutionis aloeSjfeu prjepaiationis ad expellendam malitiam, &: acuitateeius, conficiendi.ipfum- 245
Formaadiircndi atoem. 14;
Md'dus acceptionis,aqti£ecucutnerumdulcium. 243 Modus decoclionis Hiera-picrx, vtduret. 243
Forma extrahendi lae fcainmoner, aceltdbio eius. 245 Modus coquendi fcammo. repti.mendi eius mali- tiam. 143
Fovmaextrahendi fucctim tithymaHi. 243
Modusextrahendi (uccum aThapfia. 245
Modus extrahendi (uccum cucumeris afinini, & eleitio eius. " 243
Madus-extrahendi' 'fucciiabfynthij.aceledrio eius. 243 Modas exprimendi (UccUnveUparorij, ac eius eledlio.
fol. - L ^
Modusextrahendi fuccum extribuiis mar. 243
FoirmacolligentltvaC eligendieuphorbium. 243 Moditsfaciendiopium. 245
Fotmaextrahendi (uccum expapaueribns,exquibus rit espmm, ac eleclio. '243
M^tdus colligendilacCheluion'K'E ) & extrahendi fuccuni exea. I44
Fotmae^trahendi fuccumex corticibus radi. mandra- gorx. 244
Fof itu extrahendi fuccum ex hyofcyamo. 244
Modusexprimendi fuccum ex memithe. ; - 244
Modus extrahendi fuccum ex pruniS fylueftribus.it; quo ht acacia, ac eleCtio eius, 2.44
M°dusablutioniseius. 144
Modusfaciendi lidum, aceius eledrio. 144
Modus extrahendi fuccum ex.hypocyltide. 244
Modus extrahendi fuccutnex balUnftia. 244
Forma extrahendi fuccum galbani, ac baucii fyl.eleftio Cquafit. 144
Modu? faciendifaccumlyquiritia?. 1 2.44
Modtisfaciendiacreftam,aceiusei&(n-iO. .244
Modusextrahendt luecuna-centaurete. <! 2-44
Modus faciendi fuccum berberis. * n ^44
Modusexprimendi fuccum iblatr-i. ' •■ 144 Modusextrahendifuccurnhaiifig.' ■ 2.44
Modus praparandrSallam in omnifws modis pripa- rationis eius, & eft cjepa piimo ae modo
eligendi,acaflandi(cillam. 144
Fprmadeficcandifcillam. 7 yij
Forma caftrandi fciliam. 244
Modus conficiendi acetii feilliticuni; aceinsdofis. 244 Modns alius cicior tncafu-neceUitatis. 1 2.45
Modus deftillandiaquam ex fcilla, qu® ; ocdtlit mures, &qua;ponitur in medicinis,exquafit fyrupus acq- tofus. _ • •;■ 245
Mndus albificandi acetum, ex quo fit fyrupus aceto- fus. 14^
Modus faciendi aquam camphora?. 14,5
Modusprxpa.colocynthtdcmad vfiim porionum, ac
eiufdem eledlio.
Modus pra:parandt,aceltgenditurbith, & eius dofis.
fol. 24^
Modus pnrparandi, ac eligendi euphorbilim, & eius
dofis
24'f
Modus priparandi, aceligendi elleborum. ai. &eius dofis. 245
Pr.rparatio,ele6lio,&Dofiselleb. nigri. 245
..Fonnaexhiben.aceligendi Polypod.&eiusdofis. 245 Forma exhtbitionis, & prxparan. granorum nil, ac ele- tho, &dofiseorum. 245
Forma exhiben. Ele<flionis,& dofis Alchan. 245 Forma prxpa. fcebran,i.E(uIam,ac dofis. 245
Modusprarpa. eligendi,& dofandts heos. 245
Modus pra-parandi acorum, & dofis ipfius. 24^
Modus pra;parandi eligendi, & dofandi centauream.
fol. ' 24 \
Modus exhiben. eligen. & dofandi fumariam. 245 Modus, & dofis abiynthij in affumendo illud. 24 f Modus, & dofisexhiben. cnfcutam. 24 f
Forma prxparan. cuifum, & dofis. 24f
Modus, & dofis afiumendi cachile. 24 f
Modus accipien.capillum ven. & dofiseius. 245 Modus praepa. fcnam, & dofis eius. 24 f
Modus praepa. Algabar, & dofiseius. 247
Modus prasparationis cartami, ac dofis eorum. 24 9 Modusprxparan.ling. Bouis. 24^
Modus prxpa. & eligen. mvrob. citr. & dofis. 24<j Modusexhib.myrob. ind. acdofiseorum. 24<5
Modus exhib ac elig. myrob. cheb.& dofiseorum. 246 Modusexhib. vio. ficcarum,acdofisearum. 246 Formaexhiben.&eligen. pruna, & tamann.ac dofis eotum. 24<S
Formaeligen.acdofandi,& exhib.mannam. 246 Formaehgen.dofandi,& exhiben.Caff fift. 24S
Modus exhibendi, & dofis granatorum dul. &acrium.
fol. 246
Forma, ele&io, & dofis, ac priparatio ammoniaci. 246 Moduspr:eparatio,elecho,& dofisopopanacis. 246 Formaexhtben.eIigendi,& dofandi bdeliium. 24*» Formasxhitritionis,acele£iionislagapeni, & dofiseius.
fol. - 246
Formaexhibitionisprxdicffarum 4 gummarum,quieft . aRusapra-didhs. 246
Modus prarpa. fdium,& propnetates eorum in purgan.
&deaquafalfa. acdofiseorum. 246
Formapunfican. aquas tutbidas. 24<»
Modusfaciendialnvuri 241»
Modus faciendi oleum, &t>leum ftypticum, & feruan- di ipfum (ecundurn Diofco. 246
Forma ftypticandi oleum ad faciendum oleum de li- lio. 246
Forma ftypticandi oleum ad faciendi ole. narcifci. 246 Forma ftypticandi oleum adfaciendumoleumdeNil.
fol. 246
Formaalhifican.oleum ad faciendi omniaolea,& no- minaturoleumcompofitum. 246
Forma lauandi oleum ieiaminum. 246
Modus faciendi oleum delateribus. 246
Formaoperationis mcdicina:,qua utipoteris,quando . nonhabesthutiam. 246
Modus faciendi amylum ex frumento 246
Modusfaciendiamylum exhordeo. 247
Modus raciendi amylum ex orobo. 247
Modus facien. far, leu fimilam ex orobo. 247
Modusfaciendipenidios. 247
Modusfaciendiaquam rof. 247
Modus alius, qui vult deftillare paucam aquam. 247 Modus faciendi aq. rof. cum mufco. 247
Modus faciendi aq. rof. cum croco. 247
Modus faciendi aq. rof cum garyophyllis. 247
Modus faciendi aq. rof cum camphora. 247
Modus faciendi aq. rof. cum rofis ficcis. 247
Modus faciendi ramich. 247
Modus faciendi rrochiicos de gallia. 247
Modus adurendi ramulos arborum, & radices, & folia, qiiacunque cx eis egcnr combuftione. 247
Forjma affandi myrobalanos omnes, proillis,qui (an. emittunt, & habent h^morrhoidas, & dyfenteriam, & tenefmum. 248
Modusaffindi femina, pro iluxibus vcntris,ficut func femina portulaca:,nafturtij,alrhx?,pIantag.pfyllij, grana myrti,carui,anifi,cynimialbi, & granagra- natorum, femenlini, marrubij,&fimilium. 248 Forma aflandi tragacanthum ,gummi arab. & omnes aliasgummas. " 248
Forma artandi charabe, & comburendi. 248
Forma-aftandigallas,qui vult cisvti mjcapnii*.- 24S
Forma

C A ]' I T V 1 O R V M.
rotmacomb«rerK}tfjECcmviftfi-&aceci. 148
ModasconficicOclifarcocclljtfli ' 148
Forma conficiendi carui cum ladte ad fluxum ventns.
fahatbsfn mti; ■ ilne^tf
uni f
■ . • -14»
Forma conficien. myrob. embl.cum Iadle. Z48
F<?raiaconficien.itorduaneniy&l dyminum .in acet<? ad punendum in confcdionibiisj 2,48
Modus piiisncatf. & colandi gummi arab. tragacanr. ad j>anenduminaIcofol. r 248
Modiispxip$t.(^unfijquod achumi. in eolly. 2,48" Modus prxpa. tragacan. quando volumus dlud pojrere mdoch. .. .;.. ;;i r.L M# i
Foraiacomhuren.olibanuin > &accipicn. fumum ems.
foi. 148'
Forma colligcndi olibanum, quod poniciirinalco. 248 Fprmaaccipien. fumum picisliquidst.
Fornia c«quend! al£hitra.riurh;v j-.|
Modus abradendi fandalum , quod adminiftratuj jn mtdic. apoftemaxum calidofUmon= - • . 1481 Modus extradionis mucJa^iqx feininibus, ficuc pfyllij, txnug.iini, uiaiua', & radic. eius t & femi. akfa®?, 6c radic. eius, &i^aiin. cydoaiwram, & marrubij, &c. talium. . , , : .', ;'i 248'
Modusextrahen.melex AnaeardiSi . • 248'
Foraia extrahendi cor femi. ideft medullas, ficutcor cartann ,: icmt. cucurb. cucume. citri, meio. & fimi-' ■J.lium.
Forma excoriandi grana aiciieruie, &eftcataputia ma- • iar, liuepentadadlylus. , 2481
Mo&is excorian. grana fcfami. .£.•,; ,1.2 .49
Modusexcoriaudiamygd. & pinea$ # & nuces^ &- fitru- lia. .( >. i 249
JVfejIus deficcandi rofas ad reponendum eas. 249 ModusdeficcandiMiolas. ■.-> yj-.HJi Formadeficcandi omne cor. radic. ficut fgnic.auij,fca- rn)Ia',plantag. bugloffce, & cortices radtcum morL > fol. . 2.49'
Formaaccipiendicortices citri, & c^terorum pomoru odoritererifm,&CQrum deiiccano. 24^
MQdusinfundendiammoniacum,& gummas,qua; pp- . mtnturin niedici. . Li:. *49
Modus faciendi ligillum,quofigillantur trochifci. 249, Modus colandi potiones, &.ep&ione.s ,& de Agura co- •jatoriorum. 149
Mpdus ciarificandi. 149
Optratio falis AlKali, & efi falnitrum,quiijagfediw. 7 \ki multas tnedicinas. i 24f/
Moxlus dealbandi ialem cundem. 249
Moduscomburendi AIKalialbificatum. ■; . .249 Forma deficcandi radt. arifto.ipngi & alphodi, & radt.
• \<tdlamni, radic- alfefcer* »alt£ix?, radic.bugl. meu, •' ,phu, & faty rio. & fecacul, & mori celfi, & alia huiuf- v'vrtiodi. .:•.. ; . j 249 Modus colligendi herbas medicinales, & tempus repo-
* •fixionisearumkVM^nrriciK.*'' 249 Fsrma expritnendi fuccos plantarum. 2f o Moidus deficcandxomnesherbas. 250 Modus repofitionis herbatum, floium, & femi. & alto- Vrumadferuandum. .250 Modus colitgendi coiacyathidetn, & deficcandieam. \fol. .T;:„'l«Jo
<• T C T T V S II?.
Deprceparatione medici.qux fumuntur e.x Jiximalibus.
Ormacomburendi omnes fpeeies conchy- lium. »50
Forma comburendi cortices ouorum. 2 jo Formaioniburendi cotnu ceruorum. 250 Modusablutioniseius. 2^0
Formacomburendi. 2^0
Ablutiohorumomnium. 250
Forma comburendi letam, vel fericum,quod admini-
ftraturin Diamufco. i$o
Forma combutendi lanam. ifO'
Formaablueodicinerem lanffaduft?. ifo
Formacomburendicancros ad dandum in potq illts, quos momordir canis:rabidus, .&phthifius,&bi*- nioptoicis. i?o
Modus comburendi fcorpiones ad frangendum iapide, & dofis eiuSi* 250
Modus comburendi Thyros, qui adrniniftratur in The riaca, & r aitos ierpen tes, actte eledtione fua. 2 j o Forma comburendi caput thyri ,quodponuntin alco- fol. 2fO
Forma comburendi leporem pro illo, qui habet lapi- deitBcV ..if •. 250
Forma cotnburendi ranasj & hericios. z<jo
Forma comburendt htrundines, qux adminiltratur in argrirudinibusgulx. >. ■ . 250
Forma coliigen. canthartdes, & reponendieas, ac eoru- dem electio. ' •; 2fO
Forma colligendi ftercus canis,quodadminiftraturin T itiedici. gutturis. 2fo
Forma colligendi fang. teftudinisaquaticac,qui admini- ftraturin medici.venenorum, aceius dofis. 2 50
Foi-macolligen.fang. venenis ficut& fang. haEdi, anle- rum, &c. & eius dofisf 25Q
Forma accipiendi ccrebcllaauium,qua: adminiftrantuc in rnedici.cc>itus. 250
Modus accipicndi fel omnium animalium quadrupe- dum, & volatilium, & forma reponendi ea. 25-0 Formaaccipiendicoagulaomnium animalium. 250 Forma extrahendi humiditatem delimacis. 2^0 Forma accipiendi vrinam infantium, quac ponitur 111 medici. acutis. .fiic! ifo
Formaferuandiaquam marinam,necorrumpatur. 251 Fofrria facien. gluten ex corijsboum,& pecudum,quod pon itur in em plaftns prepaturas hernix. 2,1
Modus prapa. adipes, & reponendi eos, (ecundum do- ftrinam. • 2^1
Formapraspa. ddipem renum;vaccarum. 251
Modus prarparationis adipis aalerum, &,anatis. 2 $ 1 Forma prxparandt cerebella animalium, & reponendi ea. - lfi
Modasprarparandi medullas animalium, & reponendi eas. 2fX
Formafcruandioefypum humidam. ift
Formacolligendiftercus infantium,quod adminiftra- tur in medicinis sgritudinum oris,ficut dixit Gal...in lib. almeymur, fecundum fententiam antiquoru.2^ 1 Forma coquendi mel cunvaqtta»ad factendumiyrq^os. fol.
Formadealbandi ceram. 251
Modus faciendi gummi ex marmore. t
Modus faciendi falem ammoniacum»,, 251
" " ■■■':■;■ ..|
7. .•■
S Ljl S 'D.E <tsfSC VLO.
I. ■.• )':
E vtilibus interrogattooibus ad aromata- j riosfiendis. 2fi
De declaratione- nominum medicinarum compofitarum in antidotario.Nieolai de- fcriptarum. ,■, •,< 2ff
Dedofibus,acponderibus,& deeorum nominibus,& differentijs. 25$
De modo conficiendi omnia neeeffaria in qualibet Aro- ' mataria.
De collTgendis herbis, floribus., feminibus &radict-
bus, &c.
De conferuatione medicinarum fimplici.& compofi- tarum. 25 £
Deconlcruatione, & perduratione folutiuotum fimpli- v cium fecundum ordinemMefues, cum iuisdofibus.
fo». 1$
Sequitur aliadodtrina fecundum Mefuem. ,161
Alia

C AMTVIOR V/Mj
Alia dodbrina fecundum Seiapionem. i.. z6i
Sequicuralia dodtrinafecundttm Nicolaum. 262 Pe eledlione loci conuenvcnns medici. conferuanda- rum! 161
De omnibus necefTarijs, in qualibet aromataria. 262
..r,
tsf LBEG^EFIT.
E virtutibus medici.fimplicium,atqueci- borum. i6y
Medicins oppilantes duplices. 16^
Saporumoperationes. 266
Ser. in appropinquatione medicinx,ex cor-
166 267
167 167 167 167 167 167 167 167 167 X67 167 167 167 267: 167 167 167
porfc
Decognitione virtutum mcdicinarum. Sermo m maturatiuo.
Sermoin leniente. Ser. inindurantecumfrigore. Sermoinoppilante.
Sermoinaperiente.
Sermainabftergentc.
Scrmo in rarificante.
Sermo in infpiffante.
Sefmo inaperienteorificia venarum» Sermoin conltringente poros, & venas. Sermo in adurente. (
Sermo in putrefa&ibne corrodente.
Sermo tn diminuenre carnem ex vlceribus. Serino in confoiidante.
Sermo in trahente.
Sermo in Bezaharim.
Sermo in iedante dolorem.
JHUJJfJg , i ibfBSlll
n:;
K".
rirMuur  —-
0 0 T '£ T^T I V S.
Ermo in frangente lapides. 167
Sermo in mundiftcante pulmonem,& pe- <5tus,& tuuante ad afthtua, tuffim anti- quam, & generationem lanei cum eis. fol. 168
Mundificantiacerebrum ex naribusquando cumeis fit caputpurgium. 268
Mundificantia oculos per lachry mas,& conferunt pru- ritui, & grauitati, & corrofioni,atquedcbilitau vi- fus. 1. 163
Mundificantiaaures. a68
Mundificantiacerebrumexore; 168
Mundificantia cerebrum ex palato. 168
Confortantia ftomachum , & qua: fint ei nocentia.
fol. • ■(' 268
Mundificantiainteftina. 26S
Mundificantia venas hepatis. 268
Mundificantiagibbofitatemliepatis. 26S
Mundificantiafplenem. 268
Mundificantiarenes. 168
Mundificantiaveficam. 2 68
Mundihcantia lapidem ex vefica, & renibus. 168 Concitantia coitum, & multiplicantia fperma. 268 Abfcmdentiacoitum.&dcficcantia fperma. 2 68 Prouocantia lac. 268
Deficcantia lac. 268
Prouocantiamenftrua. 2'68
Abfcindcntia menftrua. 268
Mundificantia inteftina ex ftercore. 268
Facientia vetmes, & afcandes, & lumbricos ex ventre defcendere. 268
Prouocantia fudorem excorpore toto, 2 68
Mundificantiacutem. 268
APVLEIVS deponderibus. 168
Eiufdemdemenfuris. »69
Auctor incertus de fignis, & chara&eribus Gncis pon- derum, & menfutarum. 265
 — . ■• 1 1 1 "
isf L C H I 7^ D V S.
r. j;i i,.£ cJicl rriijD ii.: :.-.unsbL;.-.. E modoinueftigandi gradum medicinaru compofirarums -.;c 269
COPHO deartemedendi. 27$
Delib. vtilitate. io ^. ,1; ; 27$ De varijs medendi modis, & libctli diuriio- ne. 27J
De modo operandi per medic. folutiuas, feu laxatiuas.
fol. 27J
Dedandamedicina. 274
De pracparatione medicina:. a .74
Dediftolutiuamedicina. 274
De fignis humorum. 274
De Purgationephiegmatis. 274
De purgatione cholera: vtriufque, & humorum compo- fitorum. 174.
De Lauatiuapotionepoftfolutiuam.
De diuef fitate regionis in purgatione.
De confideratione diei, & nodtis in purgatione. Deconfideratione humorum diuerforum. De confideratione loci,in quo eit materia.
Quo tempore detur medicina.
De medicinatentatiua.
De delicatis, qui nequeunt fufcipere raedicinam.
De diuerfitate artatum.
Dediuerfitatecomplexionum.
De multa, & pauca materia. < ^
Dediflolutiuamedicina.
De febre ex potione data.
De fiti ni mia 1 n potionato.
De potu in potione.
De nequeuntibus affellare ex potiona Quandoparum ducit medicina.
Quando fuperfluit.
De dyifcnteriaex pharmaco.
De debilitateex pharmaco.
174 174 174 174 174 274 174 174 174 *74 *7f 17 J
v?
m
17? 17? 17? 17? 17? 17? 17?
De tenafmone, quseeft voIuntasaffellindifinecfFedlu. foi.
Dedefedu Appetitus.
Devomitu.
De ruptura venzex vomitu.
Defingultu.
De fingultu fuperueniente fpafmo.
Particu. 2.
Quomodo conftringimus.
De membrisdiflolutis. j.
17? 17? 17? 17J 17? 17? *7? 17? 176 276 17« 17« 176 X76 17* 176 176 *7< 176 167
De reliquijs humorum in corpare.
Quomodo debent dari opiar .T.
De effe6tu medicinx conftndtiua:.
Partic. 3.
De confumptismembris.
Partic.4..
De confideratione diuerfitatis materiei. Decaliditatematcriei.
De diuerfitate loci, in quo eft materia.
De fignis materiei digcftionis.
Deahetantibus.
De modo conficiendi medicinas, &cuiargritudini va- leant. 277
Dc confedtione fyrupi. 277
Deconfedtionecerati.- — - 277
Indexper tabulam medicamen.fimplic. purgantiumi Mel. lib. 2. tradlatorum. 278
Morborum omnium, acfuonim etiam remediorum in hoc volumine contentorum (ummula Iacobide par- libusperord.alphabeti.
F I N I S.

PETRI APPONI MEDICI
CLARISSIMI SVPPLEMENTVM
IN SECVNDVM LIBRVM COMPENDII
SECRET ORVM MESV£.
Vend JcCli*,
Sywpi.
Qus.litcr irrmu aet £orgradttur
Tnum vnar- iiit "tterjictt.
S»to vdore snima eott- firtatur»
Jlt primum continuatio cicm fermone Mefux de tigri- tudinibus cordis in vniuerfali.
I a v t e m fuerit in eo hu- mormordicans cum prxce- denci eius adaequatione , & virtus fufficit,& humorum accidentia dilationem reci- piunt; materia in qualitateei contraria repellatur, vel cum contrario a forma, & fpecie; qd efficacius, & tutius affero. Virtutemaiit cordis confor- tarenon negligasoi hora intrinfecus,&extrinfecus. & ftudeas cognoicere membru, a quo nocumetu ad bafim ■emanat cognitionenon dubia. Nofti oium accidentiii conuenientni corpon caufa extrinleca eft, velintrinfe- ca. primus concurfus ert ad bafim,inqua naturalis vi- ■gor fpirituu,virmtumqne oium figiilatim. creauit fpiri- tum Sapientia,fedemaiarum,vit?q - , naturaliu principiu motus,& quietis. Quo deficience nulla amplius corpo- ri dari poffunt fuffragia, continuo cum eo moriutur oia membra. Erat n. terminus oium operationutn aia: ra- tionalis. In cerebro oes ha:, & ilix incipiunt operatio- nes; in corde vero fufcipiuntcomplemetum. eius virtus tan^ forma oium membroru ea irradians,& viuificans, virtutu organicaru perfcdio. In materia vero non intel- ligibilis formx;quia Gloriofus(ficut diuini decoris ratio poftulauit) tunc ioiicitu membrii redlificauit mandans. £t fi a marrice,cum his,q matricem refpiciut;& fi a fto- macho & puImone,fiue fint mebra nutritionis, fiue fpi litui (eruientia,redificare ne difFeras. F t dolor violentus «ft ex maxime profternetibus virtutem cius, & fi fuerit in officialibus mebris. Inqiut Hipp. oium membrorum vnicaeftconuenientia & oium virtutu,& fpirituu vni- cu eft fubiediunr,pp quod oia mebra dolent adinuicenij oium virtutum vnica eft virtus. cum vfque ad hunc ter- minu diaphoratdolor p fpnitus J.xdedo virtutes,occuI- tafineofpiritus,& efficitilk paffio,quadicimusfynco- pim,non n. vfq-,adradicepatiturpaffiones,fedceditvi- tar, & fubiediu eiu!,lsefione nulla (ulh'nens,parua iftua- tione mfiuererecufat.Si quide contingit hxc paffio ma- litia fangmnis inquanto,vel in quali,auxilia adhuc non (unt mortua cino,necdiffereda;dilatio.n. ducit ad mor- te feftina, fed tanc£ thcfauro nobiliffimo fuccurrendum eft. Facimus hoc cu auxilio Dei cu rebus,quarum pro- prietas eft naturale conferuare calore. & extraneu extin guere. Et ii fuerit ex abundatia fanguinis in totocorpo- rc,phlebotomare ne difFeras. & primo a temotis,vt ape- rire )aphena - ,poflea bafilica •, poftea deuenire cum veto- fisapud finiftra fpatula. Pofteaciifyrupisde boraginc, & buglofta,caphora,& pfyllio,et procedetibus hoc cur- fu potareiplum no differas.hoc.n.refrigerat (anguinem peccantem in quanto, & in quali. In malitia aute cople- xionis rarophlebotomamus; (edalteratia,& confortan- tia ei ppatamus, & mulra? eius paffiones incoprehenfi- biles,atq,occult« nobts exiftunt. Etdr,g>aliqn vermis ad id C. cor graditur,& continu6 cum mordet interficit; necnon vltimatagaudia,vel vltimati triftitis inter eius pafiiones exiftut. Boni aiit odores mcolumitateeius fer- uant,quia (blo odore aia confortatur. Interdicendum eft ei oe medicamen generas motu cordis, & q fanguinem jnHamatjac dus motu effrarnjtaie faciiit', e^a nobilifiima
A natura nihil fuperfltii,nihil diminuti fuftinet.Ad figurl numeri,& naturalis ordinis cofonantia fadta eft,vt lub- fiftat,eft.n.fons,& principium vita:,decorai£,rexnatu- ra?,& moderator eft corporis,diuinafapientiacoceptus ad latus exceffus magnx caliditatts pofita obuiaredici- mus. Hsc. n. immoderatu motum cordis gnat.-illa vero trepidationem,& calorishebetationem eiaftert. Etfci- uifti,qrh non eftfimplex naturaincoplexione calidus, & ficcus,fubftantia frigida,& ficca. Rone vero ccntenti valde tpatiffimus calidorum vfuseiuseft,forma.i. cra- fis minus moleftafrigidoruportatfuperhocaconfortio minus recedunt,nifi vltimitatem excedant teperamen- to fuo. caliditas eft cau(a virx, & confiftentia maxime in phlegmaticis. Cuius vigore innata complexio,quo membra in eftc viuificar, & vigore continuocon(eruar, & confiftit. £t non ignores, hic calor eft virtus hu- B manx namrx.f. quem traximusaprimo homines,per hanc enim (peciem indiuiduatur: &eft (ubiedhim,& fundamentum innati caloris,qu^ nullo genere febrium alteratur. imoeftadtuseius redudtioni extranei,& di- uerficaloris fcrtaffe in nouiffima (pecie hefticx celera- tur; & tunc mors accelerat neceflana,&feftina. Non.n. fperabis hunc calorem poffe naturali medicamine refti- tui.Hxc inter virtute regitiua,& virtute rei adminiftra- txdiftingitebat,& regulabat. & huic complexioniom~ ni tepore fimile regimen dandumeft,puta calidum,& humidum,temperatum,hoc poft mortem feni confiftit cjuamq xquiuoce. Cuq; fm (cietiam tua inueftigauei is qualitate paffionum bafis; & mentionem caufarum; fit tua pcipua,& magnifica intentio confortare cor,& vni- levinutes, &ficearueftauferre laffitudine, &hocau- xilio Dei curebus aromaticis, &alijs generibusadmi- C niftratarum rerueftproprietas conferre rei vnitx maxi- me in quibus natura dele6tat",inquantum aute tua foler- tia euigilantiffime fpecularipoteris,virtutescordisco- adiuuare,&confortareeuigiles. Hocerit fummubonu, & primii ftudiu iuuamenioru,& tutelx bafis:quonia le- curius no vacillando ad alias res tux ciirx procederepo- teris; virtutis.n. vnitxnon eft recipere qd effunditur ad mebrum:fed repellere & effugare cotrarium • & efto fo- licitus noorbatis oculis intueri,vr fi fit aut pp mopiam caloris,& laudabilium humorum abftinentiam: aut po exuberantiam multx humiditatis dominantis corpori, furiofitatifq;fanguinis; aut folius coplcxionis malitix: aliterenim & aliter medicabitur, & cu ignoraueris ve- ritate,& titubabit tua fcietia fuper hoc, & femper fecu- rius erit calidis in temperamcnto vti; & confortare cum ftypticis,& odotiferis obliuioni non committe. Secuda D eftconuerfiomateriei,veleius qualitatis,q funditurad- uerfuseamadpartes remotiores, aut ignobiliores.ficuc iam diximus,& in pradlica huius canonis rememorabi mur(fi Deoplacuerit.)Terrnareseft miidificaremebra mandatia,eaq; cofortare,& refiduu eoram:& eft qnque primum in difpofitionecurx,cuius,pprie cum alijs me- bns nocumentum fuit:obuiare accidentibus. Nec pter- mittas confortare ftomachu maxime in digeredo. Cor- ruptiocibi,& potusineoeft pparamentu morborum. Primam rem coplenr quxcunq; coplexione,& fubftan- riahac ,vel illabafim confortantcibi laudabilischymi. medicinx ftypticx,& odonferx,quaru memorialege- Ciii'. mus(fi Deo placebic .)Sunt ex his hepata gallinaru iuue- num,alxauium,& pulloru. vitelli ouorum recentium forbilium,& qux hoc curlu ^pcedunt, paucx quatitatis, Mefux, A A &de

P E T R I
& Jenumcro velocitrrpcimutahilium, & nutnerium. Vinum fubtile &odoriterum eft velociter cofonas for- ma bafis. Conferantetiam in huiufmodi difpofitione emplaftra,& vndiones fup cor, & reru flypncarum, & boni odoris conferuant in eo calorem,ne reprimatur. Et Vr.Himt! nofti,gj vnitio fpine dorfi ad hoc eft medicame fingula- «iderfam. re ,perquaexcelfiis,&gloriofus confonat vinuteregiti- uam totius proprietatis: & eft caufa protedtionis,& logi tudinis vitas humanx,& defenfio fpiritus vitalis: & oc- currut ad hxc abfq; dilatione,oleu chamjemelinu,& re- rebinthina,partes eoru milcendoxquales. Succoarthe- mifn cii quatuorpartibusipfius olibani,repelli rigores febriujfpiritusputridorum, & membrorum febricitan- tium affirmatum. Aqua rof.mufcho mfcdto imbibiro:& fuper manfionem bafis afperfa,fyncopi fubuenit. Auiu eledlum incibis adminiftratum,medicamenelt fobriu in confortando. cantus amoris: carnes fylueftres: os de corde cerui/iiambra: & ha>c fubueniunt adminiftrata, (fi Deusvoluerit.) Secundam remcomplent conuerfio, & deriuatio materiei, & fumoucatu eius adpartes cir- cumferentiales: &confortario corciisad hocprincipa- le,repellit enirn per fe Virtus fortis cotrarium:Faciemus hoccuauxilio largitoris (anitatis,poni vetoias incrun- bus,fricari manuum volas,& pedes fndtione forri,& li- gari dolorole.Cofortari adhuc ftomachum eft de inten- tioneprincipali,facit n.repulfam humorum l.cdentium bafim : & fi necefTitas exigit, ad enemata acceleramus: & qhque vomi (u ( pprie:& qnq - , in primis dudlibus cor- ponsextra vala,maceriam credimus effelubmerfam la:- dentem virtute bafis,&qnque accidunt huiufmodi ter- rores venenofa potione,& hocde neceffitate cura - ter- Vitqfr pifl roru m diximus, & contidas maxime in ventofa poft fi- jtatuizfm- nillramfpatu!am,elt:.n. huiuspaffionis poftreniumre- « wbwi mc di ura, Et fuccurrere pofteacum vino fubtili rcfnluto nudmm7 cumeopaneaftato,facit ad reparandum, & recuperan- dum (piritus,&omni rngenio,& ftudio auxiliari ne dif- feras,nunc conuertendo raateriain ad remotiora, nunc confortando cor,& principalia.Tertiam rem complent euacuationesdecetes,ficut te fcirefecimus,& rememo- rabimur(fi Deo placebit.)Sup hoc.n. tnulciplex cofide- ratiocadit. Quarum primaeft fcire mebrum alt?!-atu. Secudaqualitate materi^l^detis:habica.nnocitia quali- tatis morbi,medicin£ eum repcllentis vis fit euidentior- Tertia confideratio eft fcire qualirer,& per quam via ad corgraditurlx'fio:aut ppvirtucisdefcdtum: autfumofi- tates materix,aut fi ab alijs mebris confurgit ei bellum, vel in fuis manfionibus latet inimicus. Accidunr.n. ta- lesterrores emanatione humorum,puta fanguinis Hu- xus nariu,menftruoru,& venaru incifione; vel fi domi- nium humoris pdominaturcorpori. £tnofti,g, morbi ex penuriahumoruqua!itatis,& quatitaris non minus: immo moleftiusjcj ex medicina eorii purgatiua,& mul- titudine,nafcunt.Quarecu cautela,& rimoread purga- tionegradieris,leuius eft.n. inanire,^ replere: & minus moleftu replere,^ inanire. Si aute abalienis morbis hoc nocumencti furgere videbisffiue a cerebro,fiue a ftoma- cho,& matrice; eoru retSificatione (aragere ncdifreras cum his,q fcire te fecimus cocra eoru palliones, & faci- musilloducegloriofiffimojcuius viitute omnisnatura agir. Eleclarium conforcans naturalem complexionem ttriiait. bafis,procurans digeftiua incolumem, adiuuans mebra principaliaconfortado illa - , immo mundificat eaab hu- moribus alienis,mudincat canales hepaus, & eft exper- tumconrramalitia meleraicarum. tt. ligni aloesboni, anifi mudi,rheubar.recentis anapodus a:quale,zuccha- ri (uthcieter. dofisadrach.j. vfq;adnj. ieiuno itomacho delero cuius paffio diurna fuerir, in matucinis,cuius no BvAur ua e ft ,E g" ru ^°- Medicamenex inuentionenoftrade- dZuJm'- fendensbafimabomni periculopteriro,&frituro: red- uetione pro- dit nacura hilare,auferc lallitudine mebrorum principa- ■ lium,fubuenit his qui tnftan^, & melacholizant nefcie- t»s ra<lioe,diligunt iblitudine, & ieipfbs odio hnt,& fu- fpecfti func de re non fu(pedta;& dubiranc multa pericu- la eis euenire, & remouet ab eis maleficia, facit eos iu-
A P P O N I
E cudos,et amates curialitatis,fubuenit retetioni meftiuo- rum,Huxui,& fyncopi muIieru,iuuatparalyticos !?i.co- ral- rub.macis,offis de corde cerui,ambrar, margaritarfi, cryftalli,auri codti,argenti meri,oftis eboris,(aphy ri. ru- bini,hvacinthi, anadrach. v. ballami drach. ij- mufchi drach s.anthos,(podij,(andaIoru,garyophylloru,galag£, calami aromatici,cubebaru, fpicacnardi,corticum phi- fticorum,feminum bafiliconis,cardamomi pipcris albi, & longi,baccarum lauri, pyrcchri ana drach.iij. ftyracis calamire, tnagnetis, myrrha; eleibe, opij rhebaici; ana vnc.j. fem.paconiicolledtx in nouiflima artare luna?,Ho rumcham9m.Horumlilifagi,fampfuchi,ballamite,am- meos,ariltol.ro.adianti;ana drachiij. croci oriet.drach. s.lignialoes, papa.alb. an.drach.ij. zucchari,quod fuffi- cit. dofisana vnc.ij, Vlqueadnj. cum vino calido, vel aqua calida lecundum exigentiam. Theriaca magna in htuufmodi terroribus eft diledta; & eft coe medicamen ad diuerfagha paflionum, cor repletu inanit, inanitum p replet,venenismagnifice refiftit, fedpueris,aut fcnibus parutn,aut nihil daduin elt,& theriaca x.annorum me- lior,&: vnlioi eft i difpofitione matricis,cu aqua madra- gora; eft medicame valde efficax, dofis eft f m exigentia natut£,& fui materia.Rofmarinus aftumptus r cibis red N ' taie "f dir natura hilare;& eft tutela maxima a potionib. morti feris.Chiranus dixit.folia vitis r.lbxin tm hilarefcere fa- ciunt corhois,g,earuin vfus effcinitate facitapudgau- dium. Cofeftio faciensad tremore cordis,& fyncopiin ca!ida,confortasftomachu;& fitim calidaextinguit,fa- citodoreori bonum, & copenc hi s,qm febre hh c; cuius- permiilioii' xyloaloes,bal!a.iefe!eos,cubeb.berberis,ro- faru,(andal femxoium,ana vnc.s.coraUoru,fpodij,cha- rabx,gumi dragacan. fem. acetofx, (e. porrul. bugloftar, anavnc.ii). camphora: drachs.margaricaru vnc.ii.crm- ficecum rob.citri. dofiseft anadrach.ij, Vique adnj.cu aqua frigida non veri frigoris. Et lcire des, q? mundifi- catiocorporis,fioccurrat adminiltratio ventofarupoft »< itnnfa- finiftram fpatulam, eft res facies te fecurum a morte, & C ^ppneqh fulpitio eft venenofx potionis: & res ia pofita '
eft in defperatione in oi cordis paffione, (yncopi,& car- diaca eft medicamen fidele.facit libera virtutem,& fpi- ritus refpiratione, (li Deo placebit;) & (ubuenit a-gntu- dinibuscerebri diuerfis, & Iplenis, & aliqn pulmonis.
Iudaus. Potioconfortaiis cor,&ducens materiasregio- p °'<° y hl " nibus fpintualium, & ab alijs metnbris mandanribus l^fionem ad eum,et liberat a tremore,& 01 paftione cor- dis,(fi Deo placebit;)& cum magnaiucundirarerefpicit membrapnncipalia- R/.myrob.citrinorum coditorum Sta dodlrinam noftram, quam fcire te fecimus, vbi de eorum pofle fctipfimus vnc.iij. agarici elcdti drach. iiij. falis gemma: drach.s. rheubar.rhaued fe.pparati drach. ij.s.tutbithdrach.u/.tar.vnc.j.gum.drag.opo.farcoc ana drach.ij.fpicxnar.drac.j.dittamnidrach.ij.maftic.myr- rhxeIeCt.r;anadrach-j.corum Apozemaeft. ^.hyflopi, thymi,ireos,baIfamic .t ,fampfuchi,liquintia:, macis; an. drach.j.cmnamo.garyo.an.drach.ij.antherx,hyperi,ze- H doaris, an.drac.s. aromatizentur cum mulchi drach.s. & modico aqua: rof, prxparettir potio fecundum modij artis notum,& propinetur in horiseledtis.Amplms fci- re oportet,qu6d non femper occurrtmt medicamina_j prarparata,nec resterminum dant logum,maxime cum ipfi infirmi fint cum fyncopi apparenre. tuc.n. ftudium elt in confortando cum rebus cordialibusodoriferis, & conuertere materiam ad membra diftantia,cum fn (flionibus,ligationibus in exrremis dolorofis,& ventofis lub geniculis. Etdare apud ralem cafum Hores caducos nucis redadtos in puluerem cum liquore calido, vino vel aqua,fecundum neceflitatem,eft medicamen,quod confequicurfuam virtutem a maiori, & nobiliori nacu- ra,& libcrat vna horaafyncopi,(fi Deus voluerit.)
Smguhriapaflionu bafis medicamina,&quorucun« que membroru,humanum organum narrarenopoteft. Propterea 6 tu cura corpoifigeres Deum in cunCiis pre- OptimuX* pone,& oia tua principia ab eo inchoet;et ne vcrearis eu pponere,& tepoftponere, icics y, tua fcientia no eft (ci- d ' c "'
re,(cd

D£ ^GRIT. MEMB- NVTRIT-
re,(ed eft finita,non perfe<5la,nifi quatum ab eo pficirti- A tuum,&: virtutum,8c ledlus fpualium membrorum, tc
mP pi 1 m /\ r rnnrri pv n/n-i ot*ir /o/-n»-« tir JZ— .»..1^ ' 1., 11 1 • l •. • r i -
me eum,& cundta experieris fecure,& fit maior cautela capacitatc tua,vtno deuies a ledlo vlhspiecibus, vel p- tio,vel odio,vel amore. Scis namq; g> foli Deo ell notu confirmarehoiem,& hicheu,illichei,vehementius tibi parantur,necopprimes inopes falario; nec ingeniofius nobilium cura,impotentiu cuxa portabis. Amplius non dilatetur cor tuu diffufa Iaude,& prajconizata apud mul tos,ne auertata te Deusgratiafua; quoniam fua intereft fanare,non medici; & natura: eft rectificare,no medici, tui non eft,nifi natura» couenientia, & necelfaria porri- gere ncc ponas odiu in aia tua aduerfus medicos, hoc.n. Stedltdm* a Deo feparar. Vgo.Medicamencofortans cor,& fubue- itniadeor. niens fyncopi. Ri .macis, cardamomi, cubebarum, amfi: an.drach .ij.ambnE ,margaritaru*,an.drac.iiij. camphor^ Karat.j.zingib.drach.ij.galang2,fpodij, cappa.ana drac. Tnch.epti- iij.maftiches vnc s.mufchi drach j.zucchan lib.j s.Do- fimtwrdL drach.j. vfq; ad ij. Confedho troch-expertorum iuua-
mentorum his,qui paftiones cordis pati confueuerunr, g cducit n. materiam alienam e corde, & fanar ab huiuf- modi languoribus. (fi Deo piacet,) & facit a:gritudini- bus line materia,& cum materia; & refpicit matricem malitiofam,& ftomachumcorruptum.Ri.florum rorif- marmi,peonia;, betonica:,ariftolochiaElongac,& rotun- da',dictunn!, lilifagi,euphragia', ana drach.s.baccarum lauri,piperis aibi,& Ionoi,cardamo:ni, galanga - , macis, zingib.fandalorum,/j)odij,papauerisalbi,portulac£,rof. acori,corallorumana drach.ij. opij Thebaici, myrrhse, # croci,anadrach.j. limarurasauridrach.j.mufchi Karat. j.balfa.fucci granatoru,mellis ana drac.uijmanx,diagri dij, maftiches, itaquodhorum trium fiat vnumcorpus anadrach.iiij-agaricif5minini vnc s.falisgemrha: vnc.j. confice cum aceto fqujlhtico quemlibet vnius drachm. Dofis adrach j. vfq; ad iij. cum aqua balfamit£,arthemi- tleHirium fia:,& modico mandragora'. Eledtarium nobile pro ma xMe ad gnatibus,& aftlimituromni tempore,& omni hora, & facit ad confortationem totius naturs, & refpicit om- niamembralanguida, ftomachum confortat multum, C & prxbet audacia timidis,& pra:feruat a fyncopi(fi Deo placet.) Bt.fpodij, feminis ruta?, capparum, laccs,coraI- lorum,galang«,nucis,garyophylloru,cubebarum,anifi, maftches,euphragix,an.drac.ij.mufchidrac.s. pinearii mundatarum,amygdalarum dulcium,feminum comu- nium mundatoru,ana drac.iij.margaritaru,ambri,fap- phyri, hyacinthi, ana drach.iiij. balfami drach.j. mellis drach-j- papauensalbidrach.ij.fandalorum,feminis en- diuia:,ana drach lij. confice cum aqua rof. fuccogtana- torum,& zuccharo duro, partes eorum mifcedo £equa- les,bulliant ebullitione debita, & fiatconfedlioeledlanj fecundum quod notum eft m arte.
Sermo de vndlionibus. Cap. 2.
INcipiamus protelare fermonesde vndbonibus fub- uenientibus pulfui debilitati,tremori, & fyncopi(fi Deoplacer.) Sed (cireoporter,g, vltimitas fyncopis eft extinftiocaloris,& inors.Hxcaccidentiacomparantur interfe non aliter,nifi vt debile,& forte.cum autem for- tia,funt,vtimprimatvehementius,& vincant vltimata vidloria (upra natura,ita vt abfcindat" virtus,& cor vitx, aut extinguat J fpi«itus in minera;funtcanfa mortis.pfuc- currereergo oportet priusc^ impnmat,& vincant victo- ria vitimata. Aliquado enim (vt vidiftis) robufti,& fi- nelanguore videntur,accidit cafus virtutum, & fubito moriuntur,& lgnoratis caufam,& fuit hocfoli Deono^ tum,& naturae propriijquoniam nulla apparuit caufa cognita medico. his autem fubuenire noneft medici, nec medicinarum pofle,fed gloriofiffimi, &excelfieft omnium languorum fanare paffiones. Sermonesinun- fclionis fpina: credo antiquos,& peritos Philofophorum traditionem, & memoriam,& laudem tanti beneficij naturx occultaffe,cum eius veftigium in eorum tradta- tibus fitabfciffum, &eftde elegantioribus muamentis SufpifitS. prxferuans lubiedium vitx. Etfciuifti,quodprincipiu oflium,& neruorum eftnucha. & generaturacerebro, & fpina eftplateapublica arteriarum, neruorum, fpiri-
_ VtilitAtfS
ffetitis /ami.
conunetmedullam vera: huniiditatis, fic.n.aggregabis multas bonas intetiones coforrabis.n. lubftatiam velati ua,& fubftantia lpuale, & neruos, & offa vniuerfa,fub- ueniens paralyfi. & omnib. neruorum xgritudinibus, faluri cordis,& tremori, laflitudini fubuenit manifefte, & eft medicamen omnium medicamentorum in celeri cordis confortatione. Modus confediionis eit. j^.myr- rhx elcdx,aloes hepaticx, fpicx nardi, fanguimsdraco. thuris,mumix,opobal. bdellij, carpobalfa.ammoniaci farcoc.croci,maftiches,gummi arabici, gummi ftyracis liquidxanardrach.ij. ladani eledli, fucci caftorei drach. ij.s. mufchi drach.s. terebinthinx ad pondus omnium. mifceomniaha:c,puIuerizapuluerizanda,cumterebin- thina: & pone hoc totum in alembico,& ingeniofe de- ** ftilla.eft.n. arsficutdeaquarofliquorem autperdeftil- larionem fublimatum fuicipe in vafe vitro forti,vicina- tur.n. bal(amo:&fmhancviam fubtiliftimi fophiftaru aduIterantbalfamu,fedeftmodus nobiliftimus modo- rum.Etfi vngantureo corpora cadaueru,non paciuntur putrefadHonem in eis: & cum volueris cofortare corpo- ra extenuata, teperabis eum cu aqua rof. vngendo ex eo~c»"ra «'■ fuper bafis manfionibus,& anuchavfqueadrenes.Etfii £<,r "' exeo ante horam paroxyfmoru modicii tepefadto vn- gaturfpinarelinquedo fuperea veftigium eiuscum pe- cia,repelles rigores erraricaru febrium, &quarumlibet fimplicium febrium.Sed quarranis,eterraticis fubuenit aprincipioad totu piodii,m fyncopiquafivlrimata,pun dtafpina,vteius organum voce loquatur,fublinguam- firmi ex eo parum appones,poftea in auribus,& naribus £i necefficas vrget. Etdaex eoapud neccffitatem,puta rc "' T * 'f- apud fuffocatione matricis, morbri caducii, & plurimas m " paffionesbafis,pondus Karat.j. ciivinoodorifero,&eft res cofortans aiam,&natura,& fubuenit ad oia,q opor- tet. Et proprieafliimptu melancholicis,& qui rriftatur in aia,& funt languidx virtutes,& mebra,ac fi eflen t co- tufi,& debilitati bello. hedticisteporacum oleorofato, aut maftichino, & vngefpina eoriiajxid balneu,& finc balneo. Modus confedtionis vnguenti, quo fi vngatur fpina,repellit febres phlegmaticas, vel melancholicas, & conferet paralyfi, & neruoru xgritudinibus ijj.fucci arthemifix,fucci gallix,an.vnc.iiij. baccaru lauri vnc.s. maftich.vnc.j.olibani vnc.ij.caphorx Karat.j. olei cha- mxmelini,olei roCan. vnc.iiij. cerx drach.iij.fiat miftio copetens.Vndtio teperata reftauratiuacouenies extenua Vn^tan tis,& hedticis, & phthificis, & qut ex penuria humoris in cardiacaincidunt.^.oleichamemelini &rof.& tere- binthinx,adipisporcini,& arietini,an.vnc.iiij. olibani, maftich.cer^an.vnc.ij.mucilaginis hordei,mucilaginis pfyllij,ana vnc.j. medullx bouinx vnc.iiij.oleifcorpio- nis,qui inuenitapud parietes, & in cauernis lignoru vc- tuftorulib.s.caphorxdrach.ij. mufchi.Karat.ij.& vnge ex eo totu corpus hedtici aptid balneti,teperato cum du- plo ipfius vnguetiolei violati. Et ex hoc cofequeris duo vtilia. Primueftcofortaremebralaguida. Secunduhu- miditates aqueas retinebit diutius apud mebra inflama- ta', fic.n. extraneu eil extinguere inflamatione, & natu- ralem reftaurare. Et fcire oportet ,cjo adminiftrare balnea apud pafliones bafis mundificato corpore,balnea dici- nius temperata dulciaproprie apud languores matricis, nififortemateriaaliaexigat balnea, & tunc £m neceffi- tatem,& morbi exigentiam ea elige - , & coplexionis ma- li tia eft res deintentionehuiwscurx. Et vngere fpinam beneabfterfam poftcxitum balnei vehementius cofor- tat. & balneum apud infirmos debiles non Iaudat", fkpc .n. propterfui affabilitate aflociat fibi vnum contrario- rum,aut naturam,aut morbum. & non purgatis corpo- ribusbalnea prohibentur,nifi velleseorum materiam, ^ quxrimus expellere cruda,facere obedientem;& tunc cu cautela pfumendu eft;& non apud humore,fed apud hunc humorem,& hunc hoiem. Amplms fcire oportet, op non elt intclligere poft purgatione corporis balneare, poft opus pharmaci prima die,vel fccunda; quoniam_» hocjficut te lcire fecimus,non eft fecundum legem Ms- ilefune. A A i dica-

P E T R I
Jieiiumi dicamcnforterepellensinueteratas,&chronicas^gricu- •Me. dines 5 & materias diuerforum morborum cura diutur- nitate habituatas in membris, quarum incolatudeueni- tur ad pndictas paffiones; attrahit a remotis, fubuenit vniuerfis igritudinibus neruorum, fanatepilepticos (fi Deo placet;)& cumprxuifione videtocuides. ru.colo- cynthidosele6la£,ladani,agar.turbith,hermod. an drac. iiij, diagridij codli, maftich.ana vnc. vj. zingib. drach. ij. reubar. vnc.j. fpicx nardi drach.j. ainmoniaci,a(Ix fcn- ds. farcocol. opopana. euphor. anadrach.ij. mezereon drach.ij.mannae,tercbmth.an.vnc.j. nucis, mufc.fpodij, galangx,garyophyl!oru andrach.j. confice eum fquilli- rilul» *d tico.Dolis adrac.j.vfq; adiij.Pilulx fideles contra mul- muit*paf- taspaffionescorporis,proprie membroru principalium 1 v " " & aliorum nutritionis-,& earum vfus continuus prefer- uat a fyncopi,& tremore, recipiunturomni tempore, quando itur dormitum •, & praeferuanc a multis pericu- lisfuturis,& viuere homine incolumen faciunt. ^.ma- fliches, myrrhas ele6lx,an.drac. lj. fanguinis draco.drac. j.muf.drach.s.aloes boni vnc.j. confice cum fucco ruta-. Dofis fit vfque ad vij. Et fi volueris ex his laxare, adde agatici fa;mjnini,diagridij recentis,ana drach.j.
De fvncopi. Cap. 3.
Sjji j: t C" Yncopis eft cafus virtutis fubito factus. Et fit fecun- fincop». ijduavnum duorum modorum, aut (ecundum adtii vltimatum,& tunc efl: mors,aut quantutn ad habitum, &quandodeftrtiunturvirtutesin membris,&nihil re- manfitdeillis,& tunceftmors illius membri,& fifue- rit in toto corpore,eft mors totiusindiuidui. Sedpra:- termiffis omnib. defe<5tionibus,qua; funt morta!es,de il- la,qux mortalis non eit, fermonem afferamus. Defe- dtionumenim quidam eftcafus virtutis releuabilis,& bonum efthic edocere,vtinnotefcat ha - c, & illa,quare & qualiter virtus fubito cadat, fitqueillud fecundum v- Cdjtu virm num trium,aut quatuor modorum. Autproptermulri- sisfit/icun- tudine matcria:diffufein vijs fpiritus generantis prohi- ^«5 m!do. bitam refpirationem ipfiusdelationis admembrapro- l"m °* pteroppilationem ventriculorum virtutum animaliu, '&fpiritualiumadiffufamateiiafa6tam, & talislynco- piseftidem cum apoplexia,ficutdixit Gal. deficitmo- tusomniummembrorum,quia vix fpiritus,& virtutu motiuarum claufe funt,& occupat^ multitudme mate- riac,quare aliud capere non poffunt occupatione perma- nete,&fciteoportet,quod fubito,& immediateaccidit cafus virtutis generaliter propter prohibitionem motus fpiritus ad rnembra vniuerfa, & tunc fit virtutum con- gregatioad radice,& extremarelinquutur expoliata ca- lore,propterea frigus in extremis,& a'ituano nature fen fitiux magnaapparet, prohibitionis aute (pnitus ad fuu motum vnius trium modorum eft caufa, quorum fcie tiam iam incepimus, &primum modorum pofuimus Setuxdiu Secunda eit conculcatio fpiritus circa cor, & contingit mtdut . ptopriein timore.tnnc enim ipiritus extrema non regir, proptereaquod priuatus, & conculcatus eft in corde,& hoc magis mulieribus, & natura proprie frigidis ab in- nato,& terribilibus, & noconfuetis terroribus accidit. Tertmmt■ Tertiaeft prohibita refpiratio propri? adtionis fpiritus diu. ad fuos motus confuetos proprer defeitionem quantita- tis fui ipfius,ficut vidiftiinHuxufanguims immodera- to,& accidit illud apud phlebotomatos, quando exube- rat fluxus pra:ter modum, fanguinis ennn fluxu quado- cunque exuberar,animi> grauat officia,& (piritus extin- guit ardorem,& fimul cum eo labitur fpiritus,quia ma- fio fpirituum in fanguine circumfcribitur. Amplius fci- reoportet, quod non folum fanguinis emanatio, immo quailibet illicita euacuationii hoc operatur,etia vltima ieiunia fpiritum attenuant, Et fcire oportet,quod m vl- tima euacuatione fpirituu, ita quod pars reliita no fuf- ficitad regendum fuftentationem corporis-, fecundum quam artem nullus audeat medicoru euacuariones vlti- mare, toJerabilius erit irerare, <X^_j reiterarc, quatrL-j> vltra debitum modum in euacuanonib.in prxiudicium natur2effr5nirare,tunc& fyncopis irreleuabihs,quado anr.em tantum remafit delatoris partis, quod fuificit ad
LPPONI
1 egimen corporis, quamquam damnofum, eft fyncopis releuabilis. Simile elt in oppofito modo,quando enim delatores priuantur ad fuos motus, & quia omnium fe- mitarum, & viarum veftigia funt priuata, & facta eft tanta oppilatio vetriculorum,& fontium cerebri, qudd vfque ad fubftantiam fpiritualem diffufi funt humores, & mortuus eft fenfus fere & motus,tunc omnir.o eit ir- releuabilis, m medioaurem modorum eftfemperquafi releuabilis. Amplius fcire oportet,quod multis alijs mo msdi dis fyncopis accidir,quorum quidam funt ignoti,ficut te jmh.fynco- fcire fecimus,rapitur enim multoties apartibus pulmo- p °~ nis materiaperipneumonica fubitoad bafim, &conti- ' nuointerficit talisfyncopis. fimiliter&abalijspartibuS propinquis,&poffibile eft,quod per occultos du6tus de- ftilletaliquidfraudulenti humorisacetebro adbafim, & fiatfyncopis pernitiofa,fiautem percutiat fubftantia fpiritualem, aut tremor, qui tranfit per partes propm- quiffimas bafi,& non eft pernitiola. & acciditpotifiime damnofilhma fyncopisei,qui ducitur ad fumptionem mortiferiin cibis, & potibus, & raro fuccurri potuit. Quandoque autem tantum imprimitur,& vltimata^» vincit vi6toria,quod nulla valent fuffragia, & congre- gantur frpe huiufmodi accidentia in mulieribus,per re- iudationem humorum a matrice aduerlus fpiritualia habentiumfemitam,& animales virtutes, huius intentionis curam fcire te fecimus, & fignabimus, (fi Deo placec,) cum deiuuamentispafiionum matricis le- gemus. Ampliusfcire oporter,quod non minusinfixa malitia ftomachi,quam matricis malitia hoc conringe- # re poteft,& ce oportec has fingulas vias,& veftigia fingu lorum modorum bene fentire. aliter enim & aliter me- dicari oportet fuperhoc,velhuiufmodi accidentibusti- morofis fineomn'1 dilacionefuccurendum eft,& omne genus curacillico adminiitradum. Dilacioenim reducic ad mortenr,nullam enim recipiunt tarditatem. Curam huius pailionis iam fignauimus in vniuerlali canone paffionum,&eft fimillima curis paffionu membroru creantium hanc paflionem maxime, quoniam ad radi- ceprotendereturfuperhoc fermo tadiofus,fi vellemus res affumere fingulorum modorum cunr ad mitigatio- nem,quonia in noftra fumma Deo duce de paflione om nium membrorum,& iuuamecis eorum protelabimus.
Reftat igitur confortare bafim,cofequcnter fcire mem- brum mandans, & repcllerc eius reiiduum ipfumque_> confortare,& redtificare,& procederein huiufmodi ter- roribus lecundum dodtnnam pradiicx limitatx, & tibl in fermone probabo depafiionibus bafis,( Dei gracia.) In cardiaca ex melancholia dare aquam ladtis in qua re- foluti finr myrobalani,& epithymu, eft medicametum valde diledtum in mania,& omni morbo melacholico. Detumoribusmammillarum. Cap. 4.
TVmor mammillarumfitfecundum plurimumex ladte corruptoineis,& tunc iube apponi moilifi- cantia,& refoluentia, vtfiacrefolucio prohibitarrefolu- tionis faiti, & manda fi exubereclac, apponi catulos paruos ad lugendum. vbera, exterius euaporatiuis in- trinfecusoppofitis. Cataplalmavtilcrefoluenstumore Ciupuf- mammiUarum acorruptione ladtis. Bi.farina;,feminis li ni,farin$ lentiii,tempera cum oleo roi>& croco. Aliud miiUrum. Humain. Ht.marrubi),ebuloru,foliorum papauensal xti bi,abfinthij,rurx,cufcut£e,&tepidaappone. Diofcori- ' des. Rec. olibani, fem. abfinthij, maftiches, farinar len-
?)Um ,anadrachm.iij. cerxdrach.iiij.olei rofa.drach.vj. ac vnguenrum,& vnge. Aliud. Ouacumoleoro.mi- Vnfrhum, tigancdolore,& fedanc cumorem. Si aurem tumor ma- ■ nnllarum ex inflammacione fanguinis,autcholeras fue- " d iif, tunc eft occupari circa refrigerationem corporis: & aperire faphenaseil prscipuum: & magnificum in di- fpofirione hac eft diftrahere matemm:& fi forte accide bat vitio matricis,eftcuraprima.linimcntum refrigeras ardorem mamillaru,extinguesacume,& delenshumo- tem.Rec.fucci femperuiuxiuccifolatri,albuminisouo- rum, & olei rof. ana pondus vnu, nunc frigidum, nunc tepidumappone. Aliudcontra humores calidos. Lini "
prius

DB ^GRIT- MEMB. NVTRIT
prius Iocum tumcntem cum albuminc ouorum,& oleo rofaceo,partes eorum mifccndo xqu.iks ■: poftea fuper- afperge ptiluerem nitri fubtiliflimum,&itcrum (uper- pone, tota fubmcrfain eodem liquore. Ampliusfcirc oportet,quod poft faphenam oportecaperire bafilicam, puta fi acumen humorum lic vaide fuperbum in quan- to,& quali. & conuertimus tunc regimen in tali occu- patione ad ea, qua: funt pofita iuxta latus frigiditatis, & humiditatis.&purgamus humorcm fufpettum medi- cina temperata refpiciete hoc complexione, & proprie- tate,fi neceffitas vrget purgadi, & fi deueniatur ad cor- ruptioncm,ad iilud quodeft manuale,hocillorumeft, qui chirurgia fiint inftrucli, & non inficiam fummam meam huius veftigij, quod ad mechanicam fpcdtat ope- rationem. Et fi ex frigore,& frigidis humoribus turao- resacciduntin mammillis,adhibe farinam fijnugrxci ^tiiud 4d cum fucco apij,&ebulorumcommiftam. Aliud. i^. fi- " mi bouini recentis, & caprini,ana drach.ij. fuc.marru- bij,fucciebulorum,f^ces aceti,anavnc.j. mifce,&fu- perponc calidutn. loanniuus. contra viuos ardores,& ru bicundos,temperar enim eos,& occidit audaciam eoru.
VngMtum Rcc. mucilaginis pfyllij, aceti,olcii'ofa. olei violati,ana d,"'™. * T ~ pondus,ideft opij,camphore,ana tro.i.fiat omniuin mi- ltio cum farina hordei,& albumine ouorum.
SeElionis prima Summa tertia De <egritudinibus mem- brorum nutritionis. Trologus.
Diftorum recapitula-
PRotelauimus huculoue de xgritudinibus mem- brorum animalium,& fpiritualium, & pofuimus modos curationum ajgritudinum, quae polfunt euenireipfis membris,&iuuameta membrorum com- munia,& propna fecundum fcientiam,& inuentionem petitorum Philofophorum, & qua: vetuftiffimi medici funt experimcto expertt,liquida fccimus,& fcripfimus lllud fecundum artem noltram,fecundum quod glorio- fiffimo,& excelfo meum organum placuit eru6tarc. ab ipfo enimemanat omnis fcicntia .ipfede largitatefua medicinam produxit,& medicum velutnatura:refu- gium creauit. pluat fuperintclligentiam,ros ver? huius fcientix veritaris,ab illo,qui non improperat.cum exhi- iHteniit no- beatomnibus affluenter. Volumus autem nunc primx fedtionis fummam tertiam Dexgntudinibus membro- rum nutritionis principiare, & fignificare modoscurx cuiufque xgritudinis meinbrorum,& aggrcgarehuic /*«?«>/». intentioni res ncccfJarias. Auxiliatorem igitur petamus Deum,a quo cuncta re(pirat,& a quo noftrx ornnes gra tix prodeunt. Repleatigitur fpiritus Dei metem noftra, qui fit beneditftus. vt res medicinarii aduerfus indtgen- ria incoiumitateplenas.fua gratiaponerenondeficiat.
De dolore ilomachi.
Cap. i.
DOlor inftomacho vehemens indigetquandoquc blandimento. curaautem blandiens elt cura non nota: vt ftupefacereapud vehementem dolorem ipfius, & pulfationem, & hoc raro facimus: eft enim mendo- fum, nifi vltimata vidtoiia dolor profternat virtutem. tunc enim velut minus malum, illud adminiftramus. Nos vero in primis incolumitatis largitorem inuoce- mus,vt de fux clctnentix abundantia lpfam egenti fpe- rantiqueannuat fanitatem. AfFeramusetiamadhunc locum ex medicinis cxlefti virtute dotatis,vt infirmoru anxietas abbreuietur, & cura eius indiget obferuatione regiminum omnino, ficutin capitulo hemicranexde genere vehementium dolorum fignificauimus. & eft huius intentionis prxcipuum conuertere regimcn ad ea,qux laudabilium chymorum funt ahmenta,& ell hoc regimen laudabile in generibus rerum fex. Secun- «iarcseil flne dilatione occupari aduerfus accidcntia, quxfunt vehemcntia. Tertiaresell confortareaduer- lus accidentia,& coadunare virtutem ftomachi. Quar- tareselt repellere materiam lxdentem adoppofitum. Quinta res eft rectificare membrum mandans \& ha-
A betur fupcr hoc magisfufpedhimhepar. Ampliusfcirc oportet,quod fiunt languores eius aliquado abfque ma- teria,a malitia complexionis. Dixit Hipp.quodcom- plexionis malitia infixa,& manfiua, dolorem noefficitj dolor enim eft rti contranx contrarietate fentire. Qua- doqueautcin,quxfuerat principalis, & maximemem- bn compIexio,rei contrarix aduentu defolata eft,& qux prius fuerat extranea, fafta eit, ac fi effet principalis, & dolorem non facit vehementem,quid enimin eodem fibi inuicem obuiabitur,a<3:io eniin non verritur nifi in- ter contraria,& deficit bellum,& Iitigatio, altero inimi- corum iam mortuo; & huius intennonis curaprimum eft alterare complexionem, qux fuerat aliena, poit illud confortare. Primam rem complent abftinentia cibi,
& potus vehemcntia doloris perfeueratue, & cibi,& po tus fubtiles ftyptici odoriferi, vt confortent, & laudabw les chy mos in corpore generent, (ed in eorum eledtione apud qualitatem non loquimur neceflario. Priusau- g tcmfcireoportethumores qualitatum peccantium, fi- uephlegma,fiuecholera materix languorum exiftant, aut apoftemam ftomacho fa6tum_j. Et iam fcias poft fcientiam qualitatis regimen cibi, &potus exigere.con- ueniens,& non negligasregimcn confortatiuumpto- prixcomplexionis itomachi, maximepoft fedationem ianguorum eius. Secundam rem complent fedantia vehementes dolores,& nuncupatur in hacdifpofitione dolor,xgritudo; quoniam abfque medicoa fua matcria prodijf, nccnon accidens; cum vchementius vlti- matur. &producitquafiad veftigium fyncopis. Vo- mitus autcm non clt accidens,cui obuiemus; dummo- do eius impetus non excedat debitam euacuationenr, & tunceiuscuram fignificabimus, (fi Deo placebit.) & fcireoportet,quod vomiuis eledtus eft deintentiono principali omnium rerum curx doloris ftomachi. eft enim regio conueniens, & apta huiufinodieuacuationi concauitatis magnx. Inquit Hippocr. materia,quam euacuare oportet, repellenda eft per regionem,ad quam C magisdeclinarevidetur. Eftenim vomitusconueniens ex maxime fedantibus dolorem ftomachi; potiflimum quando rctentio cibi, & potus dolorcm in eo caufabar, & ei opponuntur in quantitate,& huius etiam occupa- tionis funt encmata. Poftilludfi doloradhuc opera- tiones fortiterlxdat,balnea adminiftrentur. Eft enim caloris opus dolores fedare,difpergit enim groflam ma- tcrianr, & fubttlem aliquando,per quandam euacuatio- nem,& refudationis labentiam annihilat •, & emplaftra conuenicntia , &appofitio ventofarum funt huius rei confumatiua. Tcrtiamremcomplent confortanria_j animam ftomachi,& eius naturam, & funt hxc res d,"?Juu cordiales, & cibi fubtiles,boni chymi: & appofitio ali^ »»« cuiusrei conferuantis ineo calorcm; de quorum fum- maeft myrrha,maftiche,propriemilta cum oleomyr- tino,& chamxmeli; & cibi aggregantes,& coadiuuan- tes ftomachi parteslaxas,ficusfuntcibiproprieacetofi- tatis; &ex aromaticis ; ftypticisrebus condiantur, fi- D cutafari,mumia, fegebes, fimilia_j. Etfit eo-" rum exhibitio paucx quandtatis peruenicndoad gra- dum vfque ad idcuiusadminiftrationi ftomachus con- fueuit. Etneprxtereas quin cadatin cibis eorum,& iuribus,menta,& fuccus agreftx, & fuccus granato- rum, & fumach, & fpecies aromaticoium, & cydonia conditafunt di!edta,& fimilia. Potus autem eorum fit vinum odoriferum fubtile,& lene decentis miftionis cum aqua folis irradiata parum radijs,cui fuperponatur parum aqux rof. & vitet aquam frigidam veri frigoris, depauperat enim in eo calorem .calida vcroftomachu mollificat, & eius difgregat virtutes . Et eledtio cibi,& potus, paucitas eorum,quies, aer prxparatusad tempe- ramentum, fomnus, & gaudium, delitixfunt ex rebus confortantibus ftomachum,& totum corpusreftituen- tibusipfum fux naturx; & fi tantum exuberat, quod perducat ad heCticam ftomachi; nunc eft occupari,nuc circa adminiftrationem rerum hume<5tantium, nunc reftaurantium corpus, nunc tcmperantjum virtutes ex Mcfu£. AA j his

P E T R I
3iis,qu2ediximus,& dicemus,(.fi Deo placcbic.) Quar- ram remcomplencrcpdlentia maceriam,quaeeft macer xgntudinum ftomachi, & acquiruur horum fciencia, a.ut li eil phlegma •, auc fi eft rholera, aucgroiTa vencofi- ras. Ecnos no poiTumus medicamkia in r ecionis necefTa- ria: contra ftomacht languores definiciue fignificaro prscer quxdam, quorum opusnon elt acomplexione, neqnefubftannaproprie,fed opponitur sgritudinibus a fiibftantia intelligibili • alia quorum incereft hoc membrum refpiceremagis,quam iilud. Ec hoc fcire vi- detur verfari circa fpeciem. & vos fcitis,quoniamfcien- tia medicina:circa hunchominem,&non circahomi- nem verfacur. Medicamen quod hunc morbum de- ftruit alten morbo cui fimilis videtur, vires addit. funt enim diuerfe hominum complexiones, & operationes fubieila:. QuisenimmedicorumOmnia,quxrequirun- tur ad veram curam,afpedum,naturam,temporum di- uerfitatem, regionum, caufam morbi, complexionem propriam,quam conferuare, & non alterare medicum oporcec, a:catem qux de vinculo complexionis eft,con- fuetudinem, qux natura inductu cemporis Iongiirimo Detumcn. efficitpr,inueiHgabit frne parte diumx clementia: ? Ro- tum . goigitur Deum largitorem fanicatis,vcipfeannuatin- ter medicamina tibi eligerelideliora: & propaecontra xgritudinem,cuius curam fufcepifti,& impleatanima tuam-, quiavniuerfa huiusfciennx volumina rclcgiiti. Mcdicineaucein ftomachum refpicientes funt proprie, qux' materias quibus obuiant, a ftomacho, & inteftinis educunt. materierum,qua: habitant in ftomacho, & m inteftinis omnium euacuandarum facilioreft edudtio, de quarum fumma funt myrobalani, aloe lotum,& aga- ricus,& alia,quorum memoriam in hoc fermone(fi Deo placet) dicemus. Quintain rem complent corrigentia, & rectificantia hepar, fpleri^m, 6matricem,habent enim quendam concurlum ad ftomachum.Dixit Hipp. vidiffe quendam cuius phyfionomia teftificabaturillu elfe phlegmaticum vomentem ia-pe choleram -,quiafe- mita a ftomacho ad hepar /ignata non erat angufta-,im- mo ampla,& fpatiofa,& refpicientiahic membraicire refecimus in capitulis eotum,de quorum collegioeit rhabarbarum, Iacca, fpodium, fpica, eupacorium, cafia MMictme- lignea,tamtuindi,myt'-'b. tappa.& fimilia. Hipp.medi- tu™< cinarelpiciens llomaclium confortans tota eius virtu- eonfortans, t£m ^ f a g at ^olores fa.it os in eo,& digeftioncm accele- rat .Hi .gal.mac.lignialoes,cinnamo.fe.myrti,anadrach. iij.eufragis,anin,an;vnc.S. zingib. vnc.j.corticumfifti- corum,olibani,rofa.anadrach.ij-fpicxdrach j.s.falisge- mx,drach iij.zuc.admiinltrati cuaquaroflib ij. Dolis, anadrach.j.vfq - , adij.& ante cibu,& poftfumitur. Hip. medicamen cocrafrigidos,& vilcoios ]iumores,& grof- fos fepulcos& eft conuenies fenibus proprie in hyeme in villis ftomachi. Rec. baccarutn laun, anifi,ana vnc.j. pyrethri,vltramarini,zingibgalang£e,an,dra.iuj.mafti. myrrh?,an.drac.j.mel.lib.j.aceti vnc j. Dofis,an.dlrac.j. vfquead iij. & eft forns operationis contra dolore,& eit Uliud me- fattum caufa vetris,Gal.Medicamen valens ad infirmi- , dictmetu . itomachi frigidi,& ad dolores forces ventris. Rec, ' triu piperu, fpicJE nardi,zing. rofarum, tloru chamome- li fquinanthi, cetaurea:,arilt. rot-an.drach vj. lignialoes vnc.ij. conficiantur cum melle, inquo codta iuntma- uiiui u ftix,myrrha,& garyophyll. Aliudexartenoftrafidele, idem . eX p ercum contra malitiam ltomachi,& cerebri cau - fatam a ftomacho generaliter,fubuenit omnibus paflio- nib.ftomachi,quoniam refpicit lpfuni a proprietate no- bil. i£.corticisexteriorisfifticorum,fem.pa2onia:,maiti- ches,myrrhae,olibani, ligni aloes,fpicae nardi,an-drach. ij .corallorum ad pondus oium rerum - ,confice cum zuc- charo temperato cum mvrrha,& rof. Dofis ana drach j. De trijhit* viquead ij ieiunoitomacho. Diofcorides. Ariftolochia dn* ratudi. rot f !c i a ftomachu coforcac,& oem putxedinem ab eo fe- parar; & fi fueric ln eoapoftema,fanat,&ems permiftio laudabili s eft cu aqua rof. coraIlo,& myrrha; & fubue- mt- nithocmedicamecaducis. Aliud cofortas ftomachu,& iicmeK '? eft pro magnatibus Qontra morbos venrofitatii gtoifa-
A P P O N I
E rum,& eructationcm acetofam-, procurat digcftioncm.
Rec. garyophyll. galanga:, lini aloes, ana drach.iiij.ma- ,M ' cis, heifim,ana drach-ij. zingib. macropipens, cinna- momi,piperis albi, ana drach-j. s. zucchari, calamenti, menta:ficca:,fpica:,heil. fem.apij,f^ni.anifi,carui, & ca- lami aromatici,anadrach j. s. zucchari tabarzet vnc.x. mellis defpumati,quodfufficit. Dofis a drachm. j.vfque adaur.j. Aliud medicamen conferens addolorem Ito- machi,& hepatis remouens ab eis putredinem a calidi- "kZjor^. tate,& acuitate cholen- citrina: faciensdigerere cibum. chi, & he. & eft ex conferentibus,& conforcantibus ftomachum, e "" s • & licpar debilia.Rec.rofa.rub. drach.x. trochif. diarho- don,trochifcide fpodio, liquiritia:,anadrach liij. garyo- phyll.calami aromatici,& ipodij,maftiches, ligni aloes, anadrach.ij.trium fanda.drach nj.afari,fpica:. muf.ma- cis,cardamo.portulac. lactuca', fcariolae, femi. commu- nium,albarum margaritarum cum f^nugra-co, & rafu- ra:eboris,& dragacan. gummi arabici ,ana drach.j.s. caphorx, drach.s. mufchi drach j. fextam, confice cum fyrupo rofato, & aqua rof. Doiis vnc.s. Aliud medica- men eonferes itomacho debili anxiato; cuius difpofitio macurac ad edticam, & re&tricac hepar. & chyftim fellis, & calefadtis, fubuenic idtericis, phrhificiscum febre,& fine febre,cuius permiftio ha:c eft. Rec. folio- rum rof.rub. camphorte, cinnamomi fublimati, & ele- dtijgaryophyli trochifc. fanda. portula.ana drach. iiij. fuc. chd:donia: fuc. abfinthij, fuc. hepatica: prxparato- rum anadtach. iiij. rhabarbari eledtiflimi, drach.iij.fpi- ca~ nardidrach j.vini albi,&odonferidrach j.trochifc. de fpodio,trochif diarhodon,tro. de eupacono,ana dra- ^/,w w ch.inj.granorum coriandriinfuforum inaceto, & tor- refadtomm, balauftia-, berbe fucci furnac. fuc. Iiqui.ana drach.j.ltquin drach.iij. dragacan.drach.ij.corallorum, i</<. pxonix,ligni aloes,maltich. ana drach.ilij. feminmn_j communium drachj ij. conrice cum fyrupo recipiente fucci granatorum,fuccipomorumcitrinorum. fucci ci- tranguiorum, fucci portula. fed loco fucci pone femen eiusanalib s.&fiat fyrupuscum prtedidtis fuccis zuc- charilib.iij.s. Dofisanadrach ij. vlqueadaur.iij. Eteft mirabile,quddii mafticet ieiuno ftomacho c^pealbum in doloreftomachi prxter febrem illo die dolorem xger non fentiet. Etpuluis fiorum celefidatus cumcalida vnahoraliberatadoloribusftomachi. Medicamenex inuencionenoftra,cuius virtutem,& -nobilcmexpe-
11 r ,• ^ r vas omnes,
riennam nullum tranicendit medicamen 5 lanatomnes u^rts . languores ftomachi,(fi Deus voluerir;fiue fint a mah- tia complexionis,fiue fine matcria,fiue cu materia, dige ltiu&m confortat,appetitiuam irritat, retentiuam vigo- rar, necnoexpulfionem auxthatur.Sympconiaticos Hu- xusab mdigeftione natos fiue fupenores, fiueinferiores emendac,&totum ftomachum proprixnacurs refti- tuic. Rec.maftiches,ligni aloes, myrrha: elccta-, cinna- momi,anifianadrach. v.corcicum exceriorum fiftico- r u m, garyoph y 1 lo ru m, fpi ca: nardi, ana drach.uj. eufra- gix vnc.s corallorum alborum,& rubeorum partes mi- lcendo squales ad pondus omnium rerum,zucchari, quodfufficic,
De medicinis materiam a ftomacho repellenti- bus, & abltergentibus, ac villos eius mun-
dificantibus. Cap. 2.
Dlcamus modo medicinas; quarum proprietas eft repellere mareriam la-dentem ab eo, & abfterge- reparietes itomachi,& mundare villos eiusab omni iuperfluo. Dequarumfedtaeftaloe bonnm,lotum,& pr eparatum fecundum artem noftram: agaricus fcemina,& myrobal. & rhabarbarum, rauedefceni, & thus,& his firnilia. Et acquirimus eis proprietatem lau- dabilem,& facimuseas edudtiuas humoru,quorum no erar per fe vigoratio fadta per artem.facit acquirere alias proprietates nobiles, & confequicur quafi nSruram_^j.
Filius Zacharix. Medicina experta repellens putredi- nem a itomacho,& eftedudtiua humorum phlegmati- coru,& cholerx groitx. Rec.myrob. citrinoruinfuforu 111 aqua rofa.vnc.ij.femi.portul.drach.i;.agarici drac.iij.
falis

DE ^GRIT. MEMB. NVTRIT-
falis gemm^ drach.j.s. aloes hon .T ,vnc. ij. fiat confedlio A & da cu caiida aqua drach.ij. Piltifeprsfetuates (!oma- ^ aiUpUhI * nim umivini«in»«nrii m .v ,-„,,,.,-1,™ 1 ^ i-- c huadomnilanguore,&cerebrii:cuflodiuntvifum,/»•
omnium fenfuu inftrumenta,(fi Deo placet.) recipiutur ^ rj " wu * omni die ij.vel lij & melior horaeft polt cibumquando itur dormitum Recip.mafticis,diagridij beneeledti,ana drachm.j. refoluanturin vnum corpus diagridium,& inafticheinpomo. aloes ele&ifiiirur, & fublimatxdra- chm. x. confice cum fucco caulium. Dofis elt vfquc adxix. pilulas.
Deemplaftris,liniinentis,& vnQionibus. Cap. $.
cuin fyrapogranatorum,& myrrha;. Dofis, a drach.j. ihttf.viti*. vfqueadiij. ludarus. pilul.r ethcacilfimxcontra ftoma- chi,cerebri, vifcerum,neruorum vitia,educunthumo- res vifcofos a ftomacho,& inteliinis,& trahunt a remo- tis.mundificant inftrumenta fenfuu, & membra ntitri- ■M*pituU tionis,& fpiritus. Quorum confedtio hiceft. Kecip.co- l° c y nt hidos cIe6tx,Sc purgats,& triti cum oleorof. iadani, thuris, anavnc.j. maftiches, gummi.dragacan. ana drach.iij. rof rub.drach.ij.diagrid.priparati.drach. j.s.aloes bona-,drach j. confice cum fucco endiuir. Do- fis,adrach.iij. vfjue adxj.poftcibum,quando iturdor- mitum. Nicodemus.pilulx purgantes ftomachum a groflis humoribus, abftergente villos, & parietes eius, proprie ab hutnonbus conglutinatisineis,& mirabili iuuamento refpiciunt renes,&neruos. Recip.turbirh drach.j. agarici,drach.iiij. falis gemma: drach.j. zingib. drachm.iij. farcocollae,opopanacis,ana drach.ij. malti-
SCribamus res, qiux adminiftranrur in empja/his,li- nimentis,& vnftionibus fupra ftomachum,& mo- dum eatum. & funtex necefiitate cura - languorum fto- machi. aggregant,& coadunant partes ftomachi, virtutes: & calorem,ne refoluatur, & exhalet indebite: & deftruunt dolores in eo, & conferunt rei vitar. & eft vnguentum confortans ftomachum frigidum; ipfutn redditfobrium adnaturalem fuam operationem: facit
macktanytt htj>i
Cftnw Jlo,
ches,diagridij coch, ana drachrn.j. anifidrach. ij.aloes, g exemptum ab omni dolore.Rec.aloes,maftiches,oliba- V»x»itu3» c i..i r. ni,myrrhx anavnc. j.corticum granatorum.ro. anifi,' roJ?#ro "
galangx,garyophyll. ana drach j.olei rof. oleichamas- meli,ana lib.j.cerar vnc.iij.aceti vnc.ij. bullitis oleoace- to,& cera; prius perfcdia decodhone fuperafperge in fi- ne fpecies has beuc puluerizatas, agitado,donec fiat vn- guentum : de quo perundto ftomacho fuperafpergo myrrham, & maftichem. lineum pannum, vel lanam iuccidam calidam fuperpone. Linimentumaliudno- LmmtntU ftrum confortans ad digerendum,& appctendum,& /re(l ' m ~ retinendutn debilium, & coualefcentium ftomachum, & remouet oppilationes, & dolores, & ventofitates. oleinardini, lib j.facbullire cum fampfucho tritobul- litionr vna,pone poftea cerxvnc.uj. vtliquefiat. deinde perfice vnguetum cum maftiches,myrrh£e, terebinthi- na?,ladani ana vnc. j.vnge ex eo ftomachum debilem,& fuperafperge puluerem anifi, & rof. Aliudquodadmi- ■*"»- niftramus,quando alianon contulerunt,& a:ger dolo- l M rem habet mtolerabilem •, remouet dolorem, arcet vo- mitum,& fluxum ventris compefcit. Rec. colophoniar, terebinthin«e,olibani,anavnc.j.fanguinisdraconis,mu mix, myrrha;, ladani, farcocolla;,ana vnc.s. ro(arum_J> corticum granatorum,anavnc.j. liquefadtis gummis aliarum rerum recufantium liquefa&ionem, puluerem mitte,& fubmergein hac medicina calida,antequam congeletur,ftuppam lineam,& ftomacho fuperponeca- lidam,quantum xger pati potent. relinquitibi veftigiu cauterij fuper eum: & propterea ad huiufmodi dolores fortesfacit. Aliudconfortansvaldeftomachumfebri- ciranrium. remouet dolorem ab eo, ventofitates. * Rec. olei myrtini, olei ro. ana pondus aiquale. bulli to- tum cum maftiche,& olibano. vnge ex eo ftomachum, & fuperafperge puluerem rof &granatorum. arcet nau feam. Emplaftrum reftringens ardorem ftomachi fe- bricitantium. extinguit calorem febris, arftuarionem, ftamuh,. vomitum, & fubuerfionem ab eo feparar, dolores am- putatftomachi, (fi Deo placet.J Rec. fucci folatri, (ucci abfinthi,ana vnc .iiij.fanna; hordei vnc.iij.mafticis vnc. j.rof.rubpuluerizatamm vnc.ij. fiatomnium congluti- natio,& ftomacho apponatur. Cerotum,& eft refu- c ' r " : j; f' gium conualefcenhum,6^_; extenuatotum. ftomacho {JujUniii. fubuenit ,eftgeneraleomnibus pafiionibus ftomachi,& matricisi& confortat cerebrum,& cor,appetitum mor- tuum vitiificar,digeftiuam redificat, retentiuam cor- roborar,& expertum (fi Deo placet.) Rec. calami arom. fem .ruta ;,garyoph. fandal. olibani, myrrha:, maftiches, anadrach iij. (angu.drac.ij.mum. drach.s. aloes drach. v.farinaecorticumgranatorum vnc.s.ambrx vnc.j.mu- fchi drach.j.camphorx drac.j.fampfuchi,balfamitJE,ab- finthij: anadrach.iij. terebinthina:,oIei rof. chamxme- lini,vel nardini,olei myrtini-.an.vnc.ij.cer? vnc.j.s.mir- thx eledtx ,ladani anavnc. j. corallorum rub. galangse, anifi,cardamomi,nucis mufchata;,macis: ana drach.iij. prconix drach.j. terenda terantur. Iiquanda liquefiant, & bulliant bullienda,& fac cerotum fuper llomacho^ adminillretur fuper totum, ficut docuimus.
Mefita. AA 4 Ec
vnc.j.s.conficepilulascum fuccomenta:. Dofiseftvf- quead drach j. s. vel ij. adplus fi a:gritudoeft noua, & membra rantum nutritionis purgare quxri mus, & non htitfdfc alia. Potio mirabilis refpiciens ltomachum,& hepar " cum proprietate mirabili educita itomacho cholcram citrinam, & prafhnam, &mundrficatcanales hepatis, & chyftim fellis. Recip. capillorum venens,eupatorij, apij, boraginis, fcolopendrix, bctonica;, pyrethri, hepa- tic£e,rof violarum, anadrach j. alaridrach.s.lpica:nar- didrach.s. agarici,maftiches,anadrach.ij. feminispor- tula.anifi anadrachm.j. quoruin decodlione fecundum modum artis refoluantur rhabarbari drach.ij. manna;, pulpx cafix, tamarind. zucchari violati, rol. ficut fcis, S}rufiacc~ acori,ana drach.inj ■ parctur potio,vtfcis. Syrupus ad- tramatcrii x q Uans matenamcalidam lxdentem ftomachum,& "entiflom. hepar, quam euacuare qua:rimus, ponit eam in necefii- tateadexpellendum,&confortandum virtutesftoma- chi,& remouendum oppilationes. Recip.abfinthij, fumiterrs,plant^inis,eupatorij, capillorum Vener. G polytrichi, zcdoarii', cichorea:, chelidonia;, folatri,ana M.s.lem. communiutn, anifi, portulacx, papaueris al- bi,anadrach. iij. myrobal. vnc.ij.ro. vnc.iij. aceti vnc. iiij. zucchari quantitatem,quam voluens . Dofis,ab vnc.j. vfque ad iij. cum aqua frigida non veri frigoris in CmfcBiode aurora. Confedtiode fuccopomorum mirabilisad con- ^rlm P rihr fortandam ftomachum; & damus ex ea conualefcenri- e"wsjuma. bus,& his,quorum appetitus fopitus eft>alterat malatn ehum. complexioftem ftomschi, & confortat fubftantiam,& tollit dolorem ftomachi. Rec.fucci cydoniorum,fucci citrioru,analib ij.corticiscitri bene decodii,&contriti, Jib-s. fuccigranatorum, vnc.iij. fucci mcntz, fiicci fam- pfuchi,an.drachiiij.aceti puri,lib.j.mellis defpumati,li. liij .zuc.drach.iiij. bulliant oia hxc fimul mifta vfque ad cofumptionem fere fuccorum,& aceti. cortex prxpara- tuscircafinem mittatur, & cu oerfeCta bullitione bul- liat,fpumaauteapnncipiopaulatim proijcereincipias, & condianturin hnectihoc,qd recipitgarvoph.galagq, q cinnamom 1 ele€ti,an.drach.ij • macis drach.j. anifi drac. iij.lignialoes drach.vj.mufchi.tro.j. &quidafortiusco- dtunt,& cu pipereal.& cardamomo.Dofis,adrac.).vfq; •KluU Jle- adiij.ante&poftcibum. Pilulaspurgantes ftomachum « t x:h*pur- a t)omnifuperfluitate humorum,&cerebrum,educunt gtntcs . vtram q Ue cholera,& phlegma:Stremouet ab eo omnes dolores,& renouant ftomachum ad comedendu. i^.ab- finthij,maftiches,agarici,anadrach.ij.triumvrob.drac. iiij.turbith,drac.x.epithymi hortefis, lalis indi,an. dr.ij. penidiarudrac.iij.hieri pic.drac.v.fuc.ro.dra.inj.diagr. Tiiuie dii* drach.ij.fac pilulascu fuc.fcar.Dofis eftdrach.ij.Iudfus confortates pilula; confortantes ftomachu ,mundificantescaput,& & ftoniachu a cholera corrupta,& omni fuperfluo humo-
re,& refpiciunt hepar,& aperiiit oppilationes,& valent ad febres antiquas ex humoribus natas,& lanat pruritu, & vlcera .?i .myrobal.citrinoru,indorum, & embli-ana drach.iiij,maftic.anifi,fuccieupatorij,abfint.ro.an.dra. ij.hierfE drach.xij.fucci rof.drach.itj.confice cu fuc.apijf,

I
PETRI APPONI
tnJiftJfi' sl ttmmu-
mu mattt tritkdini.
Dc iwdigeftione ftottiachi • Cap. 4. E
INdigeftioeft cois mater oium acgrirudinum,ponffi- me humoraliu. & noltri,gj digcila materia quiefcit febris feruor. erat n. inobediens, quia cruda,& tempe- ramentum fubftantiaE ,aut quatitatis,aut qualitatis tran- fcedebat *, & eius elementu eft repiditas remifla natura- lis caloris: & huius rei caufa eft fuperabundatia cibi,& potus fecundum quatum,vei quale,aut ab vtraque ,nec- non & fm fub(tantiam,& debilitas itomachi naturalis. &fcire oportet, q? hxreditantes vitium hoc aparenti- bus raro, aut numquam curantur perfecSte. & hi turius languores portanr, & horum perfetta medicina fola eft abftinentia. refiduum natura:cibi,&potus in Iocisdi- geftionum,quodingenusnutrimenti conuertinon pa- titur fuo vitio, aut natura conuertere non valebit eius inftrumento debili permanente:quod enimnificaufa antecedentis efficitur,morborum efti & maturatad co- iun£lam fuos exceffus, quae cum adeft, continuo eft fe- Smifitdi- bris. digeftioeft fruthferaalimenti confummatio: tunc p W"- eius pcrfettam dicimusconfumptionem,cum mfrudti- ferafemina valueritperficere,alterum tale quale ipfum eft. indigeftio autem econtra. Amplius fcire oportet, quodindigeftionon minus afuperabundantia,quam ex eius priuatione nafcitur. temperameumm enim caloris non dicimus abfoIute,fed in comparatione ad fuum ob- ie&um attenditur,vt obiedlum non magis refiftat; nec remiffum in comparatione ad fuum agens exiftat,quam fuum agens agere poteft,proportionari debent agens,& obieftum proportione «equa. Adhuc fcire oporter,quod digeftiofitexconiacentibus. tuncenim pailiuaadtiuis omnino obediunt,& nullo modo refiftunt. digeftio no confummatur - , aut fi minus refiftat vterqueiftoruin_j modorum calor dicitur diftemperarus,fiuequomultu e*hm*tu- po{Iit,fiue quo minus.calor fufficiens ad vnius librx tiuniptr plumbi liquefactionem impotenseft ad ferri libne li- Z' P 7d, qucfadtioncm. & non fufficiens faberaliter,& aliter ca- yWw» di. lefadtionem menfuraret infaciendo vnam incudem,&
. c j auum j quare caloris temperantia,& diftemperantia ^ eftin comparationead fuumobiedtum: verifimilequi- demdec3loienoftri corporis. quiaffiduo exercirantur artificiali labore,& groiTac fant compiexionis, cibaria_j fubtilia afflimentes,minime digerunt,fed in eorum cor- poribus aduruntur - , abandi erant leguminibus ,pane fubcineritio, & alijs de pafta cibarijs. Et fcire debes, CiUrit ti- quodtalis calor eftin quibufdatn iuuenum calor,quo- mina deo fortis eft,quod humores adunt,& eosquafi tu non ejt in venenum conuertir, & a quibufdam humorum ma- ter ' aE re f°' uunt ' u ' fumi,qui quantumctinquc diitenta M ° " '* cerebro. quodfifuericeorum incolatusinremotioribus membris, afcendunt furfumad cerebrum-,&cumfen- tit fibi periculum, contrahit fe totum, & omnes fuas vircutes in vnum trahit,&maxime per quas fpiritus animatus tranfit ad prarftandum fenfum,& motum_j ipiittfiSrjf omnibus membris corporisopitulatur. Ethocconfi-
~ derans Hipp. in lib. feparatorum fermonum pofuitepi-
lepfiam .-egritudinem iuuenum. quamquam & ahter e H contratahs morbus nafcimr.-fednoneft noltrumhic eius fermonem affumcre, fed fecundum fortitudinis,& debilitatis virtutum exigentiam regimen adminiftra- re: & nos hic tradtamusde digeftione ftomachi, qux fxpifTiine corporibus propter ciborum,& potuum mul- tam refocillationem,& caloris inopiamab xgritudine, &alijs caufisaccidit.
Cura huius xgritudinis eft quatuor rfcs. Primaeft non extendcre ventre cum cibis,& potibus. Hocenim pncferuat corpus ab a?gritudinibus,&fufficiens eft hsec folacura huic«egritudini•, &laudabi!ioreft portionein multis morbis qualitas bona regiminis. Secunda res eft confortare ftomachum vniendo,& aggregando par- tes fuas. Tertia res eft corrigere accidenna digeftionis. Quartares eft, fieft caufaex humoris viti.o, mundifi- care materiam Izdentem •, fi eft fine humoris vitio,ma- lam alterare complexionem,& poft illud confortare. Prima retn complent prohibido cibi, & potus groffo-
morbm iu
rum,abftinentia diconon vltimataquoniam nihilda- re horridum eft, fuperabundanter ftimulofum eft dare, prohibere ipfum a cibo priltino non digefto vfque ad frudtifera femina; f^cibus non exclufis, parum quidem bibere,& fubtile potabile cum fiti affumere.hoc eft primum intentionis. Ettuaintereft bene cognofcere complexionem. aliter enim & aliter cibabitur choleri- cus,& phlegmaticus proprieapud naturam. Moleftius cholerico eft famem tolerare,quam phlegmatico,& re- fpicere cerebrum non eft res fatua; cum ligatura quar- dam neruofa inter cerebrum,& ftomachum fit,qua: tranfitiuam patiuntur paffionem. confueuit ftomachus cumcerebro dulccdinem communicare,&amaritudi- nem. eligere aerem abfque paludibus motium oppreffa corruptlone oppofitione corporum cadauerum eftde intentionepropria. poftillud cibare infirmum cibis fty- pticis, acetofis, aromaticis, conditis, ficut fcire te feci- mus,& rememorabimus(fiDeoplacuerit.) Secundam rem complent regimen ftypticum temperatum odori- ferum f m veram qualitatem ele£tunr,appofitio rerum, quarum eft conferrerei vitse, luuare partes Itomachi, & ipfas confortare,ne refoluantur. de quarum focieta- te eft tandaraca,maftiche,myrrha, menta,anthera pro- prie mifta cum oleo rof.& liquore fatis calido,ad hepar, &cornon eftfruftra. Tertiamremcomplent,qua:ac- cidentia corriguntiamillata,quorum diuerfafunt & eft eorum primus concurfus ad cerebrum,&adcor,& confueueruntgenerare fiuxum fymptomatis, Item fal- lacem dolorem ventris.Etficcum diuturniratehabitu- dinetur, dolor iun6turarum, & podagra, & hoc curfu procedentia. Etfcnptum eft indigeftionem efleylim sgritudinum: quare tua interelt perfpicacifiimeomnia hic confiderare, & fatagere circa rectificarionem fto- machi. eft enim materialis pater, & cibator membro- rum,& vita:. Quartam rem complent,complexionem extraneam alterare,poftillud confortare,&fi aliquid humorale matenam argritudinis debilitat,cum conde- centi medicamine repellere. & prin-ftai complet regi- men illud, & nos dicemus hic, vcro medicamen ■, tale velnaturale fcire te fecimus, & faciemus(n Deopla- cuerit.) Hipp. Medicamenconfortansdigeftionem fto- machi,alteras malam complexionem,defenditpropr;e fubuenit lubricitati, fluxui fymptomatico,& generali rer tnultis accidentibus ex indigeltione factis. acori rub.vnc.s.magnetisdrach.ij.callorei drach.j.anifidrac. iij.maftichesdrach j.myr.dr.s.zucc.lib.j.Dofisadrac.j. vfque ad ij. ieiuno ftomacho de fero quando itur dormi- ttmi.Iudams. Syrupuscontramalavitiafrigida ftoma- chi,conforrans ipfum confortatione magna; & facit ap petere,&digerere. fe.fampfuchi,bal(amitxana M.j ga- langx,macis,nucismofch.drach.ij.rof.drachj. maftich. dcachm.inj. fifticorum drach. lj. aceti drach.ij. dofis eit drach.j.vfquead ij. cum iuniperoin matutinis. Medi- camen forte contraforcem ftomachi dolorem, & inue- teratam malitiam fuam, abftergens viilos eiusagroffis humoribus, & reddit ipfum fobrium ad digerendum.
.trium piperum,cardamomi, pyrethri, fumach,anifi, galanga?,maftiches,macis,anadrach.iij.rofdrac.iij.zin- gib.drach.iiij.garyoph.drac.iij.cinnamomi drac.inj.co- riandri drach.ij.aceti vnc.s. mellis quod fufficit. Dofis drach.sante cibum,& poft.Eledtarium confortans fto- machum, & vifcera; & (ubuenit materii,qux cibure tinuit; & quorum retentiua perijt; & refoluuntur vapo- res ad cerebrum, & lam effigiem phyfionomia: adulte- rauerut, &cholerarum emmentia indebitam produxe- rur,cuiuspmiitio eft.^.rof.drach v. maftiches,corallo- ru,al.& ru.cinnamomi,(umach,calamenthi,ana drach. iujcarniu citru.vnc. lj. myrrha;,menta:,euphragix: ana drac n.s.garyo.drach.j.cotice cii fyrupode'meta,& myr- to.Dofis a drach j.vfque ad iij. Medicamen bonu,& ex- percu cotra putredine ftomachi,etTubuenit apparatibus exiltentibusin ftoinacho.cuiusftomachus refiduu cibi, & potus proprercaloris inopia, aut malitia: maximefi- bigubernat } &nonpacitur aliquam pucrefaitionem in
eoge-
CholertciU
molejitus jk. me tolerat, qua phleg~ matictu.
Confortan- tiajlom.
hidigcflo ejt ylim *gri- tiidinum .
tMedicAme ad digcjlio- nem
chi confor- tandum •
SyrupuA ac L ■vitta frigi- da Jioma.
•Medicame
ad forttm Jlomacln d» lorent.
Eleftarium Jiomacbum confortans «
•Meditant?
ad Jiomachi putrcdine»

>
DE RIT- I
eo generari; & curtodit cerebram,& corpus totum;con izitHarium * orta t cor, & prouocat menftrua; & redhficat malitiam ad vitu flt matricis. f^.trium piperum drac i.garyo.cirach.ij.arifto TngitUcau ' oc k |;E rot u.& longs optnna:, viola.betomca: ana drac. /*." iij.falisgemmjedrach.i). myrrhxelecfczadpondus om- nium, confice cum lyrupo de (pica. Dofis drach s.vfq; adi. Ele&arium defcriptione Nicodemi,cuiusoperatio tranfcendit genera medicaminum in omni vitio ftoma chi ex frigidacaula, & compolita: confortat neruofita- tes eius iubtiles, & fuas virtutes excitat, & luam mali- tiam complexiuatn reCtificat,cofortat cor,& cerebrum, &hepar,&fubuenitcaducis,vertiginofis, & naufex, & omni vitio ftomachi,euius miftio eft hxc. ly anifi co- rallorum, fpiae indac veri, ligni aloes, rof garyoph.ga- tuOtram langx,zedoanx.nna drach.nij peonix.drachm.iii.nucis
eonfortasjta y- . , , i i i
machi debi mulcnacaj.drach ij margaritarum.drach.vj.ambr^ cru- '"•< da: drach.hj.mufchi. drach i. maftichesad pondus om- niu,confice cu fy rupo corticum cirti. Eleitarium nohile ad confortandum ftomachum debilem & priferuan- dumdigcftiuam eius. drachm. iiij. fpicsnardi. dra- chm.i.cinnamo.garyophyl.liquiri ana.drach.ij.anthos. drach.iiij.menti. alhafce,ana.drach.ii;zucchanquan- tum (ufficit,lauare cum aqua calida manus antecibum, & poft cum fngida, eft cuftodia ftomachi ab indige- itione,& patum exercitari Iabonofos,ociofos quiefcere, & poft hos, & illos parum non rapido tnotu exercitari Surr.utath eft lex hiuus cui\e (cripta. Sternutare poft cibum facit wsiuuami- defcendere e(cam ad fundum itomachi. anteaperit, & humores verrit vniuerfaliter,& ftomachum mundat, & nutrit,& mittitfeces priftmi cibi adinferiora, & re- pellit: & funt harc mandata ad tutelam ftomachi, & ce- rebri calefacerevehementer volasmanum, & pedum in dolore ftomachi eit amicabilenaturje, fedaliter, & aliter huic vehementer infngidare; illi vero calefacere, vtpulpamcapitis vehemeter calefacere facit vaporum reipirationem. Etfciuiftiquodcor, cerebrum, hepar, &tefticuliquendam Huxum concatenatum ad feinui- cem habent, & ftomachum non ignorant triftantem, gaudentem, & fcriptumeft omniummembrorum v- namefle compaginem , & dolere adinuicem. Et vn- dtio fpinx eit irrrum res magni iuuamentiad languo- iemftomachi, & omniumdebihtatum membrorum maxime neruiscontentornm;& calefacereftomachum aCtualicalore , eft poftrenjum bonum ftomacho pro- priemueni vigorofo-, AIij quidemadtuali calore,fefti- no motu exinaniantur, cun> cuiuslibet rei calor ncn vj- uesin eo origirLilire' iabittir,ve!uti aer in fubi.to foleirra diato aut lgnt h,t forraffis balnea remperata qufdam co ferunt illis; & nos alibi fcire re fecimus naturam balnei. CtrttS ean hilms Zacharix. Cer&tum confortans ilnmachum re- ^mAchum"' tln enscaloremineo,nere(oluatur,&remouetduntiem eius , & onjne oppiilans partem ftomachi, & vigorat in eocalorem, & (anitatem reftiruit,((i Deoplacet.) j^.cetxmundx.drach.iij terebinthinx.vnc.nij.olei nar- dini. vn.ii.quib. liquefattis bullitione parua fuperafper- ge puluere hunc- Ri-myrrhae, maftiches, aloes, ana vnc- i.roidrach.v| p£onix,callo.anadrachij anifi drach.vi. calamenthi.drach.vj garyoph- nucis muf. cardamomi, calami aro.rheujwntici; ana-drach.nij. & bene ftoma- Sy?ufu>p- cho adhxreanr. FiliusSerapionis. Syrupus excitans 7*taL"di- appetitum, confortansdigeftionem , educit humores stjiloni.ir groffos, & putridos , &conf jrtat membra anhelitus *ipcutum. educendo humoresabeis; & curatfciaricam, (fi Deo placet) Ri.rhymi, mentx, fampluchi, myrrhar, zedoa- «x, ana M.s.agarici.drach.v.polipo. rafi, & piftati,ani- fi;ana.vnc.i.turbith.ele6li. vnc.ij.s. zingib. drachm. iij. rheupontici.vnc.ij.baccarumiuniperi. vnc.i.cinnamo- mi,nucis mufc.garyoph.macis, omnium; ana drachi).
p , ^ rofdrach.uj.aceti.vnc.ij. zufcha lib.iij.Alex.fiatpuluis
»tmu' fit - & propinetur ex eo ieiuno itomacho pondus. drach.iij. machi faf- cumvnc. ij. vini ele6ti, (ubuenir omnibus paflionibus fmts. ftomachi,& i efpicit pulmonem & cercbrum,aufert ma litiam, & remouet dolorem ventris,& vifcerum, & re- fufcitat appetitum mortuum, & docet, digerere ftoma-
EMB. NVTRIT- j
chum. ^.thymi,fampfu. balfamitx, ariftolochix rotun. orig. ani fi,f$niculi,rorifmarin j, calami aroma.torticUm citri,fem.vuarum,& granatorum lauendul^.fem.rofba fili conis, hy flopi, euphragia:; ana pondus.i.ligni aloes, pyret galangx,garyoph.macis; anapondus luperioris ponderis.croci, opij thebaici,ftyracis calamitx, triupi- perilm;ana partem.i.medij pondens. fanat languores fto machi,& corpusincolume (eruar,(fi Deo placet.)Inquit cihim Heben. Mei.molendinare cibu in parres minutiflimas. vel fubtiliflimas;& vtlambendo vinu gurgirareeftcau- 1 1 fa melioris digeftionis, & longioris vitx. Er vos iam fci /•"">.& '• uifti per alimenta vitam confiltere; & (ecundu eorum l " m qualitatem bonam, vel malam materia variare; propte- rea non ignores naturam ftomachi;ne forte credes con- feruare vel reducere,deftruas.& fciuifti, quod natura dc tribus dicitur virtutibus, complexione,virtute regitiua, & compofitione, & iliuminatur ab anima, quam intei- gentiam dicimus feparatam,& omnium virtutum vlti- g ma eft virtus; fed diuerfa baiulationum exercens officia ** «» membrorum diuerforumdiuerfis nuncupatur vocabu- lis.& tuumfemper eftnatura infirmi cognofcere apud (anitatem, (I poflibilceit. Ventrisautem diuerfx iunt naturx, ficuttefcirefecimuspropter diucrfa vniuerfa- Iia, imo fingularia oporteteligere medicamina; & hoc fufficieter tradere nemoporeft. In prouifioneautein pe- riti, & timentis Deum medici maiorpars huius fcien- narreliita eft Deum diligentiomnia benefuccedunt, ab ipfo omne incolume & (anatiuum eft, namralium (cien ujs omnium philofophoram magnorum, & cceleftiurn , fignorum vanjs motibusbeneeruditi.Deum quafiobli ti in fuis operationibus credentes omnia fcire,& (fe qua- fi namra: authores) exiftimantes, quibus omnia defunt, omnia fcirecredentibus.Et vosiam viditiftis validas x- gritudines,fuperquibus medicorum multitudo elabo- raueratperitorum, ab alienigenis medicorum cum par- uo artis fundamento curari,quandoque a mulieribus ab authomatooperatibus. Sed tu qui curam humanorum Mtiict* C corporum gerere vis,a Deo non recedas. Et ne dilateris fcientiaphilofophicanaturali,illeenim author naturar, & ea ftabiliuit, & fine eius influenria deficit omnis mo- tus naturx. Amplius (cire oportet,quod negare cibu fto- macho famelico,& antefame offerre,eft caufam «Jgritu- dinum ftomachi;vnde parum & rarum comedere,& bi bere demus.ad menfam federe, &poft diu ftare,& leui- terincedere,donecadftomachifundum cibus defcen- dat, eft de occupatione huius curx prima. & fternutare eft iuuametum fingularepoftcibum, & anteftomachu mundificat. Etfciuiftiquodeftcura minorisepilepfia:
(xpius fternutare diebus continuis ieiuno ftomacho, & fubuenit furdis. Vn6tio confortans ftomachum ad di- v „. h ; thm gerendum, & retinendum, & appetendum, remouens jfwH a dolores eius,inHationes, & vetofitates. & elt experrum,
(fi Deo placet) i^.olei rof. olei myrtini,o!ei riardini; ana J,r vnciij.ammoniaci.drachm.ij.nucismufc. drach.i.poft vndtionem (iiperafpergepuluerem cinnamomi, anifi, cort.granato.pondus.i.aromatiza vnguentum cum mu fcho. Vnguentum noftrum fidele,& valde amicum na- turxftomachi remouetdolores,& confolatur fubftan- tiam eius inter omnia medicamina. Jii.lan^ (uccid^ouiu tnMtrm, nigrarumrecentiumlib s.poneinvafenouo, & (uper- a(pergeaquam cutrentem, quod fufficit, vt malefaciat, fac bullire fere ad confumptionem agitando ne adhx- reat fundo vafis, poft torquendo fufcipe liquorem, fupei quoproijcemaftiches drach ij. puluerizati vt liquehat. myrrhx. vnc.s.terebinthinx vnc s.& fadta vndticne fu- perafperge puluerem nardi,& eft h?c vn6tio magna co- tradoloresiun6turarum vniuerfos, (fi Deoplacuerit.) Emplaftrum optimum, &expertum contramalitiam ftomachi, confortans ipfum in omni eo quo indiget. thymi, (ampfucbi,ro.ana piftati,& calefa6ti cu modico aceroquantum roretur, &condiaturcum maftiches. vnc.ij.& itomacho fuperpone,& eftadmirabile,(fi Deo placet.) Dixit Hipp.aloehepatica cum aqua thymi pro- pinata reruno ftomacho (anat ftomachum ab omnilan- "
guore

{
PETRI APPONI
giiofe edascndo ab eo materias fraudolentas, & confor- tat ltomachum & cerebrum, & vifcera mundificat, re- pellit vermes, & fanat apoftema ftomachi, & vifcerum dolores,& mundificat hepar a grofli$t»umoribus,& me lancholicis. Pilulx conferuantes ftomachum ab omni Ixfione intrinfeca, & non permittunr humores. piyre- fieri ineo,imoabftergunt ipfam, & raundificant rugas, & parietes eius, & qui affiduat vfum earum diebus fin- gulis illaefus permanebit a dolore ftomachi: nunquam dolore capiris vexabitur: & nihil eft oculis (mihi crede) falubrius iftis:& qui rriftantur fubuenit.& melancholi- cis,& in medicatione matricis viriolx, & vifcerum in- teriorum. quarum hsceftconfe&io.Rec.maftich.drac. ifi/.aloesele&iflimz. drach x.aga.boni.drachm.iij.con- ficiantar cum tille,& eft vinum codum:vt dicit Simon Ianuenfis.Dofis.ij.pilul§vel.iij.quando iturdormitum, & poteft recipi fecundum numerum voluntarium vf- cjue ad.xxxi.
v;
De vom itu & exuberantia cibi. Ca p. j.
Omitus, cuius caufaeftexuberantiacibi, &po- cusextendentium ventrem vltra naturf debitum. cura eius eft euacuare, & poft illad abftinere, & confor- tare fubftantiam ftomachi cum cibis, & potibus fecun- dum vnum trium modorum:aut quantitate,autqualita te,aut malitia vtriufque.Quando autem ab humore acu to eleuato ad cacumina ventris vfque ad meri,naufea,& ' vomitus caufantur. fit tua prxcipua,& magnifica occu-
Eatio contemperare chyftim fellis: & hoc fepeaccidit abentibus viam latam a ftomacho ad hepar: & tu faga- eiffime diuertas ad membra inferiora vi(cerum,qua: na- ni mrae ^ e in ^ rumenta expulfionis. Cumautem vo- tiZm T "m- mitusfitex malitiaftomachifalfi, non dubitabisalte- foruru. rare: & confortare fit proceflus tiuis. In deftru&ionem autem retentiua: virtutis folum regimen laudabile fuffi- cit:& afpergere fuper eo tunc puluerem maftiches nitri inunfto prias oleo myrtino eft medicame expertii.
Curahuiuseft.iij.res. Primaeft conuertereregimen ad oppo/itum qualitatis, & laudabile in proprietate ,& qualitate non fimpliciter:& fuper hoc multiplex eft con fideratio. aliter enim & aliterin malitia complexionis ftomachi,& futiafellis. & tuaintereft bene difcernere: vtfcias regimen ordinare adlatus frigiditatis ,quando cholera& vomitumgenerat, & naufeam Ipropinaace- tofa condita fty ptica propter viam amplam,&c. ad latus caliditatisregimen habens proprietatem vomitus reti- nere.quando grofforum humorum mulciplicatione vo- mituscholencusdicitur nafci, oportet cibare ipfum cu auaritia magna,donec fadh fit euacuatio humorum in- obedientium, & redtificuio fuse complexionis,& virtu- tis fortificatio: & ne duhites hos & illos potare vino. II- lis autem fubuenit qui calorem habent: quia eum diuer- tit per vias vri nx,fed parum dandum eft, & eledtum, vt ponticum,&albicoloris. Hisautem, qui groifos,& vi- lcofos humores habent,fubuenire nulli dubium eft: eos intercidit,&habilitatexpulfioni,&fubuenitomnib 9 ra- tionepropria: ftomachi complexionis;& potarealiquan do illos inobedientes, & multa cholera abundantes ace- to bono mi fto aqua veti frigoris eft potus conueniens,& maxime in xftate •, & dareportulacas ieumo,&la6tucas cum aceto cum modico panis, & non pofteacibare eos vfqi ad vefperas eft diuidere c holeram, & anguftare po- rum illum,cuius amplitudine graditur,& extinguereau daciam cholerx. Secunda res eft parum comedere, & minusbibere, & hoc confiderarefecundum quantum & quale. Tertia res ell mundificare humore lxdentem. & fuper hoc vera eft cofideratio artis,ficut in ipfo ftoma cho, & rugis fuis,aut quod ab hepate graditur ad lloma- chum. necno paffiones qujcdam matricis naufeam ex vo mitu generanraliquando ex certa abominatione vome- requis cogitur dedignante natura. Quarta reseft (ubfta- tiam ftomachi confortare, & maxime retentiuas virtu- tes,Sc lnfpiflacconfiuunt ftomaciu cum ftypticis,& re-
E cordari natun inferiorem purgationem. Primam rem complent quicunque proprietate ftomachum confor- tant, & complexione opponunturhumori, & malitiae complexionis,vt ftyptica,aromatica,habentia acetofita tem •, vt nos fcire te fecimus modum regiminis; menta maior,balfamita,melifla in aquaaceto mifta,&cu meta bullita decocSa. poftquam fciuerimus caufam intentio- num rerum caufantium vomitum; fuccurrimus tunc cum rebus retlificantibus ftomachum,& membra ma- dantia ad ipfum;quod quidem multoties accidit,& pro- priequando inaliquovicinantiummembrorummate- ria occultatur,& eft forte in madando,& ftomachus de- biliseft,&promptusinrecipiendo. Agensnamque & fi non fit valde forre, imprimit maxime, quando rei eft priparatio-, & quandomateriaeft degenereadiacentiu» multo citius vehemenrer imprimit lxfiones,& excitat expulfiuam,& facit eam folicitam ad uomendum. Ages namque in rem multi fenfus vehementer imprimir ,nHc cum rebus abfcindentibus, & corrigentibus caufas de- F bilitantes, & l^dentes, nunc cum rebus prohibentibus effufionem materierum ab alijs membris ad ipfum faci mus adiutorio Dei cum rebus proprie acetofis, qux ex aromaticis,& ftyptids condiantur,ficut cib. deagrefta,
& cibus de aceto; & ftudeas ligare extremitates,cum in- fufione aqus calidiE, & fimilia-, & cydonia, & matiana,
& fuccus granatorum. Potus autem eorum vinum fit fubtile,odoriferum, & lene,decentis commiftionis cum aqua rofata; & euitent vinu dulce,& grofliim,& aqtiam calidam; quia mollificat ftomachum,& difgregat virtu- tes-,frigidaven ftigons depauperatcalorem in eo. Potus fit valdepaucus •, nec (atisfaciendum eft fiti eorum. To- lerantia fuper fitim eft exeis, qux redtificant ftomachu; folentiafitim extinguerein hachoraaugent,&maio- rem faciuntindigeftionem. Secunda rem coplent dista auara quam^ger portarepoffit,quia eflet maius pericu- luiii multum inaniri. Tettiam rem complent folutiua benedida eleda de genere benediifaru medicinarum. q Etnos dicimus in hoc fermone(fi DeopIacuerit)Myro- bolanicum medicamen pra-paratum cum aqua rofa. & maftiche, & eft expertum & bonum. Et fi eft a materia quam mifit fel,curatur blandiendoacumen eius,donec euenteturcumfuccefione alrerantium , proquovefti- gium lmprefiionum remanet, &trahere, &diuertere materiam cum clyfterib. moiientibus cholcram adin- feriora eft huius occupationis. Scriptum eft fiuxum efle curam vomitus, & vomitum fluxus. Inquit Hipp.ha- bito vomitu ceflat fluxus, & e contra; & lauare pedes cum rafura cofortat ftomachum, & diuertit materiam. Quartam rem complet quxcunque ftomachum com- piexionc, &propriefareconfortent. Confiftitquidem hoctotum m regimiiie, vndhonibus fuper eo & empla- (tris,& aromaticis,afliimprione nardini, garyophyllati, fpodiati,innato ab hepate. Syrupus arcens vomitum,& nauleamde berberibuseftmedicinaexperta.Rec.berbe- ris.Vnc.iiij.vuf acer. drach.ij cichor. M.iij.zucch.lib.ij. daieiunocumacquamaftiches. Syrupus de myrto (tnn Sympm ler H gens vomitum & naufeam. Rec.foliorum myrti lib. s. k " :s ** toliorum fampfuchi. vnc.ij. aceti.vnc.i.zuccharili.s.da TaTdlm." cum aquafoliorum zedoanar. Ettu poreseligerein gra- Syrupus dabin nofcro poftquam fciueris quahtates LTdentes,me- dicamina multacompofitaadhoc. Etnoignores,quod morbi renum,& vefica:,& ileos faciunt vomitus,& fin- gultum. Et nos dicemus lllud (fideoplacuerit) a quo omnis fitusfequiturfinitus,aquoopusmedicaminum iimfaciit fequiturperfedtibile. Elechirium noftrum valde dile- 6tum, & fufficiens, confortanscor, & membraomnia, retinetvomitum,&fluxum,emedatomnem malitiam vumti ftomachi. Rec.garyo.drachm.i carniumcydoniorum. Cr ' i, - n *- drach. ij.maftiches.drach.iij.ambrx.drach.vj. anthera. v> ' drac.uij.nardi,mufchi; ana drach.i. corallorum rubeo- rum.drach. iij.fyrupi de menta, quod fufficit.
Defingultu. Cap. 6.
C Ingultus eft icbellatio Jiumorum lnobedientium na (3 tuiiccibortim impermuubilmm i quoniam fit ma-
tus in

DE ^GRIT- M
tus ln [xircihns ftomachi reliquis natura aggrcdienteil- los,vt expellat;& auia forteobiedtum tranrgreditur exi- gentiamreiagentis,fit motus iilefpafmofus, quem me- dici fingultum appellant; fitquc illud fecundum vnum iiij.modorum. f.euacuauoneeffrenante, repletione exu- berantc,mordicatione humorum fraudolcntium,& ma litia complexionis frigidx. Euacuatione multiplicatain folurione, itur expulfione egrediente natuiam; aut pro- hibitione longa ciborum; repletione ex multitudine co- meftionis - ,aut multorum humorum infpiflatione in cor pore ftomachi,quibus natura non mdiget.a mordicatio- nepropter humorem colcricum dololum generatum in ftomacho,aut effufum ad ipfum alijs membris-,aut afsu- ptione rei calidx, & acutx; & vinu fuper quo multitudo annoru pritenjt finguitum facit amplius corruptio cibi & potus lingultum concreat.Complexionis malitiafri- gida: propter (ubllantia ftomachi illi remiftam propter calorem naturale.ficutaccidit decreptis, & illis qui lon- gis temporibus infirmantur;auc propter gulofitatem,ft- cut accidit pueris. Amplius fcire oportet fingultu nafci dify abalijs membris, quam a ftomacho, vt ex magnophle- x^Llcha g macc generato in hepate, & tnorbis veficas, & renum nafctur jin vltimatur. & illud elt penetrabile. zuitui. Cura liagultusex tepletionefuntdua: res. feuacuarc, &r polt illud confortare;& primatncomplent vomitus-, & lecundam quaccunq; fubftantiam ftomachi, & com- plexionem confortant. Singultus cura ex vltimata ina- nitioneproprix rei, &fingultusexrepletione opponi- nitur,& eftpericuloIus.Secundares curz fingultus qui- demexmordicacioneacutorum humorum (upernatan rium ad fuperiora ftomachi curam recipit a vomitu; & ficut fiibmerfus,& fepultus in villis, & rugis llomachi, & eit compofitus. Euacuamus cum potu hiera: picrs, & pilulis de aloe. Et hoc eget maiori abftinetia. Singul- tus vero ex malitia complexionis, cura eft, fha duarum rerum. Primum alterare cum rebus calfacientibus, & fubtiliantibus,ex eis,qu?emplaftrantur,& potu fumun- tut-,aui cum pntuneceflario.& omnium modorum fin- gultus cunt eft conuertere regimenad ea , qua: laudabi- ltum humorum fint materia, & naturx confortium & beneuolentiam confequantur, & confortare fubftantia llomachi. Tertio membra mandantia redlificare. Con- C fa?dtum * ^ e ^ 10 Hipp. reiitificans malam complexionem ftoma- chi frigidam, fubtilians,& calefaciens,& expellens ven- tofitarcm; & liberat a fingultu (fi Deo placet) i^.corti- cum fifticorumexteriorum, coftiamari, caftorei,pctro- fe.ana. drach.i.balfamirz, calamenthi, anifi,maftiches, fpicje-,ana.dtachij.aiiftol.drach.iij. conficecum oxyme lite.fquillitico.Et da.drach.i.cum aquafifymbrij.Etde- codrio fquinanthi, & corticum fifticorum cum xquah- tate liberat a fingultu. Et puluis altilix, cum aqua aur. i. liberat a fingultu. Ede. ruta: cum nitro. & aqua mellis curat fingultum ex vCTitofitate grolfa, qua- eft ex multi- tudinegulofitans. Filius Serapionis. Squilla quando ac- cipitur cum vino, curat fingultum ex humonbus grof fis annexis in rugis ftomachi,& mundificat ftomachu a D putredine. Etnonignores, quoniam hxcquasdiximus, non funt de intentione curx fingultus, quem fecit eua- cuatip illicita;immo obuiatur lllis quod eft,quia ipfiin- digent, qux funt illtscontrana, Illisautemftomachis, quos vexat humoracutus faciens euenire fingultum, cura eft vomitus poft potum aqux calida-, & fem. acri- plicis, & poft illud aqua: hordei cum aqua granatorum dulcium, & aqua cucurbitx. Et complet hoc, quod eft mediocriter frigidum, cum ftypticitate, vt cofortet poft euacuationemmalihumorishabentibus fingultum ex ficcitare intenfa damus in primisaquam calidam cum oleo amygdalarum dulcium, & oleo violaceo-, & muci- lago pfyllij, & mucilago.fcm.cydoniorum, cum oleo a- mygdalino dulci eft medicamen,quod deleftat valde.& eft expertum, & difpofitionem hanc complent admini- flratio rerum humedtantium interius, & exterius. In lingultuautemaphlegmonehepatis. Primum eftape- rire bafilicam, poft illud dare cafiam fi4ulam refolutam
EMB. NVTRIT. 6
^ in aqua endiuiar, & folatri, & hordei; & ponimus fuper hepar emplaftra conuementia phlegmoni •, & nos dice- mus. Piluli ad fingultum natu ex grofto humore, & co- pofito.^.caftorei,myrrha;-,anadrach.ij.aganci.drac.iij. fahsgemma;: drach.ij.diagridij corredfo.drach.ij.mafti- Ti/uU u ches.drach.i.s.aloes bona: ad pondus omnium *,confice /'u cum fucco ment?. Dofis drach.iij.inmarutinisautde fero, fi antiqua eft a:gtitudo; fi noua, vt dormiatur fuper medicina; & fortafleparum dormirepoteft. Pilulxglo- riofiftima: ex inuencionenoftra contrafingultum cali- dum, & humores calidos acutos imbibitos, veiimmif- ^iupM* fos ad ftomachum ab hepate,& malitiam eius calidam, & ficcam, & febrem cholericam,& amaritudinem me- ri. fpodij,endiuia:, portul.ligni aloes;ana. drach. l.s.ta- marindorum pulpa:, drach.iiij.rheubarbari,rauedfceni eledh.drach.i.conticecum aceto. Emplaftra,& oleare- quirantur confortantia,requirantur etiam in «"^Vniuer- fali canone de paflionibus ftomachi; & fecundum exige riam eligeea, & propriein cap.de indigeftione. Empla- ftrum contra fingultumfadtumex phlegmone hepatis bonum.f^.trium fandal.farin?hordei,fpodij,c6ficecum tm^ufri fucco fcmperuiux; & fternutare eft ex iuuamcnus ina- ' d nientibus fuperiorcspartes ftomachi. & repellit humo- rale,& cibum ad fundum; & affiduetur, fortiter repellit adiiiteftina; & propterhuncmorum ceffat abillojna- tura Emplaftrtim cuius iuuamentum eft contra fingul- tum ex groffo humore natum, & emundat ftomachum,
dclct dolorem eius, & abftergit parietes cius. qi. ^u-.iutu ariltolo.rot.galanga:, anifi, baccarum lauri, gentians, ruca?,anadrach.iiij.caftorei,myrrhx;ana.drach.ij gar- drach.v.rof.drach.ijmaftiches.drachm.iij.conficecum mel!e,& aqua fampfuchi. Vomitus fit cum his,qux pro- prietatem habent poffe humorem eradicare per fupe- riora,vt femen raphani,nitru,&fimilia. Etdixir Hipp. tioJlhi. drach.s.elleb. albicum drach.i. caftorei ,& ij. zucchan rof.& medicina experta contra omnes pafliones ftoma- chiexgroffis & vifcofishumoribus natas; repellit hu- mores compactos in vilhs per «""Vomitum, & curat fet bres arthreticas,& vertigines,& lethargiam, & omnes jegritudines ftomachi,& delet eas.Sed cum cautela prx fume propinare, etiam prouifione magna ,nededens cxtenuato corpori.
Defiti. Cap. 7.
SItiseftauida,& gulofa dcle6tatio btbendi aquam ve- ri frigoris magis , quam aliquem liquorem parabi- lium. Prxcipua autem omnium mtentionum inten- tio, & cura huius eft fcire, propter quid fitis nata eft,aut propter malum humorem acetofum contentum 111 fto- macho,vel cholericunuaut ebulhtioneagitanrehumidi tate in ftomacho , auc malacoplexione. Et acciditfitis, quandocalornaturalisceleratur inagendo in forteob- ie&um groffotum cibi & potus: velut aliquis longo fa- tigatusitinerercdditurfitibundus, &hancfitim abin- digeftione proptervifcofitatem ciborum inobedietium potus non extingui t, immc accendit confortando obie- dtum. Secunda occupatio eft fcire membrum origina- le fitis. Et fcire debes, quod os ftomachi facitaccidere fitim,plufquam alia membra corporis:& fi ab alijs pro- cedac, donec imprimac effectum vfque ad meri, & ori- ficium ftomachi deficcandum, non apparet fitis valida propriein fiti fa£tamalinahepacis& fellis.&pulmoe/t cxillis membns, quorum eft generarefitim; aliquando renes,& ieiunum. Somnus autem eft cura fitis ex ficci- tare ftomachi, & locorum,ad qux currichumiditasab ore ad ftomachum . &aliquandoabindigeftione, pro- pterea quod calor reuocacus adinceriorafortiusagitin digerendo. Et fcire debes,quod fi efiiciatur ifta malitia totuscalor, maiorerit fitis,proptereatunc dignus eft prxcipere vomitum,& repelIereobicCtumrebellans,& confortare ftomachum, hniendoipfum oleo rofpoft il- lud meri. Sitientium quidem propter caliditatem co- meftoru cura eft potus aqux fngidx fugcndo paulatim
proprie,

P E T R I
proprie, vel lambendo.Inquit Gal. multipropter fitim mortui funt,fed non fuit lllud propter fitim iimpliciter, fed propter ciborum venenoforum afTumptionem, aut aliter, & aliter. Sitientium autem ex caliditate, eit cura •cibare iilos rebus acetofis, ficut fecaniabin de zuccharo, aqua granatorum acetoforum, & rob de ribes, & fvru- pus de berberis,& qu£ funtillis limilia. Et q.uorum ficrs ex lola ficcicate facla efl, neceffe eft, vt admmiiiretur a- quacucurbitarum,& pfyllij,& qux hoccurfuprocedut, & nos legemus (fi Dco placuerit) finiul ex ficcitate, & caliditarefrequentiuseil iicim generate: cura vcro eft, quoniam humida, & frigida h;ec complent, fed non po- fitaiuxta latus narcoticorum,immo euitentab omm fi- ti,narcotica. Infrigidare pedes, & fricare caput cu oleo rof.eft de occupatione prfma; cura:, & manus. Et iciui- ficmadn fti, quod volx manuum reuelant malina ftomachi pro- mihtiant. p ter ne niomm vicinitatem, & productionem ad partes illas,quare, & ftomachus fentit infrigidationem eadem, & cumi aqua veri frigoris proprii in a;ftate,& fuccus de p liquiritia mirabiliterextinguitfitim pulmonis lamben- do. Et neceffariu eft,quod adducatur ad hoc capitulu il- lud, quod fcripfimus m grabadin noftro de lacte, & fe- camabin, & aliorum multorum, & alia multacapinila, & mucilagopfyllij. & cucurbitxextinguitfitim calidn, & aqua camphora, & pfyllij extinguit omnem fitim fe- brilem, & proprie feb. peftilentialium, & fitmi hepati- cam,& ftomachicam, & alias calidarum materierum . v Et infrigidamus renes in fiti illaquam fcis,necnon he-
par,& alia qu? diximus,& ftomachum apponendo vni- cuique quod proprium magis ei vidctur. Et clyfterizen- tur in fin ieiunij,& vifcerum, & hepatis,& renum,cum Iiquore melonum perfedt^ maturatorum intrinfefco,aut cum ladte non a6tu calido, & cum aqua pluuiali, v t fue- rit pfyllium conquaifitum,& viola.Amplius (cire debes cum eft fitis calidi cordis,& pulmonis,cura aut eft attra hereaeremfrigidum, & fugerealiquid aqua: rof. & vti fueritpfyllium,quxcftexvigilijsquies.&illius, cuius caufa erat humor falfu?, & putridus poft vnam horam, G vel duas fugere aquam frigidam, & repellere humorem eft principalius. Sitim autem ex phlegmate febrili,qux extinguit,blandiri, donec caufa repellatur eft neceflariti. rinumftr. fciuiiti, quod vinum bene pcrmiitum eftialubrius in bvjh.ml» fi- n extinguenda,quamaquafrigida, diaphoratenimci- tmguit i tius adloca generantia litim portandoaqucum, & ma- *i M - gisnaturacontentaelt potare hoc,quam illud. Et nedu- bites fitientem febrili dyfcrafia potare vino lufficienter permifto, proprie poft digeftionem aliqualem materiar. cuius color albus, lit origo eius montana, & illum non bibere, led lambere paulatim, & cum fuauitate. & zuc- eharuin viol. mitigat fitim febrilem, & calidam fadtain propter liccitatem. & ponerc os jnfirmi m Huxu aqua- lum eft mitigare ad tempus fitim validam, ficut tenere cryftallum inorepofitum maqua pfyllij : & tenerc in ore feilucas palex hordeacea; mollihcatas diu in aqua iiigida, mulciplicat humiditateminore, & conleruat guttur m humiditate,& extinguu fitim. H
Deappetitu mortuo, Cap. 8.
DEftrudtio appetitus. Cura huius funt tres res.Pri- ma cit mundificarecorpusftomachi, & fupereft multum fcire,quoniam aut groffus, & vifcofus, & fri- gidushumor , & tunc apparetnaufea, &funt interius retenti, autannexi in rugis ftomachi - , aut mortuuseft appetitus malitia calidorum humorum, & vtimur vi;s obuijs fub hac difpofitione. Primo abfterfiuis, & inci- dentibus refolutiuis fuperius, aut inferius fecundum te- pora, & membrorum difpofitionem fuper rebus, quarti cft tcmpcrare,& extintfuere acumen humorum, & eua- ciiatione regulata adhoc tk rebus (fi Deo placet.)Secun- da res eftconfortarevirturem ftomachi, quoniam fcire debes,quod omnes virtutes debilitantur propter malina coplexionis mebrorum poflidentiu malos humores in prciudicium luforu Tpftia rcs cltaltcrarc malitia com-
APPONI
plexionis, quoniam peream priuatur appetitus.& circa hanc occupationem duofunt confideranda; namfieft acuta, & frigida.vtimur contrarijs fuper hac, vel in illa cum aceto,& endiuia, aqua granatorum acetoforurn,& qux hoc curfu procedunt& etiam h.xc cum vino anti- quo, & althxa, diagalanga, & confeftione de calamen- tho, &quxfimilia funt, &qux terminata eft. Me-- dicamen famofum ad hoc, & nos experti fumus iuua- menta eius magna, confortat ftoniachum, mundat ip- iumabhumorevenenofo,& fraudolento ; occi- dit malitiam complexionis frigidam,alterat, & reftituit ipfam fanitatf, & nos iam fignificauimus iuuamenta fto machi in vniuerfali canone paflionum ilomachi, ibi namque inueniesgcneramcdicaminum conferentium omni eius peccato, propterea tot partes fermonum non affumimus prolixius. Primum complent medicinx qua rum virtus eft ab eo, quod regulat humores hos & illos, fed hoc non eft vna a natura coplexionis. Poffet autem effe hxc maioris virtutis, & clyfter non eft annullandus ad hoc, & diximus ribi in cura vomitus: & millo cafii etiam iam docuimus euacuantia humores a ftomacho, & dicemus.
Deappetitucanino. Cap. 9.
INfariabilis appetitus fit fecundum vnum trium mo- dorum; autmalitia complexionis frigidxftomachi valde,cuius eft bene appetere,& male digerere;& fequi- turhanc vtpiurimum indigeftiodiarrhxalis propterea quod inftrumentum naturx, tantum nutrimentum in- fpiffare non poteft infoliditatemembrorum (iibftantie, immo hebetatur eo. Aut acciditex humore groffoag- gregato in corpore ftomachi,& euacuatione multiplica- taaccidere poteft , ficutvidemus in conualefccntibus plurimum jfcd hoc mihi vituperabile eftjquoniam ralia reftaurantlS, qualia funcdeperdita. Cura eftprimum mundificare humorem annexum in eo. Et fciuifti,quod quandohichumor malitiatur inftomacho, facit defi- derium comedendi lutum, carbones,& fimilia,& noeft hoc nifi quia mala fuperHuitas adhxfit villis, & parieti- bus ftomachi, & nominant eum,tartarum medici.acci- ditpropriequibufdam mulieribusquandoimprxgnan- tur,& defiderantacetofitatem,& ponticitatem,& forfi- randeteriora - ,& fugit ab eis poft quartum menfem;& al lcuaturintertio, quoniamparsquxdam digeritur, per vomitum,aliaannihilatur, aliamittituradnutrimen- turn. &inderemotacftdubitatio,quod huius,& illius curaeftante vomitum antequam medicina folutiuae- duceret liuc humorem- fed res eft rectificare com plexio- nem malam frigidam, & cibare illos cibis pinguibus,& vino multo, cuius colorfirrubens, & rofatus, quorum appetitus mendofeappetit. Inquit Hipp.potus vinifol- uit famem, & prxparen tur cibi reliqui acerofi cum pin- guedine nmlra fineacetofitate, Scflypticitate, & volu- mus illos potari vino rubeo antequam fitiant,& poft-, & hoc regimenalleuat xgritudinem, & curattemporelon go (fi Deo pacet) Sed ad illos, & eti qui comedit lutum, timetur (uper eo de hydropifi, & elt alafrifbn.^-herbx, euparorij, fquinanthi anadrach.vj.myrrhx, maftichesj ana. drachm. iij. cupularum glandium, drach. vj.aloes^ drach.xvi.terantutomnia,& decoquanturin 1j.lib.aqu5 pluuialis decodtione perfedta, detur 111 potu cum diacy- donite. vn. iiij. Eledtarium cx muentione noftracurans hos, & illos (fi Deoplacuent.)confortar ftomahum, re- mouet falfum defiderium comedendi. ry. cupularum glandium.dra.ij.anifi.dra.iij. myrrhx.dra.ij. myrobola- ni embli. belliri.omnium ana. dra.vj.fcorix ferri infufx in aceto •, & exiccatx; & torrefacta drachm. viij.carda- momi maioris, cubebx, ana. drach.iij- zuccharitabar- zet quod liiflricit.Dofis. drach.i.s.cum aquaanthosieiu- no itomacho.
De xgritudinibus, & oppilationibus hepatis. Cap. 10.
OPpiIatioheparis.Curahuiusxgritudiniseft.vi .res» piima eft aperire vias. & mineras ab hcpare ad ve-
ficain

DE G RIT- l
ficam, & fuccidere naturx; & recrdari illam viam efle einundtorium ad aquofitates langumeas, & cholericas cxpellendum, in regionibus hepaiis proprer viarum con currenriam ad eum , & aliquando liomachi Hcgma- teoppilationesdiu figuratus. Secunda res eft /iomachi, 6c hepatis complexiones proprias confortare, ne nutri- mentum crudum hepar recipiar;& quod meferaicarum naturasinfpicereoportet. Tertia res eii fuhtrahere ma- teriam ad longinquiora; propriequidem adoppofitum iam diuerfum,& m redificatione pofttu,iam curatur in cuacuatione oppilationis cum phlebotomia faiuatellx vtriufquemanus,clyfteribus delupino, & oleo vio. & confidas maximephlebotomijs venarum cocauirauun pedum amborum,in omni hepatis argritudine, & fellis, & maximeidtericia, cura enim horum locorum eft lola fanguinis fubtradtio (fi Deus voluerit) Sanguinem fub- trahimus fecundum fubie&i virtutum polfibilitatem, & magnam argritudinisexuberantiam. Quartare»eft extrinleca, regimen laudabilis cibi, &potus, cibus fub- tilis temperatus (anguini vicinus circaprincipium de- clinans aa aliqualem frigiditatem,fiinateria calida fim- pliciterfuent: & infinereifimplicirercibuscalidus,& humidus proprie complexioni fimilis; innulla xgntu- dine relmquenda eft membri innata complexio, & pri- uadaafimili regimine. Obuiariautemoportethumori egredienticomplexionem fimpliciter; competiteis vi- num fubtile mifhim, finon febricirent; aquamomnino fugiantfinefebre, &cum febreoppilat vias debiles,na- turamomnino contriflat,nullum iuuamentum eiprar- fta,(ed laborem,& Hucluationem-,vinum confert chole- ra abundantibus rubea,& fubtili,quoniam vrinam pro- uocando,canales heparis,& fellis chyftim choleram ex- pellendo mundificat: & remouet oppilationes oppilan- tes materiam rareficiendo, naturam confortando; fan- guinem clarificat,& fpiritus viuificando releuat.Et ma- xime poft mundificationem cholera:, Abftineata coitu, a vino nouo dulci, & fumofo, & abltineat a calidis ter- tium gradumafcendentibus, & frigidis vltra primum ' gradum.necextendat ventrem eorum cum cibo,& po- tu. m inus comedat quam bibant,& parum bibant,&c 3 cum fiti, & fame. nec cibum affumant, nifi prius, a fcc- cibus primi cibi, inreltinis mundificatis-,neccalefaciant pedes eorum; dormiant pedibus difcoopertis,fiquidem febricitauerint,aperiant bafilicam vtriufque brachij, fi expedir, & regitnine regantur febricirancium humido magis,quam frigido.Si quidem durum fuerit hepar val- de,& ldientiam habuerir,malum fignutnjfi non durum non malaefticteriria,immonaturseoperatio. Etimpof- fibile eftoppilationem hepatis confirmari, quinfplenis oppilationenatura nonacquirat,eftenimartifex,& mi- nilter humorum,& fonsprimifanguinis, cuius virtus impedita, multa membra contnftar,artenarum princi- piumeft. mediantevena concauaa gibbohepatis per medtum diaphragmatis ad dexreram auriculam cordis, & egrediturpet limftram; vbi fubftantia cordis aflumit tunicam,& faciteam arteriam, & dicixur ao archi,quod ] eftprincipium omniumarteriarum harc eadem in tres ramos diuiditur, quorum maior mittitur ad fpinam,di- uidens (ead multas aliaartetias miflhs adinferiora me- bra. Secundus materiam dirigitad pulmonem. Terdus minor eftfiniftroramo,quiapermeduim figiilar,& fi- gurat naturam. Et virtus corporis eft cuftcs portans,& venit ad finiftrum brachiutn,indeeft, quod verius,**^ fortius ibifonat. Veroquidem arnficeinfirmatur.corab eofanguinem recipir,vtadebitoredebirum.& altacon- triftart principalia membra maxime, quoniam eius vir- tus gerit&complet,fatagendumefttantnnembri redti ficabilem complexionem rectifcare, & eit redtificabi- liusciterismembris propterfuam dulcifiimam natu- Ht/ttr hidi r am. hepar hx-dulinum caltdum pofitum (uper ipfum, VrltZrTo eft magna medicina in refttficando complexioneeius.
" P ,p/Um hepata animaliumj& agnorum,hoc maxime operantur eonfartat, p ro pter vicinitatem, hiliritatem prarftant magnampo- nantur fuper eo calida, non artificio 5 fed cum de ventri-
A EMB- NVTRIT. 7
A bus extrahuntur,remouet maximedoIores,&oppilatio
nesnouas, Spongiamarinaimbibitaaquarof; & cam- <t* phorata eftmedicina magna inoia;gntudinefellis,&-^°" su ' n * hepa tis, fi 111 figuratione in eo eit oppilatio diuturna nul la adtu frigida (uper eoponantur, neccalida natura, & maximefidolorempatitur, & cuirentur(upereo nar- conca, rcmouent dolorem ad tempus,(ed funt materop pilationum", &anima; membri inimicantur, ftupefa- ciunt enim, & fenftim toilunt, & fic mendoieprodefle videntur. eftresmagnicrrons curare cum narcoticis, prorumpit enim maretiam poft tempus non diu exten- fum,& rcdditur ^gritudo nouiflima periculofior,impe- diuntpurgationem per vrinam ,qu£ eftprima ,& vlti- matacura a:gritudinumfellis, & hepatis, fifebrelabo- rauerint violenta, & vinum bibereformident, eft opus aqua codta modicum acetofaaceto albo, & no vacillent in fuiscibisaliquidafliimereaqua: vinatas vinopontico fubttli, & albo, refrigerat talis potus membra calefadta,
3 & ipforum virtutes, & fpiritus releuat,& confortat,acu men choler.-eexdnguit,vtdi6tum elt, vrinam prouocan do eam expellit, cichorea,coriandru,& portulaca a pro- prietate conferunt, & remouent oppilationes fellis, he- patis, & fplenis, & meferaicarum, non quiacalida,nam frigidafunr,borag.porrul.fcariola.cichorea.hepaticaeft cibus laudabilis,fru£tus bucci in (aporibus, finefeb.& cum feb. hepatica herba eft medicina magna, & proba- tilfimain omnigenere fellis, & heparis bibant fuccum eius ieiunocuinaqualadtiscapraru, in quafuerit (pica IZT.'* nardi, & fpodium, & aqua ladtis capra: violata, eft eius diuerfiuum bonum , & fpongia marina fubmeria o- leo rof.(upereo eftlaudabilis,infrigida,&calidama- teria, Hores fambucorum recentes cum aqua ladtis ca- prarumeitlaudabilismedicina, fitim extinguit, venas meferaicas, hepatis canales clarificar, & facit ad prouo- cationem vrina?,&gaudet ea naturajfacir mineram gau- dij longus eius vfus, & eft medicina nobiliflima choJera abundantibus nigra,& manifeftum affert iuuamentum phthificis ,& hedticis,&Huxui(anguinisme(truorum; & C _p hxmorrhoidum,& narium,& proprieperpartem dextram, & eft (umma cura cxteris xgritudinibus he- patis, maxime ex fanguine, & vomitu in magna necef- fitate: & habentibuscholeram difperfam, nontamen paratis ad phthifim,nec ad aliquam fpiritualiutn mem- brorum malitiam,& indoloribus hepatis maximecho- lericis, & tempore xltiuo eft medicina, & cura magna.
Flores tamarfici fecundum omnem modum admini- D» ftrationis, & proprie cum iurecicerum rubeorum e(t ci bus medicinalis, & ius cicerum mundificat hepatis ca- nales, & facitad bene efle prouocationis vrina-,6^_j e(t
medicina magna habentibus choleram difper(am,6<
proprieadminiftratum cum carnibus ferpen tum fecun- duin dodtrinam noitram eft medicina,quorum xgritu- dinesiamfunt cumdiuturnitate infigurata?in corporc eoruin, & quorum curis citrinirate adulterata eft, attenuariclamat,& morbo(ubmgari confumptiuode- monilrat, & quorum oculorum orbes diriguntur omni tempore colore ldleririoadulterati, & eorum retentiua adparteminferiorem eft veriffima ad fuperiorem par- tempropter choleramfuperius eleuatam eft imbccillis, abhorreatmultumcibmn, < X,_.i potum femel,immo parum fubtilis, & frpe. lus autem (erpentum cutn ci- chorea, & floribusrorifmarini, crocoadminiftratur, NouUuJu necpretermittas parti diptami afTociari cu eo corrigunt """* f"~ quodcunquecorrigibilein eis. Diptamus, & ferpentum carneslaudabilioresfuntalbi,nonaquarici, necmonta- i>">'pr*p*- ni,abfci(Iis menfuradigitorum. vij.capire,&cauda,nec aliter moriantur. primaebullitionisaquaabijciatur. eft medicinarum materia in diuturnis xgritudinibus, qua- rum materiafuit cholera,&maximeadufta,&omniu humorum aduftione, & infedtione fanguinis diuturna,
&credas dehac medicinainleprofis, & propriecum lacte, hedticisnullum huicxquipollens medicamen,& idtencis, & (iiper calefadtis hepate,& malitia fellis non cx coniundtione complexionis, & (ubftanti.x, quamuis
aliqui?

P E T R I
aliqufs adbeneciTe fecundum hanc faciant,necfubilan- E tia, nec complexione, fctiptum efl enim quia ert talis, & yion quare, muniuit medieinam larguoi bonorum, vel naturali, & fupernaturali virtute vtraque ccelefti, & ele- metari, ficuc Deus creauit,qu^dam eft nobiliffima in rc- bus virtus, non natura hac,fed altera narurain vita,non denaturis eonnn ,qus funtiub foie, fed alterius noftro intelleftui iguotse." Qointam rem complent mundifi- catio putridorum humorum, rechficatio metiibri. im- mo fit primaintentioalcerare malam coinplexionem, adiquare materiam ad expulfionem, expeliere, & con- fortare ftomachum,&hepar. &hoccomplet omnem rem huius cura:, iequeftrare humores nociuos ,ponerc cos in neceffitate, vt facile fine turbatione natura? expel- lantur. trahere materiam ad oppofitum pcr conuenien- tes regkmes,& maxime per eam partem qua natura vte- batut anterebellationem huius humoris. facimus hoc eum vrinamprouocantibus, & clyftenbus, phleboto- mijsvenarummanuuminextrcmis, fubtradtione ian- p guinis a concauitatibus pcdum,cum fanguifugis,vento- fis, lequeftranius, &digerimus oppilationes, fedamus Hhutfh' cum fyrupis,emplaftris, dntalaudabiliinquanto, & f»i. quali, proprietate - ,& gaudiuhilariratis iniungimus om- nino. Gaienielectarium valensad debilitatcm hepatis, mundificatcanales hepatis,fellis,& fubtiliat humorem, prouocat vrinam, confortat hepar cofortatione magna. K.lignialoes,ro(:(picinardi,cinnam.rheub.ana.drac.ij. laccae, garyoph.ana.drach.s afari, anifi, maioranx, ma- flichcs,gcanorum.balfanadrachm.iij.menth. fquinan. fpoa. ana. drach.i. Confice cum aqua decodfionis ligni " d aloes,& fpiCcC.dofis.drach i.vfque ad liij. Syrupus ex in- uentionenoftraad^quans matenamnociuam, vtexpel- latur mudificans hepar, & malitiam fellis per veficam; cxtinguitaudaciam choler?,fugat febrem omnino,re£h' ficateffigicm,eoquod membra harum aJgritudinum re ftificat(li Dcus uoluerir.) Non redarguatura ftolidisme dicis hoc verbum(il Dcus volueric)(i-pe repetendo.om- niaenim velut fumusdeficienteignedeficerent, & ve- G lut pluuia recedentibus nubibus euanefcerent, fi modi- cum (ua quiefceret influentia. Qi.fcariola-, faluiar, portu!. capilive.(colop.eupatorij,lupini,faxifragia:,hepatic£,ra- dicum foliorum, & ttorumcichoreas,radicisapij,feni- culi, brufci, (emperuiua:,tama:indorum ,& vuariicum teneritate iixa. 15i.rof.qua: habenr folliculum cum pomo intrmfccus rub.ad modum cerafi. Qtiidana tradut cam genus folatri.habent ramuli fui prarroganuam fuperom nes medicinas de mundo in prouocando vrinam ,& la- ifcudcfiU pidem ex vefiea repellunt- Ri.folatridomeftici,f-liorum vcfic*- falicisana.M..s.fe.communium, portul.apij. foenicu.a- nifi,fubtil.puluerizatorum ;ana drach. iij.Horum bora- ginis, pfyllij prxparati, tamanfci.viol.rof.ana.drach.s. landaal.&rub.berbeni, bdellij, calami aromatici, (jio- d'j,maftiches;anadrach.i(ucciplancaginis defpumati, llicci fumiterrae, fucci thyini, iiicci apij, (ucci pomi ace- tofi, fucci fcariolx, & pomi cerranei,perfedtedefpuma- toruinana.drach.iiij.rheuponrici drach.iuj.rheubarba. pra:parati,& eledh" fecundum doCtrmam meam. vnc.i.s. camphori.drach.i.zucchari boni,lib.iiij.in finefuiaco- macizetur fyrupus. Ri.ligni aloes,/pica:,garoyoph.cinna. ana.drach s.acetiinfedti mufcho.drach.iiij.Dofis.vnc.i. vfque ad ij.cum aquacichore^,vel aqua laitis caprarum de mane ante lucem,emitrantur fipolfibilepiius fuerit fuperflua primsc, & fecunda: digeftionis, vc natutam in- ftirtfati' 1 uen ' ancexoneiat:arn » & excicatam. Syrupus in materia He/4W. hepatis calida fimpliciter refrigerans membra fuperca• lefa6ta,& hepar,audaciam fellis,&cholerx exringuic,& cft mors febrium,& reuelat mhrmuni ab he£tica, idlericia (fi Deus voluerit ianator cudtorum morboru.) Ri.bcrbens,Horum boraginis,florum,& foliorum cicho rex , foliorum, & feminum (cariola:, &portulacarum, pfyllij conquaffati in aqua frig.hepatica: ana. vnc.i.plan- taginis, pimpinella:,femperuiua:, folacn; ana.M.s.fucci hspatici, fucci ochore<s.fucci fcariola: fylueft ris, & do- imdiicSjlucci fempermux, iucciapij depuratij ana. vnc.
A P P O N I
iij.fpodii fanda. fem. communium mundatoium, ana. drach.inj.camphora:. drachm.i.s.aceti.vnc.iiij.viol.rof. ana.vnc.i.zucchari lib.ij. Dofis. drach.ij.in auroracum aquafrigi. & cauenefitinfirmuscumoppilatione fple— nis,vel hepatis, nec fit fenex aftumens eum.febricitanti- busfola colacura decurde mane,ficutdid:um eft,& mo dicum ante acceffionem febris fi volueris eam abbre- uiare, & in fine paroxyfmi potui.iij. vnc.da,cum frigida, extinguit tertianam duplicem,& febrem incendofam(fi Deus uoluerit.) Dixit Agazo expen mentator magnus dc ciuitace Athenarum,laccaremouetomnesoppilationes hepatis, & decodtio gafidcum lacca, & fpodio curat in paucis diebusomnino oppilaiiones hepatis, & maximu luuamentiiaffert habentibus hydropifim. Eledtarmm cotta omnes oppilationes hepatis antiquas ex groffa ma- h " teria, confert cerebro, & ftomacho, & omnibus mem- brisinterionbus,aperit venas me(eraicas,&eitpotens prdlxocare vrinam, ineducendoproprie materiascon- tencas in hepate,& regionibus (uis curat hydropifim. $i. radicum liiij coeleftis ,agarici, ammoniaci,calamiaro- matici, lacca:, affari, rofarum, ipica: nardi, cinnamomi, ligni aloes 5 ana.drach.viij gafid,fifticorum.gummi he- deric,ariftolochii.ana.drach.iiij.maltiches.drachij.flo- rum chamxm.vnc.s. feminis endiuix, (jxidij; ana.drac. iij.puluerizentur, & conficianturcum vino, &melle. dolishuiusmagniantidoti fit drach.iij. cnm decodtio- he radicum lilij c?leftis > &gafid.remouetoppilationem omnium nutritiuorum membrorum, & maxime hepa- tis, & fellis, & remouetfortcs dolores heparis, & iuuat hvdropicos',immofanat eosadiucotioDei.Dixic Galen. phu.meC!,lacca,(ubtililfimepuluerizaracum decoctio- S*n*thjdf nehylTopi,& lacureix. dofi.drach.i.eftfumma medici- • s "" > narum lnprouocandofubitovrinam, &expellitaquo- fitatesgroffascontentasin hepate,& renibus,& proprie materiam diuturnam groftam,& finefcb-Succusgafid, & lupulorum cum bono,& eledto agarico, eft medicina niagna in rrtnouendo oppilationes quaslibet hcpatis, & maximeex frigida caufa, & antiqua, omnis enim mate- ria longo tempore diuturna tanquam frigida calido me- dicamine curatur remouet magnos dolores,& fanat he- par a languoribus(u;s(fi Deoplacet.)Alexander.fyrupus Sjruput u vcilishabentibus hcpar fupercalefaCtum, &choltram cxuberantem ln chvltim felliscxtinguitacumeneius,& mundificat. ijr.fucci endiuis, (ucci planragims, lupuli, ftimiterra;ana.lib.iij depurentur,& bulliantcum lib.ij. aqua- frigidiftim.-i:, :nqua fueritquancicas rheubarbari boni,& modicum (picx nardi, diebus.ij.& vashuiusa- quas cum rheubarbaro fit nouuni, & mittatur fufpefum in ptiteu aquc fi igidiflimxjbulliat 111 hac aqua vfq-, ad co fumptione li liij.aqua: colatf a.rheubarbaro, & zuccha- ro.lib.i.dofis.drach.ij.cum aquafrigidaieiuno.Potiono p„;» v tihf biliffima ex inuentione noftra purgat quamcumque he- /">'* Uxari patis, & chyftis contentam, & adhxrencem maceriam, M " membrum redtificat,canales ciusabftergit,oppilaciones eius rapic,& opponic fe cnedicina: frigidx,& calida: com pofira:. Ri.rhenbarbari reccncis lineadultcratione. vnc. iiij.poneexipfoinfyrupoviola.vn.v.per.iij dies,&cum eo (pica:.drach.s. colato fyrupo figillataeft anima ineo, & relidtaanimarheubarbari,(ubiungecumfyrupo,pul- pae bona-cafix magna: eledta:, tamanndoru recencium, zucchari puri -, ana.drach. ij. informa trochif drach.i.s. & fitdofis.drach.iij trochi. vlquead v. &potenscolarc fyrupum afubftantiaomnium medicinaru. Syrupi hu- ius nobiliffimi. unc.iij. da cum aqualadtis capratum in matutinis primis, & cuftodi potionatum tuum folicite, liberatur darapotione(fi Deus volueric.)In fenedtute,he paus xgritudine, & omnium principalium, & maxime /«. forenfium membrorum a vijs pnmasexpulfionis danda eft medicina, quando itur dormitum,prima digeftione completa. vt didta medicina cum cibi anima, & fubtili fubltantia ad mcmbra remota portetur;& detur in pilu- lis. quarutn eft hxccompofitio. rheub.boni.vnc. vj. *
manns eledta:. vnc.i.& pulpx tarnarindo. & cafixjana. drach.ij .omniam oenemmmyicbalaii. recentium finc
offibu».

DE ^GRIT- MEMB. NVTRIT-
8
offibus.drach ifij.fpica: nardi karat. i.Iaccx.drach.i.cofi- ceciim (Liccorhymi.Doiiscorum eft pilulas.xj.viquead xvij. pofl cibum hora dormiEionis. atrrahunc, & eradi- caiu materiam a gibbo hepatis ad inteftina,& eil medi- cina proprie in omni xgritudme hepatis, fellis, & omni materia,& proprietas quidem eiusopponiturcholerx in /iibftantia intolerabiIi,complexioni iubftantiali phle- gmati rn (tibftantia naturali, & omni marerix mifta?. contidas in huiufmodi potionis virtute, fanat cundlos hepatis languores, (fi Deo placuent,) quandoex grofta veatofitate propter pcrfidam oppilationem retentam doloresgeneranturterribiles . & nrnens debellafionem vircut !S ,acumine doloris,non tardes balneare infirmum nudum febre, & apoftemace,placat enimdolores calidi- tas dulcis balnei, poros aperiendo, ventolitatis aftedtus, & oppilaciones, caufamque doloris remouet, & effugat; non tamen aftiduandum eft balneum, nifi m tali necef- fitate, ex folijs rof fit balneum aqux dulcis, & chama:- meliinfrigidatum. Clyfterconferensajgricudinibus he- ciy/ter a d pacis. it. lupuloiii, violaru,felhcinei, fambucorunr,an. t', ' zucchari vio.an. vn j.olei vio.dra.iij.bucyci
'Ujfh/ad rececis.vn.j.falisindi.vnc.j.& aftocietin calida materia. mcUcMiea Clyiler cx aqua ladtis capraru codta modico anifo pul- uerizato,olei vio. vnc. ij.eftfublimein ^puocado vnna; & dolores,quorum mater eft vetofiras,& oppilationem ciyjierad remouet. Clyfter 111 materia diuturna & maxime frigi- %"dam"/"' c ' a ^ lupuloruin, ebulorii, folioru fambuci, viol. ana. M. j, agar. drac. iij. hiaq Gale. anift puluerizati. an. vn. j. bee. vnc. ij. (alis, mellis,&oleiad fufficientia. Hippo. Syrnpus*d Syrupus vtilishepaci inflamaco,& paflioni oppilacio- ,,,/iamma- n]S venarum.Ri. florumcamarifci,berberis,ana.drac.ij.
tionem hej>a .. . / 7 ••11- ■
tis vttiu. endiuia?, hepatica:, lcolop. apijjuptuoru, ana. vnc.j.gy- rofolis.M. j. fanda. alb. & rub.unc.j.zucchari lib. ij.Do fis eft, vn. ij. ieiuno ftomacho quocies iitiuerit,fitim ex- tinguit, heparredlificat, & confovtat, datur cum aqua Tih -.u ad*c odta. Ihlulx Hippo. contraoppilationes hepatis, & x- 8 ncU( ^ nes 'nueceraras. . aga. dra. ij. fene. drac. j.aloes. efat" vu 0 p n _ gr j rac _ j-j. foccx, floiu camaiiici, au.
drac j. malti. zinzib. ana. drac.i. rheubar.fpic^, an.dra. iij.coficiaccufucco fumicerrx. Dofisab vnc. ij. vlq; ad Zmpiaflrum iij. Fili 9 Zacliaiix 1 Modus emplaftri refrigeratis hepar tnfri£id.bc- i n flj rna ru,& fel. co. Ri fand. dra.iiij.mafti. drac.ij.fem- ^Defenp.hie- peruiux trit£. unc. j.fatinc' hordei, interiora criu ouorii, rtCarfanri cftphorx. unc. s.olei.ro.aq ro. fuccifolarri,fucciuerbe- nx. ana. dra. ij. aceti vnc. j. vtatur hoc liquorelup hepar a certijs vfq-, ad veiperas. Hiera ex defcripcione Coitaci- ni,medicina benedidta,& maximei acutis febrib 9 mul- tx- caliditatis, fitimexnnguit, ebullitione fanguinis,in- flamationem hepatis, fellu, corporis ftomachi ,& oern inHamationc fcdar,cuius hxc eft permiltio. fe. rafurx cofti boni. drac. iiij. tamarifci. drac. v. medullx caffia:. unc.iiij. zuc. vnc.v. fucciendiuix,(ucci apij,fucci malo- ru dulciti acetolbru, fucci acetofitatis citri;an. vnc. iij. folioru lupini,capilloi u veneris, an. vnc.ij. pruna ficca numero. c. myroo. rofa. ana. vnc. j. fpicg. vnc.iij. dcco-
A nx. drac.i.polypodij,ani(iana.vnc.i.eupatorij, hepati- cx, ana. vnc. i. mifceantur. Dofis. vnc. s. cu aqua la&is caprarum. Vnguenium refrigerans hepar,acumen fel- vntuentm lis,& febremcaliditans magnx. Accipeaxutigixpor- «ifrtfidmt cinx recentis quantitatem quam volueris: lauetur cum h £[* r aqua calida decies,& toties cum frig.poftea teratur cum eo, &incorporetur rof. rheub. fecundumediamquan- ticacem. fandali, boli, fpodij, camphorx partes.x. cerx al. drach. ij. olei rof. fucci femperuiux,ana. drac.iiij.co- quantur cum maxima facilirate,& coletur, eft mirabi- le vbiopottet. Inquitexperimenrator , fuccus hepati- cx cum alboouotum agitatus nnftus per decem dies, ieiuno aftiimpcus cut ac malicia hepacis, & feilis , eft. n. efficax, &. probatum in idtericia, ( fi Deus volueiit. )
Inquic thefauius, (ucci (empetuiuxpar r .x. mellis pars vna,acetipars.s.bullitisadparremmellis.s. eft medi- camen efficax in calida & fngida caufa. Itcm fyrupus, Synpus vti quovtunturnobilesremouensoppilariones, & cache B xiam,& idteritiam , extinguit febres magnx inflam pau!'." mationis. i^. fucci endiuix, cichorex , pomi terranei, fucci femperuiux, apij, hepaticx.ana. lib. i. dcpurentur fucci cum (uauitate, & fiat fyrupus cumaceto,zuccha- roalbodtiro, &aromatizenturcum drach i.garyophy- lorum,zinzib.Karar.s.cinnamomi.drac ij Dofis.vnc.ij. cum frigida,extinguicacumen, & audaciam fellis,fitim validam, &obuiatomnibusaccidentibus cholerx, & effectibus,fiDeusvoluerir. Pilulxderheubarbarocon- PihiU d, tra omnes heparis xgritudines magnificc,& iufficientes in omni, quo hoc memfcrum indiget. fc pulpxcaffixfi- w"*zntuU ftulx recenris, pulpx eledtx tamarindorum, manx pro- »«. batiflimx, fpodij, ana. drach.ij. maitiches drach.i.femi- num plantaginis,fem.abfynthij,florum nucum caduco- rum, lpicx nardi ana. vnc.i.s rheubarbari recentis ad pondus fmgularum rerum. Rheubarbarum ponatur in aqua ladtis puluerizatum cum fpica, & conficepilulas.
Dofis eft a drachaij. vfque ad iiij.
Dexgritudinibus,&oppiIationibus fplcnis.
Cap. 11.
CVraharum xgritudinum funtquatuor res. Prima
eft folicitudo,vt mundificeturcorruptioeius. Se- cunda eft, vt cofortecur, & rectificecuc hocmembrum,
& fiat minera mere laudabilis, & non recipiac corru- ptum, immo repellat. T ertia res eft regimen contra ad- xquationem caufx eius,quod elt in eo corruptum,& di- latare vias circumadiacentes ei, & ponere materiam in neceffitatefacillimxexpulfionis, & mollificare faciem membris extrinfecam. Quarta res eft,vt fit perlona par- ciffimaauaritixcibi,& potus, &maximeomniumli- quidorum,vt vaporolx fubftantix,immo fit tuamagni- fica lntenrio, & prima in ordinanjlo dixta parciffimam, laudabilem in quanto,& quali,& propnetate. Primum \ modum complet lubtradhomateiigad diuerfum,& mu dificatio ftomachi,& uenficatio hepatis eft huius matc-
quantur in lib. iij. aqux fonrium v(q-, ad lib. j. s. & pro- D rix fcopa,& receptaculum melacholici humoris,& ma-
ijce zucchan lib- ij. aceti boni lib. j. & coque bulhrione vna,&demergefuperillud,& coquecum mellead Ipif fitudinem. Vltimoproijcein medicamine fand. rub. fpodij, charab^, berberis, lem. portul.fem. acetofx.ana. drach. inj. lignialoes. drach.ij. cubebx. drach.iij.cam- phorx. d.ach. j. reponein vafe vitneft medicamen no- bile. Dofisab vnc. i. vlqueadij.cumfrigida,& hoc rn xftate . Dixit Auemus de fimplici aqua decodtionis corticis extetions fiftici. mundificat canales hepatis, y^edicdmen & maxime confortat ftomachum • Medicamen ma- addiutxrnas g niim} & maxime in xgritudinibus diuturnisheparis, & falfo phlegmaci, & leprx. i^. fumiterrx, feminis la- pathi, femmum abfynthij,fcabiofx , ana. drach. viij. oninium myrobalanoium ftne offibus. ana. drach. v. hierx picrx Gal.fucci. rofana.vnc.thymi,epithymi,ma cis,& lenx.ana. drac. vj. theupontici. vnc.i. manx,pul- px cafix, tamaci. ana. drach. iiij.rheu. boni.vnc.ij.con- ficiacur fyrupus. lactis, (podij,ana. draeh. iij. fparca-
ritndims kep4tiu
ximeommum fuperfluitarum hepatis groflaru. & ideo prima intentio eft mundificare hepar,confortare virtu- tes fanguinisgelidi, vr fecundum exigentiam membro- rum humores aflimilet: rectificareprima digeftionem, fecundam,& tertiam,& quartam, & hoc membrum m fua mnata complexione, vt fua virtute impugnet humo ribusconcurrentibus ad membradebilia, & accipiar, quodauariflimx naturx fufficiat,& quodaflimilarepo- teft prxter lxfionem.facimus hoc cum auxilio Dei,cum phlebotomia faluatellx vtriufque manus, & venx pedis PhUhtt, finiftripofitaiuxtaminimumdigitum, &re&ificanti """• hiis complexionem hepatis,quorum memoriaeft in tra- £tatudepaffionibushepaus, & maxime,quxhabenta proprietateconferre coplexionibusdiuerfbrum mebro- rum ,vtcoriandrum,portulaca,(colopendria,bucea,cor- tex, & fru£tus camanfci,grana,hxderx,didtamnum,en- diuia. Secundam,& tertiam, & quarrarn rem complent adxquando macenam, & reciificando membrum cibis
medicina-

P B T R I
medicinalibus,& mcdicinis cibalibus:reganrur cibo ex- poliato ab humiditate, & omni vifcofo, nonappropin- quent pani azymo frixo,& quicquid eft de pafta, uiticu coquinatum, & quicquid eftcrudum, & fugiant omnia poma,& carnesporcellorum iuuenum, agnoru, habeat Kcmmmi* odio noiSlurnam cncnam,& pifces,& carnes;& maxime ex ^'e induratas, & repentina cum feftinantia cibi ma- fticatio elt materiacaufatuin oppilationum: mafticatio in partes fubtilillimas cibi, & potus fuauiilima gurgita- tio in lambendo eft caufa velocioris digeftionis, & lon- gioris viti . Dormue ftatim poft crapulam multum nocetideligantvinum fubtiie odorifcrum, nihil vel pa- rum miftum aqui magnetis,vel ferro alteratx ignito; ni hil bibatinterprandium, & ccenam, panes fint optime fermentati,& parum faliti; carnes animalium,& aoium degentium in aquis effent contrarix. & pci uerfum hoc membru redkificarc, & alia quibus inimica huius ami- ca funt comittere nobiliora oblitum iaudabilius eft diu- turnare qnam perdere.carnes perdicu, agnorum,auium paruarum multarUm, fafianorum,galIinarum,& pullo- rum; aqua ladtis caprarum cum hepatica, epithymo, & fana eft medicina benedtdta adequans materiam op- pilantem, repellens eam, quamquam paulatim fit eius operatio in purgando, inelt ei proprietas, & complexio purgare choleram nigram,& generat mineram gaudij, & non facit fcandalum alicui membrorum, & in com- plendo rem primam balneamus corpus, & euacuamus cum medicinis euacuantibus choleram nigram, & me- dicinis proprierate dotatis. Et forte in fine rei manda- mus cautcrizarc •, necnon vfquc ad proprium mebrum. Mundificato corporc deuenimus cum ventofis, & fan- guifugis. Prouocatio ftuxus fanguinis menftruorum, & himorrhoidum cft de intenrioncrei pnmi. & quia de ociofismembrorumeft, bcnefehabetad diftemperata magis,quam ad temperara.temperarx complexioni, te- perarum mittimusnutrimentum, cahdacalidisguber- nantur, ficca ficcis , frigida frigidis. nocentur vero im- moderato vfu valde, affinis humanx naturxcalidis gu- bernantur, nec nocentura frigidis, vfu raro, & modera- to,frigida quidem complexio, & ficca,quia calidioribus extranearediificantur, frigidisgubernatur, & nocetur abeisvfu continuo. Ad remotionetn oppilationis eft primumviasaperire.&ampliare, & habilius durala- bitur materia. facit autem hoc omnequod generat gau- dtum,& lxtitiam cordis, hafce, & filer montanum, ai> timonium, magnes, lapis lazuli prasparatus eft exmaxi- mc remoucntibus oppiladonem, exercitium modera- tum deledtabileeft. deintentione primt modi huiuscu- rx. Dixit Gal igritudinesmelancholicxnon nififorti medicina remouentur , vclut neruorum materia hoc pondus cibi, & potus, quod affumunt hodie, affumant cras. Dixit AiTrani ,aqua in qua decodta fit radix iridis remouet oppilationes omnino anriquas, & eft fortis ope ranoni. Dixit Gal.decodHo abfynthij, & centaurex mi- noris eft medicina maxima in remouendo oppiiationes fpltnis, educit vtramq; choleram, & maxime aduftam, aperit vias,adzquat materias ad expellendum,& fortai- feconfortat membra mittentia mareriam in valorem _ oppilationis, & eft de intentioncrei fecundiad ftoma- c ' ium >&hepar.Mcdicamcnmagnurndiffoluensfple- fjlerut. neni durum,attenuanseius magnitudincm.f^.aromati- ci drach iiij.florum chama:meli,florum anethi,ftorum tamarindi, ana.drachm .i.radicis capparorum,carui,gra norum balfami, qranorum tamanlci, rubex; ana dra- chm-ij. fquillae aflatxdrach.iij.fcolopendria:, arifto. ro- tunda:. ana.drachm ij.conficiantur cum melle, & den- tur exeis.drachm.iij.cum aceto fic prarparato. fpartan?. drachm.ij. mittaaturin vij. vnc.aceti boni, & bullianr ^Ar/queadiiij.vnc.fitdofisin medicinis.drach.ij.vfque ad iij.cum ij. vnc.huius aceti in hora dormiendi.ingredi tur virrus huius medicaminis vfqucad profundum, & ablconfas matei ias huius membri melaricholicas, ape- Syrupui ie r ' c ' attenuat 5<^confumtt materiam rebellem,& fepulta. tppiUttnus. Sytupus cx inuentionc noftra,violans,& debellaiis per-
A P P O N I
E fidas oppilationes,& antiquas pones materiam matrem oppilationum in viam expulfionis, immo ex pellit eain, membra rectiticat, & eft potensin omni oppilatione nutritiuorum meororum.cuius hxc eft defcrip.»:.ab(yii thij, radicis iridis, centaurex minoris, fcolopcndria:,ra- dicis capp-&fru6tuseius,&frudtustamarifci,eupato- rij,hafce, hyflbpi montani:ana.drach.ij.arifto.longx, & rotundx, corticum praflij didtani, florum chamxmeli, anifi ana. drach.i.ellebori nign.drach.i.s.maltiches, fe- rapini, galbani,opopanacis,lapidis lazuli prxparati,fqua mx ferri.myrrhx eledtx,gummt hederx,ladani,ana. vn. i.garyophyllorum,cubebx,macis;galangx,cinnamomi. ana. vnc. liij.cuinquibusaromatizetur fyrupus infinc fui,epithymi, fenx agarici-ana. drach.s.fucci radicum e- bulorum, fucci cucumeris.an.lib.i.magnetis.ync.i.ace- ti.drach.iiij. zucchari,lib.iiij. Dofis.vnc.ij. vfqueadiij. cumaquafcolopendrixin ftomacho '^Vacuo, quando itur donnitum, & maxime fi oppilatio fuerit cum diu- p turnitate temporis filtrata m inembro, fanat hxc medi- cina,(fi Deus volucrit.) Democritus dixit,frudtushe- derx,folia, & gummi eiusaproprietate remouentoppi- lationes hepatis, & fplenis antiquas, & fit ex pulueie fo- liornm tragealaudabilis, qux aflumirur incibo omni hora.i^.puluerisprxdidti.vnc.ij.anifi.drach. i.limatura: argenti. vnc.s.auri boni, vnc.iij. ambrx. vnc.i.magnetis fubtihllimepuluerizati.drach ij, garyophyllorum, cu- bebx,macis,zinzi.gummi hederx,ana.drach.i.zuccha. boni, lib.ij. & bibaturpoft immcdiateparum boni vini vetuftiftimi, elt medicamen rcgum, & magnorum do- minorum,refpicitcor,& membraprincipalia gencrat gaudium,& eft medicamen diuinum in remouendoop pilationescum gaudio naturx.
Pilulx rcfoluentcs oppilationes hepatis, & fplcnis, & Tiiui* hydropifiscircaprincipium.iji.rhauedfceni drachm.v. ammoniaci,fcrapini,bdellij;ana.vnc.viij.laccx.drach i. * opp. drach.iiij.mezercon.drach. v.turbith. fpicx, polij,' aloes, ana.drach.v.maftichesdrach.iij.omnium myro- <3 balanorum,ana.drach iiij.lapidislazuli abluti,epithy- mi,ellebori nigri,falis indi,ana.drach.ij.hierx picrx.dra ch.x.difloluegummascum vino,& formapilulas. Do- fisdrach.ij.cumaquacafei. Vnguentum expertumad dolores,& oppilationes fplenis, & duritiem in eo,& do- adJuntum lorem mamcis.Ri.bdellij,maftiches,ga!angc,ammonia- ci ,aloes, colophonix,mellis.ana.vnc.iij.terebinthinx. vnc.ij.ferapini,ftyracis liquidx.ana.drach.viij.cerx citri nx.vnc.nj.fucci cyclaminis,fucci abfynthij, ana.Ii i.olei chamxmelini.lib.i.butyri ,lib.s.terenda terantur, &li- quefianr liquefacienda, & incorporetur vnguentum , ttouifcy- quo vnguatur fplen continuisdiebus. molliticat ipfum, & reitificat, & reducircompIexionceius,& conhcitur cerotum, & remouetura niembro diebus multis. Dixit Diofcorides. cyclamen fccundum omnem modum ad- miniftrationis eiusfupermembrum efl: medicinapro- batiflima,&expertain fedando oppilationes,& mollifi- cat, & attenuat fplenem mter omnia medicamina: fuc- -j cus eius cum tantundem aceti, mellis, &cerxpartes. iiij.ad fpiflitudinem mellis, & cerxbullitum, cft rnedi- camenprobatuminoppilationib. antiquis fplenis.
De hydropifi, & cius fpcciebus. Cap. 12.
HYdrops, & fpecies eius dixit Gal. omncs vniuer»
faliter generaturerrore vjrtutis fanguinis genera- tiux, cum ceflauit ab adtione propria, & deeft ei com- plementum eius. velut enim nocumcntum in virtuteac cidit ftomachi digeftiua fortafleparuum, fortaflema- gnum fimul,etiam eft in hepate. & nocumentum acci- dens in hepate eft ex caufa in eo etiam, & in ftomacho, hxc enim duo membra cum aliquod accides recipiunr, quia naturx inftrumenta, vt nutriant complexionem corporis,& curfum mutant naturx.
Et dixit Hippo.hydopifis nafciturex illis, lurn- «*>*»' bis, & eft eius propnum accidens fluxus ventns, neque d " per huncfluAmi aetunjefcit vefiter, nec dolores fedan-
tunlium

DE ^GRIT. MEMB- NVTRIT-
in spho-
rif-iS.
tJydropifis fpcucs j.
* comrnuni'
■mtur. *■ contrari- tur.
Trpcrditione. *proprius.
M-ConjirmA- fus.
DocutnentZ \idmedicos.
tAtr,
tar ilium , & lumborum& h;tc efl: fallacia vcnerum guedegui,cum enim no (emfunt hepati more folito pro- pterdebilitatem, & oppillationem acquifitam,remanet cibus in leiuno, & minutis inteftinis,qus cum grauan- tur cibo, expellere ipfum moliutur penitus ad inferiora, quare fit vt accidat Huxus ventris, & corriipitur cibus, 6c conuertitur in choleram malitia membrorum apofle matorum apoftemate calido habentibus bac difpofitio- nem, & fit mordicatio vehemens mordicans eam conti nuead expelleridum retentumineis, & venrerillorum totus eft apoftematus, & eft dolor fixus eorum propter apoftema calidum, ventris mflatio propter vetofitatem retentam, & eft caufa horum accidentium doloris, & ventofitatis,inf]ammationiserror, & debilitas virtutis digcftiuij&expulfiux.Gal.hydropifimfimplicirerhe- patica harcaccidentia non fequuntur, necattrahitur Hu xus, fed fortaffe accidit m fine,cum fex cibi moratur in corporeeius; cuius rationeinHatur vetereoru multum, propterea, quiaparseius refoluitur, & refpirat propter decoClionem tanra' aduftionis. Et dixit Gal.feipfum_^ prouocetad tuflim habens hydropfim hepatis, & cum non iuuatur,abftineat a tuffi.Et dixit Hip. H ydropicus cuiaccidir tuifis propterexuberantiam rnultx materia: nutritiuorum vfq-, ad fpiritualia, & canalcs pulmonis, propinquus cft morti.hydropscum febre, & febris cum ea multum facir ad maiorem errorem virtutis, fangui • nis generatiux. 'Etfunttreshydropifis (pecics propnjs nominibus a medicis appellats, afcites, tympanites, & hypofarca,& quarumlibet fpecierum caufaeftdefe&us, & malitia virrutis hepatis, fanguinis generatiui,quam- quam hoc, a fplene magis quam ab hepare caufetur •, & hoc ab alijs magis quam ab hepate. Ad hydropifis con- fumationtm hepar,ftomachus, fplen, & alia adulteran- tur, & confumunt eius vltimum gradum, & confumun tur ipfa malitia hepatis, ftomachi, guedegui •, & fplenis omnino *concomitraturin onerc phlegmatis, Sc contra rij *continuanturad feinuicem ha:c membra ineadem ( regione cum lpfatum virtutum digeftiuarum ftomachi, & hepatis correlatiua * perditio; 6c hoc accidens fiuxus fequiturquafi quamlibetfpecierum hydropifismaxime in fine.illa autem * prius ex llijs falfirate guedegui; virtutis linguinis generauux non attrahentis nutrimen tum ab eis fecundum prxteritam confuetudinem. Et fe- quitur hanc ipeciem vfque ad mortem velut vmbracor pus. Scripfimus autem in traCtaru hepatis,& fplenis ma gnam partem huius xgritudmis curx, maxime circa_j principium: quorum iam * confumarus eft hydrops, cum diuturnirate temporum m corpore infiguratus,ani m:e grauat officia; fpiritus extinguit ardorem; &c debel- latur natura regens;cuius cuftoduc corpus relinquimus. neque onus liloru cura: fufcipiendum eft, maxime cum fpiritualialxfa non dubitas-,quorumfe. non leparatur; Hc mala accideria lam inualuerunt:& inimicatur cibus, & virtus appetitiua, &c cotinue languent, bibere aquam frigidam eft res non recipiens curam.
Curahuiusa:gritudiniseft. Primum invita lauda- bili. Secundacoardlatmateriam. Tertiaabfcindit eam.
Quarta re£hficat membra mandantia matenam, 6c, ^
maxitne virtutem fanguinis generatiuam:quorum ma- litia coacta fuit segrotare. Quinta corngit accidentia^-; & eft hoc aliquando,proprerea,vt obuieturpericuloac- cidentium. Primum aurem effe complent adminiftra- tiones regiminum in fex generibus rerumjdequibus efl: elegantior cibus ficcus vino calido affinis; & contrarius compofitus febricitantibus, &c aer fine paludibus, &c a- quis, & cadaueribus mortuorum. Cibus confideran- dus eft in quanto, & quali proprietate - , ficut proprie ci- bus boni nutrimenti, &c permutabilis non generatiuus ventofitatum,necfumatur{ecudumapperitum. Inquit Diofco.puluis hyffopi artenuat ventrem hydropici. pi- fces, &omnialiquidorum generafunt eismolefta, & diligant corporis exercirium; &carnes vulpinae, & ca- ftratinx, perdicum,& caponum dilec5t^,& qua: hoc cur- fn procedunt, panis cum aqua pluuiali confc&us lalita.
A Inquit Macergalifta,eft efficax.vinum.impermiftuni^>.<-«a«. fubtile,odoriferum,& ftypncitatis,& poticitatis parum habens, & eifet elegantius vinum ebulatum, & vinum """" cum fene fecudum dodfrina noltram: dulce,& gioffum eft malum,& fi debet permiicen,affocieturaqua mellis, virentautem potum fuper repletionem ,& potumom- nem aqu x,&c fugiant aquam tanquam bafilifcum,& ele F ul u t «, ganriuseisieiuniumrepIetione,& abftinerc fuper fitim, i u « m & famem eft bonum primu, & nocet quies ante, & poft^™ W cibum,& man<Iatum elt lecundum legem cibum, & po tum certo pondereeis propinari,anguftia,rriftitia,dolor, & follicitudo laboriola viretur. eupatorium, &ruta eft eis cibus medicinalis . Secundam rem complent, qu:e materiamcomplexione, & proprietateadaptant, vr eius facilis fiat expulfio, qualia funt oxymel fquilhticu,aqua ladtis bullita curn epithymo, & fene, fuccus fe.maturo- rum ebulorumrefolutuscum pulpa cafia:, & propricj hydropifiex caufa hepatis, & fyrupuseius, cuiusha:c B eft confedtio. Ri.lucci fem.ebulorum, fem.maturorum fambucorum, ana lib.iiij.fucci eupatorij, fucci endiuiar, ana.lib.ij.pulpa: cafix, tamarindorum recentium, ana. vnc.iiij. zucchari lib.iiij.aromatizentur mfinefui cura hoc quod i^. ga!anga:.garyophyl. zedoarix, mafti. cro. ana. drach. iiij. Dofis eft.jj.vel nj. vnc. cum aqua mellis fquilliricnn marunnis, veloxymellitedepolypodio, a- nilo, &agarico, &eft efficax medicamen, &ponens materiamin neceftitateexpellendi,& fimilia. Tertiam rem complenteuacuationesdecentes, habcnrespraro- gatiuam proprietatis maioris educendi hanc materiam, quarum fama,& memoria rememoratur. Clyfteres le- ues, & acuti, (uppofitoria ,& emplaftra fupra vmbili- cum, & balnea laudabilia falita, & fulphurea, & cau- teria,prouocanoha'mor.& menftruorum.Euitentom- Be negenus phlebotomii, & forte in finepurgato corpo- Tn " re, pofito m via falutis aperitur faluatella. Cautc- D "" h,CT "• riumnonappropriatur fpeciei tympanitis, necafcitispe P nitus.namilludeftmortales.quandotuiam medicatus • eshancfpeciemhydropifis tympanitis cum medicinis rememoratis, & non confequeris curationis effedtum , tuncconfidera,fiinfirmum confecutaell debilitaSaut eftcum eoinfirmitas aliquaprajter hydropifim> autfi fit cum eo tuffis, aut ventris folutio., aut fimilia illis. tunc caue ne mediceris ei cum ferro . .qijoniam illud eft timor, fi autem eft in viafalutis,aperiatur (aluatella,
& fi caret omni igritudineprseter folam hydropifin, fi autem noneftpuer neque fenex, tunc modus cauterij eft diledtus, & elongari cum fedtione ab vmbilico , fi hydropifis fuerit ex parte inteftinorum quanritate iij. digitorum ad mferiora m dnedto eius fuper pedtinem. Si propter ajgritudinem hepatis, fit fedtio tua finiltra_j> ab vmbilicoiij.digitorum, fi propter igritudinem_j fplenis, fit fedlio in Iatere dextro eadem quanrirate, nec Di iaceatfuperlocum fedtionisinfirmus,necurrat humi dirasplurimaadlocumdebilem,&perforacutem , & ' ' euacua ex aqua in hora quantitatem mediam, quoniam D fi maiorem partem euacuares in hora fortaffe morere- tur mfirmus propter refolutionem fui (piritus anima- lis, aut accidit fyncopis vicina morti, veruntamen eua- cua ex aqua fecundum quod fignificabit tibi difpofi- tio infirmiex virtutepulfus eius, & ex bonitate fortitu- dinis corporis , tunc extraheinftrumentum , & reti- ne aquam; & iteracum inftrumento die altera . fi vides infirmum tolerantem,extrahequanutatem paruam_j, & fac dieous aliquot, tamen propter nmorem, fi times fuper infirmum, vtdimittatexaquaquantitatem ma*
gnam, cura ipfum cum fepultura m arena calida, p
iudoremulto, balneo, fole,& fpedtet fuper fitim , & cura ipfum cum medicinisexiccatiuis,donec fanetur, & cautenza,fi expedit fuper ftomachum, hepar,& fple- nemnon curatiue , fed adultiue. Quartam rem com- plentftomachi, &hepatis, virtutum reCtihcanodigc- ftiuarum,&retenriuarum, & mundificario venarum guedegui, vt feruiant hepati, & hepar attrahat ab eis, & aflimilet. Ncc prxtcrmittas confortare cor, &fpi- MefutC. BB ruuaiia,

P E T R I
&>** i, ritualia, vt repellant nociuutn nutritiuorum roateris, «ufh x . ^ refpicias matricem fecundum omnein viam_j fui adiutorij, & viam viuificationis, & redtificanonis llo- machi, & hepatis, ficut icire te fecimus, confortamus ftomachumcum maitiche fecundum omnem modum adminiftrationiseius, & eft medicamen dircdtum fto- macho cumoleo maftichino fuperafpergendo puluere maftiches, & myrrhx,& alijs, iecundum quod diuerf? funt ventris naturae,ftc diuerfa_^funt genera medica- minumdile(ila,fuperquibuseuigilantiffime tua euigi- let folertia_j. Medicamen , quod hunc morbum de- ftruit,alterifimiliter vires addit, & fortaife quxdam virtus continuo curat, & in diuerfis naturis Ixrifkare hipar, clarificare ianguinem eft potentiffimum. m cu- ra huius argritudinis fubtile, & maxime odoriferum vi- num bibere, eft ex maxime facientibus hilaritatem cor- dis, & hepatis, & mundificat fanguinem a cholera, & fortaffe facit fanguinem furiofum, & cholericum, & fa- cit etiam mineram fpirituum, reddit irradiofum cor,vt inHuat, & irradiet calorem per membra, & paulum co- plexionis,qua vita confiftit,& corrigi tur pane aiTato po- m- foomeojcuiusporos vaporofum mgreditur. Vinum & Idmfe- autem fubtile, & auara manu bibitum confortat virtu- ro. tem animalem, & fpiritualem; & illuminat potentias, fenfitiuas, & omnia inftrumenta animx & cordis: qui intcr/icpie- primus vmum de viubus molitus fuit educere, inrer ia- ttjfimM cfi piendffimos eft computandus. nam ficut lupinorum a- maritudo aqua iniecta tollitur, ficanimx noftrxafperi- ■riSde vi- tas vinoebibito in dulcedines eft mutata,& facit contra- mhu maU- riu eius plus, & eft valde diledtum in malitia guedegui. "" ejl Quintam rem complet fitis tolerantia; non quia fri- gida valde; & aqua ladtis caprarum eftdiledta in hoc, & qu^cunque i n proprietate,& natura fpirituali refpiciunt & repelluntaccidenda; & mitigantia dolorcm hepatis, & fplenis,& ventrisaccidentiacumemplaftris, & cly- fteribus,& fortaiTe cu balneis valde fty pticis, & cofum- itta Ineo. ptiuiscorporemundificato. Dixir Diofcorides, balneu de femine, & folijs iuniperi eft efficax. Thenaca magna cum vino decodtionis betonica: eft medicamen benedi- <Sum in fine rei:& poft exitum balnei inteftina,& hepar calidaomnium mitigant dolores iliorum, hepatis , & ventris, & hydropifis. Oleum de chama:melo coctum cum cymino,& ruta, clyfterizatum mitigat omnes do- lores ventris ex ventofitate,& groifo phlegmate creatos Succus plantaginis eft medicina magna , & efficaciffi- ma hydropicorum:iedat in eis magnum fluxu,& remo- uet febrem ,extinguitapoftematainteftinorum jatten- uat ventrem, fitim mendofam:delinit,& confert hydro pifi caufa heparis,propria natura,&alijs fpecieb 9 hydro pifis. nam & a proprietate nobili habet fpirare bonuin aerem,& eft ex maxime iuuantibusin cura huius a?grf- Mc f c *~ tudinis. Medicamen orzelei magnum contra hydropi- 7r7pifim?~ finr,& refpicit fpintualia. 92.. iridis,fucci marrubij, ari- ftol. rot. & longat,lacc?,pondus sequale. conficianturcu aqua decoctionis lridis, & melle: & decur cum aqua de- EUftariit codlionis gentianx. Inquit. Gal. eledtarium lridis eft *a hfdm- multarum vtilitatum,&eftefficax,et mirabilefupra hy pfir*. dropifim, & debilitatem hepatis, prouocat vrinam, & humores diuerfos,& laxatinteftina. r^.ariftolochixlon gs,& rotundx,laccx, fquinanthi, marrubij; ana drach. ii). ligni alo. fpicx, ana drach. iiij. turbith. dra. v.zinzi. dra. i. agari. drs.viij.fenx. drach.ij. iridis. drach.iij. con- ficiantur cum melle bono, & detur fecundum virtutem uhudni cum aqua calida decodtionis fpartanx,& fatureix.Agre idem. nus, eledtarium contra hydropifim,& fiigiditatem he- patis,&eftefficax citrinocolori,&rectiticat digeftio- nem hepatis,& ftomachi. aga. radicum lilij cxleltis, laccx, arift. lon.& rotun. fucci itaschados, fucci marru- bi; ,olibani,fuccichamxdryos, chamxpi. cinna. ana drach. lj.folij - , garyoph. ana.drach. liij.rhabar. anifi:an. drac. v. ligni aloes ad pondus omnium. Dofis eft, drac. Synpui v- ii). fanat, ii Deus voluerit. Syrupus ex inuentione no- ftraadxquansmarenam,&ponenseam in neceffitate ad expulfionem facilemj& reipicit hepar, & itomachu
A P P O N I
E &fpiritualia,&eitcfficaxinomni nuteria. R;. fcolo- pendrix, capillorum vene. afparagi, brufci, apij, vel ha- ice,hyffopi, epithymi, radiciscucu. afinini, eupatorij, iux, marrubij, afari,ftechados; ana.vnc.ij.tamarifci,ca- par. gummi hfderx, fquinatithi ,ellebori nigri, radi- cum ebulorum, gentianx,didtamni-,ana drach.iiij. ani- fi, polypodij, aga. aro. mafti. galangx, ferapini, meze- reon; ana drach. ij. violarum, roiarum, feminum com- munium, endiuix, portulacx, coriandri, florum bora- ginis, feini. abfynthij, lapathij, fumiterrx-, ana drach. ij. ace.drach. v. mellis quod fufficit. dofis drach. ij. cum aqua iu£. in matutinis eft virtuofus ( fi Deus voluerit.) Diofcorides dixit, magnetis drac. ij. cum mulfa propi- natum attenuat ventrem hydro. & educit humiditates mucilaginofas: & ponit concordiam membrorum di- ledtam. Gummihederxcum mulfa datum remouec oppilationes: fedat dolores, & maxime affcrtnmamen- tum hydropifi, fi Deus voluerit, Continuata fupervm- VnBit <- 4r .
P bilico butyn vnctio fortis eft medicina, benedicta , la- r». xans ventrem fineturbationenaturx,& maximefiiun- gaturcumeo aliquid colocynthidos , rapit proprium humorem. Clyiter efficax educens maceriam globo- fam. i}£. radicu cucu. aiinini, ebul. ana drach. ij. vio.lu- puloru, rutx ftrtidx, centaurex minoris, ana M. s. bu- tyri. vnc. iij.aceti vnc.i. falis vnc ij. mellis. vnc.ij. olei violarum. vnc.iij. prxcedathxcleuiora. Succus verbe- nxbibituscuaquaiadliscaprarueft vltimum medica- men m prouocando vrinam, & fedat tortuofitatem ve- trisdextri. Cerotumattenuans ventrem groffum,& tu- _ <r,TO " 1 " mefadtum. Ri.falisgemmx,fu!phuns viui, hutyrr,ana '
drach. ij. cerx, terebinthinx-, ana vnc.i. rutx, abfynthij cineris quercus, myrrhx, maitiches,olibani. ana. vnc. s. vrinx vaccinxjoleicommunisjana drach. iij. eft vti- le, fi Deus voluerit, Pilulx maiores de mezereon pur- p,i u u ie gantesomneshydropicos,ducunt phlegma groffum, ""Ip"»- choleram hanc,& illam, euacuant aquam citrinam, & corriguntaccidentia , expugnant effedtiuam caufam,
q omnino extirpant, iuuant membra mandantia iuua- mentomagno;quarum vfusreftituit ianitati ( fi Deus volueritj Confedtio. i^. myrob- mgenere, abfynt. aga. vti ^ eledti.drach.iij. rhabar. drach.ij. fpicxnar. dra. i. meze te>. re(?ntriduoinacetocorredti drach. viij. ferapini. opo- pa. mafti.laccx;ana drach. i. myrrhx eledtx, iang. dra. anadrach. s.aloes bonxhepaticx adpondus omnium, quxdam gummi diffoluantur cum vino, & informen- turpilulxparux: dofis eft pilulx. xi. in matutinis ma- gnis. Syrupus magnx prxrogatiue proprietate, & con- sjrufm plexione contrahydropifim:& confert paralyfi,fi Deus vMt v '" voluerit. f^. fem. rutx domeftice, origani, hyffopi. epi- thymi, macis, pentaphyIli,zedoarix,acori, folior falicu, herb^paralyfis: ana. M. i. chelidonix, myrrhx, thymi, fumirerrx,eiipa.lapathij.cichorec,ponul.conandn, ge- tianx, altilix, euphragix, didtamni, rad. ebulorum, cu- cumerisagreftis, brionix, ellebori nigri;ana vnc. i. bu- gloffx, verbenx, arnogloflx, ana M.s. fem.apij, fem.co- munium,iambucorum, tamari. mezereon,ebulorum, ' omnium ana drach. s. macis, myrrhx, magnetis, fera- pini, ammo. laccx, fpicx,gummi hxdere, garyophyl. galangx: anadrach. inj. tamariicilib. s. aceti. vnc. iiij. zuccnarilib.iiij. Dofiseftvnc.ij in matutiniscumaqua eupatorij. & maftiches. educit humoresdiuerfos vifco- fos, & compofitos, eft ficut bezohar huius xgritudinis, &aliarum, vteiuscompoiiriooitendir. Balneum lau- Balnewv dabile. K. aqux currentis, olei ol;uarum ^quo pondere, v ' llc * d aren?, gypfi, falisana lib. s. fulphuris, lib. s. baccarum lauri ,viol.rof. florum rorifmarini; ana lib.s. magiscon- fumit quam diffoluat. diffoluit,& refoluit ventofitatem fupercalefadtionem refrigerat, infrigidata calefacit rare- facitphlema imbibitum inneruis , confortat fubftan- tiam eorum, hydropicos omnino extenuat, confiderc- t ur virtus morbi,& eft vtils ieiunoftomacho.
Dedoloribus, ventris& inteftinorum. Cap. xj.
CViahuiusxgritudinisinduas partes fufficientet diuifa elt. Pnma eft lolicitudo feftina circa accide-

DE ^GRIT. MEMB. NVTRIT- 10
tia. Secimdareseft mundificare mareriam.fi humoralis A mafti.ana drach,iiij.diagridium,&mafticheredigantar
eft cum adequatione,fi poflibile fuerit,g, fugat dolorem, in corpus vnum, cola, & laua cum oleo rofaceo rn cor- "/'■ w "
& caulam, & e corra maxime cum humoralis eft, illico pus vnum.conficiantur pilulx magn? cum vnaftilla vi- iZZnl"
facienda funtgeneta medicaminum, cum rarditatenon ni pontici. Dofis, quando itur dormitum, contra aegri—
recipiant longam. Regimen credonon fcripfimus ir, & tudines, quarummater eft humor compofuus, & mfil-
forcaffe aliquid medicinalerecipiut. Regimen erit fubti- tratus cii diuturnnate in alriffimis membris,& lundiu-
le,& faciliuspermutabilisabfq; ventofitate, immomor ris,&catenationibus, pondus. drach.iij. vfqueadiiiii.
dicans, & moues ventofitate oppiIantem,ex groffo phle lncoiumior vfus eft in habenb. podagram arthretica,&
gmate nata tncuieiw, &fcordeoneftdcclegantiori, & cerebnCgritudinesij.veliii.pilular.continuanodeterao
uxcolumiori medicaminc medicaminum in alijs labora in tertium,quandoiturdormirum, & poft cibum, & cu
m. Jcfcor toribus,& alijscoplexione groffis. Primam rem cofum- dolofa colicacolaphizat.non eft hora diftindla, fed cum
mant balnea, appofitiones ventofarii fuper loco doloris, necefiitas clamat.pollet inter afias prarrogatiua propric-
& clyfteres acuti fecundii partem cathartici laxantis co tatisnobilis,& complexioneearum afpedus, & dadum
plexione,&proprietate humores phlegmaticos,vtagari eft adargritudines fimplices, & compofitas diuturnas,
cus,cui zinzi. eft aiTociatum,eft medicamen fublime, & tk fepultas in mineris occultis membroru frigidorumj
%/««». e flfjj cax . Thertaca magna cum optimo vinoeft facis dile- facitcontra peffimas matricxs xgnrudmcs, & vulnera
<tta. Inquit Hipp. bacca lauri puluerizatacum a;quoa- corporum fraudolenta. nifo eft medicamcns remouens omnem colicam. Et ali-
bi fcripfit, & laudauit Horesnucum caducoscontra co- _ De Huxu ventris. Cap. 14.
licam,&omnesdolorcsinteriorumvetriculorumpro- TN tertia noftra intcntionefcftio irreprehenfibiliter
pinari cum vino calido parum mifto in colica, aut cum jjjmplicitaeft cuiuslibet fluxus cura per elediariu.nam
cfyjf/r. caufa fimpliciter.Cljjfter educens phlegma crudum, & hunc fpontaneu, narura inuitat, immo vim patitur,fin«
grofliim, expellens ventofitatem extedente inteftinu, & lege, humorefraudolentopungente, & mordicante hu-
lanat,fi Deo placuerit. ^.rutar.M.i.fcordeon.vnc.ij cy- more; namqucfortaffisnon egrediente nequiftime ex-
mini, anifi.ana vn .i.baccarum lauri.drach.s.affr f^tidg. coriat (anguinofa inteftina. dicimus fi quidem in hepa-
drach .ij .mellisfalisitid.ana.vnc.i.bulliantinoleooliua- ticosHueretcanales,vulnerans,faciensemanarehumo-
Stvtmhu. rum,& paretur clyfter. Et vomitus non eft res extrinfe- les (anguini miftos.murmurat anima, & rriftaturnatu-
ca a cura huiusxgritudinis cum aqua raphani, & rapa- ra,cum videt fe violenter deprardari, eft huiufmodima-
9e kiUtt. rumfemine,&elimedicame,quodcolicisoccurrit.Bal- tenaaclio furioia, velutgladiusin manu fanguine inc-
neumaut,finontimesnaufragiu virtutis,pra:ceditcly- briatifuriofi.terrensnaturam,extinguitfpiritus ardore
fterem.ponatur in balneum fcordeon,anifum,bacca,lau continuaeuacuatione.Cura huius a-gritudinisfunt tres
ri, chamxmelum, fpicanardi,& quas hoccurfuproce- res. Intentio. Primaprarcipuaomnium intentionum fit
csfeSio mi dunt. Confcdfio mirabiliscontracolicam,& ablcindit curaiegimenordinandumlaudabile hilantatecircum-
rM„ ai materam,&remouetaccidentia(fiDeusfublirnisvolue fpedta (ecundumomnemadminiftrationemvi.rerum
ftienm. r j r .)(£. an ifi )C ymi n i,zinzib.faeniculi,gaIangse,fcordeon, quas lcis,dilatansanima,confortanscor,omnespartes
afparagi- ana drac ij.aftifostids drach.i. pyrethri vltra- membrorum,& virtutes,vt fortioresexiftant. Secunda
marini.drach.ij.arift.rot.drachij.didamni.drac.i.myr- reseftfolicitudoperfpicaciftima, vtq; repellanthancla-
rha:,maftiches,olibani,fang.dra.ana.drach.s.opij thebai C chrymofam,& fallacem mareriacaufam Huxus,prace-
cigra.i.balfami.drach.s.agarici.drach.ij. mezereon.dra. dentead .Tquatione,& blandimentohuiusmateria-.Ter
vj.elleborinigri.drach ij.turbith.drach.iiij.diagri.diflb- tia resventrem ftringit, membrisauaritiapr£eftat reten
luti cum maftiche, & repreffi in pomo.drac.iij. aloes bo tiuam,releuatarterias ,& ponit materiam vt reftauren-
ni.vnc.2.s.zucchari fufficienter. Dofisadrach i.vfque_» rur perdira;claudit oftia aperta venaru minerarum,of-
ad lij. Vnctio fspius repetita butyri aftociati cum colo- fufcat turpitudine natura lartificansea. Quarta corrigit
cynthide fuper vmbilico,{oluit ventrem, & remouct accidenria.Quintaredtificatmembramandantia.Sexta
ChHir ifM colicam (fi Deo placuerit.) Clyfter benedidtus pro no- fedat Hudtuationem, & agitationem,incorpore eorum,
' bilibus complexione, cum fuauitateeducens phlegma, ponitfilentium membris, & prodeft natura: anima:;
& meiancholicumhumorem: remouetomnemvento- eft pra:cipua,& vltimahsecintentib infedandoomnem
fitatem, &ianat colicam (fi Deoplacet.) J ^.anifi, croci, fluxum.Primum complet diminutiociborum,& maxi-
polypodij triti", ana. vnc i). bulliantcum aqua ladtisca- mcdifficilepermutabilium abfque ventofitate,& mor-
prarumlib.v. & diftbluehierxpicra:. vnc.i. mcllis.vnc. dicationeprohibendacalidorumaitu, & frigidorum vl
ij.falis.vnc.i.olci.vio. vnc. ij. fac vnum poft aliud, quo- tralecundumgradum narcoticorii, maxime in princi-
t>,phui» n ' am non e ^ res curbans naturam. Exulet acura huius pio, eft fepelire morte fub vmbra mebrorum fallacem,
omnis phlebotomia. & omne fngidam narcoticum af- eft curafophiftica, & mendofa: proprie in mulra mate-
fumptum. Sit regimen confortans,& dilatans animam, ria non abfcifta,fimul priuar,& accelerat morrem,6^_^
nerabefcat virtusinextremisproptercaloris reuocario- non mnulla neceftitate vti multum poteit naruraliter
nem,& acceffum ad bcum doloris. Gal.dixit.aqua cha- quafiamor debellari, g. ip(a fua virture priuan fi videris
mxmeli calida bibita remouct omnes doloresftomachi U neceflitatetecogentenarcotico vtendum magnam tibi
fortes inteftinorum, & renum. Gal.aqua calida cu aloe cauteiam adhibeas cum timore,maturando ea,corrigen
TemmtA- fanatomneslanguorescorporis(fi Deus voluevit.)Spon do complexionemfuam incompletam. eft eleganuus,
*i*ut. gia manna magna fubmerfain vinum bullitum cum & tutius vtieisin emplaftris quam inpotione ;
chamsmelo, & lauro calida quantum fufferri potes ap- operetur cibi effeitus prohibentes fedauonem fccundu
pofitafuper locum dolorismagnificeauxiliatnr. Sub- fomnum. Somnusquidecumquiete;quiesdulciscum
merfa in aceto, & bullita cum fale calida appofita miri- fuauitateanimx,deledtatione naturx, eft curaprima hu
ficeoperatur. ebulliens diaphorat, & cgrediturvfque ad iusxgritudinis. Senfinuorum quidem medicorum ci-
profundum eius virtus ,annihilat,&expurgatquam in- bathos,& illos ciDOgroffifsimo,& impermutabili, igno
THi u vti uenit materiamomnino. Pilulx efficaciflimxcontra_j rantes, quoniam hxc fanis indigeftionem faciunt,& in-
i,Lxtra!L omniageneradolorumfrigidorum; fiuefit matcria in digeitio mater eft ventris Huxus, & morbusdiuer!lcna-
vijsexpulfionisproprie, fiuein mefaraicis; autin pro- tura::necproportionatur agenti hocobiettum.certima
* telationevenarummembrorum;&a neruis,& iu6turis gnifolles fuperparuumignemnon liquefaciutmaffom
attrahir,&fanat Ianguofeseorum(fi Deus voluent.)edu ferream excedenrem virtutem ignis neque parati (unt
cuntphlegma, & choleram vcramque;& liint bon^ con ad fundendam ^^Violentiam quidem ignis liquefacicn-
tra poda^ram, & huiufmodi xgritudines concomitan- do, confumit fi palsiue nihil reftiterir,aut multum. di-
teshanc. ri .colocynt.electx,ladaniboni;anadrach.vj. geftionamquecompletur:&fiminus aut plus fimili-
ariitoj rot .aga .eledti.ana.diachm.ij.fucci rof.vnc.s.diag. ter agentis, & obic6ti,fecundum legem non excedit vir-
BI3 1 tusmo-

P E T R I
tas rnodu virtutis contrarij: nec econ tra faciunt,& diuer tut materia ab adione Huxus,immoobliti huiuspropter quod fufficiens efTet hoc,fi natur^ motus hiceffet. Scri- ptum eft ea in vira.quid n.idem in eodem fubiedlo inui- ceobuiarunt ficut agenspatiensoinodiftindtainfituab furdu di polfe aliquem morbum curari abitji oper« na- turar. quapropter vtamur amicitianaturac regimine ple- no delcdtatione, cib.efteis dilectus ilypticus,& odorife- ius, tacimus hoc cum focietatealiaru rerum habetium libi hoc innatum,& fedamus putredine,acumen, & au- daciahumoru natuiacgredientefubaduflionc,&furia dolofa,& coplent hoc. vitent calida,frigida,cruda,& im- permiita vinopotenter ftvptico, & odorifero,& conti- nuopane aflaco ei afIbciaco,m)itaque aqua maftiches ci- bo,& potu,quia Hudtuatione,& motu narutq agetis pro- hibere non poifumus pp calum virtutis,& detedtu calo- ©. Ma3i- ris inttuentis lllico operatur.abftinentia fecurius prolon- ,h'. gate,quam periculum fortaffe irreuocabile incurrere.Et icriptu eft minus malum eiTe repletionem,qua inanitio- neni magnam incurrere morbos. maftiche (ecundu om nem modum adminiltrationis eft vtile medicamen. fru * <5tus * bucca: in cibo, & potu propinari optime cu falute
poteft- Nullu eoiu regimenab hac fpecie fumach expo- liandu.adulceretur ex eo cibus,& potus medicaminum: aqua pluuialiseft melior omnibusaquis , &codl:a eit magis obediens maxime aliquo ityptico, & odorifero aifociata, & regimen confoiidatiuum, & faciens adha:- rentiam, & vnionem partium, & membrorum eft ele- gantius, & magis refpondet. & poit abfciftionem huius rnarenx lciiliuie,vlceratiuz, & excoriatiu:c,(ir hoc prae- CarniS pt4 cr P UUtn adisquare, & blandiri, vt faciliusei commir- ftrlu,. tatur ad expellendum, ne oriatur error maior.non pra'- fumetur abique aliquali blandimento cxpellere hunc humorem latronem. ciba eos delitiofe. Vcantur aftan- tes cum eo iermonibus rerum deledlabilium, cantatio- nibus, melodijs dulciffimis, vrobliuifcantur aifella,de- ledtarioj&focietas, /ecuriorexiftit,fomnum quemcun- queeinon prohibeas. carnes ailatje maiorisnutrimen- n,&confortationisexifturit. Vitelli ouorurn mollesin acetomiftij&decodiconferuntexparte naturx. Vir- tus aceti manitum replst, 6^,1 repletum inanir. & iam Pe mttu. no[a eftab experimentacore magno. Non prolongetur ab eis locus aifcllationis: motus enim Huxum augmen- tat ■, & falutiferum,nihil moueri .adhibe eis omnem de- ledtatione,quam noueris eos dcle&affe. fi inhoneftum, promitce.& ea fpe nuti iatur. Secundam rem complenc | adxquaxio quxdam cum blandimento; & feftinaante vllum defedtum naturx, tnaLr mareri.r expuliionem; quodomnipotentis, &(ummi Dei facimus adiutorio, cum mtdicus habeat complexionem innatam artificio acquiiitam,a Deomutuatam. Suhtha:c medicamma gloriofa. Myrobalanorum generaconditorum, & aifo- ciatorutn rhabarbaro. Ri. aifum pfyllium coquaifatum. rheuponticum.cafiacum rhabar. aflbaifociara blahdi- turhunclatronem apparcnseum affociare,e(feaffociata rapiens ipfum fimul cum hoc, & expeilens: fedans, per hanc viatn accidentu dolorum.Myrobalanicum medi- camenfecundum Iegem eftmagnificum.educit mate- riam hanc relinques veftigia conitipationis ln membris poft expulfionem dolofi latronis. rhabarbaro magis in- eft propnecas, & nacura, iedare. omnem igirur fluxum fangumisperquamlibetpartem proprie fputi conferre dolorem pungitiiium , & habethoccredo denotarione coelefti, ' r ~Yc iit medicina dyfenterix. & eiusprouoca- tio cum fuccoplantaginis modico: & petitomodo noir, DtpflUio. a ^ llm CIJ m caiia procendic nacura adhuc forti,prarcedit affum hoc. Piyllium frixum,& conquafficum cum oleo eft medicina omnium ventns Huxuum cumtenafmo } " er ' humore periclitantium fymptomati non naturali. Cly- fterhordeaceus cum oleorofaceo, & melleeft magni iuuamenti, circa principium blandiens abftergit vi- fcera a nialitia vlcerante ea, & confortat,& relmquit ali qualcconftipationis vcftigiinn. fed tua inccreit beno fcire,quando clyfiereft neceftarmspolitione,& coniple-
A P P O N I
E xione, & quando vtrumque cognofcas fi inferioribus medijs, autfupetioribus inteftinis cft excoriatio', vbi inaior - ,& vbi fitus fraudulentannateriar; &icirur hoc per differentias fitus dolorum,& pun6turx,&incenfio- nis: & per differentias fcientue proceffus prarcedentes fanguinem, vel fequentes, vel mifta: fnnul egredienres; & per alia omnia, qu;e fapientes icnpferunt figna.& ex- coriationis verac tradiderunt, qualiter fuperion, & infe- riori conuenit: & tequidem oportet fcireillud:aucfiex- tenuetureueftigiomedicoderelidio nullaacciderecura; tunc eft cum his, qua: proprierate, & complexione vir- tutem materia: frangunt, & expellunt a corpore, Poft il- lud autem, qua: virtutem mcarnandi, & confolidandx habent mnata, & acquifitam artificio fociali eledtione, & paucitateeorum quiens,gaudio,aere temperato, de- linofo,& omni tali regimine.£r fcito quod balneum eit Ds lalnet, ex eis,qua: magis ladunr poit pharmaciam, faciens ma- la mulca,nifi forte dum quis immoderate iubijcitur. tuc enim balnea effeneceffaria dicimus.ddatanda, & ape- lienda poft illttd ftyptica. fia maretiaexcoriate, curaeft adxquatio illius,& blandii i ei poft illud,vt facihus expel latur.Clyftertunc magis redtifacans eft cii inteftinis m- ferionb.eft excoriatio. Potio myrobalanicaciifuperiori- bus vtraque in medijs. & vomitus facit ad oe genus Hu- xus,cti preuifione th fpyitualiu.diuertes materia,qu£ tn preiudiciu ipforum erat, necnon balnea, & ventofk ne- ceftaria dicimus,maxime ad fedatione doloris. Aloe auc nifi quia ei ineft, vr apenat orificia venaru, eft medica- men nobilepr^feruans a putrefachone, remouens dolo- res,duces fecundu exigentiam educendi h.vc. & fi affo- cieturei lot.e tertiaparsfan.draconisjquarrapumiquer- cini.& pilulx cum fucco planraginis, erit inae capax ad quamlibetrem huiuscurx, adminiftrenrurhicprimi- tus educentia. Cum autemnoueris materiam abfciffam perceffationemdoloris, &gurgulationis, &aduentus quietis, vtaris tantum figillariuis, & vnientibus partes membrorum,& confolidanribuseaadinuxcem. Cofice FArBmun hoc eIe(flarium,propina cum adiutorio immenfi, & ex- v " lf "ifi* celficreatoris,fatisfaciettibiineducendomatcriascau- T™kt/ha- fantesHuxus(fi Deoplacuerit.) Bi.myrob.citri.affatoru, tiUitiiit. & noninfuforum.drach.viij. pfyllij conquaffaticumo- leo.ro.drac. ii j .pulpa: cafia - . d ra.ii j. rheupon tici.drach- ij. rheubar.mediocriteraffati.vnc.s.mafti.dra.ij.fpodij,fan dali,ana.drac.i.s.fiat ele6tariumcumfuccoplantaginis, & cinnamomo,dofis a drac.ij. vfque adiij.cum aqua plu uiali codta: poft illud propina hoc. ^.fumac.drac.ij.fan. drac. vnc.s.mumi<e,fe.plantaginis, ana. drach.i. acacia*, hipocyfti.balauftix,ana.drac.i.gummiquercini. dra.iij, fpodij,anthera:,ana.drach.iiij.boIi, anifi,hyo(cya.croci, opij thebaicijftyracisan drach.s.mufchi. gra.ii) faccro- chifcos.drach.i. dofis vniuscu aqua rof. hxcadhibenda funt fecundu magis,& minus; & Huxuum genera diuer- forum. Ad dyfentenam periculoiam•,& omneHuxum quoium caufaeft matera fcifliua,& dura,diaria; autem, & indigeftioni, & huiufmodi fluxxbus lioc curfu proce- dentibusfufficiatconfortatio naturs, & figillatiomem brorum. Plantago inter onmes habctur. complcxione, Ktt*d,fiz & proprietate circa dyfenteriam pollef,fanatapoftema- taxftmors cholera;iubea::& manifeitumiuuamentum inteftinisconfert. conforrat ea fuperonmemedicamen. fecundiun omnem modum exhibe, in fyrupo, eledtarijs groihs,& cibis,fi poffibile tibi fuerit. Tertiam rem con- iummant ftyptica medicamina: & quacunque prepril- tate ventrem ftringunt;& virtutem habcnt incarnandi,
&conf >lidandi; confert membrisproftratis,& deper- ditis refugium,& nouam reftituunt viam virtuti mem- brorum; orificia venarum claudunt, mineras membro- rum reparant. & da eis in falfamentis pnilantibus ver- bis,fuccum menr.x,fumach fru6tus: myrrhx.non vxdes quod coi iamfpiffantur, & fortificantur per oppofitio- nem gallarum?quanto magis in quibus natura operatur viuentium? & neprxtermittasquin cadat incibo,& po- tu aliquid maftiches. Hypericon eft medicamen fim- plexhabens ca-lefti virtute cohibere Huxum,& tta,quod
lotis

DE vEGRIT- MEMB. NVTRIT-
i i
T rocbifci u- ' ftles ad flu jxh ventris.
Kuta ie ui
tofiS,
Ti/uU rc- flriRiv.tc»
- k AU a piluls t%Q. idcm.
*MedicinA fiuxus ven- tns ftdati-
Syrupus re- Jlrichnus.
Elecfarium
rejlrittitfu & confortd, Smwn»
ionspcdibasinrcro fedatnrfiuxus. Acrimonfa in cibis A confcrt iu^iamentum magnum. Dyfcnterix, confoli- darum(pecies omncsdilcCtx, & maximemumia, & exhibirio minimaeconfolida; cum drac i. quarta radicis mandragora:,rubtilis farina;, & vitellis ouorum ad inui- cem commiltorum ficpropinata ieiuno fuper linitum medicamen confedtum modicum thenaca; compefcit ((i Deo placet) omnem fluxum . Theriaca cumvino mifta aquapluuiali decodiionis mandragoras de fero in horadormiendi propinataeft verax , fatisexperta infe- dando fluxum, & quicquid ftypticum in cibum confue- fcere poteris, profperum inueniens. Succus plantaginis cum ^qua parte fucci myrti, & confolidar.iij. cymarum rubi.& nij.aceti bulliti ad confumptionem dimidii par tis poft iliud cum melle ad mellis lpiffitudmem adde in fine maftiches, balauftii fumach. hypocyftidos ; aca- tis,ana.drach iiij.opij grana.ij citri.i.mandragor^.dra- ch.s.gummi quercini,arabici,vernicis,antherae ana.dra chm.iij- mufchi grana iij.fiant.trochif. drachm.i. & da jg cum vino ftvptico de fero, & mane. Sunt enim (fi Deo placet) efficaciffimi, fufficientes in fedando Huxum_j, & accidentia. Ventofxmagnx farpe repetitx in con- caiiitatibus manuum, & pedum conferunt ad hoc. Vr- tica grxca cum aquapluuiali codka mixta cum farina hordei, & lucco menrx cataplafmata ftringit ventre, & cum balneis fivideris expedire habenribus virtuteincar nandi; & ftringendi vencre proptietate, & omni virtute rememoratione dicemus. T rochifcos expertos in omni fluxu dyfcnterico fcire te fecimus. Quartam recomplet fe.fintiadolores,&omnem mendofam deleclanone ai- felladi, vt balneaadhoc vtilia,emplaftraad hocpropric appofitioni vetofaru,regimenindeneceffitans. Quinta rem coplent cofortantia hepar, & ftomachu,& alia me- bra minerofa,& maximepropinquavijs propriae expul- lionis euacuantis vetres. Circa pnma expulfionem fit at tradio ab alijs longmquis,& loginquionbus, & ipfa qui de membra in pr^iudiciu ipforum nnttere coguntur per mineras apertaspropterattradboneeuacuitatis humo- C ru ipfovum naturam fortafTe minime egredientem. fty- ptica,& odorifera medicina hoc complent; & qua: cum ipforum membrorum naturisaffinitate habent propin- quam,& fimilem, & qua: adoppofitum eis viam ponut expellendi, & attrahendi. Sextam rem coplent fomnus, & quies: narcotica, quamqua mendofam virtute habeat in opertatione eoru,iuuant,& cofeiliones diuerf^ quaru notitia trademus in hoc canone.Confedtio pilularu filij Zachari? cohibentiti fluxii membroru,& confortarium iuuamentomagno(fi Deoplacet.) 5i.an1fi .drach .1ma- fti.fumach, pilorum leporis, balauf fang.dra fem.cyto- niorum,ana.drach.ij.ligni aloes.drach.ijleuiftici,oliba- ni,mandragora:, terebin.rof.ana. drachm.i.confice cum fuccoarnogloffic. dofiseftpilularum.iiij.Pilulx confti- pantes naruram, & ventrem:maximequandofluxus ex debilitate virtutis retentiua; eft, confortan t inteftina, & membra interiora. i^.rofa.pulueris granorum myrti, fu- mach, luci armeni a:qualiter. contice cum iucco platagi. ^ Etdacumaqua decodtionis granat. Medicinamagna fedans fluxum ventrisproprie qui lequitur caulam fri- giditatis membrorum; &i(le modus quando accidit, '^vixfeparatur. cinnam. lignialoes,garyoph.anifi, carui, chamxdryos, arift.ro.afparagi, ana. vnc.i.confi- ciantur cum fucco althex, & ligni aloes. Dofis.drach.i. Syrupus ex arrenoftra ccfnftipans natura, cofortas mte- ftina, facit appetitum,fed fitim, & febres eorum (fi Deo placer.)«.!uc.pulegi|.fuc.mcntx,fuc.inalorum lunatico rum, fucci confolida:, fuc.cytonio. anaiib.iij.dcpuran- tur,poft illud m builirione ponantur balauftia-, (umach, berberis ,anifi,fem.cytonio.ana.drach.i. zucchari fuffi- cienter.infine,aromadzeturcumcinnam.drac.iij.muf. grana.iij. & camph.drachs.aloes.drach.iiij.dofis.vnc.i leiuno da mane,in vefpeds,& in media nocte,cum aqua plu.decodtionis hypericon. Electarui de materiareper- cuftiuaviuificatnaturam, lxtificat cor, &omniamem- bra, & elt bezoharextenuatiuum fluxusdyientencij&
quorum via fubiugataeft morti,defendit eos(fi Deo pla cet ) r^.pulpxcytoniorum, puljja- panispofitx inaqua pluuiali, corticis citri,ana.vn.i.s.lapphyn,& hyacinthi, iardonij,granatorum,& fccnugrxc.an.diac.ij.zedoaria;, drac. i.drag. tnaft. coral. ntb.berb.ligni al.anifi,ci nnamo, limatur? eboris,calami aro.maft.fang.dra.gummi quer- cus.an.drac.ij.s.ambrx.vnc.s.auri codti.drac.iiij.argen- ti meridrach. v.mufchi.gran.iiij.granatorum myrti.dra ch.v.confice cum zucch.& aqua zedoarix. Dofis.q.f.cu . vino valde odonfero;potus eit ille experrorum iuuamen torum,quorum natura proftrata eft propter inopiam hu morum calidorum (fi Deus voluerit.) Filius Zacharix. crfttiu « Confedtio conitringcns ventrem, (edansomnem fluxu. i^.pilotum leporis.fem.vrtica:, fem.platagi.iem.ro.fem. balauftiarum.fem.perforatx, an.dra.i.fan.dra.malti.an. drac.uij.tereb.drac.ij.conficecum fuccoplant.Dixit In- , it f* ain, quod carnes pauonis comefta: ftringunt ventrem, r«. &interalias carnes expertx morbis laudabiliores dy- fentericis exiftunt. Confedtio trochifcorum ex inten- '" *' tionenoftra. & funt vltimi inter cxteros.copelluntom- nes rheumatizantes mineras vifcerum,extinguuntdolo res fortes, cholericos remouent, confortantes animam, facientes fomnum, &ftnngunt omne genus fluxus (fi Deoplacet. )5i .bdellij, /andaraclia', coaguli,gallarum, fumach, rhab.afari, frudius tamarifci, corticum grana- torum;myrti,fpicx,fpodij,ana.drac]i.iij.hyofcyam.opijj croci, caftorei,myrrhx,olibani, mandragora', ana.drac. s .fem .ro.acacix, hypocyftidos.balauftiarum, fan.drag. gaIlarum,citri,anifi,boli, ana.drach.igummi quercus, lem.cytoniorum, fem.pyrorum ana.drach.i.s.cofician- turcum fyrupo.i^.mandragor^.drach.iij.balauftia.vnc. ij.confolidx, zedoaria;, planrag.ana. M. i.aromatizetur cum cinnamomo.& garyoph. drach.i. fit trochifco.do- lis cum aquarof. Balneumexpertorum iuuamentorum *" in fluxu ventrrs conforrans natura,fedans accidentia ma J " '***'' la. ^.foliorum pini,zedoarix, balau.folio.ficus, cor ticis quercus,fcrbartim acerbarum, niyrrhx,lapidu ignitoru omnium pofitorum in aceto, poftillud fufficienter cum aquapluuia fufficiend bulliar, vt balneetur fecundu pof- (e virtutis,die ac no>5te;(edat cito fluxum (fi Deo placet.)
Et iam verificatum eft, quod ventofx poft balneii eftent fublime iuuamentii proprie fub vmbilico.hinc, inde,& in medio aftiduitas. Filius Zacharix.Fumigium coftipa tiuum. iid.acacix, balau.ana.vnc.ij.corticum (brbarum. M.i.foliorum pini.M.iij.lapidumignitorumin hoc ace- ^ to multum cti fupradidiis bullito extindtorti, cuiusebul ujinSf. litionis vapores per partem inferiore recipiantur,& pro- priefuisaflellationibus valet, optimeingrediuntur in lo caemanantiaaperta.Clyfter ad flaxum ventris. Accipe eijfierti aquxcifternx. Iib.iiij.fucci.plata.vnc.v.inquabulliant, lib.ij.liquefadtura; adipis hirci, rizi. vnc.ij.adipis anferi- ni,adipispauonum,ana.vnc.ij.corroborat,& confortat, & fuperalpergatur (ang.dra.mafti.fubtiliter puluerizato rum, ana.dra.viij. & fit tepidum faginofum,vt ventrem ingrcdiatur; quod fi affiduatur, & repetaturfepein die, & nodie,eft efficax, & probatum.& proprie (ubuenit vl- Cerationihvifceriim; & defenditfubftantia vifceium,ne violentur; & feparat inrer mortem, & vita(fi Deo place- bit.)Confortat vifcera valde laxa adhxrens eis in loco,m quo cducitur fubftatiainteftinoi u: interdu ftringitur acumen, & vitium fciffura: marerix fluxu facientis. fi fuerit ex mala complexione inteftinoru ,fluxus, ftatim fe dat.& remouet eum (fi Deo pla.)Inquit Flip.pofira fitia magnainproracapitis fxpein fluxu vetris maximecho lericOj &fm poffecopletumcofortat ftomachum,& he par. Emplaftrtim coftringens ventre. K.fucci menrf, ba- laualbu.ouorum^fa.hor.fang.dra.apij.fmconiedturam tuam,terrebin.boliar.aceti,campho.mafti.olib. picisli- quidx.pone tale confectione frigidam fupertotum ven- EmpuHri trem ;&maximefuperlocu,vbi exiftimasprimomoueri T 'l ,rUl,u *' dolorem,&gtirgulatione. Dixit H1p .91 .omni mane ie- iunofto,mafti.drac.iij.cuaquapIuuia.confortat ftoma- chri,& vifcera, & omnes partes mebrorum adinuicem, & figillant, & fang.dra.eo modo acceptus; & eft exper- Mejute. B B 5 torum
0

FRANC DE PEDEMONT-
torum iuuamentoram, & maxime cum fuccoplantagi- nis. Hattenus Petrus Apponus in fupplementum Me- fu?.Reliqua profequitur Francifcus Ptd.1montanus.qu5 his fubiungimus. Keliqua defiderantur.
Oratio ad memoriam impetrandum.
ODomine Deus rex angelorum, inuoco te per fan- «Stiflimam Mariam matrem tuam, matrem mife- ricordix,& pieratis,perangelos,& archangelos tuos,per xij. Apoftolos,per Martyres,per CofcfTores,per cxlv. mil lia Innocentium,& per omnes Sandios tuos; vt tua gra- tiamediante, &matrfstu$fubuetioneauxiliante,pro- ficiam ad laudem,& gloriam nominis tuis,omniumque fanilorum.Munidomineconfcientiam meam fplendo- reluminis tui, & confirma intelledum meu odore fua- uitatis fpiritus tui. Adorna domineanimam meam, vt intelligam, & intelle£ta memoriter teneam .Reforma Deus cor meum. Reftaura Deus fenfum meum. Placa pijflime vifcera mea. Aperi mitiflimeos meum.Tempe- ra benigniflime linguam meam, per glonolum, & inef- fabile nomen tuum,quies fons bonitatis, &_pietatis ori- goj patietiam habe in me; & da mihi memortam tuam, & quod a te petij in hac oratione fan&a largire mihi •, & qui peccantem non ftatim iudicas, fed poenitentem mi- ierator expedlas j te quxfo indignus peccator, vt facino- rum , & fcelerum, & peccatorum, & dijijdtorum meo- rum fqualores abftergas. Et me petitione tanta per An- gelos, & Archangelos tuos, de quibus prcefatus fum di- gnuin,& efiicacem efficias. per Chriftum Dominu no- ftrum amen. Et per gloriofam maieftatem tuam > qui cs trinus,& vnus Deus Amen.
FRANCISCI, D E
PEDEMONTIVM
Supplementum in fecundtm librnm fecretorum re- mediorum loannis Mefuji, qua vocant De appropriatis.
Deomnib- paflionibuscordisingenerali.Cap.i. fol.i 1 Demedicinis (implicibus, & compofins adom-
nes pailiones cordis. Cap.i. fol.13
De cura titillationis pulfus, & tremoris cordis.
Cap .3. fol.14
De cura paflionis cordis per compaflionem ad ce-
rebrum. Cap.4. fol .14
De ctira paflionum cordis per compaflionem ad
ftomachum. Cap.{. fol. 14
De ciua padionis cordis per compafllonem ad he-
par. Cap.(5. fol .14
De cura paliionum cordis per compaflioncm ad
fplenem. Cap .7. fol. 1f
Decura paflionum cordisper copaflionem ad in-
teftina. Cap.8. fol.if
De cura paflionum cordis per compaflionem ad
inteftina, &adosftomachi. Cap .9. fol.ij
De cura paflionum cordis ex fluxu fanguinis men-
ftruorum,&harmorrhoidum. Cap. 10. fol.i^ Decurapaflionumcordis exretentione meftruo-
rum in pra:gnantibus. Cap. 11. fol.if
De cura paflionu cordis ex rarefadtione pororum cutis ex fudore diaphoretico per fe, vel balneo, velexexercitio. Cap.iz. fol .k
De cura paffionum cordis ex aerepeftilentiali •
Cap. 13. fol. 1 {
De cura paffionum cordis ex foetore contingen-
tium. Cap .14. fol.15
De cura paffionum cordis ex morfu venenorum,
& affumptione veneni. Cap. 1 y fol. 1 j
De cura paflionum cordis ex timore contingen-
tium. Cap.16. fol. 15-
De cura paffionum cordis ex labore, & accidenti- bus animx. Cap. 17. fol. 1 j
De omnibuspafjionibtis cordis ingenerali. Cap. 1'..
DvUiendvm autem, quod didta; cordis a;gritudines habept in- dicia;inquantu enim fequuntur cau- fasexenumeratis, quafuntper fe_j morbus, xgritudines proprii' »6di- cuntur ■, fed accidentia, de genere a- dlionishcfxipfius, quorum fignifi- cationibus fecundum Galen. oportet cognofcere ipfum pati.prout infradicetur. Inquantum vero fequunturex eis caufa:, qua: per fe morbus non funt, xgritudines dici poffunr, prour Abuhah dixit. Ettamenhiccum vtra- que fequuntur,magis dicimus eas a-gritudines quam ac- cidenria, eoquodaegritudinibus, qii£e fequunturin per- ceptis extrahentibus ab infirmoipfo, foLx, vt argritudi- nes fentiuntur,non enim fentit patiens cordis dyfcrafia: p fed folummodonocumentum adlionum eius, fciiicet debiIitatemcotporis,pulfumcordis,trcmorem,velfyn- copim,quibus a:ftimat fe intirmum, at quia fua magni- tudinelardcndovirtutem, affumentes naturam caufx, pr .ti udicant fibi curam, qua: proprie non caufe,nec ac- cidenti, nec a-gritudini fattae debetur, prout Gal.mon- ftrauit, quod 111 a:gritudinibus didtorum membrorum, & dicendoru, iderneftintelligendum. Sciendum quot]-, quod tremor Jric non proprie accipitur, fed improprie: proprieenim eft accidens, in actionc voluntarie mobili, ficutGal.oftendit. Adtio veromotiuacordiseft natura- lisjfedimproprieproagitationequadam, &motuinor- dinato cordis dilatationis lmpetuofead repellendii 110- centia.vt ex fuperius didtis apparet. Ponir ipfe cordis x- gritudines, cum fortes fint, & continux, vel fteq uentes pra: magnitudme caufe, & maxrme proprixdecundum quam differuntquantitate, vt fupraeftdictriinter fe ha- bitudinem habenr,vnaenim minaturaliam,feu proten- dit,vt debilitas pulfuu, pulfus tremorem,tremor fynco- C pim, fyncopis repentinam mortem ,prout Hipp.mon - ltrauit m aphorilmis,ciim inquinQui exoluuntur forti- ter,& frequenter abfq - , manifefta occafione repenre mo- riuntur. Pofitis autem ccgritudinibus cordis,& aflignata conuenientia, & effentiali differenria inter eas, pcr quas diftinguere,&cognofcereteoporter,necnonenumeraris eorum caufis, finequarum cognitione, perfedta eorum fcientia no habetur.aflignatifqi eatu indicijs, expedit ex imperio quaplurimum reuerendidomini, domini mei, domini Ruberti Deigratia Hierufalem, & Sicilios regis fiimmi, quiagenere prxclanfhmi omnibus virtutibus, moribusbonis,fcienti|s cunctis maxime theologica, pp animam:& medicinali fcientiaproprer corpus, ad cople merado6trinxpr?fentistherapeutici opens profequen- di-,vtaccidentia effentialiafubiungamus.quorum figni- ficationibus caufas ipfas cognofcere valeas, etiamfi quae fint aliquxipfarum occult®. Hac.n. duplici cognitione prsmiffa mebri iam habira ad generalem curaaonem j) neceffaria, tute curam poteris aggredi(propitiante Deo.) Tati*. Inquitenim Hal. oportetaute, vtprimocognofcamus T " hm - argntudinem quae fit. Deinde procedamus ad ipfam me dicandam, & alibi. Cura confeftim fequitur cognirione facientis caufx,&etiam fubftantix.f. membricordis, quod oftendit cum ait. Ex quibus duobus.f. cognofcere membrum, & morbum, poteris cognofcere generalem eius curationem, qux a morbo eft aliqua, plurima vero * apatienteparticula,fcilicetcorde. Quodequidempa- ti cognofcere poteris ex xgritudinibus didtis inquan- tum luntaccidenrialxfeadtionis ipfius, a qua fignum fumptum infignificado fupra membrum patiens cer- tum eft, &perdurans. cum enim debilitas corporis ad- eft,corpati agnofcas; cum veroadditurpulfus, veltre- mor,cognitiotuacomplctur: cum veroperducitadfyu copem, cognitioeftconfirmata,prout dixit Abuhali. ~*tgri : tud,. Cum itaque ipfarum xgritudinum caufaduplex fit, in- iu trinfeca,corporea,fcilicet, & extrinfeca extra corpus in-' '*° (urgcs. Ercorporea,aut in ipfo corde,aut membris vici»
nis ipfi,

DE ^-GRIT. MEMB- NVTRIT-
It
ivis ipft, jut in mcmhris communicantihiisei cominuni A caufarum cumantecedentis priuatione. f.humofalis, e-
 iulq-,alteratio,&redudtioentleuior. Sedficummate-
ria fuent,erut cum prxdidis fignis figna dominantis hu moris,qux Hip.in luis innuit aphorilmis.cu dixit. Con- teinplan aut oportet a:gritudine, complexionem, itate, con(uetudine,arte,tepus,regimen,& regione, ac figna rc pletionis, vel cacochy m ja\'hax. n. donii nan tiam humo-
rumoftendunr,quietiaminexiItentibusapparebunt,&
quodcntditficilius alterabile. Si verocorpatiattirop- pilationem m fuis poris, aur repJetionem, vei inanitio- nem, prxdi&a: cordis a'gritudines erunt forres, & fre- quen tes cum fignis plurimx plethoria:, & cacochymue, vel alicuius euacuationis notabilis languinis propriar, vel fudoris. Quod fi patiatur coar&ationem propter ui- cinitatem, vel coitatem ,aut colliganna, fignarepletio- nis,&plurimum fanguinis apparebunt,& prgcedensil- lorum paffiocu fequela ajgntudinum cordis didtarum debihum tamen,& variationemhabentium, vt didtum eil fiipra. Hisergoeruntscgritudinum cordis caufarum ipfarum, in ipfius natura fpecialiter manifefta. Ex quib. iecundum Gal.curarionisipfarumintentioeil fumeda. Curapaflionum cordis duplexeft.f.generalis, & fpecia- lisjgeneralis autem c tl quinq; res. Quarum prima diri- giturad membium patiens,quodeft cor. Eteft, vtfoli- citciliideamusconfortarcip(um,ciufq; virtutemdebile, & vbi cadens eft, vt in fyncopi,expergefacere, & viuifi- care;deinde vbi expedir,eam refumere,& nutrire. Eft.n. cor iundamentuin anim^, omniumq-, virtutu prima ra- dix,quarum aggregationenaturaconfrftit. Cuius quide naturi,vt Hip.dixit,eft curare,nonmedici.Mcdici vero porrigere naturx.Fons quoq-, (piritus,qui eft radix, fubftantia,vira;organum,& vehiculum virtutum,& ca- loris innati, cuius vigore complexio confiftit in eife, & corpus,& omnia membra in eifc, & vigore viuifico con feruantur,& eius extindho mors eft. Hic caufa eft oium operationum naturalium, vnde ipfe eft, quem noftram naturam dicimus. Ipfum quoquecor bafis eft vita:, feu vitalis virtutis,perquam membra recipiunt anima pri- mum, &deindevirtutesreliquasfenius,motus,&ope- rationis vit.r,nec mors accidir, niii propter intempcra- mentum complexionis fua\ Merito igitur,prius,& iolli- cite ftudendum eft circa iphus confortationem, eiufque virtutis cuin his,qux confortare habent mterius, & ex- rerius,& per omnem modum approximationis. Secun- da vero res nitif circacaufas intrinfecas, & extrinfecas, proprias, & communes talium argritudinum ,& cft, vt auferatur cxtrinfeca.Iiueriorpropna abfcinditur vicina, & quxcomrrwinitatiseftjcorrigitur. lnquit.n. Gal.non eft poifibile vllam difpohtionem curare finaliter adhuc manente caufa faciente eam. T ertia vero vertir ur ad mo dum curandi prsdidtas jegritudinesa caufispra-didtis. Caufeenim fuperius enumerat£E,aut caufanr rales egri- tudinesper modum aggrauationis, & conculcationis, coardtationis, & (uffocationis fjaintuum, & caloris in- natiin fua radice, receptacuiis atquevijs: Necnon per
tate prop;nqua,vel remota. Tunc fi quidem primo mo- do cor pati contingat,ipfx di6ta: scgritudines fortes erut, & continua:,vel frequenres. Si vero fecundo modopa- titur,debileserunt,&dilcontinua:,recipientes variatio- iiem per abfentiam, & prasfentiam; augmentnm, & di- minutionem feciidum abfentiam;& pra-lentiam;inten- tionein, & remilfionem difpofitiomi illorum mebioru ia inuetaru,quoru vicinitate, aut coitare patiatur.Sed ii iquidemacaufaextrinfeca patiatur cor praxlict^ paflio- nes debiles erunr, cito, & facile tranfeuntes,vt Hip.vo- 3uit;& cu inuenrione caufarum extrinfecarri nulla prece <Jente appari tione interioris caufse. Si veroab vtnufque, fignaerunt ex vtriufq; confufa. Et ha:c funt figna,feu ac- tidentia caufaru generalium ipfarum, fumpta a loci va- rierate. Frxtcrqrucalia funtaccidcntiacaufarum xgritu tlinu ipfarum cordis inrrinfecaru fpiritualium ab earutn fumpta effencia,quas fecudario te /cireoportet.Sunt au- tem quadruplicis genens. Tria fimplicia fm triplicem natura eius iingulariter permurata; & quarum eft copo- fitum fignificasiuperoes infimulpcrmutatas. Inquit.n. Gal.fed propria pailio cordis eft plurimum mala cople- xio,autxquaiis,aut ina:qualis,fingulans,vel comifta; pu xa,vel cum materia; aut mala compofitio.puta inanitio, vel repletio receptaculorum, aur oppilatio in venis eius, & vijs fpirititum , accoardtario corporis eius proprer coardtationefpanj capfulx, inquamouecurexrepletio- ne fanguinis, & humiditatii ibi fa6h,vt in fuo fimio per anotomiam inuenit: & pergroflitie prxter naturam ibi et coniundtam, prout in fuo gallo reperit manifefte; aut eft foliitio conrinuitatis, qua lpfum non pati cum falute poflibile. Abuhali dixit,aut apa,confirmano cuius nulla tenusexpedtabitur,cummortepra:ueiatur. Sicxgritudi nu eius,eft plurimu mala c6plexio;quia frequentius con tingensalijs,&cu poilibiii ialute; & ficum impoilibi- li,tarde,no fubito, vel cito morteinducit;vt,& copofitio mala, folutio continui, vel apoitema. Idcircoeius figna erunt benc,ac fubtiliterconfideranda. Sed ipfa mala co plcxio, fiquidem fitxqualis, eius figna omittantur ad prxfens,cum fit manifefta valde,ficuc voluit Gal. cu in- quit. Morbi vero, qui no funt nifi in malacomplexione, difficilecognofcuntur, nifi cum mutatio vltima fitex- tra natura,cumq; plurimum falutis fit lmpoflibile, ma- gis ad prognofticum,quam ad curatiuum medicum fpe- Ctar. Solunones quoq; continui,& apoftematis figna,cfi priu(quamappareant,velfimul,& antequam cofirmen- tur,finr, mortem fubito,vel paulatim finalitcrinducen- tia,omittuntur.Si veroiicinxqualis,fiuediuerfa;quiavt plurimum eft poilibilis curationis, ei figna propria ada- premus:quiaeftnoitrx vtiliscofiderationis.Siergoma- la complexio diuerfa fit in corde,fiquidem fit calida fim plex, & pura, erttcuin ea debilitas corporis minor, pul- liis cordis, trcmor, & fyncopiscum aguatione, & motu corporis moidinato, feuanguftioio, pulfus artcnaru, muLitic prxtcr naturam: quia ad debilitate, & frequen-
6- C
tiam cum mxqualitatc,& quandoquead velocitate. Et [) modum furiofitatis morbi, vi doloris, vel cuiuslibct al-
fimiliter anhelitus, & cius expiratio cu exufHatione ca- Jida valde,& intpiratio vehemennor,& intiammano to tius corporis, & piunmu febris cuni iiti, & appetitu fri- gidi,quo uiuar, & aeris frigidi infpiratione magis, quam irigidi cibi,& potusafTumptione. Et l^ditur calidoquo- cunq; cum fimilitudinecircunftanriarum, & confuetu- dine facile inflammandi. In genere.n.proportionali fa- cilis eft tranfitus,dixit Abuhali. Si verofrigidafuerit, contraria erunt figna.Si aute ficca,duricies apparebit m pulfu arteriarum, & per confequens in corpore toto, ac confumptio,&arefaCtiomu!ta.Cum.nconfumptio cor poris comune fit fignumomni dyfcracixcordis,& paf- iionis,cum fanguis cihs fitformalisin ahmentov & dixit Auerrois. In ficca eius dykrafiaerit maior debilitas quo quepullus, tremor,& fyncopis tardius veniens, & tar- dius recedens, aut difficilius. Si quoque humidafuerit, figna erunt cotrana. Et fi comifta fit, figna eruntcomf fta. Et quia fi eft puia,erit in ea inuetio proca rardticaru
terius accidentis impugnantis,contranaturam,autper modumrelblutionis, & euacuationis lpfius. Quorum modorum diuerfitasauxilia variat,& differenter infor- mat; regimen quoque,fiue eius debitum ignoratur. In- quit.n. Hipp. necquifquam medicorum mihiinuentus eft,fi xgroni habitudinem cognofcerequear,ficutopor- tet, fi defedtionem patiatur,an ipfa fit ex venarum eua- cuatione,an ex alia furia,vcl labore corporis,vcl acciden te|aIio naturam afficiente, puta repletione fuffocante, &proinde ignoranscibumdare eisanexpediac vel ne- gare. Qnartaponit ftudium in regimine cum redlifi- catione aeris, & aliarum rerum non nacuralium mini- ilratione debita, prouc incenciones exigunc fupradidtx. Qtunca conuertitur ad accidentium corredtionem_j, qux funt plura fecundum pluraliratem membrorum compatientium cordi, &finonpropriafint. Sienim ipfumalijs compatitur propter colligantiam, & vici- nitatem,vt didtum eft:quanto magis alia membra com- Mefu <e. B B 4 patientur

FRANC DE
pauentiu eidem ? cumipfumcor omnibus tribuarvir- tutem, calorem,& fpiritum,& a nullo reopiat, Inquic enim.Hipp.Totum corpus eft vnafubftaniia, & ipium totum eft conHuxibile, & compaflibile. Diitxautein, funt hi res quinq; generales,qux omnes generaliter om nibus cordis a;gtitudinibus congruunt, ac vniufcuiuf- quecaufam generalitercomprehendunt, fed prima: rres lunt principales, & eflentiales in cura ipforum complen tes : verum duae primx funt materiales, & tertia eft for- malis . Non enim fufticit ad veram curam confortai'e cordebi!e,eiufque virtutem ,neccaufam paflionis ab- fcindere, nili fciatur modus qualiter, & cii quibus quo- daminodo caufandi nobis proprie demonftratur , vt infrapatebit. At ipfarum , vt materialium,primaeft, vt in qua, & generalior in alij s attendetida generalibus: & fpecialibus etiam obferuanda. O mnes enim debent efle confortatiux, velconfortatiuis admiftz. Secunda vero eit,vt exqua,cau(am exquaargntudoprouenit,au- ferens,&abfcindens. Quartareseftdifponens, quandoque fola fufficiens. Vltima eft complens, qu:a rerumprster naturam omnium caufam expellens, eft quoquecoadiuuans: corrigendoenimaccidentia, qus cauiam impediunt, coadiuuant ipfam. Speciahs autem intentio elt,quam ex diuilione generalium accipietes in operationem perducimus, vt circa iingulas earum fpe- ciales medicinas ponamus,atque auxilia, quibus pra;'di- dtae compleantur resgeneralis lntentionismecnonqna- litatem, & apertum modum vtendi eis. Medicinaenim Ctrdii can. amododidta eft,vt Ifido.ait.Etprimocircacotdiscon- fortttu tn- fortationem Compietur autem cum his,qux habet ip- fum tnpliciter confortare.f fubftantialiter, accidentali- ter,& vtroq; modo. Subftantialiter cuin his,quie reftau- rant eius fubftantiam,& fpiritum eius,qu£ calorem mul tiplicant •, quibus reftauratis, vt organis virtutis, & fub- ftantijs proprijs,ac propinquus; virtus reftauratur, Mi' conforratur;& talesfuntcibi,&porus,cordiappropria- ti. Appropriati cibi quidem funr,qui funt placidi in odo- re,deledhbiles in lapore.qui etli naturaluer non funt ta- les,artificialiter cum aromatibus, & fapidis cond lantur. & fint facilis digeftionis, paucarum luperfluitatu, mul- ti,& boni nutrimeti, quales funt carnes fafianorum.per dicum,pullorum.gallinarum,auicu!arumparuarum ) & montanarumj&aquacarnium ipfarum, (eu fuccusipfa- rum per decodtionem m duplici vafe tractus; h^dorum, & biennis arietis, leu annualis agni, & caftrati. Hepata gallinarum pinguium, & iuuenum;vitelli ouorum roce- tium,gallinarum,perdicum, & fafianorum forbiles, vel ferofi,Etpanis mundus,qui bonu.n generat (anguinem. Inquitenim Ioanniuus, bonuscibuseftqui bormm ge neratfanguinem opere,& commiliione,qualis eft panis mundus.caroannualisagni, & piicium mediocriu ma- gis mobilium , & minus pinguium, & fquamoforum, fotus, proprie marinorum, & petrinorum. Potus quoque vini lubtilis clan 111 fubltantia, mcolore rubei, vel fubrubei, aromanci,rnediocrem habentis ftypticitatem, & placi- dein fapore. Inquit.n. Hip.in apho.faciliuseft repleri po tu.f taliquam cibo. Accidetaliter vero ipfum cofortant odores ,& medicim, qusconremperant eius comple- xionem , & fubftantiam vniunt, & flcut virrutem eius confortanr,qii2 expellunt nocenda,& corpus in vita_^ conferuant. Inquiterum Hipp. vutucis vita-' elt contra- ria rcpellere, & non recipere. Harum qua-dam funt ii- lud agentes a propnetate, vt eft terra figillata, charabx, myrobalani, & fimilia. Quasdam a compiexione, qua- rum quzdam funt calida% quxdam fngidx.quedam fic- pa:,quidam humidx, & qusda temperatx, & qurdam vtroquemodo, vtinfradicetur. Etexilliseft rofa,& o- i» leumeius. Inquitenim Gal.oleum rof.confortat.calefa- n f' dta enim infiigidat: & infrigidata calefacit modo v.rro- que.quiafubftantialiter, & accidentaliter ipfumcon- fortant cibi medicinales, & medicina; cibales fimplices, & compofita:. Siinplices funt, caro ferpentis,lingua bo- uina, borago, endiuia, acetofa, & fimiles, auas infra fuf- figicntcr cnumerabimus. Compofitx funt, qux ex pr?-
PEDEMONT.
E di6tis componunturcum aliquibus exmedicinls fim- plicibus mfra enumeratis decoctis; & paratisjacquicen tibus cis virtutem intentioni habitxconuenimtem. V ir tutemautem cadentem fubieo, vt in fyncopi expergefa- faHamf*-
cerentirrotatio, & afperfio cum foi ti lmpulfione, <X
ladtu fubito aqua: fngidx adtu, & proprie rofat^ fuper fa ciem, & membra:& fi fiet miftio muichi cum eo,quan- doqueconfert. &quandoque confer mifcere campho*. ram , fandalos, & fimiliafecundum diuerfitatem cau- fa:, & modi. frittiones afpcra',hgatura: dolorofa-,aurium tractiones,& euutfionespilorum,ftrepitus,& clamores. Expergefactum autem viuificatoffa cx pane calefadto °f a «* P a - in vino pr^didolymphato,cum aquaro.vel buglofIe,de " ftillata proutexigit difpofitio. Inquit n. Gal. talis cibus ph.uo exfcr etiamfacit redditionem, & redditurcito ;quiaactufii - v " gidum,& antequam calefaciat adtu aproprietate cito in fpirituum fubftantiam permutatur.membraquoqueve lociternutrit- Omniumenimvelociter,& multumnu- N "-* e v " p trientium eftmaxime vinum . & dixit Gal. hoc virture viuiticat, & confortat. Sed mifcuit panem caiefacftum, panem quidem,vt eius nutrimentum,quodeftfacilis re iolutionis tirmum fit,& perduransquandiu auferatur difpofitiocaufanscafum. lnquitenim Gal. quicunque humidam.& liquidam confiitentiam habet, nutnmen- tumdantcito difli>lubile, vtinbreui temporealioopus fit; qux autem riurarn, & folidam habent, multum tri- buunt,& perdarant. Taiem autem virtutem expergefa- cStani, & viuiticatam reftaurantcibi, & potus praxiicti; vbi hac expediant. Tahsautem expedientiaadiuerfi- tate caufarum, & modorum caufandi depender, vt in- fra patebit. Sectindo conliftit Ipecialis intentio circa ab- fciflionerucaufarum fpecialium a:gritudinum fuperius diftindtaiurn. Exteriorergo auferatur, & permutetur. Interior.qu^ propria eft eius a:gritudinis abfcindacur. Et fi quidcm fit mala complexio pura, alteretur. Si cum materiareplente, oppilante, vel coardtante, euacuetur > demde fi aliquid temanfenr , alteretur. Inquit enim G Galen. Manifeftum eit autem quod facientium caufa- rum dyfcrafiam per euacuationem eft lanatio •, ipfa- rum vero dyfcrafiarum,aItcratio fanatio eit.Sic quidem inientio prxmitteda efletpruna: intentioni, vel rei,qua: circacordisconfortationem .vertebatureiufq - , virtutis. Dixitenim Gal. oportet vnuilcuiufquea:gritudiniscau- fam abfcindereprius, deindcad eam, quccab eafadtaeft a-gntudincmpeiuenire, fed cutn virtus, quxin cura- tioneprincipalisexiftit, non fubfiftit,immodeficit, & cum deficit, oportetprimo cor,& virtutem eius confof taretanquamincurapriorem. Etfinon totaliter ,pro- pter pra:lentiam cauicc, quoquo modo poflibili iutiet.ab eaenimomnis primaintentio fumitur. nocumentum quoque eft periculofius, & ad infercndam morie prom- ptius. Deinde oportet debiliratis caufam abfcindere, vel fiiriul permiftione auxiliorum vtramque rem pro- fequi, ^el viciflim agere. Eft autem iplorum auxilio- rurn permiftio triplex, partialis, localis, & temporahs, pj vt fupra monftraui. Hancautem rem , feu mtentio- uem complent medicina?,& proprie cordiales.cibi quo- que medicinales. Medicinarumautem cordialium_?, qu^dam funt fimplices ,& quxdam compofita:. Et fim £>•«'/•* »*•- pljcium, qua:dam funt ex animaJibusfumpta-, qu^dam ex terra nafcentibus , qua:dam ex mineralibus ; & ex iftarum quibuslibet; quadam funr frigida:, quqdam ca- lidf, quedam ficc^ , qu^dam humide, & qu?dam_,j temperat?, & qu^dam folutiu^. Sciuifti enunfupra, cumde confolanone medicinaturn loluentiumloque- bamur, quod medicinarum, quedam confortant tan- tum, quedam confortant alterando, & qu?dam fol- uendo. Fngid^ex animalibus funr,osdecordecerui,& ebur. Calid^cx eisfunt corda, & proprig porci propter conuenientiam niroiam, caro ferpentis, mufchus, (eta, & propnecruda. Exterr^ nafcentibusfrigida funtro- fa, myrta; acetola, coriandrum, acetofitas cnri, grana- ta, & propneacetola, nenuphar, endiuia, (andalus, fpo- dium, fexnou adufta, matiana, & camphora. Calidaesc
eisfunt

DE ^GRIT- MEMB- NVTRIT-
'3
eis funt doronigijZcdoaria, cyminum,zurumbcth,cro- A expropria cordis paflione,fortiora; fi excompaflione,
<us,vcerque been, xyloaloe, garyoph.enula, ambo funt mirabiles, melifla, & lemen ems, macis,hafce,fce- bran,& femen eius,cubebe,acetofa, & femen eius,6^_j) cardatnomum, quod.n. heterogene.v eft naturar, poteft dici calidum. Frigida ftintfolium, & cortex citri,fpica, cinnamomum indum, damafcenum, & garyoph. ma- gnum, & calatnenthum,iris,lilium, menta, ozymum, vtraque ftoechas, fandaracha, lingua auis, magaleph, odot galliar,& in fumma omnia odorifera. Temperata cx eis (unt linguabouina,& aqua eius. in cuius datione, vcl deco&ione fis audax cum cibis, & potibus, borago, charabx,lacca,vfnea,& poma dulcia,& odorifera.&^i granata dulcia, & muza. Ex mineralibus verofiigida iuntcorailus,margarit.T,!utumfigillacim,6carmenum. Calidaeftambra. Temperatarfunt aurum,argentum, lapides pretiofi,& proprie hyacinthus. Siccae lunt om- nes prarter lac,poma granata dutcia,endiuiam,linguam bouinam,boraginem,& nenupharem,quxfunthumi- g D.aiyfe me- da. Exrefolutiuis vero quxdam foluunt choleram,vt Hu.fii. rr.yrobalanuscitrinus,tamarindi,& pruna muza,exeis funt violx,fuccus rofarum,& aqua infuflonis earum re- ccntium. quardam phlegma, vt agaricum, myrobalani, chebulus, & cmblicus, quidam melancholiam,vt epi- thymum,lap!sarmenus,lapis lazuli,myrob.indi,& bel- lirici,quxdam phlegma,&melancholiam, vtftcechas, & poIypodium ,qLKd .;m humoresaduftos,vt myrob.ni- gti, & tndi,fen.r, fumiterrx.quem diximuseffe denu- mero pretiofarum medicinarum. quardam fumum mu- dificant a fanguine,& fpiritu, vt meliffa. quxdam mun- dificant fanguinein,vt lupulus, capil. ven. endiuia, & fi- xnilia. Harcfunthmpliciaexquibus eligerehabes,qua: tuxmtentioni (iintconformiafiuealterare ,fluedigere- re,fiuefoluere,fiue vtrumque fimul intendas • Etiamfi aliquam ex quatuorxgritudinibus fpecialiterinfpicias. Omnesnamque conueniunr infimul;& in conforta- tionedebilitatis,proprie: fed aliter vna,quam altera: & MeAiein* vnaeft vni difpofitioni, feu accidenti cordis proportio- C "tat> t' b 'rj nara ><d' a vcr0 alteri.Debilitati namque appropnatuseft crocus,fpica,ambra,poma redolentia, &omnia tempe- rata. Tremori vero bene •, myrrha, vfnea, fandaracha, charabar,doronigi valde,myrob.bibiti. T remori Yero a caufa Gxttinfeca, fcilicet ex triftitia, & timore, endiuia, fpodium,&emblici,calido. Etcoriandrum,lacca,& cy- minum, frigido. Linguaauis, lacficco.mumia, ameos,carui,mu(cus,ozy mum.gat voph. conferunt tre- mori ex melancholia,& phlegmate comifta. Calamen- thu iris,& fandali,conferunt tremori accidenti in fcbre; &aurum bibitum,&linitum.endiuia vero fvncopi. Spodium er,& proprie fadte cx effufionecholerxad llo machum,vel a ftomacho, bibitum, & linitum; lingua bouis, & magalefcum aqua mcllisbibitum dolonbus cordis, & melancholiianimi, & ci qui loquiturfolus aurum,& fpodium melancholiar,&timorideprxteri- tis,& timon de futuris.Mtifchus melancholi^ ex folitu- dine. xyloaloesetiam,quialxnficat,ozymum,garyoph. £) enu!a,omnia poma,&acetofa,&omniaaromaticaom nibus maxime fi fiatex anguftia;&omnia aromatica
proprie, vteft odorgalliae,& calamenthum, ireos,6<
ozymum fuperafperfoaceto,& odoratum,excitat fyn- copatum,& fanat eum. Compofitx funt,qu;e exhis componuntur. Etfimiliterfi argiitudo fitinlhumen- talis,vtaperire,euacuarepIethoriam,&fanguinisabun- dantiam ,Qua :cffecaufaeiusplurimumconlueuit,inten- das;vterephlebotomia bafilicardcxtrx. Etfirepletio- nem vaporofam,& fumofam, quam tibi fumola mul- tum expiratio cummentis turbatione oftendit, Com- plexio,artas,& habitudo,& regimcnpra:ceden5-,phlebo- tomiam finiftrx bafilicx celebrabis. Sedpra;dittaauxi- liavariabis, vanetate xgritudinum,& caufarum effi- cientium ipfas in fortitudine,& debilitate. In debilitate namque cordis approximabis lcuia,in pulfu fortia,in trcmore fortiora, & in fyncopi fortiflima adhucfiearu caufa cft debilis, leuia i *fi fortis, fortiora; necnon fi fit
leuiora.Ettamenconfiderata matcria,&dignitatepar- riculari,qua: cordi eft,omniaapproximabis cum modo; &nonfubiro,fortia,nequepura. Aircnim. Hippocr. £>< plhi,-- multum & repente, calefacere, aut infngidare, replere, '° mm • aut euacuarc, velquomodolibct corpus monprennn oporret. Fallaxenimeft, & euacuario naturx infuaue. inaxime vero debiliter,vr hic fupponitur. Cum ergo in taiibus argnrudinibus repletioad euacuandum inuiter, quia debilitas virtutis prohibeat- parriatur phleboto- i n mia tenendo mcdium.h^cenim Gal.edocuir.necomit- taturomnino,maximecum repletio dcbihtatis caufa exiftat. Item ait Aboal. ampliusea darepura,quar alte- rant; & maxime frigida; & qux laxa faciunt,principali- bus membris timorofum eft in re vitar. Ages enim cuin fimplicibusleuibus,& maximein principio;&pauIa- tim deuenies ad compofita,& fortiora, vbi propria noa fufficiant,vtexceffus auxiliorum non fit fuccedcns,au- xiliorum effecfhua paulatim proportiocum falute. harc enim eftopcratio fecundum lapientiam,pra:ftat enim iuuamentum prxrcr aliquid lxfionis.&frigidisadmi- fcebis calida,vtcrocum,&garyophyll.propter caloiem naturalem,& lpiritum. Etcahdis laxatiuis odorifera ftyptica,vt fpicam,& mafhchen, charaba:,rofam, myrrham,quibus prohibeas confortandoa facilirefo- lutione,cui funt parati,calorem,& fpiritum. Si veropa- tiatur propter vicinitatem,vel communitate membro- rum,corrigatur difpofitio membrorum vidnanrium, &communicantium !uperiorum,prout fupcrius dixi- mus,& mfenorum, prout infra dicemus cumauxilio Dei,& fi aliquid mittanr,euacuetur, & quodremanfe- rit,vel regenerabirur,deriuetur,& per interuallamcdici temporis expurgetur,deinde confortetur. Et dudhis eo- rum, quibus fuperfiua eorum confueta funt expurgari aperiantur. Ipfumquecorrecipiens confortetur, nere- cipientes viar ftringanturj&quodinfluit repellatur,& fi quid influxum eft,refoluatur prout m cura catari hi te fcirefecimus-,quorum auxiliotalia complcntur. Ele- dtarium feu medicinam huius fuperius habuifti. Tertio confiftitfpecialis intentiocirca confiderationem modi caufandi,qui cum fit duplex; vt didtum cft,& dtucrfus, fecundum eius diucrfitatem,diuerfis auxilijscft vten- dumoportet enim variare,& eligere omnia auxilia, inptficM- tam confortantia,quam abfcindentia caufam,& altera- l > tu tia; & vniucrfale rcgime; & eaadaprare vnicuiquemo £ dorutn,prout ratio exi git. Si ergo caufentur tales cordis ^,nt,iu.. a-gritudincs pnmoduorum modorum didorti, omnia conforrantia interius,& exterius approximada,abfcin- dentes caufar, & etiam alterantes debent declinare ad calcfaChonem, & humorum fubtiliationem,rarefadio- nem corporis,& refblutionem,&artradlionem materix caloris,& fpiritusdecentroad circumferenriamcorpo- ris. Adhuc. fi caufa eius fit debilis, leuia, fi forris,fortio- ra:necnon fi fint ex propria paflione cordis, fortiora: fi ex compaffioneIeuiora.Rcgimcnquoqueinomnibus Diun, non naturalibus rebus, quod eft quarta: intentionis, ge- ncraliter fit tale. Locetur autem patiens in domo,cuius aerfit temperate calidus naturaliter, aut artificialiter, cum ignistemperari accenfione,fuffumigijsexfpica,li- gnoaloes,gallia,& fimilibus,in quaetiam fternanturfo lia,& rami plantarum calidarum, & redolcntium,vt ci- tri,aranciorum,rorifmarini,calamenthi, & aliarum fii- pcrius nominatarum medicinarum. In cibis confor- rantibus ex prardi&is fint medicinx talis calidx fubti- liatiua-,& aperitiuar,mift£e,velaffociatar. Etfiteorum quantitaspauca fuftentatiua,non reiiimptiua: velfo- lum viuificatiua concedas,& proprie vbi repletioad fvncopim perducat,quo cafu oportet tantum viuificare v'irtutem,deindeadrcmediarcplctionisredire. Simili- tcr & potus fit vini talis,quia fubtilis,& clari,magis vir- tuofiparccexhibiti. Exercitia vbi fintpoflibiliatempe- Puitr rata, & fridiiones afpera:a fuperioribus ad inferioraex- tremitatum trahcntcs a corde,&fpiritualibus adcir- cutnferentitm corporis,atque cutem. Somnus & vigi-

FRANC- D
Jiafint temperati,vicifiimquc concefli.vtquoddigerit fomnus,cuaporent vigiliac. Inanitiofitcorrefpondens virtuci. licetenim repletio inanitionem fortem requi- rat,virtus tamen qua: tolerare,habet,& regulare,non af- fentit.vnde paulatim oportet agere,& illud cum fncHo- nibus didlis refpicientibus repletionem rertiardigeilio- nis,& fecundarum venarum, & abftinentia cibi, & po- tus repletionem refpicientes prim?digeflionis,maxime fi in humoribus non fit putredo,quaexiftente defperan- dumeftde infirmo, & proprie li in vifceribus eltapo- flema,quas fufficiant, doncc apparet robur in pulfu. Et tuncoportetcJyfteribus vri refpicientibus repletionem inteftinorum,& primarum venarum. repletioenim lo- cum non habet,fed contentetur cibis,& potibus paucis, & fubtilis ac refolubilis nutrimenti in medio temporis, qualisdiaetat extcnuatiuadia;ta infra m primodecura oppilationis hepatis,& quarto de regimine fanitatis. Et Dr nvot cum fubtiliatibus, mcidentibus, & diureticis notis pro- p r j at j s ^, n paucaquantitateoblatis,proutconueniunt ad fuftentandum,donec repletio educatur,non ad refu- mendu,& horafyncopis omninofint cibopriuatipra;- ter panem ex modo,vt fuperiusiam eft didtum. nam vi- uificata virture per lllam ftanm redire oportet arl difpo- fitionis,& repletiomscurarn cum euacuatione,n6ium renutricatione,vt in animaraccidentibus ficregatm, vt ad iram, indignationem, & folicitudinem prouocetur. Sivero caufentur per modum refolutionis, & euacua- tionis,omnia prxdiila 111 oppolitum conuerrantur,ac Ih pdponi- etiam regimen,in omnibus qua: dicta funt.Alteretur er- im cirdu „ 0 primoaer cum redolentibus ex herbis,plantis,folijs,
exrefolutio o r r • • 1 u /i - ■ u r
»t contin- & noriDUs tngidis, oc lxypticis, cc propne cum myrto, gtntiLm. falicibus,cytonijs,&rolis,&fpeciebus (iiperiusnomi- natis,vt fandalis,camphora,& irrorationibus aquarum fngidarum,vtaqua roiarum frigida,pluuiali, &odori- bus frigidis ex accto cum aqua rof. miftis,fandalis,6<^ camphora,& Habellationibus,& ventis. Exercitia,fri- (3iones,caIefa<fiionespenitus omittantur. Iniungatur quiescorporis,& animi. Gibus fit ex pridi<Stis,& ele- dtusex folidis, & vifcofis, mediocriter ramen,vt exeis poflit prxualere virius - , vt eft panis,& fbrbitiones fadtar cxchondro,oua teneia,& tefticnli gallorum nutrito- rumexla6le,cerebra porcorum fufficicnter decodaex alboiure cum puluere conandri, condira. Fruchis fty- ptici,&pontici,vtcytonia,pyra, forba,me(pila, & fimi- lia,non multac quantitatis,cum noceant ftomacho. licet humores rnfpiffent. Potus autem fit vini aquofi infrigi- dati,& cumaqualymphati inprirxipio cibiacceptum. & hoc propter dy fcrafiam; propter fyncopim autem fit calidum,fubtde,& aromaticum, calefaCtum cum pane, vt cito reddarur propter materiam . & fit vinum nigru groffum,& ftypticum,& breuirer qu«ecunque habent infpiffarc. itatamen quodalterabilia fint per naturam.
jwr oim »>'- Curn vero natura fit debilis inalterando,£< ^qualitas
corporis minorata,expndidl:is cibisdareopartetparu, & fipc. ficutcnim in prardidto modo caliditatis ipla- rumpaulatim eft digerenduin,& euacuandum ;itain pra:fenti paulatim eft renurriendum,& reftaurandum. Vigilia; fint temperatx. Somnus leuis, non ptofundus. Inanitio fupertluorum,& humidorum fecundum qua- titatem affamptorum clt vtilis, & prouocandacum lc- nitiuis,& lubricantibus antecibumexhibitis, & ponti- cis,poft hanc,cum collyno,&clyfteribuslcuibus. Sed humorum,& humiditatum euacuatio, fcu refoiurio eft prohibendaomnino. Inducaturad gaudium tempera- tum,vel rem/fTum, & larritiam, & fpem futurac falutis. Conueititur vltenus foecialisad accidetium correctio- nein, qux funt plura fecundum pluralitatem membro- rum compatiendum cordi,vtdidtum eft. Pnmovici- norutn expropinquo,vtfpiritalium,& fuperiorum ani- malium colhgatorum cis •, quorum curam fuperius ha- buifti, &inferioruin naturalium vicinorum ex longin- qno ,quorum paflionumfChrifto duce) mfra ponemus auxilia. Deinceps retnemorabimur compofitas medi- e<njs proptias, & expertas ad xgutudines cordisdictas
PEDEMONT-
fecundum vnamquamque caufarum ipfarum /iipcrius didtarum,incipientes a confortantibus,primoaf> odoramentis,eoqu6d refocillando fpiritus confortan- turcitius. lnquitenim Gal. quiceleriusvultremtegra- ri, reintegratur odoribus.
De medicinis fimplicibus, & compofitisad omncs pafiiones cordis. Cap. z.
GAlcnus ait.ad primam autem omnium reddamus- nunc fermonem xgritudinum,qui fimilibusin- nalcitur. Eftauteinmala hxccordiscomplexio talis. Etfubdir.oftenfumeft enimin fecundo huiuslibri,f. therapeutices,(j.neceftarium eftgenus argritudinishu- ius,videlicet medico ad fciendum. Et illudquide,quod plurimu cft contingens, vt ftipeiius didtum eft,plerun- quelardit. Gumenimnon fitbene rerminabilisincor- deipfo,fed plurimum extenfibiliscum ca!ore,& fpirira adtotum corpusjomnia membra laedit lifioneprinci- pij,ac fuerfione cucrafia: proprix cuiuflibet membri.
Proinde neceffaiium eft inueftigarinunc, vtopportu- nelanetur, & methodoiquxeftiam didba medicinis fimplicibus disttis,& compofitis,quxfcquuntur inci- piens. Odoramenrutn calidum conferens paflionibus odotamtn. cordis a mala complexione frigida caufiiris. i^.baliami tam,vel maioranam,foliacicri,&pomum eius,&irro- ra vino,& fuperafperge puluerem gar. auc inuolue bur- fam fcarlati in eis,& odorenrur. Ahud frigidum confe- ^tn«A />* rens paflionibus cordis a calida dyfcrafia cauf.itis. Rec. ' rofarum,fandalorum, margaritarum,cymarum myrti. irrorenturaceto,&camphora-,& quandoqueirroratur parum viniodoriferi. Ltexfimilibus eftaqua rof. fo- la. Aliud calidum fir ex garyoph. nuce mufc. cypero, thure,folijslauri,& galliamuf cuiusodoreepilepuci cx- dum ' citantur,calament-hum, lreos, & alharam, qux cum ir- rorantur accto,& odo; arfyncopizatus,fanatur. Etexil- lis clt pomum confcdtum ex eis,& ambra, & mufcho, proutinfod.ididtum elt. Ergallina affacum illis frixa, & odorara. Et aqua Horum aranciortun,& citrorum. Suffumigationes fiant in frigidacaufa ipfarum, ex con- fedtione hierx, (]uan: Nicolaus in antidotario fuo dc- tnc . fcnpfit. Aliudad idem fiariufFiimigiumexauiculiscy- prianis,qux funt.Rec ambrx,drach.i.ligni aloes.vnc.ij. mulchidrach.j. carbonum de palmitibus vitis,gummi arabici,an.dra ij.gallia mufc & lignum aloesconuerta- tur in carbones,& cum aqua rof.diffoluanturomnia fi- mul & glutinentur,& lnformentur auiculxj quarum_j vnafuperprunasponatiir,& iuffiimigetur camcra. Et funtqui fuffumigant exiigno aloes, madcfattoin vino folu,& eft bonu,& fuaue,cuius odorem diligunt princi- palia,ficutdixit Abuhali. Alixfienpoffunc ex prxdi- (itis fi igidx ad eas ex caufa calida. Sunt autem non fre- quenrcr approximand.r, & proprix fufrumigia*,immo raroficut fupra in foda tc fecimus fcire.fuffumigia-n.re- ,un " plenr, & dilfoluunt cerebrum inflammando ipfum, & fpiruualiaomniacum fuperfluunt. Inqtiit Heben Wefi fy rtipi ex inucntione noftra de fucco acetofx,i k. fucco Smpi <»•»- macianorum,& de fucco alleluix conferuntpuIfui,& d,al "' tremori,&omnibuspafIionibus cordis calidis, & pro- prijs. Etexilliseftfyrupusacetofusdiarhodon. Paftio- nibus veroeius frigidis,& caulatisab oppilatione,feu repletione receptaculorum ab hu monbus grofiis,& vi- fcofis difficiliseradicationis,oxymel fimplex, & fquil- liticum. Item trochifci decamphora ad pulfumcor- TnMf.i» dis,& tremorem calidum,&febrem cxtinguunt,6<^_,i t*»>pbn*. conforranr defcriptione Almanforis. Rec. lpodij,femi- nis cucumeris,& citruli, fcariolx,portulacx,rof. fandali albi,ar.a partes xquales, & pro vnoquoquepondusex quibus ctim liicco macianorum con(perfis,& crocidra- ch.j.fianttrochifciaur.s.dequibusquaquedietribaatur vnus v(quead duas hebdomadas. Itemlac,dequoex- tradtum elt butvrum eft fortius. Item pruna nutrita aceto,vel agrefta,funt cibus conueniens. Irem trochifci Trcch.de dc fporiio ad pujlum, crcmorcm, & lyncopimexcalidi- ■
tate

DE ^F -GRIT- MEMB- NVTRIT-
i +
de porci.
tate Buxuam,& choliricam paffionem,melancholiam, & tremorem fecundum diem. f^.lpodij drach.x.rofaru albarum drach.iij.feminisaceto(a',ponu granorum co- riandri infuforum in aceto, & torrefa&xmim, myrtiilo- rum,ana drach.vj.pulpx fumach drach.ij.s. amyli,af&, berberis,galangx, ana drach.ij. margaritarum, corallo. rub.anadrach.j.offisdecordeceruidi ach.ij.(andalialbi drachlj.gummiarabicidrach j.s. confiee tii (ucco agre- fta.*, & da cum aliquo rob. ftyptico, & fucco bugloflk. Tmhif.mu Item myrob.conditifecundum modurn noftrum.Item ' trocliifci mufchati, & de xyloaloe conferunt eis ex cau- fa ftigida, quorum confe&io eft fecundum eundeni_<3. Rec.maftich.fpica:,xyloal. cinnam gai y. gallia: mufch. cubebxjcardamorm tnaioris, & minoris, corticiscitri, omniumpondus,aur.j exhisomnibuscum vinoodori- 7or'um"ctr ^ ei ° a ^P erl ° fianttiochilci.Conferunt etiam fyncopi ma gnr,& parux. Potio conforrans cor,& tremori,& fyn- copi calidx,& frigidx. Rec.buglo(fe puluerizati,aur.j. diftempera adfrigidam cum vino,& ad calidam cum aqua rof & da hora fomni nodtious continuis. Item ga- ryoph. mafculorum,puluerizatorum drach.j. fumach. di(folutain xij.aur. iactis dulcis in ieiunio,vaIetad frigi- dam. Item theriaca,mithridatum,confe<5tiodemulcho dulcis,& amara,emedant cordis fngiditatem, & humi- ditatem cerebri, & ftomachi, & conferunt paffionibus corum frigidis. Diambraquoque eletSariumdegemis, confedtio dc xyloaloes, confcciio quoque alchermes,& elediarium Sabor Reg. quorum defcriptionem inanti- Nota ijtui dotariohoftro pofuimus. Et ex expertis fecundum nos txptnmen- e {). vt a (f um atur cor porci, ficut afturnitur dethorace
tum de cor- . _ -ro / i ■
eius cum iariguine luo, oc ex gar. maiculis pomocetur, &a(TeturfufficienterIento igne.deinde comedatur,& fuperbibatur vinum (ubrubeum clarum, odoriferum, temperatum, & lymphatum cum aqua bugloffe, valet autemad paffiones cordisfrigidas,& calidascumaro- matibus fngidis,vt funt rofa fandali, magazire, & vino albo fuperbibito cum aquarofatalymphato. Et confor- tatcor,aproprietate,nutrir. Dixit Abuhali. Cerebrum hominis,cerebruai galli,pulmonem pulmo vulpis. Sto- machum, ventres gallinarum, & pelles interioresipfa- rum. Hepar.hepar adip Renes,renes hxdi. Veficam,ve- fica muftella:. Neruos,nerui nutriunt, & confortant,& ficdealijs. Nutricatio enim,& confortatiofita(imiIi,vt dixit Gal. cum ait,vnaqua:que fpecies animalis limili to tiusfubftantijs,& proprietadbus alimento nutritur: vt homo ex pane,& carnibus,canes ex offibus. Equi ex pa- leis,Turdi ex hyofciamo, Coturnices ex clleboro,& fic vnaquique fpecies propriuin alimentum, vel cibum,& vnumquodque indiuiduum,atque membrum propnu cibu habebir,quod videtur mnuere, &approbare Abu- ha.cumdixit,q> vnicuique corporum,& vnicuique_j membroineftproprietas,vtab vna medicina patiatur, & non ab alia. Epithema confortans cor debile,& cor- pus ex malitiacomplexionis calidx: conferens tremori calidocum febre,quoddixit Archige. fandali,maga- ziri,fpodij,ana drachs. fummitatum myrti, coriandri anadrach.uj.roffemmisendiuia:,& acetofe,anadrach. iij. macis.fcrup.j.croci.icrup.s.aquae rof quod lufficit. Et quandoqueadditur camphora-. fcrup.j. cum difpofitio exigit, & exceftus caloris in ea,non ven fngoris,intinge pannum lineum fimplicem, vei de ferico albo,& fupra corfrequenterappone. Etfiapparuent ficcitatisexcef- fus,adde parurn fucci pomorum dulcium, vel bugloffe, ^Aiiud c»n- velladis. Aliud conferens rremori ex fngida cauia. Rec. ferens tre, ma cis.saryoph- vfnex,charabx,ana drach s.ameos,car-
7n ort zj j t . . .
di,anifi,ana vnc) ternam partem,xyloaIoes,ambr£,mu fchi,an.fcrup.j. croci.fcrup.s.fucci buglo(fa:,aqu2 rof & vini odoriferi,ana vnc.ij. Tepefiant, & infundatur tela ferici rubei duplex, & fuper cor apponatur (a:pe. Item aliudex inuentione noftra conferens omnibusdilpofi- tionibus eius frigidis. yi. ligni aloes,fem.ozymi,garyo. fe.meli(fa:,(em.lingux bouina:,ana drach-ij- florum ci- tri,fampfuchi,ana drach.j. garyo.charabz, corallo.tub. an.drach-j-fiic.lingua: bouina:,vel aque eius,& viniodo-
iordia.lt .
xAlxud ex muenticne propria,,
A riferi,ana quod fufficit. Teratur omnia,& cOnficiantur, & miniftrentur modo pridi&o: funtenim fana,& ex- perta etiam fi pcr modum (acellationis approximentur. Ioanmtius. emplaftrum ( conferens tremori,& fyncopi calidis.Qi.ljjodij, fandali,anadrach.ij. calamenti,ireos, endiuix,ana vnc. j.coriandri drach.ij.croci. (crup.j. fari. hor.vnc.j. confice cum fucco aceto(ella:, & aqua rof. & modico vini odorifen. &confert etiam febn,&mini- ftreturfepeinnouando.Aliudadfrigidumfmeundem. <«/•». J ^.caftorei drach.j. macis,xyloaloes,ameos,cubebarum, anadrach ij.cymini,linguxauis, anadrach.s. charaba:, doronigi,ana drach-j. croc.garyo. ana drach.s. Confice cum fucco ozymi,garyo.& vino odorifero,& emplaftra (uper peclus,& eft ianum. Linimentuni Andromachi ad idem. Rec.fandali,calamen.ireos,ambra:,ana. Et re- re lubtiliter.confice cum aqua bugIo(Tx,& pomorum,& oleo rof. & cera,& lini fuper pedtus. Confert debilitati, & tremori calido, frigido, proprix fi conficiantur B cum oleo nardino, & fanabitur,(fi Deus voluerit.)
Decuratitillationis pulfus,& uemoriscordis.
Cap. 3.
Alenus ait. titillationem vero cordis,ideft pulfum, J & tremorem plurimum (anis iuuenibus repen eueiure. & hoc abique manifeftis accidentibus. led cum hccquibu!libetcontigennt,(anguinis detradiioneiuua- tur,maximefifubtilibus dixtis alfuefcentur. hxcenim duo languinis multitudinem replentem,& oppilantem, & coarctantem educunt. Atquefi cacochymia,qua: x- gritudinem operaturcum multitudine fuerit, facienda eft minutio de bafilica. hac autem non potente fieri,illi proportionale aliquid,puta prouocatio menftruorum mulieribus, prouocatio hxmorrhoidum in viris. Neutra vero fieri potente, fiat fcanficatio crurium, & ventofatio.Siverononfueritcummultitudine,purgan- dilimtcum pharmacia humorem contriftantemedu- cente.hxc enim propria eft cacochymia:.&lubdit,vnul- ntudoextenuatiua corrigitur, fed in longiori tempore, quam euacuatione manifefta iam dicta. Decodho fol- uens humorem calidum,& choleram decorde, & vici- nis membris, & confortansipfum m omnibus difpofi- tionibus fuis. i^.aqua:frudtuum,lib.s.bulliantinea pul- ps tamarindorum^cheironvnc.j.pulpaemyrob.citrino- rum vnc.s.croci, grana v. macis drach.j. & dimittantur vfquemane. tuncvero colentur,& colatura: rhabarb. drachj.addatur,quod puluerizatu refideat prius in (ucci rofarum vnc.s.& detur vbi oportet,& eftarchidia.Alia foluens humorem phlcgmaticum, confercns paffioni- buseius,&eft Serap. J^.hy{fopi,menta:,caIamenti,me- 1 iflk, ana drach.j. radicum lili j vnc.s. lingua: auis vnc.s. (picx,cinnam.ana drach.j.acctofa: vnc.s.polypodij vnc. ij.Bulliantinaqua boraginis,vel buglol& quaritate fuf- hcienti. Deinde colentur,& in parte (ufficienti bulliant pulpaemyrob.chebu drac.;.& fuperaddaturaga. pulue- D rizati drach s.zucch.rol. noui,vel refidennx eius,vel ge lemabin vnc.j.& dctur in aurora. Decodlio de epithy mo fecunduminuentionemnoftram confeitpradidtis paf- fionibus,foluendo humorem melancholicum,di6tain anddotario. Item decodtiode fumoterri etiamprxdi- ctis pafhonibus confert caufatis ab humoribus, & fu- misaduftis, & oppilationibus proprijs cordis, & alio- rum vifcerum, educens cum facilitate iplos.
De cura paffionum cordis per compaffionem ad cerebrum. Cap. 4.
Alenusait. difcreta: naturx cerebri facile multas I generant fuperfluitates,ex quibus nocumenta_j fiunt lubiedtis organis ad quodcunqueipforum vertitur fuperfluitas. luda-i decodtio educens choleram,phleg- ma,& melancholiam, cum facilitate confortans cor,& omnia vifcera,&conferens prxdidis paflionibus cor- dis ex coitate ad cerebrum patiens,ex frigiditate,opprcf-
lum

FRANC DE
fumepilepfia, meIanchoIia,vel mania,velcatarrhofri- gido. Rec. ftoechados,melifLr,hy{fopianadrach.j.ireos vnc.j coriandri prasparati vnc.s cubebarum drach.j.fpi-; cx drach.s. Bulliantin aqua cicerum: deindecolcntur, & in colaturabulliantpolypodij drach.ij. Ec dilfoluan- tur aga.puluenzati drachj.pulpx myiob.cim,chebulo- rum,& lndorum, & iteru m colentur, & colaruras adda- turrhausdfcenidrach.j.&detur mane,eft enim fana,&: cxperta,& neminem decipit vnquani. Et funt aliqui,qui addunt hieram, & proprie cum ex communitate.ieu compaffioneadinferiora membra nuttitiua, vtelt lto- machus, hepar, & fplen, & viarum ipferum ad cor: & ad putrefa&ionem ipfotum, & vlcera, & etiam expul- hones, vt renes,vefica,& matrix,quorum predi6tacom- paffione,cor paffiones incurrit. Abuha. lurum figillatu fumptum, & tetentum in ore prohibet catarrhum cali- dum ad fpiritualia,& fpica fngidum •,.& etiam linitum extra cum oleo rof. ltem grana papaue.albi,cotrira cum zucch.al.& retenta in ore,& rerinent catarrhumacutir, &falfum. Etdiacodion,&locheius, fimile operantur, SmuIm . & thus album retetum in ore,frigidum. Sacculus con- fortans cerebrum,& retinens catarrlium frigidum—^. Rec. fandarachi, rhutis,pulegij, fpicar, & (alis commu- nis,ana vnc.s.fpicxdrach.j. ficahduinfic locopulegij, ponatur myrtus, & fandali.
De cura paffionum cordis per compaffionem ad Itomachum. Cap. 5.
INquit Gal. antiqui os ftomachi, cor, femper appella- reconlueuerunt. Compatitureniinpatienticor val- de,& principalia reliqua,et totum corpus cor,quod pro- pteralligantiam eiusad ipfum marrerijs cerebrumin duabus neruorum partibus, & propter alligantiamin venis,& neruofubti!i,&proindetotum corpus,& ma- xime cutn ei miniftret in re nutrimenti. Inquit proin- de Abuhali. ftomachus elt membrum,cuius coitate pa- Stccttui titurtotum corpus.Modus faccellorum,quibus vfi funt tdjioma. anriqui, &habenturnunc in vfuconfortatium ftoma- chum,& infrigidantium,& prohibentium effufionem huinorum calidorum ad ftomachu •, ac mordicationem inducetium,iqua copatitur corcu incurrit cardiacam, eft talis. i^.cymarum rubi, foliorum vitis fylueftris,ro- farum cum llypitibus cymarum, myrrhac humidx,ana vnc.j.fandrli, lpodij,anadrach.ij. bulliantin aquarof. & fixccocyconiorum,cum modico vino pontico, & te- gmpujiri■ pidi applicenrur frequenter fupcr ipfuir.. Emplaiti ii ad ldem. (andalialb.rof fpodij, lenticularum aqu.v,ana vnc.j.terantur,& conficiantur cum oleo rof. &ccra, & SdectUiu aqua fabrorum, & emplaftretur. Receptio lacellorum fiamla/iH confortantium ftomachum , alttrantium dyfcrafiam eiusftigidam,&prohibentium eftufioncm humorum ad ipfum,&conferencium naufes, vomitui phlegmati- co,fingultui, & oxyrecmix,ventofitati, & cardtaca;, & fyncopi vitio ftomachi. 1^. menta: ficca', abfinthij,fam- pfuchi ana vnc j.Ipicxdrach.ij.maftich.galang?,macis, garyoph.galliae mufch.nucis mufch.cardamomi vtriuf- queana drach j.corticumcitri ficci vnc.s.corticum thu- ris, anadrach. j.s. bulliantin vino ponticocum fucco cytoniorum,& calidi (iifficienterapplicentur f^pe luper Empujtru jpfum.Idem operatur cerotum ftomachicum.Gal.Eni- facti»! plaftru de maftiche liqucfado fimplici ad idem, aggre- gatenim in (e proprietates quatuor m cura ftomachi plurimum neceftarias.f. aromaticitatem,ftypticitatem, &temperatarn calidicatem,&liquefaciensphleguiaiu ipfo. Etmoduseft,quein Rabi defignauit.accipe mafti. albam,& groffam pinguem,& diflolue eam in lamina ferri fupercalefatSa, & malaxa manibus, &extendein fornia manus,& applica. Dixitquoque,g5 fuccus maio- rana-,& bugloftk,cumgar.tritis,\'talcohol,muhum va- letin tremore,faltu,cardiaca,quodcafatandicitur. Et fi quidemcaufa pra;diciarum paflionum cordis fint vlce- raftomachi,& bothor-, curenturcura propria,quxm- fra dicetur. Gal. ait. vinum cum paneftomacho ieiuno
PEDEMONT.
E fumprum prohibet curfum htimorum ad ftomachum. Trobite». Scd fiquidem fint cholenci, fit virtmn debile ftypcicu, cur f"" & lymphatu: Si vero frigidi,& phlegmatici,fit vinurn pZachum. ftypticum,& aromaticum,purum,non fumofum,vt vernacia,& grxcum,& vinum piflotix:& vina quoque aromatica,& acetofa m calidis operanturidem. Et fy- rupus de menta m frigido, & fyrupus de agrefta in cali- do,& diacytonitem m vtroque, & melicratum conditu noftrum,& tragea ex anifo, carui, gar.mace,gaiaga,car- damomo,&zucch. E t decoctio hafce f m noftram in- uentionem confert prxdidtis paftionibus cordis caufatis vitio ftomachiex indigeftione, educens humore phleg- macicum,& ventofitatem hypochon.diffoluit. Puluis Serapionis ad ftomachi, & hypochondriorum ventofi- tatem. ij£.ameos,fem.apij,anadrach.v. gar. maftic.thu- ris maf. ana drachm. vij. radicum fquinanthi, cofti, ana dcach.iij.nafturcij torrefadli drach.xxx. extenuat, confortat. Idein operantur commouentia erudtatione, p ex quibus funt onganum,folia mentx,amfum,carui,ca- lamenthum,meta,ameos,galanga,maftichc, & gar. qui funtproprij inhoccalu.piroutdixitAbuha. Rafis. Em- plaftrum ad apoftema ltomachi,& hepatis, cuius com- munitatepatitur cor, cum eft antiquum, & vbi non elt calidicas. Ri.f^nugrxci, fem.lini, caul. & carpobalfami, ana drac.v.cordumenci,ireos, amygdalarum cofti,myr- tx,fpicx,cyperi,anadrach.v.bdclli|,fubalbididrach.vij. ftvracisliquidxdrach. iij.nafturtij drach.ij. aromatici, cerxcitrinx,adipisanatis,omnium,anadrachm.iij.olei chamxmelini drach.xx. deinde aggregentur, & cmpla- ftrctur cum eo. Aliud ad apoftema ftomachi,& hepatis cum non eftantiquum. Rec.f^nugrxci, fem.lini,anethi licci,violarumficcarum,chamxmilx ficcx,althxx fic- cx,maftich.ana drach.v. fpicx, cyperi, fquinanthi, cala- mi aromatici,ana drach.vj. cerx drach.vj. olei chamx- meli. drach.xv. omnia aggregentur,& fiat emplallrum.
Arift. grana granatorum muzomm, & acetoforum in cibo,& poftjiumpra - , vel fuccus eorum in cibis,& falfa- • G mentisjautfyrupusexeo fadtusprohibetcorruptionem fumofam 111 ftomacho ciborum,& potuum,qux caufa eftcardiacx paflionis. Nicolaus.diacinnamomum,& diacyminum,ptoliibent corruptionemacidam cibi,& potus,qux caufa eft paflionum didtarum cordis. Dixit Gal. hierapicraconfortat ftomachum,cor,&cerebtu, & hepar, & putrefadtionem in eis corrigit,qux paffio- num di&arum poteft eflecaula. Eciamfi ex xyloaloe fumacur drach.j.s. puluerizato cii vinoaromatico lym- phato cum aqua ferri,remouet humidiratem putrefa- ctaiii ftomachi,& confortat ipfum hepar, & cor, gene- ratlxtitiam,& prohibetiram.Dixit Abuha. Et darfefe- cham lxtificat putrefadlionem, & embliciconditi. Et nafturtium putrefadtionem vacuicatis ventris, & cin- namomum,in alijs partibus exiftentem. Idem operatur oxymelfquilliricum,&acetumeius, & aqua mellis,& geleniabin,& folusaloes.Trazeaconfortans ftomachu: & prohibensafcenfum vaporum,& fumotum, adcor, H & cerebrum,fecundum intentionem noftram. Rec.co- riandri prxparati vnc.ij. feminis meliflx vnc.s. cinna- momieledti vnc.j. zucchari tabarzet vnc. iiij. pulueri- zentur,& mifceantur.Dofiscochlear vnum poftcibum non fequente potu. & fana,experta. Idem tryphera far- racenica Nicolai,& noftra operatur. & electarium no- ftrum lxtificans, & confortans capitulode melancholia didtum. Et omnia ex cibis, & frudtibus ponticispolt cibumfumpca-j.
De cura paflionum cordis per compaffionem ad hepar. Cap. 6.
Dlxit Gal. hepar vnum ex principalibus membris exiftir. Eltenimfons,& mineranaturalisvircucis fanguinem generancis,a quo venx originem habet,qui- bus fanguis ad totii corpus diftribuit, & fingula mem- btarenuti'icationisgratia,& generarionisfptricuum_^>. ,,
r - - , ■ r - i f •
Qnapropccr fapiesnacuraab lpfo venam magna chyhs doh<v*rt.-
vocacam

DE ^GRIT- MEMB- NVTRIT-
c„ pM vocatam extraxit,qux tranfiensper fubteriora afcen- A mintt. dendo dorfi imbibitur in dextrum ventriculum cordis, a quo pro parte tranfiens tranfcolatur, & purus in fini- ftrum ventriculum eius conueitit in fpiritum. Et reli- quum eiusinformationem recipiens ibidem nutrit cor- pus eius,ac traniiens per venam de dextro cordis afcen- dens ad corporis fuperiora,vr caput nutriar. Et ipfa pro- inde nil mirum,fi illi grauiter parienn companatur cor.
1 5
Decura paffionum cordis per compaffionem ad inte- ltina, & ad os ftomachi. Cap. 9.
AVerrois ait.theriaca, &philonium funtconue- nienresin fedatione doloris ftomachi, colica:& reliquorum membrorum. ex quo poffunt euenireargri- tudines cordis prxdi£ke,& proprie vbi caufam eius im-
Alligatur enim vena ipfi, & ea mediante ab ea recipit primcnte non poffumus prarauferre. Conueniunt enim faniminem nrnnlimpnri mprrrin fni ^opnpnrionicrni' ut-rinn p nimt-»ri.v,ot-i
Xphnu ojfi stnm .
fanguinem pro alimenti materia fui,& generationis fpi rituum,quibus virtus eius, & aliorum membrorum ir- radiantur: cumquoetiam mittitquandoquemelacho- liam,& fumum cordi, paffiones inferentem praxlidtas propter communitatem remotam. Syrupus de endiuia, remittit hepatis int)ammationem,& oppilationem cor- rigir. Ectrochifdde berberis,& remittunthepatisin- Hammationem eius multiplicantem fumum,&vapo- rem pecentem cor,& cerebrum,& confortant ipfum.Et tria(andali,& cerotum de fandalis,& rhabarb.cum fuc- corof &aquala&is,deco6t:ionis fcn.x, mundificat ab ipfo choleram,& vftiones: phlebotomia ex batilicade- xtra minuitrepletionemeius,quia paffiones corpra:di- ilaspati contingit.
Dc cura paffionum cordis per compaffionem ad fplenem. Cap. 7.
INquit Gal. fpleneft membrumad hocgeneratum, vt femper fceces fanguinis attrahar, & de eis hepar mundificet,quibus non mundificatis fanguis infedtus melancholicis humoribus tranfitadcor,&cerebrum, & tales pafliones caufabunt,atque timorem, maniam, & melancholiam. Hisautem,qua: redtificant iptum, confortant,vt fanguinemafuis mundificet foecibus eft vtendum. Dicetur autemin capitulode curafplenis, (li Deus voluerir,) qui fit benedi&us.
Dc cura paffionum cordis per compaffionem ad ' inteftina. Cap. S.
A
It Gal. Repletiofecundum ventrem fuperiorem ad vomitum,euacuetur. Quxcunque vero fecu-
vtrique caufe imprimeti,& percipienti, ac cofortat cor. fedtheriaca refpicit caufam imprimentem magis,phi- lonium vero perapicntem. Et li quidern earum cau/a fit vomitus, & cholyricapaffio, curetur primo. prout Hipp.dixit. Inquitenim vomitus vomitu:fluxusfluxu: vomitus Huxu: fluxus vomitu,& vterque fudore curan- tur. Secundo confortantia cordis miniihentur qus di- (Safunt. •
g De cura paffionum cordis, ex Huxu fanguinis meftruo- rum, & hannorrhoidarum. Cap. 10.
Hlppocrates ait. in fluxu muliebri fpafmus, & ani- mi defedtio malum. Quod approbans comment. ait. ln Huxu fanguinis plurimum deficere confueue- runt. Airquoque Abuha.g,ex matriceacciditpnefoca- tio,qua- eft quidam Ipalmus cum tyncopi; & illudapud retentionem menftrui, veletiam fpermatis. quibus vo- lenscuram apponere. Hipp.aitinapho. Mulieri men- ftruafi voluerit retinere, litiam maiorem mammillis appone. Abuha. autem fecutus eft eumdicens. Phlebo- tomiam defuperioribus partibus deriuabiseuacuando, ipfamque inftitis fortitcr ftringas. Ingroflantibus,& ftypticiscibabis demum, &fomentab;s, emplaftrabis, epithemabis,applicabis,& impones collyria exftypti- cis,& ponticis conglutinantibus, ac qua: dicuntur ap- propriatis; vtellfcoriaferrifumptacum aquaarnoglof- fx , vel emplaftrata ; licet conceptioni pncftet impe- - dimentum. Etjfolatrum hortulanum fuppofitum ita- timftringitj&fimiliter haimorrhoidarum fluxum. Ex hisautem,qua: inttringendo fluxum menftmorum,& hxmorrhoidum funt efficacia,& experta, funt trochifci noftri de charabx,de terra ligillata. Paulus quoque dixi t
dumpartem inferiorem,eius fubduClione,proprie col- lutum figillatum non eft medicina magis abfcindens lyrio,velciyfteri. Inteftinorumquoquerepletio,&fiex fanguinem,vndecunquefluat.Inquitquoque Hipp. in
vetofitate fuerit,cureturcura inflationis, & colica",cjux infra dicetur. Et fi ex f^cibus ficcis,humidis,lubricis,& mucilaginofis. Simihter,fiex vermibus,ctirapropria, qua: dicerur.plurimu enim prouocant Iyncopim,& tre- morem,epilepfiam quoque, & fnbeth, & ltuporemfu- mum mittendo venenolum ad cor, & ad cerebru,mor-
NimU fk. dicando inteftina,& ftomachum. Abaha.dixit hora co- & appofitio fanguifugarum inpudico eft conueniens
mn mi medendi eft cum aderit fames. cum vero aderit,non to- Abuhali ai t.collyria ex bryonia,paneporcino,elleb.puI-
leres eam.quoniam tolerare famem ftomachum putri- pcecolocynthidos, felle taurino inuenta; & collyria ex
disreplethumoribus. Gal.ait,illudeft,fihepardebono opopanace,ferapino,ammoniaco,velpuluereeuphorbij
fanguine minus,quam fibi expediat,habet,&de malo cum fucco rut£e coto lnfufo prouocar menftrua,& fan-
plurimum,&quandoquecholeram luperfluentem im- D guinem ex ha:morrhoidibus; & leuioraeis funt radix
aph. Muliebria educit ex aromatibus calefa&io.Qualia funt fpica,gallia,folium, crocus, & herbarum aliqua:,vt "f.xxtx. calamethum,pulegium,ruta, marrubium, abfinthium, fauina,& huiufmodi. Abuhali autem phlebotomia la- phena:,vel vena:,qux fub poplite eft,ac ventofatio ingui- numprouocat menltrua, & fluxum hxmorrhoidum;
mittit,qux ell caufa morfus eius,ex quo pafliones cordis prtedi&x fequuntur. Etquandoque eft phlegmamit- tens frigidum vaporem ad ipfumplurimum, acerebro miflum,vel inftomachoconcretum. Quod fiplus non habeat debono,necdemalo, nihililli rennttit: quiain famem fyncopalem deuenit. Cibus ergo illicoeft cum aderis,exhibendus. Et vbi non habeatur,& lyncopis ti- meatur,panis infufus in vino puro eft tribucndus in fri- gido,& phlegmatico,&C^_; in cholerico; mifto,feu lym- phato; vel aliquod rob. ftypticorum, puta granatorum, cytoniorum, vel agreftx: & vbi iam cucurrit hu- juor repletus eft ftomachus ante cibum, vomitu educatur vel aliquo ven- tris fubdudtiuo, & lubricum faciente prxmiflb,ficut Gal. oftendst, &
Abuhali.
althxx,f£niculi,fi/amum,& ffnugrxcum- Et ex medio- cribus vrticx folia,&mercurialis, & herbx confortatx, &aloefuppofita,abfinthium,& nigella, & rubea tin- dtorum bibita,& fuperpofira. acquirunt enim hxc om- nia fanitaremin paffionibus cordis, & aliorummem- brorum,quxex rctentione menltruorum,aut Iixmor- rhoidum, vel fuperfluo fluxu proueniunt, fubfequenri- bus aromatibus notis,& cordialibus (fi Chriltus volne- rit.) Philonium Perficumdefcriptionefili; Serapionis valet adfanguinis eruptionem ex menftruis,& hxmor- rhoidibus, & prxgnantibus, quibus defcendunr men- ftrua; & ventofitatibus,qux in matricibusfiunr; & co- feruat embryonem in ventre matricis,(ed eft ex vltimis, quiaopiatum. Rec.pip.alb.fem.hyofciami al.anadrach. xij.opij,terrx figillatx,anadrach.x. croci drach.viij. vel v.euphorbij,(picx,pyrethri,myrrhx,ann drach.ij.cafto. drach.j. zedoarix,& doronigi,margatitarumnonper- foratarum,& mufchi, ana drach.s. mellis colati,& 1 pu-
mati

FRANC- DE PEDEMONT.
raatii quantum nccelTe eft. potio fit pondus drach.j.cum eo quod conuenitex potibus. fipma medicinarum eft qufndecim.
Decurapaflionum cordisex retentione menftruorum pra:gnantibus. Cap. u.
Dlxit quoque Gal. Inconceptuos ftomachi noce- tur,nec mirum cum puxgationes non exeant,qti£e fecundum fuperabundandam redundant ad ftoma- chum,& confequentet fumum mittunt ad cor,& caufa «ftpaffionum dicftarum ,qua: re&ificationeregiminis, & vfu rerum confortantium ftomachum, & cor emen- dantur.
De cura paffionum cordis ex rarefadtione pororum cu- tis ex fua rPduphorerica per fe, vel ex balneo, velexercitio. Cap.
ii.
A r
Buhali dixit,oleum myrtinum,fuccuscytonioru, __ oleum omphacinum, de balauftijs, & rofaceum inuncium exterius ftypricitatem, ad denfitatem col- poris poris acquirit rarefaciis luperHue. Etqtiibus relo- lutio corporis occultafenfui manifeftacum fudoredia- phoretico per fe, vel balneo exercitiofuperfluoeuenire contingir,exquibus palhones cordis dichs quandoqne tlium. euenirevidifti. Oleum exinuenticnenoftraad fudore diaphoreticum. Rec.rofcumitipitibus immaturarum drach.xx fanda.balauftiarum,anadrach.x.gallaru drac. iij.cymarum myrtx drach.j.Oia coquanrurin aquaplu uialiilib.ij.qnoufqueadi!j.partemreducantur,deinde co lentnr,& colatura; addatur olei rof lib.s. Etiteru viqtie ad aqux confumptionem. Poit vero oleum feruetur,& eo vngatur cum opus fuerit,fpina, pe(5tus, pulfus, hypo- chondria. Etemplaftretur fuper extrema, rafura cucur- bitx,vel mittanturinaquam frigidam,& dazucch.rof. cum aqua frigida,vcl aqua feminum coium. Sed vbi fri- giditasextremorumapparet perdurans,&pulfusdebi- litas,& corporis vniuerfi,a fortibus infrigidantibus ab- ftinendum eft. Fortis enim diftindtio deijcit virtutem. Dixit Abuhali. fed fuper poros cutis puluerem fpicse fu- perafpctgasi (uperafpcrgcs quoque puluerem maft. thu- ris,charabae,gummiarabici,qus conglutinando abfque infiigidatione conftipant poros,& venarum orificia,hu- midirates,& fpiritus congregant, & a refolutione facili vetant,& viuificata virtute cum pane,& vino',demum cumcibis infpiftantibus,& ftypticis nutnatur;prout in- fojlM *>. fra dicetur,& fupradi£tum eft.Nicolaus dixit rof.nouel- mH* c*m- J a fudorcm diaphoreticum retinet. cuius recepta eft. -pft"' 5i.ro.liquiritia: ; zucch.anavnc.j. drach.j fcrup.ij.s cin- namomi drach.ij.fcrupij.& gra.ij. garyoph. fpica?nar- di,galangx,zingib. nucis mufch. zedoatia-, ftyracis.car- damomi,apij,ana fcrup j. & grana viij. mellisquod fuf- ficit.locoautem mellisponatur zuccharuminhoclo- co,& locozucch. mel.fuperius .
Decurapaffionum cordis exaere peftilentiali.
Cap. 15.
ST ex aere peftilentiali continganr,docuit Abuhali pa- tientem ex aere in aerem bonum murari, & de re- gione in regionem. quod fi non valeat, mutet habitacu- lum fuum . Sed fi quidem accidat ex caufa (uperc^lefti peftilentia,habitet in fubterraneis locis. Si veroex caufa terreftri,habitet in domibusaltis,&re£lificetaerem cu aromaticis frigidis, velcahdis,prouteius expetitquali- tas. Nutriaturacetofis,& aromaticis, ac in cibis vtatur acoto,& potibus et. Inquit enim Gal. aceto autem in ci- bo,& potu vti,eft a nocumento eius aflecuratio. Dixit quoque plures lam lanati funt ex peftilentia magnapro- pterconfuetudinem bibendi lutum arraenum cum vi- no fubtili permiftu cum aqua rof. vt perducat id ad cor. Gal. quoqueait. Tria funt,qu;c hominem apeftilentia prancruantjfcu impieiiioneipfius,vt cp corpus fir mun-
E dum,&bene tranfpirabile: Etg7aerre£l:ificetur,&a!- teretur. Pilulxprasferuantes abimpreffioneaerispefti- lentis fecundu defcriptionem Abuhali. Rec. aloes,cro- ci,anapartesa:quaies,myrrha: partis i. mediam confice cum aceto.& da oi die,drac.j.funt enim expertg,& fanj.
De cura paffionum cordis ex fetoie contingentis.
Cap. 14.
ISaac ait. Si exf^torequistalespaffionesincurrat,ab- ijcianturputrida,& mundentur fcetida,aerfiateuen- taoilis, & odoriferus. Miniftrentur calida,vclfrigida proutinuitat neceffitas, ficut te fcire fecimus fupradc cura vertiginis ex vapore fcetido .
Decura paffionum cordis ex morfu venenoforum, & affumptione veneni. Cap. 15.
INquit Abuhali. Morfis ab animalibus venenofis: & eisquifumpfcrunt venenumfubueniescum vomitu p feftinanter:deindelac,velbutyrum ficalidum fit vene- num,da. Si vero frigidum,a(Iam (eu confecHonem eius diamufchum, vel alia nsiniftrabis. Et fi contrarium a fubftantia. mithridatum,vel theriacam, & lutum figil- • latum:prohibetpenetrationemeiusadcor:& extracor- ptis expellit,corconfortando. Deindeconfideretur cu- ius generis fit: & ei propria medicina curetur. Serapio- nis vomitiuum ad eosqui (umpferurit venenu,& nior- fifuntab animalibus venenofis. Rec.falisindi, chata- bx,baurach,anapartem s.terantur,& dcntur cum aqua mellis. Modus gargaiifmatis quod expertusfum. dixit,
Gal. In lepore marino;&cahiharidibus fumpns educes ea vomitu ftatinr, & iam expertus fum ipfnm morfu ca- nisrabidi curn vino,&liniui cum ipfo morfum viperx cumaceto,&pofui fuper ipfum poft linimentum folia fcordeon,vclcenraurear. Pilula- contraomne venenum fumprum,& contra morfum cuiuflibet animalis vene- nofi. Rec. tcrra:figHlar:r,lutiarmeni,anadrach.s.Con- fke cum iucco cyperi,& vtere cum oportet.
G
Decurapaffionum cordisextimorecontingcntis.
Cap. 16.
SI extimore perterriti,tales paffiones incurrant,indu- canturad (ecuritatem,& gaudium cum ampliatio- neaens,& claritate,& afpeduvirid:nm,& pidlurarum placibilium,& cum fabulis,& catilenis placidis,& fua- uibus,acla:tafociorum,&ninicorum focierate,acde!c- dtabiliuin perfonarum. vigilent. qua: la'ta funt narrenr, &blandianturatqucmulceantur. Fricentur,& potctur vino,& cibenturclcclarK) doniufcho dulci,& gemmis; &aliudadditexolutisexgaudio,frigidis,& ftvpticis mi tigantur, & cordialibuscibis frigidis nutriantur,& vi- fcofiscummixtionexyloaloes,& occupenturfomno.
De cura paffionum cordis ex labore •, & accidcntibus animae. Cap. 17.
TTJTIppocratesinquitinapiho. Inomnimotionecor- j„ f tcm u JTl poris cum coEpcrit qms doleie, ftatim qmefcere remedium eft. Quod generalizans Gal. ait in motione amina: etiam locum habet.
S V M M Jl 1111.
Seckoiiis primx, fecundx. particulx y contincns capi- tnla quatuor.
PROLOGVS.
iE, c omnia,quxfuntdi<Sa, & fimplicia, & compofita funt de genere medicina- rum,quibus fanabuntur cordis xgrjtudi- nes omnes, (fi Chriftus voluent.) Subfe- qucnter (ecundum praemiflum oidincm procedere expeditad medicinas ajgritu- dinum partium forinfecarum pe<5toris,qus mam ille di-
cuntur s

D E ^GRIT. MAMMILL A RVM-
i 6
cantur •, qaarum fubftantia glandofa ell, alba, & fpon- gio(a,in feplurcs continensartenas, & venas,ipfascum matrice continuantes. Iuuamentum quarum/adquod easin maribusfapientiagencrauit, ellad perfcdhoneni decoris,vtaliqui dicunt. Et tamen non funtin maribus verae mamilla?,ficatnec mulieri funr,veri relticuli. Sed aeftimo ad hoc fadtas fore,vt fua fpongiofitate colligant humiditatem ladti confimilem; non ramen verum lac, ficutin hirco qui lactauit, inuentum eft. prout Arillot. inde hiftonjs animalium dixit; & hodie in viris humi- ditate abundantibus eft videre. ac cordi propinquaad contemperandam eius ficcitatem,ad quod forte humi- ditas hepatis, & cerebri propter eorum diftantiam non fufficir, necetiam humiditasaeris infpirati;ficut eorum frigiditas ad contemperandam caliditatem ipfius,nec ctiam humiditas fanguinis, & tempus generati in iplb, & fi fint ei magis propinqui eo, quod liccitas effentialis in ipfo a calore fuo motu effedtiue femper excrefcir, vt proinde multiplicatis humectantibus egeat,quibus pro- ut vit£ conuenit,cuius eft principium, valeat temperari. Cumenim vitaper calidum,&humidumconftet, in- diguit cor vita: principium calidum, & ficcum exiftens propter motum neceffarium vitx contemperantibus pluribus fui ficcitatis exceffum,quam caliditatis, licet hxc in eo fit maior,& etiam eftentialis,tum quia humi- ditas eft minus a6tiua,quain frigiditas, tum quia multa remiftio ficcitaris in corde eft magis conueniens vits, vtconfiitantinea, quamfit multa remiffio caliditatis, cumfit formalis in ea, & proinde magis prsiudicialis cftvitas. Abiqueenim caiiditate multaipfius vitaeffe non poteft, abfque ficcitate vero multa, & cum tempe- ranria in paffiuis cor effe poffibile eft. Iuuamentum ve- ro,ad quod lllas in fceminis generauit,exiftit ad ladtis ge nerationem,quo nutriatur infans de vtero prodiens,vf-
3uead tempusprodudtorum iatn detium, in quo man- ere dura poffit, ex menftruis nutrientibus ipfum in vtero,quibus cum careat mas,lacnon generar,quam- quam mammillasvideaturhabere, habetenim fednon fic,ficut mulier. Cui iuuamento quandoqueacciditno- cumentum,quod tripliciter fieri contingit. Diminuitur cnim,aut aufertur, aut corrumpitur, & hoc propter re- fpeftum ad fpeciem, & infantem, pro cuius alimento lac generatur.Sed per refpedtum ad matrem nocumen- tum talis adtionis exuberantia ladtis effe dignofcitur,vt infra patebir, cuius quidem nocumentum euentus eft, cx asgritudine earum propria, vel ex communitate pro- pria fimplici, & compofita, & fimplici complexionali primum cum matena,cum fanguinis fuperfluitateirL_j recipiant ad ladtis generationem,vt didtum eft,quia de- biles funr, rarx, & frigida?,' ac menftruali, & communi, &compofita. vt apoltemate. Ex communitateautem ad alia membra corporis,& proprie nutritiua. & maxi- mead matricem,autad corpus totum. & fecunduni__j hoc ifta quinta fumma fecundx particulx continebit quatuor capitula_j .
De diminutione ladtis. Cap. r. 16
De exuberantia,& de cafeatione ladtis, & de corruptio- neeius. Cap. 2. 17
De apoftemate mammillarum, & de earum vlceratio- ne. Cap. 3. 17
De earum magnitudine. Cap. 4. 18
De diminutione ladtis.
Cap.
Dlminutio Iadtis, & eius exuberantia notx funt,eft autem ladlis diminutio contraria exuberationi eius,non folum in fpecie,fed etiam in effedtu. Nam pri- ma nocet fcetui,& non matri,fecunda vero matti, non fcEtui ,vtraqueigitureftcorrigenda,& cum contra- rionini contrana; fintcaufa: ,&cotrariarum caufarum contraria funt figna, & curx. Proinde corredtio vnius eritper corredtionem alteriusdeclarara. Etquiadimi- «utio ablationi conuenitin genere caufe,& differtin
A quanto ipfius. ideo per caufam diminutioniscuram ab-
lationis comprehendere habes. Cumergo lacexian- w- guinealteratoin mammillisad fuam naturam propria dmi generetur, cum vides ladtisdiminutionem,infpicias ^cnkl*. fanguinem: quia non euacuabitur ab altero duorum, a "> putaquiaaut eft diminurus in quanto,aut mutatusin fubftantia,&qualitategenerationi ladtisinconuenien- ti,quia fupcrfiue calidum,fngiduni, ficcum, vel humi- dum,& maxime frigidus,& ficcus,autgroffus,vel fubti- lis,& aquofus. Diminutioautem talis/anguinis,autcll in corpore toto,aut in mammillis ,6s Si _ > , fi m roto,aut ex partecaufe materialis eius.f. cibi, & potus: quia fitdi- minuta: quantiratis,& inconuenientis; aut qualitatis ex parte caufeefficientis,f.complexionis corporis haben- tis fanguinem generare: quia fit malitia complexionis in toto qualifcunque, & proprie frigida, & ficcapura, vel cum humoris vitio mixto in fanguine, vel domina- te in mammillis: quia fanguis deelinet ad lllam partem, g & matricem maxime,qui ad mammillas venire cofue- uit: ex quibus caufas exuberationis colligere poteris. Si- gnaquorum omnium diftindta lunt: hxc fiquidem fit ex di min utione ianguinis in quanto,erit priuatio figno- rum dominij ianguinis in toto corporein qualibetpar- te. Si ex peccato eius in quali,videbis fanguinem fuper- calefadtum,vel infrigidatum,liquidum, vel fpiffum. & in eo dominarialterum trium humorum,cum extraxe- risdecorporeper phlebotomiam,&pofueris ipfum in catino ex difpofitione corporis, & regiminepra-cedente inueftigare poteris. Et fi quidem diminutio in quanto, &eiusmutatio inquali fitexparte fusmaterix.f cibi, & potus,tibi fenfus declarat. Si vero exparte fua: caufe efficientis,f malirix complexionis in toto corpore, co- gnofces id per figna malx qualitatis calidx, frigidar, fic- ca:,vcl humida:; & calidx fi fit pura lecundum inflam- mationem corporis,& feb. quandoquefitim,appetitum frigidorum,per qua: iuuatur,& la:ditur per contraria. & fi cum humoris vitio, perpendens per exeuntia, & pro- C prieexeis,vteftlac,perqualitatem mutatam,&colore corporis,per regimen pra:cedens, per complexionem, 2tatem,artem,tempus,regionem,& fimiles circumfta- tias. & fic de alijs qualitatibustribus . Diminutionem vero fanguinis in mmamillis-, & quia declinat ad aliam partem perpendes ex venarum, & arteriarum occulta- tioneminmammillis,& ex fluxu eius,& ex alijsparti- buscorporis,exquibus fluere confueuit, vt funtnares, ha:morrhoides,& propria menftrua. Inquit enim Hip- pocr. Si mulier,quae nec prargnans eft, neque generauit, lac habet,huic meftrua defecerunt. ex quibus figna exu- berationis tibifuntpercontrariummanifefta. Curadi- Cur* dimi- minutionis ladlis,vtex przdidtis colligitur, eft iij. res. »»'• ui< » Prima confiftitin fanguinisada:quatione,vtfitfufficie- tis quantitatis, & conuenientis qualitatis ad Jadtisgene- rationem,& multiplicationem.Secunda confiftitinat-
tradtione ipfius fanguinisgeneran',i< ■, multiplicati ad
mammillas. Tertiaconfiftit in conforratione ipfarum D ad ipfius fanguinis conuerfionem in earum propriam naturam,qualac generatur. Primam rem complent ci- bi,& medicim, & illa, qua: funr, & cibi, & medicinse. Inquit-Gal. illa, qua: multiplicant fperma,funt multi- plicantialac,& fimilis virtutis,& fpeciei,pra:teragnum caftum; dequo dicir Abuhali,quod multiplicat lacmi- norando fperma,quod quidem iftimo a proprietate ha- <¥"*< bere. Galeni vero fermo verificatur in operatibus com- plexione cibi, proprie vbi peccatum diminurionis fanguinis eft ex parte materia:,f. cibi in quantitate dimi- nuti,& fi cum additione cibi,qui a tota itibftantia habet generare,& multiplicare fanguinem bonum,& vniuer- faliter declinantem ad caliditatem, & humiditatem te- pidam,fimilem & a:qualem caliditati fanguinis,exquo habet generari lac, vt funt panis,lacmundum recens, caroannalisagni, vitulorum,gallinarum iuuenum, & pinguium,& hardorum, & oua forbilia decodta non af- fa,&proprie multum lac,& butyrum vaccinumcum vino fumptum, & fifamum mollitum cum vino fum-
ptum.

FRANC- DE
ptum. Cicera,frumentum,f<jnugr«ecifm, vbera ouium, & caprarum cum ladte.&^j» ea,qua: in eis continentur, propter {imilicudinem, & proprietatem in membris,& bumiditatibus eorum. Et vinum album,& rubeum,& conuerfio regiminisin omnibus alijsrebus non natu- ralibus ad caliditatem iqualem abfque ficcirate. Et Me dicin<e propris vbi peccatum diminutionis (anguinis eftex inconuenienti qualuate,fiue propter incouenicn- ciam qualitatis cibi, fiue propter inconuenientiam ma- litix complexionis in toto corpore,& mammillis,funt contrarix qualitatis qualitati praedidlorum, puta, fi fue- ritillorum malitiacomplexionis calida ;,dandaeftaqua hordei,aqua cucumeris,& feminum communium,pa- pauer,ladtucx,fpinachia,atriplices,& fimilia,putagra- nara nmza. Si vero fuerit frigida,ei dada funt aqua ane- thi,f£niculi,eruca:,apij,& electaria calida,vt diacalame- thum,diacinnamomu,fpica nardi,& ieiunet. Etfifue- rit ficca,dandx funt humida: prxditti,& recentes non ficcar. & multiplicentur,potus,iura,quies,& fomnus; & F diminuatur exercitium. & fi fuerit humida prardidta: dandifunt ficca:non recentes.& diminuatur potus, iura,& fruttus-, & augeatur exercitium,& vigilia:. Et fi qtlidem fanguis fuerit groffus,deturoxymelcumaqua fubtiliantium,vr eft mentaftrum, hyflbpus, ameos,ha- fce, calamenthum,& origanum montanum. & cibetur excharabe.& ln cibo eius fit parum croci ,& vinum fubtile,& vtatur exercitio teperato,& vigiler. Et fi fan- guis fubtilis fuerit,vtaturin(pifFannbus;vteIt aquaiuiu- barum,& aqua frumenti decodii, & chondrum,& len- ticularumexcorticatarum,& caulium,Secunda-,& fiin fanguine dominetur cholera,vtatur mundificantibus fanguinem,altetantibus,& foluentibus choleram; qua- lia (unt endiuia, lupulus, aqua ladis, borrago, bugloffa, fuccus rofmel,cafia fiftula, tamarindi, firacoft,& fimi- lia; cum epithyino, fena, myrobalanis belliticis, & ni- gris. Et fi phlegma,vtaturhis,quar phlegma in fangui- nem conuertunt,vr (unt medicinx calidxin primo,vel in (ecundo gradu,vr zingiber, macis. Gibi,& medici- na: vbi peccarum diminutionis fanguiniseft ex parte_j materii,&_^ efficientis caufa:,funt eruca,baucia:,id eft daucus, fgniculus, anethum, & apium fylueftre, & ni- gella,quiphlegmaconuertuntin fanguinem. Etope- ratio cum eis in hoc eft melior, quam cum his,qu$ funt medicina: tantum. Et fi fanguis mali fuerit odoris,da- biscibum boniodons;& vinum fimihter, & epithy- mabis mammillas cum altcrantibus prxdi£lis,& his qua: in decoratione dicentur, (fi Chriftus voluerit.) Se- cundam rem complent fricationes mammillarum ma- nibus blandis multum,&partiumadiacennum, vt pe- dlons, & fpatularum cum melle, & puluere calamen- thi,Epithemata,emplaftra,& vnguenta excalidis,qux trahant fanguinema profundo cum melle,&aquaip- forum epithematum calida,vel aqua fimplici; & fi qui- dem fuerit oppillatio in venis eius, aut debilitas virtutis attra6honeearum;augmentabitur nutriens fubtilead caliditatem dccliue. conferunt valdead hxcipfx baucix, & femen lpfarum, & fub mammillis ventofx ponuntur magnx, & cum multacompaffione tracia- buntur,& emplaftrabuntur cum nigella,rubea tin(3:o- rum,calamentho,& melle,& ficubus, qux trahuntfan- guinem aprofundo. Tertiam rem complent empla- ftra, & vnttiones mammillis applicataex rebus tepidx caliditatis,& humiditatis iuuantibus digeftiuam,6^_p nutritiuam virtutem,& etiam cum appropriatis,qua- liafunt emplaftrum fadtum exfifamo bullito in vino; & prxdicta funt ad caufam diminutionis ladtis; ex qui- bus curam exuberationis comprehendere per contra- riumpoteris,ada6tum reducere(fi iancti fpiritns gratiatibiadfit.) Inquit Abuhali quidam expertifunt elixamram capitum falforum pifciumin aqua.i fucco anethibioita. Etxflimo valere propter proprietatem, vbicaufa diminutionis fitexhumida,&frigidacaufa. Etexeis,qux lac rnultiplicant,eft butyrutn vaccmum vnc.j. cum vino bibitum, & fimiliter filamum molli-
PEDEMONT.
tum. Item ex expertis per me eft, vt fiat panis ex farina <JW/. tritici cum femine iuriulex,& eo vtatur. Et exftercoie turdorum curn ladte afinx, & oleo, more emplaltrili- niantur mammillx; & eftfatis temperatum,confortans naturam mammillarum, & omni dy(crafix conferens.
Item Rcc. amvgdalarum dulcium,pinearum,& fifti- PUcmtul*. corum,farinx granorum viridium iuriulex,& lecacul, ana partes xquales: terantur & conficiantur cnm buty- ro,& fiant placentulx: de quibus omni die mane,& fero fumat vnam,qux fit quanutatisoui vnius. Sorbitiofa- Strtoo. dta ex fucco fefirx cum frumento decodto, & melle fa- cit exuberare lac fecundum inuentionem noftram. Me- Mixtm. dicamen valdebonumfaciensexuberarelac. Ri.feminis anethi vnc.uj.feminismandragorx,fem.porri,an.drac. j.fem.f?nugrxci,£<^- fem.efulx,anadrach.ij. Totum cum fticco feniculi, & melle, & butvro mifcearur, & in potu fumatur. /£ftimo valerevbi cauladiminutio- nis fit ex peccato fanguinis in quanto, & qualitate frigi- da. Item a!ia cenfectio impinguatiua,noftra, faciens Confccfot„ lac, & (perma exuberaie. mugracij, nucis neridem, & been,& doronigi,& dragacanthi-fem.papauens,cha- rabx,ana drach.ui,tere,& pulueriza,& frige cum buty- ro frixione leui cum duabus heminis paruis fauich triri- ci,& minavna zucchari menfura, & minavnaparua, de ea fumatur omni diedrach. xx. & decoquatur cum duabushb. lactis.&proijce defuper de butyro quan- tum necefieeft: & forbeatur, quoniam bonum,&ra- tionabileeft: & eltexperrum in complenda tua inten- tione,(fi confidis in Deo.) Sufuf. ad impinguandum,fa- puhm. ciensexuberarelac,&(perma. i^.ciceris mfufiin ladte vaccino,aut ouis,exiccatidrach-l. rifiquodablutum eft mu!toties,& exiccatum drach.xx.tritici,& hordei tri- torum,& excorcicatorum,anadrach. xxx. amygdalaru dulcium excorticatarum drach.j.papauensdrach.ijpa- nis de filamo trici, & exiccati drach. xl. zucchari tabar. lib.j. terantur& denturomni diead (orbendumdrach. xxx.poftquam decoquicur cum ladte, aut aquafurfuris, vel amy li,& proijciacur 111 ea quado decoquitur drach j. cymini. Eledtarium quodaugecfperma, & lac. fem. EieOarii, lurix,ideftarboris, quxdicirur liburnus. fem.naponu, c?patum,radicis alparagi, fecacul, pinearum mundata rum, fifticorum, amygdalarum dtilcium, auellanarum zingib. piperis albi,ana partes xquales. Terantur,o^__j conficiantur cum melle, & butyro, & cum ladte notu- termulfo;fumaturomm die quantitasdrach. iij. Abu- hali dicit,agnuscaftus eftde eis,quxmultiplicanclac, & minuuncfpermaaproprietate.Item confedtio medi- ec "f l£f '" cammis mulciplicancislac.^.feminis napi,efulx,rapha- ni,porri,cfpx, fceniculi, farinxciceris, ana partes xqua- Jes. Sumatur ex eispuluis mane, & (ero, & comcdatur poftip(um cicer iufufum in la£te.& fuperbibatur lac ipfum . Nocumentum diminutionis lactis, quodinfan- tiprouenit,eftdiminutioalimenti. Cuiusaugmentum dupliciterfibi necefiarium exiftic . corrigitur & emen- datur,aut per inuentionem alterius nutricis fufficientis, qux eligenda eit conditionibus debitis, quas (ciuifli. quodfiinuenirinon poffic,animal magisfimilehomi- ni loco eius inueniatur,ex quibus eflec (us,cuius (anguis elt (anguini hominis magis proportionalis,&caro ma- gis fimilis (ecundum Gal. fed quia indocilis eft, & im- munda,abijciatur. Eligacurergo,qux mitiseft,& mun- da,docilis,&fuauis,fcilicetcapra,cuiuslaceft mediocris confiftentix, & nutriatur bonis pafcuis,& ladtetur ex ea; quod fi ipfa non poflit haben, habeatur laceius, & eo immiflo m orcluauiternutriatur. Item adminiltra- bis ex iufculis,ex vitellis ouorum cum mica panis,& iu- re carnium,ladte amygdal. amy lo. & pulmentis ex fari- natririci, vel fimila bene abluti, vel fabarum,vel cice- rum; autex carnibus bene tntiscibetur. Etpoteturvi- nobene Iymphato,m quo mica panis refedent. His enirn ad xtatem decium plantatiuam,in qtia dura man- dere potefl conuenienter perduces cum auxilioeius,cu- ius diipofitione omnia vcgetantur,& vermisinterclu- fus in lapide rccipi c n u triment um.
Dc

DE ^GRIT- MAMMILLARVM.
»7
Sttgema fan guine ama- tnitu diuit* tt.Tfia*
Spithema,
Gxyrhodi- tium in ma- teriA ea.ii - di$ •
ttoplajlri
Zpitkema.
in cauja Jri' gid.4»
ftlcum. tx- pettm.
Dc exaberatione lat"lis } & eius cart?atione 3 &: corru- ptione. Cap. i.
EXnbera-tionis ladis nocumentum matriproucni:s cit multiplex.r.cafeatio,reu coagulatio laAis in ma- milhs,apoftematio,& vlceratio. Caieanonis,feu coagu- lationis ladlis in mammillis duplex ell cau(a, materia- lis.f & efficiens. Materialis eft la<Stis exuberatio in eis. Efficiens autemeft caliditas mammillarum liccitato coagulans,& condenfans,aut frigiditas ipiffitudine con- gelans non coagulans proprie fecundum fententia A bu- ha. Primamcaufam concomitantur inHammatiocali- ditatis mammillarum,& plurimum febris, grauitas, & dolor capitis cum turbatione mentis,quado corrupitur. Inquit Hipp. mul!eribus,quibusad mammillas fanguis eonuertitur,maniam fignificat, groffities, feu tumor,& grauedomamillarum,& partium ciicuftantium.quam dilpobtionem vocant mulieres coiter pilum defcendifle ad mammillas; quod declarat exitus eiusapparentisad fenfum,qui fanationis eft caufa,quod no impoffibile vi- detur,cu dicat Arift. in degeneratione animalium; q> in ianguine pilus eft •, vel res ficut pi!us,quo ablato languis non congelatur,ficut teftantur coci. Secundam caufam concoiniratur grauedo,frigiditas mamillarum,&par- tium circunftantium cum pigritia,& laffitudine. Cura 1'uius xgri tudinis eft dua: res. pnma re/picit caulam,(e- cundaeffe&um. piimaeftduplex. vna refpicit caufam materialem.alia effici ente. Prima eft^phibere laciis exu- berantiam. cuius cura fuperius coprehendere habuifti. Hxempli gratia fit cum diminuentibus fanguinem, & deriuantibus a mammillis, vt eftphlebotomia faphenx ptimo,& ventofario crurium, & plilebotomia bafiliae fecundo; & cum diminutione cibi in qualitate,& quan- dtate,& naturi fngidx,&ficcx, vtfunt milium,pani- cum,lenres, & cauLes, & hcrba: cum accto,vel acetofis decodte,& (emen canabis,& breuiter cum conuerfione omnis regiminis ad frigiditatem, & ficcitatem, & cum exterius applicatis repelletibus fanguinem a mammil- lis; nontamenexcedentibus,in frigiditate,&ftypticita- te multa,ne repellat ad cor,quod propinquum eft. Qua propterin eisdebent efteremiffa, veltcmperatx calidi- tatis mixta. Apocruftica.n. pedloriapproximari prohi- buit Gal.licetinacgritudinali difpofitioneloquatur-, & exilliseftepithematio partium pectons citciiftantium mammilliscum oleo rof. conquaftato cum aceto,fan- dalo,fpodio,coriandro,vel mvrrha. Emplaftratiocum plantacicutie cotntacu fuofemine prohibetladisexu- berantiam,& mammillarum augmentum. Qnae vero refpicit caufam efficientem,& effe6lum,qui eftinfpif- fatio,& coagulatio ladlis m mamiUis, vt diftbluatur,& educatur ab eis.conueniunt. fimul enim alterantiacau- fam efficienrem lac infpiftatum diftoluunr, & educunr. Inquit n. Abuha. Qua:coagulanturacalido,diflbluun- tur a frigido; & qua: congelantur a frigido, difloluuntur acaiido. Si ergoinfpexeriscaleationem acalido: mini- ftrabis primo fuper mammillis oxyrhodinum limplex; vel mixtum cum fucco folatri,vel aqua coriandri in rno dum epithematis.deinde lenticulas inaceto decodtas emplaftrabis. Etres manifefti iuuamenti,quam mul- toties fum expertus,eft,emplaftrare mammillascum_j porrulacis contricis,ficutaccipiutur,& multoties inno- uare; prohibet enim ca(eationem,& putrefadlionem, qua: nmctur ex ea. Si vero a frigido epi themabis mam- millas prnno cu aquacalida decodlionis meliloti. quo- niam'liquefacitipfum,velcum vino,quodcoaguIata dif- foluitinterius,& exteriusapproximatum. Deindecum fudtione fadta ore mulieris, infantis,feu catuli,vel ven- tofa,feuexpreffione,vel refolutione,vt diflblutumlac educatur. Etexeis,qu£eadh2c experta(unt,eftoleum oliuarum epithematuur, ita quod non tangat papillam. facitenim egredi totumlac,quod defcendit in mam- millas; & non facit amplius defcenderc fecudum Arift. EtexeiSj qua; refoluunt ipfum lac,eftepithematio cum
A fucco mcnta:,& aceto, & falisgemma: adcfatur drach.j. &exeisexpertis,eft epithema, &emplaftrum cum luc- coapij,&mica panis,cymino nabati,quonia difloluit omnem tuinorem mammillarum. Et ex eis,qua: prohi- bentfaniofitatem,& putredinem ladtis,eft aftiduatio cmbrochationis cum aqua decodtionis rerum haben- tium temperatam caliditatem, & conforrantium calore naturalcm ineis,vt f^mculi, anethi, chamxmcli, balfa- mita-, fenugra:ci. Etfi expedir,abrotani,caftorei,faIis, myrrh;r,aloes: accipepartes a:qua!es,contere; & confi- ce cumoleo,& melle. prohibenreniin putredine,& re- foluutcafeationem. Etexoleiseft oleumdelilionarciA fi,& de cofto inundtum. Ite emplaftru de menta prohi- bet cafeationem. Linimentum aperiens oppilatione ve- naru mamillarum exladtis coagulatione in mamillis. Pji. lubricos terreftres; contere,& lini,cum oleo delilio. Itemaliud. i^.myrrha:quantum vis,&tere, diflbluein aquacalamenthi,autfarins ciceris, folioru lauri,apij, g cymim,nabati,& a(|iucvirgepaftoris,&epithema.Coa- TmUm» gulum,&proprieleporisfumptum cumvino laccoa- ' a lt de gulatu difloluit,& liquefacit. Sal & mel intus,& extra approximataprohibent,& difloluut coagulationem la- 6tis vbique. Sed dices. Filiqd eftcoagulum ? & nuquid, omnia animalia coagulum habent, nunquid coagulum ftypticum fir,& quare contraria agit. Aclprimum dico. auCloritatep Elabin Abuha. in fuo libro,quod coagulu cft arabice appellatum amphaha. &eft fupcriorventer animalium paruorum ladlantium. Et eft fubftantiaal- ba inuenta in ipfo ventre,qua coagulaturlac, &notum eft. Etfecundum Papiamdicituracogocogis,eo,quoci cogitlaccoagulari. Et fecundum Arili. coagulumeft fubftantia,inqua clt calor fpiritualis adiuuans, & con- fortaus lac. Lacenim eft vna derebus maxime alterabi- libus,ficut ponit Gal. & propter hcterogeneitatem fub- bantix fux,& fuicaloris paucitarera. Vndeponit Gal. quod oportet", aut in primo loco efle fcilicer mammilla- rum,autin corpore animalis ipfum reciperc debentis fineintermediotemporis efle,ficutfemen,&pro tanto indigebat aliquo,quod ipfum muaret.&confortaret. & in corpore animaIis,quod ipfum reci pit. & extra corpus cum ad vfum animalium recipitur,& mulgetur.ln cor- pore animalis quide recipientis ipfum. Na infantis cor- pus proprie,& naturaliter recipientis,dum lacte nutri- tur,primo recipit ipfum in ftomacho, qui eft (ubftanti .T neruofe frigida:,& contentius debilis propter humidi- tatem itatisjficut ponit Gal. Etipfumlac,quonutritur fngida? eft fubftantia:,fluida:,& hquidx ■, & ,p tanto non potuit in eius ftomacho bene,& fufficienter retineri,do- nec digeratur,& nutriat: jppter quod natura noftri cor- poris magis operatiua,& (umma ars, qua:videturfem- per vniufcuiulque energiarum corporis vtilitate vndi- que expellere,ficut ponit Gal.in frigidiori ltomacho ta- lis animalis,quod eft ladle nutritum,dum ladtealitur ordinauittalem fubftantiam coaguli,quieft,vtpatetad fcnfum,ad fpiffitudinem,& albedinem cafeitatis acce- D dens; & qua: fua deficcationcconfortat retentiuam fto- machi,& villos eius; & fuacoagulatione appropriat,& ingroflatfubftantiam fualiquidam fluidamladiis,qua- tenuspoflitfufficiererteneri ibidem, doncc perfedte di- geratur,& fua caliditateignea forti calefaciendo (ubftan tiamaditiuetdigeftiuam,necnonfua operatione lique- fadtiua,& diflolutiua complexione nocumentum,quod ex ladlis coagulatione,& conuerfione in ftomacho pro- uenit in via prouifionis prohibeatur; & hoc, vt didtum eft,incorpore animalis,quodipfum naturaliter recipit ad fui nutrimentuxtiam caufa extra corpus ad vfum ali- quem recipir,& mulgetur coagulatione,confortante;& conleruantc fumn debilem calorem, & fuam fubftan- tiam heterogeneam, vndefacilc permurabitur, vtnon fiicile permutetur,& corrumparur. Talis declaratio po- tefthaberi,&eligiexdidtis Abuhalifecundocano. cap. j.& Auerr.colligetin v.Etexhis poteft pateread fecun- dum,tertium,£<^_pquartum quxfitum. Aclfecundum quxfitum dico,quod qui ladtenutriuntur,dum ladto Alefut, C C aluntur,

• FRANC- DE
ilcntiir, & funtparitajiabcnr prardiilam caafam ;qui E vero non nutriuntur non habent ; quia natura eorum eftminushumida,vnde rerentiua eorum eft fortior, & eius digeftiua: & quia cibis folidioribus, & ftypticiori- bus,feu (piffioribus vtuntur, & crudis, vnde non indi- gentcoagulatione, & per hxc poteft patete adtertium quaefitum. Adtertium dico,quod proprie ftypticum eft frigidum, & ficcum, ficut dicirttr quartode fimpli- ci medicina. licet aliqua calida ftyptica fint,vt infra pa- tebit, dicitur enim a pontico, fed magis minus,vt ibi Gal. & Abuha. in fecundojfic coagulum cum fitca- lidum,& ficcum igneum non poteft propne dici ftypti- cum.vnde dicit tlabin, quod non eftde eius mten- rione, quod ftypticum iit calidum proprie intciligendo virtualiter, &potentialiter:licetfit habens infequali- tatem pafliuam ftyptici,falicetficciratem;fed accipien- do ftypticum effedtiue,prout ftypticum habet retinere fluxibilia, & coadunare,vel conftringere laxa.dicoquod inJluxu ve coagulum poteft dici ftypticum. Nam Huida infpilfar, p iru putro- &fubtiiiaingroflat, &laxamembraconftringit,6choc a fua proprierate - , ficutponir Abuha. & Auerr. in v.vbi ponunt quod fluxibus conuenit ventris, quorum caufa: lunt ignota?i & hoc eft a proprietatc. Inde eft quod pofi- tum (upra ventrem puerorum a proprierateretinetflu- xum ventris ipforumfaciendo operationem infpiffm- di,& ingroflandi humores ipforum. Scd a qomplexio- ne calida,& ficca ignea habet fubtiliare,(pifla liqueface- re,& diflbluerecongelata, & ficcontrariaoperatur pro- pter quod patetad vltimum. Sed videtur,quod non om ne fit igneum-, quia fic eflet omne acutum,quod Abuha. videturibidem innuerecuminquit. Nonadminiftre- tur,quod excoagulo eft acutum; vbi neceflaria eft con- ftridtio.Sicper hoc videturvelle Gal.quodaliquodcoa- gulumnon fitacutum,quod eftcontra. Abuha. ibidem. cumdicit. Omnia coagu!acaIida,&ficca igneafunt. Ad quartum dico, quodomnia coagula inquantum ta- lia funtcalida, & ficca ignea; fed prout poflunt differre fecundum differentiain animalium •, quorum funt fpe- G cie,& xtate,feu tempore,vnum eft minus calidum acu- tum alio,ficutleonis, vrfi,&annquum dici poteftacu- tum refpe£tu coaguli agni,& hxdi nouiteraccepti;& idnoneftacutum.
Deapoftematibus mammillarum-, & earutn vlcera- tione. Cap. j.
APoftema mammillaru eft no turn. Et eft aut ex in- fufione rheumatis;autex impotentia conuerfio- nis proprij nutrimenri ■, quorum duorum modorutn_j caufx (unt generaliter notx; propter td,quod incura apoftemadsingenerali infra dicemus. Specialiter au- temeftjVtplurimumex fuperfluitate ipfius, vtexladlis exuberantia,ficut monftrauimus incapitulo decura_j Comtemtn pcnpneumonie. Conueniunt enim lixc duo mebra pul- mo > & mammilla nutrmicnti fpecie j quia ex fanguine nutriuntur, & inraritate,& fpongiofitate fiibftatix nu- trimetum fuperfluitatum ipfius,& humiditatem tranf- miftacolligunt. ex quibus ea apoftemari contingit,& in tumorem extolli. Eft enim lac fuperfluitas nutrimen- ti mammillarum. Ordinauit n. (apientia,quodfanguis tranfmittatur ad ipfas plurimus, quam fir eis proali- ntentoneceflarius,quem conuerterent in propnum ali- inentum,& quod fupereft pro fcEtus nutnmento,re(er- uaretur conuertendum in lac •, quod eft magis fibi pro- priu propter cOnuenientiam in materiam eius.f.fanatii- nem menftruum,quonutriebaturin vtero. Inquit Gal. ontne membrum generattim humiditate habet fuper- fluam,quam fibi ad alimentum fufticiat,propter neccf- fitatemahorum membroru generandoru, vel nutrien- dorum ab ea,quod quare magis,quam aliud habeat, foli Deo eft ratio referuada.Cum ergo (uperfluus fanguis ad mammiiias tranfmifltts, & inlac conuerfus nonmul- getur ad nurriendum foetum: vel aliter non educitur,re- manens in eis calcfi;hs,vel algqratis,cafeatur; & mam-
PEDEMONT-
millas in tumorem eleuat,& generaturapoftema. quod quidem ad fenfum cognofcesper(uam eflentiam,quam tibifuanotificadomatiifeftat. Eftautem (ecunduGal. apoftematumorprxter naturam,quomembramagni- tudinedeficiuntabeo,quod eft fecundum naturam. Et fiquidem funt ex rheumatis influxione,fignis cogno- "' fces huitifmodi: ex difpofitione (cilicet mittentis,& re- cipientis. Mittcntis,fi fittotum corpusexpaffioneeius f.fe.repletionis,ipfius fignisplerhorix: vel cacochymix, qus funt nota, vel fi fitaliquod ex membris principali- busjcerebrum maxime,cor, hepar & matnxexparticu- lari xgritudme ipfius. Etfignis repletionis ipfiusreci- pientis,fcilicet mamillarum, quialint dcbiles,quodex defedioneoperationumipfatumcognofces,Etquiafre- quenter pati confueuerunt,& ex cahditate,& doloreip- larurn trahente. Si verofiteximpotentiaccnuerfionis, cognofces ex mutata qualirare ipfarum,quam ribi inali- tiaoftendit complcxionisjquxineflentia virtutis effi- cit nocurnentum cum priuatione iignorum repletionis totius, & partis;& abfque exuberantia Iactis,aur ex fi- gnis repletionis, vel cacochymix, aut ex vtrilque, fed fi qttidem exuberantia ladtis fiat, caufaefttibimanifefta. Curatioautem apoftemanshuiuscompletur,vtin cura catarrhi diximus, cumeuacuatione extcnuatiua dnita - , & conuerfioneregiminis ad exiccationem,&cumdy- fcrafia membii, & humoris peccantiscorredtione. Et eft dttpkx; vna eft dum eft in fieri;alia dum iam fattum eftapoflema. Primaeft compofita expra:(eruatiua,& curatiua,& eft vt prohibeatur materia colligi in ipfis:& quod colledtum eft,refoluatur . Primum complerur cum euacuacionibtts repletionis totius, & partis mit- tentis,& cum deriuatione eius,quod (upereft,& confor- tationeipfiiiSjVtnon regeneretur,& cum apertionedu- £tuum, vtfiquid regenereturper dudiusconluctosex- pellatur ;&cum conltridtione viatum,per quasfluere confueuir,fieftpoffibile,&cum confortationemembri recipienris/cilicet mammillarum,vt non recipiant, fed repellant,nec trahant,& generenr; & hxc cum alteran- tibus malitiamcomplexionis earum, & fubftantiami- nucntibus. Et illud fit cum medicinis contranjs dyfcra- iix ipfaru r n,& ltypticis habctibus miftionemaftoram fubtiliantium, vt eil epithema ex aceto, & oleo rof. vel ex melle cum aqua ro(arum,& myrti, & cii prohibenti- bus exuberantiam, & cafeationem Lidtis, qur htc ha- buifti. Quodautem collcctum eft deinde refoluatur,& fit cum temperate calidis anodynis notis, cum ftypncis miftis. Eft enim vt fupra didtum eft membrum humi- dummultam reciptens humiditare, & fuperHuitatem, ouxfi non repellantur, veletiam refoluatuurcitoper- ducunt, & frequenter ad cancrum. E t ex conucnicnti- bus eft, vt radix afphodeli emplaftrata cum f$ce vini. Cum vero iam fadtum eft, cura eft, vr pro pofie ftudeas ipfum foluere cu prxdidtis calidis anodynis,qux hic fu- perius habuiiti. Quod fi non fir tibi poflibile,& vcniat ad bubelari,vacare te oportet in faniado, & (aniatum a- per.'endo,&apertum mundificandoctto,& exiccando, & vltimo confolidado. Qux omnia fupra de cura pleu- refis, & peripneumonia: tibi fpecificauimus, qux per chirttrgum miniftrata fanabunt ab apoftemate,& vlce- re(fi Chriftus voluerir.)Sequuntiirmcdicina-compofi- tx. Medicinaprohibesfluxum rheumatisad mammil- lam,& apoftemacalidumi& fedans dolorem apoftema- tisij^fitis. fandali, fpodij, acacix, ludarmeni nil.ana tere fubdlirer,& diftempera in aqua rofa. & tnyrto,acc- to, & !uccofolarri,& epirhema mammiilam, eftenim ex inuentionenoftra. Emplaftrum. Bi.pantshordeicu
furfure, & .idifloluein oleo rof.& emplaftra.prohibet
enim apoftema mammillarum. Item furfuremplaftra- tuni cum yino madefadtum, cofert phlegmatico,&ve- tofo; rarefacit enim &refoluit. Emplaftrum refoluens apoftemata mammillarum. 9i.farinx £tbarum,meliloti contriti,anapartes xquales. conficecum oleo fifamino, &emplaftra,caIefad.tione prxcedente cum aqua cali- da. Item ex feminelini,&aceto fiatemplaftrmn. Iten»
aliud

DE ^GRIT- MAMMIILARVM-
18
B
a!iud vltimercfoluens ipfum. Rcc panis contriti,farinx A ttioncm tertiam, vbi de mcdicinis, quae funt ad deco.
iiordei,& fabarum,fcenugra:ci, jtftip f?tid;r,& viici,ana ' ' ' ' ' '
vnc.j. virellos ouorum numeroquatuor,myrts,vnc.s. croa drach.j. Conficecum melle,&emplaftra. Abuha- Ii inquit. Ex omnibus fpeciebus nucum fit emplaftrum apoftemati mammillaru in refolutionis via. Item em- plaftrum prohibens ca(eationem,& apoftemata. fe.me- tam,& contere,& emplaftra,prohibet enimcafeatio- nem,& laclisfedatapoftema. Adide- Portulaca empla- Hrata prohibct cafeatione calidam,&apoftema,inquo timetur putrefacSio. Idemlinimentum refoluenscafea- tionem,& apoftemaca. Rec.aqua: ficlar, fannar triti(?}',ni gellc, 1'alis, ana partes a:quales terantur, & diifoluantur lti aqua calamenthi, & foliorum Iauri,& apij. Etoleo de lilioex inuentione. Item aliud refoluens apoftemara a caleationelactis. y.. hvlTopi.radicum apij,lenticularii integraru,foliorumalrhi?,afphodelonimanaqu:ntum vis,decodta in aqua mellis a!oi,& aqua,vino albo ^qua- lium partium, deinde confice cum melle, fece vini,ana partes aequales, & adde mentam tritam rccentem,& in modum emplaftri,mamill£ apoftemofa:,apponc. E111- plaftrummacurans, & infanians apoftemata mammil- larum. 5i.femi.lin!,f?nugL£e. radicis althxar, & lilij,ana partem.i.gumnii pmi,ftcrcoris caprx,ana drach.j. Con- hce cum axungia porcina veteri,& medullis cruris vac- ca:,& appone.Emplaftrum aperies apoftema (aniatum.
ftercons columbini, fcrmenti, & contice cum (ucco flammul^,& puluerecantharidarum,& vtere.Item co- tere limaciascum corticibus,& appone. Item empla- fhum ex vrticacontrita. Item granum.i. arfcnici fubli- maticera cauata impone,& applicadefuper. Iternfo- Iium vnu herbx alcanae, coque liib cinere cum puluere cymini,& deinde ipfum aperi,& emplaftra. Iteex mel- le,anetho,& pice liquida tiat vnguentum in catia,& vn- ge. Vnguentum cerufeos,& vnguentum a:gyptiacum iunt mundificantiafaniem,& putredineapoltematum,
& vlcerum mammillarum. Medicameexpertum exic- cans vlcera mammilIarum.Recip.vinipontici,lib.xx.& C conficeineo fumach,lib.j. gallarum immaturaru,Iib.s. ca£ia:ligneaelib.s. vel gallarumcypreflijlib.j. Etdimit- tatur diebusxx. deinde coquanrur,& commoueantur cumligno cyprefli, donec minuatur medietas-,deinds commoueantur fortiter,& reducant ad igne - ,& calefcar, fitcji Ieuisignis.Et conferuetur in vafe vitreato-,eftenim bonum omnibus vlceribus,qu?eaccidunt in membris moilibus,ficutos,Iiiigua,mammilla, tefticuli,& emun- «Soria, & alia, exiccat, &con(blidat, & prohibet corro- fionem. Emplaftrum ex farina ciceris cum aceto con- fertvlceribus cancrofis. Et infufio ciecodlionis lupino- rum confert corruptioni. Lutum armenum cum aceto prohibet ablutionem putredinis membrorum.Et virga paftoris confert apoftematibus calidis vlceratiuis,exco- riarioni,& vlceribus papillarum. Auellanaafla mafti- cata,& muntta eftfiifficiens, & experta. Quod fi apo- ftema non debelletur, fed lapidcatur; emplaltru de mu- cilagmibusde meliloto appone, veldiachylon magnii,
&paruum, vel cerotum liyffopi, & ccrocum diapente fecundumnoftraminuentioneinunge.mollificat enim,
& refoluit,& confert nodis,&glandulis.Si veroapofte- ina fic frigidum,phlegmacicum, cotere apij folia,& em- plaftra.fimiliter & chamaemelum perfe,vel vtraque mifce. Ciceremplaftratumcofertapoftematibus glan- dulofis. Filius Serapionis. diamach ad dubelet,& apo- ilemata dura, & refoluit vtraque. & eft valde niagnum iuuamencum.Recip.tarafacon tricam,ficcam,&cribel- latam vnc.iiij.f^nugraeci contriti,Sc^cribe!!ari vnc.ij. marathri cribellati vnc.j.mifceantur,& conficiantur cuin lacte recenter muldlo,& oleo de lilio, & empla- flrentur cumeo,& fanum eft cum Chrxfti auxilio.
De magnitudine mammillarum. Cap. 4.
D
E magnitudineautem mammillarum,& aliorum mcmbrurum dicere poftponemus vfque ad fe-
rem deeagcneralecapitulum faciemus(fi Deus volue- rit.) Hicenim fpccialiter dicemus.f. quod magnitudo. ipfaruin non eft argritudo •, (ed inter agritudines nume- ratur; & proinde indigens medicina, qua conferuentur in paruitate,& prohibeanturamagnitudine. Curatio induobusconfiftit. Inquiete primo,&abftinentiaab oibusdilatantibus,& excendentibus actrahentibus fan- guinead ipfas,vt eft motus,fricatio,balneatio. Secundo in conftndlionecum aquis frigidisepithematibus, vn- guentis,& emplaftris, & ftypncis, &ponticis pra-didlis hic,& ligaturis-,cu vero magnificatx fiierint,m inui non poiIunt,fed ab(condi,& c^lari, & illud cum diffufione, & dilatione earum ln partibus iubaxillarum; & hypo- chondriorum,& conftridlionecum camifia chordelata ftridtafapcreas quantum cxpedire videtur. Etexhis, MZmiH*. quae propriecate operantur ,eft oleum vefpertilionum inundlum,prohibet enim augmentum earuin puellis; T ' & fricatiolapidis,cum quoacuitur. Etidemexcuranti- buseft tefticulorum augmentum,(eumagnitudinem, Cataplafma vtile refoluens tumorem mammillarum, & corruptionem ladlis. Rec.farinx,(em.lini,farina: len- tium,ana partes xquales tempera cum oleo rof. & cro- co. Aliud Humayn Recip. marrubij,ebulorum,folioru papaueris albi,abfinthij,rutx,cufcurae.,ana partes xqua- les, mifce tepida,& appone. Diofcoridesadidcm. Reci. olibani, maftiches, fem. abfinthij, farinae lentium, ana drach iij.cera: drach iirj. olei rof. drach.vj. fiat vnguen- tum,& muhge.Linimentum extingues ardorem mam- millarum,& tumorem delens. Rec.fucci femperuiuae, fucci folatri,-albuminis ouorum, & olei rof. ana partes aequales;quod nunc frigidum, nunc tepidum appone.
Quod fi deueniat ad vlcerationem, chirurgi tunc auxi- lium inuocabis. Si autem tumor cum inflarione fuerir, tunc oua cum oleorof.& aceto appone. Quod fi cx re- tentione fanguinis menftrualisaccidir,phlebotometur ex faphcna, deinde fi expedit exbafilica,& pharmacia decur. Ad tumorem in mammillisex frigidis humori- bus,adhibe farinam focnugra:ci,cum fucco apij, & ebu- lorum commiftis. Aliud Recip. fimi bouini recentis,& caprini,ana vnc.ij. fucci marrubij, fucci ebulorum,foe- cis aceti,anavnc.j. mifce,& fuppone calidum. Aliud contra viuosardores,& rubicundos; temperat enim_j eos,& obtundit audaciam eorum. Rccip. mucilaginis pfyllij,aceti, olei rofati, & olei viola. ana pondus.i.opij, camphorae,ana (crup.j. fiatomnium mixtio cum farina hord.&albo ouorum,&emplaftra. Cauetamcnafu- perHuo, neimpellat ad antrum.
PARTICVL A T E R T I A
fedionis primjc, qux cft dc xgri- tudinibus membrorum nutririonis.
Tl^OLOGrs.
Rotulimus hucufque fermonem no- ftra: mentis cxplicantem conceptum in medicatione a:gricudinum mcm- brorum deferuienuu fpiritui. In quo ^intetiones, & modos curationis fum- Qmauimus debite ordinando.necnon jinferuimus medicjnas fimplices, & compofitas proprias,& expertas,quas primo philofophi ratione& methodo inuenerunt;&antiquimedici iu- dicio,& experimento approbauerunt; & quas (ecundu intentionem noftram efticaces vidimus opere, in effe- diu,prout Dei gratia infpirauit,quiilluminat philofo- phos, & medicos fuos miniftros,quos cicca:lo creauic. Wedicinam quoquein terrade fua larcicate produxic; per quos villuret, & redimsrec plebem fuam. Et qui»
Mefu#. CC i fecun-

FRANC. DE PEDEMONT-
ftcundam przmiffum ordinem procedendo, fequitar, vtdeinde aggrediamurcuram xgritudinum membro- rum nutricacionis, fcilicet ftomachi, & hepatis,& alio- rum feruientium eis,ex quibus ca:tera nutriuturmem- bra- Qnod eft ternxparticuli fedtionisprima;. Implo- remusergo auxilium ab eoparquemomBiafadta funr, &fineipfonihil. Suppliciterexorantes,quatenus mit- teredignetur fpiritum fandum fuum,/piritum verita- tis,qui nos doceat, & fuggerat nobis omnia, qua: ad re- cuperandam fanitatem prxdidlorum celerem fint effi- caciter iuuatiua. & quod bene inqrpimus fui gratia pro fequi, &mediaremeJius poflimus fuo auxilio mfluen- te,& optime explere fua potentia confirmante.
Continet ciutem hmc particula tertia feclionis prim.t fummas quatuor.
Summa Primaeft de medicinis argritudinum meri,qui ftomachotranfglutiendo miniftrar. foiioiS
Secunda de medicinis aegritudinum ftomachi. 20 Tertiade medicinisxgntudinu hepatis,& venaru. 40 Quartaeft de medicinis igritudinuin (plcnis. jo
Summal.continct. Cap. VI.
Generalis fermo inmeri,& xgritudinibus eius,caufis & fignis, & cura fecundiim modum vniuerfilem . Cap. r. folio 18
Demalacomplexionemeri,&curaeius. Cap. 2. 18 Deinfttumentalibus aegritudinibuseius, velmala
compofirione eius,& cura. Cap. 3. 19
De folutionibus continuitatis eius, & eorum,quar exillisaccidunr,vteft fluxus fanguinis, & cru- ptio eius ex ore,& cura. Cap. 4. 19
Deapoftematibuseius,&cura. Cap. 5. 20
De nocumentis tran(gluritionis,& cura. Cap 6. 10
ifl generalis fermo inmeri,& agritudinibus eins,& caufis fignis, cj~ cura Jecundum modum vniuerfalem. Cap. VI.
guidjit Ciendum autem,qjmerieftmem-
P fW/ £ J brumadformaTiinteftinicxiftens,
concauum, & ob lo§um,cx duabus tunicis compofitum, continuatum cum orificio ftomachi, &perforas diaphragma,& procedens iuperius inter cannam pu!monis,& fpondy- lescollicum fuislacertis tranfiens terminatur in guttur.Quo mediante cranfgluriedo reci- pit cibum ab orc. Poteft autcm pari omnegenus ^gntu- dinum,ficuc aliamembra habentiaregimen,exquibus neceifario operationi eius ad quam prmcipaliter confti- tuitipfum lapientia, prouenit nocumentum,quod eft trafglutire cibum,& potum, qui funt materianutrime- ti,ad quorum tranfgludtionem ordinare ftomacho defi- derate,& trahente mouetur tanquam fibi feruiens dela- torie.Et ambabus fuis tunicis,ex quibus coponitur ope- rarurinterioriartrahente naturali virtute,cum villiiin longitudinefituatisinea, & exteriori exprimentealiter cum villis latitudinaliter, feu lacettis in ea pofids, rcci pienribus neruum a nucha, mediantibus fpondjlihus colli,quain vomitufolumoperatur. lnquitenim Gal. tranfglutitio ftomacho defiderante, & trahentefir, (ed vomitus nulla ons ftomachi defiderante particula, & trahente,fed folaexteriori tunica exprimenrecum viilo latitudinali in eafituato. Adiuuat autem trinlgluritio- nemgrauiras,& lubricicas fubftantix ipforum,quape- tunt deiccnfttmi & proinde difficilior trafglutitione vo- mituscflecomprobatur,& etiam Huxu vetris.inquir.n. Gal. vomitusomnibusdifficiliseft plurimum,infcriot autepurgarioikciJis. SignaeJt quibus relinquitur,qu6d cocumetum tranfgludcionis, piunmum eft difjiculr
E tas ipfius,communeeft fignum omnium generum pr$- didtarum xgntudinum poflibilium fieri in lpfo meri,& etiam argmudmum aliorum membrorum,quorum vi- cinirate poterit pati,vt eft epiglottis,vel cana pulmonis, & eius laceri& Ipondyles dorfi,inter qua: fituatur,& ftomachus,& totum corpus,& cerebrum,cui fupponi- tur. Sed praeter hic, aliafunt fignapropria, aliamagis propriaconfideranda ,qUcCad cognitionem perfctram verarcur.Tdebitam.funtneceflarioopportuna. Propria autem funt figna quibusdiftingutitur generaargntudi- num propriarum prcdi&:arum,& argrirudinum nlem- brorum,quorum communitatepati potcft. Et funtnam illam,cums caufa eftmalitiacomplexionis debilitasfi- gnificat,g> inlongo temporis fpatio tranfglutiturqued iumitur,&cii tep:ditate,& paucitate feftina.tionis iil to- to fpatio meri, & fine dolore: nifi figaturin parte meri rifibiliter, & conftringatur illic fiue extcndat,& fcntia- turdolor cum retcntinne eius quod tranfglutietur. Illa p vero,cuitis cauia cft mala compofitio, & oppilatio,ofte- ditimpotentia tranfglutitionis etiarei parua:liquidx,& potus: & cum conatur tranfglutire.egreditUr per nares, £t illam cuius caufieft folutiocontinuitatis,manifeftat fangiunisexitusabore; &humiditas naturalis,&pro- priecum in fuprema eius parte fuerit,&ardor,vel nun- 61 io perceptam collo, & interduasfpatulas,&proprie apud tranfglutirJOne, & vornitum,& eruffatiouem rei acutiqualicatis mag!s,quam txcedenrisquatitatis. Sed illam,cuius caufa eltapoftema, dccl irat rumor,& pro- prie fi fit magnum,&qutadoque febris, & dolor in llla parteacutus,& grauatiuus, & comprefiiuus, & proprie inlocopriori,qui inter fpatulas exiftir,maxime fiin fu- pcriori parte meri fit vlcus,vel apoftema - ,6s^_/ magis 111 partecorrefpondente, loco,vel parte meri vlcerafa,vel apoftemata: &magisapud trafglutirionem,vomitum: &eru<9'ationerei niagnarquannratis magis,quam acu- tx qualiratis. Et difficultas tranfgluricndi eft ln vna par- temeri magis,quam in alia nom tocofpatioeius. lliam G etiam,cuius caufaeft compaffio mebrivicini infinnat pricedens paifio, membri ipfius,qui fuis propnjs eft confideranda fignis. Necmuenitibi taifus dolorcm, necaliquam paflionem,nifi nocumenrum adfionis tan- tu r n. Magis'propria figuafunt,qux fpecialium xgvitu- dinum,& caufarum funt demonftratiua;& funt,que 1 n- frainfpeCialibusdicenturcapitulis. Cura. Indicatiocu- ra: meri argritudinii duplex eft, generalis fcilicet, & fpe cialis •, generalis elt duplex, vna qux indicat locii,in quo medicinxexterius funt applicanda:; & eft vt in collo,& " r l lr>co qui eft inter duas fpatulas, applicentur,vt iuxra,G. Aliainfinuat modurn fecnndum quem medicinx inre- riusfuntfumendx. Eteft,vt medicinx no iubitodeglu- tiatur,proutin argritudinibusftomachioportethcri: fed in oreretineatur,& lambedo tranfglutiantur,vt trahen- domoramin tranfiru;licetdecliui impreffionefaciant earum propri? qualitatis Specialiselt,qux docet fpecia- lem talem xgritudine;& caufam, corrigere,accidenria, pj & regimen ordinare; nccnon (pcciales medicinas,cum quibus mfinuat; & defcnbit,quxin fequentibus capitu- lis feriofiusponemus,nomen Dominiinuocando.
Demalacomplexionemeri, &curaeius. Cap. 2.
MAla complexio meri,aut eft pura,autcumateria. l J ura,autclt fimplex,aut compofita: & fimpiex, aut calida,aut frigida,aut ficca,aut humida;& caufa cius eft procatar6fica,fipura fit; caufa vero humoralis cuitif- libetgeneriseflepoteft. Et fignaeius funt alteratio per- cepta in loco cum ditficultatetranfglutiendi abfque tu- morc,vel vlcere ineoexiilente. Etfiquidem fuentpu- ra caufa,eft procatarclica,vtplurimum abfque inuetio- neantecedcntis caufx, & mfectione oris,& Iinguxex humure,& fittore humiditatum. Si verofit cum mare- ria,erit ibi inuentio antecedentis caufx cum infedtione 011 s,& lingux ex humore; cuius fpeciemtibi calor,& fapor oftedit, & fluor humiditaciSjfi adfic. & fi quiaem
fit
IndicatiQ t» curetvdu £1 riTudiru- bus xieridu

D E jt G R I T- MERI-
i?
fitcalida,eritibifcnfusmflammationis;&cobuflionis, A ftiopropne admodum ibipercepta,&relatioinfirmf,
Tferi quid fit*
& caliditas in fuperficieoris, & lingux,& fitis. Si vero lit frigida,& ell illa,qus luperius fit, figna funt contra- ria. Sed (i fit humida mollis,fignum cii humiditas oris, &lingii£,& priuatioficis. Si veroficca,fignaeruntcon- trana. Cura malxcoplcxionis meri cx cura malar cople- xionisftomachi potefthaberi.Inquitenim Abuhali. In plunbus dilpolitionibu> meri, fequuntur ftomachi di- fpofitiones.tftenim via adiptum contigua,cofimilis in natura,& proindecura vtrorumq-, erit eade,vt multum.
De argritudinibus inftrumetalibus meri, vel mala com- pofitione eius,& cura ipfius. Cap. 3.
MAla compofitio meri, ex qua plurimu elt oppila- tio in via eius,tripliciter elle cotmgit.f coarctato- ria,dk: attcnuatoria,& carnofa. Attenuatoria aute eft ex compreflione, & coanguftatione parietum ipiius meri. & eft aut ex caufa intrin(eca,qux compreffir,& remafit ^ compreffiojVt eft laqueus,vel manus,& huiufmodi. Aut eftfrigiditas multacongelans,aut efta caufaintenori, aut infe,auta vicinitate. In fe,acal!ditare, &ficcitare adurente,vt in febribus acutis, velex fpafmo,& alchu- Zez propinquo lacerrorutn meri,& villorum; & proprie latitudioalium,ex quoruin contra&ione conrrahuntur latera ipfius; & via coardtatur; vel ex ventofitate coar- 6tata inter duaseius tunicasret interclufa in lacertis eius conftringente,& impellentepaiietes eiusintus,vtcoar- «Seturvia. Etcaufavicinitatis eft,vtabapoftematein lacertisepiglottidis verfus meriaparte interiori, vt in Iquinanticis contingit.aut ln lacertiscolli,refpicientibus eum a parte pofteriori: auta declinatione fpondylis dif- locati ad anteriora verfus meri.Coar<Satoriaeft,qua ca- dit in eius via aliqua res exterior lbi adhaerens,ficut fpi- na,vt accidit in ura-focatione,vel humor vifcofusibi coar£latus,& adheren ,vt in apooIe£ticis,& epilepticis, & rh :umatifmis euenire conring.it, aut languis congela- tus,qui ad illud confueuit defcendere m Huxu fanguinis nai ium aliqua parte eius regurgitante per foramina pa- lad ad os,& deuenientead ipfum,velquiin vomitu fan guinis m eo remafit,aut vermes, & lumbrici in eius co- cauomultiplicati,fiueinfixi,vtafferit Abuha. fe vidiffe in quodam notorum fuorum: ex quibus accidit & dif- ficultas tranfglutiendi. Carnofa vero eft ex apoftemate exiftentein lacertis,& tunicis ipfius cefophagi grsecedi- dli,quod arabice meri nuncupatur,vel verruca,vel cica- trix,ineofada,qui paffus fuit vulnus;feu vlcus inper- fona,& liberatus fuit; cuius caufa extitit xtas,ficut reci- tat Gal. Signa quas per caufas oportet cognofcere,& di- ftinguere,hoc modo funt. Nam fi qnidem attenuatoria fit,hatquea caufa exteriori, fenfu manifefte cognofces per eius veftigia, & relatu infirmi; & aftantium ei,tibi indicabitur;& nocumentum tranfglutitionis,vt puta dilficultas;& minusfi quoque ex frigore congeiante accidit,praefentia frigoris;&eius anteceffio indicabit. Siveroacaufainterioriin ipfoexiftente,& ficcitateper £) infpedtionem acutx feb. illud euenire videbis,& nocu- mei itum tranfglutitionis maius erit. Si vero ex fpafino, & alchuzez ex propinquo accidit ex cognitione ipfius; & caufarum pnecedencium fcirepoteris ctiam fiacci- dat ex ventofitate,pr2cedens regimen multiplicans cau fam fonitus,& motus,& dolor extenfiuus, & coftridti- uus mdicatillud. Cumquecaufa vicinitatisaccidat,& ab apoftemate in lacertis epiglottidis dolorin epiglotto erit cum fpiritus malitia. & quadoquecum orthopnx^, & tumore,& rubore ibi apparente.fcilicet in gutture,& in collo,& febris. Si vero ex apoftemate lacertorum col- Ii recipientibus eum, apparebit dolor colli a parte inte- riori cum difficultate mouendi, & inclinandi collum, &proprie ad pofteriora. Si quoque ex declinationo fpondylis ad interiora, ex concauitate in collo apparen- te percipies,vt cum inclinatur collum ad pofteriora dif- ficilior rranfglutitio erit. Sed fi quidem fit coar&arona; eritque a caula exteriori cadente,& innxa 3 vt fpina,pun-
tibi mfinuat. Sed fi fit ab humore vifcofo regimedecla- rat,& prxfentia zgritudinum predictarum. Si vero fan- guis congelatusfuerit,fluxus(anguinisabore,velexna- ribus,qui regurgitamtados,& guttur tibi oftedit. Si ve- ro vermes,& lumbrici,& naulea, mordicatio,& vomi- tus,& fyncopis tibi oftendunt. Erfiquidem fitcatnofi ex apoftemate,figna apoftematis dida fuperius tibi in- dicant,& qmc infra in capitulo proprio tibi ponemus in fpeciali. Si vero fit verruca,eftimpedimentum partiutn tranfglutitionis in loco, vbi eft,in toto vero meri non, nec eftdolor,& eft priuatio fignorum aliarum caufaru, Si vero fitexcicatrice,dbi prxcedio vlcerisipfiusindi- cabir.Cura eft duplex;generalis fcilicet,& fpecialis. Ge- neralis eft dux res;vna eft ablatio cau&,alia eft remotio impreftionis fadtx, fiqux remanfit. Specialis confiltit in ablatione Ipecialis caufx,& in adminiftratione medi- cinarum propriarum adftlam. Siergofueritexexterio- ri caufa,a qua remanfit impreftio,& confttidlio; amota illaapproximentur balnea; & fomentationescircagut- tur,& collum, & fpatulas ex aquis calidis,&fimplici- bus,vel cum decodtione medicinarum dilatantium,& conforrantium,vt meliloti, maluarum, f^nugrxci, apij, & fimilium. Et fndliones fuauescum oleis temperate calidis reddentibus tradtabile membrum; vt eftoleum de fi(ticis,de amygdalis dulcibus, & de pineis,& de me- liloto,& chamx. & fimilibus . Et cerota ex eis ex buty- ro;& mucilaginibus notis,hyffopo humida,& dialth^a, & fimilibus. Etcibi lnteriusfumendifintex calefacien- tibus;Sc humedtantibus fupradidtis. Ita boli fint ma- gni,in quorum tranfglutitione conetur,& cum retetio- ne anhelitus. Si vero fit ex caliditare adurente in febre acuta;primo oportet febrem curarevt infra dicetur.de- indeficcitatem, & aduftioneibi impreflam reinouere; & hoc cum interius,& exterius,approximadis. Interius ficutcum mucilagine dragacanthi,(emine cytoniorft, pfyllij,&pulpa tamarindorum,& tereniabin,& ladte feminum communium,& feminis papa. & fucco liqui- ritix,& cum carnibus prunorum, & aquis frudtuum, vt iuiubarum,granatorum, ladtucarum, vio!arum,hor- dei. & cum fyrupo viola. & rofato bibitis forbendo, & recentis in ore,&gargarizatis, & cum caudis eorum; & cum cibis ex amylo, de cucurbita, & pulmento, & at- triplicibus,fpinachijs,&ladtucis,& fimilibus. Exte- riuscum inundtionibus; & oleis violatis,de cucurbi- tis, & fimilibus: proutin cura febrium faciemus cefci- re->. Si vero fiat a frigorecongelante,interius admini- ftrabis diacalamenthum: & diacyminum, diatrionpip. fyrupum de hafce, theriacam, mithridatum, & oleum balfamicum vino;&cibos,&potuscalidosnotos. Ex- tetiusvero calefa6tiones ex aquiscalidis paulatim fu- perius didtis. Et vndliones exoleo anethino,delilio, &eft proprium,& deca(toreo,cofto,vel alijs calidis fu- perius didtis. Et calefadiones ex Horibuschamx. cala- mentho,pulegio, Horibuslauri,abrotano,& fimilibus, & cum pannis calidis,& calefadtis,& ftuppa lini,vel ca- nabis, vel lana fuccida. Si vero fiat ex fpafmo, fi qui- dem humido, facies vncftionesde oleo de euphorbio, de piperibus. Etfi expediat,euacuetur totumcorpus cumclyfterijs,& collyrijs,d.bifque ad bibendumaf- fam con aqua granatorum, vel cum vir.o ,pipere, ruta, & fimilibus. Siverofitficcus,adminiftrabis regimen hume&antium excibis, & potibus. Cibis vtaquagal- linarum pinguium, & iuuenum. Etcarnes hxdorum, & agnorum,& vitulorumladtantium,ptifana,pulmen- taex amylo, & alx pullorum, & tefticuli gallorum in lacte nutritorum, & pifces parui, & petrini, & ouafor- bilia,lac,butyrum, medullx,& fimilia. Olera funt,
vt boragines, buglofix fpinachia,attriplices,S^ ,• fimi-
lia. Fructus funt in poma dulcia,pinex,fiftici,amygda- lx,fifamus,& fimiiia. Potusvt vinum lymphatum, aqua cum zucch. vel iuleb violatum. & eledtaria hu- medtantia funt diacodium; diadragacanthum: diabora- ginatum: & diabugloflatum. Eteleflarium ad reltau.
iUcfm. CC 3 rationem;

FRANC DE PEDEMONT.
rationem; & impinguationem fuperius didum. & pa- nis,aloe,& fimiiia . Excenus vero cum embrochis, vel epithematibus, & fomentis exaquis dulcibus enarra-
tis j & fricationibus, & balneis, & inun£tionibus,£k; p
oleis,& cerotis,& humedtandbus, vteit oleumamyg- dalarum dulcium,pinearum,fifl;icorum, violarum,fuc- cus maluarum, cucurbitx, melonis, cucumeris. Et fe- mina, & aquas ipforum, & forbitio fada ex eis,& graf- fulis, & pinguedinibus, gallinx, porci, anatis, & me- dullis vitulorum,& la£te. Indomo& aere locetur,& in quiete, & fomno feruetur. Et fi quidem remanfe- rit impreffio conflricrionis operaberis ad eam; vt hic fuperius habuilti. Si autem a vcntofitare fit, dabis in- terius oleum de Kerua, dianifum, diagalangam, dia- cyminum, confedtiones de feminibus,& commouen- tia eruckationem, vt anifum, cyminum, rutam ficcam, erucam,carui,ameos,maftichem,&thus maflicata,vel haufta,& in cibis; & in potibus rnifta. Exterius pones ventofam,&vngesexoleo nardino,de enula, rutaceo, de afta,& fimilibus fuperius enarratis. Si vero fita vi- cinitateapoftematis gutturis, lacertorum, vclcolli, cu- rabis curatione fquinantias, quam fuperius habutfti. Sedfifuerita diffolutione fpondyliscolli;curapropria pofitaeftinfra. Similiterfifit coardtatoria, auia cadit ln eius via aliquid extraneum adhrrens, vt fpina,& ii- milia; curabis cura prxfocationis fuperius pofita.
Et fi fit humor vifcofus lbi defcendens, &adhxrens curabis ipfiim expurgatione cum incifiuis, & abiter- gentibus pharmacis. puta cum gargarifmanbus, ex fy- rupo acetofo fimplici,vel oxymelle (quillitico, vel aceto eius cum melle rofato, & aqua mellis, hyffopi, vel fta- phidis agria', vel finapis,pyrethn, vel calamenthi,ori- gani, & pulegij, paffuiarum, ficuum ficcarum, & cum prouocatione vomitus cu.rn prxdictis , & clyfteribus acutis notis fupra. Necnonfiexpedit argritudinesca- piris, aquo prouenit rheumatifnius, opottet curare_», vtfuperius di&umeit. Etiam fi fuerit fanguis conge- latus, dui res conueniunt in cura eius. Prima eft ip- fum liqucfacere,fecundaeft ipfum educere,proutin- fra de cura congelatLonis fanguinis in ftomacho : & ventre dicemus, & hoc cum fimplicibus, & compofi- SMgutmM tis. Simplicia funt coagulum, bitumen, bdellium, & "'uefhatn- huchuen, cum aqua cineris iigni ficus, & quercus, itfutj citn- f um p ta ^ g ar g ar i zata . Secunda cft ipfum educerc,cum
vomitusprouocatione, cum melle& fuccoapij, & ter- rafigillata diftoluta inaqua; & farina tartari diffoluta ineacalida,vel vino. Inquit, enim Gal. vinum coagu- lata diffoJuit, & fuomotu citius extra pellit,vel fiuxu ventris. &hoc cum clyiteri ex fucco apij ,opopanace diffoluto m eo cum falgemma; & melle; vel refolutione ipfarumcum emplaftro fa6toexhafce,falgemma,opo- panace,cum melleconfedtis: &approximato gutturi. Siverofit exlu:nbncis,& vermibus ibi coadunatis,& intixis. Cura eft dux res, fcilicet interficere,& educere ficut iiipra, de argritudinum cordis cura, diximus. Et hic breuiter dicamus,quse illis duobus funt propria; & exilliseftbaurach, Kebuli, myrrha deco6ta inoleo, centonica, & centaurea fumpra. Et poiiquam prouo- catur vomitus,& emplaftrata Kitram, & petrolxon m- unctum,aloe,& hierainterficiunt,& educunt illos. Si vero fit carnofa, & ex apoftemate m lacertis, & tunicis ipfiusmeri. Curaeftquam infra dicemus. Si verofit ex verruca, vel cicatrice. Curabis cum ablterfiuis fty- pticis, vel fubtiliatiuis, vt eft aqua mellis cum virtute radicis capparis, & paffulis, & floribus abfinthij, fqui- nantho,& cappares cum aceto bonivini. Etficusfic- cx cum granis myrti, & aqua caulium referuata, per tres dies bibita,& fiftici, & amygdalx, pinex, fumptx, & oleum earum fuinptum;& extenus i;run<5tum,& aquanucum cyprefti, calami aromatici, anifi, meliloti embrochata,& fimiliaprout cibi fapientia monftrabit; &quandoque eft incurabilis. Medicamen diffoluens fanguinem congelarumrn ftomacho,& meri. Kec.coa- gulilepoiis drach.xxxvj. coaguligazelidrac.xxxij^en-
E tia.anadrach.iiij.Conficianturcummelle. Etfitdofis eius ficutvis inaqua calida,autin fyrupo acetofo".
Defolutionecontinuitatismeri, & eorum,quxexillis accidunr, vteftfluxus fanguinis,& eruptioeius ex ore, & cura eius. Cap. 4.
SOlutio continui meri eueniens, duplexeftecontin- cm/.». git fimplex, vt eft plaga, pun&io, fciflio, & fimilia, aut compofita,vt eft vlceratio eueniens ipfi,& quando- que aut eft fuperficialis ficut eft excoriatio: aut profun- cla penetrans tunicam,vel pelliculam vnam, vel ambas. Simplicis caufa eit interior,& exterior. Interioreit hu- miditas in fui fubftantia aggregat, & pelliculis eius pe- netras,& perforansfui acuitate,aut fua quantitatere- plente; autfua ventofitate extendente fcindens ipfum profunde,& quandoque totaliter. Exterior eft,vcl tranf- glutitio rei fcindentis,velpi!gentis,vroffis acuti,vel fpi- p nx,vel vitri,vel percullio cum re incidente,pungente,& perforante. Etfuperficialis caufa interior eft cibus acu- tus,vel medicina,authumortranfiens acutuscum vo- mitu,de ftomacho faliens,aut defcendens intrans ad ip- fum,autefl malitia compIexioniscalidx,&ficcxexic- canrisipfum,quare fuperficieseiusaduritur,& cadit,fi- cut in fetuibus adurentibus contingitfrequenter. Cau- faverocompofitx,fcilicet vlcerationis eft duplex, fcili- cetinterior,& exterior. (nreriorautem eftapertioapo- ftematis,aut plaga ,qux facit fanguinem, auc humor corrofiuus rranfiens, & in catarrhis defcedens ad eum, vel aliasibiimbibitus, corruptus,&puciefadtus,corro- dens ipfum. Exterior eft,qux partem de eius fubftanria fcindendo afportauir, & eft nota. Signa vlcerum eius vkt. didta funt liipra. Sed diftinguentia intcr vlcera meri,& rumft,ma- ftomachi a tribus fumuntur,fcilicer a loco,a tempore,& % abaccidentibusconcomitantibus. A loco nam in vlce- W.''"" ' ribus meri,dolor, pundio, & ardor fentitur in collo vf- que ad offa dorfi; & furculam fuperiorem pedtoris •> &
G lllud quod eft inter duas fpatulas. In vlcenbus vero fto- machi,dolor, pundtio, & ardor fentitur in interioribus oflibus pedtoris putafurculainferiori pe£torisinfra_^. A tempore,nam in vlceribus meri fentiturdum tranf- glutitio fit,voinitus,vel eructado rei acutx qualitatis.in vlceribus veroftomachi fenticur poftquam tranfgluti- tuseft. Abaccidentibus concomitantibus,quando vl- cera ftomachi plurimum, & proprie funt 111 fuperiori parte ftomachi; perducunt ad minorarionem,vel abla- tionem anhelitus, & prouocarionem, fudoris frigidi,& fyncopim,& infrigidationem exrremitatum. Sed fim- plieis lolutionis caufx interioris humoralis, fignum eft, muentiofignorum antecedendscaufx,& regimenpr^- cedens multiplicans talem humorem,& infedtiopar- tium oris ex humore acuto, quem dolor,& fapor often- dit,& confuetudo paftionis illius. Si vero fit a caufa ex- teriori,eft manifefta ex fe,vel relatu infirmi.Sed fi fit lu- pe;:ficialis,ardor,& pundtio eft parua, cito tranfiens. Et H egreditur quandoque ficut crufcula,& pellicula adufta.
Si vero profunda,dolor eft fortior,& diutius durans,& egreditur fanguis,&humiditas naruralis,& inuentio caufarum interiorum,& exteriorum ipfas infinuat. Si- gnum autem vlcens ipfius,foetor eft in oreperceptus,& exitusper ospuris,& famei,&quandoque affociantur ei pellicularumfrufta. Cura folutionis condnui meti difficilis,vel impofiibiiiseffe dignofcitur, ficut cura 10- lutionis continui cuiuflibet membri, quod eft via ,per quam aliquid extraneum tran fit,trahitur,vel expellitut; vt funt meri,inteftina, renes, pori vritides, & vefica, & maxime cum eft intrinfeca, compofira, & profunda,& penetratiua; nonenim poteit bene medicina apponi,& ii apponatur,non tandiu permanet,vtfuam impreflio- ncm faciat, quin cibi,& potus tranfglutitione abfterga- rur,& afportetur,qui etiam ampliau quandrate maioris buccllxj&fuaqualirateacuta, fiquam habent, punguf, &dolorem faciunt,qui eft prouocaciuus reumatis, & fic vlceri?. augmentadonis.
Si

J
D E v£GR
Sicrgo (it limplex, & rccens plaga, & fuperficialis j t cura eius eft tres res. Prima aufert cauTam exteriorcm, & lntetiorem abfcindit; lecunda folunonem vnit; ter- lia corngit accidencia.
Primamrem complent phlebotomiaj decephalica, vel magis clvlteres, & pharmacias folutiua: ventrisnon vomitiu2,cum propnjs ftomachi dichs, cum etiam cc- rebrofi expediat,& confequenter cumconfortantibus ipfum,& recinentibus ipfum cararrhum, & ablationc omnis rei exterioris mfix^e, auttcli prout infradefolu- tione continui dicerur, (fj annuat omnipotens.)
Rem vero (ecundam complent ftyptica,& conglu- tinatiua,interius, & exterius approximata. Intcrius gargarizata, dte retenta, in ore, &lambita, fimplicia,& compofita. Simplicia,funt vt grana,& cyma: myr- torum,Ientifci, oliuarum, & rubi, 6^ granagranato- rum,& cytonia,& corticis balauftiarum ipfarum, & volx lmmaturx.mafticacae, & tranfglutiatur fuccusco- rum ficut refudat, & gargarizatio cum aquis ipfarum, g &cum rob ipfarum,& rob mori gummi,dragacan- thi,iutum armenum, & lutum figillatum,& thus, albumenouorum, & fimilia. Compofita ad alchola di- <5ta funt fupra, & qua- inferius tibi traduntur ad vlcera, quaretiam exteriusper omnem modum adminiftrare poteris,& propriecuca collum,& gtittur,&locum qui enter fpatulas exiftir.
Tertiam verorem complent, qui dolorem,&pun- dliones corngunr,qui lplam alcholam fequuntur.
Si verofu profunda penetratiua, eius curaefttrcs res.
Primaeft,vt (anguinem fluentem reftringas,& dolo- rem fedes,& llludcum approximatione, & epithema- tione albuminis ouorum, & alijs qua dicemus in capi- te lubfequenti.
Secuniia eft, vt ficca ftypticantia, & conglutinan- tia, & confolidantia prxdicta interius, & exterius ap- plicentur.
Tertia eft, vt regimen adarquetur in fex rebus non C naturalibuspropriein cibo,&potu. Seruetur ergoin qtuete,& abomnibus dilacerantibus,& aperientibus vomi tiuis,& prouocantibus rheuma. Cuftodiatur a ci- biscalidis, &a potibus,& acutse qualitatis-,fedfintex lenienribus,glutinofis,& ftypticis; vt funt oua forbilia, pulmentum exrifo, vel amylocum iure carntum prx- paratum, vt vinum ftypticum, & fimilia, & buccella: pahtHl*, fintparua:, & repletio pauca. Siautemfitvlceratioin VuTmtn. eo f ac ^ a > curabis cura vlcerum. quam ribi infetiusfub- iungemus. Fiant formulnn modum lupinorum,qua- rum vna retenta in ore, & ficut diiToluitur,degIutiatur, remouet enim folutionem continui,& vlcerameri,& confolidat,& incarnat,& lenit. Recipe gummi draga- can thi, maftiches,t huris albi,a na d rach.j ireos.drach. s. liquiritix,drach j- hypociftidos,granorum mvrtar, & cymarum eius,&oliuarum,anadrach.s. feminiscyto- niorum,fcrup ij. lutifigillati,& luti armeni,ana drach. j.conrere, & conficiantur cum robmyrtx,vellentifci, D & eft ex inuentione noftra.
VnxutmS Vnguentum aliud expertum,& efficaciflimum ad "f"'* ** vulncra,& vlcerain quacunque parte corporis funt,& Xucrd*.' proprie capitis cum fradtura cranei, & eft Romano- rum. Recip terebinthinas, vnc. viij. fucci betonics, vnc. v. & fubftantiam eius, mifceantur fimul. Et ftent perduosdies-, deinde ponantur fuper ignemleuem,& calefiant, donec liquefiat terebinthina: deindecolentur per ftamiiieam,& colatura iccrum ponatur faper igne, & bulliat vfqueadconfumptionem fucci .pofteaadda- tur gummi abistis, vnc. s. olei rof. vnc.s. cera;,vnc.iiij. & vtere.
Eruptio fluxus fanguinisexmeri,ex venaaperta,& incifa,fiaCta,vel corrofa,prouenit. cuiu.s caufa mte- rior;& exterior eife poteft,ficut fupra de fputo (anguinis habuifti; & infra cum de ftomacho inuenies loquemur. Inpropofito eft ipfius meri vlceratioex vena corrofa. Ems autem fignumeft,exituseius cum faftidio;
IT. MERL io
L quodatn vomendi motu minore,quamfiaftomacho proueniret ;& fi eftvena fraCta, mcifa, vel corrofa do- lor cft in collo, & loco, qui eft mter duas fpatulaspro- pric fi fic magna incifio, fradtura, vel corrofio,& maxi- me apud fumptionem rei acutx. Si vero fit a vena_j aperta,non eftdolor,&faciIius retinetur; fiverofita vena corrofa ab vlcere, eius figna funr, figna vlceris ip- fiu§ prazdidta, & emiffio faniei, & puris. & difficultas retentionis. Cura eius eft quam fuperius de fputo ian- guinis habuifti, & de fluxu (anguinis narium, & infra incap. dc ftomacho; cuius men eft inftrumentumad attrahendum: qux fibi funt iuuatiua: fufficienter lo- quemur.
De apoftematibus meri, & cura eius.
Cap. f.
APoftcmatis meri,fignafuperius habuifti fingula- ria,& propria,quibus fubiungenda funt magis propria _j. Et funr, nam fiquidem apoftemaeiuscali- dumfit,cum pra?di6tis,erit fortitudodoloris,inflam- matio, calidiras, & proprie in partibus oris, & colli per- cepta. Etquandoqueeft febris parua,quandoquema- gna,hora, pofthoram . Et quandoqueefthorripilatio, &eft cum fiti vehementi. Cum ergo naturaliterccf- fat horripilatio, & cum aperitur, egredicur pus, &hor- ripilatio reddit. Cum autem eftapoitema frigidum,fi- gnafuntcontraria,cuius curam habere poteris,fico- rum memor eris, qua: in cura phrenefis, lethargii, & mammillarum diximus, & magis fi infpexeris,qua:<ii- cemus in cura apoftematum ltomachi.
Denocumentis tranfgIutitionis,&cura->.
Cap. 6.
NOcumentum tranfglutitioniscft triplex, fcilicet
corruptio,vtficum tremoreperficiatur. diminu- tio,(eu diiiicultas,cum fit, cum laborc, & conamine,& eiusablatiocumnullo modo fieri queat. Etplurimus eft difficultas tranfglutiendi, qua: nota eft fuperius per eius figna diftindtiua caufarum in primo capitulohu- ius pofita; Eft autem periculo(a,& vita: animaliscon- traria - , cum enim vita animalis non perfiftat, nifi per nutnens,quod reftaurat illud,quod ex corpore eius dif- foluitur, talem autem reftaurationem facete nequeat, nifi intra corpus fumatur, & illud eft per tranfgluticio- nem,eaergo fadtadifficili,&diminuta verendum eft, netotaliter auferatur,& pereat animal, & proinde infi- ltendum eft circa corredtionem eius atcente, tanquam circa accidens, quod prx cfceris xgritudinibus ipfius plerunque curam fibi pr^uindicar, (eu corredlionem. Cura. Res prima, & certa eft abfciffio eius caufe, fcili- cet segritudinis proprie, quam comitatur,qux omnis generis efle poteft, de qua infra dicemus, vel alterius membrijcuius communitarepatitur epiglottis, videli- cet aflociati, vel ftomachi, cerebri,nuch?,contiguorum, quo lacerti epiglottis mouentur,& meri fpafmantur,vel mollificantur,& trafgIutitiofitdifficilis,velaufertur,& fpondyles dorfi diflocati,&interius conuerfi compri- mendo viam claudentes ipfius, veltotum corpus,vtin febricitantibus, vel morti propinquis, in quibus virtu- tes,ficutin totodeficiunt,ita & in parte, dequibusetia didtum eft,& deltomachoinfra dicetur. Secunda eft ftomachi regimen,vt mundificetur,& alteretur,nam in pluribus difpofitionibus fequitur, merioris ftomachi, complexionem, & illud cum his, qux infra in cura difpoficionum eius dicentur, (duce Deo) complebi- tur. Tertiaeftipfius confortatio. Fiatautemcum_j temperantibus complexionem eius, dy(crafiam alte- rando cuiufcunque generis fuerit, & proprie frigidae, &ficcse, quas plurimumeft in cau(a,vc (upra didtum eft. Etex compofitis conuenientibus frigid .T, eft bal- famum tranfglutitum, theriaca , diacalamentum, & aqua raphani, & vinum cumeis, Et ex his,quximm- Mefim. C C 4 guntuv

FRANC- DE PEDEMONT.
ganmr excerius eft oleum anethinum,& de lilio,de nar- ciffo,de croco, nardinum, mufcelinum, & de balfamo, quoniam confortant laccrtum tranfglutiendi, & cere- brum.quodell neruorum principium ,quareoportct,vc «xeisinungarurcaput,& nuchacolli,aqua neruus tali lacerto procedic. Etconfortetur omnibus modis cum empla£tris,faccellis cerotis, fomentationibus ex aroma- tibus calidis,& ftypticis, vc caftoreo, myrrha,am!po- Hiaco,ruca,pralIio,abrotano,lauro, & fimilibus. Ec ex conueniennbus ficcx dyfcrafiae eius,eft regimen hume- ftaciuum. Et ex exrerms inungedis eft butyrurn,oleum amygdalarum dulcium, pinguedogallina;, porci, & fi- milia- Ecexfimplicibus conuenientibus humidx,func anifum,vtrumque been,fpica celtica, & folium indum, thus, & minutum eius, & cortex ipfius, & myrrha, & fandaracha, & fimilia. Et quandoque oportet ipfis ad- mifcerefrigidatemperantiaeorumcalorem..Sintaucem ex ftypticis confortantibus,vt funcrofae, (andali,myrta, & fimilia. Ex quibus faccellationes fiant fupra caput, &nucham_j> .
Ec cum ex humidicatefunc, eftex expertis,(fccun- iummagiftrum Arnaldum,) vtiumantur manequo- libet cres carica: cdm intercluibineis puluerepumicis, & fandarachx; puluis eft proprius.
Ec cum ex vencoficate groflainccrclufa fuerit repcl- lence,& propellence fuperius cibum,& potum,in quam talishumiditasfucrit conuerfa,quam eructuatiomani- feftat: curecur cura inftacioms ftomachi,& ventofitatis ipfiu5,quam infra dicemus.
S V M M A II.
Tarticulx tertiti, feffionis primx de tnedicinis agritudinum jlomacbi.
S t autem (ecundu Gal. ftomachus minifter vifcerum. Cibaria enim & potus per meri exterius fibi tranfdu- &a recipit tanquam lebes,& a virtu- re,&proprietate ,quaeu vniuerialis dotauit natura, illa alrerat, coquit,& digerit,& alijs membris in renutri- jnenti operationem facientibus apta reddit. Et fi de fe fuiiplius gratiadigeritcibum,non vt.mem.bris alijsaptu leddatjficut dixit Gal. vnde G. d 'Xit. Stomachus mini- ftereft vjfcerumjde ftomacho enimc^tera nutriuntur membra. nimirumigitur fiineius conftruilionefum- ma fapientia fubtilitlime tanquam in eo,qui eft patcrfa- jnilias,laborauit. Formauit ipfum namqueconcauum, vt ad continendum,quod recipit ex cibis, & potibus,ef- fecaptus, &quafi jrotundum, vt eftet capaciftimus non folum cibi,& potus proprij, fed membroru etiam alio- rum, &vt caliditatis alterantis ipfius,&decoquentis circacibum rotumexqualiberfuiparte influenciaeffec calidi- Et fibi fubftantiam deditpanniculofam, & ner- Uofam,vt m recipiendo cibum, & potum pro toto fuffi- cientem,poffet recipere extenfionem, necnon vrtem-
fore digeilionis eflet toraliter conrrahibile fuperipfum. pfum ctiam exduplici compofuit tunica,exterion.f. inagis neruofa,vt res fibi occurrentes fcntirer melius, & difcernendo eligeret,quod bonum eft,& reprobaret ma- lum,& interiori magis carnofa calida,cuius caliditas cu meditauone ,attingendo cibum, melius alteiet, deco- quat,& tranfmutet, ficutignis mediante ollameliusci- baria decoquit. Inquibus villos Kiplicis generisordi- nauit,quorum confiderarione Auerr.dixit- ipfum ex tri- plici runicacompofitumefte.quemadrnodum G.econ- rra afleruit de vtraque vefica,fellis.f. vrin£E,quibus virtutes operantes in ipib vterentur, ficur proprijsorga- nis,vt ineo,quodintendunt,habiliusoperentur.Quibus multis,& varijs jpfiim fulciuit, & adornauit fapientia fummi- Et proinde membris ipfum principalibusalli- gauitnerais mediatibus, cerebro, quemadmodum par- *ern eius fuperioj:em,vt eflec mulri fenfusin femjendo
E fuam inanitionem,&complendodefiderium fui ipfius, membrorum omnium arterijs cordi, & venis hepa- ti. Iplum quoque membriscalidis circundedit.qux in alteradone lllorum fuicaliditati debili fuggerantfup* plementum, aquoprotraxitduo membra continuata, vc du.e vii dudhles, fcilicet meri a parte fuperion officij fui deferuiens,tranfglutiendo,deferendo cibum,& inte- flinum duodenum mferius a portonario fibi deferuiens delatorie, vtinfra dicetur. Siergo (equentes naturam lapientilliTiam, (vt Hippocr.iuflit)in cura xgritudinii eius adeo folidte procedamus, vc nomen dominiinuo- cando,vc ingenium,& modum curationis inueniamus, atque medicinas fimplices, & compofiras,&expertas, cum omni diligentia perquiramus, quibuf fanitatem_j amiflam recuperare valeat,& in temperando alimetum quocorpus iubfiftat perdurare,omni propulfo errore; Errorenim in eo nocumentum generat,quod commu- neexiftit toti corpori, & principalibus membris,quibus p notabiliteralligatur.
Continet autem bac fumma capitula triginta fecun~ dum pluralitatem £gritudmum, quas floma- cbus pati potcsi.
Decura xgritudinum ftomachi fecundu modum
vniuerfalem. Cap. i. folion
De cura mala: complexionis calidx ftomachi fim-
plicis,& pura:. Cap .2. 21
Decuramalicomplexionisfrisidx. Cap.j. zi Decura mala;complextonis ficcar. Cap. 4. it
Decura mahe complexionis humida. Cap. f. 22 Decuramala;c6plcxioniscompofi[a;purx. Cap.6. 22 Decura malx complexioniscum matenafimpli-
cis,& compofitx. Cap 7. zz
Decura xgriiudinum in pla(mare,& primo de re- gimineeius,cuius ftomachuseftrotundus,par- uus,& prorenfus,vel magnus. Cap 8. 24
G Decuraxgrirudtnumaccidentiumeisin vijs,fcili-
cetoppiiationumeius. Cap-9- 24
Decurarepletioniseius, fcilicet naufeatiux, fatie-
tatis,& inanuionisipfius. Cap. 10. 24
De curainflationis ftomachi, & rugitus,cortionis
ik gurgulacionisipfius. Cap. 11. 24
De percuflione,obuiarione,& cafu fupra ftoma-
chum, & cura. Cap 11. 15
De (blunone continui, vlcere, & rupturaftoma-
chi,&cura eius. Cap.i,'. 25
Demedicinisapoftematumeius. Cap. 14. 26
De corredlione accidenrium (equentium :rgKitu- dines dittas, & primode debilitate ftomachi. Cap. if. 27
De medicinisdoloris ftomachi. Cap.16. 18
Denocumentisappetitus, exquibus eft debilitas, feu dimmutio, deftrudtio, leu ablatio,& corru- ptio. Cap. 17. 31
Demedicinis appetitus canini,famis fyncopalis,
& bulimi. Cap. 18. } 1
De medicinisappetituscorrupti. Cap.ip. 32
Defiti,&medi;iniseius. Cap .20. 33
Denocumentisdigeftioms,exquibus eftdebilitas,
deftrudlio,& corruprio,& cura earum.Cap.21. 3 3 De nocumentis retentionis,exquibus efttarditas, & velox defcenfus cibi digefti de ftomachoin ventrem,&curaeius. Cap .22. 35
Delenitate ftomachi, fiue lubricitate, fiue liente-
ria. Ccp.2 3. 35
De nocumenus expulfionis, & pnmode erudla-
tione,&cuiaeius. Cap .24.
Defingultu. Cap .25. 36
De fubuerfione,nau(ea,faftidio,vomitu,& erucSa- tione, (eu anxietate cum turbatione ftomachi, & cura. Cap.:(J. 3S
De vomitu. Ftprimo de pkiegmatico, cura eius. Cap .27. 38
De

DE ^EGRIT- STOMACHI.
2 1
De cura vomitus cholcrici.Cap. i8. fol. 3 9
De cura vomitus melanchohci. Cap.25. 3 cj
Dc cura vomitus fanguinei. Cap. 30. 35
Dccuraafgritudinum ftomachifecundum mo- dum vniuerfalem. Cap. 1.
1 Vra xgrirudinum llomachi proportionalis eft cu- rgaliorum membrorumprototooperanrium, vel priftantiumiuuamentum. Corre6lioenimomnisim- moderaminis per contrariam lmmoderationem eft fie- ri. Dixit Galen. Intantum autem differens acuraargri- tudinum ahorum membrorum,inquantumeiusnatu- ra propria, & operatio a natura, & operatione aliarum diuerfaexiftit,qua;auxiIiorum fpecieseligit,quantita- tes eorum determinat, & vfum ac modum eiusaptutn oftendit. Eftaurem , vt diclum eft natura ftomachi propria, & prima frigida; quia pauci fanguinis, & ner- uofa,proinde fenfibiiis valde. Qua propter expedit, vc auxihaimmoderationeseius corrigentia fintnonexcc- dentia valde,quamquamlapfus, & immodetatio cxi- gat, maxime cum non fit valde pofitus in profundo. Si enimfint frigida valde, eius paucam caliditatem extin- guent forte. Quapropter Hippo.in apho.ait, frigidum inimicum neruis; & forraffe contrariam difpofinonem adducent,qus periculofioris curs,&difftcilioris cfle C0m pr 0 batiir, prour Galen.dixit. Siverocalida, eius caiidKarem refoluent, & fi acuta, mordebunt, in fpafmum, autcordis morfum adducent. Si la- pfum facientia eft, nifi corredla, & repreiTa, vel ex be- nedi&is eleda nocumetum impriment, & fubftantiam eius diffoluent,cum ad ipfum primo perueniant. Opor- tet ergo effe temperata, & infra gradum dyfcrafia:, *~\t paulatim, & in longo tempore intentum tuum com- pleantpotius quam fubito, &inbreui. Eft enimhic lecundum fapientiam operatio. Eft enim panniculo- fus, & villiscontextushabensviasamplas, quarum_j auxilia non oportet effe valdehumida, & liquidacum mollificent, & villos eius relaxent. fluantque defaci- Ji. Et ad alia membra tranfeat plufquamibi impri- mant, fed opoitet effc groffi, vel folidi,vt in eo perma- neantdonecimprimant, quodoportet, autquiapelli- cula eius os, & linguaexiftit veftitum ,& proindequid virtutispercipientis habet faporem : debet effe faporis non mali, ne naufeenr,fed deledbabilis lllis, & proprie_» pharmacofainquanrumpoteft. Inquitenim Gal.quod vna quidem communis debct effeintentio, facere phar- macum dcledbabiliffimum,inquatum poffumus, dum- modo eius ad vltimitatem cuftodiatur virtusjnon eniin ha:c cft diffoluendagratia deledbationis. Et quia eius of- ficium, & operatio eftdigererecibum pro toto, & dige- ftio fit per decodtionem ■ decodrio vero per calorem. o- portet effetemperate calida, caliditatis enim temperatx eft digerere , vc ait Galen. Et fi frigida finr,non oportet effepenitus a caliditate denudatai atquia digeftio re- tcntione indiger, oportet ea effe ftyptica, velmodera- Tam ftypticitatem habentia. Et cum digeftio quoquo fiat per virtutem fpiritus, qui odoribus gaudet: oportet ea effe ex aromatibus el&Sta,vel eis admifta. Verum quia ex deco»ftione cibi,in eo relinquitur fuperfluitas ei inhi rens ficutin olla ciborum . vt Galen dixit;oportetef- fetalia abfterfiua, vteftabfynthiumproprie,& fpica, & fimilia. Porro cum ex natura fua ftomachus fit prin- cipalibusalligatus,oporreteaomni careremalitia, & qualitatepraua, nead llla percompaflionem impreffa perueniantnocumenta. Etquiadiaphragmatifuppofi- tus,& vicinus, oportetquafextrorlumfupponunmr ei frigida, acoftis fecedere •, ne infrigidando diaphragma. a.d difficultatem anhelitus pattentem adducant.
De cura malicomplexionis calida: ftomachi fim- plicis,&pura:,&c. Cap. i.
MAla complexio ftomachi eft fecundum alterum o6to modorum. ex quib. elt caiida fimplex pura,
A & eftxgritudoquardamipfiusimmethatekdensa^io- nes eius fenfibiliter in dyfcrafia qualitatum primaru ele mentorum vincente calida; fiens caufa eius eft omnis caufa procarardtica exterius adueniens, & calefaciens ipfum immediate,vel medrante aliquo vicinotum mem brorum propinquo, vel remoto,qui' eft multiplex. Gal. vcro medicorum princeps omnes ad quinq; genera cau- farum reducit. Primum genus eft, intromilfio rci cali- dx non fuperflua:. Secundum eft, conra&us rei calick: non fuperflux exterius aduenientis,& contangenris me- diante exteriori cute. Tertium eft, motus animalis, & corporeus fortis non fuperfluens, quod ad refolutionem perducat, &proprie quumcirca digeftionem alicuius cibi duri digeftionis, & calidi paffus fuit: vt eft rapha- nus, & fimiles. Quartum eft, fpiffitudo pororum eius non nimia perducens ad extindtionem.Quintum eft pu trefadtio cibi in eo fufficiens ad inflammandum,& cale- faciendum ipfum pra:ter natura. Qus vero eft median- ^ te vicino aliquo membro, eft vt a corde {ebriere,vel he- pateinflamato, & quandoque a cerebro - , quce fi pura fit, fine humoris vitiogenerati, caufata abillis caufisent procathar6ticis,& plurimum eiidiuerfa. Signa eius co- plexioniseffentialiafunt arftuatio ftomachi, ardorper- ceptus m eo;in oreetiam non fumpto cibo, vel potu ca- lido,& qnq; corporis totius inflamatio, & fcbris cu fue- rit vehemens cum nocumento propri^ adtionis: vt firis magna, parua fames,& cito ceffat, & proprie cum non datur cito cibus,& qfiq; tunc jccidit fyncopis,& dicitur fames fyncopaiis. Et appetitus erit frigidus, & iuuatur abeo: & l^diturafimili, &cibariafubdlia aduruntur, groffa vero in eo,& dura melius,& fine corruptione altc rantur, & erudtario erit fumofa, & fuperflua in vomitu & egone, apparebunt adufta,vel ficca, & corporis calor erit mutatus;quia ad cirrinu tendes, & et habitudo;quia erit ccrpus ficcum,& pauci carnis,qm fanguis eius erit paucus,malus,f (Etidus,& acutus; quem abhorret mem- bra diuerfaei in coplexione,& vcna: eoru funt apparen- C tes; qm fanguis eorum reclufus elt in venis, quo natura no vtitur. Concurruntq; cum fimilitudine circiiftantia- tii,& cuaffuetudinefimiliterpaticndi. Etexconlequeti corpuseritdebilecucutis infeftione,& carbunculis,fca bie, morph^a, & fimilibus. Sed fignum eius quod eft fi- ne humoris vitioeftinuentio prxdictarum procatardti- carum caufarum cum ptiuatione fignorumantecedetis caute,fcilicet repletionis humorum. Et fiquidem fit ab intromillione rei calida:: ardor perceptus crit in ftoma- cho, & in exeuntibus alteratis percipitur. Et fi ab eius conta&u exterius fadta fit, vel motu fuperfluo, antecef- fio earum, & notificatio ab infirmo fa&a, vel ab aftan- tibus,tibi declarat. Si vero a fpiffitcidinepororum, eius frigidx, & ftypticz caufe innentio interius vel exterius approximatx infinuat. Et cutis tenfio, & durities. Sed fiaputredinecibi exiftatfumofa, &fcetente erudtario- ne cognofces, quod in vomitu, & egeftione perpendes prjcccffione cibi corruptibilis, vt eft lac, & oua in patel- p ladecodta. Etfiavicinitatecordis, velhepatis exiftat calefadtio per omnemmodum lllorum pracedens m- flammatiodemonftrabit. Cura eiuseftalteratio. Com- pleturautemcum medicinis, cibis,autpotibus,inte- rius, autexterius approximatis. Cibi ergo conuenien- tes funt ex gtanis, ptifana hordeacea, lentes cum aceto decocta:, pulmentum exchondro cumaceropauco, vel agrefta condito, &fumach. Etexcarnibuscarncsper- dicum,& myrticoru turdorum, & auium paruaru cum aceto,agrelta,vel fuccogranatorum decodtx. Oua deco dta in aceto cu toralitate fumpta. Ex herbis vero ladtu- ca,cum aceto proprie,& excitatappetirum,fpinachia,en diuia,portulaca,coriandrum,& fimilia, Etex frudtibus cy tonia,pyra, chry iomella, perfica, pruna damafcena, cerafa,acna, cucumeres,citruli, &cucurbita, batecha,& granata; quod fi non perduxit addebilitatem, cibaeos cumgroffis, qualesfuntcarnes vaccina:pra:parat?cum aceto, &coriandro,& vcnrrcsipfarum,& pilcesrecen- tes cum aceto, vel agrcita, vcl fucco granacoruni deco-
dti,&

FRANC DE PEDEMONT-
'ftr.il.
?Arrtv.
Vlera,
Vnsi.-,
adaaliter fint frigidi,non tamen muku,vtquia no veri frigons fint.Etomnia in quibus frigiditas cum fty- pticitate exiltir,qus fi no naturaliter,artificialiter acqui- ratur, cum conaimentis ex coriandro, a§refta, fandalis, & fimilibus. Potus autem fit aqua: fiigidx fere, non ex- cedetis qualitatis nec quantitatis, nein trafglutiendidif- ficultatem deueniatex ipfius frigiditate, curatoab inua- letudine fuallomacho, vt Galen.ait, vel fuccus agreftx, vel granatotuni acrmm, vel aceti odoriferi miftiaqux, quod locum magis haberer, vbi elfet profunda, & in re- motispofita. Sed quiaeft in propinquo,pra;dicta frigida Hyptica funt magis cfficacia, cum diu in eo fint perma- nentia j & hoc fi tolerat ftomachus. quod finon, fitpo- tus vini odoriferi albi,moderate fty ptici,& pauciferi,lac acetofum vaccinum,& fimiles.Medicinx approxinian- dae proprie funt fimplices,& compofiti. Et fimplices, qui exterius, & intaius exhibentur,(unt fandali, rofa_^ jnyrta,folia vitis,& falicis, acetofa,rubus,fpodium,co- ralli, coriandrum, pfyllium, camphora, maciana, aqua, & fuccus eorum, & iemina herbarum, & fructuu frigi- dorum, & fucci ipforum didrorum, & aliorum. Com- pofitx vero funt, qua: ex prxdictis componuntur,& qu£ adminiftranturinterius funt,vt fyrupus de papauere,iu- lep.de fucco cucurbita:,& fucco acetofe,& acctofitatis ci trx; & trochif de camphora,& fpodio,vbi venter folua- tur fuperfhie. Etqua:adminiftrantur exterius funt,cero- tum fandalorum, in antidotario noltro fcrriptum.Et epi themaex fandalis.oleo rof.& prxdidtis,& euaporatio ex aquis iplorum cum aceto. Et vitreum vas,vel veficaple nafrigidaaqua fupra ftomachum retenra, vel perem- brochationem fuperinfufa. Etemplaftrumexfolijs vi- tis, cum fauich hordei,quod eft proprium. Ex quibus fi leuis eft dyfcrafia, leuia approximabis, fi fortis vero for- tia. Inquitenim Gal.proportionalemedicamenmagni tudini dyfcraflar, ad illam conueniens inuenire oportet. Ettibifitgenerahsregula in alteratione cuiuslibet dy- fcafiie fimplici ftomachi,& cuiufcunque alterius mem- bri, vtcontrariumalterans fit in qualitate expediente, excedens vnius oppofitionis,inoppofitioncaliaquali- tatem mediam teneat, vel ab eo parum recedat, ne ad dyfcafix compofitionem perducat, qux maions liocu- mcnti eft, & difficilioris cura:, vt Gal.ait.
De cura mala: complexionis frigidx ftoma- chi,&c. Cap. 3.
MAla complexio frigida ftomachi.Caufa eius,& fi gna, ex contrario ad malam complexionem cali- dam fupradidtam,funt intelligenda.Cura autem eiuscu ra illius minoris confiderationis, & attentionis eft, quia mmoris timoris, licet tepus alterationis fit xquale, quia alterans medicinale , & mftrumenrale , quod eft cali- dum,naturx amicum eft,vtile, confortans, licet ipfa na- tura,quxeftprincipale operans fitmagis lxfa ratione-» dyfcrafi3e,&proindemagispericulofa. Sicqueincura eius, dusE res feuintentionesconcurmnt, generalis fcili- cet, &fpecialis. Generahs eftrublatio ipfius. Specia- lis docetcopiamauxiliorum , &aptum vfumipforum oftcndit. Et funttalia auxilia feucontranacalidaana- tura,& qualitate xgritudinis,lumpta ex cibis,et potibus, & medicinis fimplicibus, & compofitis jnterius, & ex- terius approximandis. Et funt verbi gratia, ex cibis, ex *!ianis,vt panis de frumento futfuris,habens multum fa lis,& fermetatus bene,cicera,& fimiiia.Ecexcarnibus, carnes columbarum, & propne iylueltrium, & anatum ficcarum,carnes falitx porcorum,& aliorum, pra:para- tx,& conditx cum fpeciebus infrafcripris. Quorum vi- telli codti cum herbis,& fpeciebus calidis,vt ialuia,men ta,f?niculu,maiorana ) & fimilibus. Exoleribusfunt,vt finapis,eruca,nafturcium,rapiftx,piper,aqua,raphanus, & fimiles. Ex frii<5tibus funt ticus,pailalx.amygdala-,nu ces,da6tyli,auellanas,pmex,fiitici.Et pifces fajiti cii fina pi,vel cruca. Potus autefit vinum annquum vinofum, y t gr5ciijHauum,& ri}beum 5 & calabrenfe,&puteolan»
E purum,vel parum lymphatum,prout tolerat cerebrum. Ex medicinis fimplicib. funt exipeciebus,qux funt pro- prie ltomachi,vt cinnamomum,garyophyllum,crocus, lpica,maftiches, thus, nux mufc. galanga, zedoaria,car- damomum,zingiber,macis,galiamufcha.granaparadi- fi,amomum,fquinanthum,xyloaloe,affarum, & piperii grana,qux funt fortiora,& magni iuuamenti in hac £gri tudine.Confortant enim omnes eius virtutes itomachi, curn fint defedtx in omni eius dy fcrafia. maxime ln ifta. Inquitenim Gal. omnemembrum complexionis frigi- dx, actiones defedias habet ex neceflitate, & fi naturali- tertales habeat ,quantummagisxgntudinalirer? Ete- nula, & raphanus, & pyrethrum, & cyperus, coltus a- mara, mufchus, & baliamus,& fuccus eius, xylobalfa- nius, carpobalfamus; alia funt etiam valdeiuuatiua. Ex hcibischaina'melum,abfynthium.menta.proprie,f^ni- culus,anethum,marrubium,fampfuchus,id eft maiora- na, ruta,mentaftrum, origanum,ozymu,petrofelinum. p Ex feminibus anifum,cyminum,fceniculum,apium,car ui,& fimilia. Ex gummis llyraxliquida,&ficca, bdel- lium,& fimib'a,quxinterius,vel exterius,& per oninem modum approximabis. Ex compofitisinterius approxi- madis.funt zingiber conditu cum zucch. rubeo. & pro- priecum meliedeipumato. Ipfum enim in cibo,potu, & medicinisfumptum optimum eft frigido ventri, no- cibiliflimum verum calido, vt Gal.ait,diacinnamomu„ diaga.fyrupus de menta, qux funrleuia. Et ex fortiori- bus funt diatrionpipereon, diacyminum, theriaca ma- gna,mithridatum,fagzenea,omorufia,diamufc.& diam bra,tryphera magna,& confimilia. Ex his aur,qux exre- rms approxiraanda, funt propria, oleum anethinum, de lilio,de alchanna,maftichinum,& nardinum. Et fortio- ra illis funt oleum coltinum, oleu de been s & fambuchi- num,& de pipenbus,& oleum de terebinthina, de balfa. mo,&oleum apoltolorum fupponaturlana calida,&^_p proprie fi aer fuerit frigidus. Et fi ceram adiunxeris ei» &confecens cerotum , diutiusadhxrebic, fed epithe- G macitiuspenetrabir,,&emplaitra fortius impriment, «""Virtute in fua propria lubltantia mhxrente, & mem- brodiuuus adhxrendo,quod fi precalefeceris ipfum fto- machii habilius,adhuc (ubintrabit. Et in delicatis,pro- priu efti pannus lineusduplicatus, & fuffumigatus cum ligno aloes infufo in vino, fpica,maftiche, fquinatho, & thure, & proprie ftitomachusfuerithumidus. Et em- brochatio cuaqua calidaeft mirabilisj & proprie fi fue- rit ficcus. Et ex eis eft emplaftrum antidotarij noftri ca- lefacicns,& confortans. Etappofitio ventofa: fupra fto- machum , eft maxime iuuas , trahitenim illuc calo- rem,& fanguinem,&calefacit. Et fcias quod calefadtio extremitatum, perducitadcalefadtionem ftomachi ex proximo.Totiusautem corporis calefadtio, cum balne» exaquisthermarum calidis, & aliarum medicinarum habentium virtutem calidam ltypticam ,pra:didtarum confert, dummodo non luperfiuat, & perducat ad refo- lutionem;tuncenim maximenocet. Inquitenim Hip- pj poc. quxcunqueinfrigidatafiintcalefacereopportet,& fimiliter fi folum ftomachu, & epigaltrium calefeceris, & pyriam feceris exprxdidtis aquis, velembroch.itio- nes,velepirhemauerisinfufa fpongiain eis, vel filtrocfi frequenti innouatione,antequam infrigidentur,aur cum vale vitreo, vel veficaexeisplena,vel ex rebus alijsprx- didtis calidis, vtile quidem operaberis, &m nullo falle- ris. VItts autem,& modus vtendi eft,vt fi leuis fit dyfcra fia leuibus contenteris, & fi forris fortioribus,& per om nem modumipfumftomachum fic dyfcrafiatum, ftu- deas calefacere, habet enim fuasvirrutesmaxime refe- dtas. Inquit emm Hippoc.frigidum inimicum eft natu- rx impediens, & ab ornnibus prohibens operationibus» & paraly ticum faciens, & mortificans.
Decura malxcomplexionis ficcx ftomachi. Cap .4,
M
Ala coplexio ficca ftomachi fimplex, & pura ell nota ex noiificatioiic talida, Caljda autem eiys
eft vna,

DE ^EGRIT.
eft vna, vel plarcs cxtrinfecJE, & eft breuiter enarrando, dirninurio cibi & potus in qjancitare & qualirate.ac ficc2ecoinplexionis,& medicinaiiccaex fimplicibus, vt fandara:ha, fal, baurach, cyperum, fiilphur,acetum, & propriefquilliticum,& labornimms corporis & ani- mx,vt lra, anguftta,tnfhna, Sc etiampropriuslabor fto- machi, quem patitur m tolerando famem, & ii im, & vigilia;multi,&exeiseftaerficcus,& ventus borea-* lis, balneum aluminorum, fahum, fulphureu, & piceu, & medicina: ficca: prxdi<il<c exrerius applicatx. Signa autem ipfarumcognitioeft manifefta,per prxfennam enim ipiarum quamlibet cognofces,& per piiuaiionem fignorum antecedentis caufc humoralis, vel per infir- mum,fi fagax fit, vel per aftantium relationem. Cura huiuseftexhume£tannbustemperatis, vel parum ex- cedentibus in acStiuis qualitatibus mtrinfecus, 6c extrin - fecus approximatis, & maxime cum regimine hume- (Satitto tuperius pofito, cum de cura malse complexio- ms meri ficca: diximus,illuc ergo redeas. Memorare ra- men nocentiumtalidyfcrafia:valde,aquibusnifi quis diligentcrabftineat, iu'iatiua conferre non poterunt, & funt ftyptica,& pontica Ex cibis, vt mefpila, forbx, Karur ,atrine2, cornula, pyra ,cytr>nia,&macianaim- matura. Etexpotibus; vteil vinumca!abrenfe,&aqua aluminofa,&fimdia. Cofumunt enim omne, quod in- nat.x humidiratis in eo remanfit,h?cquidem extrahen- do,ha:c quidem compr mendo in ventris concauita- tem, vel in circunadiacentes particulas, & venas & po- *os,& oriftcia, per quas alimentum humedlatiuum con fueuit recipere. Inquitenim Abuha, nihileftquod ran- tumhume£let,quantum vinumtemperatum ,& bal- neum in tinaaquarumeucratarum dulcium.
Decura milx complexionis humidae ftoma- cjji. Cap. f.
MAla coplexio ftomachi hu mida fimplex,& pura, Caufa eius & figna e cor rario intelligeda funt ma l<g coplexionis ficca;fuperius didhe, necno,& cura. Qux enim caufx funtvniuscura(untalterius,&econuerlo. Et quod vni nocet,alteriprodeft,& e couerfo.Eft aurem factle fanabiliflima aliaru omnium, fiue fola confiftat, fiuealijs qualitatibus complicetur. Etquia minusexce- dens eft,& magis natura in tahbus principaliter operan- te conferuat quam alif res. Et quia contrarium curans ip fumfortiushibet,quafuaoppofita,fic tempus exiccadi, & humeilandi non eft xquale. Studendu aute,ne ficca, & ftyptica approximanda in fubftantia liquida mini- ftrentur,fedinfolida magis, lacduntur ennn a prxdi- iftis, & a plurimo potu.
De cura malz complexionis ftomachi com- pofitx',& putx. Cap. 6.
CO mpofitarum vero dvfcrafiarum purarum modi
funt quatruor, fica complicata frigid?, vel calidf, humidacomplicaracalidx,veIfrigidx , qui & eorum caufe, & curx, & figna, vno generali comprehenden- Ho capirulo ,ex prxmiffis poflunt haberi, muicem fim- plicibus complicatis. Inquit enim Gal. Compofita ex fimplicium cognitione habentur. Et iterum fimpli- ces fimplicibus, & copofita; copofitis curantur medica- minibus,£qualiaaequalibus,&inxqualiavno plus al- terominus&c Speciali vero capitulo ad curam frigi- dx & ficcx cor.ueniunr calida, & humida, & tempera- tecalidainterius,&exterius per omnem modum ap- proximata. Etquxcunquefanguinem, & alimentum trahuntad ipfum abfqueeuaporando,vteft fridio tem- perata,balneum,calefadlio partis & epithematio fccun- dum menfuram fadta, & qu.x calorem narurale in fub- llantia, & quanto augent ,eius fcruata cucrafia, qux iu- uat digeftionem, vt eft amplexus puen rota nodte nudi, itaq) totum tangatepigaftrium. Etlocoeorualiqui ap- phcantcatulospingues. Etalij volam manus& vtrum- queeft bonu:n_j. Nocibiliflima vcro funt ftipantia, & acuta nifi aliquibus humidis mifceantur. Siccx vero,& calidae conueniunt humida & frigida temperate. No-
S T OMACHI. 22.
A cibilillima vero funt pontica,& acria. Hurftidz Vero, & frigidi acria funt conuenientia. Nociua vero ponti- ca nifi aliquibus acribus fint commifta. Humidx ve- ro,&calidxipfapontica(unt propria_j. Nociua vero pontica,acria,nifi aliquibus ponticis fint commiftaj quorum copiam habes ex prxdidris fimplicibus, quibus fimplicibus, vel inuicem commtihs ex eis vti, modo competenti, poteris, vt didum eft.
Decura malz coniplexionis ftomachi cnm materia fimplicis,& compofita^&c. Cap. 7.
MAlacomplexioftomachicum matetia ,eft , eius dyfcrafia vitio humorts fada, & m pnncipioeft diuerla, (ed cum perdurat fit manfiua. Humor autem hic eftdupliciter,autineogenerarus,aut ei influxus; generatus autem in eo, no eft verus humor, cum illius generatio fiue fit naturalis, fiue innaturalis, fiuedigeft 9 , fiue indigeftus, foli digeftioni fecundi (cilicet heparis, vt venarum fit propria, & conueniat non primx (ecun- du ventre tantu, veiu fi has duas eftugiat, nequaquam fit generatus humor. Si ergofit humor hicgeneratus in ltomacho, non ent verus, fed eft fimilis humori,& ma- xime cum non fit ex digeftione, fed mdigeftionepotius generatus. Inquirenim Gal. Cucibusii6digeritur,pro- ci/ldubioinphlegmaconucrtitur. ^pindeGa! phlegma appellauit. Etquandoqueett degenere cholerx praffi- nx ex aduftione caufat?, quam fuperflua ftomachi ca- liditas, & cibi etiam operatur. InHuxus autem eft, qui a totocorpore, velquiabaliquaparticulacorporis ei in- Huatfortiore,illi debili , propter caufam aliquam ex- traneam, maxime fi aliquam caufam trahente in fe ha- buerit,puta calorem, dolorem, vel inanitionem, putaa cerebro, hepate, vel (plene, quod eft plurimum eis. Etfi acerebro, vt plurimu erit phlegmaticus, fi ab hepate vt plurimum ent cholericus, fi a (plene, erit vt plurimum melancholicu9,quiad excitandum apperitum , ei fo- letimmitti. Etqualitercunquefir,tripliciterin eo exi- C ftit,autinconcauoeiusnatans,aut tuniciseius inuifca- tus,autinterclufus,&imbibitus.Signa. talem autem dyfcrafiam eiuscum materia ex praditlis fignis iun- diis cii grauedine, fatietate,& cius motibus ad expellen- du fcilicetnaufea, vomitu, & fingultu, & regiminean- tecedente, pcipies,& etia in exeunribus, videbis humo- rem. Signuverohumorisgeneratnneoert ex dyfcrafia ipfius, vel regimine cibi,& potus, & alijs. poteft haberi cu pnuatione fignoru plcthorix, vel cacoihymia: cor- poris vniuerfi, vel particulxalicui 9 & paflionis eiufde. Sedfignumgjinfluatatotocorpore, eft fignu pletho- rix, velfignum cacochymia:, feuabundantixalicuius quattuorhumorii. Etlumiturexregimineipfius ,quia fuit vfus delitiofa vtta_?, & quiete, & dimiflo exercitio confueto,non habuerit folitas euacuationes ipontaneas, per fluxum fanguinis, narium, per ha:morrhoidas, vel menftrua,fifitmulier,perfluxum ventris, vcl vomi- tus,& fimilia, velquia lolitas artificiales omifit , vel D quia fuit eius membrum aliquod mutilatum, cuius nu- trimentum in corpus luperfluat, vel quia dolores pe- liodicos pati coniueuit in aliqua parncula corporis : puta arthreticam, vel podagram; nunc vero non patia- tur. Signumautemquodabaliquapatticula corporis influat,putacerebro, haberi poterit ex confuetudino patiendi aliquam xaritudinem ifto tempore : puta_j cephalxam, hemicraniam, & huiufmodi ■, nunc vero patiatur, '^Vel quia confueuit catarrhizare ad oculos, nares,aures,velfauces,&pe6tus ; nunc vero notu, fedimmittatftomacho , & plurimum eft phlegmati- cum mucofum, & in fine digeftionis magis. Signum veroquod ex hepate mHuat: dt prxcedcns eius paflio; puta mflammatio mulriplicans choleram, quam mitte- reconfueuit ilh ,adadiuuandum digeftiuam , hora_rf digeftionis,vcIoppilatio,quxnuncaperraeft, & ma- tenamimmittitretentam,& confuetudo mittendi ad illum,quiadebiliseft, & potus, per qucm imnaittere confueuitilUcholeram j fit amplius i ^Vnde lequitur
voraicus

FRANC- D E
vomirns ciiolericusquaque die. Sed quod ex fplene in- fluat, fimiliter fignum eft, prascedens eius paflio •, puta oppilatio, & eius groffides, qux aperta immittit melan •choliam ftomacho,' vtconfueuit, &efthora vacuita- tis magis, & oppilatio eius ceflauit,atque groffities, non apparente aliqua manifella eius euacuatione; fed mate- riam in vacuitate eius natantem,oftendit eius Hudhtatio in ieiunio apud motum, & fumpto cibo, vel potu fuble- uatur, & fupernatat, & facit naufcam, & fi multa fit, femper nauteam facit, fi veropauca, non fine fumpto cibo, & facili egreditur vomitu, vel Huxuventrisdato aliquo fubdudhiio. Sed inuifcatam adhirentem figni- ficatnaufea, nec facile educitur vomitu , vel feceffu, & ctiam dato aliquo abfterfiuo, fi multu fit adhxrens, nec fludluat in motu corporis. Imbibitam autem, fingul- tus proprie tibi demonftrat, neceft aliquod prxdidtorti. Signumautem diftincSiuum cuius fpeciei humor fit, coiligere potes hoc modo. Nam fi quidem materia fit calida, ex cordis morfu, tenebrofitate,& faftidio,vtdt- xit Hipp.fcies ex fiti,&orisamaritudine, vel falfedine, fifitphlegmafalfum, & eius fittscefftt, cum calido fciiicet vino, & aceto. Cholera: vero cum frigido, fci- licet aqua cum fucco granatorum, velaceto cum aqua mifto. Si vero fit humor fanguineus, ex dulceditie, & priuationefolitxeuacuationts, naturalisfanguinis, vel omiffioneartificialis;necn6,& membri mutilatione>& coniedturari pocerit, & quascunque fit,manifelie in exe- untib.apparebit.Sivero materiafitfrigida,exfaftidio,& paucitate fenfus apud rei acutz receptionem, & defedtu •appetitus, nifi fit phlegma acetofum, vel melancholia, inter qui diftinguit,melancholicaimaginatio,timor, & pufillanimitas in domino, vel muliere contingens com plexio corporis, & regimen, & apparitio cuiushbet, in exeuntibus, ipfiun manifeftat. Et quandoque plures caufefimulconueniunt, quas commiftio, &confufio fignorum tibi oftendit. Et fi quidem fit diuerfa, erit cum dolore, cum veropcrdurat, &tranfit in manfiuam, fe- datur dolor,& calefadtio crefcit. Cura vero eius eft qua- tuorres.primaeducit materiam in ftomacho exiften- teni, & aggregatam, fiue generata fit, fiue influxa, quia nonpoffibilcell vllam dilpofitionem curare hnahter, adhuc manente caufa faciente eam, vt ai t Gal. Et fi qui- dem fit in concauo ftomachi natans, & impetum fa- ciensadosftomachi, quodpernaufeam fcics, vomitu cum aqua tepida,pura, vel pauco aceto permifta prouo- catoeducatur. Etfifemelnon fufficiat,reiteretur,non quod fupetfluat. vltimo cum aqua multum caltdala- uetur, & melle rof quoniam aut expellet eam, cum vo- mitu,autfoluet ventrem, & confortabit.Si veroinferio- ra petat,quod per grauedinem in fundo ltomachiperce- ptam cognofces.collyrijsjclyfteribus, vel ptoprijsphar- macis ventris fubdudtiuis,quae infra,Chnfto duce dicen tur, educatur. Et ex proprijseft turbith non confortatu, quoniam trahit humorem fubtilem, & groffum a fto- macho, non trahendo a remotisad ipfum. Si vero fit adhserens,& inuifcata cum inci)iuis,& abfterfiuis vomi tum prouocato, vt puta cum ptifana, vel aqua mellis ex- purgetur, vel cum oxymellite fimplici, '""Vel Iquillitico mifto curn aqua raphani ,fi multum fit inuifcata, & ex- pulfioni inobediens,vel cum folutione ventriscum pre- didlis modis, &appropriatis, vtturbith, & hiera_^. Si vero fit imbibita:& eft plurimum cholera, vel phle- gma falfum, cum hiera Gal.euellatur, & mundificetur, quxeftcommunisin omnimateria, etfipropriaigno- retur , & fuperfluitates eductt, ablque humiditatibus innatis, ac mundificentur etiam humiditates putrefa- clai^tles, feu putrefachones a circunadtcenttbus parti- cults, &adipfumnontrahit, &confortat, vt nonre- generet, necrecipiat. Et fi qttident cacochy mia genc- rata , fen influxaalongo tempnre in ipfo permanferit ob penuriam, vel infcitiam, vel negligqntiam medico- rum, vel infirmi inobedientiam , ieu delidtum aftan- ftum miniftrorum,& aliquodimprefTeritjVtprediclum stit, ^ltccctm cuip pnmarratis. Sccunda.tcsrcftificAt
PEDEMONT-
E membrum •, puta ftomachum, fi generans folus fit, vei corpus , membraalia,&ftomachum, fimateiiafit eis ab lllis influxa. Et fi quidem fit ftomachus folus gene- rans, duo requiruntur. Primuin ell mundificationem eius, vt didtum eft, facere. Secundum eft dyfcrafiam , quxcaufaefficiens eit prout fupra di&um eft, cum con- trarijs conforrantibus,aIterare, & regimen,vtnon rege^ neretur materia, digerere, & adxquare, quod ribi quali* ter fiat,confequenteradijciemus. Si vero fit influxa ma- teria, oportetduoagere, primoprouidentiammitten- ti, vel in fluenti pnrmittere, quod velut fons eft, vt aon mittat, fecundum autem llomacho curam fubiungere, vtnon recipiat. Circaprimumtriafunt etiam oppor- tuna, prunum eftprxmittere eius euacuationes, & £ quidem totutn corpus mittat, quia plethoricum fir,phle botomiaprxmittaturdenigra,vel proportionaleilli, vt fcarificatio cturiu, fpatularu,& ventofitatio, prouocatio h?morrhoidarii,vel meftruorum, ieiunium,exercitium, P fri6tio, purgatio, diuretica, & balneum,omniatempera- ra- Si vero quia cacochymum primo digeratur humor } Deinde proprijs pharmacis expurgetur. Nam fiquidem fitcholera. Oxyfacchara, velfyrupoacetofofimplici', vel cum leuiori, fcilicet fucco granatorum muzorum, & acetoforum,vel arancio loto curn zuccha.maturabis; deindecum rhabar.myroba.citrinis, tamarindis, fucco roiatum,& alijs (blufiuis ventrisnon vomitiuis,& letti- btis expurgabis,& ltypticitatem habentibus, qux ftoma chum confortent, non debilitent, necad ipfum trahant. Et hoc eft commune prxceptumattendendum, in pur- gationibus materierti aEgritudinum ftomachi omnium, fiuegeneratarum fiueinfluxarum. Siverofitphlegma- tica,cum fyrupo acetofo fimplici,vel compofito, vel oxy mellitefimplici,cumgeleniabin, velfquillitico, prour materiaexigit, maturabis, & cum aqua hyffopi, origa- ni,calamenthi, & ameos, fi fir groffa valde.deinde cum agarico,colocynthide,ft£chados,& myrobolanis chebu lis:afTociata fpica, vcl maftiche, vel rhabarbaro,velaloc„ G vel turbithconfortato , cumzingibere, vei hiens ma- gnis, Vt hiera Hermetis, Logodionis, & colocynthide expurgabis. Et pilulis dequinque generibus, & rhabar- baro. Srvero materia fit melancholica, digeres cum fy- rupo acetofo, de bugloffa, de boragine; d laboraginato, & fiicco pomorum dulcium,& diabugloffato cu regimi ne humcdtatiuo fupcriusdidto; deindeexpurgabis cti dc codtione cpithymi,& myrobolanis indis,emblicis, belli ricis, hiera Archigenis,& pilulisde!apidelaznh,& dela pidearme. Sivero fit adufta,cum regimine huincctati- uo, & cumzuccharo violato,cufcuta,lupulo, ik calen- dula: deinde purgabis cum aqua latftis deco£tionefolli- culommfenx,&fumiter.diafena,&fimilibas. Sivero fit aliqua particula, puta cerebrum mittens prxparetur, & purgetur materia eius, fi non fit fanguis cum applo- priatis, qualia funt in prxparado eius rnateriam,qux plu rimum eft phlegma,fy rupi acetofi pr^didti habentes vit tutes melifI?,hyfTopi,ftxchados,acori,& fimilium cum pj geleniabin. Etinexpurgandocumagarico,colocynthi'- de,hieris magnis,pilulis cocchijs,& de hiera. Et deinde cum gargarifmis, &caputpurgijs, ex fuccoireos pro- prie, & lternutationem prouocantibus notis, ac mafti- cationibus, & propric de maftiche fadtis, deponit enim phlegmadecapite,quodplurimum ibiabundat,& fto- machum ipfum confortat, vt non recipiat lterum. Et fi quidineopoft eius mundificationem remanfit, lique^ faciendo, facitdefcendere,quodfi groffum fuerit,& co- padtum mifceatur cum eo aliquid piperis,vel radicis fta phidifagrix, aut fiant cum pvrethro, & caricis. Si vero fit hepar,eius materiam cholericam pr£parabis,vt fupra dictum eft, & cum fyrupo aceto. fimplici, vel violaceo, aut de endiuia, & expurgabis deinde, cum prxdidtis fo- luciuis vcntris,fi materia fit in concauo hepatis,vel cum diureticis frigidis, fi fit m gibbo. Si vero fit fplen,eius ma teriam digeres,cum oxymeliitehabente virtutem corti- cis tamarifci,& capparorum,lcolopcndtix, & corticum teliciStdcindeexpurgabis cum prsdictis miftts cum ap-
propriatis

DE ^GRIT-
propnatis fplcni nunc numeratis. Si vero materia fit fanguinea, euacueturphlebotomia appropriata llii, fe- cundum eft fubiungere deriuationes eius, quod ciereli- ftum eft poft euacuationes, vel regeneratum.neinfiuat, donec redlificatio fiat. Et illud mgrofTare , quietare, vel compingere; & duftus perquos Huit, fi poiiibile_j eft, coanguftare. Sed deriuationes fianr,cum fridtiorii- bus ficcis, & duris ,extremitatum compreffionibus, & ligaturisdolorofis, &alijs, in cura phrenefis, fuperius enarratis , vt replicabilibus , euacuationum confueta- tum naturaiiter, ac artificialiter faitarum . Tertium eft cofortare, & redtificareipfum corpus, vel membrum mittens, &etiamregimen,vtnon regeneret materiam, &du6luseiusnaturalesexpurgare, vtfi qua regenere- tur, exinde per naruram educatur, vel per artem cum a- liquopharmacoappropriatoexpra:di6tis, & perinter- terualla modici temporis exhibito. Confortatio corpo- ris, velmembri mittentis, per contemperantia fuam complexionem,&: fubftandam eius vnientia,vt funt al- terantia ftypri^a , & aromatica ex cibis, & podbus ha- bet fieri, & medicinis, quse fupra in confolatione mcdi- cinarum diximus, cum, de cura xgritudinum, quas hs- reditare faciunt folutius medicina - in ftomacho, loque- bamur. Regiminisrcftificatioftatimfubiungetur. Ex- purgatio corporis dudluum cum vomitibus, ciyfteri- bus, diurecicis, & rarcfadtiuis pororum, qua; friaioni- bus cum oleo chamannelino, vino, & aqua tepida com- pletur. Hcpatis, & fplenis,& cerebri,cum gargarifmis, & caputpurgijs antedidtis. Quar autem materiam in- grolTent,& compingant,ac du£tus,& orificia anguftenr, & quietent humores corporis in confolatione medici- narum, diximus, & alij s etiam de rebus. Secundo poft prouidentiam exhibitam membro mittenti, vel corpo- ri oportebit curam ftomacho adhibere. Fit autem hoc dupliciter vno modo, vt quod fluxum eft-, educatur, vt fupra di6tum eft. Et fi quidem fuerit cholera proprie, vomitus prouocatione cum aqua tepida cum pauco ace to, vel cum folutione ventris cum hiera, cum aquaab- fynthij ,quodfifueritcum multa inflamatione, melius eft ipfam darecum aqua ladtis, «'"Vel rofis,vel ladtc ace- tofo, velaquaprunorum, & tamarindorum, & myro- ba.citrinis, cum aqua rofa.endiuiar,& fimilibus. Si ve- ro fit phlegmatica grofla vomitu , cum aqua raphani, finapis, narcifii, aceto , & porro cum aceto , vel folu- tioneventriscumhieris, &proprie magnis propter il- lud,quod eft in ipfis de medicinis calidis, & fortis refo- lutionis, & abfterfionis. Et praemittes oxymel fquilli- ticum,diatrionpiper,& diacyininu, &cibabis eosaqua cicerum, & carnibus leporu, cum fpeciebus calidis, & coIumbarum,& vino vinofo non ftyprico,quia in eo eft error, & etia in medicinis ftypticis, maximeante mun- dificationem perfedta. Et fi fueritphlegma humidum, & aquofum, dabis zingib.corticem thuris, bal(ami,cin- namomi, myrobalanorum , ftyracis ficci,xyloaloes, a- meos fcoriam ferri, & inuri, & caricas cum eo. Et vte- ris aqua ferrea minerali, vel in aquafitextin&uin fcr- rum ignitum, oxymelle fquilli tico-, quoniam fmnt exiccatiuaomniumhumidiratum ftomachi. Et Galen. commendauitferratumperfuccum cytoniorum, coa- ceruantibus cacochy miam phlegmaticam, vel choleri- cam, vcl vtrumquc, quod infra( Chrifto duce) dicetur. E c fi fuerit melancholia, educatur cum decoftione epi- thymi; & calamenthi campeftris, cum melle,& hiera Archigenis , vt fupraftomachumin hora infufionis, apponatur fpongia in aceto calido valde, vel facculus cx lenticul''sin acetodecoclionis cum intcgntatefua. Et fi fit fanguisetiam vomitu,vel folutione ventris cuklj melle, cafia,aqua lupuli, capillis venetis,& lennbus fvl- ueftribus, cum drachm.i.thuris. Et fuccus porri, edu- cir (anguinem,& cucumerafininus,& quxdam fpecics volubilis mala, & cabem, & aliium fvlueitre cum fu- perfluic in folutione, fed nocet ftomacho-, idso non con- ueniunt nifi apud ncceflitatem. Et in vltimo approxi- mentur balnca, quia lefoiuunt materiam, & dcnuant.
STOMACHI. 13
Aliomodofit, vt quod mundificatumefl confortetur, & quod influitnorecipiat,fedrepellat,maximefiquod influitnon fitprincipale. Etpcr medicinas, qui con- tempcrant fuam complexionem , & eius fubftantiam aggregant, qua; funt contrariac fua: dyfcrafia:,a rheuma- te, fibiillata:, & ftypticac aromaricx fimulapproxima- ta:. Harum autem quxdamfuntinteriusapproximad^ qu^da exterius. E r harum quxdam funt calida",qua:dam frigida:, & quxdam funt fimplices, & quxdam compo- fitse, quae infra (duce Chrifto) dicentur. Simplices nunc dicamus. Frigids, & ftyptica: interius approximanda: funt.Cytonia, fumach,& granata cum granis bene con- trita. dulcia, muza, vel acria, flos eorum, & etiam cam pulpis eoruexprefls,pyra, maciana,zarur,ribes, corian- drum, (podium,rofa-,{andali,vua,& agrefta,aqux,& fuc cuseorum,fex vini,& charabe,& barbahircina ,& pro- prie fuccus eius, & myrobalani conditi, & fimilia. Ca- Iida, xyloaloe, maftich», fpica, thus, & cortex eius, gal- lia mufchata, poconia ,nux mufch.&proprie decocta in fyrupis, galanga , macis, cinnamomummenta,abfyn- thium,fampfuchus , vinum ftypticum,&vino(iim,& crocus, capillus vcne. & omnia breuiter calida, aroma- tica, ftyptica, quorum mentionem fccimus fuprain cu- rameri. Exteriusapproximandafrigida funt pra:didta omnia, & cymx', frudtus rubi, folia vitis, & falicis, & cytoniorum,acacia,hypocyftis,lentes,& fimilia. Et calida funtprxdidtaomnia, & frudtus vitis fylueftris,
quidicitur rafpa j myrtha, aloe, p fimilia. Si ergo
fit eius dyicrafiadebilitans ipfum frigida, adminiftrabis calida. Et fifitcalidafrigida. Et quacdam confortant ipfum a proprietate, vt corallus fufpenfus ad collum, ita qucd tangatftomachum, vel fumptus interius inquan- titate,drachm. i. Cura malx complexioniscompofitx. Sed ficontingit, quodplures caufefimul conueniant in tali dyfcrafia, puta dua:, vel tres, vt quia fit materia in concauo aahxtens tunicis, & villis imbibita,vel quia fitcacochymiain ftomacho generata, & acerebroetia illiinHuxa-,cercehuiufmodicuraindua(^is rebus con- fiftit, fcilicetin copiamedicinarum habentium virtu- tem curatiuam , proprietatem ad illam quam iam hic fupra habuifti. Etm apto vfu earurn, qui in ordine curationis confiftit,& eft vt ab eo prius curam incipias, quod periculofius videbis, & maius fecundum magni- tudinem difpofitionis,vel dignitatem virtutis, quia no- bilius fit, vt eft dyfcafia cerebri, vel hepatis,vel magis Ixdensvirtutem, vteft cacochymia in tunicis adhxres, vel imbibita villis. Quac magis perducit ad virtutis dif- folutionem , & fyncopim, vel fubuerfionem. Item con- fiderabis fi xqualia fint: qux fit inrer illa, & qux fu al- terius caufa. Nam ab eo quod eft vt caufa,incipies prius, &eam amouebis ante•, deindequod eft, vtcaufatum, vt quia, a cura cacochymix incipiendum.deinde ad cu- ram dyfcrafix procedendum eft . Et fiquidcmiliafi- mulpoflis curare, vtquiadyfcrafiaftomachi cacochy- miaaggregata, &influxafirfiigida,optimumerit, & breue. Attendequoque, &in(picefialiudfir,finequo aliud curari non poffir, vt puta quia cacochy mia ftoma- chi, finecurainfluentisnonpoteltfieri. acuraergoin- fluentis inciperedebes - , deinde ad curamcacochymix ftomachigenerarx, velaggregatx, & vltimo ad curam dylcrafixftomachiperuenire , nifi paruxfin: eius ca- cochymia,& dyfcrafia, &dentfpacia. Tertiaresprin- cipalis ponitcuram in ordinationc regiminis inomni- bus rebus non naturalibus. Regatur igiturin aeretem- pcrato, & exercitetut ante cibum temperate, & ad con- fuctum gymnafium redeat, fiomifir, quiefcatpoft ci- bum , donec digeftionem compleat. Cibetur leuibus, facilc digeftibilibus. Inquit enim Galen. ventcr mfir- mus non bene digcrit, & paucarum fuperfluitatum , & laudabilem chymum vtfuntcibana, &potus fuperius didta in cura xgritudinis cordis. Potetur vino eiedto in virture, xtate, &mifto, prourexigirdifjx)fitio prxdi- dtorum, & proprie ltomachi. Sit autem eorum quanti- tas parua, qux non replcat, fed llifteiitct tantu m ,& nou

FRANC- DE PEDEMONT-
dcficiac, & quatiras, proutdyfctafixconucnit fioma- chi, & aliorum merabromm. TcJmpus vt cibecur ho- ra alleuiationis, & maxime fi fit hora confueta. O rdo, vt cum diuerfa oporteat miniftrare propter appetitus de fedhim .lubrica, & fubrilia prxmittaatur, ftyptica, & grofTa poftponantur. Modusprout digeftioni complen- dx conucniens eft. Inanitiofiat fupeifluitatumquoti- dianarum quaque die arte , fi non fponte fua quoque_j, bono exitu egerant. Et fiquidem euacuatio naturalis omifla fuerit confueta, vel artificialis, ad eam redeat. Et materia,fi qua in corpore fuperfluat, qux membrum confueuit mutilatum nutrire, vel periodicum dolorem inferre, arthreticum, fcilicet podagricum, velalium, expurgetur, vel euacuetur. dormiat die poft cibum, vc iuuet ftomachum in digerendo, fed de nodte in fero be- ne vigilet, & ptoprie fi influat materia a cerebro. fi ve- ro ab hepate, & (pleneinHuat,ei melius eft dormire ho- raconfueta, fcd non profunde. animx accidentibusdi- fponatur, qux iuuant digeftionem, vt eft gaudium, & lititia temperata. Quarta res principalis ponit ftudium in corredtione accidentium,qua: cura morbi,fcilicet dy- (crafia! impediunt,& lpfius caufa: abfcilTionc,qux pluri- mu eft dolor ftomachi, morfus cordis, & oris eius fafti- dium, & debilitas digeftionis, vel nocumcntum, licnte- ria, vel conftipatio,vomitus, fpafmus, fingultus, lynco- pis,& ficcitas, &confumptiohabitustodus corporis, &propriecumpcrdurant,& fitmanfiua,dequibus m- fra dicemus( cum auxilio Chrilti,) cum de corde, de_» fpafmo, & fyncopi fupra dixi mus, vbi cardiacam cura- reoftendimus. Siccitasautem,&confurnptio habitus totius corporis fimili cura indiget fupradidta:, fi ue acci- dens fit dyfcrafise ftomachi, fiue fit per fe morbus, vel quialongitudinemfebris fcquatur. Differtautem,quia quxaccidenseft ftomachi, indicationem habeta parti- cula patiente, alia vero nonnulla exiftente in ea particu- la principalitcr patiente. Hac eftcura mali comple- xionis ftomachi cum materia in generali,& fpeciali. Ex quibus poterij, adcuiuslibetparticularis curationem, accedere;ratione manududus finatura fapiens,& men- re fueris exercitatus. Deinceps mcdicinas compofitas f""'"'»»» fubiungemusad illas rationabiles,&expertas. Vomi- nuutn Hippo. quod facit facile vomere, & abftergit vi- fcofam cacochymiam tunicis ftomachi inhxrentem__j. Inprincipiocomeftionisfuarcomedat duasccrpas, vel quatuor, & accipiatexccepis narcifli , pondus aureo- rum quatuor, aut quinque,& poft cibum fuum incidan- tur, & elixentur cum aceto, & ex llla aqua bibat qui vult vornere. Iplum enim bonum facit vomitum eijcero quod elt, quia in ccepc narcifti, cit virtus attradliua qua v4Uu£ Se- a bftergit,Gal.dixit. Aliudfilij Serapionis,teraturiina- pis, &proijciantur fuperipfumcapitaraphani, &co- medatur, & bibatur fuper ipfum aqua calida, & me!,& immifta pena vomat. Confedtio coliyrij, & clyfteris po- fitaeftfupraincuramalitixcomplexionis meri, &eft filij Serapionis. eit enim valdeconucniensineducendo materiam in fundo ftomachi fituatam, & eft fortis ar- CiUymm rractionis. Aliudcollvrium trahens materiamafupe- rtruritu/! 1 r' 01 'ibus. Et eft fecundum inuentionem noitram. Re- cipe pulpx colocynthidos pulne izatvr, vncs.lalis gcm- mi, drachm.ij.ftercoris muris, & baurach, ana.drach. iij.fsrapini ,ammoniaci, anadrach.i.conficianturcura melle,& decoquantur, & informeturad inodum dadty- Cljfltr *i- li, &immittatur vnum exeis. Confedtio clyftcris at- initiMn. tradtiui fecundum mucntionem noftram,in aqua deco- dtionis poly podij, foliorum mercurialis, ccntaurea*,aia- ri,anifi,& faeniculi, ana.vnc.i.furfu; i; ,M.i.bulliantpul pa:colocynthidos,tertia pars. vne.ferapini,ammoniaci, ana, vnc.quatuor, diffoluantur mellis communii Hier* picr* vnc.ij. fucci blitis, vnc.iij. hicrx picras, laxatiuae. vnc. fimphx G a uij.oleicucumerisafinini.vnc.s. ialisgemma:. vnc.s.& immitte. Confcdtio hitr .E picne. Galen. ^.cinnaiKO- mj, xylobal/ami, afan,fpicae, croci, mafticis, ana.drach. j.aloes .drach. vi. Si verolotus non fuerit a!ce iufficicn- tcr cuaciutj lotus ycro mmus ]>urgaf, corrooorat autem
E magis ventrcm. Quidamautem hocpharmacum mi- fccnt cum (pumato mellc, vt melius conferuetur, & e- datur. Quidam vero ficcum danr,& mclius, magis e- nimfubducit, & magisroborat ventrem. Dofisver» communis eft duorum cochleanorum mediocrium, magna vero duorum magnorum , minor vero vnius cochleans cumaquatepidatribuscyathis, vacuo ven- tre. Hoc enim pharmacumabitergir optimccacochy- mias tunicarum venuis ,& confortatipfum, nerege- neret, & minusquodinfluereconfueuit,recipiat. Qui- dain vero funt,qui dant in aquaabfynthij,quandoin ito macho eit materiacalida. Inquit Galen. Eupatorium,& abfynthium virtutem habent, & proprietatem confor- tandi hepar frigidum, apericndi iuos dudtus, & abftcr- gendi,& fpica,cafia, & fiiticum,& fimiliter endiuia fri- gidum, vt dicit Abuha. Et illud idem opcrantur confc- ctionesearum, vtfyrupi, trochifci,decodtioncs,cpithe- mata,&cmplaftra. Inquitquoque Gal.fcolopendria, F & cortex capparorum virtutem, & prryrietatem habet confortandi fplenem, aperiendi, & ablirigendi dudtus eius. £t illud idem operantur confedtiones eorum, vt fyrupi ,trochi.decodtiones,epithemata, & emplaftra. Et diximus in libro confolationis, vbide virtutcfimpli- cium,te fcire fecimus,quod ftocchados,& hyifopus hor- tcnfis virtutem, & proprietatem habet conforrandi ce- rebrum, & mundificandi, &aperiendi, & abftcrgendi dudtuseius. Similiter, & confedtiones eorum, vt fyru- pi, decodtiones,epithemata, & cmplaftra. & caputpur- gium etiam factum ex fuccoireos, commouet fternu- tationem, ducit perviamnafifuperfltiitatesex cerebro plurimas pronas Huerecorporisadparres occultas , ex quibus eit itomachus : & caputpurgium ex feminevr- tica:, vel nigella:cum aceto, euaporatio cum aceto ape- ritoppilationescolatorij, &ozymum garyophyllatum comeitum, & odoratum, & calamenthum, & fimilia.
Inquit Abuha. catnes vaccinx cum aceto, coriandto, q & crococonfortant ftomachum,prohibenteffufionem materierum calidaru ad ipfum, & lllud ldem etia opera- turemplailrum cx folijs riibi cum iauich hordei.Ite (ac- culiexinuentionenoftraadidem. $£.granorum myrti," fumach,anadra.ij.rofarum immaturariicum ftipitibus. " drachm.s.abfynthij loti in aquarofi vns.coriandn,ana. drach.s.fpodij,fandalirubei,ana.drachin.iii. bulliant m aqua rof.cum fuccocytoniorum, & quandoque additur parum aceti calidi,& lunt experti. Etfi ex pra:didtis fc- ceris cmplaftrum eft proprium. Itcm olcum omphaci- num rolatumde cyconijs,& balaufujs, operatur idcm.
Confedtio decytomjs.cdnforrans ftomachu,& prohi 7)««(«»• besiplumreciperehumorescaltdos,& eit A! uha.ifc.cy'" donioruaffatoruminmaflaquantitate.vnc.iij croci,ab- fynthij. ana drach.ij. & s.olei maftiches arboris, & olei decvtonijsana. vnc.iiij. Conficiantur cum vino odori- fero.Etepithcmctur ftomachus.Syrupus de agrciia co Synpus d* fercns ad ftomachu calidti, & (blutione naturx ex chole racitrina, & .Tgntudincsaccideies exconuptioneacris, H &abfcindit fitim,& ftringit ftomachum pifgnatitis,do necnon recipiat humoresmelancholicos , &choleri- cos,& confortat embryone, & ftringit ipfum,cuius per- mixtioeft. R;.(ucci agreftx.Iib ij.&coquarar donccco- fumcturmedietas, &coletur, &dimittaturvna die_j.
Deinde red ucatur ad ollam i n fecunda die, & decoqua- tur cum pondere.dtachm.ij.de garvophyl.donec coufu- metur grauis odor eius,& donec fiat ei Ipiflitudo fubfta- tis vc rob,& coletur,& reponatur,& adminiftretur. Et li\-is adde zucchariquantitatem quamuis, fecundum quantitarefubtilitarisagteftx,& Ipiilitudinis cius,& eft Serapionis. Confedtio miua: acetolx noitra,illud idem opcratur. Et etiam trochifci de Ipodio,& de rofis;& rob mvrt .T,& robde fucco granatorum dulciti.acetolorum, & muzorum, & vobde ribes. Scd jniua aremanca con- fortat ftomachum frigidu.vt non recipiat lupei flui taces phlegmaticasdecurrenresadipfum.ltemfacculi,&c;n plaltra ex prxdictis calidis fimul conimixtis, & cleftis'mackatat» jdem oprran?ur , Et expcrti fupt. i^.jiicncxficcx fab
fiantiiE

DE ^GRIT- STOMACHI.
jEle&arium frobatwn,
JZleftaritim
de Jioriafer
<JMud ele- Starium Jlo machi con- fortAtiuum.
Thryphera jlomachi mundtfic&ti
Tletfa rium &d humidi- iatem fio» maehi.
^Aliud ele- ttarium co- tra humidi ■ tatem muci lagmo/am Jiomachi.
Tharmacii de fuccocy- tamorum.
ftatixabfynthij Ioti in aqua rofa.donec remoueatur ma- A litia odoaSjiampfitchi.ana .vnc.i.myrtillorumjbalauitia rumana.drach i.fpicar,drach .i.galIiiE mufchataj,cyperi, mvrrhij ana.drach i.s.maftic.thuris matcuJi ana.drac.ij. Conterantur,& recludanturin facculis,ouIliantin vino ftypnco,&applicetur, &fiemplaftraconficere velis, addas maftiches duplum,& ladani,medietatem olei nar dini, & cerx quantum fufficit, & vtere-
Itemeledtanum ex inuentionenoftra adhocproba- tum,& expertutn.iji.carnium cytoniorum decodtorum inaqua, & in vino ftyptico. vnc.v.cinnamomi.drach.ij. fpicx.drachs.macis,galli2 mufchate ana.fcrup.ij.nucis mufch.drach.i galangx. drach.s.piperisalbi.drachm.i. xinziberis.drach.s.cotticum citri,rolaruimmaturarum ana. drach ij.xyloaloes.drach.s.gummiarabici, & dra-
gaganthi ana drach.i.lyrupi rolati de cortice citri, g
mclnTe,quod fufhcit.
I tem confectio noftra de cytonijs cii fpeciebus,& aro matibus,in antidotanonoftrodefcripta,idem operatur, „ & quidam inaliichen,vel tantum amomuaddunt.Item elecbriu de fcoria ferri ad humorofitate llomachi cum caliditate, &eft tiiij Setapionis. Rec.fcoriarferriinfufie in aceto vij.diebus,& coletur, & frigatur in patella.& tc rantur.drach. v.myrobalanotum chebulorum, emblico rum,belliricorum,radicumliquiritia;,rofiquinanti ana. drach. x. & conficecum zuccharotabarzeth, & dentur ex eo.drach iiij cum aqua malorum.Item aliud confor- tans ftomachum,& exiccans humiditatem eius cum fri giditate. Rec.trium myrobalanorum prxdidtorum, ra- dicum liquiritia:,zinzibe.xyloaloes crudi,nucis mufcha zx, galIix,ro(arum, fpicx,(quinanthi,maftiches,omniu, ana.drach.x mufchi.drach.i limatura acuum fecudum pondus medicinarii,qu£ mfundantur in vino odorifero. vij.diebus, deinde fi lgantur in fartagme, & terantur, & liniantur cum oleo de amygdalis dulcibus,& confician- tur cum melle, & dentur ex eo aur.ij.cum vino odorife- ro antiquo,aut miua aromatica. Et fi quidem detineatur propter ft vpticitatem eiusin ftomacho poft ipfum fu- C matur mane. drach.i. cum geleniabin, vel cafia fiftula, quoniam educitabftergendo,& confortat.Tryphera—» mundificans ftomachu mollihcatum ab humiditate, & refoluens ventofitatem,& calefacitipfum.Recip.myro- balanorumcitrinorum.drach. xx.myrobalanorunigro- rum emblicorum, & belliricorum,ana.drac.x.radicum liquirids, paflularum mundatarum abinterioribus fuis ana.drach.v.maftiches,cinnamomi,ana.drac.ij.teratur, & cribellentur,& liniantur cum butyro vaccino. Etcon ficianturcum melledefpumato,&adminiftreturp6dus drac. ij.cumaquatepida.Eledlariuad humiditatem fto- machi, cuius permixtio eft Reci. myroba. emblicorum zinzibe.ana.drac.ij.heil,anifi, tnafhches, ana.dtach.iij. tcrantur,& cribelletur; Etcoficecu melle,&deturex eo podus.drach.ij.cu aqua calida,vel vino,& eft expertum. I tem aliud de nerfinthia, & accipe ante cibum, & poft, & conferr ei,in cuiusftomachoeft humiditas mucilla- ginota. Ri.heilpondus.drach.i.cardamomi,cinnamomi j) anadrach.imufchi. fcrup.iijzinziberis.drac.vj. macro piperis. fcrup.v. garyopb.cinnamo.ana.drac.ij. zuccha- ri tabarzet.drach.xxx.terantur, & conficiantur,& den- tur.drach.ij.Confedtiopharmaci de (iiccocytoniorum, quam pofuit Galen.ad lllos qui dyfcrafiam frigidam, & humidam ftomachi habet, & cacochymiain aggrcgant phlegmatica, & qux a capite lnfluxam, vel cholericam, vel vrraque, & confortat, & prohibet, ne recipiat fuper fluitates influxas, & refoluens, & exiccans, qui influxa eft, & generata ,prouocat appetitum, & iuuat eos, qui nonbenedioerunt. l^.fuccicytoniorumnouorum,& ftifantium.i.pont |Corum fextaria.ij.romanorum,mellis ele£ti,&defpumati tantutidem,acetifextarium.i.s.deco quantur fuper carbones moderatc, & mifceatur zinzib. vnc.iuj.piperis. albi vnc.ij.& itainfimulardentibuscar bonibus coq; quoufqj ad mediam confiftentia in qualita te ftomachica pharmacoru coftruantur. Hocetia phar- macum confert his, quiimbecnkhabenthepar,dofis
14
eft cochlear.i.commefuratu in ieiunioantecibum perii. vel iij.horas. neq-, nocet etiam fi poft cibu accipiat quis. Scditaconfe&um conferthis,quidyfcrafiatum fmfri- giditatem habent ftomachum, & cacochymiamphle- gmaticam aggregant.Illis autem qui dyfcrafiatu habent f m caliditatem, & plenu cholera,auferatur zinziber, & piper.Sed illis qui medij funt, dimidium pra:didtar com- moderationis zinzib.immitte. Aromaticum rofdefcn- ptione Gabriel. & elefanginas boni faporis, eft conue- nies in hoc cafu, vbi adfint dilpofitiones, in quibus eum laudauimus.
Decura xgritudinum in plafmate, & primo de regimi-
ne eius, cuius ftomachus eft rotundus, & paruus, &protenfus,velmagnus. Cap. 8.
STomacho etiamquandoqjacciditxgritudo inftru- mentalis in figura, quia cum debeat naturaliter efie oblongus, fit rotundus, & in quantitate,quia lit paruus per comparationem ad corpus, proquo coquere cibum haber,ac in fitu,qua fit (uperius nimis, & iuxta diaphra- gma prope.us, & quadoq; tales xgritudines ei fimulcon tingere poftunt,& quandoq-, vnaquxq; per fe. Vnde Gal. ait manifeftum, quoniam duo, & tria peccata fimul in- eflepoflimtjVt q> ftomachusfitrotundus,paruus, &pro penfus iuxta diaphragma. Cuiuscaufa eft interiortan- tu,quia error natur? folum, quatii ad figuram, & fitum,
& eius caufx,& materix,quantum ad paruitatem.Et co gnofcitur ex tumore rotundo, tenfione,& malitia anhe- litusapudcibi repletionem apparente in fupcriori ven- tre, & erudlatio proprie abfq; quod radtus inueniat dolo rem ; neo,& priuarioneeius apud inanitione. Et tamen curari non poteft (ecundum Gal.in techni. ficut necma lafigura,&fitusaliorum membroruminreriorum; Et h'27> : nTft* proprieinprocedentibus multum vltranatiuiratem, & machi f ar maximepolt augmentum. Potelt autem alleuiari & re mediariaparnitate,&nocumentoipfius curn regimine penjum conueniente,& proprie cibi, & potus. Et eft vt cib.detur facilisdigeltionis, & potus parii,& (a-pe,prout Gal.edo- cuit. Etinalijsregatur non naturalibus,proutdigeftioni coplendx conueniunt,quodinfra dicemus, diuino auxi- lio confidentes. Paruitas vero eius curari poterit per ad- ditionemcibi,& potuscalidi,ethumidipaulatine fadta, & per fridtionem,cataplafmata, & emplaftra ex rubifi- cantibus trahentibus fanguinem ad ipfum,donec magni tudinem fufficienteaccipiat,conuenientem corpori in- fra adolefcentiam,donec corpus fit in augmento. Et eft talis paruitas toti corpori nociua, ficut fuperflua eft ma- gnitudo,i n quo funt corrigibiles magis,qua in ali js mem bris interioribus,tum propter pofitionem eius, cu iuxta exterioramagisalijs membrisfitfituatus,ita cp ab(qiie_» multo medio poteft extingui, tum eria, quia eius officiu e(t,primo recipere cibum, & potu ab exteriori, & medi- cmas,quibusarpumenraripoteritinfia adolefcentia, & poft ipfam naturali complero augmento, dilarari, & ex- tendi, vt didtum eft, non ramen augmentari vere, cum verum augmentu a natura fit fola,& terminus eius pra:- fixus. Inquitenim Gal.folius ieiturnaturaEc-ft diftrahe- re vndiquefacereconrinuum iibimanens, &principale cuftodiens fpeciem corpus adbuc. Et ha:c eft augmenta- j n r. Thjf. tio fine influeti,&applicatocibonon potens fieri. Arift. quoqueait. omnium enim naturaconftantium termi- nus eftei ratio magnitudinis, & augmenti. quia ad xxv. annuin. velxxx.vt loannitiusdicit. Magnitudoquoque cum fafcia cindta, & ftndte fuper ligata, & cum paucita- te cibi, & potus, & quiete curatur.
De cura xgritudinum ftomachi in vijs lcilicet op- pilationibuseius. Cap. p.
ACcidit etiam ftomacho xgrirtido inftrumentahs, in poris, & dudtibus,& vijs eius,qua: oppilatio eft prohibenstranfitum eius,quod venire ab alijs membris ad eum ordinauit natura, eiufque quod ab eo impellitut adalia inftituit, &expellit. Poteft autem efte raulti-
plex.

FRANC- D E
piex. Vn«,qaielt in neruis,qui fiint,intercerebru,&: os eius continuanres, prohibens tranfitum fpiritus fenfibi- lis ad ipfum . Secuda effe pot in poro,qui eft inter fplene, & ipfum prohibeus tranfitum melancholix,qua traimit ti ordinauit natura, ad eius excitandum appetitum .
Tertia efle poteft in via, qux eft mter os,& iplum pro hibenstraniitum cibi,vt eit oppilatio meri, de qila (upra diximus. Qunirta poteft effe oppilatio, qu? eftin venis, quarlunt inter hepar,& ipfum, per quas confueuit illi he parmitterefanguinem adnutriendumipfum. Qumta poteft efTe in via, qui eft inter iplum, & anu, (eu redtum inteftinum, prohibens tranfitum fuperfluitatum ipfius, quasexpellerec6fueuitadipfum,vt eft oppilatiointefti- norum. Sexta eft, qu^ eft in venis meferaicis, prohibens tranfitum chyli generatiineo, quem irapellere conlue- [mtfi- uit ad hcpar. Harum omnium caufa eft duplex;extenor, f.vtfngiditasaeris,& conlhidtio adueniens,& plurimu eft, fcilicet interioraliqua.f.ex lllis, quaS in oppilationib. meri nominauimus,& plurimu humeralis. Et ex illis eft p catarrhus defcendens adipfum, & malitia digeltionis, qua: eft caufa generalis. Signa prirai funt paruitas appe- titus,ablque quod inueniatur m ftomacho malitia com- plexionis, (eu alia xgritudo cum perfeuerantia digeftio- nismdifpoficionefua, nifialmdfit quod impediat, & paruitaslenfusapuddeglutitionem vtiacuti pungentis, vd mordicantis,nec accidic fingultus,etiam fi in ieiunio fumatur. Secunda;,fignum eft paruus appecitus.cu grof- fuie Iplenis.Tertia: fignum,fuperius habuifti.Quart? fi- onum, eft fitis intenfa in principio, in procellu vero ip- fius minor accidit, & defedlio omnium operarionum_o eius,& confumptio,& arefactio totius corpods,ex arefa- ctione ipfius priuato fibi folito fanguinis alimento,abfq; caulaaliqua apparente illius.
Qmn tx vero figna funt accidentia ileos,& colic^. Sex ta: fignum eft multitudo egeftionis,&: humiditas ipfius, &propriechylofa:,&ficis, & paruicas fanguinis,& per confequensalteratiocolorisad pallorem, & cofumptio, vel cxtenuatio corporis,& defedlio. Sed figna caufarum G ipfarum, tam exteriorum, qua interiorum ex fignis cau- (arum oppilationum men comprehenderepotcris, & genetaliter etiam cura, fi prudens nacura fueris, & men- te exercicatus.Cura eft autem cura eius duplex,geneialis fcilicet,& fpecialis. Generaiis eft,apertio eius ex medici- nis aperitiuis,&generalibusomnibusoppilacionibusta libus.Etexfimplicibus eft fpica. Etex compofitis hiera, & proprie cum aqua abfynthij parua, & magna. Ex ci- bis aqua cicerum cum decoctione fpic^, vel radicu com- munium. Et ex potibus vinum clarum,fubtile,purum, vel mixtum,prouc difpofitio exigit,& proprie cumaqua ferrea. Et breuiter,omne regimen apericiuum, &cura- tiuum nocumentorum, extenorumcaulamm, qiiod ex praedidtis, & dicendis eft manifeftum. Sedcura (pecia- lis, eft abfciffio fpecialium cau(arum,(icuc abfciflio pri- mae e(t cura catarrhi, quam fuperiusdiximus, & nrlali- tiz digcftionis ftomachi,quam fubumgemus.Etex con- uenientibushuic oppilationieftcoilus,oleumeius, & f-j fpica■, vehementer enim in neruorum oppilationibus commendantur, & iftorum maxime cum afTumptione eorum iminediatius attingantur- Secunde cura eft cuin incidentibus, & abftergencibus, vteft hiera,& aqua ab- fynchij,& corticum capparis, & fyrupus ex eis. Sed ter- tiae cura,eft dia'ca. Qnatti* cura,eft cum hiera,& abfyn- thij, cufcutx, & eupatonj decodtione proprie. Sed cura quincx, eft cura iliacx, & colica;, quam iufra potiemus. Sedfext2,& vlcima;,cura,eftcumclyfteribus exaqua_j mellis,& hiera,& cuin bibicione ipfius. Et breuiter eius cura, eft cura fluxus chylofi, qua inferius fubiungemus, (fi fuccedat nobis pietas trinitatis.) Infuper tefcire volu- mus, quod largitas didtotum dudtinnii poroium, (itiej yiarum §gritudinalis maximeaccidit,quod ficontingat pec curam oppilationis cocrariam, cotrariam exercebis curameius. Inquit Abuha cufcuta aperic oppilaciones ftomachi, & calairnis aromaticus cum femmc apij, & iiuile, & matmacur aperic oppilationcs vifceuyn.
PEDEMONT-
Dc ctira repletionis itomachi fiuenaufeatiua; fatietatiij & inanitionisipfius,&c. Cap. xo.
REpletio/eufatietas naufeatiua,eft?gritudo inftru- mentalis, eueniens ftomacho in eius concauitate receptionis cibi,& potus a naura ordinata. Eft autem re- pletio ipfius fuperflua,plurium ciborum,& potuum cra pulofa,& quandoquehumero(a,phlegmaticaobtundes ienium ftomachi,quare nec famefcit, (ed potius naufea- tur defiderans eam expellere,& non valet propter adha:- rentiam,& vifcofitatem eius in tunicis,& villiseius. Et caiifa huius eft duplex,aut exterior, & ma terialis, vt ci- bus,& potus; aut intcrior efficies, vt eft mala complexio in ftomacho acquifita, in eo materiam generans, auc ei a tococorpore, vel alijs membris influxa. (Signa) & eius figna (unc graucdo in itomacho cum naufea. Et quado- que eft fingultus,& dolor ftomachi,rudtatioacetofa,vel fumola, fcetida, infclatioin ventre, & hvpochondrijs, & conftipatio, quandoque lubricitas •, & mflatio faciei, &■ propriein conchisoculorum,malitiaanheiitus,&pigri tia, & tacditas motuum, & colorisalbcdo, vel citrinitas; quandoque. Sed fignagenerationis caufa; eius fcilicer,hu moralisin ftomacho, vel quia fit influxa ex his, quae di- ximtis (upra,de (ignis malx complexionis cum materia» poffunthaben etiam,fi fitphlegmatica, vel cholenca^ mixta,& fi fitexterior eft manifefta-,(Cura) & fimilicer curaeius,eftcuraillius,nam confiftit in quatuor ficut il- la.lneuactiandoreplecionem.Inquicenim Hipp.exple- t ^ _ nicudinequa:cumque a-gntudinesfuerinceuacuacio fa- nat, &c. Ec fiquidem fit ex cibis, & potibus alterocom- plebituripla. Autvomicu,firecensfit,&nonincepta digeri fecundum Gal. aut fi in via digeftionis fic, cu his, qux iuuando ege(tionem,cicum delcefum eius de ftoma chooperantunqualiafuntpiper longum,& diacronpip.
& femen raphani pra;iniflinn,& cum defcenderitad in- teftina ,cum enemateantequamtranfeat ad fecundam , quod fi tranfieric, cii phlebotomia, vel pharmacia com- plebicur,propric;fi fuerit ex humoribus, vomitu,aut fo- lutione ventris. Er abftinentia eftcommunis in redtifi- candomembrorum dilpofitionem,& conforcando,fci- licetgenerantium, mictencium, & recipiencium in re- dtiticandoregimen. Etinaccidencia,qua;exfignishic poficis colligere poteris,& copiam corum,qua; llla com- plent,& etiam modum eorum,apertum eorum vfum ti- bi tradidimus feriole.
De cura inflationis ftomachi, rugitus, tremoris, &gurgulationisipiius. Cap. xi.
INflatio ftomachi,eft eriam xgritudo in ftrumetalis ip inflaBicnu iiusconcauicatiseius. Ctiius caufaeftduplex mtrinfe cau f'- ca.f.& extrinfeca. Intrinleca duplex, immediaca,& me- diata. Et immediataeft ventofitas gro(fa,muIta,quieta, inclufa in concauo ftomachi, replc ns concauum lpfius, & extendens tunicas eius. Sed cauia mcdiata eft,auc ex parce ftomachi & coplexionis eius,&eit efliciens,aut ex parte cibi, &potus, vec humoris •, & eft materialis . Ex parteautem complexionis, &caloris ftomachi, qux in generando vencofitatem caufa efficienseft, vcquiafitca lidttas ftomachi alterans,pauca, aebilisjquxcum a*it m cibum temperatum ftomacho aduementem, velin hu- morem in eo concencum,non perfecte coquit,& digerit.
Scd eius partem fubcilem humidam,aut aquofam diffol uic,& i 11 ventum conuert i r,temperata autem caliditas ll latn confumit, nifi fic mulca, quam con(umere nequeat. Fi igidicas vehemens congelar, non diffoluit fic ventofi- tatem, uecgenerat, proinde a;ftacis temporc,propter ca- liditacem eius acutam, no conuertuntur in ventum, vel nubem,-& hvemepropcer frigidicatem intenfam, ema- nationcs, & vapores proucmenres ex terra, & aqua non conuertuntur, in vcntum, vel nubem, ficut ventus, ve! nubes confumptis, velcongelatis illis prxdidis tempo- ribusnonapparent, fed vere, &autumno proprcr tepir ditutem caliduafis, pev modum diflwlunoqis agencis,
Expart?

DE ^GRIT-
Ex parte vero cibi, & porus, vel humorum, qui ftnt in generatione eius, vt materialis elt; vel quia rn feipfo habet humiditatem extraneam, cibus, vtluntlegumi- na,& alia fimilia ex herbis, & frudtibus, & potus, vt vi- na grofTa, & dulcia,mult£ commixtionis, & aqua grof- fa,melles crudi, & fimilia. Ethumor,qui fir phlegmati- cus,groffus,vifcofus,fiigidus,et humidus,vel fuccus me lancholicus multiplicatus ineoproptersgritudinefple nis, inquoscaloritomachi alteranscumagit ,licet flt temperatus, &xqualis, vtinfanocorpore extrahitil-
lam humiditatem extraneani,non poteft coquere, 6C p
commalfarebene, (eddiifoluit in vaporem, & ventum, ficuti fi temperato igni grolfa ligna viridia, vel aquofam fuperponantur, cft videre,quod multum fumum gene- rant,antequam fuperet, & comburat ea.Si vero igni for tiori, vclfortiflimoimmktantur,ftatim confumit,&: fu perar, & comburit ea,nulla,vel paucaeffumatione reful rante ex ipfis. Sicquoque ficalor ftomachi fit fortis,pt \E dictoscibos,& potus,&humoresprxfcntescoquit,& digerit nulla, velpauca ventofitate refultante exeis, nifi forte non fit tam fortis, quod poffit fuperualere eis, vel quia forte quantitatem excedant, quam nequeat fupera- re. Et illud lnnuit Gal. cUm multum calida, & in dolore colico,inhibuit miniftrari. Si vero ex vtriufqj parte con- tingat, vtroque didto eri t modo.
Extrinfecaverocaufaeft , quadibet resdebilitansca- lorem ftomachi in achirlige/tionis fuper infurgensex- terius, ficut fi aeri multum calido refoluenti, vel frigido exponanrur, & fimiliter balneo,vel fortiexercitio,(um- pto cibo, exponan tur corpora, vel frigida potetur aqua.
breuiter fi illis adueniat, quarcumq; fint ex caufis de- bilitantibus digeftiuam, quas infra fufficienter (Chrifto propitio)intendimusnumerare.
Et figna, & caufe eius immediatf funt, tefio cum do- lore, quandoq-, abfq*, grauitate multa, qualis in naufeati- uafatietateexiftit, mfi fit proptermultitudinem cibi, & potus,vel humorum,& abfq; fonitu in rugitu, vel gurgu latione contingit,quiainhacventofitas eft quieta, & ' compreflione fedatur.In illis vero, no eft commota fim- pliciter, vt in rugitu, vel humidati aquofe comifta, vt in gurgulatione. Nifi fumpto potu, qubniam tunc etiam fi temperatus, vel modicus exiftit, (onitum commctio-' piseius; &fludtuationes, invacuoapud comotionem corporis, percipies manifefte.
Sed fignum caufieefficietiseft,ex rememorationedc- biiitaiis digeftionis ftomachi,qua- praitenjt,& frequeter accidit,& qn bonitas regiminis in omnibus aderit,cum priuatione fignorum repletionis,vel cacochymi? humo ns phlegmatici,vel melancholici;nulla apparete cx inte- rioiibus caufis. Sed fignumgjfitex cibis, infubftantia, qaalitate, velquantirate, vel alijs operantibus, in vento- (itatisgeneratione;eft inuentio ipforum cum priuatione prxdidtorum, & cum permutatione ipforum ceffat.
Signum vero, q, fit ex humonbus,eft fignum abun- datis cachochymi^ ipforum, in toto corpore, & proprie in ftomacho, cu pi^dictorum priuatione ■ Sed fignii qd j fit ex humore phlegmatico,eft,quod eft fine fiti, & cum humiditateoris,ac lingux,acinfe£tioneeius in lllo.
Sed fi fit ex melancholico, ficcitas erit oris,& lingux. Et fignum vtriufqueeritexvtrifqueconfufum, &po- teris generale fignumfuperomnes caufas comprehen- dere, ex totiuscorporis complexione,habitudine,c6fue- tudine,^tate,regimine,& alijs circuflantijs. Signum ve- ro exterioris caufe,eft eius inuentio,qua; tibi, vel ex rela- tione infirmijvel aftantium eft manifelta.
CurainHationis (tomachieft, dum resprima refpi- cit caufam immediatam fcilicet ventofitatem magis lx- dentem ftemachum refoluendam; fecunda dirigitur ad caufam mediatam abfcindendam. Prima eft generalis inalijsfubfequentibusoDferuanda. Omnesenim ,vel debent efle ventofitatis refolutiux , vel refolutiuis ad- mixta;, confortatiu.T quoquc, velconfortati ftomachi mixt^,& ex conuenientibus ftomacho,& gro(fe,vento- fitm eft andachocha cum vino fumpta. Secunda eft
STOMACHI- 15
\ triplex;primadingiturad caufam matetialem extrinfc- catrijcibi, & potus.Secunda vertitur ad caufam materia lem intrinfecam, humorofam; fed tertia ad caufam efli- cientem. f digeftiuaE ftomachi debilitatiuam. Primam complentcanninantia,extenuatiua, & refoluentiaven- tofiratem,qux in cura meri fuperius habuifti. Secudam complent mutatio cibi, & potus ventofi ad cibu, & po- turn facilis digeftionis,paucarum fuperfiuitatum;quam fuperius habuifti, habentem in ie virtutem refolunuam ventofitatis admixtam. Et conuerfio vniuerfalis regimi- his,ad regimen refolutiuu venrofitatis: & confortariuu, quod in proprio loco dicemus. Terriam vero complent incidentia,& abltergenria materiam humorofam, & e- ducentiaper vomitum, vel per feceftum abfque Itoma- chi lifione;qux fupcrius habuifti. Sed quartam,& vlti- mam rem complent, qux digeftionem (tomachi debi- lem habent confortare;quorum infra (Chrilto duce) fa- ciemuscapitulum fpeciale. Rugitus,expra;diClispatet,
. (j eft pra:co, feu fonus ventofitatis non mukx, fimplici, vel pauca: humiditati commixta; in concauo ltomachi, impetuofe commotg in redtum, ex arcto loco in amplu, & quandoq; verfiis mferiorem partem inteftinorum,vel faperiorem, vt in erudtatione contingit, differens ab in- Hatione,in qua ventofitas erat multa extendens,& quie- ta fine fono,vt fupen 9 habuifti,& a gurgulatione,in qua humiditas eft commora iola, vel paucas ventofitati ad- mixta,proindeeft cum fono obtufo non claro, vreft ru gitus, ficut voluit Gal. Et a tortione,in qua eft paulatim comote in gvrum acuta humiditas, vel ventofitas,vel v- traq; xqualiter iun&a abfq; fono. Quorum caufe, & fi- gna ex pra;di6tis fiint manifefta. Et cura fimilis eft cura: inHationis, facilior ramen,in quantum eorum caufa—^, feu materia no eft quieta inclufa,fed commota expulfio- niperfuperius,autinferiusprompta : Cuiusexpulfione complent fimplicia, & copofitaex medicinis comunia, qux (uperius habuifti, & proprie,qu£e fequuntur.
Ex fimplicib. appropriadsinHationi ftomachi funr, darafce ficca, & myrrha pura,iuniperus, & faniculus bibitus cumaqua meu. Etex communibus,virtutisfor- tiseft;ca(toreum,cyperum,nigella.fpica,ameos, femen conandri,macis, cyminum,garyoph.&commouentia erudtationem (uperius in cura meri narrata funt, per os (umptafm omnem modum,& cum clyfteribus lmmif fa,& emplaftrata,euaporata, & vndta. Etex compofitis eft fuffuf, quod fit ex femine anifi,ameos,rutte,calamen- tho ficco, & ca(toreo,& fpica nardi. Euaporatio iuuans Eu*pm*tii illos,quibusacciditinHatioexcholeranigta. ^i.polij, chamxmeli, florum fampfuchi, (eminis rutaei & bacca- rumlauri,anapartesa:quales,& bulliant, &decoquan- tur in aceto,deindeinfu(a fpogia,vel filtro in eo, fiat eua- poratio. Vnguentum diffoluens ventofitatem, & infla- tionem ftomachi. R;.nigelIie,granorum Iauri,ruta; ficc?, vitofnZi. ana pattem vnam,infundanturin aqua,& coquantur m ea.in oleo veteri,ana partes xquaies. Itein oleum nardi- num cum puluere caftorei eft vltimum, & eft Inaim.
Item clyfteradidem. R ?.pr^dicfta,& adde feminisani ciyjhr U fi,f^niculi,carui,apij,ana.drach.s.ruta:,ariftolochix ro- ' d " n - tunda:, ana dracli. ij. coquantur in vino veteri, & aqua, & addito melle, & fale communi fufficientis quantita- tis,fiatclyfter.
Puluis ad confortandum digeftionem,& expelledam ventofitatem, conferens inflationi, & rugitui,& tympa niti.i^.cinnamo eledli.drac.iiij.nucismulchatae, macis, garyoph.zinzib.zedoaria:.doronigi,galangas,cardamo- mi,anadra.i.fpicx.dr.i.anifi,fa:niculi,cyminiana.dra.s. croci.drac.ij.vratur in cibis, &falfamentis,& clareto.
De ftomachi percuffione,& obuiatione,& cafu fupra ftomachum, & cura. Cap. 12.
DE lenirate ftomachi omittentes hic eo infra vfq; ad capitulum delienteria referuamus;de (olutio- nibus cotinuitatis ftomachi, nunc dicamus,& qu^ illius funtgeneris.Sciendum igitur,q) contingit vt homoper- Mcfuie, DD cutiatur

F^ANC DE
futiatur fupraftomachum,velQhuiet alicui rei dur£c,vel eadat fupra eum, ex quo fubftantia eius con tunditur, vel relaxatur,difgregatur, & debilitatur, maxime fi cibo re- pletus fuerit. Et caufa,quiaexterior eft,eft manifefta. Ec ciusfignum,eft caufa: inuentio,dolor, & naufea.
CVRAeiuseitquinqueres. Primaeileuacuatiore- plenonis,fi quia fuerit in llomacho,& toto corpore. Se- cunda eft confortatio ftomachr, & reunitio eius fubftan tia: difgregata:, vt non recipiatur, fi quod mittit. T ertia eft refolutio eius,quod recipit,vel tradtum fuit. Quarta eft regimen.Quinta efl accidentium corredtio.Pnmam rem complent, vomitus, ficibofuent repletus, deinde phlebotomia denigra, vt corporis repletio ,euacuetur,fi adlit; velfinon fic,membracorporis reddanturauara in miccendoad ipfum dolorofum , & debijitatum. ln- quit enim Gal.phlebotomamus nonfolum in multitudi ne, fed etiam in magnitudine aegritudinis cum modera- tione humorum exiftente.
Secundam, & terdam complent medicinx ftvpcicx, siromariaE, & odoriferx, & refolutiux fimul,quas enu- merauimus fupra de cura meri,exterius i & interius ap- proximaci. Ec ex hisqui in principio approximanda funr,eft fubftancia abfynchij deco&i m oleo rol. & caca- (dupUf- plafrnati defuper conforrac enim, & prohiber fluxum tmfUfiri. humorum,& dolorem fedac crahecem. Deinde vero liac emplaftrum quodeft . ^i.pomorum de fceni decodto- rum m vino ftypcico, & acomatico,vlquead diffolutio- nemjdeinde terantur,& fumancur ex eis.drach.i.ladani. drach.x.rofdrach.viij.aloes.drach.vj.abfyn.drac.v.mu- inis.draciiij. aggregencur omnia trira cum fucco amo- glo(fe,& foliorum cyprefli, & oleo de lilio, & maftichi- no,& emplaftretur,& ltringancur fupraftomachum ce- pida,& ceneancur per dies ix. Ex his aurem,quK interius apponunturad has intencionis,eft medicamen noftrum didtum in antidotarionoftrocap. derhabarbaro, quod conficiturex mumia,rubea tin£torum,& vino ftvptico. & iterum medicamen exgranisnafturcij nutritis in fuc cocyroniorum ; quodinloco confolationis medicina- rum fcripfimus.
9ittd. Quartam rem complent adminiftratio cibi, &potus facilisdigeftionis,bonichymi, &paucarumfuperflui- tatum ftyptici,& aromacici-,vc funt carnesperdicum,ai cearum, turdoru de myrta,turturum, & capreolorum, & fimilium. vinum ftypticum, & aromaticum, & ru- beumlymphatummediocriter cum aqna pluuia!i,vel ferrata. Et oportet vt fint paucx quanticatis, & quies, fomnus,& la;ticia,&gaudium finc cemperara,& omnia in loco aeris cemperaci.
Quincam rem complenc,qua: dolorem, & naufeam fedant,quxomniainfradicencur,(fi Chriitus voluerit,) qui fit benedidtus. Abuha.mumia cum aqua cymini ad debilitatem ftomachi, & cafum fupra pedtus, ftoma- chum,& hepar cum duobus dauich de luto armeno ap- pofica,cfteflicax, & expoica.
De folucione concinuitatis (tomachi, & vlceribus, & ruprura, & eiuscura. Cap. 13.
ACcidit,& ftomach oaegritudo communis fua: vni tatis, fubftantiam foluens, ficut eftfolutioconti- nui limplex, vt plaga,pun6tura, incifio, & huiufmodi, auccompofita,vt eft,exulceratio. Eft autem aut fuperfi- cialis,vtexcoriatio.vel mediumtunicje fcindens ratuni, aut profundapenetranstunicam',feupellicuIam,autam bas,vtrupcura. Ec fimpliciscau(a,elt duplex;interior,& cxccrior. Incenor eft humorin (ui fubftantiam perforas, & penetrans fuaacuitate , aut fuaquantitate repellen- do, & extendendo fcindens,aut ventoficas interclufa pe- rensexitum. Exterior eft duplex.intus fumpta, vel ex- teriusaduemens: intusfumpta eftresacuta, vtosacu- tum,(pina,vel vitrum. Exteriusadueniens eft ficut per- cuflio cum cultello incidente, vel cultello jnlngente. Et (uperficialis caufa exterioreit, cibus, vel medicinxacu- tx,aut humor defcendens ineum acutus, vtin caiarrhis conpngicabfqueperfeucraima.
PEDEMONT-
E Profunda vero caufa ell humor acutus ibi defcendes cum perdurancia, quamdiii perueniac ad fundum tuni- carum altenus, vel ambarum. ♦
Cauiavero copofua: fcilicet vlceracionis, eft duplexy interior,& extenor.Interioreftaperrioapoftemacis, vel bochor, auc plaga faciens faniem,auc humor corrofiuus, aduftus deicendens in eum, vc in catarrhis cotingit, auc imbibitus,corruptus, & putrefactus propter quod ac- quifiuir vircucem corrofiuam,qux vlcerauiCipfum. Ex- terior eit res, quxparcemde fua fubftancia fcindendo afportauit, & eft manifefta.
Signafimplicisfolutionisfunt,doIor, & ardor pro- prie.lcilicet poit tranfglutitione rei acut^, vt eft acecum, & finapis, & exitus quandoque fanguinis, & aperitio ln vomitu,vel feceflii. Et fi fit ab humoreacuco oftedic lin- gux infectio ex eo, & fapor amarus, & acurus, & ardor, & fumofa eructatio, & acura,& ftomachi inflatio, & an guftia,& fitis abfq - , quifumatur res acuta.& ipfius aper- p tio in vomitu, vel ieceflii. Si vero fitab extrinfeca caufa, oitendit eius inuentio, qux prxceflit. Ec fuperficiale fi- gnum eft,exituscorticis quandoque. Et fi eit a cibo acu- to,velmedicina,oftenditeius inuentio,qu^prxceflit.Et fi eft a catarrho incipiente etiam,oftendit inuentio eius; & quodnon eftdiu, quodincepic. Ecfi eftprofundafi- ^num eft catarrhus acutus inuentus,qui diu Huxit, fi eft acaufa intrinfeca. Signumvero vlcerationis ftomachi eft doIor,&proprie eo modo, vt didtum eft contingens, & fustorin erudiatione, cum eleuatione vaporis facien- tis incurrere ficcitatem lingux, & oris, & ii fit penetra- tiua,eft incontinentiacibi,& potus,quareegieditur, & colligiturin vacuum ventris, &quandoquefoetor, & apparitio faniei,& corrupti humoris,& corrofiui in vo- mitu, vel feceflii. Et fi fit fuperficialis declarat eam exi- tuscortieis, & apparitio lpfius invomitu, velfecefiu, abfquequodfitexcoriatio, vel vlceratioin meri; cuius figna diftindtiua fuperius diximus, vel in inteftinis, cu- ius fignadiftindtiua hic fubiungemus.Si verofic profun G da, & fic caufaexcrinieca,oftendic eam inuencio eius, & partisablatx, & incontinentiacibi,&potus,& exitus eius ad exteriora. Sed Signum diftindtiuum, quod fit in orificio ltomachi, vcl in fundo eius,fumitura tempo- re doloris, & a loco doloris, quantitace ipfius, & ab ac- cidencibus, &aconcomicantibus. Acemporedolons, nam fi fic in ore itomachi, dolor eft fiatim poft traniglu titionem rei acutx,fi in fundo,dolor eft poft quietem ci- biin eo. A loco, nam fi fitinore, dolor eft in inferiori ^Ventre, circafurculam pedtorisinferiorem. Snn fun- dodoloreftcirca vmblicum declinans ad partem dex- tram ventris,(eu hypochondnum dextrum. A quantita- te, namfifit inore,eft dolorfortior, quam fi fuericin fundo. Ab exeuntibus, nam fi fit in ore, correx,& (anies magis exibunc cum vomicu. Si in fundo,magis cum fe- cefili. Aconcomitantibus. Namfificinore,tninutici anhelitus,apparitio fudoris frigidi,& extremorum frigi- ditas, & lyncopis eft magis, quam fi fit in fundo. Signa vero diftinguentia, inter vlcerationem meri, & folutio- nem eius, & ftomachi, qux communicare videutur fi- mul fuperius incura meri habuilti. Sed fignadiftinguc- tia inter folutionem,vleerationem ftomachi, & propne fundi eius, & inteftinorum gracilium fuperiorum, funt '''Valde difiicilia propter piopinquitatem,vel colligan- tiam : quare oportet vt fubtiliter mueltiges, & proprie_» fciri poietunt ex quantitate doloris,loeo, exeuntibus, & concomitantibns. Et quantiratedoloris,quia fortior,vel acutior eft,fi in fundo ltomachi fuerit. Ex loco etiam, quh fi fit in inceftinis, cftlocus doloris magis infra ad ''Ymbicicumdeclinans. Exexeuntibus, quiacortex ex inteftinis gracilibus elt magis fubtilis , & frequentior, t quam fi ficex ftomacho. Ex concomicancibus,namfudo ris, & extremitatum frigiditatis, & fyncopis erit minor fi iit in inteftinis gracihbus, quam fi fuerit m ftomacho. Sfvero fit 111 groflis inteftims,doloredeclaratur, & di- ftmgutt locus doloris, quia inferior fub vmblico , & quaiuicas, quiaminor •, & txcuncia non func permix-
ca vc

DE ^EGRIT- STOMACHI. itf
ta vt in alij s, & concomirantia funt minus conringcntia A picra magnxdefcriprionis,vt cft hicra colocynthidos,W
* m ' m -s j n eis ' ^ nc l im Hip.foluno continuitatis ilomachi, tx in- godionis,& fimiles,quoniahabentin feresacutas mor-
.if/u.. morta li s , Subdit Gal.verum ell, fific profunda, dicantes , vlcerantes, &trahentesabalijsmembrisad
concaua, & penetiatiua. Si vero, nonfir profunda,con- ftomachum,& deindedetur lac acetofum vaccinu,quiai
caua,& penetratiua,e(t curabilis. Et addit fi fit fuperficia lauat,& ftypncat, vel fyrupus de abfynthio, & de eupa-
lis,facile curatur, fi fit profuuda,& penetratiua,difficile. tono,qina mundi ficcant,& ftypticant. Et vlcimoadmi-
C V R A ,&duplexeftincuraeiusintenrio, vniuer- niftresrobdefmdtibusftypticisluperiusnominatis,&
falis fcilicet > &particularis. Vniuerfaltsrclpicit torucor- cueisoportet,vtadminift'resincarnantia,vteftiris,thus
pus, & eltqu.idruplex,prima eft redificatiototius corpo album, maftix, & finulia. Et cum vlcera fint in orihcio
ris,& ec memori catarrhizantis, fi quod fit: fecunda eft eius,adminiftresconglutinantia,qu£ teneat medicamen
dmarfio humoris, vbi mittatur, vel crahafad ftomachu fuperius,& non permittant ipfum defcendere ab eo, ad
la:fum,& paffum. Tertia ell regiminis debiti,& confor- eius fundum cito: vt eft gummi, dragacanrhum,cu pau-
tatiui ordinano.quarta eftaccidentium correCtio. Prima co feminis raphani, & lutum figillatum, & arinenum,"
rem coinplenteuacuantia,& alteranriadyfcrafiamcor- &propriecum fueritibi exitusfanguinis. Etfortiores
poris,& membri. Euacuanria func phlebotomia, fi pec- funt trochifci, deterra figillata, & de Karabe in noftro
catum eftin fanguine,vel pharmacia, fit peccatu fit hu- antidotario tibi traditi. Et cum fuerit ibi dolor fortis,o-
monsalterius,cumpra-miffionedigeftionisipfius,qus portet vt mifceasaliquidphilonij, velfeminispapaue-
funt nota. Alteratio ht cum frigidis obtundentibus acui- ris,& portulaca:, quia ledant ftypticando. tatemhumoris, & humidisinfpiffantibusfubtilitatem g Emplaftrum Oribafij conferensruptunsintrinfecis,
humorum, vt non valeant perforare, & etiam alteranti- & folutionibus continuitatis expertum, 6^,- efficax, (fi 1
busdyfcraliacorporiscalidi, & membri catarrhizatis, Chriftus volerit . Ri. lithargynj ,opij, lapidishimati-
vel cum calidis temperatis,fi fuerit humor ventofusSe- tis,fanguinis draconis,& hominis recentis,galbani,ma-
cundam rem complent fridtiones extremitatum, com- ftich. thuris, cofti, boliarmeni, lumbricomm terre-
prefiiones dolorofc,& fomentationes mordaces, & alia ftnum, mumix, ammoniaci, anadrach.quartam.picis
fuperiusnarrataincuracatarrhi,& alijslocis. Terriam naualis,&cgr .Tc .x,cerxalb$,&rubcx, ana.vnc.v.rofa-
rem complent, habitare in locis temperatiaeris,decliuis rum,myrtaj,cardamomi.aloes,ana.drach. v.colocynthi-
ad ficcitatenv,& quies,&lommus, & cibus paucus,faci- dos, paimx marina: adufta:, galla-, balauftiarum, arifto-
lisdigeftionis, bonichymi, & ftvptici,quem diximusin lo.long.refinx confolidxmedix, & minoiisana. drac.i.
primo cap.&potuslimiliter,fitvinirubei, &ityptici, vifciquercini.vnc.v.fiatfic,decoquepellem hxdinam
lymphaticumaquaferri,&pauci,vt non repleat,&ex- inaqua,donectotadiffoluatur,&ipfaaquacoletur,&
tendatj&mollificetluafubftantia, &anima:accidentia fortiter prematur, &omniaalia terenda terantur, &
tempcrata. Quattam rem complent,anodyna mitigatia liquefacienda liquefianr, & lumbrici benecontriti cum
doiorem,& qu? curant fyncopim,& fudorem diaphore- aqua pra:didta, & vifcus forrius mifceantur,&incorpo-
ticum,qua: luperius habuifti m cura cordis:& calefacien rentur omnia bene,donec veniant ad fpilfitudinem em-
tiaexcrema frigida,vt funt fomenta,& calefadloria nota. plaftri, & applicetur.
Particularis vero refpicit membrum paties,& pailio- Item emplaftrum, in primo capitulo pofitum, eft fa-
nemeius. fcilicet folutionemcontinui. Etfiquidemfit num,&expertum. Etvnguentapofitafupracapitulode
fimplex,non profunaa,vnicaentintenrio fcilicet reuni- G cura folutioniscontinuuatis meri. Abuhali fyrupus de
tio,& conglutinatio,& folidatio. Sed fi fit fuperficialis, vuaconferesada:gritudines gutturis, & apoftemaquod
illam complent ftyptica ex cibis, & potibus, & medici- fit in eo, & vlceribus fadtis in ftomacho,fumantur lucci
nis,qua: fuperius fuerunt enarrata. Si vero profunda,illa vus ponticx lib.vj. & decoquatur vfquead tertiam, &
coplent ponticaex medicinisinterius,approximaris. Ta fundaturfuperipfum mellisli i.& fumach, & radicum
lesautem medicini funt fimplices, & compofitx,quas liquiritie,gallarum balau.fuperioris rof.ana fextarium.i.
infra(lefu Chriftigratiamediante)dicemus,nunc vero croci.drach.ij.myrt2e,aluminis iameni,ana.drach.i.de-'
fimplices, & funt balaultia, granatum, tribuli, alcanna, coquantur,& colentur,& vfui referuetur. alume, & pyra ficca,& proprie fvlueftria Magis ftyptica
vt barba hircina,Iinguaarietis,&inantiquanoneftrae- Demedicinisapoftematumftomachi. Cap. 14. lior ea,cauda equina,hypocyftidos.
Vuiner* Et glucinantia,vt lutum armenum,quod mirabile eft Irca apoftema ftomachi,fciendu eft,apoftematum
nxnuJ?'*" ' n re vulnerum, & prohibet ambulationem putredinis, y y ftomachi;quoddam fieri contingit in fuperiori par
&lutumfigillatum,&thus,&cortexeius, &mallix, te.f.circaorificiumeius,quoddaininferiori.f.circafun-
gummi,dragacanthi,& arabici,et zarur;& qu? figillant, dum, quodda in pariete,feu tunica eius inri?hfeca,quod-
vt funtgalls, & fimilia,'& omnia, qua: diximus in cura dam in exterion, & quoddam in partepofterion, qua:
fluxus languinis narium, & in de confolidatione medi- reipicit dorfum,quoddam in anteriori,qux refpicir ven-
cinarum, ad fiuxum catarthi; ex quibus aliqua funt ap- trem, & lacertos eius, quodda in toto, & rarocontingit,
prcximanda interius;aliquaexterius,qux funt nota. Si & plunmum eft mortale. Etexcaufisipfius fpeci.alibus,
verofueritcompofita, & vlcerofa,duplexeritintentio eftdolorantiquatusin ftomacho,&motusforrisadue-
fcilicet munditicatio prima: fecundaconfolidatio. Pri- niens ei cx pharmaco folutiuo malitiofo,quod trahen-
mam rem complentabftergentianonfortia , &acuta, doadipfumex partibus corporis humores , & debili-
qua: addanrin vlcere,fed luauia,vtcft iuleb,velaqua mel tando ipfum in eo retineri,& colligioperatur, 6^ vo-
lis;vel geleniabin,vel aqua palfularum, qua: liint conue- mitus frequens, & di/ficilis, & maximeintemperate fa-
nientes ltomacho. Et quandoque cafiafiitula, vbi eft ne- 6tus, vr putainprincipiomorbialicuius, putafebns,
ceffaria ventris folutio. Nam cum hoc,quod mudificat, fadtus, in quo materia indigefta groffa, & vifcofa cum
facir folucionem facilem, nec trahit ad ftomachum ali- difficultate vomendi ad ftomachum trahitur, & prsfui
quid. Et fi materiafuerit vifcofa,& adhsrens,quiafuerit vifcofitate, & adhaerentia ftomachi pra:debilitatenon
falfa,fiant cum aqua caulium,vel oliuarum falicaru,qua: poteft expelli, vnde corpus eius apoftematur, ficiit dixic
etiamconfortare habet ipfum, vbiaqua paifularum, vel Abuhali. Signagenerum eius,fi fitcalidum, vel frigidu,
cafia fiftulanofufficeret. Inquit Gal.vulnera nonfanan- exgeneralibushabentur, quiafi fitcalidum, dolorerit
tur,nifiperfetteexiccenrur,&mundificatioeorum,exic acutior,& febris,&fitis,fi frigidu,econtra.Sed fignafpe
catio eft, quod fi fuerit illic corrofio, & caro mortua, o- cierum eius ex parte materix, ex qua,in fecunda fedtione
portet,qu6dmundificeturcummedicamineproprioad poftponimusdicere. Signa verofpecialiaex parte ma-
huc incarnatiuo, quale eft aloe fola, velhierapicraGal. teriac, inqua, fiue localia ex parte apoitemaris fcilicet
fimplex,qus mundificat,& abftergit,& confortat, vt 110 exiftcntis in fuperiori parte ftomachi, circa orificium:
refpiciat, nec trahat ab alijs membiis; non autem hiera funt propria, vel dolor magnus, & proprie poft aifum, •,, Mefii(t,, D D 2 ptionem

FRANC D E
pticaem cibi tumor ciica farculam,nocumen
tum defidcrij, & appetitus, & ex concomirantibus funt foafmus cum alienatione,fi fitcalidum,vel cum fubeth, cc ftupore, fi fit frigidum, & pulfus cordis,frigiditas ex- tcemi tatum, fudor frigidus, & fy ncopis magis veniens, & eft malum fignum. Si vero fit in fundo, dolor minor, & propric polt afTumptum cibum perhoram , tumor verius hypochondrium,malitia digeftionis,& cum alio rum accidentium apparitioneminori. Et fi eft circa in- teriofem tunicam, dolor erit maior, & apud affutnptio- nem fibi augetur, magis quam fi fuerit in exteriori, & tumor minus apparens tadtui. Si vero in exterori fiar, e- contraerunc figna. fimiliter fi pacte pofteriori verfus dorfum,tumornon eritperceptus fenfu,& dolor in dor- fb,& verfus eum. Siveroin parteanteriori,qua:rcfpicit ventrem, effet magis exterius apparens, & dolorin fur- cula, & verfus lacertos ventris iupcrioris.
C V II A eius eft quatuor res . prima eft euacuatio repletionis corporis, vel membri mittentis, fi adfit •> vcl etiam fi non adfit, etiam quocunque pnedidtorum mc- dorum fiat.fecundaeft euacuatio partis apoilematx,(eu fnateria: apoftemantis, tertia eft regimen: quarta eil ac- cidentium corredlio puta doloris, & fimiliiim; quifi fit fortis, & acutus, curam impediret, & ordinem eius peruerteret.
Primam rem complentphlebotomia de faphena, fi multa fueric plethoriatotius: vel de bafilica, fi non fue- rit multa, vel de nigra. Et fi fuerit cacochymia totius pharmacia ventris (olutiua , non vomitiua educi po- tcrit, vt fuperius fuit inuentum, cum ralis euacuatio de- beat anticxpando fieri, vt fuperius didtum eft. Talis autem pharmacia ad ftomachum apojtiematum tra- hit,& magis repletquam cuacuct. Vtergocacochymia totius expurgetur, anticipando minoretur, expedite- nim raedicinis ventris folutiuis ilypticis, vel diureti- cisleuibuseducentibus per vias vnna:vti-, vt funtdiu- rcricacalidajficut radixapij,& femepetrofelini, &dau- ci,a(paragi;&:fimilia,&frigida,vt funt femina commu- nia di<fta,& nota; vel prouocantibus cuacuationcm fen- fibilem,pcrcutisporos,vtfunt,fudocem prouocancia le- uia;qualia funtapium,anethum,calamenthum,aqiKr,& olera eorum,& affarum, cu oleo de Ipica fuper vnChim, &cyclamen cum melleemplaftratum. Etfrigida,vta- quahordei,& melonisindr,fi calida fuerit,& cum febrc, & vinum, quodvniuerfas mouet excreationes.Siue in- fenfibilem, vt funt fridtiones multx, & fuaues, & ieiu- nia,& abftinencia,&clyfteces cum mcdicinishabenci- bus viccutem educendi leuiter cacochy miam, qui func diuecfa fecundum diuecficacem cacochymia:, qux fupe- rius habuifti. Etfi fit in vetcis vacuocacochymia,phar- macis illis appropriatis ducetur leuibus, & ftypticitate habentibus,<fiia: mUndificent,& confortentjquasetiam ibi habuifti,vt funt hiera,cafia fiftuIa,aloc,allubleth,tur- bith non confortatum, & firnilia, qux leuitate foluunr, &non inquietat,necimpediuntdiffoluendo, & tcahedo ab alijs. Ec fimiliter fi repletio fit alicuius membci,phle botomia de vena re/piciente illud membrum;& fifuecit cacochymia, phacmacia appropriata i!Ii, qua: fit ex leui- bus, ducet eam. Item traClioad Ionginqua,& deriuatio adpropinquacum ventofationibus, fridtionibus duris, ligaturis, & compreffionibus dolorofis, &alijs,qux fu- pra de cura phrenefis habui fli.
Secundam rem complent, euacuatio per recurfum tantum;'fi tota materia fit recurribilis, vel per recarfum &extradtum fimul,fi totamaterianon fit recurribilis, fic fi per modum mfluxionis fit fiens, vel per extradtum tantum, aut pullutn, fi fitper modum cogeftionisfiens. Recurfus autem fit triplex per pulfum, tradfum,5c canf- mi/Tum, pechxc omnia, vel aliquod ex eis, vel plura_^, pulfum complentmftomachoapoftemfto,fi quidem fnc afidum, quodindicat doloracutus>, &feb.&fitis. ft igidaftypticaaromaticaftomacho apprpximata inte- rius, & exterius m pancipioapoftematis,& vfque ad fe- pumum,& quandoque magis lmcrius t & t quandoquo
PEDEMONT.
E magisexterius, quandoqucin fupcriori patte ventris, quandoq; inferius,quandoq-, verfus mediu, & quandoqj verfus dextcum, fecundum diuecfitatem fitusapoftemat tis miniftrata,qualiafunc,qux tibinacrauimusfupradc. cura mal^coplexioniseius cum macecia. caliaenim pcl- lendo materiam fedant dolore,&inHammationem,qu£ hanc intentionem complentia impediunt,& retardat,q> fi no fufiiciant, quiaapoftemacalidum fitcholpricu, vel adultum, approximabis fortioca,vcportuIacam,femper uiuam, virgam pafto.ladtucam, & luccum earum, lan- dalum, & mucilaginespfyllij cum modico camphorx dabis, & fi expediacetiam luccum papauecis,& fcminis hyofcyami, vel pacum chebaici opij,immifcebis, &ex- teriusemplaftrabisetiamlenticulas aquxfuper eis ali- quidcalidum,&aromaricumadmifcendo,& propriura quale eft (pica,maftix,meta, & fimilia. T cactum autem complenteuacuatio pactium longinquacum cum ven- tofis,excrcitio, vel fridtione; puta cruris, vel brahij, vel p inceftinorum,veI hepatis propinquorum illi. Tranfmif- fum complcnt confortatio ftomachi, cum ftypticis ibi numeratis,incapituloc{ecurafolutionis continuieius. Et fi quidem totarecurrit matecia,(anus remanebit ito- machus,& fub eft excufatio tcanfeundi ad aliud.Si veco noncoca, fedaliquiddecelidtumiitinapoftemate;ecac illud vifcofum, & groffum, compadtum, & indiilolu- bile, & proinde, nequit cecuccere. Expedic ergo vt edu- catur.perextraCtum aparcepatiente, fcilicetpacteapo- ftematis,& lianc ccmplentdiaphoreticaappropriata.vc cftcalamenthum,apium,ipica,menta,abiynthium,& fimiliailliappropriacatalioidine, & modo,vtquod ta- libusftigtdis, & ftypticis apptoximacis vlqueadfepti- mum,donccfuic in pcincipio,dcinccps dum fuerit in au gmentomifcebis diaphoceticorualiquod prxdidtorum ^qualiter,& propciequod victutem habet maturatiuain parumper,& abfterfiuam virulentix refudatis qualis cft bieca,&alubech.
Quod fi doloris augmentatio inflammationis, & fe- bris,quxaugmentumapoftematisfequuntuc,diaphore- fim prohtbenr,approximabis, quod cum frigiditate ftu- pefacit, &reicluit cumcomplcxione,qualeeft cocian- drum,& violx ficcx, vel cum propi ietate,vt eft folarru, & aqua eorum intus, & extcrius, vel quod cum mollifi- catione refoluit, vt eit malua,& hifmalua,femen lmi, & fcenug. cataplafmata, velprxdiCtis calidisdiaphorcticis admifcebis, qux infrigidandoabftergunr,vt eft fyrupus acetofus, aqua fen i.c 11ru 1 i,melo,& cucuibitx,aquam hor.& mucilaginem pfyllij^&melcafixfi.dabiscuma- qua nndiuix.hxc enim dolorem molliunt,& febrem re- mittunr.Sedatis vero lnHarnmatione,& dolore, & cum iam perucneritad ftatum,&xiiij.diem,tempuseritdia- phoreticiscalidis vti, quibus etiamadmifcens aliquod ex itvpucis, & aromaticisappropriatis ,qualeseft ma- Itix, & abfynt hium, tpica, & ctoclis , vt robur conieruet in eo;quxeciam in declinatione finnlicec exercebis. Et fiquidem rotalitec refoluatur, bene fc habebit ftoma- chus. Sivero nonrcfoluatur , (edtranieatindubella- ti,quodeftplurimuni propterdifpoficionem lmcerix, & membci, cunc oportet,vt ad ftacum pecducas,incolu- men ftudium tuum decura maturationem exerceas, fe- cundum regulas fex,quas fupra decuraplcurcfis nume- rando declarauimus,iiluc ergo recurce.Tectia cem com- plencdebicafexcecumnon naturaliumordinatio, qux fupponendo regimen (upradictum diuerfificatur fccun- dum diuerfitatem intencionnm, lcu rerum lntentarum, quas profequimur.quxlunt iamdcclararx, & etiam ac- cidentium,quocum correCtionem mrendiu:us,qu£ qua- lis effet debear, inrentio tibi dedarat, & vc fi natura ptu- dens fueris, & mence excccitatus, fcics hxc conucnien- tia,& propria inuenire.
Quarcam rcm complentauxilia piuca, & diuecfo fe- cundumquod plura, & diuerfafimt taliaaccu!entia_j apoftemata calida coniequencia, vc (unt ei lis cffentialia, &propcia, iiaitdoloc, & infiamatio,qHoium corte- dlioncm iara iupra fecimus, nocumentuiu defideri j, &
digeftiojiis;

DE ^EGRIT-
4'geftionis: qnorttm corredhonena (Chriili mifericor- dis auxilio) inferius fubiungemus. Er accidenrium,qui excommunitateinfurguntcerebri, T.vtfpafmi ,aliena- tionis,ltuporis, & (ubeth, quorum conedionem fupra decura capirisprarmifimus, vel excommunitate cor- dis, vt elt pulfus cordis, iyncopis,fudor frigidus, & fri- giditas extremorum, quorum corre£tionem enam an- te diximus in curacordis.ad llla ergo loca recurre.Quod fiapoftema frigidum fuerit,econtrario (unc intelligeda omnia, ideft, & cura, qu<e ex dichs m apoftemate alioru membrornm funt nota , & curabothorinftomacho, cft cura apollematis, prxdifta, quare oporter,vt mollih- cantibus vtaris, deindeabftergentibus, & refolutiuis, velaperientibus, &c vlcimoftypticismcura vlcerispra:- in narratis. Et/ifrigidum fuent,nafturtium fumptum_j, frmt.*p4< acexterius emplaltratum, autreloluit fua complexio- ne > autmaturat, rumpit proprietate tua. Sacculiin principioapollematis calidiftomachiapproximati, & prxcedete phlebotomia de bafilica. Recip. vtriufquo fandali, rof ana.drach. s.camphorx. drach -i.infundan- tur in aqua rof & lucco cytoniorum j nutriantur fola_» aqua hordei", cuftodiantur acarnibus, & vino, & confe- itionibus, qux' cum melle fiunt, bibant fuccum grana torum,& rob de fruttibus frigidis. Et fedata dolons ve- hementia,deturcafiafiftula diftbluta in aqua endiuix bullita, Sc defpumata. tmpuflri Siautem dies xgritudinis elongari fuerinr, & calor notl q U i eue n C) f e( i reman f eri tapoftemacumduritie, ex hoceniplaftro epithemeturlocus,cuius confe£tio eft. i^.violarum ficcarum. drach.x.rofrub. drac.v.fpicxin- d£,maftic.ana.drac.ij.cyperi,fquinanthi,calamiaroma- ticiana. drach.iij. farinx foenugrxci. drach.xx. chami- meli feminis maluauifcialbi, fari.hordei ana. drach. x. Confperganturomniacum mucilagine femmis lini, de- inde locus ex olco de neridem calefa£to inungatur, emplaftretur ex prxdi£to, per quatuor horas,antequam comedat.
Et poft digeftionem cum ftomachus fuerit acibo eua cuatus, vngaturcum oleo pra:di£to deneriden.i. fpica. calido,& fuperponatur lana- Trochi/ci T rochifci de berberis AbuhaIi.Bi.berberis,fucci liqui ktrbtru. nua:,to(.ie m inis cucumeris, feminis melonis excortica- tj,contriti, &cribellad.ana.drachm.iij.maftic. fpica: odorifers, fuccieupatorij. ana.drachm.ij. rubex, rha- uedfceni,croci anadrac.i.fem.cufcutx, & femi.endiuix. anadrach.iij.fpodijdrach.i.s.tereniabin,drach.v.Tere, & confice cum aqua tereniabin, & informa troch ifcos, aurei.potetur.
Si vero apoftema ftomachi, per viam influxionis fic frigidum,fiens,aut fir,per modum cogeftionis,vel fa£tu; quod plurimum eft phlegmaticum fa£tum , vel melan- cholictr,aut enim fitex viaindigeftioniscibi,qui exindi geftioneinphlegmaconuertitur,auteximpotcntia con certendi proprium nutrimentum,vel ex fupcrfluitate ip fius retenta, none<pulfa,quz elt melancholia; cum lto- machi fubftantia fit neruofa melancholic.x naturx,vt fu perius habuifti. Cuius (igna funtpra:di£ta calidi apofte- matis pra-ter dolore feb.fitim, Sc ^ftuatione, & qux co- mitantur ipfum apoftemacalidum. Et fifitperviain- fluxionis, vel congeftionis luperius habuiftifigna, ibi qu?re,& etia locorum in quib.fuent fituatum, figna ha- buift i ibidem. Et cura eius eft,vt poft euacuationem, vel purgationem vniuerfale,qux pra:mittendaeft,fi pletho- na, vel cacochymiaadfit ,qux eft prima quatuorrerum in cura communi, & etiani fpeciali, vt eft repletio parti- cularis fcilicet apoftemati membri fcilicet ftomachi, & materia: in apoftemate colle£tx euacuetur fecundo, & hocper extra£lumplurimum , qui per diaphoretica_j habetcomp!en,& refolutiuacalidaftypticitatem haben tia, vel ftypticis mixta, & maxime cum per modum in- fluxionis fuerit ficns,vt non folu robur virtutis in mem- bro cuftodiat, vtoportetin eo per viam congeftionis fa£to, (ed etiam membrum confortat: & confortato re- pellat j quod mfluit ci, quotum caliditas dcbet eftetem-
STOMACHI. »7
A petata,qucenontrahat, fedmaturando,&fubtiliando materiam , & poros ranficando diaphorefi, &re(blu- tioni debitz prout materia, & membrum exigit: cum materia a fluxu ceffauerit,apte difponat. Horum autem qucedam funt fimplicia, & quaedam compofira,qux in- ferius fubiungemus. Simplicia diaphoretica fortis fty- pticitatis funt quxdam intenus approximanda, quedam exterius applicanda;in terius funt, vt cinnamomum, ca- fia, calamus aromancus, fpica celtica, &alia,qux(upe- rius incura mala: complexionis meri diftinximus.Quac verominoris ftypticitatisfunt,funt veluti menta, ab- fynthium,foeniculus,anethum,chamxmeIum, melilo- tum, cappar. apium, & fimilia. Qux vero exterius ap- plicanda funt, funt hxc, & alia, vt lucci, & olea pra-di- £torum,& ficutcortex cyprefti,& arifto.vtraque, ffqui- dem totum refoluatur,bene fe habebit ftomachus,fi ve- ro non, fed tranfeat in fcirrham quod eft, vt plurimum permateriameius,& materixeius, tunc eius curaeft o dus res, prima vt ftudeas mollificare, deinde refoluere» & vtraque fimul agere.
Primam rem complent mollificantia interius, & ex- rius approximata; fimplicia, vt adipes, butyrum, muci- lagines. Etcompofita, vtemplaftrumde mucilagini- bus,oleum amygdalarum dulcium,& fifaminum, & fi- milia fimul commifta.
Secundam rem coplent cfiaphoretica temperata pro- portionata membro,& materia: pr^di£ta. Vtrumquefi- mul complent emplartrum de meliloro, diachylon, & cerotum hyffopi,& aliafimplicia,quorumcopiam fupe rius incurapleurefisfciretefccimus. lllicergoperqui- re,c;ue[>ropna,& proportionata funt illi in vfum deduc, cum diligentia opportuna. Et fi Deum timebis omnia' expcta tibi fuccedent ad votum. Si quoque tranfeatin dubellati, cura eius eft, quam diximus in pleurefi, peripneumonia,illuc ergo recurre.
Emplaftrum Rafis ad apoftema ftomachi, & heparis Emj>ujhi durum,dumnonfueritannquatum.i^.feminislini,ane C thi ficci,violarum ficcarum,althia:, chama:meli, ficca- M. rum, malua: ana. drach. v. fpics, cyperi, fquinanthi,ca- lami aromatici,ana.drac.vi.croci drach.iij. olei chama:- meli- drach.xv.aggregentur cum eo.
Confe£tioemplaftrieiufdemfortiterrefoluentisapo- <m. flema durum ftomachi,& hepatis,et adminiftratur,vbi non eftcaliditaSj&apoftemaeftantiquum .^ifcEnugr^- ci,feminislini,fem.caulis,carpobal(ami,ana.drac.v.cor- dumeni,ireos,amygdalarumamararu,cofti,myrrha:,(pi cae,cyperiana.drach.v.bdellij fubalbidi.drach.vij.ftyra- cisliquida:.drach.iij.maftic.drac.ij.liquiritiac.drach.iij. ammoniaci,cer;ecitrin?,adipisanatis,ana.drach.iij.olei chamacmelini. drach.xx.gummi difloluantur in ponde- re vini.drach.xxi.deindeaggregenturomnia,& fiat em- plaftrum cum eo, vel vnguentum diachylon. Abuhali.
Confe£tio trochif. de fpica ad apofteina durum in Tmhfii ftomacho iuuatiua valde. Recip.florum (quinanthi,ta- pfia:, lignialoes,cinnamomi, rhabarbar.ana drachin. j) iij.croci,myrrhx,apij,anifi,piperis,coftiana drach.i. feminiscalami./picxnardiana.drachm.iij.bdellij fubal- bidi.drach ij.maftiches, ftyracisliquid£e,ana.draehm.i. ammoniaci. drach.s. trochifci informenturin pondere ana. drach.i.dequibus detur vnus cum fyrupo acecofo, & proprie quando antiquatum eft.
Confecfio folutiui mundificatis ftomachum, & ex- pellentis fuperfluitates humiditatum remanentium in eo ex fru£tibus humidis, & cibis groflis valde. tur- bithalbi, & mundi.drach.xx.zuccharialbi.drach.v.ga- ryoph.zinziberis, flotum chamacmeli ana.drach.ij.pul- uerizentur,& dentur in modum trazex,cochlear vnum magnum, vel paruum, prout natun conuenit,& necef- fitas exigit. Et cft proprium in debilitate ftomachi: dequa immcdiatedicetur. Si autem non, confortetur turbith, educet fupfluitates groflas,& fubtiles,fimul;nec trahetabalijs partibuscorporisadipfum; &eftmelius polt quod derur zingib.non conditu;& quoniam exugat onfumitillas,prcT alijs melius eft,& eft proprium.
Mcfu& DD 3 Degor-

FRANC DE
Bccotreftiene accidcntium fequentium xgritudines
didtas, & primo dc debilitatc ftomachi. Cap. 1$.
Dlximus fupra in primo libro, cu pofuimus curam xgritudinum, qux polt purgationem folutiui era : dicant, quia debilitas ftomachi nome eft commune, fed quandocjue cadit iri totocorporeeius, & (equitur ipfius debilitasommum eius virtutuminnatxfcilicet, & in- fluentis, & quandoq-, in fuperiori parte eius; & fequitur ipfam debilitas appetitus,&quandoquecadit in inferio- ri parte,& fequituripfam debditas digelliue,& quando- que cadit in fundo ipfius , & villis rctentionis ipfius, & ieqanur illam debilitas retentiux. Verum tamen eft, quiafimpliciter, &indefimtefumpta fua fignificatione comprehendit defedtionem omnium virtutum , qua- rum eft inftrumentum. Sed fecundum communem ac- ceptionem, eius fignificatio fupra defecHonem digefti- uxpropriecadit. Eftenimeiusoperatioprincipalis, ad quam ordinatur principaliter a natura virtutibus mini- itrantibus, alij s deleruientibus illi.
Aitenim Gal. nomen fimpliciterprolatum,fieiusfi- gnificatio fit, in bonum, debetintelligi in meliori fuo ef- le; & a contrario fen'11 in deteriori fuo,fi enim eius figni ficatioprotendaturinmalum,&proprie inhis, quibus natura compugnat morbo totaliter, vt ipfum expeilat, vt in crifibus,& fimilibus-,vbi vero non totaliter,fed poti us in fe confortatur,vel debilitatur,n°n elt confortari men- te*,et bene fehabere ad oblationes.Vnde Gal.ait bonum, vel malum non certum fignum dant, ad falutem, vel mortenv, vt in cura la:uitatis fupra dictum eft. Et proin- dc quemadmodum fortitudo virtutis corporis, feu mem brifimplieiterdidta, virtutumomniumdenotat com- plementum;fimilitcr& debilitasfimpliciterprolataip- farum virtutum, vniuerfaliteromniuincludit defedtio- nem, fecundum quam equidem hic fumimus, cum no- cumentum virtutum eiusfingularium infra (annuente Dei filio) fingularia capitula fubiungemus. Signa autem ipfiusdebilitatisexiltentisin ipfo abique, eo, quodfit ex parte cibi, & potus, & aliarum rcrum noltru corpus in- gredientium, nec non etiam cx parte regiminis aliarum rerum extrinfecarum accidentium, ex quibus frequen- ter accidere confueuif, (unt omnes regritudines euenien- tes ei prxdidtse, ex quibus potiflima eft complexionis a:- qualis, vel diueifx malitia m fe principaliter eueniens ; aut exvicinitatealiorum membrorum propinquorum, feu remotorum, prout fiipra in mala complexione ito- maqhi didtum eft , cum fit m toto corpore eius extenfi- bilis maxime; & fecundum Gal.in eflentia virtutum ef- ficiat noctimentum, cum enim virtutes operantur in eo perqualitatiuam crafim,que eft exquatuorqualitatibus lub alteratione fidta iplarum per dvicrafiam accidente, non poterunt ipfas qualitates eligere debitas, « r> vt quod vnicuique proprium eft,agant conuenieter. T alis autem malitia coplexionis diuerfeeftomnis generis fimplex, fMtefl'dy- compofirapura,velimpura,&maximefrigida, fcrdfiarum ficca,quxcuin fit dyfciafiarum peflima, & vitxcontra- ria, ex eavirtutes deficiuntomnes,vel humida,qux vil- lorum eius texturam rarificat, & relaxat, & maxime fi eiusmateriafit imbibitajficut aqua in charta madefacta; ex quo neceflarium eft virtutes eius valde debilirari om- nes, & maxime retentiua ficut frigida digeftiua,& attra ctiuam; ficca vero expulfiuacum enim omnium opera- tio fit per villos, vt organa eiusjeis debilitatis,ncceife eit ipfas debilitari maxime j virtutes enim naturales 110 de- ficiunt, nifi defectioneorgani.
Signa eius ftmt duplicia,qua:dam funt immediata,& qua:dam mediata, & confecutiua, confecutiua prima_j. funt figna defettionum virtutum , eiusqui ex detectu operationumcolligimus.
. Inquitcnim Abuhali virtutum, &operationum ad- inuicem al ix ex aIijscognofcunturj& pnmoappetititie, & attra6tiux, puta, quiaftomachusnonappetit, velch- minuts appctit, ncc trahitj njfi eum pqsna, aur cft attta-
PEDEMONT.
E dtio varia quafi tremula,& ficut fpafniofa. Ttem in reten tiua, pura quia, non contrahitur lupra cibum omninP, nec comprehendit ipfum,aut debiliter,& malacomprc,- Jienfione retinet, quia tremula,& cum tremore.vei um ' quandoq-,non percipiturillud,fed fentitur laborftomar chicum defiderio deponendi cibum a fcipfo. Et ad lllud fiuit vocantes;rugitus,tcnfio,& infiatio.
Et fignum debilitatis digcftitiK, eft tardatio cibi in eo,& multiplicatio inHammationis,& ventofitatis rugi- tus, & erudtanonis, mHatiopalpebrarum, & multiplir catiophlegmatis , & plurimum fiperdurat, perdncet ad cachexiam, & hydropem carnofam. Signa vero der bilitatisexpulfiua:iunt, quia tarde delcenditde ftonu- chocibus, & grauitas fupcrioris ventrisperduratdiu. & tarditas exitus fecum, & cum segreditur exit ctAn dolo- re,tortione, & tenafmone.
Inquit Hip.Eorum,qua:nutriuntvelocirer,&copio- fe veloces fecefliis fiunt,& e conuerfo; qua- tardc,tarde_» F exeunt,qua:omniainfrain fpccialibus capitulis(Chn- ftofuggerente)diftindteponemus. Secunda funtexfa- cilipafiioneaflumpta. facile enimex qualibet renocu- mentum in fuisadtionibus manifeftum fit, &augetun Et fi multafit defedtio,afimilibus,& contrarijs patie- tur. Sedfignaprsdidtaruma^gritudinum, qua: caufx funtipfius, funt figna ipfarum prxdidta fuperius; qua debenr efle recondita menti tu .T.
Curam eius pfoperare oportet, cum fit ipfa omnium a-gritudinum corporis caufa; lpfe quoque itomachus fit membrum, cuius debilitate, totum corpusdebihtatur. Et breuiter, ficutfupra de confblatione medicinaruni diximus, eft tresres. Prima eftremotioxgrirudinum pra'didtaium ) qux caufa funt eius, quam fuperiushabui- fti.Secunda eft confortatio eius,quam complent cibi, & potus, & medicina: ftypticat, & contrarixdyfcrafix ip- fum ad comoderatione adducente,qua: fecundum natu- ra fimplices,& compofita: interiusapproximata-;& extc r riusfecundtiomnem modum, quasomnesfuperius ha- buifti ,qux diligenti tuo iudicio,prout difpofitio exigir» difcernentlir(fuadentegrariaSaluatoris.)Tertiaeftregi- men,quod confiftit,priino in prohibitione reru, ex qua- rum vfu nocetur ftomachus, fecundo inapproximatio- neiuuantium,ficut enim in moralibtis, vcl fpiritualibus primo extirpanda funt vitia, deinde inferenda: virtutes, ltain naturalibus,& corporalibus,pnmoprohibenda_>> funt nocentia,deinde miniftranda vtilia.
Inquit Gal.&anima:igitur,quxfuntimmunda?,cuin tu erudies eas per fermone, qui erudit animas, cum hoc quod non iuuaturperillud aliquoiuuamento,la'duntux per vfurnmaiorinocumento.Hipp quoque fequens Pla ,,, tonem m hoc illud tcltaturin naturalibus. d.Non pura corpora quantuncunque nutries tanto magis lxdes.
Aduertendum tamen illud veiumefle, vbi caufa_j debilitatiseflmultaeo, quodipfaconfortationem fieri impedir, fed vbi pauca fit, poteft praccedere confortatio, vel fimulfieri, eo quodcaufa confortationis poteft cf- fe caufa ablationis cattfx debilitatis, "fedde hoc fuprn^» incura cordis eft didtum, Res autem in quarumvfu noceturftomachus, fttnt, verbi gratiaaer malus . In cuiusfubftantiafunt vaporcs mali admiitihumidi,cx aquisftantibus ltagnorum, lacuum, gurgitum, paludum refultantes, & malgqualitatis. Ex herbis, & fi udibus vcnenofis, vt cft colocynthis, !aureola,anabu- la,oleandrum,&fimilia. Et ex rerris, in quibus ferpen- tes,&reptiliavenenofainhabitant. Etexipfisfuntasdi- ficia noua, & multurn antiqua, & etiam aeres corrupti, vt funt peftilentiales, & aer mtolerabilis, qualitatis cali- da:, velfrigida:proprie,&valde vanabilisin ea: omnis enim tahs aer ledeclo corpus vniuerfum,impeditftoma- chi digeftionem, & ex cofequeti vniucrfas eius adtiones perturbat. Nimiaquoquequies,quoniamipfum mollit, & frigidar,exercitium diminutum,& fuperHuum refbl- uit,& propriepoft cibum. Cil.us quoqne mala' fubftan- tie;qitiagrofIf,vifco%heterogene9,dutus,non benema- iticatus. Nutrics eniin mafticationealiquam recipit dj-
gcftioncm,

DE ^GRIT- STOMACHI. z8
giftionem, vcl corr«ptibiles,vt funtpifces raagni,mala- A drach.iij.Informenturpilul2,& dentur.iij.mane,& fero
thia,enthoma,& male caftrata,etofttaeadirimia,carnes Cjuondieante cibum/unt experti. Pilulae ad ldem con- * l: *
bubalinar.equma;, falitx, vetulla:, & nouiter nats,panis fortant itomachum,& omnia vifcera debilia,& mollifi- *
opirus,cucumeres,perfjca,pyra,pomaimmarura,lac,res cata. ^.maftic.aloes.drach.i mentsfic lcrup.ij.macis,
brodiales, & etiam Vn6tuo(a;, vt funtolea,medull£,pin- galagi,garyoph.cinnamo.lignialoes,ana drac.s. aftko-
guedines,& fimilia. Etfeminavnduofa, vtfifamus, donfers,corricum thuris,anadrach.s.fquinant.fcrup.i.
& firuilia,& cibus (uperHux quanntatis pra-ftantis (atie fpicx. (crup.s. fi eft naufea, adde ameos, & cardamo. &
tatemnaufeatiuam,&grauedinem.Inquit.n.Abuha.ni- corticumcitn.ana.drach.i.puluenzcntur,&confician-
hil eft detenus nauiea, & dilcretxquantnatis,quia no fit tur, cum miua aromatica, & dentur mane, & fero tres
cxdiuerds. Vude Abuhali nihil eft detenus, y diuerla ci antecibu. Pilul^ Andromachi fapientis,&fumutur om
baria fimul codere,& longu tempus in menla prolonga- ni hora,munditicanr ftomachum,& confortat.^.aloes,
te.Mal? qualitatis,& diuerf^quiafngid?,vt funt frudhts turbith, myrob.citrinorum.an.drach.iij. rof.maftiches,
valdefrigidi,ficutdegenerearanciorum,&bathecha,cu falisindi,croci,anifiana.drach.i.Conficepilulas cum
curbita,lactuca,& papauer,& acuta, v t funt eruca,naftur oxyellite, dofis eft v. vel. vij. ciu,finapis,& fimilia,&diuerfequalitatis, vt funtcau-
les,lentes,&fimilia,&fur>leuannscibuadosftomachi, De debilitate ftomachi cum fiti. Cap. 14.
vtraphan. Etabominabilis,& f5tidus,& venenofus, vt
£tmgi,etextremitatescauda-cerui.Etexfrudtibus,vtgra Vmftomachidebilitascufiti,&tarda defcenfio- Tr,ch 'f«
napini,non abluta,& fimilia. Et ex herbis,vt olera mol- g ne c >bi de ftomacho fuerit, & acido rudtu, fuerint
lia:vt malua,& fimilia,attriplices,& bieta,nifi cu almu- que pra;di6ta parua, neq; vetufta,ftomachus cum trochi
ri,&aceto,& oleo,&porro fint codita. Etex feminibus, (cis derofiseft curandus, qui.i^.puluens rofarum rube.
vt fgnugrxcum,femecanabis,iuniperi,& agni cafti,& fi drach.iij.xyloaloes, fpica',maftiches, cafii lignex, fqui-
milia. Et ex radicibus, vt raphanus, napi, non in deco- nanthi, cinnamomi, abfynthij.ana. drach.i alpergantur
dtione diftbluti,& fimilia. Intemporanee ailiimptusjvt cum vino veteri,& informentur trochif aur.i.& s. & ^
putacum non fuerit pneaifumptus la digeftusnec cum detur in mane i.cum.drach. i.potionis defeminib.quo-
/7. famcs adent,& cumaderitfuftinuerit. Vnde Abuhali tidie,qua'eft. Rec.cymini,ameos,ana.drach.i.&bulliat P cm dtfc.
nihileftdeterius, quamnutriens fupra nutriens, quod m mma vna aqua:, donec aqua fitrubea, dequaiuman-
nondum digeftum eit mittere. Et fubdit fubftinere fa- tur cum co.nutriantur vero cum his,qua: funt facilis di-
me,ftomachum putridis replet humoribus. Et tunc non geltionis, & paucarum fuperHuitatum, qux cum redo-
permilTo, quod lllos putridos deponat etiam comede- lentibus (peciebus, & feminibus fint condita, & poten-
re. Item inordinatus-, vt (ubtilis,tacilis digeftionis poft- turvino veteri. Si autem pra:didta accidentiavetufta
ponaturgroffo.Et pra:ter modum,vt fubito multum re- fuerint, fumatur diacymini,& diaoIibani,aur.i.cum vi-
pleat,quo ad virtute. Inquit Hip.vbicunqv cibus pra:ter no veten puro, vel diacyminum folum detur, fi vcnter
naturam intrat, illic a:grituduiefacit:manifcftat vero fa- ftridtus fuerit, fi autem folutus, detur diaolibanum,ho-
natio. Et potus nociuus, eft potus vini gro(Ii,& turbidi, rum autem ccnfedtiones (unt noti. fi aute hxc non fuf-
dulcis,& diuerii,& nimisantiqui,& malsqualitatis ve- fecerinr,fquama ferri cum vinodanda erit. Cuius con- c«nf t mode
nenofar, quia fit lllud in quoceciderit, & mortuu fuerit fedtio eft.^t. Semims anifi,fenic. apij,cymini,ameos,a- ,q ""
aliquod ex reptilibus venenofis, vt fcorpio,qui fui natu- C i-nudem,origani,chcfim,carui,feminiscoriandii,piperis
ra petit illud: & (uperflux quantitatis,vt HuCtuantis,in- longi ,melanopiperis,cinnamomi,thuris,fpic £,gary .nu-
temporaneefltmptus , vt ieiuno ftomacho, &poftci- cismufc.cyperi,zingi.ana.aur.v.fcorixferri,aure.x.his
bum, fiente digeftione (nififitaftuetus.) Inquitenim omnibus lextuplum viniaddatur, & coquanturdonec
Abuhali fuper cibum tamen duas phialas, aut tres bibc- ad medietatem redeant, & coletur;deinde xger quoticlie
re non nocet ei,qui conlueuit, & aquse prsdi£taegro(T<r, de hoc drach.xxx.fumat,& nutricationes alleuiet,& ab-
& valdefrigida:, &tepidse. Et vigilia:fuperflux,qux ftineatafru£tibus,&herbis,&cibis,&potibusfrigidis,
prohibentipfuma digeftione,& fupetfluusfomnus,& & aquafpaliterfrigida,licet eam appetat valde. Empla-
mftietus qui eft fecundum Hipp. ftomachum molln, & ftrum Ibermci confortans ftomachu,& eft temperatum 'feruuuum.
laftiim reddit, vel diminutus intemporaneus malo mo- fanum,& expertum. fe.foliorum rof.fandalqrum rubco
do,& figura fadtus.Inanino cum forti medicina violen- rum, & alborum, pulpa:(umach, an.drac.ij.fpicac, fqui-
V »;7nnl & m ilitiofa, vt fupra diximus. Et vomitus frequens nanthi,ftyracis,calamita:,ana.drach.iij. abfynthij.lou in
difficilis,& violentus,qui ftomachumfacitlacunam (u- aquarofa.menta: ficca-,ana.vnc.s.ladani,cymini,torrefa
perfluitarum,iplumdebilitando,&(uperHuitatescorpo dti.ana.drac.ij. oleirof.&cera:quodfufficit, maftichcs,
sisad ipfum currereprouocando. Repletio(uperflua ci- vnc.s. Emplaftrum aliud,quodftomachum reddit robu
bi,& potus,& humoru,qu^ fuperius didta funt, nec no, ftum, & calefacit.«i.ftyracis, (picx, fquinarhi,ab(ynthij ^em.
& fuperfluitatum f^calium, & ventolitatis in inteftinis, calami aromatici, maltiches ana.drach. ij. Et his cum vi
& lpfius retentio. Namregurgitando perfui naturafiipe no veteri, & fucco cvtomorii afperfis hat emplaftrum,
rius circulanter reddit,& afcedit ad ftomachu,& caput p & fuperponatur itomacho.Item emplaftrunoftni fupra
ipfum debilirat,& perturbat. ht dimillio conlueta: eua- inanndotarionoftropofitum calefaciens, &confoiras.
cuationis .Omniaanima:accidentianaturaextenuantia Et ftomachicon Galeniindelicatis, Velpannusfuflu-
abea ,qux fmnaturam eftexiftentia, vt triftitia,iracun- migatuscumlignoaloes madefadtoin vinoodorif. (up-
dia,timor,&gaudiumimmoderatum.Coitusquoq;plu pofituscalefadiusfufficienter, &diuretentusprodeft. ^ ? rimus,& ,ppne poftcibu,& balneum fuperfluum,et re- Pilulxmagiftn Ioannis Calamizulecontraftomachi
folutiuii.Omnia prxdi(5ta funt,in quoru vfu nocetur fto dcbilitatem,&purganr. i^t.rof maftic.rhabarbari,an.dr. «n»<. &
machus fani corporis, & multo magis laffi,& debilita- v.aloes. optimi ad pondus omnium, falisgemmx,pul- >W""-
tus,& cotrarijs iuuatur,& confortatur,que per teeligere px myrabolanorum chebulorum, & cvtoniorum, ana.
potes ,fiprudesnatuta,meteexerciiat 9 fueris, Vtoportet (crupul.i. conficiaiuurcum lucco menrx, infor-
m fciendo naturam ftomachi,& propriorum,& memor mentur pilulx,de quibus (umantur v. <•'">el vij. ante ci-
fiseorum, qux naturaipfius exigir,quxincuraxgritu- bum,& poftcibum. Pilulx Paulifacientesad defcctio ^
dinum eius,& malitiacomplexionis; (cciidum modum ncm ftomachi,& debilitatem appetitiux virtutis,& vo-
Mldicami vaiuerfdem tibi notafecimus, & capitulo de cura xgn- muii, & dcfedtione virtutis digeftiux, qtrx cft ex forh- .
txpenu.ir tudinisinftrumetalis ,111 quantitate. Medicame expertu tudine fenfus ftomachi ,quampatiuntaliqui poft phar-
jhmach co A rc hudiaconiconfortans ftom debilem.f^.miuxaroma macia, velebrietate,velingluuic.8i.ro(a.ma(tiches,gal-
ticx drach i.thenacx bon? drach i.mifceantur, & den- Ix, ana. drach.i- s.ligni aloes,charabe,feminis berberis,
n.uhi con- tm- vinoaromatico decodtionis mentf,fic cofortat funiach,ana.drach. ij.garyoph.maftiches,cubeb carda-
fertatiH*. £tli totum corpus . pdulx Abbatis. ^.lada.maftic.ana. momi,ana. drach. v. s. lignialocs. charabe, fem. acide,
Mefuce. D D 4 corallo

FRANC DE
torillo, mceftfi, boli armeni, ana. ^ach. i. fpici-, cinna- momi, alochin,afari,ana. drac. i. facpuluerem,& frica cu oleo rofato: deinde adde zucchari. drac. xx. da bibe- te. drac. iij. cum aqua frudiuu, vel cum fyrupo rofato fi vis eos cotemperare. Oleu maftichinu valet ad floma- chi debilitatem. Eledtarium decinnamomo fecundum t ie Abuhali,& dexyloaloead frigida. Etadcalidafyrupus t' deagiefta Abuhaliait. Corallus rubeus, fufpenfus ad collum ,ita quod tangat ftomachum confortat ipfum, & praeferuat a dolore eius, de quo fequitur dicere.
De medicinis doloris ftomachi, &c. Cap. 16.
SEquitur dedolore ftomachi.Circaquem fcicndti eft, quod dolor ftomachi in fpeciebus, caufis, & fignis, jntentionibuscuratiuisconuenitcum foda , & dolore aliorum membrorum, quantu ad generalia; diffcrt ve- roquantum adfpecialia,qux varianturin membri ua- tura (cilicet ftomachi, inquoeil dolor. Vndeaduertcn- dumquoddolot ftomachi eft fenius nociuus accidens ei, & diftinguitur plurimum rationc fux effentice, & ra- tione loci. ratione iux eifentix, quia eft acutus, exten- fluus, velgrauatiuus:rationeloci,quiaauteft in toto, aut in parte, vt in orificio eius,vel in fundo. Et poft cau- Caufi. fascommunes,&genera!esenumeratas (upra. Caufa fpecialis m eo eft inultiplex fecundum multiformem ip- lius euentum. Ex hominibus namq-, funt, quibus adue- nit dolor ante comeftionem, & cum comedut, ledatur. Et ex eis funt, quibus accidit dolor poft comeftionem, & poftcompreffione cibi, quod eft poft quarta horam, & lientedigeftioneceftat. Etexhisfuntquibus perdu- rat,et non (edatur,nifi euomant quoddam quod eft ficut acetum; quod proieitu in terra ebullit. Et ex eis funt, in quibus non iedatur dolor, nifi cii defcenfione cibi ab eo - , & egellio apparet cholerica. Ex eis vero funt, in quibus perdurat longo tempore, nec fedatur aliquo pracdictoru rnodorum. Et ex omnibus eft cui accidit dolor fa6ta di- geftione, vel circa finem eius,& vomitu libcratur. Et ex cis eft cui accidir dolor propter multitudinem comeftio niseiusin famemendofa,&caninoappetitu. Et exeis funt quibus accidit propter iterationem comeftionis, & inordicattonem ipfius. Et ex eis funt quibus accidit a re calida aduftiua. Et ex eis funt quibus aceidit dolor pro- ptet potum aquae frigida:. Etexeiseftcui accidit dolor extenfiuus, percuffiuus, vel grauatiuus, Etex eis funt quibus accidit dolor extenfiuus, pungitiuus, vel graua- tiuuscontinuus. Etqu^ndoqueeftpenodicus. Etex eis funt in quibus permutatur, & ad cerebrutn afcendit, & ad cor,& ad neruos. Et ex eis funt tn quibus pertnutacur adinteftina. Etcaufacuiuslibeteft,aut in fc , aut ex communitate, aut vtraque.
Primi autem caufa, & in fe eft, fi fit ex cibo, vel alijs fuperuenientibus debilitas eius, & caloris ipfius multi- plicantis vcntofitatem aliquam", qux eft ca doloris. Ex coitatecaufe, eit mukaeffufio melancholiz , de fple- ne ad ftomachum ad excitandum appctitum cum fu- perHuit, aut concurfus fuperHuitatum ad ipium apud to leratiamfamis. Inquitcnim Abuhali Tolerarefamem putridis ftomachum replet humoribus. Caufa autem lecundi eft effufio choler^ de hepate ad iloniachum, m- uandse digeftionis gratia: qu^ amb? non Ixdunt rn prin- cipio, quoniam ambi cadunt in pvofundum; cumq; ci- bus fumptus permifcet eas, mouenturcum cibo, & fa- ciunt dolorem;& quod curi it, & afcendit ad eos ftoma- chi, educitur vomitu; & quod ad fundum defcendit,e- ducituregeftione,&quielcitdolor. Tertijvero caufa eft imbibitio prxdtdti humoris, vel colledioapoftemo- fa in ipto •, quare nec fupernatat, vt vomitum faciat, nec defcendit, vt cum feceffu egrediatur. Quarti caufa, eft effufio cararrhofa: materia: ad ipfum de cerebro, ii? quo multiplicata, extirit horadigeftionis, & factx in fomno jtiaxime, nc cex tunc delcendit, & mfeit dolore:u,& cti vomitueducitui', ceffit. Quinticaufa, eft repletio ex- -emiuu ip(ius,quo ad vafa. 5exti cauta eft difturbatio du
PEDEMONT-
E geftionis,qua?ventofiratem multiplicat. Septimicaufa eftdiuerfitas, rei affumpta:. Odtauicaufa, eil frigidi- tas aqua:, qux indigeftibilis,& natura: contraria eft- No- ni caufa, elt ventofitas in eo. Decimi cauia, eft phleg- ma multiplicatu in ftomacho. Vndecimi caufa, eft ma- tena prxdicta in ftomachogcnerata, & faCta manfiua. Et fi eft periodicus caula eft difpofitio particularum mittentium aliquarum,& ipfius recipientis & generan- tis. Inquitenim Gal. qua:cunq; in periodis exacerban- tur febres , particularum innafcuntur difpofitionibus inittentium,recipienrium,atrahentium, & generan- tium. Vltimi vero caufa eft motus humoris nacuralis , vel (y mptomaticus. Signa aute doloris, funt fenfus cor- ruptus, quianociux rei prxfentis perceptio, qux fi forti- rer imprimat,& dolor no (entiat, mes ^grotar, vt voluit Hip. cu ait. Quicunq; dolentesaliqd corpons plurimti dolorisn6fentiunt,hismensxgrotat. Etfigna ijjerum eius, (unt nota ex earu proprietate vocabuloru. Et figna
p caularu lpecialium,& principaliter primx, sut figna de- bilitatis fuperius didtx. Signa vero fecundx, funt exeu- tia prxdicta poft dolore, ad quxfequifquiesipfius. Si- gna igitur tertix, funt fingultus, vel apoftematis figna. Quarrx fignu, elt defcenlus catarrhi, cu didtorum pri- uatione exeuntium, ac fignoru apoiterratis dicti.Qnin- tx,fignumell manifeftu. Sextxcaufx,fignueftmanife- ftum, &tumorcirca Itom cugrauedine. Etetiafignafe ptimxcaufxfunt manifelta. Etfimilitcrodlaux.Etno- nx caufx fignu, eit replerioexrenfiuacuimpetu fupue- niens, ac fi ictu pcutiatur. Deindeeftfenfus grauiratis.
Vndecimxverocaulxfignum, eft dolor continuus cutn malitia complexionis ftomachi, & difpofitioriis ipfius, ab eo, quod inueniatur in alijs membris. Et cau- fx vltimx fignum, elt difpafitio particularum pradidta- rum apparens. Signapermutationis eius funt.Nam (i p mutatur ad cor,& eft cum materia,& eft calida,& effu- mans,acciditdebilitas pulfus, tremor cordis,fyncopis, & fudorfrigidus, & extremitatu ftigiditas ,& dvfpnxa
G feufpiritusoffenfionon continua; qux (unt mali ligna, & quandoque mortis. Et figna permurationis ad cere- brum,& neruos, eft paralyfis;8c anteceffir eam congela- tio, ftupor,fcotomia,& vertigo. Etfignapermutationis eiusad inteftina,& cum materia,eit frigiditas groffa,& ventoia, funt ileon, & colica,& dolorarthreticus ex per mutatione ad iundturas.
C V R A. In cura doloris (tomachi, duplex eit inten- tio,generalis.f.& fpecialis. Generalis,eftquxcau!asun- primentes ipfum generales, qux (unt tres.f mala cople- xio diuerfa, folutio continui, & vtrumq; compledtcns.f. vtapoftemaconfideratremouendas , & eft eadem ei, quamfupraincuralbdxdiximus.Specialtseft, qux fpe- ciales caufas hic enumeratas, & alias confimiles eft ab- fcindens. proutmembnnatura.fi ftcmach:innutt,qux auxiliaelegit fibi conuenientia,& (unt propria.
Prxfuppofita ergo generali, vt ex prxnuffis ibidem, & in hac particulanota; fpecialem profequamur atren- te, finedilatione,cftenim ralisdolorfonis, etiam fiex leui fit caufa. Imprimit enim in ftomachum, quod me- brumcxterismembris(enfibiliuseft,fe:undu Gal. & ficmagiseftperceptiu 9 ipfius, & uroindemaioris nocu menti unpreffio cius, acnocumetum adprincipalia, & vniuerfum corpusextendit,quibusalligatur,vndcacci- dentiainfurgticplunma, & verenda. Sicequideraroeft adeo paruus,quinfortis fit. Etiarofortis,quin refolue- do fpintus virtutem profternat. O b quod frequenter morris cftprouocatiuus, cum (uperexcedat modu, quo cafu mitigare oportet eitm primo; deinde caufam eius lmpnmentequxcuq; fit auferre. M vero fit (uaius natu re tolerabilis, tantucam eiusoportet abfcindere. Atife- rcdo enim eam fimul, & dolorem aufenmus, Air enim Gal. mitigatiuadolonsfuperexceflum ,vtinfra de cu- radtcemusarrhretic£,funtdupltcia,quxdam refpiciunr, & pertracfu causa nnpri men te,& percipientefimul, & quxdam folu caufam percipirnte, non impnmente m ■ licalidafuenr, & fubtilis, Primalunrdupliciafngida
apocLU-
2» Opht. /o

DE ^GRIT- STOMACHI-
iolorem mi figdtio.
ipncruflica, qualia (imt rnfc,myrca, rubus, folia vitis, A indi,einblici, bcllirici, & fiinilia. Etfifaerit cum pec-
cato (anguinis,phlebotomade balilicafiniftra,vel dc feylem linittrx manus, vel hxmorrhoidu apertio. In- quitenim Gal. in maximoenim dolore, & in acutifli- mo ajxjileiriarr nulia meiior mediciua hac effe poteit.
Secundam rem complent ventolarum proiedtio in hypochondrio finiltro, vel in alio loco ftomachi oppo- fito,&fpIeni, vtinrenibus, velinguinibus.
Tertiam rem coplenr, capparus, fcoIopendria,tama- rifcus, intus,& extra,& per omne modu approximara.
Quartam rem coplent calida flypnca flomacho ap- proximata intus, & extra, intus, vt myrobalani coditf, cytoniacondita,xyloaloe, cinnamomum, ipica,macis, & alix fpeciesappropriat?,& cibus prxparatus cu eis,& aceto,& potus vini puri, in quo decodta fic psconia , mi- niftratus. Extra, vt (pongia madefadtain aceto calido, cum fpica, menta, & maftiche. Si autem ex tradtu fu- perlluitatum ad itomachum tempore famis, cura eit al-
falicis, cytonia, lumai h, fpodium ,fandali,& fimilia-Et aliafuntcalida tempeiata primum gradum non exce dentia,ftomachoconueniennacommunia,& propria, $um*ch, q Ua |j a (tincchama:milla,melilotu,anathetum,ani(um, apium,(emencaulis napi,amomum, abiynthium,(qui- nathum, amygdala?, fcenugrxcum, fcmen lini, radix al- thzx, malua, nviTopus humida, & cerotum eius, & fi- miliain pnmogridu calida, & propriequando cumeo foeritconfolidandipotentia,ficut gummi prunorum, &ceraforum, terer>inthina,amylum, crocus,& lada- num,hxc & ipforum olea,fceces,& aqua: extenus appli- carx fecundum omncm modum, fcilicetembrochatio- ms,infirfionis,epithematis cumlpongijs,filtro, pannis, Jana, ftuppa, m velica vitiea,baliieo,in (accellisinclufis, catapla(mata,emplaftrata, &cerotisinun<5ta. Et quarda exeisinteriusfumpta,& compofita per modum apoze- matis. Et ex cis eft fomnus ,qui retrahendo (enfum &
Somnum calorem materiam digerir. Prouocantium autem fom- B tero duorum modorunj, ficut docuit Abuha. quia , aut
frmtc*n~. num quxdam funt frigida,& ftupefaCtiua, qua: infra fpe cificantur, qua-dain calida, vt anethum, & oleum eius, vlnea, myrrha, crocus, Hosamygdalarum ,& fimilia. Et inebriantia,vt vinum purum,& fumofumnon anti- quum iquoniam fecundum Gal. vigiliasgignit. Et gal- lia,& crocus in vino, xizania,amomum,armel,& mar- macur. attalispenniftacum vinoinebnat magnifice. Etagnmonia-iiibcapitepofita a proprictate facit dor- mire. Protioceturergo (omnus fi frigida fuerit caufa do lons cum calidis pr.Tdidtis, & proprie fi pcr interius ap- proximandaprouocareintendas. Si vero fueric calida cumfrigidis. Si vecoper approximanda excerius cum quolibec poceris prouocare,& cum eo quod aproprieta- te habec prouocare incus, & excra. Secunda vero func narcotica ftupefaciencia, quorum multa: funt fpecies m fortirudine,& debilitate ftuptfadtionis diffcrentes: eoru enim foitiuseftopium. Vnde Abuha.exopio cum ca- ftoreo muatur, quandoque ftomachus lapfus ex dolore. ( deinde poma mandragora?,femen eius,& cortex radicis eius. Deindepapauer,& hyofcyamus-,deindefolatrum, deindecoriandrum,& mucilago pylij,deindenix,& y1- timo aquafngida.
Inquit enim Hipp. dolores, & tumores, & podagra, fi in rubeum fuerint tendentes, aquz frigidx infufio re- frigerat,& attenuat,ftupor enim mediocris,quem indu- cit, foluitdolorem. Aliaverofuntexhiscompofita, vt theriaca, phylonium, tryphera magna, arhanafia. Et a-
cum euacuanone ante cioum per vonutum , aut cum afTumptione alicuius lubrificatiui ante cibum ,quod ip- fum deponat de ftomacho,& eft notum.
Secundi cura, eit iimplicirer quattuor res. Prima eft mitten tis hepatis euacuatio, qua complet abfynthij fuc- cus,& vinum eius, rhabarba. caffia fif. tamarindi, man- na, & myrobo. citrini. Secunda eft niarcri;c deriuatio, quam ventofatio in dextro hypochondrio complet, vel in dorfo lenibus, & inguinibus. Tertia eft confortatio hepacis,quamcomplentabfynthium , eupatiorum in decodtione feri capnni, velaquafructuum , vel fuccus rofarum,& endiuix, & fimiliaintus, & extraapproxi- matafecundum omnem modum. Quarta eft conforta- tioftomachi,& viarum conftridtio, nerecipiat inHuen- tem choleram,quam complent,cytonia, pira,forba,mc- fpila, fumach, granata muza, interius exhibita, & rob ipforum,paniscum vmo,& extra,cymc,rubifpodium, & folia vitis, cum fauich, & agreita emplaftrata, & alia qu£e fuperius diximusinprimaparticula.Tertij curam habuifti hic fupra decura malx complexionis cum ma- teria,& decuraapoftematis. Quarti curaeft, ficutcatar rhi. Quinticura,efl vomitus,& abltinentia. Sexticura, eft vomitus, & ordinata comeftio, & bibitio. Septimi cura, eit vomitus, miniftratio rei frigidx temperatx, vt funt gtanata, perficaparum muza, & acria. Et fi cum mordicatione ipfum fedant magis ftigida, vt lacaccto- fum,fuccusmacianorum,aquafrigida,&fimilia, & liaantidota magna, Quxomniafecundum ordines ap- fuccusfoliorum vitis,exterius applicatus cum fauich proxiinabis,&prout iuperiusinlibroconfolacionisdixi hordei. Odtauicura, eft vomitusipfius,& miniftra-
mus: qux cum re habente virtutem,& propnetatem co forrandi,& defendcndi ftomachum, miniftrabis, vt eft menta, maftiche,fpica,& caftoreu. Et ex eis eft dolor in- dudtusinaliquoexrremorumvehementior , qui deni- grat ipfum,ficut Hip. dixitinaphor.exeo trahendo virtutem fenfibilem ad remota, fenfum mitiuit in fto- macho. Et ex eis (unt cibi, & potus groflum generantes
tio rei calidx intus, vt zingi. gar. cinnamomi, galangx, diacalamenti,& diatrion pi. theriacx,& fimilium. Ex- tra, vt eft abfynthium emplaftratum cum vino , auc melle, panni celafadti, & fumigati cum (pica, & ligno alo. & vndtio cum oleis calidis (upradi6lis, fcilicet de Ii- lio, anetho, natdino, maftichino, & de pipetibus , & balneum in delicatis proprie, & in robuftis, emplaftro
fangume, vtlentes,frumenmm co£tum,carnesbouin^, D calefadto,&confortato,inantidotanonoftro di6to.
extrcma,& vifceraanimaliu, &pifces magni, & vinum A r ~ c
magnum,nigrum,fpiffum,& ponticu,qui fenfum opera- turobtufum,&acutu infptffant,& obtundunt humore.
Qiijverocaufam fpecialem abfcmdunt imprimentem, funt diuerfa, fecundum diuerfitatem ipfius fuperius nu merata. Aut ergo caufa eft debilitas ftomachi, & calo- ris digerentis ipfius , & huiuscuraeitdux res. f.con- fortare, & refolticre ventofitatem, & tradidmius hxc fapra, qux funt illa complentia,& per que modum,E t fi quide iit per coitatis viam,& ex effluxione materix me- lancholicx de fplenead ipfum, cura eit quattuor res.pri- maeft fplenis euacuatio.feciida eft maten? melacholic^ ad contrariutra6tio,veladaliudderiuatio. tettiaeft ipfi 9 cofortatio,& du6tuii ipfius apertio, vt ad exterius expel- Ia: v & no ad ftomachfi.quarta eit itomachi cofortatio,& viaru conftndtio, vt iplam repellat fluetc,& no recipiat.
Primaremcoplenteuacuanciaipfumproprie, vt eft epithy mu, polypodiu, lapi? lazulij airaciiijmyrobalaui,
Noni cura cft, cura ventofitatis, & inflarionis, & ex ap- propriatiseftiusgalliantiqui, & darfefcha,andacocha, & (al gemma, fpica, caftoreum, galanga, & confedtio eius. Decimi cura ,eft ventofitatis itomachi cura ftipra in cura ventoiitatis ftomachi didta. Vndecimicura, eft cura malitix complexionis itomachi cum materia phlegmatica,quamhicdiximus. Etpropriumeit aga- 1 icus tranfglutitus, Et fi eit manfiua, eft eadcm cura, fed fortior. Si vero iit periodica, & permutabilis difpoiitio- num particularum, corredtio ipfius eftcuratio , qux ex cura lecundx,& tertix caufx tibi eft manifeita (fi Chri- ftus tua illuminatio fit)quem timebis.
Pilulx Hipp. quas Ni.in fuoantidotarioponit cxper- tx funt, & de vltimis ad dolorem ftomachi ex quacunq;, caufa,fidenf tres,velquinq; poderis, drac.i. pcedete di- geftione, cuoxymelitefquillitico,&geleniabin,& aqua decodtionis mentx fic cx,& anifi,& feniculi, & ameos, li materia fuericgroffa, vflcofa, iX^,i difficilis eradica-
tionis

FRANC. DE
iio*is,vel cum fyrupo acetofo, & prxdidtis li facilis, & nos mfra ponernus capiculo de cura fcrophularum.
Abuhali fi dolor llomachi ex ventofitarc fueritpr^fo cata in ilomacho,aut in eis, quae fequuntur eum,con fe- rut ei granalauri, & cyminum affiium cuni me-!e con- fedta, ftomachoapplicata permodu emplaftri,vel eua- porata cum vino. Et li eft dolor ex melancholia infiati- ua,tunc oportet,vt euaporatio hat cii alumine,& draga- cancho cotritis, cum acetofo aceto additis ramis anethi coutritis. Doloraut,quifitpoftcibu,& non (edaturnili vomitu, malus eft, &: re6lius,vt fumat aliquid * melius antecibum. Etvtconfideres caufamilliusexcapitulo vomitus, & euacues illud,quod oporcet euacuareexin- fufionealoes,& fimilib 9 . Deinde admimftra trochifcos de ftella,qui valet ad dolorem ftomachi,& ipfi recipien- ti fuperhiiitates expulfas ex reliquis membris. Et ex eis, qua: conferut ad hoc eft, vt fumatur olibani, maftiches, nigella:, ameos, corticu fifticoru viridium,& xyloaloes crudi,ommum,ana partes a-quales, terantur,&cribel- lentur,& conhcianturcum melleemblicorum. EtJu- matur ex eis omni die ante cibum quantitas drach ij. vf- queadaur. ij. Etconfert etiam mmillratio coriahdri, & fyrupus granatorum cum menta. Et ex eis,qux con- ferunt doloribus ftomachicum proptierate (ecundum quod teftatur Abuha. funt pellesintrinfeca: ftomachoi u auium,& proprie gallinarum exiccatae,& puluerizatx, & bibitx cti vino,& carnes oftracorum,neque decochr, nequeaflat?.Etradix paoni?,& lemeeius.Htetiadra lj. ex fuccuti bibuntur cum hydromelle ad dolorem,6^_j mordicationem, corallus (ufj)en(us adcollum,ita quod tangat os ftoinachi.
Confettio trochifcoru (lelke,qui in potu datur ad do- lores ftomachi valdeprofundos. Rec. fpica:,maftiches, cinnamomi,thuris,fquinathi,caftorei,myrrhx,pipcris, mandragora*, (eminis hyofciami,abfinthij,opij,aloes, anadrach. x. informentur trochifci, & dcntur in potu drach.ij.cu vino,& (untde vltimis,& funt Almanfons.
Item confedtio trochi. de rofis maior conferesad do- Iorem llomachi,& mahtiamdigeftionis,inflationi,& inceptioni hvdropifis,& febribus antiquis. Rec. rofa. drachm.i ij. xyloaloes,fpica - ,mafti ches,ca(ia; lignea:,Ho- rum fquinanthi,cinnamomi,abfinthij romani,ana dra. j.informentur trochifcicum vino veteri,& denturtn po tu cum aquaradicis,quorum dofis fit,drach.ij.
Confeitio aliatiochi. derofis minorad dolorem fto- machi phlegmaticum, cii quoeft humor cholericus,& adinflammationem anhelitus,& malitiam digeftionis. ^.rofarum rubearumtrirarum drach.x. fpiaeatomati- c .T ,ma(liches,anadrach j. 5. informcntur trochif cum vino,quorum dofis fit drach.i).
Trochifci Andromachi facientes ad dolorein ftoma- chi,& difficulcacem venrns,&difficultacem vrinx.Ri. fem.apij drach.viij. feminis anifidrach iij. rheufeni,pi- peris albi,floru (quinanthi, caftorei, fpic®,cinnamopij, ana drach.j.& <; .aloes fuccotrinse,rnaft.croci,ana dtac.j. abfinthij drach.iij tere,& cribella, & conhcecum lucco mentx,& informa trochi. & vtere.
Hipp.medicame confortas ftomachum, & virtutem eius,(ugansdolores,& faciens acceierare digeftionem. ^•galanga-, maftiches, ligni aloes,cinnamomi,(eminis myrthx,an.drac.iij.euphragix, anifi,an.vnc.v. zing.dr. j.cortic. hfticorum exteriorum volibaiu,ro(. ana drach. ij.fpicxdrach j (alisgemmf drach.iij. zucchariadmmi- ftrati,vel fyrupati cum aquaro.lib.ij. dof.eft adrach.vf- quead drach j.& f.antecibu-& poft.Aliudquoaddolo- res eius,exgroffis,& vifcofishumonbus fepultisin fto- macho,&eius villis, &eft conueniens (enibus proprie, & inhyeme.^.baccarulauri,anifi,an.dra.j.pvrethri,vl- tra marini,zing.galangx,anadr.iiij. ma(fi.myrrhx,ana drach.jj. mellislib ij.aceti iib j.dofiseftab vnc.v. v(q; ad,i. Gal. medicamen valens ad infirmitates ftomachi frigidas,&doloies fortes. Bi.trium piperum, fpic.x nar- di,zingibrofarum,florum chamxn.iila:,fquinanthi,ce- taurea,ariftolocliix rocunds,aji.drac. vj. hgni aioes dia.
PEDEMONT-
E lj. Conficiantur cum meile, in quo codta fit nVaftiche, & gar. dofis eft vnc.v. cum aquacalida.
Aliud medicamen conferensad dolorem ftomachi, & hepatis,remouensputredinem ab eis ex calid:tate,& acuitate cholerae citnne,faciens digerere cibu m .& con- fortans ea Rec.rofarum ru drach.x. trochi: corum, dia- rhodon,liquintix,anadrach. iiij. garyo. calamiaroma- tici,(podij,maftiches,ligni aloes,ana drach.ij.trium (an- da.drach lij. (eminis porculaca:,laciucx, (canola:,fem. communium mudatorum,albarum maroaritarum cu fengerafe, ralura: eboris,dragacanthi, gummi arabici, anadrach.j.s.camphorx drac.s. coficecum (yrupoace- toib,& dofis eftdrach.s.cum aqua calida,vel fngida.
Medjcamen ex inuentione noftra, fanansvniuerlos languores ftomachi,(fi Iefus Chriftus voluerit,)oes vir- tuteseiusconfortat,& vomitum fifi:it,&ipfum propne naturx reftaurat,quonullumeft melius. Ri. maftiches, lignialoes,mvrrha?, cinnamomi,anadrach v.corti. ex- p terioris rifti.gar.fpicx,anadrach.v.euphragixvnc.s.co- ralli albi, & rubei partes mifcendo xquales ad pondus omniu rerum,fyrupi ro.quod fufificit. Pilulx purgantes ftomachum ab omni luperfluitate humorum, & cere- brum,& remouent dolorem. Rec.abfinthij, maftiches, agarici,anadrach.ij.triummyro.drach.jiij. turbith dra. x.epithymi hortenfis:(aIisindi,an.dra.ij.penidiarudra. iiij.hierx picrx drach. v.fucci rof drac.ihj. diagr.repreffi drach.j.fac pilulas cum fucco fcariolx dofis eft drach.ij.
Confecho anacardina, diacyminu, & diatrionpipe- reon funt conuenietia, dixit Abuh. Priulxquxc6i;:ru::t ad dolorem ftomachi,& fingulcum,& funt Serapionis. Rr .alocsablucidrach.j.s.mulchi>piperis,ana dra.j. Con- ficiatur cum vino puro, & aliquiaddunt fpicx,drach.s. Pilulxaddolorem ftomachi, & tuffim,& eos quipau- fare nequeunt. Rec.aloes dtach.vj. abfinthij,enulx ana vnc.vj.maftiches,mentxfaracenicx,ana vnc.s. ( onfice cum melIe,do(is eft v.ante cibum,vel poft.
Demceps (cribam 9 medicinas, qux adoiiniftranf ex- G teriusexempIaftris,linimetis,vndtionibusfuper ftoma- cho,& modoseoru,& (untex neceilitatecurx laguoris ftomachi,aggregateiiim,& coadmuatpartes eius,& vir. tutes,&calore,ne refoluatur, & exhalet indebite,& de- ftruuntineodolorcs,& conferunteius vitx. Emplalhu Philagrijaddolorem ftomachi, hepatis,& matricis,& apoftemacum linitiir extenus, dc aaminiftratur mulie- ribusinlana,linitacum eamatrice .J ^.ciocidr .ij.bdellij, maftiches,cal.aroma .aloes >ftyra.humidx,an .drac.vnj. ferx drach .iij .adipisan(erisdra .xJj .hy(fopi,fic.& humi- , dx drach xxx.olei nardini quantum fufficit.
Calefadtorium ad dolorem (tomachifrigidum. R-.cir nerem calidurn,& iniple parapfide quamuis,& defuper a(pergecymas,origant, & muolue 111 pannolineo,Cx_,> (uperpone cum compreffione.
Idemoperatur,tegulaignita extindta invinogrxco, & fuperpofita ftomacho. Suntetia experta calefadtoria ficca ex lale,& miho 5 vel furfure fecundum Hipp.& hu j_j mida ex ipongia madefacia in vino decodtionisanifi, foeniculi,abfinthij,& chamxmillx,
Vnguentum ad pdicta. R: .alocs, maftiches, ohbatii, myrrhx,ana drac.s.coriiciim granatorum,rofaru,anifi, galangx,gar anadra.nj.olei ro.chamxmillxan.hb.j.ce- rxvnc.iij.bullitisoleis,aceco, & cerapoft perfedtam de- codtionem fuperalperge mlinefpes prxdidtas pulueri- zatas bene agitando,donec fiat vnguentum,de quo pcr- undlo ltomachofuperafperge my:rham,& maftichen, lineumpannum» & lanain fuccidam calidaftiperpone.
Linimeamaliud nrm contortas ftom,& oeseiusope rationer,& remoues oppilationeS,dolotes, & ventofita- tes. m.olei nardini, lib.j. & fac builnecu siipfuchotrico, buliicione vna - ,poftea poue cerx vnc nj. & fiat vriguetu cfi maftiches,myrrhx,teivl)inthin?,ladani, an.vnc.j. & vnge,& (uperafpergepuluerein ani(i,& rofarum.
Aliud ad eadem in febricitante. Rec. ol;i myrtini, & rof ana diach.ij.& buliiant cu maftiche,&o!ibano,& vnge JtLojnachu cx co,& lupeiafpeJ^epuluer, 111 ro(.
gt^na-

DE ^EGRIT-
grai»atortm,&: rcmouet, velarcet naufeam. Adidem. jji.fucei l"olatri ) & iucci abfinthij,anifi, anadrach iij. fa- rinx hordei vnc.iij.maftiches vnc j.rofarum rubearum pulueuzatarum diac.ij.fktcommiftio,& vnge. Aliud ,quod adminiftratur,quandoomniaalianon cotulerint, & fedandodolorem,arcet vomitum,& naufeam,& Hu- .tu- i£.colophonix,tercbinthinx, olibani.an.vnc.j.fang. .rlrac.mumire,myrrh ; E,farcocollx,ana vnc.s. rof corticu grana.ana vnc.j.infundelluppam,& fuperpone.
De nocumentis appetitus,exquibus eftdebilitas, feu diminutiOjdeftruCtio,(eu ablatjo, &corruptio. Cap- 17-
.T~XESrudtio 5 feu ablatio appetitus,eiufq-,diminutio, 1 J leu famis,qux eft lecundum Gal. cibiindigentia, feudefiderium calidi,&ficci;ficutfitis eftindigentia, potus,& defiderium frigidi,& humidi, cuius organum osftomachi natura inlhtuit,funt not.-e,luntenim fpe- cies nocumenti appetitiuse adtionis, quod eft triplex fe- cundum Gal.f a'olatioeius,& eftcumftomachus nihil appftit,& diminutio eius,& eftcum appetitparum re- fpedtu con(ueti,& eius corrnptio,quxeft cum apperir inconuenientia,fed de hac infra diftindte dicetur (Patris fapientia fuccurrente.) Caufarautem eiusex notitiacau- firum liaturaliter perficientium ipfumpoiTunt haberi. Inquitenim Gal.contrariorum contraria',(unt cauf.x.
Caufe autem perficientes ipfum appetitum natura- Iemlecundum Gal. funt quinque f.inanitio membro- xum, naturale defideriumeorum trahens, fudtio vena- ■rum,ftomachi fenlus, & delidenu animatum coplens. Si vero auferatur,aut deftruatur, illuderit,aut quia me- brorum inanino non pceffit,autquia naturaledefide- riu fuitdeftruttum,aut quia venarum fudtio noninter- uenitjquibus mediantibus mebra trahunt aftomacho, & intellinis,ficut radices arboru a terra autqaorganu appetitus.i.ftomaehus fuainanitione no (entir,vtin bo- lifmojvnde aiatum defideriu-i- voluntas repledi non fe- 1 quatur ,qu,T fames elfe dignofcitur,aut quia nulla affuic.
Primi caufa ell, repletto mebroru, & proprieex hu- moribus crudis; con ftipatio pororu,& caloris naturalis debilitas, & occupatio ipfiits in redtificando humores crudos,&grolTos,& digeredo,& adminiftrandoipium Joco eius,quod diflbluitur: vtinaialibus accubentibus incauernis fanis hyeme eft videre •, & invaldepingui- bus,& infebriennbusfeb.phlegmatica. Secundicaufa cft,quia licet pr^ceflerit inanitio fenfibilis,vel infenfibi- lis,tnquiafuit vltima,& fuperflua: & fic naturale dcfi- rlerium,& natuii deftruxir,quia a venis traherenon po- tuit,vt in vlceratiuo fluxu, & proprie fanguineo; & fe- brilpus acutis, & proprie peftilentialibus, &: hedticis elt manifeftum; & etiam in conualefcentibus,& fuperfluo cxercitio, & refolutiuo, & diaphoretico fudore,& fame <iiuturna,& fimilibus. Tertij caufaelt,venarum,& he- patis debilitas,feu oppilatio ficut ni apoftematehepa- tis,& febribus petacutis,& fluxu hepaticoeftapparens. j
Quarti caufa eft,qua: eft in organo.f. ftomacho,c< ,• elt
multiplex caufa. f. interior,& exterior. Et interior,aut eft propria ftomachi,autexcoitate.Et ftomachi propriaelt qua -libetfgritudodeftruens fenfum eiusaiatum fibi vl- rranaturalem, & coem additu, vt trahat no folu pro le, {ed pro toto,qd defideriu aiatum coplet: & tn hepar,li- cet pro toto trahat illud, th non habet,vt ftomachus eo, ep trahit ab intus,& a proximo, fed infra de hoc fummae tertia:cap.i.dicetur,(fiChriftusanr,uerit.) Etplurimu euenies,eft mala coplexio, pura,vel cu materia, & pura, vel calida,& ficca,per fe,vel per accidens lllud operans. Per fe^quia auferens caufam appetitus cibi,quieftcali- dus,& ficcus, qux caufa eft frigiditas, & humiditas in- ducens in eo caufam appetitus potus,qui eftfrigidus,& humidusjficpriuat fame, &mducit fitim,q, aut itafit, patet in iter agentibus in aere calido,& xftatistempore, & in exercitantibus, & balneantibus inaqua calida, in quibus cft videie,gjdehcitfames,& litis augerur. Inco-
STOMACHI- 30
A trarijs aut crefcitfames,& diminuitfitis. Peraccideris, . aute,quia non fit caliditas reloluens,& inaniens Itoma- chum,vtin caninoappetiiu,licetraro,feddiflbluens vil- lum longitudinalem trahentem, & eius humiditatem, & trahensex alijs partibus circumiacentihusadipfum, & repellendo ltupefaciens: vel frigiditas,yelhumiditas, quia non fir temperata, vt pradidta coopcransad natu- ralem,nec fiiperfluens parum,vt in canmo appetitu: fed valde adeo, vt paralyricum faciat: quare deftruit fimul fenfum,& attradtiuam eius,& xiaturalem virtute,vtin- bolifmo.Vel cu materia,autgenerata,autinfluxa.Et ge- nerata,vel calida,difloluente,& replente, & calefacien- te,& vel frigida vifcofa,grofla adha:rente,& fenfiim ob- tundente. lnfluxaplurimum eft,auta cerebro,vtinca- tarrhis -,autabhepate, vtin fuftinentiafamis,qua:fto- machum putridis replet humoribus,hepate no haben- tedebono(anguine,nifiquanu" fibi lufficiat,vel no pu- tridiSjfedbonis hepatedebono habcte plufq; fibi fufii-
g ciat,vtmnuit Gal.vt fupradidtumeft. Autenam afple- ne,cu multam melancholiam mittat illi,qux repleant: vel melancholia aduftam, qu$ calefaciat loeu appeten- di,autatoto corpore,vt cu prxceilit vomitus violentus, & freques,qui debilitauit ftomachu, & prouocauit cur- fum luperfluum atoto corpore ad lpfum •, vnde fadtus fit lacuna fiiperfluitatum. Excoitate v£rocaula,auteft: abfoluta,vt plurimum; vt in argrirudinibus cerebrif.lo- da,Iethargia,ftupore,& fimilibus:aut qnq;eit cii coita- te nerui,vt viae mtermedix inter cerebrum, & flomachi orificium,quia paralyticus - , autin aegritudinibushepa- tisdiftis, mquibus debilitatur naturalis virtus omnis, nonfolum appetitiua inradice; verumetiam exconlc- quenti in fiomacho,& in totocorpore.Aut in a-gritudi- nibus fplenis,qa non mittat melancholia. Aut in xgritu dinibusinteftinorum,vtin dyflenteria; velin vermibus cxiftetibus in eis, & pungentibus ea,qbus coicarfloma- chus;licet qnque cibii pra:accipien do, de eo caufa fit ap- petitus caninus,vt ait Abuha.il d illud cofiderationem- diget,& aliadebilitatia didta cap. 1. quxmouent ipfum adexpellendu,feu vomendti,& no appetendu; aut pro- pter matrice,vt accidit inretentione menftruorum,& in principio impregnationis, licet fibi accidat tunc cor- ruptioappetitus magis,necfit verecoitas abfolura. Ex- terior verocaufa;eltcaufa primitiua ex aere calido rc- foluente virtute fuo exceflu, vel difloluente humidita- te,& replente, non confumente: aut frigido fuo exceffu llupefaciente,& prohibente iefolutione,vr.in debilibus natura; vel folum lecludente calorem ad interiora- & ca lefacienreftomachum, vtinrobuftis natura,&exerciai fupcrfluum refblutiuti,&quiesnimia. Iriquit.n. Hjpp. derelinquetes exercitium frequenter hedticaincurrunt; vigilix fuperflu x,& fomnus fupeifluus, & ^pprieinlue- tus,q ftomachii mollir,& codhi reddir, vtait Hipp. ci- bus uipeiflue calidus,vel frigidus,& hmoi;vt fupra cap. dedebilitatedidtum fuit. Potusaquxfrigidxplurima', & propriein ieiuno. Inquit n. Hipp. qui aqua frigidam ventrebiberint inaniro,eoru corporain defedtione ad- ducit. Potus quoq; vini anriqui,qui eft caufa fitis,no fa- mis,vtait Gal licetperaccidenspoffit eflecaulaappeti- tus,qa fitinebrians,&acefcat. Dimiflioctpotusdelati- 111 in hhtibus meatus hepatis anguftos, fuperflua reple- tio,& inanitio prardidta -, & aix accidentia, vt triftitia,ti- mor,ira,imaginatio rei abominabilis, & prxfentia eius, & fimilia: & deltrudtio, feu cafus appetitus in argr itudi- nibus chroniciseft malum,pcr via figni,& cau(a-,vt ait Hipp. in aphor. Sed fcias,q> caufa: deftrudtionis appen- tus funt ipfx exdem caufx debilitatis ipfius cumfunt,& ipfafadtaa frigiditate, elt detenor fadta a caliditate,eo quodfrigiditaseftacuens appetitumnon dellruens. Si- gna vero,quibus habent cognofci, funt fenfus, qui ope- rantur in eis; & inuentio,quia niliil,vel parum muenia- tur appetere refpedlu eius,quod confueuit appetere. Cau farum vero figna,&primo primx caufx habenturex dixtapr£cedere,qiix tales crudoshumores habuit mul- tiplicare,& ex habrtudinegLoira,& pingui,colotc liui-
do,&

FRANC DE rEDEMONT
^jfio.t. <3o,& plumbro. Inquir Cal.color enim corporishumo- rum dominiumoftenditjcum piiuationeomnis infen- ftbi!is,vel (enfibilis euacuationis, &proprie perporos. ■ Ex complexione,state,tempore, regione,arte,& alijs fi- • milibuscircumftantijs.Inquitenim Hipp. contempla- ri autem oportet tempus, £etatem,&c. Etquia exiniun- ftaabftinencialonga no minuiturcorpus,ncqueexfeb. longa. Inquicenirn Hipp. febricitantibusnonomnino in fuperficie permanere, neque corpus minuere magis eo,quodfecudumnaturam, longitudinem morbifigni- ficat: quia humorum cruditatem pororum confhpatio- nem oftendic, & ex pigritia corporis, & defidiaanims, tarditate motus,turgiditate, & hypochondnorum fu- fpenfione,&exeuntium cruditate. Secundseautecaufx fignafunt,fignorum pndidlorum contraria,cumin- uentione euacuationum fenfibilium, vel infenfibilium vlceratarum enarratarum hic in adduilis excmplis, & proprium fignu eft dcbilitas appetitiui virtutis, & eft, vt prajparentur infirmo cibi,quos defiderat,& cum mi- niitrantur cibi,& guftar, vituperatillos. Tertiar etiam caufa; fignaex his,qux mexemplo adducuntur,funt ma nifefta. Quarae verocau&in organoconfiftebanr,fci- licet ftomacho; figna funt quia fit inanicionem fuam nopercipiens; &apud tranfglutitionem rei acut,r,puta pipcris,non fentietur ardor,nec fequetur fingultus. Et fi quideui fit eius caufa interior, & lic mala coplexio eius piopria,puca ca!ida,vel frigida •, figna (uperius habuifti. Ex eius fignis eft,fi fir calida,fitis, & iuuatur potu aqua: frigida?,velcibi frigidiadhi,namalrerando dyfcrafiam eius excitat appetitum ablatum. Sic enim eft videre,q> febricitanti redit appetituscum receptionepanisinfufi in aqua. Si vero fit tngida,fignaerunc contraria.Si vero fit mala complexio cum materia generara in eo, figna ftomachi funt,debi!itas, & dyfcrafia prxcedes cum ma- litia regiminis. Si fitcalida,erit fitis,amaritudo oris,& eruilatio fuinofa,& exeuntia cholerica,& ex affiimptio- ne cibi,& potus frigidi,& abfterfiui,appetitus excitarur. Si verofitfrigida, fignaerunt contraria,&cumincipit comedere cibum, & potum calidum, & abfterfiuum, excicatur appetitus-, tnateria enim,qux inhxrebat fua vifcofitate,& fenfum ftomachi obtundebat •, cu ex cibo,
vel potu caliabftergatur,fenfus ltomachi reddicur,6c ,1
appetitus. Signa vero materia: influxx funt,prxcedens mala difpofitio pra-diitorum membrorum,cum inuen- tione catarrhi confueti,vel cum prascedenteabftinentia inueniatur,velcum vomiru frequentato. Si vero caufa debilitaris,&deftrudtionis fenfus animatidefiderij fto- machifit,ex caufa communitatisaliorum membroru, figna erunt inuentio, feu praxeilio dilpofitionum, feu agritudinum ipforum membrorum,quibus ditftum eft compati. Signa vero caufarum extrinfecarum,funtfen- fus,& inuentio prxdidtarum ex te,vel relacu intirmi,vel aftancium miniftrorum,& facilis euentus eius,& facilis ceftitio,quiain die,vel no£tefubeunte,vtait Gal.
C V R A. Curacionis intentio eft duplex,generalis fcilicet,& foecialis.Generaliseft cres res. prima elt abla- tio caufx, (ecunda confortacio ftomachi,&propriefu- perioris partis eius, fenfus, & appeticus viuificacio, & exiccatio,iadiu exiftentis deftrudh,vel fopiti, & confor- tatioipfiusdebilitatis,cerciaeft accidentium corrcitio, vc eft debilicas, fyncopis, & fimilia. Specialis eft,quam exdiuifionegeneris,fcilicerappetitus deftrudtionis, & debilitacis in fuas fpeciales caitlas accipimus:& in adtu, vel operationem vnicuique fpeciali caufx conuenien- tes adducimus medicinas, propria auxilia de- monftramus.
Si ergo caufadeftrudtionis appeticus,fnic defe&us in- anitionis membrorum, & ipfiuscaufa (pecialisfuit re- plerio ipforumex humoribus crudis,cum pororum co- ltiparione,& calcrisnaturalisdebilitas,nihil,velparum refoluencis,cura critquatuor res. primaeft humorum ipforuin digeftio, feu adxquatio; (ecunda eft pororum rarefadtio.tertKi eft iplorum euacuacio, & refoluuo. fjuaru eftcaloris naturalis confortacio,
B Primam rem complent vfus ciborum, potuum, & aliarum rerum non nacuraiium calefacientium tempc- ratx,& excenuantium, prout in cura cordis fpecificaui- mus, necnon&medicinarumeadem virtutem haben- tium,quasin curamalx complexionis ftomachi frigi- dxcum materiacurauimus. Ex quibus elt fyrupus ace- tofiismehnuscum feminibus, & radicibus, &dehyf- Iopo,calamentho,origano,ameos, & fimilibus,& oxy- mel fquilliticum, & diatrium pip. & diacalamenchum proprie,& diacyminum,& fimilia. Secundam recom- plent fridtiones temperatx in vniuerfo corpore, & mul- tx cum blandis manibuscalefadtis cum oleis rarefacie- tibus,& fubtiliantibus ibi fuperiusenarratis. Et ex iilis eftoleum chamxmeli,anethinum,deamygdalis ama- ris,de meliloto, & fimilia: & balnea temperata natura- lia,vc thermarum, velarriticialia ex aquis habentibus virtucem Horum,herbarum prxdidtarum, qux etia pri- mx rei funt conuenientia. Inquit Abuha.eftautem cum p hoc balneum, quod cibum indigeftum digerit, & hu- morecrudum macurat. Terciam rem complenr fridtio- nes fortesprolongatx,& longa mora in balneo refoluti- uo,vtefttbermarufu!phurearu,& falfarum,& vndtio- nescum refolutiuis oleis, vt oleo decroco, de fpica,de cofto,de iride,& fimilibus: vel prouocantibus (udorem, vt de apio,de calametho,& pyrethro, fi 110 fuerint mul- ti. Si vero fuerint mulri, in venis abundent,prxcedat purgatio cum prardictis laxatiuis ibi fuperius didtis. Ec ex proprijs eft agaricus,quoniam, virtus eius adducit ex venis,& excenditur vfquead extremacorpons, &per- ducit virtutes aliarum medicinarum rales humores edu centium,velalios vfqueade.j,& cum ficincolumis,non offendic valde ftomachum, & ex illis eft eledtus,fed ab- horreo hic,quoniam de malitiofis valde nocentibus fto machoexiltic.Quartam rem complencpredidtaomnia, & ieiuniu,& abftinentia, donec calor igniatur,& a gra- uaminereleuetur. Etex appropriatis eft thcriacaanti- qua,& miniftratapoft digeftione, & purgationem hu- G morum talium: confumit enim rehquias,& naturalcm calorem a coca ilibftancia confortat,vt ait Abuha.
Si verocaufa deltru(5tionis appecitusfuerit,defedtus naturx,& defiderij naturalis exaliqua pr^didtarum cua cuationu vltimarum, licet pr^cefteric membrorum in- anitio. Cura erit dux res. prima eft euacuationem iilam fi adhuc perduret,retinere. fecunda clt naturam paula.- tim reiumere,& confortare. Primam rem complct,qux func illus caufxinanienciscorredtiua,vel Huxus proprie recentiua,qux fupra in cura Huxus fanguinis ex naribus diximus,& in curacordisdefudore diaphorecico,& in- fra(Chrifto Iefu concedencejdicemus inahjs,& exalijs partibus corporis procedentibus. Et excommunibus omnibus funt mvrrha, charabe, lutum figillacum,tro- chilci de charabe, & de rerra figillata, & fuccus, & rob myrrhx,&fimilia. Etexexpercisper nos,eftcheriaca in hoc calu.fi vlceraciuo Huxu fanguinis dcijcience vir- tutem,noua cum aqua lumac eam,vc ponit Abuha. p_j Secundam rem complent cibi, & potus facilis digc- ftionis,paucarum fuperHuicacum, multi, & boni nutri- menti,& cordialis,& etiam medicinx,vteleclaria,& fi- milia,inquibus gradatim procedatur, parurn & fxpc miniftrando,vtfuprain cura cordisdiximus,quibusali- qua aperitiua pammper admifceantur, vt vias alimenti aperianr, quxa ftypticis, & poncicis Huxum recinenti- bus fuerunt prxclufe.lnquit enim Gal.apertos fore eos, qui fecundum heparexitus altmenti,non folum infa- nis,fed etiam xgris eftfecuriffimum. Etexproprijseft cinnamomum, calamus aromaticus, cum femine apij, crocus, cafia Iignea, fpica, & fimilia,apium,marachru, petrofelinum, & propriefifticum,quod mundificat fto-
machum,& hepar, &aperitnutrimenri meatus, &<
cnam ficus ficcx cum amygdalis,vel nucibus, qux ape- riunt oppilationem in extremitatibus venarum,&etia quies,& fomnus in loco temperati aeri.< ,& anunxacci- dentia naturam debilitantia,& confortantia, vt lxtitia, Sc gaudmm tempenuuin»
Si

DE iGRIT- STOMACHI-
Siautem deftruftio, & dcfcftus appetitusfucrit,ob A defcdtum fudlionis venarum, licet fuerint inanitar, & hocquia fuerint debilitare, vclex malacomplexiono feb. peracutarum, vel etiam exqualitate pharmaciali- cuius acuti,vel ex frigiditate alicuius rei afTumptx,vt a- quxapij,& fimilium,vel Huxu hepaticOjVel oppilante. Cura eft dux res. prima eft, caufe (qua:cunque fit) ab- fciffio cumliis, quxinproprijs capitulis dclcnbcntur. fecundaeit ipfarum venarum,& hepatis, a quo fumunt principium,& etiam virtutemattrahendi, confortatio, prout in cura debilitatis hepatis te faciemus fcire,(fian- nuencgratia Saluatoris.
Sed ii quidem deftrudl:io,& defedtio appetitus fuerir, obcaufam in organo.f Itomacho, quia fuam inanitione non lentiat,quam venarum fudlio prxcaufauit, fuerit- queems infenfibilitas,ob caulam interiorem infeipib propriam,qux fenfum obtundit,aceius defiderium ani- matum.curaeft caufxablatio,fcilicet xgritudiniscu- iuflibet,quam in proprioperquires cap. Et fi quidem fit g mala compiexiopura,vel cum materia generata,vel in- fluxa,curam eius (upeiius habuifti. Si autem infenfibi- litatisj&defedtusaefidenj cau(a fuetit,ex cominunita- tead prjncipium,fcilicetcerebru,a quo recipit fenfum, vt in lethargia,& ftupore deftruente, vel debilitantece- rebrum, & virtutem eius, curaeft du? res,icilicet xgii- tudinem cerebri corrigere,fi pofiibile fit: fi yero non fit pofiibile, fignis. prognofticis derclinque; fecunda eft ip- ftimcerebruin ccnfortaro •
Primam rem complentiatibi fupradiximus feriofe, &etiam iecundam. Etex illisfunt medicinx fimpli- ces, & compofitx, Cibi funt auellana,caro gallinarum, &cerebrum earum,caro, & ius ferpentis •, confortant fenfum,& vinum temperate fumptum contemperatca loremeius,& fua temperatacaliditate dilatatanimamj & fpiritum multiplicat, &ipfum clarum reddit,vtait Abuhali. Medicinx fimplices iuntolibanum, & cor-, ticeseius,fcoriafetri,falgemma, myrobalani chebuli conditi. aloe,ambra,xyIoaloe,confortant fenfuminfri- C giditatum,& mufchum,& oleum ro.& camphora cou- fottant ipfum calefa6tum,& lac muliebre. Compofita veio funt diambra,diaolibanum,diamufchum, aroma- ticum rofatum,& mithridatum,& fimiliacommuni- teromniapuucipalia,& virtutesxorumconfortant. Et fiquidem fi ex communitatenerui exiftentis.vtviain- termedia inter cerebrum,& ftomachiorificium,quia paralyticatus cura eius elt cura paralyfis.quamfupe- rius habuifti,& etiam cura catarrhi joppilationis ftoma- chi in poro, & via,quam diximus.
Si verofitex communitatead heparpafiiim inprx- didis xgrittidinibus,cura eft trcs res. pnmaelt xgritu- dinem,quxuis fit^curare^quxni proprijsdiceturcapitu- lis (Chrifto duce) feciida eft ipfum confortare,vc in pro- priocap infradicetur. EtexiBis,quxconfortanthepar, &etiam ftomachumfimul,vtinhoccafuexpeditj funt cibi,& mcdicinx fimplxces,& compofit$;cibi vero (unt endiuia,acetofa,almuri,& lac fijtarum nouitercamela- D rum. &excirat appetitum, rofa, & aqua eius, la&uca.f. coriand- cucumer, cucurbita, & femen eorum, & aqua frigida ,quantitate,quxnon fuperet calorem,&cxtin- guat innatum. moderate.n. fumpta omnes eius virtutes confortat Entius,& caroeiusad calidos,adfrigidos ve- ro,nafturcium.menta,aliia,c^pe,apium, cappares codi- ti,paftulx,& vinii ftypticum,piper, &aromaticu,& fi- fticum ad vtrofque. Medicinxvero fimplicesad ipfos frigidos confortatiux funt,ameos, helbuch, acorus, ga- Janga,& vinu puru,& melicratii conditum,&zingib.& digerit materias vtra(q-, fummitates fquinanthi,zaraba- nu,piper,cufcuta,&cyperu,foliu, abfinthiii,origanum, ■zuccharu albii,cafia, garyoph rhabar. a copletione,fpi- ca,& confortat ea,& aperit,& fedat mordicationem fto- machi ,(icut palfulx, balfamus, calamus aro. euparoriu, ad calidos vero lpodiu fanda.rhabar. per accidens refol- uendo choleramj & breuiter omnia abfter(iua,ftyptica, & aromatica. Compofitx veio,funt,qux infra diccntur
3*
(fuadente gratia T rinitatis.) Et ex illis eft,fyrupus dcab-. finthio, de cufcuta,de eupatorio, trochifci,de rofis,de endiuia,de eupatono,deabfinthio,decapil. vene. aqua frudi:uum,& Jimilia eledtana, vtaromaticum rofatum, & diambra,& diacinnamomum,& fimilia. Tertiares eft paulatim namratn corporis relumere,vt fuperius di- ftum eft. Etfi quidem fit ex communitate ad fplenem melancholiam (olitam nonmittentem,quiafuitoppi- latus,curaeftaperire, & confortare,qux illam copleant infradicentur. Er cxillis,quxambohxcinfimulcom- plent,& cum hoc ftomachum confortant,& funt medi- cinxfimplices,&compofitx,quxinfraproprio capitu- lo dicentur. Et breuiterin fumma omnia, qux aperiunt oppilationes pulmonis,& hepatis,aperiunt oppilatio- nes fplenis, & viarueius: quando fplenis oppilationon eftfortis,quoniam quando fortis cft,vtafferit Gal.ne- cefiari? funt medicinx fortiores iftis, quales funt cappa- rorum cortex,cortex tamarifci. & fcolopendria, agnus caftus,fquilla,& hcrba nominata grxce afleliz,id eft mu dificatiua fplenis,& eft cortex falicis,& fraxinus,de qui- bus in antidotario noftro fecimus mentionem, capitulo detrochifcis,de capparibus j interpretatur autemfraxi- nus,id eft frangens (exum, & habet mirabilem proprie- tacem contra duritiem fplenis,&lapidem renum,& ve- ficx; fed fol/a, & lignum decoquanturin aqua ferreaj & de ea quolibet die fnmatur fcyphus vnus in ieiunio fim- plcx,vel cum oxymellire fquillicico, fiant ex ligno eiusvafa,inquibus comedatur, & bibatur. funtenim efficacia, &experta. Si vero fiatex communitate ad in- teftina patientia, vt dyffcnteria ex vermibus, cura eius, eftcura pafiionis inreftinorum, fcilicet dyffenterix ver- mium,quxinfra dicetur. Et fi quidem etiam fitex com- munuate ad alia membra, exquibus prouenitdebilira- tioftomachi,dequibus fupra in cap. debilitatis fecimus mentionem: curaeil illorum redfificatio, vt ibiprxdi- ximus. Etiam fi ex communitate ad matricem: cura eft duxres. pt'imacfteius,fcilicet matricis redlificatio. fe- cundaeli ftomachum confortare, ne recipiat fumum, velmateriam. Primuminfrademonftrabitur. Secun- dum iam fupra cft prxmiffum. Et ex illis,qux a proprie- tare habent ftomachum confortare, ne recipiat fiuxum menftruorum ad iplum, eftemplaftratioipfiuscum fe- ce vininonadufta. Etmeliffa,&acetofitas citri,prohi- bet fumos a corde,& ftomacho,& cerebro, afcendentes a matrice.quocunque modo (umatur.Si vero a caufa ex- trinfeca primitiuarum aliqua prouenerit jablatioillius crit facilis reditionisad fen(um, & defidetium anima- tum,&appetitum. Secundam rem generalem complet conforrantia prxdidfa in cap. debihtatis, & alijs capitu- lis. Et ex his,qux confortant os, funt cibi,& medicinx fimplices,& compofitx. Cibi vero funt, & qux come- danrur,& bibuntur j vtextrema animalium,lac came- larum nouiter f?taram,oliux falitx,cappares condiri cu aceto,apium,trifolium cum aceto, ladtuca, & petrofeli- num,lupini non amari,menta comefta cum cibo,& fal- famento,cytonium, fecundum omnem modum admi- niftrationisexcitatapperitummortuum. Etpropriefy- rupus eius,frudtus vitis fylueftris, nafturcium cum ace- ro,vinum acerbum,aquamellis,& aqua extindtionis ferri virtures defideratiuas erigit omnes,calamenthum, fifticum,perfica recentia non ficca,granata acetofa,mo- rum defcemiacre. Horum,vero,qua-dam funtconfor- tatiua,&excitantia appetitum in calido,quxdam vero in frigidoj & quxdam in vtroque, quas per te difcerans, fi fapiens fuerit. Medicinx vero fimplices confortanres, &excitantes appetitum in frigido.funt haba(ce,& fyru- pus eius,maftiche, xyloaloe, pipcr, ruta, abfinthium,fe- men raphani,radix (quinanthi, & aloe. In calido vero, fumach,morum de fcemi,ribes, & alij cibi frigidi fupe- rius (ei iofe numerati. Compofirx vcro infra dicentur.
Tertiam rem complent,qux obuiant debilitati,^^ fyncopi,qux fuperius in cura cordis diximus. Et ex ap- propriatis,qux in hoc conueniunt; confortant enim,& excitant appetituum,eft approxunatio odorametorum
dele-

FRANC DE
delectabiliura,& ex cibis ipli infirmo,ficat cft hedas la- dhns,&gallina aflatacum odoramentis interclufisin ipfis,iicut eft folium, cinnamomum,garyoph. &alij ex herbis, vt origano, rofmarino, & fatureia, & fpeciebus conforrantibus, & excitantibus appetitum,&iumptio _ forbitionum velociternutritiuarum, &«panis infufusin v ' n0 f'igido,6<: inaquafrigida,etiam calido. C onfectio f " diaolibani boniad frigus ftomachi, & ad deihudtione appetitus,&feftinandum penetrationem cibiin corpor re,& retinet Huxum ventris prouenientem ex frigore_» ftomachi, & hepatis. Rec. piperis, calamenthi, (pici, macis, cardamomi, refinx, ameos, anifi, nigella?, om- nium.an.partes arquales,thuris, balauftiarum,an.partes ij. Conhciantur cum melle defpumato,& fit dofis,dra- ch.iij. Confedtioepithematis adidem. ^.abfinthij ro- mani,coiti,piperis albi, zingib. cyperi, ana drach.v.oli- banidrachm.iij. maftiches drach.v. calami aromatici, gallia?,fquinanthi,garyoph.cinnamomi, ana drachm.ij. immitte. miu.-efadta: ex vino veteri,& aqua cytonio- rum,qux aggregentur poft horum contritionem, & li* tltltArrZ. niantur. EleCtanum cumaqua cytoniorum, quod facit appeterecibum. i^.aqux cytoniorumlib.iij. mellislib. tert . iij.aceti fortis lib.iij. decoquantur fuper prunas, & acci- pefpumameius: deindefumanturzingib. drach.v. triu piperum,ana drach.iiij. terantur cum pra;di6tis,& de- coquatur donec fiatficut fubftantiamellis,&deturex eo cochlear vnum, & eftaur.j. & detur maneinieiuno ante prandium per duas horas.
Tryphir*. Tryphera mundiiicans ftomachum a cholera, fiiZtchT phlegmate,& foluit ventrem cumfacilitate,&facitap- petere cibum. iji. myrobalanorum citrinorum, chebu- lorum,emblicorum,& belliricorum, anadrach.x. radi. liqui drachm.v. turbith albi mundati drach.vij .zingib. drach.v. cinnamo. heil,ana drach.ij. terantur,& cribel- lentur,&linianturcum oleodeamygdalis dulcibus,& conficc cum melle, & deturexea potiointegra drach. iiij.cum aquacalida. tmTlflp- Compofita bona ad excitandu appetitum mortuum. fctuum m- Ri.cyroniorum, pomorum pyroru mundatorumacor- €it*nium. ticibus,& granis, fruftatim mciforum, radicu fqmculi, apij,petrofelini,capparorum ablutorum a fale, bulliant in aceto,& aqua,& vino,ana partibus arqualibus, & ad- datur cinnamomi puluerizati,& femi. finapis pulueri- zati,ana quod fufficiat,& adde daucos,& rapas.
Sdi/imtH- Salfamentum ex inuentione noftra, Ri .mentx ficcar, • pulpi fumach, panis afti, ana vnc.j. infufi in aceto, vel fucco cy toniorum acetoforum, cinnamo. drachm.ij. te- rantur, & colentur, & colatura: addatur parum lpfius aced,vel fucci,& vtatur.
VdTdcm!" 1 Geleaex inuentionenoftra.extremitatum pullo- rum zabrelorum,& porcellorum,analib.j.falianorum, perdicum,& auicularum paruarum,ana lib.s.decoqua- turin fucco cytoniorum acerborum, & iucco granato- rum, & vino acerbo,ana xqualium partium, pulueris cinnamo.vnc.s. & parum cvoci, ad colorandum rantu, decoquantur donec infpiflentur iucci - , & minuantur,ita quod carnes non operiantur ex eis, deinde deponantur ab igne,& permittantur congelari in puteo,vel in cifter- ria. Et fi non congeletur, refideat in eo pfylhj vnc.s. li- tiuUhn. g ata j n p ec ; a . pilulae,qaa? fumpra: poft cibum, & ante, tollunt ventris conftipationem, faltidium anferunt. he- patis,& fpleneticisconferunt,& hypochondriorum in- Hationem tollunt. Rec.maftich. zmgib. cymini (in alio thymi)garyoph. fem.bafiliconis,piperislongi,ana dra- ch.j. pipens,anifi, marathri, feminis, apij,& ameos,ana vnc.s.turbithalbi,& mundi diachm. vj. Conficecum fucco abfinthij drach.vij. ante cibum. Pilulx de abfin- thio, & aromaticum rofatum noftrum in antidotario fcriptum, & fyrupus de agrefta. Confedtio aleagiri,& y \t«iicAmji decytonijsad idem conferunt. Medicamenexpellens i><ihaUfmn. appetitumbolifmi. Bi.cardamomi maioris,cubebe,ana partemj.zuccharialbi,partesiij.dofisfiaur.j. poit vi- iiumcum aqua tepida iciuno ftamachoex frigiditate, tum humoris vitio aceto/i t
PEDEMONT-
E
De medicinis appetitus canini,famisfyncopalis, &boli(mi. Cap. 18.
CAninus appetitus deftruftioni eius nofcitur efle_» contrarius.Ineaenimnihilappetitur. Iniftoau- tem iuperHuum m quantitate continua, & difcretaex afliimptione eius fadta non fatiatur, & proinde camnus dictus eft appetitus. Canis enim de fui natura multa,& diuerfaappetens,quxnt;& mueniens intantumreple-^. turexeis,quodeius ftomachus nonpotens quandoque continere; compellitur illud expellere ante digeftionem vomitu, & quandoque (cceffu: vndemembrorum in- anitio non ceflat, neque defiderium naturale,nec vena- rum fu£ho,nec etiam itomachi inanitio, & fenfus cius. quinimo frigiditas fuperHuens parum exterior,vel inte- rior,pura,vel cum matcriaphlegmatica generata,vel ca tarrhofain ftomacho regnans os ftomachi exprimendo P inanitionem,acip(um infpiflatum tenens, pungens,co- motionemineogenerat,quxeft fimilis fudtioni vena- rum,qux excitat defiderium, velutfames naturalis, fic femperappetit, ncnenimquod recipitur membrisap- petent ibus fatisfacit,quia prius fluit,quam venarum fu- dtio aflequatur. Etfiquidfugatur, membro nutrimen- tum non eft conueniens, Inquit enim Gal. no ex tranf- glutitis,(ed ex bene digeilis nutritur corpus,& fic mem- bra remanent inanita,& arefadta fupra appetentia. Sic Tr*p<t$tt» enim m coruo eft videre,qui cum vnum inteftinum, & aurea " redtum iiabcat,propterquod cibtim afliimptum tandiu continere non poflit,quadiudigeratur,&membrisdi- llribuaturtrahentibusjimmofluatillis remaneribus m- anitis,eit in continuo appetitu. Aliquando autem quod recipitnaturaliter itomachus continer,&mcmbrisat- trahentibus deitinatur fugentibus venis, fed ad eanon peruenit,quia vermes mulri exiftentesin mteftinispra: accipiunt •, vel tranfit ad membra, fed in eis non renia- net,immo refoluitur a forti caliditateipiorum non cir- G cunicnptaori ftomachi,fed extenia in corporetoto: vn- deremanent inanita, & lempernaturaliter defiderant, & etiam ftomachus: &tunceft conftipatio ventris,& retentio vomitus. In proceflii autem tcmporis eft vide- re,quod vbi aliud noninterueniataccides periculofum» & mortale,vt fubeth, ftupor, & fimilia, plurimum per- mutatur in bolifmum: cum enim cibus non digeratur, proculdubio conuertetur in phlegma iecundum Gal. & multiplicatum fuagroflitie, & vifcofitateori ftomachi adhxrendo occupat ipfum,&eiusfenfum obtundit J & fua frigiditate fuperante valde,eius virtutem fenfibilem ftupefacit, adeo quod lfcet membrafint inanita mani- fefte,& trahant,& venarum fudio interueniat: ftoma- chustamen fuaminanitionemnon fentiat, non fucce- det defiderium animatum,id eft voluntas repiendi; vn- defequitur, deftru<5tio appetitus qua-dam, qux di6ta eft bolifmus, inqua noneftdeitrudtus appetitus,vt fupra, cumibifit poflibile,qu6dnulla.caui[!acanini appetitus jq adfit, nec eius quadibet caufa i-nterucniat, vtin canino appetituplurimum,fed quxdam fic,quod membrorum inanitio,& eorum defiderium naturale,venarumqtie fuCtio adfit,fed deficit fenfus ftomachi infentiendo (ua inanitionem, vnde animatum defiderium 110fuccefiir, feddiciturbolifmus.i. magnus appetitus membrorum inanttorum cum facietate ftomachi, nonq. fit fatiatus, fedquia fuam inanitionem non fenriat,ac fi fuerit fatia- tus, vel quia ficparum fentiar,q? fblo bolo fatiatur,cuius contrarium eft in fyncopali fame. In eaenim caliditate refoluente in vniuerfo extenfa corpoie, vel circiilcripta ftomacho multum refoluete accidit inanitio membro- ru,fu6tio venarfi,& fenfus inanitionis ftomachi non te~ pcrata,vt in naturalis fame,nec fuperHua valde,vt in ca- nino,fed multa,vndefequit"£ames non fitiscu eiusdebi- litate,ira q> nificiboei cito nit:currat,deducefad reiolu- tionc,& fyncopim. Exquibusabundantibusin intelle- ctu,manifefta apparet diiferentia inter deftructioneap- pcti-us• debilitate,&fuperHtuuti eiE3,quxeftcaninu£
appe-

DE ^GRIT.
Cw* *>>p'- appetitU5 ,&:boIirmu,atque fvncopale fame, quoadef- """ fentiam,cau(as, & etaccidentia,quibus habetcognofci. Et ex dictis etiam pra;cedetibus capitulis,cura vniufcu- iufque in generali poteritcomprehendi: in (peciali aute, & proprie cura appetitus canini,fifuerita frigiditate_» ons ftomachi pure,vel cum acetofa materia.efl du^ res. Prima cau(am tollit. Secunda fedatappetitus excelfum. Pnma completurcum calcfacientibus,abftergentibus, refoluentibuSj&exiccantibus pr^didtisnumeratis in ca- pitulo antecedente,qua: materiam alterant frigidam,& istfht.it. i|{ aiT1 materiam acetofam abftergunt. Ex quibus con- ferens maxime eft vinum, vnde Hipp.potus indigen- tiam foluit. Talis aurem potus debet fecundum Gal. ef- fcvini antiqui, vinofi, puri, multi, calefafti, in ieiunio fumpti, in quo non (it ponticitas •, nec acredo, nifiadfit fluxus,(eu vomitus,quod eft plunmu.Tunc enim opor- ter,vel cj> omnc vinum auferatur, nam ponncii augme- tum efticit iti canino, acetofum,& amarum in fluxu, vel <}>fit vinofum moderatum, habens ftypticitatem non amarum,hoc enim refpicit vtrumque, & eftcura caufa: primx. Secundacopletur cum vn6l :uofis,& pinguibus, & his,qux fupernatando,& replendo fua vifcofitate,ori ftomachi adh^rendo naufeent,& appetitii tollant.Si ve- ro caninus fit ex caliditate refbluete, curabis, cum his,q dicta (imt in cura fyncopis refolutionis, & cura bolifmi.
Cura deltru6fci,& canini,ex vtraquecaufa,eft tres res: oportetenim primo ftomachi prc*iidentiafacere,cuca- lidis calefacienbus,&abftergetibus pdidtis. Secudo ve- ro membris occurrere; quare ipforum refolutionem,& inanitionem prohibere. Tertio fvncopi fubuenire,& cibare cum redolentibus ex cibis, 6«^ potibus,& pane cum vino,& c§teriscordialibus,& ltomachalibus. Cu- ra vero fyncopalis famis,elt cura canini, ex caliditate fa- <Si, &iam didtaeft lupra plurima pars rcgiminis eius in cura doloris ftomachi,& eft tres res. Prima eft fynco- pi fubuenire,vt fuperiusdidtumeft. Secundaeltpoft- quameuafitabeaobuiare,&prouidere,ne reincidat,& iihid fit cum exhibitionepanisin vinofrigidoinfu(i,& in rob de granatis,& cytonijs,& fimilibus,quado rarda- tur cibus: & cum alijs confortantibus ftomachum inte- rius,& exterius approximatis. Tertiaeftfenfumobtun- dere,& humores,& poroscorporis infpiflare,& lllud TiiuU cum cibis gro(Iis,& fngidis ltypticis. Pilula: educentes fhiegm*. phlegma acetofum de ftomacho couenientes appetitui canino ex fcigiditate cum humoris vitio acetofi. i^.tur- atmintu. bithalbi,& mundi ,agaiTci ,an.vnc.j. fpicar.fcrup j. Con- fice cum oxymellite iquillitico, & dentur,deindedetur diatrionpipereon,diacyminum,quod digent, & confu- mithumorem acetofum,& alterat dyfcrafiam ftoma- chi frigidam. Cum vero adeft fluxus, quod elt pluri- mum, tunc conueniens eft confedtio electarij. alephan- ginx ,quodfitin tempore xftatis pofitum in antidota- rionoftro. Cibusautem expertuseftexraphano,vitel- lis ouorum,& vndtuofis, & pinguedinibus multis. con- fumit humores,aufert dyfcrafiam frigidam, & fenfum obtundit, feuappetitum_j. D
De medicinis appetitus corrupti. Cap. 19.
COrruptio appetitus,eft appetitus infol itx,& nutri- mento hominis inconuenientis rei. Eft autem vt plurimum adacuta,&falfa,qux (unt nota, quandoque ad ftyptica,& pontica, & ficca, vt funt teftx,lateres,lu- tum,terra, carbones, & limilia,& eft mala: quandoque ad acria,& acetofa, vt funt frudtus acres,immaturi,& limones, perfica, pruna, acetum, agrefta,pyra, mefpila, codtana,& maciana,quandoque ad vndtuofa, & dulcia, & quandoque ad fetida, vt funt cimices, fcarabei, & fi- c *ufi. milia, & eft deterior corruptio. Contingent autemex humoribus malisinqualitate plurimum frigidis,& hu- midis,velcalidis, velin fubitantiacorruptis etiam,ver- mes generantibus,in ftomacho aggregatis,& generatis, vel abalijs membris influxis, ad quorum correftionem natura appetit aliqua illis contrana 5 vt rcdtmcet illos,fi-
STOMACHL 31
A cutinmariu corporibus naturaliter, vel accidentaliter dilcretis,& proprie mulieribus,feu defedtis; & maxime prxgnantibusinprimis menfibus tribus:&alijs,inqui- busmenftrua intemporanee retinetur,eft videre,quod ■appetunt talia. Cumenim natuiamolefteturexillisos ftomachi pungentibus, vel grauantibus, vel afficienti- busquoquo modo,appetitillis contraria,quibuscorri- gantur,& confumantur,vrab eorti moleltia,&agraue- dinereleuetur. Inquirenim Gal.dyfcrafia naturalis (to- machi appetit fimiiia,accidentalis vero contraria. Nec mirum fieft natura, qux noftra difpenfat corpora inde- fedte,&ordinanter,quiafapientiflima,vtait Gal. Inin- teftinisad confumptionem phlegmatis congregati, or- dinauitlumbricos generari, multo magis ltatuir,vtna- tura ftomachi,quxnobilis eft, moleftata.vel grauata ab illis humoribus, appetat talia •, quibus illis cofumptis re- leuetur,&adappetendum folitum,& coueniens redeat alimentum,ficut appecit acuta, acrimonialia,&c 3 fallra B quibus frigidus humor,& humidus confumatur-, quia eius catifa eft: vel frigida,& ficca,& acetofa, quibus hu- morcalidus,& humidus excitetur, & exuccetur,a quo caufaturappetitus talis. Et quandoque,licet raro,f^tidaj non quia fimpliciter f£tida,ied quia eorum fcEtori,6^_j naturx contraria,& eorum materiam confumentia, & educentia,vt funt acrimoniaIia,cimices,& fcarabxi,qui virtute diureticaextra corpus ipfam expellunt. didtum eftenim fupra,quod appetitus eft a contrarioad con- traria fefefugantia. Talium enim humortun in ftoma- cho aggregatorum generatio efta corrupra eius dige- ftione,qux qualiter fiat,& a quibus caufis infra dicetur, &latius capitulo proprio(prout Chnftus annuensno- bis erit.) Nunc autem fcias, quod fit a calido inflam- mante,vel a frigido extinguente calorem naturalem fto machi,& debilitante ipfum: quare cibus non digentur, vt oportet, ncc in benignum conuertitur, fed in aceto- fumpotius,vel fumofum. Etficalor extraneusdomi- netur, & humidx fit fubftantix, tranfmutabitur mpu- tredinem,& fcerorem; tpforum vero inHuxio,aute(ta toto corpore,vt in febrientibus febre putrida,vel in non febrientibus,fed fcabiofis arthreticis,& leprofis, vel ali- quo membro,puta hepate,vel fplene. Et rn mulieribus a matrice non munda, & maxime ftomacho exiftente debili,& famelicodiu. Inquit enim Abuha. fuftinere fa- mem,flomachumputridis replet humonbus.
Signa corruptionis appetitus, & fpecierum eius nota funt ;quiafen(us infirmi ftomachi,&inuentioperme- dicum llludoftendunt. Sed,fi quidem fitexhumoribus aggregans calidis in ftomacho,figna funr fitis, & altua- rio,& erudlatio fumofa,& iuuantur frigidis,calidis vero Ixdentur. Si veroex frigidis, fignaerunt e contra,quia fine fiti, & xftuatione, & cum oxyregmia erunt, & iu- uanturcalidis,afrigidis verolxduntur. Siautem fintin eogenerati,fignaerunr,precedens rcgimen ci bi,&potus aliarum rerumnon naturalium,&dyfcrafiaftomachi manifefta,& apparens abfquelxfione;immo cum fani- tate totius corporis, & membrorum. Sed fi fint ex 111- fluxu, figna erunt prxcedens difpofitio corporis, vel membroruminualida,& difcreta, feu morbofa; ad qtia fequiturtalis appetitus corruptio,eiufque variatio,quia intentio,& remiflio penes vanationem per intenfio- nem,& remiflionem ipfius tibi indicat,& declarat.
C V R A corruptionisappetitus elt duplex, eftenim generalis, & fpecialis. Generalis eft tresres. Primaeft humoris corrupti in ftomacho congregati euacuatio, quamcomplent vomitus, & folutio ventris. Secunda elt difpofitionis ftomachi illum humorem generantis eorredtio, quam complent regimen, & medicinx eius dyfcrafiam alterantes,& ipfum confortantes. Tertia eft corporis, vel mcmbri (fi quod mittens, feu influens fit) redtificatio, quain complentilla quinque,vel quatuor, quxincura dyfcrafixeiuscum materia influxarecoli- musordinafle. Specialiseftmultiplex, (ecundum mul- tiplicemeius fpeciem,in quarum vnaquaqueprxdidta (mit attendenda. Si ergoappetitus fit adacutaacrimo.
nialia,

FRANC. DE PEDEMONT.
Hialia, & faiita, qaem eflicithumor frigidus, & humi- E dus,ftudebis primoipfum educere vomicu poft pifcium falitorum comeftionem cum raphano, & oxymellite, prouocatio cum aqua deco&ionis raphani, anethi,(em. erucaj, nafturcij.& fimilium cum acetofquillitico,aut oxymellneeiuSjfiexpediet. & hocconuenientius,fc< v __p proprius,quia talis humorin fuperiori parte ftomachi dignofcitur abundare; 93 fi fua grauedinefundum petat, purgabis cum clyfteri ,vel pharmaco, vt cum turbith non confortato, fi inftomacho fit generatus •, vel cum confortato,fialiunde influar,vel agarico li a toto corpo- re. Etfiquidemfitimbibitus cum hieraaliqnaex ma- gnis,vt fupra de cura malitiie complexionis ftomachi cum znateria tibi,oftendimus de omnibus feriofe,& co- plete. Secundam remcomplentia ibidemoftendimus, & pr^cedenti capitulo immediate,ac etiam tertiam rcm complentia. Et ex conuenientibus talis appetitus corru- ptioni eft.poft purgationem, vt exiccantibus, & abfter- gentibus ventrisputredmem;exquibusfuntmcdicina:, F & cibi appropriati. Cibi funt,vt carnes leporis,cappares conditi cum aceto in principio cibi i nafturcium in pri- ma menfa,& etiam potusaqua: ferrea: ; & in fecunda_j menla fifticum,& pafful^.Sunt etiam medicinx fimpli- ces,&compofitx. Simplicesfuntcyminum,carmenu, & ameosante cibum, & cardamomum poft-, & ex illis fiintxyloaloe bibitum,& ftxchas,& balfamum,falna- pticus,& fquilla,&acetum eius,&cinnamomum,(j3i- ca,myrrha,& alia, qux fupra in cura cordis enumeraui- mus.Compofitx vero funt confetho de fcoriafern.aro- maticumrofatum,& fimiles.
Si vero talis appetitus fitad pontica, & ficca, & lutu, primohumidum humore,quieius eft cau(a euacuabis cum pr^didtis vomitum prouocantibus,& vetrem exol- uentibus cumexiccatione,vtturbith, poIypodium,hie- ra,tartarum,& chebuli: deinde ftomachidyfcrafiam_j humidam alterabis cum ficcis cibis,& medicinis,& po tibusexiccannbus,&cum regiinine exiccatiuo,macre- _ faitiuo noto infra cu de decoChone loquemur (fi Chri- ftus voluerit.) Etquandoque iuuantur exacutis,ficut finapi,& fimilibus,ip(um enim malum abfcindit hu- morem,& excitatappetitum,& eft vltimum in reduce- doappetitu mulierumluti. Ettertioad g,in9uir,qdfit membru,vel corpus pr^dicftis modis habebis refpeitu.
Sed fi fit ad acria,vel acetofa. Primo humorem cali- dum cholericum,vel fallum,qui cum efficit curabis,vd euacuabis vomitu cum aqua tepida, & aceto,vel aqua ptifanx,vel aqua deco6lionis feminis atriplicis •, aut cly- lteri,fi petatdeorfum,quod expundlura,&ardorein fto- machifundo fadto percipies,autcum aloe, qux confor- tatftomachum, & mundificata cholera,&phlegmare, &erigitappetitum corruptum,&falfum,quieftafalfo humore: exhiera Gal. & mfufione decoctionis abfin- thij, & fumiterra:. Secundo alterabis ftomachi dyfcra- fiamcalidam cum frigidisnotis fupraabfterfiuis capir tulo prxcedenti, & cum regimine infrigidatiuo,& hu- meilatiuo. Etexilliseftaquamfrigidambibereinieiu- H nio,& aquam la£tis,& lacacetofum,& fudtio acctofita- tis citri,& proprie fi a matricepropter retentione rnen- ftruorum cauiatus fuerit, & fuccum granatorum mu- zorum proprie. Si vero talis humor in ftomacho fuerit generatus,& ingro(fatus,vt puta cum cibis groHisJacte, &amylo,& vino groffo,& cucumeribus immaturis,fru mento,ladlucis,& granis granatorum. Et tertio inHuen- ti, fiquod fit, puta hepati,pr^didtis remedijs obuiabis.
Quod fi fit talis appetitus ad vnctuofa,& dulcia. Pri- mo euacuabis humorem ficcum melancholicum,qui eius eft caufa cum decoitione epit hymi,& my robalanis nigris,& fucco granatorum dulcium exprefforum cum pulpis eorum,& fimilibus,& clylteribus ex appropria- tis notis fuperius nominatis in cura malx complexionis cum materia; vomitu vero non tentabis euacuare. 1 n- quitenim Hipp. in aph. Melancholicos vero inferjus •'"Vehementius eadem ratione contraria apponentes. Secundodvfcrafiam ftonuchi cornges, & confoitabis
cum contrarijsalterantibus,& regiminehumedtntiuo. quod fupeiius diximus,& enam infra dicemus;& ex co- uenientibus eis eft zuccharum, bugloffa, meliffa fecun- dumoem modum approximata,& vinum aromaticum fiibtile,& clarum,& maturum,granatadulcia, & poma dulciaredolentia,&fimilia. Etvltimoipfi(pleni fimit- tens fuent,vtdidtum eft dcali)s curam approximabis.
Si autem fuerit ad fa:tida,primo humorem corru- ptum,& foctidum, qui eft ipfius caufa expurgabis;quem qualis fuerit,poteris cognolcereex f?tidis,qux appetun- tur,nam illis funt contraria. Et tunc expurgatiuum ap- propriabis ei. Quod fi ignoretur qualis, vel cuius fuerit fpeciei,vomitu cum aqua mellis,vel geleniabin,vel aqua nalturcij educetur. Et etiam cum hiera picra,qua: mun- dihcat ventrisputredinem,& omnem materiam putri- dam, vel putrefcibilem etiamfi propria ignoretur,vt pntdictum eft,&edam fi fuerintibi lubrici,& ipfos ne- cabit,& ipfos educet,& alia,.qua: tn fuo dicentur capitu- lo. Secundo calidiratem prxter naturam ftomachi alre- rabiscum medicmis frigidis mundificantibus,& ab- ftergentibus, & regiminecum frigidis,&ficcisabfter- gentibus fuperius enarrans. Et tertioad matricem ap- pones fiexpediar,remcdium pralibatum fuo capitulo. Decoctio valens ad eum, qui comedit bolum, & corru- ptus eft ftomachus,quare timeturne corrumpatureius complexio. i^. cupularum glandium drachm.vnj. aloes drach.vj. pulicarix drach.vj.radicis fquinanthi drach. iiij.myrrha: drach.ij. frangantur, & coquantur in rotu- lisduobus aqu.r,donec perueniat ad medium,recipia- turtertiapars qualibetdiepertriduum,&reitereturcu- ra deinde. Modus decodtionis ad eum, qui comedu lu- tum,& eius corrumpitur (tomachus, & citrmatur co- lor, &timeturfuper eum ex hydropifi, &eftalfu(e_j.
.cupularum glandiiim drach.ij. paffularumenuclea- tarudrach.vij.anifidrach.iij. myrob. nigrorum belliri- corum,& embli.ana drach.v. fconxferri contnrx,infu- fx in aceto acuto, & exiceat^, & torrefadtx fuper patc-lla dra.iij.fumachdrach.vij.decoquanturcum vinipontici vnc.viij.tadiudonec remaneat medietas, &coletur,& deturinieiunio vij.diebus. Medicamen deijcienslutum j^.cymini carmeni,vel cardam. marath: i,ameos,vel cu bebaaim,anapartem vnani,deturexeoin ieiunio vnc.j. & mafticeturmafticatione bona, & deglutiaturaqua_j eiusin vefperis. Eiedtariumbonum ex inuentioneno- ftracurans caninum appetitum, & corruptum defide- rium.Si.paffularum enticleatarum drach.v. cupularum glandiii dr.j.anifidr.iij. mycrhac myrob.nig.emblicoru, & belliricorum,anadrac. vij.fcoria: ferri infufa: in aceto exiccatx, & torrefacia: drach. viij. cardamomi maioris, cubebe,anadrachm.iij.zuccharitabarzet,quod fufficit. dofis elt drachm j. cum aqua anthos ftomacho ieiuno. EleCiarium bonum,& expertum conrta putrefadtiones in ftomacho,& fubuenit apoftematibus ftomachi,&ei, cuius ftomachus refiduum cibi,& potus propter caloris mopiam, aut melancholix male gubernat,necpatitur aliquam putrefadtionem in eogeneran :confortatcor, cerebrum,& totum corpus prouocat menftina, & re- dtificar malitias matricis. Ri.trimn pipereon,an.drachj. garyoph.drach.ij.ariftolochixlongx,zedoarix,violaru, beronic£,an.drach.iij.laljsgemnia: drach.ij.myrrhe ele- ctx ad pondus omnium. Confice cum fyrupo de fpica, dofis elt a drach.s.vfque drach.j.s. Pilulxpracferuantes ftomachum abomnila:fioneinrrinfeca,nec permittunt humores putrefieri in eo,immo abftergunt, & mundifi- cant rugas,& parietes. Et qtii affiduat vfum earum die- busfingulis permanebit illaciiis a doloribus ftomachi, nec a doloribus capitis vexabitur vnquam. Et nihil elt oculis(mihicrede) falubrius iftis, & eis, qui triftantur fubuenit. Eteft medicinamatricis vitiofx,vifcerum in- teriorum,quarum permixtioeft. fe.maftiches drac.uij. alocs electxdrach.x.agarici boni drach.iij.conficianrur cum fuccoaltilix. Dcfiseltij.pilulx,vel nj. quandoitur dormitum. Et pofftmt recipi iecundum modum vo- Juntariuin vfque adxv.velxxv,
De
Nota dehie raftcra*
Dcco&io uti lii centraba
Iv.m malum comefium.
DecoCtio ad curn qni co~ medit lutu.
Me dicatne detjciens lu- tu>n .
TU&ariZ
bor.ura ad. cantnum af> jietittiin,
Elefliirium, ahud bonu»
PiluU tnachu pr*,* feruates ab omni lafa-
Sadem in- fia li&hetur*

D E -«GRIT. STOMACHI-
De fiti, & mcdicinis eius.
Cap. 10.
Sltis, vtfuperius habuiftieftappetitus frigidi,'&hu- midi,quodeftpotus. Caufamautemeius,<ju2dam elt interior: qusedam exterior. Et interior,qua'dam eft propriaon ltomachi,cuiuseft propria pailio, qua:dam ex vicinitate, vel communitate, propinqua,vel remota. Etcaufa immediata, & coniundta eft mala complexio reidefiderara contraria, quia calida ipfius orisltoma- chi,vel ficca, vel vtraque pura, vel cum mareria in fto- macho congregata,& rugis eius,fcilicet cholerica,falfa, &ebulliens, feu corrupta, eo generata,velinHuxa. £x vicinitate autem feu communitate prcpinqua, & eft caufa antecedens ex mala compltxione ventris, meri, inteftini ieiuni,cordis,& pulmonis. Cumemminflam- manrur, & excitantur calidis, vtfua caliditate,& ficci- tateeorum calefiat,& exicceturosftomachi,algmafat, & glandulx in radice lingux pofiti: quare exiccantur ineis humiditates,& minuuntur,qu<e hume&arelin- guam,& os naturaliter habet, aut communitatead me- feraicas,cum oppillanturiquarequod bibiturnonpe- netiatde ftomacho adhepar - , quare remanentfemper membra exiccata defiderantiairrorad, licetplurimum bibatur,ficutacciditin hydrophifi,& colica. Excom- munuate longinqua ficut cum accidit propter hepar fu-
1)ercalefa<ftum,vel apoftemarum calido apoftemate ca- efaciente,& exiccantehumiditatem corporisomnem, vel infrigiditatum; quare non attrahit potum. viide membraremanentexiccata,& defiderantia irrorari,aut propter igritudines cerebri, vteft phrenefis,mania,& melancholia,aut propter zgricudines, vt diabete,autex communitatead totum corpus,vrin febrisfudoredia- phoretico,crifi,he<ftica, phthifi,& fimilibus. Caufaau- temexterior eftcaufa primitiua ,&resneceflaria:,6<^> non neceflari^indebiteapproximatf,& neceflari^funt, caufxnon naturales,vt aer calidus,& ficcus,qualis eft fubcane,& antecanem,& poftcanemnaturaliterexi- ftit; vel artihcialiter, vt in balneis, & ftuphis, & fimili- bus,& exercidum laboriofum,& proprie locutio muta, & cibus valde calidus acflu vel potentia,vt funt allia,fi- napis,&fimilia,aut ficcus,& falitus, & groffus,vrfunt carnes bubulinar,equin2e, vaccinx antiquz,& fimiles; & vi(cofus,vt funt carnes porcins,pifcium magnorum, nonfquamoforum,malatium,& oftracorum,& fimi- lium,aut multus, & diuerfus,in cuius digeftione ftoma- chuslaborando valdc inflammatur, & exiccatur, qua- refitis fequiturficut accidir homini, quando multum Jaborat. Ec potus vini vinofi, antiqui, plurimi,& noui bullientisnondepurati,authabentis malitiam acquifi- tam venenofam. Aut quiavefpx mortuae fuerunt in eo, velquiafuerit fpaciatum fuperflue,auraquasmala;qua- liratis,neceftitatis tempore; vt falfe, fulphurear, autni- trofae,paucitas proprer abftinentiam a cibo, & potu ie- iunantibus voliitarie, vel de neceffitate,& fomnus plu- rimus,& profundus,in complexionecalida,& ficca;in ieiuniofngidus,vcl fuper cibum calidum,& ficcum,vel medicinam. Et etiam vigilix fuperfluentes,& exiccan- tes. Etetiam animx accidentia,vt fortis ira,indignatio, timor,& imaginatio mortis feftin^,vt in duilis ad mor- temapparer,& gaudium fuperfluum,& fimilia. Non neceftaris vero (unt pundturac animalium venenofo- rum,vt ferpentium, apum, vefparum, & fimilium. Et medicina: calida?, & ficcar, vel laxatiuxin folutionefu- perfluentes,vel fufficienter foluentes, qui inducereha- bent fitim acomplexione, & abefte(Su,quia educunta corpore humidum,qmfi in principio folutionisnon appareat, fed in procefiii, & fit moderata, fignificat fuf- ficientem purgationem. Vnde Hippocr. aitquicunque in pharmacijs non fitiunt, cum purgantur, non quie- fcent,donec fitiant. Signa fitis funt, fenfus,& moleftia; fed fadta acaufa interiori, & propria, funt fignamalitia: complexionis calidx,& ficcx ftomachi, quam fuperius habuifti; & fitis continua } & squahs. Sed facta; a vici-
33
A nitate,& communitate, eft anteceffio difpofitionisillo- rum membrorum,quorum communitate patitur,& variatio fitis inaugmento, & diminutione fecundum vanetarem difpofmonis illorum. FaCte vero a caufis ex- terioribus figna funt inuentio,& anteceffio illarum cx- teriorum,qu£euis fuent.
C V R A firis eft generalirer nota ex his, qua: didta funtin cura maia: complexionis ftomachi calida:,& fic- cx ,vel vtriufquepura: cum materia geneifcta, vel mflu- xa. In fpeciali auteft dua: res.f auferre caufam,& fedare ea,fed fi quidem eft tolerabilis, tunc oportetprimo cau- fam ablcindere, deinde accidens,vel lpfam, II impreffio fadta fuerit,mitigare. Si vero fit intolerabilis,tuncopor- tet primo ea micigare,dein<le caufam auferre. Primum proprie coplent potus,et cibi frigidi,vel humidi,vel vtri- que,& declinatio vniuerfalis regiminis,&in alijsadfri- gidum,& humidum. Et fi a propria paflione fuerit,& a (olapura qualitate, quales funt chiit hordei, amylum s B cucurbita,medulla citruli,melones,pruna,perfica,gra- nata,chryfomela,& olera,vt Ipinachia, atriplices,ladta- cae,panis mundus,carnes hidinx, vitulina:,& oua curn totalitate eorum . Potusautem fit ex aqua frigida,qu<e s de ftomacho tranfire moratur. fecudum Hipp. velaqua hordei,in qua refident rofa:,cu ftipitibus fi fint matura?, vel fine,fi fuennt immaturx,vel luiuba-, & aquaferrea, & coriandri, & cum alijs fuccis,qui ftypticitatem ha- beanr,& aliquam groflitie fubftanris,vel aliquam rem admixta,quxteneat lpfumin ftomacho,necfiia; veloci penetrationi confcntiat, (ed refiftat; quales funt vinum acerbum,& lymphatum cum aqua frigida;fuccus gra- natorum, agrefta, fuccus macianorum, & cytoniorum cufrigidaaqua,inquibus fi r panis infufus, qui prxmit- tatur,vel cibus alius,deinde potetur. Cibus enim & pro- priepanis,cu fitfpongiofus potumin ftomachorctinct diu,qui impreffionem faciet,&eius compIexionein_» propriam alterabit,nifi caufa fuerir lnmembnsremo- r tis; tunc enim frigida, & humida fubtilis fubftantia?,& facilis penetrationis funt conuenientia;vnde fi aquasad- mifceatur vini modicum,vel aceti,optimum elt fecun- dum Gal.q? fi alteraturaer cii frigidis,& humidis,vtin- firmi quiefcaut,& dormianr,rcpleantur,non abftineant a pra'dtdis,& gaudeant, & la:tentur citius,curabuntur, & poriffime vbi a medicinis fument auxilium,qux (unt fimplices,& compofitx. Et fimplices exterius exiftunr, vt rafura cucurbitse, & fuccus eius,folatri, ladtuc:e,por- tulaca:,flores rofarum,violarum,nenupharis aquarof. agrefta,fuccus cytoniorum cum aceto,& folia (alicum, & fimilia ori ftomachi applicata: fandali quoque,cam- phora,&fpodium,vbi materiacholericainfluatei. In- teriusautcm vtlac acetofum,fuccusmacianorum,mu- cilago pfyllij: aqua melonis indi,& aqua feminum com- munium,aqua prunorum, febeften, iuiubarum, & la- £tucarum,& liqniritia',& fimilium. Infrigidatio quo- que pedum cum aqua frigida caliditatem ftomachi cx- tinguir,in debilibus proprie,no robuftis,ficur calefadtio D eorum frigiditatem alterar,calefacir,& confortar,& pro prie fi fit temperata.medicina; copofit^infra fubiungen tur. Qu R <l fi fuerita mala coplexione ftomachi cu ma- teriacholerica,c6pIetipfiusablationem aquaprunoru, aqua abfynthij,cu rofis, & febefte,fuccus rof.violarum, & fyrupus earum,& pulpa tamarindorum,& mel cafix fi ftula:: & cx copofitis aqua frudtuum. Si vero fit amara falfa,coplent fuccus, & aqua fumiterr^, & fyrupus eius, &aqualadtis,& hiera. Ci.cum aliquo pr^dictorii frigido ruexhibita,&aloecuaquala£tis, & fimiliterfifuerita materia putrefa6ta,necno, & qu? ftomachi putrefacfbo- ne habet mundificare,quoru cogitionem pr^cedenti ca- pitulo habuifti.Sitisautem mitigaturcum prsdidtis,& proprie potu alicuius pr?didton"i,& frequenti abfolutio- ne,& propriecu aquapura,velpermixtafuccogranato- ru acetoforum,fi fuerita fola, & pura coplexionis mali- tia proprie, vel cum materia cholerica, conferunt enim caufx,& accidenti,& (yrupusacetofusfacit illud.Quod li fueritalalfa, & baurachia, acetum lymphatum, ma- Mefme. EE ximecon-

FRANC- DE PEDEMONT-
0 #M ^i 4 .ximeconfett, ait Gal. Scd,vc non cito penetret defto- macho,(it in eo virtus raphani, a proprietate cnim ha- betvt medicinas retrahatad os ftomachi, & ceneatin eo,vtnon cito penetrent,& materiam digeratgroflara, qus; eft pars eius,anifum quoque proprietatem habet adillud. Inquit Abuha. Si vero fuerit a putrcfadla ma- teria,mitigabunt granata acria,& muza. Et fi ficinHu- xa,membro infiuenti curam adhibebis, ftomachum mundificabis,& confortabis. Qu^id fiexcommuni- tate propinquorum,& vicinorum membrorum fiat, dus res funt neceflatire primo enim illa redtificabis cumpropnjs,qii2 ex prxdiclis funt tibi nota, fecundo
fi impreffio dyfcrafix in ore flomachi fadta fuerit,S< j
remanferit, alterabis cum pra:di<5tis. Et fi quidem fue- ritin meri,cum his, qua: in ore tenentur,vt cum carne prunorum,pulpa tamarindorum,liquiri. melonisindi, feu aliquo prasdidtorum frigidorum, & humidorum, & chryftalli, palea;, hordei, qua: refedit in aqua frigida, & mafticatioramorum portulacarum,& praiputioruin vitis,& cum potu aquce trigidas fugendo fumptoin vafe flri£ti orificij,vtaic Abuha.Et fimiliter fifuent abalga- mafat ftomachi, & ieiuni. Siveroftieric expulmone, &cordecum infpirationeaeris frigidi, &cum cibis, & potifeus ftigidis, & cordialibus,& medicinis interius, &exterius approximatis,quaeincura cordis diximus inquibus fitaliquid lepcomeris iubftanti;t mixtumj vel virtus eius deferens ad ipfum,vt crocus. Et ii ex vicini- tatead meferaicas cum aperitiuis, qui diximus fupra in cura asgritudinis in via,& poro ipfius.
Similiterfifitex hepatecum endiuia, cum aceto,& fyrupo eius,& aqua feminum communium,triafanda- • tafiigi- lis,& diarhodon, & * frigido gcnonis, & ceroto de fan- dalis,quodin noftro pofuimus antidotario, fi fuerit (u- percalefadlum: fi vero infrigidatum, cum dialrha:a,dia- curcuma,& abfinthio,& fyrupus eorum, & eupatorio, & alijs,qu£ m piopno eius locodicemus.fumma Tri- nitate fauente. Et fi ex cerebro,cum his,qui in cura paf- fionum eius diximus. Et fi ex renibus, cum his,qux in curadiabetis dicemus. Etfimiliter fiexcommunitate adtotuin corpus, fiat, cum his,qux ctirant febrcm he- «fltcam,&phthifim, qui dicemus in proprijs capitulis, & aqua frigida cii vino mixta, vel aceto, quod futhciat, eit propria,dicit Gal. Et fi ex fudore diaphoretico, cum frtph.tt. eis,qu£e diximus in cura cordis. Et fi ex crifi cum tole- rantiaeius,fi pollibil;eft.Inquit enim Hipp.eaquorum crifis fit,aut fa<5la eft nihil dare oportet, fi autem non fit poffibile,mitigetur cumaliquo,qnod crihm,&euacua- tionem cretica,quam ex proprijs fignis prxcognofcendo expedtas, habeat prouocare,non impedirc, vt eft aqua hordei,& melonis indi,qua:aproprierace habentfudo- rem prouocare,& femina communia,qux- habentpro- uocare euacuationem, per vrinam,& aquafrudtuum, quxprouocare habec euacuationem,&crifim perHu- xum ventris,& fimilia. Si vero fitis fit ex caufa exterio- ri,& primitiua caufa,qua:cunque fuerit auferatur,dein- de eisimprefliojfi remanfent inore ftomachi corriga- tur,& alteretur,vt eft prxdidtum. Et fi quidem fit ex ci- bis groflis,& vifcofis,multis, & diuerfis,in quorum di- geftione laborando itomachus inflammatur,& ficfitit valde,curaeftfomnus, nonpotus. Inquitenim Hipp. Quibus nodte bibere defiderium eft valdc, his fi fuper dornnerint bonum,ait Gal. intellige,&hocfi fitisfit tolerabilis, & fueric proportio cibi, ik potusprxafliim- pti. Quod fi non fuetit tolerabilis,nec fitcrit proportio intercibum,&potum,bibere aliquidad mitigationem fitiseil vtile, deindc fuperdormirc; nihil autem bibere, pcenaeftftne iuuamine.quafidicar,tuncbibereiuuat, &nonnocet,nobibere autemeftpa3na,nec inde fequi- turiuuamentum,immopotius nocumentum. Inquic enim Gal. igitur nullus prudensiliuddabit,velfaciet, quodnullam afferat vtilitatem,nocumentum vcrofe- cum habeat immenfutn, quare bibereoportetparum vinipuri,quod iuuatlecunduin Hipp.digeftionem pro- prie inconfueco biberepoft dbtim. Innon conlueco
E bibere vinu detur ad mitigationem fitisparum aqux fri £;id^,&propnefi'cibuscalidusfuerit j& ficcus-,vel vini lymphad,fi flomachus non tolerat aquamin valeftridti orificij (ugendo, & quanto frigidior fuerit, minus fufli- cit ex ea . ait Abuha. Si vero ex cibis falfis,& aqua falia cum potuaqux maris fuerit fuccurraturei cumxylo- crate,granis muzorum, & pomis didtis zarur,&cum vndtuofis. vt eft butyrum, & proprie ius,& brodium carnium. Et fi fuerit ex potu aqux vitiofo, & fulphu- rex,fuccurratur cum ladie,ladtuca,cibis groflis,& amy- lo,& vino fubtili odorifero,& vtrtlque cum aceto lym- phato. Quod fi fuerit ex pundtura animalium,& repti- lium caltdorum,primo cureturcumeo,quodgenerali- ter refpicit venenum ipforum,vt puta cum frigidis, qualiafunt coriandrum, lac vaccinum acetofum infri- gidatumin niue,&aqua camphorx,& fimilia,vclaqua irigida cum puluere terra: figillata:, qux,extinguit m- flammationem,& eiuseducit lubltantiam,deindecum p cognoueris fpeciem animalis,adminiftrabis, qux funt propria,quxinfradicemus. Siautemex medicinafol- uente fuflicienter,aut fupeiflue fuerit,fuccurrendum erit prout te fcire fecimus cum de confolatione medici- narumlocuti fuimus in accidentibiu, qux hxrcditare faciunt medicinx folutiux. Sitis autem ex qualibet alia- rum caufarum procatardticaru curaeft ipfatumamo- tio,& priuatiocum regimine lupradidtode ablatione fitis. Ablatiofitisj&diminutioexcontrarijseritcaufis,
& cura erit etiam contraria. corruptio vero fi tis ex fimi- libus caufts corruptionis appetitus prouenit, & fimilis eritcura. Syrupus extinguens fitimex cauia calida,& *
ficcapropria vel coniundta. i^.endiuix,cichorex,hepa- ticx,lupuli,boraginis,acetofeilx,alelui5,an.vnc.j. viola- rum,rof.tlorum nenupharis,& cucurbitx,lenticularu> aqux Horum vuc,ana vnc.j.hordei mundi parcem.i.pru norum,febeften,iuiubarum,ananumeioxxv. fennnum frigidorum, ana vnc.j. feminum communium vnc.ij. pfyllij integri,(em.cytoniorum,ana vnc.j.zucchari albi, G lib.j.fucci granatorum muzorum,lib.s. aromatizentut cum fandalisalbis,& rubeis, & lpodij,anadra.j. capho- rx.fcrup.j.crocigrana.v. fumaturcum aquafrigida, & teneat m ore cryftallum. Item fiat iuleb de fucco limo- nuir,vel de cucurbitajquod pofuimus in antidotario noflro,& trochifci de camphora, & eledtarium triafan- dalorum. Item epithernetur ftoniachus cor,&heparex puluere camphorx, fandalorum cumfucco rafiirxcu- cuL'bitx,aquarofa. & pauco aceto,& cataplafmeturcii folijs falicis vitisin aqua rofata. Medicamen Gal. quod magifter Ioannes de Procidafecit Imperatori in fiti ve- hementi. Ri.aquam frigidam,&irtora defupcr acetum albtim putum quancum colerare pocerit bono modo,& da bi bere ftomacho ieiuno quantum elt cupa,(anabitur, ftatim fecundum Gal.(fi Cliriftus voluent.
H
Denocumetis digeftionisexquibus eft debilitas,& de- ftrudtio,& corruptio,&curaeius. Cap. zi.
DEbilitasdigeftionis eftnocumentu adtionis digc- ftiux ftomachi,& fundi eius,cui propria eft. Cum enim nocumentuipfius fit triplextantum.f diminutio, deftrudtio, & corrupno, nec fit in fuperfluitate,vtalia- rum miniftrantium,debilitas digeftioms,eritnocume-, tumdiminutionisipfius,& eft cii minusdigerir,quam confueuitj&C^i inlongiori tempore. Seddeltrudtioeft cumnihil pcnitus digerat,vel aliquid dc quo nonfit curandum, fcd derelinquir crudum reliquum. Etcor- ruptio eft, cum in malam conuertat qualitatcm fcilicet adultam, feu fumofam,aut acidam,vel corruptam,pu- trida,& fa-tcntcm, & naturxodiolam, non autem con- fiftit eius nocumecum in fuperfltiitate,vt aliarum.Cum enim omnis adtionis virtusexiftat inicium ,adtioqux- cunq-,eritprincipalitera virtuce,(ed mcdiantcorgano, vt fi quidem nocumentu fiat in ea,non eritexparte vir- tucis proprie,fed ex parteorgani, vel obiedti,vt ait Ga!. & hoc in alii (cientiaeft moitratum.Cum enim aflerat,
qaod

DE /EGRIT- STOMACHI.
qitod fingulum membfutn operetur propriam aclio- nem per propriam qualitariuam criiim,qus exquatuor cil qualitatibus, ftomachufquc organuin cxifiat piimz digeftioniSjhepar lecumla", & alia niembra tertiz,tunc proprie vntus digeftiua perfe&e operabitur cum eo,cu ipiequalificams,feu complexionatus exiiiat, ptout ipia virtus,&eius operatio exigit. Cumaute digeftio,litaI- teratio,fiatque per deco&ione, indiget virtus organi ip- iius calore: &cti fiteius alteratioqdam adxquatio vir- tutinutritiux, mdigebit calore temperatoin iuaquali- tate,non diftemperato. Tepera ti eni m caloris eft aq ua- literagcre inomnempartem decoquibilis reitempera- tx,feu .xqualis elixahilis, & etiam affabilis, vt fuperius eil monftratum in cura melancholia;. Et proinde Gal. ait. Etnonoportct,vtfitin meinbro,quodindigetdi- geftione,nifi (piritus vaporofus multiquantitatis. Et fic fecundum finem arqualitatis in qualitate, itaquod quanto maiorerit digeftio tanto maior etitaequalitas, & e conuerfo. Etquiaquanto maior eritdigeftio,erit g magisnaturalis, neceius maioiitas geneiabit peccatu, vel nocumentum in operationibus alijs, ftcut maioritas aliarum cum omnes aliar ordinentur ad ipfam, none conuerfo. Siverodiminuitur,obtunditur,&: debilita- tur. Aut adeo duninuitur, & debilitatur,g, nihil tentat alterare,& coquere, de quo fit curandum, & fit indige- ltio,(cudigeftionisablatio. Autadeo diminuitur,qubd incipit alterare,& coquere,nec deficitin alteratione, fed vigoroie non agit,immo tcpide paulatim,& ficin longo temporcdeuenitad decoctionis perfedtioncm,& qualitatem.&tuncfitdigeftionisdebilitas. Aut deficu via non potens venire ad terminu iqualitatis in altera- tione,& runcfitcorruptioinacidaqualitatem.Cum ve- ro fuperHuit,conuettit in fumu,& maxime fi obieftum fubtileexiftaf, veletiam corrumpit,cumcalor non ftct cum natura,fed fititadebilisex (uperHuitate fa6tus,ad- eo quod non regat,& extraneus dominetur fuperfluens, Talisautemin fumum conue: (io,fcuadultio non ficit ,, fuperfluitarem in digeftione, cum fuperHuum dicatad- ditionemquati,quodprxfupponit fpeciem,& non mu- tattonem eius. Conuerfio autein in aduftionem,vel fu- mum non ieruat fpeciem adxquationis, quam intendi: digeftio,immode arquatione alrerat,& tranfmutat in fpeciem diuerfam icilicet aduftionis, & fumi,nec redu- cibilem eriam, tum lit crudum, & in acidum muratio. Nam fecundum Auerr. quod fupercxcodtum eft incru- dari non poteft. Quod autem crudum,& femicoctum eft,poteft in omnem ada-quationis perfeitionem addu- ci. InquitGal. manetautemquodcoriuptum,&fecun- dum vcntrem,& hepar,fed tempore prxcedenri paula- tim digeritur, & fit benignum, quod prius habtutindi- gnum,& illud pernaturam enumerandis digeftionem iouentibus,quoad vitam. Talisautem mutatiodicitur corruptio a medico, ficut in acidum mutatio, licet non propiie,quianon eftobiecti derelidtioaregiminenatu- raliscaloris, (ed tamenlarge,vt fua; cft confiderationis ad veram, & non veram. Et inquantum talis alteratio D non eit ad generationem,quxeil arquatio mtenta a dige- ltione,conuerfio erit in contrarium,talis autcm elt cor- ruptnyiec poteft efle aliud, cum generatio & corruptio iint immediate contraria,non ficalic miniilrantes. cum enim earmn a6tio non fit per motum alrerationis,vt di- geftio,ied potius per motum localem,qui non diucrfifi- catfpeciem fuperHuitatisqualitatis organica: ipfarum, non mutabir,nec alterabitindiuerfam (pcciem,quam fiiaintcndat virtus in actione,(ed in fpecie aitionis prc- fuppofita addet,quantum fic poffunt (upeiHuere, ficut diminui fecundum intentionem,& remiilionem pro- prix qualitatis agetis,hoc quoque declarat ip(arum cor- ruptio.qux in malo confiftit motu.
Ex quibus abundantibus intelliguntur fpecies no- cumend digeftionis,quot funt,& qux, & quomodo conueniant',propter quodin vno redigemus capitulo, & quomodo differuntinter fe,innote(cer, & etiani cau- (x eorum in generali,aut enim funtex paiceorgani,&
34
A agentis inftrumentalis, aut ex parte obiedti fcilicct cibi, & potus, aut ex parte extrin(ecus fuperuenicntium ha- benrium indilpofitionem ip(am . Ex parte autem fto- machi dupliciter, autquia patiaturin le principaliter, aut proptercommunitatem,& obligantiam. Infeprin- cipaliter, vtquiapatiatur quamlibet xgritudincm, vcl quia (ir dyfcra(iarus,quod eft plurimum,& tunc aut elt dyfcrafiatus dyfcrafia digeftioni principaliter nociua, vt dyfcrafia nociua alijs operationibus deferuientibus digeftioni. Primo modo quialit dyfcrafiatus ftoina- chus,& fundus eius dyfcrafia frigida,& ficca: pura vel cum materia,quodeft plurimum,autparum excedente, & tunc accidit debihtas,aut valde, & tunc accidir de- ftrudtio,vtcum eftconfirmata,aut mediocriter,& tunc accidit corruptio. itaquc frigiditas omnis nocumenti potelt e(I"e caufa , caliditas autem (olius corruptionis nifi tantum fuperHuat, quod deltruat adtum virtutis, & tunc caulabitdeftrudtionem,non debilitatem. Se- cundo modo quia fitdyfcrafiatus ftomachus,quantum adoseius dyfcrafia frigida,qux dum (iiperfluit, attra- dtiuatrahirplus,quam digeftiua digererepoftit,velquia fit dyfcrafiatus quantum adfundum, & concauuni—5 eiusdyfcrafia frigida, & humida, vnde contentiua de- ficir, nec poterit continere,quandiu operata fuerit dige- (tiua. Autquiafit dyfcrafiarus quantumados,autin- feriorem eiuspartem, qux portanarium dicitur dyfcra- lia calida acuta,& pungitiua, puta vel cum materia ma- gis moleftante expulfiuam ad expulfionem cibi, vel potius antequam digeftiua fuam compleat adtionem, fic digeftiua deficiat 110 propter fe,fed propterdefedtum aliarum miniilrantium ordinatarum ei,vtdixit Gal. parum vel multum. Propter colligantiam vero& corn- munitatem, quia autad totum eorum, vtin febrienti- bus, velalgoratis, aut aliquid aliorum membrorum__j maximeprincipalium,quibus alligatur. runcauc propter communitatem abfolutam i & eft cum nihil corporeum aduenit ftomacho ex illis, vteft in forri do- lore capitis, vcl neruorum, vel in fpafmo, vel dolore ar- thretico,vnde ftomachus debilitatur,vel in Huxu fuper- fiuo fanguinis hepatico,vndecompatitur,& debihtatur itomachus. Aut non abfoluca,& eft vt cum aduenit ex alijs membris ad ipfum humor,puta cholericusab he- pate,& a fplene melancholicus,velcorruptus a matrice corrumpens cibum ad fumofum vel acidum, vel quia ad eum vaporemittatur,vt fuperius habuifti. Ex parce •lutem obiedti cibi, & pocus, & ex partc excrinfecus (u- pcruenientium qualiter eontingac,fuperius in caufis de- biliratis ftomachiextitit declaratum,cediergoadillud, ibiqueconfidera.
Signaautem,quxhicoportetconfiderare,fignafunt, qux demonftrant digeftionem deficercex (eprincipa- liter,& deficere proptcrdefcdturn aliarum miniftran- tium,& func,nam cumdigeftiua deficitexfe,aufercur vel rardacur digeltio,nulla apparentecaufa manifefta, & nocumenco ,in alijs etiam cibi facilis digcftionis, vel confucti plus folico. Quandoque vero eft ex de- fedtu appecitiux , & attra &iux, & tunc prxcedic lxfio in ea,qux eit manifefta. Quandoque vero reccnriux eft recencio mala, &cicius egrediturfolito, non prxce- dente nocumeco in appecicu. Sed fignum diftindtiuum, quando calisexitusfic velox ex defedtu contentiux,& quando ex luperfluitate expulfiux,eft,quiacumeftex
defedtu contenciux egredicur prxcer voluncacem, ik ,5
quod egredicur maioris eft quancicacis, nec apparec m eoaliquid acucum,&eft velocions exitusjquando ve- 10 eftex fuperHuitateexpulfiux,eftecontra. Et atrende antequam adcuram peruenias,quod cum digcltioin- troducens fpeciem in obiedto fit triplex, fcilicet ftoma- chi,hepatis,&membrorum,inquibus quoddidtumeft in itomacho,& m alijs verum haber,iicctaddatur qua- doquequarra,quxcft depurationis non fpecieigenera- tio,vteft venarum interfe,qux ordinem habenc,& ha- bicudinem,nam digeftio ftomachi eftprxuia,&diipo- iiciua ad fccund.i,& licec ftomachus fuiipfius gratia ap- Mefme. BE 1 pecac,

FRANC- DE PEDEMONT-
pctat,& digerat cibum ,vt ait Gal. illud totum deinten- tione fuaenaturae particularis eit, feddeordinevniuer- falis naturaE omnia difpenlantis, qux regulariter digerit pro toto. & in digeltione elficit iuuamentum digeihoni hepatisdifponendo. Secundaeft hepatis, & operatitia chy li fons,&pnncipium vegetatiux virtu tis. Tertia eft membrorum,& completiua. Ad hfc enim digeitio al- teratur vtraque, vt rn alijs membris, vt nutricationi ip- forum digeftibilia apta reddat, & proinde nocumetum vnius in aliam extenditur,& econuerfo,& propriecuin nocumentum diminutionis aderit,quod in generatione fpecierum hydropifiseft manifefte videre.vnde Gai.in- quit,quod ficut cibaria deticienter codfa, vel alfata exte- riusvencer nonpoteft digerere bene, ficquelecundum ventre male digeruntur, 6c in fecunda coctione ; qui in venis eftfimiliter,& contingit (uperHuitatesincorpore genetari,exquibus2gritudines generari reliquas in vni- uerlocorporeeft videre,& maiores.quantonocumentu maius extftet,cum mater fic omnium indigeftio xgritu- dinum,ficquatcunq-, adducit paftiones,vel a:gricudines non folu proprias,vt funt fpccies hydropifis,qu£ propter infortunium digeihonis eius eft fiens,vc aic Gal.led etia excolligantia, & vicinitacealcerius compatientisadea, vt fcilicetcerebroadipium ,cuius plurimx difpofitio- ncs func propcer diipoficiones membrorum digeltionis, & proprie ftomachi,licec conuertere lllud iit perparum, vt dixit Abuha fic adducit epilepfiam mdigeftio,& cor- ruptio melancholiam, myrachiam, vel etiam cordi,cui adduxit xgntudinespropnas. Vel etiam totius corpo- ris,cui adduxic mdigeitio confumpnonem, & hedticam fene6tuns, & debilitas eius extenuationem, & macre- dinern, corruptio vero febrem, & in cutepruritum,ica- »indigt- biem, morpheam, & fimilia fecundum diuerficatem * />'"»»»■ digeftionum, & nocumentorum lpiarum. Et proinde etiam nocumentum ipiarum aegntudinum eftprogno- iticum fignutn in difpoiitione xgra , quare erudtatio acetofa,& fumoia magis in conualeicentibusex tebre prognofticatur recidiuationem.
Cura eius non ertt ftolidi medici, fed folertis,foliciti, memoranns, & experci, quem vt perfedtum approbat Gal- Sciendum igiturquodcura nocumentorum dige- ftioniseftduplex,qimiam deftrudlionis,& debilicacis, quxdam cotruptionis. prima eit illis communiscum nondiffetant in fpecie,nec in cauu, led m uuanto,caufa et>imcum maioreit,& valdelxdens facit deftrudtione,. cum veroparuala-dens parum generat debiliratem: vt fuperius didtumeft.Talium autem curaeitquaruoreit. Prima abfcindit caufas, &auferc. fecundaordine dige- ftionis confortat ftomachum,hepar,& mcmbra; teitia corpus,vel membrumfiquod fit,cuius commLmitate proueniat nocumentum, rectificat,vtdtctumeft,& di- cetur in loco fuo. quarta accidentia confurgentia miti- gat,qui funt intlatio, rugitus, angultia, dolor,& arfura, quorum caufam iam dixunus. Abiciilionem autem—» caufac interioris complent cura 1 igritudinum prxditSa- rum complexionalium puraru, velcum materiadiuer- farum, vel xqualium,vel compltxionalium fimpliciu, & compofitarum ftomachi,quas fuperius habuifti he- patis,& membrorum habentium debilitareipfa, quas infra dicemus propitiance Chri/to. Ablationem vero cauiarum extrinfecaru complent priuanones, & muta- tiones ipfarum ad rectum,& debitum digeftionis,prout in cura debilitatis ftomachi extitit intimatum. Secun- dam rem complentadminiftratiorerum confortare ha- bentium ipfaorganadigeitionum,cumquaiitate con- traria caufe debilitanti,vel cii proprietate, vel vtroque, quas in debilitate ftomachi habuifti ,&in curahepa- tis dicentur,& cura cuiuflibet membrorum corporis, qux fequetur. Ex his emm,qux contortare habent cor- pus,&ommamembra,quadam funtcommunia,qu<e- dam vnicuiquepropria.C6muniafiint,qu 1 eeius,& ip- forum dyfcrafiam alterant,& ad temperametum com- plexionis adducunt,& fubitatiam vniunt,aut comple- xionem,vt oleum rof. quod calefaita,infrigidat, & m-
E frigidatacalefacit fecundum Gal. Auta proprietate vt lutii figillatum . Et qua - da funt,qux a coplexione iimul & proprietatehabent confortare corpus,& membra,vt eft acetum fquilla',(loechas,omnes fpecies olei,fandara- cha, lac, caro, granum pini, manna, dactyli immaturi, myrtus,glans,lubem cordumenum, xvloaloe, chama;- melum,& folia citri,vua paifa,myrrha,& gallia. Et bal- nea, vndtiones , & olea cum prccdictis diuerfificatisfe- ctidumdiuerfitatemdyfcrafia: corporis,& membrorii.
Etex confortantibus corpus,& omnia membraindi- geftionefuntexercitium moderatum.lnquitenim Gal. cxercitium vtileeft.nam commouet calorcm natura- lem,& validas facit virtutes vitales,& animales ad fuas peragendas aCtiones. Cibi calidi, & humidi comple- xione fubftantia: fubtilis,& frangibilis,digeftio enim vc Gal. ait percalidum, & humidum fit,quies, & fomnus digeftioni complenda: proportionatus, vt primofuper dextrum fiar, fecundo fuper finiftrum, & tertio redeat P fuper dextrum, & fit continuus, iufficicns fine interru- ptione,quamuisaliquidicerevelint,quod digeiho tertia mehusin vigihjs compleatur,cumenim cauiaeiusca- lorriftturalisfit,& invigilijs adregionemipfiusredeat digeftionis,& adinteriorareuoceturin fomno, vtdixit Ga!.cumait,fomnus, & vigiliae reuocatione naturalis calorisinterius, & cxterius fiunt, igiturin vigilijs con- fortas ex reuccationeineadigeftionemcomplebit me- lius,quam in iomno. Cuiuscontranum Anftct. inde lomno dicit,& Galen. in de accidenti,&fi reuocetur in lomno ad interius,non ramen derelinquet exteriora, quin fufficiatad digeftionem ipforum maximecum no folumineis percalorem naturalem digeftio complca- tur,fedetiampercoinplexionem propnam vniufcuiui- quetemporum fouentibus conferuatam. Etexllliseft amplexus infantis carnofi,vel catuli fecundum Gal. & ''*A humiditasventristemperata.lnquitenim Hipp.inaph. Quicunque ventres habenthumidos,iuuenesquidem exiftentes,meliuscommutantficcoshabentibus. Et vi- G num bonum temperatefumptum,perommaenim di- geftionem adiuuat, dicit Gal. & pauca comeftio,& po- tatio,velabftinentia,quoddicit Ifaac fummam medici- nam omnium aliarum,& gaudium temperatum. Er ex eis funt medicina: fimplices,& compofitx, qua: infra dicentur,fiTrinitasannuet. Etfimplicesquidem funt proprieficutpiper,zingib.galanga,nux mulc.garyo. he- rime.crocus,bahafce,& fyrupuseius,nafturtium,cufcu- ta,maftiche,menta,correx olibaniarbor ltyracis,radtx fifeleos,rura,raphanum,& fimilia,& acetum excitacap- pet:tum,& digerit.propria vnicuiqueincuraipfiuspro- priadicentur cum aderit locus, &c tempus,&: breuirer, vt vnum quodque membrorum ad fuam natiuam pro- priam reducatur,per quain operatur propriam adtione, vriuperiusdidtum eit,qux inalio efle non poflunt,dif- ferunt enim operationes in inebns fecundum diuerfira- tem ctimplexionum in eis,& e conuerio,vt dicit Gal.
Cura verocorruptionis digeftioniseft rresresconfi- H miles lllis, quas mcura corruptionis appetitus dixi- mus,prima eft humoriscorrupti inlocis,&organtsdi- geftionis munditicatio.fecunda eft abfciifio caulaium difpofitionu,a quibus procedit corruptio. tertia eft cor- ])oris, vel membri(fiquod fit communirate,cuius pro- uenit) mUndificatio. Primam rem complent mundifi- canria ftomachi putredinem,qua:fupra incuracorru- ptionis appetitus pofuimus, 6c abftergentia putredi- nem,& corruptionem hepatis, qu.e mfra propnodice- muscapitulo. Etex lilis eft etiamcinnamomuin,ca- fia,& crocus,ipica,endniia,abfintlnumA' eupatorium. & etiam abftergentia putredinem a membris, quorum qua:dam propna,&communia iunr fimplicia,& corn- pofira. fimpiicia funt, cinnamomum, crocus, & breui- teromnia mundificantia fanguinem,quorum lumma pofuimus 111 confolatione lriedicinai umvinum, vniuerfas enim mouet excreationes,vt ait Gal. compo- fitafunr, qua: coroponuntur exeis, qux in antidorario noftrofunt dicta,& propria vnicuiqueinfuiscapiiu-
iis

DE -'EGRIT. STOMACHI-
iteftdrium fiobile fio- Tnachi con- fortattuum.
^Aliud ele- Barium ad idem.
Ceretum flo tnachi con~ fortatiuum.
iis qu£rcs. Secundam rem complent adnnniflratio me- A dianarum altcranruim dvlcrafiatn membrorum,& ci- borum corruptibilitim,quarum in prscedentibus capi- tulis prxcedit rememoratio. Teitia rem complent cu- ra; ipfotum membrorum quorundam,quac did:a:funr, &inftusaliquorum dicenturcapitulis,illucperge. Et aliqui adduntquartam jquae accidentium eft corred:io, fi qua: infurganr,vt funt corrupno appetitus, fcu debili- tas ardoris,feu frigiditas (enlusin ore ftomachi, & cru- dtatioacida. fumofa, & fostens, quam naufea fequitur, quorum curam aliquorum diximus fupra,&infrapo- nemus in parre(Spiritu fantto annuenre) qui fit benedi- 6lus. Electanum nobile confortans itomachum,Sc^ digeftionem eius. Rec. galanga:,nuc.mufeh.cardamo- mi,ana drach.ij.anthos drach.iiij. mentar, hahafce,ana drach iij.fyrupi dezuccharo quantum (ufficit. Electa- rium defcriprione Nicodemi contra vitia ftomachjex frigida cau!a, & confortat ipfum cor,cercbrum, & he- par,& fubuenit epilepttcis,& vertiginofis,quodRec. B anifidrach.s.coralli,fpicje,lignialoes,ro.garyoph.galli?, galang.c, zedoariac, anadrach lij. p^onia: drachij. myr- rha: drachm.iij. margantarum drach.vj. ambrae crudx drach.ij.mufchtdra.j.mafti.drach ij.Conficecum fyru- po corticum citri. Filius Zacharii. Cerotum confortans ftomachum,& retinens calorcm etus. Recip.cere mun- ds vnciij.terebinthin^ vnc.iij.olei nardini vnc.ij.Iique- fac eas,& fuperafpergepuluerem.Rec myrrh^maftich. aloes,ana vnc.j.ro drach.vj.p?onix,caftorei,anadrach. ij.anifidrach.vj.calamenthi drach.vij.garyo.nuc.mufc. cardamomi,calamiaro. rheupondci,anadrach.iiij. Co- tice,vt bene ftomacho adha:reant. Vndtio. ftomachum confortans,& digeftionem eius, & vniuerfasoperatio- nes eius.Rec.oleirof.myrtini,oleinardini,anadrach.iij. ceras vnc.j.maitich.myrrhx,aloes, mumia:, anadra.iiij. ammonia.dra.ij.nu.mufc.dra.j.Confice& inuge. & fu- perafperge puluere cinnamomi, anifi,corticum gtana- torum, ana pondusaur. j.aromatiza vnguentum cum p xyloaloe,& mufcho. Hipp.quoq;dixitaloenhepaticam cum aqua arthemifix, feu abfinthij propinatam ieiuno ltomacho fanat ftomachri ab omni languore educendo ab eo materias fraudolentas,cofortatcerebrum,& vifce- ra mudificatjvermes occidtr,& repellit,& fanat apofte- mata ftomachi,& vifcerum,& hepar mundificat. Pilu- Lcconforrantes ftomachumin omni eius languore,& lajfioneintrinfeca,necpermittunt humorein eoputre- fiei i,fed abftergunt,& qui vtitur eis diebus fingulis illce- fuspermanebit adolore(tomachi,& capitis,& fur.t fa- lubres oculis,& ei qui triftatur,& eft medicina matricis vitio(x,& aliorum vifcerum. ifc.maftich. drac.iiij. aloes elcCia: drach.x.agarici boni dra.tij.conficecum fuccoal- tilix,dofis eftpilulxij. vel iij. quando itur dormitum, & poffunt capi fecundum numerum voluntads.
De nocumentis retentionis ex quibus eft tarditas,& ve- loxdelcenluscibi digeflide ftomacho in ven-
trem,&curaeius. Cap. 11. D
EX quo diximus denocumentis attradionis,veIap- petitus, & digeftionis ftomachi ; fequitur de nocu- mentis retentionis. Adquod fciendu elt,qj retentio fto- machi ordinarur digeftionieius principaliter,quia eft proprie iuuatiui cibi, & potus, vt fuperius didumeft; digeftio enim retentione indiger,cum fiatinquiete, vt ait Gal.retehtioenim fecundum natura pra:cedens,tan- diu rennet,quandiu digeftio fit: cum aute digeftio com- pletafuerit, retentio exharmonia natura: cedit expul- fioni,quse donec fiebat,retentio quiefcebat. Primo enim digerit ftomachus cibum fuiipfius gratia, & dum dige- xitretinet,cumaute digefferit,quod eftbenignum luis tunicis opponit. Reliquum vero,aperto poitonario ad Ttmpuiec- inteitinaimpellit,vtait Gal. Siergoretineaturcibusin liianu ftomachoquandiu digeratur,defcendatqueadinteftina " digeltus vfque ad horam ftatutam,feutempuscommu- ne,<juod cft laticudineni habcns maiorem,quanta clt in-
Vnguentum fiomachi co fortxtmwn.
T^cmedium Hyp.
ViluU v&l- de nobiles Ad dolores Jiomachi.
S&dem fv.~ pra. habtn- tur.
35
fraxij. horas,velquantain vnoquoquecorporeconfue- uit naruraliterefle,retentioerit conueniens,&natura- lis. Si vero vltenus pro longetur, quantum eft a xij ho- ris vfquead xxij.fecundum plus,& minus,& illudpro- pter multitudinem diuerfarum habitudinum exilten- tium inter agentia,feu digeftionem,& digcltibilia ar- guet fuper intemperantiam, & peccatum retentionis, vcl digeftionis lpfius, quemadmodum li mfra fubfiftar, vt quia cibus defcendar digeftus, & tempeftiuus; fyllo- gizabit fuper digeftionem forrem,cuius feruitio ordina- tur: dcinde fuper retentionem,a qua etiammediato procedit, aut fuper vtrumque.
Caufa ergo defcenfionis cibi dc ftoinacho Ionga:,& • breuiserit,autproprerdigeftionem fortem, vel debilem cui ordinatur; aut proptcr peccatum retentiua:pnnci- paliter,& 111 fe deferuiens ei. Peccatum autem digefti- ttx, aut eft propter fe princtpaliter, ayt propter pecca- tum aliarum miniftrantium ei,principaliteraurem pec- carepoteftin feretenti©,vtiuperius didtumfuitinalijs operationibus miniitrantium quadrupliciter •, aut enim mhil retinet, quia non circuntrahitur cibo, nec aliquo modo tcnet; tta vt cibus indigeftusdefcendat infenus, ficuteft videre in lienteria manifefte, vel vomitu illico poftcibum fa6to,dc quibusdicetur;aut parum retinet, quianon vfquead pcrfectam digefhoncm,licet contra- hiturcibo bene, vtinfluxu,& vomiru femidigeftorum fadto poft cibum peraliquod tempus fumprum;aut cor- rupre retiner, vrqtiianon circuntrahitur cibo rc(Ste,& perfedte,fed cu tremore;quare accidit rugirus, & inlia- rio,autfuperfluit,vrquiadigeftu vltratempusconftitu- tumteneat. Fxcaufain fefcihcet propter coplexionis ftomachi malitiam, non proptercibi,vel via: oppilatio- ne intet itomachum,& inteftina,vt fuperius didtum cft; fed qtialitercunque conringat nocumento expulfionis aliqualiter commifcetur,fi enim debilireturretenriofu- perfluet expulfio; & fi fuperfluat retentio, expu Ifio defi- ciet,& ficorrumpatur expulfioni difponatur,& pr.rpa- retur,& e conuerfo. Et aliquando male retinet retetiua, & maleexpellitexpulfiua,vtin fingultucontingit,ficut ait. G.Etqd diximusinftomacho,etiamin alijs mtejli- gas mebris proportionalibus ei. Caufa aute nocumenti retentionis eft diuerfa fecundu diuerfitate fpecieru eius, fienim auferatur, vtnihil retineatur,de quo iitcuran- dum caufa eft,quam in lienteria dicemus,& vomitu.Si vero fitdebilis,novfquead completamdigeftionem.te- nens,caufaeademeit,fed minor; quiaplunmu cholera miffaeftad ftomachu fiente digeftione,excitans.expul- liua,& faciensdeficerecotentiuam,quod fignihcatmi- xtioipfiuscholerx cumciboegeftione inuent£,vel;vo- mitu. Etquandoque elt caufaextrinfecafuperueniesho- radigeftionis,vteftmotusfortis,& violentusdeponens cibii,faciedodeficere contentiua,antequa digeftio com- pleatur.Si vero corrupte teneat; caufa erit mala comple- xio frigida humida non permittes bene circutrahi cibo, & periedte itavtnullii relinquat vacuti. Si vero fiiper- fluat,caufa ent complexio ficca ftomachi, vtl cibi natu- ra,vel oppilatio via:,quain ileo dicemus. Signa quoque eadeerunt,quxibi dicta funr,& dicentur. Et cura fitiii- Jiter,&fi quidem longaretentio cibi in ftomaclioia-m digefii,& tardus defcefus ad inteftina, ex debilitate pro- ueniat digeftionis,c6fortatio digellionis lam didtaerit curatioeius 1 . Siveropropterfuperfluiratem retentiux, duooportetagere; mollificare Icilicet,& lenireanteci-. bti,& poft comprimere cum notis,& cum cibisfacien- tibus ipfos delcenderein vifcera, vt eft piper Jongum, diatrionpip. triafandali femen prxmiftum. Etpoftdi- geftionem, qua: faciunt defcendere, & penetrare, vr-cfl exercitium,vinum,calamenthum,&diacalamenthum, tlieriaca,zingiber conditum, balneum aqua? calida-, & fri6tio,ficus,nuces, vel amygdala:, fifticti,& fimilia vias nutrimenti aperientia. Si vero breuis retentio fit,& vc- lox defcenfus ad inteftina propter digeftionisfortitudi- nem, curationem non habet; quia ftatcum natura- Si vero propter aliquam caufam debilitantem contenti- Mcfute. E E 3 uam.

FRANC DE
uanijqiiam iii lienteria dicetpus.cura eric,quam dice- MtdicAmt mus ibi. Medicamen expercum ei,a cuius ftomacho de- cmtra de- (cenfus cibi feftinac. Sumacurvirelius oui afifaci,&co- %'ctmZbU chlear vnum mcllis,& maftichesconcnrx,danich.ij.& /lomtchc. iungacuromniaincorciceouij &affentui rupercinerem calidum,& fine inrermiflione moUeanrur,donecparata fint, ic comedarur hoc, & adminiftretur rnbus diebus, & oporret,vt adminiftretur aliquidancecibum, ex fty- pcicis frigidis, fiue calidis,prouc difpofitio requiric,qux te fcire fuperius fecimus. £r etiam emplaftra gallice no- ftra.qui' in antidorarionoftro diximus,minittrentur le- cundum necefficatem,& dormiat fupra cibum,&quie- impUjlrim fcar,neque exerciretur omnino. Emplaftrum de muci- laginibus expercum ei a cuius ftomacho cardatur de- fcenfus cibi propcer fuperHuitacem recentiux, & opor- teCjVcpr.Tmictantur luoricaanrecibum calida,velfrigi- da,prouc notat ncceflitas ■, & poftcibum lumantur fty- ptica,vt ait Gal. lubrica frigida, funt, fmdtus recentes ^ftate,vc pruna ,perfica ,vux,& fimilia,& hyemepruna ftcca. Et vtroquecemporecafia fiftula,ramarindi,vio l£ ) &fyrupusearum,& fuccus,rofarum. Calidafunc fi- cus recences,& caricx,mucilago fceuugrxci, & femmis lini,o!euin forbicum, & huiufinodi.
De lenicace ftomachi,fiue lubricicace, fiue lienceria.
Cap. 13.
IVuamencum ftomachi, & minifteriumadquod ip- ium natu a infticmc pnncipaliter, vcexdiitis habe- tur,eft cibiexterius atcradti ab orc per msri alcerario, & digeftio cum vircuce, & propriecate,q'ia ipfum doca- uic nacura,(ed vc alceret,necefle eft,vc derineat,fi autem decinec inftrumentalicerex atpericate dennec. Ett au- tem afpci icas ina-qualius quaxiam fecundudurum cor- pus in ftomacho naturaliter fiensex corrugatione, aut contradlione tunicarum eius cum villisearum fnpraci- btnn claufo porconario^c nullum incereos vacuum re- linquatur, adquod difponic eius neruolatubftancia, & natura,vc fuperius monftratum eft. Si ergo ftomachus digeftionis organum debet, vt decineac,nacuraliceretTe afper,& fi fiaclenis,l<tdeturprincipalicer recentio,& di- geftio,confequencerxgrotabirxgncudine,qux fccundu eflenciam fuam dicitur lenicasexnominis fignilicacio- ne,vcheleni pofuerunr, (ed fecundum accidens imme- dtatum dicetur lubricitas,& fecundum mediacum licn- tena,id eft cibi indigettio, vcl velox exitus cibi indigefti ficut voluit Gal. prnno enim lenitur ftomachi interio- ris fuperficies; deinde ex ea deficic corenciua,& lubncac cibus:exquo confequencer dehcicdigettiua, & vlcimo cibus egredicur irjdigeftus,
Caula autem eius eft duplex,incerior,& exrerior. In- terioreft principalis,& etfi j ntialis,& eft duplex.quadam per (c,quxdamperaccidens. Per feeft malacomplexio humida pura,velcum materia phlegtnatica,vel muci- laginola lubricum faciente, in ftoaiacho aggregata,& adhxrens; vel iccrebro, velatoco corpore llli mfluxa, cibum,cSc potum fecum afporrans,vel faciens lubncare. Peraccidens eftduplex, vna cft mala complcxiofrigida paralyricitm faciens,& prohibens ftomachum,& villos eius agere fupra cibum,calida vero ficcam eam non ef- ficit,mfi adeo vltimetur, vc deftruat acturn proprix vir- tutis,ficut in propinquis mortiaccidereconfueuic. Ma- teria quoque calida,& cholericaper feexafperando con- trarium operatur, peraccidens aucem etficic eam mor- dicando,& vlcerando. Aliaeiuscaufa ettvlcera,&in jnteriori fuperficie ftomachi,quibus cibus,& porus ad- ueniens ftomacho mordicacionem, & punCtionem m- ferc,acquemoleftiam : vnde vircus expulfiuaeius ad eo rumexpulfionem mouetur,ancequam operacionem_j fuam exerceac rereciua. Caufa vero extecior eft,vr coad- juuansaddepoficionem cibi,&pocusantedigeftionem, &cftcibi dilpofitio, & natura; quia fit (Iibltanciargra- uis,& grofti^ auc fubcilis,qux aduricur,&pungi r ,& mo leftAt natutam: auc liq uida 1 fla.iibilis; auc mucilagmo-
PEDEMONT.
E ix lubricantis-, aut eterogenex, vteft lac,qiiod corrUm-» pitur, vel moleftatur; velfit qualitacis acucx, vc piper,
vel finapis,cx ; eiuca,vel venenotx vircucis,vc tpecies
fungorum malac; vel quancicacis retpedtu recenciux,non refpedtuexpulfiux: hocenim ftringic vencrem lecun- dum Gal. prima laxac fecundum Hipp. & Gal. in aph. velquiafic multarum (upeiHuicacum,auc inordtnace_» fumpcus,vc quia pra;cedic lubricus,&acucus,& (equi- cur ftypticus,qualem dictat Alexandrina diara; aut quia prxcedicgroflus,&fequicur fubtilis facilisdigeftionis, qui corrumpitur,& corrumpic reliquos prxcedcnces; qu.ire vocat naturam ad expellendum: auc incempora- nee fumptus,vc quiafumacur fecundus cibus lupra pn- mum adhuc crulutn,quare vcerquecorrumpicur,& grauac nacuram ,acque moieftac ad expellendum :aut quiafic lumpcus nou hora famis, fed poft toleranriam eius,cum iam ftomachus repletus fuenc malis humori- bus,nonpnuseductis,quam nacura incicatad expulfio- p nem, Autquia fumpfic tupra cibumaquam fngidam muham,quc fubiroiplum deponir,autquiafortem cor- poiis,& animx (upracibum exercuic mocum, equitan- do,pedirando,velfaltando,coeundo,&irafcendo. Ad- uerrendum autem,qu6d non cft inconuenieos,eandem pallionem membrorum ctfediuertorum, vrlienreriam effe ftomachi,& inteftmorum;de qua infra dicetur(duce Creacore lummo.jNam ftomachi eft principalirer,in- cettmonimeftconlequencerproprie fuperioium,quoru aitio in cibo prxdigefto in ftomacho detcendecead ipfa etiamdigeftio eft,vcait Abu. Ipfi)nimqueinreftinorum retentio,non per virtutem fir, lid per circuuolutionem magis,vt dixit Gal. Signum lenicacis ett lienteiia, cibi fcilicec,&pocusindigelti exicus velox:& quafiineiide quancitatibus,quibusaffumpti fuerint. Signacautxcius intrin(ccx,& malx coinplexionis frigidx, & humidx, purx & cum mareria fuperius in huius fummx princi- piohabiiifti;ex quib 9 eft oxyregm!afemper,vel in prin- cipiocxiftens cum difficultatecurx-, quod fi non tiierit C inprincipio,fedfuperueneric,eric fignumbonum,ficut
Hipp.dixicinaph. Signa vero vlcerum lnfralubiunge- *.*pfu.r. mus,exqbuse(tardor,& fumofa cru6tacio - ,fedoxyreg- mianunquam cumfacilicatecurx refpedtuconiplexio- nismalx. Exteriorvero caufatibiprompteeftmanife- fta. Et curaeius eft,cura malx complexionis itomachi, qaam diximus, veletiam cura vlcerum, quam mfra m propriocapitulofubiungemus. Eftaurcm (oliciteagen- da,vtnonperduret,quoniam perdurans,ad rafuram m- ceftinorum,vel hydrope perducerfm diuerfitatemfux cau;x,vc Secap dixic. Ec ip(abreuirer eft,dux res.prima adxquac maceriam,& euacuar,& coplexionis nialitiam alterat,fioporter.fecunda mebri exafperar fuperficiem, & confortatipfum. Primam rem coplentdigcrentia,& euacuantia,phlegma, & matei iam cholerica,quxcau.a eft vlcerc"i,alrerantia,qux funt nota •, circaqux Hipp. lo- cutuseft in fuis aphorif.dices.Quibus lienterici ventres fiunr, liyeme fuperius medican malum eft: ergoinfe- j-j rius bonum,& xftate fuperius bonum.Abu.quoquedi- xitlienreriam habenti, facere, vtvomateft difficile,ted prxmifit,cuius humoreft defcendens,vtin ea,q ex ma- lacomplexionehumida eft,cum materia phlegmatica, qux de fe eft defcendes, quod fi maceria impecum face- rec ad os ftomachi,vel ex (e,quia fic cholerica,vc ea,qua: eft ex vlcecibus, vomitus non elfcc clifficilis,fcd prouo- candus,& permictendus, & (olucio vecrisdifficilis,quia etfinonderiuat,euacuac.pracipicenim Hipp. inapho. maceriam effe purgadam per locum, ad quem dcclinar, conuenientcm, vcdeclinaifdoad regionemaliquam,ad quam fluar, & fuperHuat, vnde inquic vomicus Huxu,
Huxus vomicu, & vcerque fudore curatur. Secundam remcomplent ftyptica, fimplicia,& compofitafrigida, & propcie in ea,quxelt ex vlceribus intenus, & exte- riusapproxitnata,quxin cura malx complexionisfunt dicta. i-1 ex fimplicibus proprijs in ea funt coriandrum, fumach,rofx,cyconium,zarur, lnorum immaturum,& fuinnutatesems,& litium,&nabat. Etex compoficis
iurxt

DE vEGRIT- STOMACHI- 3«
fant medicins,& cibi. Mcrlic inx (unr rob de agrefta,dc A per inferius, vel fupenus expulfio quandoque onmino
zarur,deribes,decytonio,demyita. & trochi(ci,defpo dio,de balauftia, & decharabe. ln ca autem, quac eftcx maiacomplexione cum phlegmate. ltypnca caiida,fci- licetamara,&aromancafine moidirationc, & acuitate funt conuenientia,vt eft aloe, & fubftantia abfinthij,no fuccus,quoniam cil fuperatus a ftvpricitate, & acutus nocensei, & ex eis iunt paflulsin (ccunda menia,qua: abllerfione fua moderata abftcgunt, & ledantmordi- cationem,fi rnodica iit,& fpica fi lit multa,& proprie in ea,qua;eft ex vlceribus,&ex ciseftenula,& menta. In- K '-"- 1 U * quit Humain. Caueneina:gntudinibus ftomachi pr.c-
tna<tujtcri- 1 ° 0 • i i
tuHimbtyo' termittas inentam,quoniam menta,&propriehonula- tohM df. na confortat ftomathum plus ccceus herbis. Caftoreum yrcfmnt. c <, ccns carntbus,mafttchecgteris gummis. Galaga plus aromatibus omnibus,& enula magis radicibus fingulis, &cappares codiri plus omnibus Horibus. Etex compo- fitisconuenientibuseftmiuaaromarica,fyrupusde me- ta,diaolibanum,diacytonitescum maftichc,& fimilia. Eteleflarium noftrum,alcphangina; boni laporis,quod fit temporearftatis. Et zingiber condimm,retinet enim ^ uxum ex indigeftione,&lubncitate ftomachi. Empla- mTcinfiJ ftrum crficax,& expenumad ftomachi frigiditatem,& ditatcm. liumiditatem. fluxum phlegmaticum, & licnteriam,& digeftionisdefeftionem .Bi .lignialocsabfinthij.gummi arab.maftich .cyperi ,cofti,zingib.-ana vnc.s. calami aro. olibani,aloes,anadrachm.iij. cymatum fambucivnc.j. mentx ficcar,cymini torrcfadli, rafeliquida', ladanijte- rebinthinx,ana vnc.j.garyo.macis.cinnam.fpicae,nucis mu!c. galangx,fquinanthi,anadrach.s.cera:alba; vnc.j. fpodij,balau ftix,tandalorum alborum,& rub.gallarum, ana drach. iij. Conficefimul cum puluere capillorum T " M f- ai ven. & incorpora cum miua aromatica. Trochifci va- """"" lentes ad omnem folutionem ventris lienteriam,& lc- nitatem ftomachi,& mteftinorum. Rec.rof.fpodij,ana drachtn.iij. berberis fem. acidx hypocyftidos, gummi arabici,thutis,fem.myrtx,ana drach.vj. coriandri infu- fiin acetodie,& no£ie drach-j. Omnia allentur,& fac 1 puluerem,& tempcra cum fucco cytoniorum,"^^-, fac trochifcos,& da bibere cum fyrupocytoniorum. Pau- ^iij mchi. ] l!s dixit fimiliter hos trochifcos valere.Rec.corticis ma j orum granarorum,gallarum,ana drach.viij. fetn- myr- tx drach iij. fumach drach.xiiij. facpuluerem, & tem- peracum vinoodonfero,&fac trochifcosdrac .i). dacii aqua frigida,& propriein ea,qux eft ex vlceribus. Abu. fyrupus valensad ftomachi defe6lionem,ardorem,& Sjruftu *d vomitum,&lienteriam. i^.fumach.corticum granato- rum.fem. myrtx,ana drac.viij. omnia coquatfar in li.iij. aquxdonec redigantm vnani, & colenr, deinde fuccus pyiorum,meipiIoiiun,& citonioru;mifceantur cum eis a;qualipondere,&addezucchari, lib j & s. &facfyru- pum,& da bibcre cum aqua fngida m cholera.
De nocumentis expulfionis ftomachi, & primo de eru- datione,&curaeius. Cap. 24
emmem lutioruuen irn
iiem
prohibetur,aliquando deoiluatur, & diminuitur;ali- quando iupeiHuit fecudum maiorem, & minorem for- titudinem fuarum partium pradiCtarum •, aliquando malo motu mouetur. ln tali quoque motu violento expulfionis per fupenus multas malas (pecies motus euenirecontingit,vtfunt videlicet eructauo, lingultus; aliquando turbatio,xftuatio, naufea, & vomitus. Ho- rumautem diuerlitasex diuerfirate matenx expellibi- lisineocontentx, & difpofitionis membriexpellentis, & virtutis,acmotus eiuscum cofecutione,velfinecon- fecutione intentiin tali motu contingit. Aurcnim ma- tcna m eo contenta expellibilis eft, ventofa, furfum pe- tcns,non interclufa,vt m inHatione, fed natas,vrin con-
cauo,cum virtuteexiftente forti,fubito cxpellitur; ik
tunc accidi t etuftatio faciens fonit u m. quia eft ei in am- plum exitus per anguftum, vt ait Hipp. iicut impulfa interiustranfiensdegracilibusinamplitudinem Colon L " kt ' facitrugitum. Si vero materia expellibilis fithumora- lis,feu ventofa,nec apta expelli,quia imbibitain tunicis, rugis,& villis eius, cum fit difficilis expulfionis, ftoma- chus mfuis partibus corrugatur, & ccnttahitur: ficut vermis,feu lacertus,in fpafmo,vt fortiori, & impetuofo motu moucaturad cxpellendum eam,necconfequitur intcntum ; & tunc accidit fingultus: propter quod mo- tusftomachi dictuseftin ftngultueife minor,quamin vomitu,cumin vomituplurimumnaturaexpellat,licet rationerci expellibilis, & eftentix motus, motuseiusin fingultu fitfortior. Similiteracciditetiam fino fitma- tenalis, quia fit mala complexio frigida fine humoris vitio,quemadmodum ex inala coplexione frigidapul- monisexaere accidittuftis, nccahquid cum ca expelli- tur cum non fit apta; aut fit materialis, /ed non fit apta expelli,quia fit adhxiens,& inuifcata, & tunc lacit nau-. feam;autfit apta cxpelli,quia fit in concauo eiusna- tans,& tunc cum moueturad vomitumfacitturbatio- nem,feufubuerfionem: deindeveniens adosftomachi facitvomitum,ficutplurimum confequitur ftomachus in (uo motu intentum,quia matcrix extra expulfionem. Sedquandoque talismateriaeft fanguinea, & vomitus eritfanguineus,aliquandophIegmatica, aliquando cho- lerica,& aliquando mclancholica; & talis erit vomitus: fedquxuisfuerit,aliquandoerit a ftomacho,aliquando eiexalijs inHuitpartibus,& tanquam nociuam expel- lit,vt infradicetur. Quod fi expellerenon valeat,fintque nocentia multa, fortiora, manentiain ftomacho, commota triftitiam,& anguftiam gignunt,anxietatem, &xftuationem, dolorem quoque,& tortionem,cum cordis tremore, vertigine,& (cotomiaquandoquc,&fi milia.caufam auteminHationis,&rugitus,& curam, &quid finr,habuifti;erudtatio quoque,de qua hiceft fermo,quid fir, & eiuscaufa immediata ex didlisibi,& hic,& eius fignum patet, quia eft manifefta fcnfui. Caufavero eius immediata duplex eft,fecundumdu-
plicem (peciem eius,aut enim acida,quxoxyregmia di- j) cituraboxygrxce,acetum latine, aut fiimoia; Acetofx
Dlximus denocumctis adtionum trium ftomachi. autem caufa fecundum Auerr. eft duplex,frigiditas per reftat dicere de nocumentis expulfionis ipfius. fe,feudimifla caliditas crudum faciens, & indigcftum Circaquod fciendum,prout Galait,quod ftomachus relincjuens,quem<admodum m frudtibus immaturiseft fecundum naturam fe habens, cum duo orificia habeat videre, & proprie in vuis, qux antequam maturefcant,
prius (untftypticitatemligni, & ponticitate,a quo oriu- tur,feruantes; deinde parum adaudta caliditate propria, &perauxilium caliditatis aeris fiuntacres, vlteiiusve- roadaudta,vt maturationem in eis acquirunt,fiunt dul- ces, prout Gal.^.de fimplici medicina,au6tori:areTheo-
per fupremum cibum,&potum recipit a meri: & quod fuperHuumeftineo perinferius tantumaperto porto- nario,cum fuis villis latitudinalibus circumtra&usex- peliit, & impellit ad inteftina. Cum autem egreditur a natura fuperfluum 111 eo contentum, quantum,vel qua-
ie,vel vtrumque grauans, vel moleftans cogitur expel- phrafti oftendit. Per accidens vero caliditas fuperaddita
lere,aliquando per inferiora, vt in lubricitate ftomachi, vt fupenus dictum fuit, aliquado violentcr per fuperius, vt per vomitum. vnde Gal.ait,vomitusomnibus,diffi- cilis efte patet.Huius autem djuerfitatis caufa quantum eft ex diuerfitate ftomachi, expellentis eft,cum enim fu- perior ftomachipars fortior fuerit, & inferior debilis, iequitur expulfio per inferius . Si vero e contra fiet ex- pullio per fuperius, vt voluit Gal. ln tali autem motu
multa, caliditatem naturalem refoluit,quia res dulcis redit ad (uam primam naturam, & acidam; vt in vino, & lacte,cii acefcunt,eft manifefte videre. Fumofx vero caliditas fola eft multa: ficut enim duninuta caliditas materiam temperate agens,eft caufa acetofitatis,& ven- tofitatis propter impotentiam fuam,qua non digerit,fed diifoluit, & non confumit; & iic conuertit in ventum, qux acid$ erudlationis materia exiftit; ita fortis,& mul- Mefa#, EE 4 ta ca-

FRANC. DE PEDEMONT-
ta ealidifas in materiam difpofitam conata agerefua_j E qualitate,vel quantitate,vel quia fit in omnibus illis di- fproportionata,vc eft phlegma dulce, fubdlis, cibus ca- lidus, & quanntatis mediocris ipfumin fumumcobu- rendo conuertit,qux caufa cft eruclationis fumofx.
CVRA eius eft.quia fi qtiidem fit difficilis eructatio, quxnou fic diffufa,& fubtilis ventofitas, fcd groffa,in ore ftomachi interclula, iuuetur cum extenuancibus,& commouentibus eru&ationem a proprictate, vt eft co- riandrum, & acomplexione,qux tibi (uperius funt mo- llrata. Si verofitfacilis,& moderata, dimittatur quouf- que ad perfe&um ventofiras expellatur. Si autem luper- nua fic,atque tediofa, molefta, & rurpis, corrigenda eft, quemadmodum in alijs nacura: mocibus ad cxpelledum nocenria, eft agendam, vc m fternucacione,ofcitatione, tuffi,alicibus,vomicu,fingulcu, ventofitate per inferius, & ahjsconfimilibus. Cumenim funt moderati,nacu- rales liinc, & boni, cum vero infra fubfiftunr,vel fiiper- fluuntpraeter naturam,funtdolorem, & naturj" angu- ftiam inferentes,& verecundiam,& aliasoperationes ^ naturales membrieiuslunt impedientes,6( k _ > iproinde malx in via figni,& caufa:.
C V R A efttresres. primaeft caufaeiusabfcindens, fecundaeftventofitatemgeneratam excenuans,&: cum euacuationediminuens.tertia eit ftomachumconfor- tans,nevlterius grauetur. Primam remcomplenr,regi- mims re£lificatio,cum abftinentia a ventofis,& indige- ftibilibus,& cum adxquatione humoris ventofi,phleg- matici,vel melancholicij&expulfionis ipfiuscum his, qux fuperius habuifti m cura mHationis. Seciidam rem complenrclyfteres, & collyria generatia ventoficatem, extenuantia,trahentia, & educentia per inferius,ipfam- que i mpellentia, vt fur.t fternucationes, retentiones an- helitus, & fimilia, calefadtoria, & emplaftra, euapora- tiones,& ventofx,qux fuperius habuifti. Tertiainrem complent, qux ftomachi dyfcrafiam contemperando conforrant,& eam regenerare vctant. Et fi quidem fue- rit acetofa,taliacomplencia fiinc medicinx calidx ven- G toficacemcarminantes, 6^_,idigeftionem complentes, fimplices,& compofitx. Simplices,vt eltanifum,& f^- niculum,apium,carui,cyminum,zingib. galanga, piper longum,& alix eruftationem commouentes liiperius didtx. Compofitx (unr,vt diacyminum proprie,& dia- trion pip. Si vero fuerit fumoliicum frigidis extenuare habennbus,& calorem remittere fimplicibus,& com- pofitis: fimplicibus,vt eftcoriandrum proprie. Compo- fitis,vt eft rob frudtuum fngidorum,cibis, & potibus temperate extenuantibus miftis, qualia funtanifum,fe- men apij, carui, & fimilia_j.
De fingultu.
Cap. 2f.
I'
'Nquit Gal. fingultus eft fpafmus,que ftomachuspa- , titur,& meii.Fitenimin ftomacho,ficut (pafmusin neruo,cuius fpecialem caufarn, cumcapere voluerisno s P*( mui '" proprie fpafmus,fedquidem in ore ftomachi ad vomen-
dum tnotus, fornor tamen, quam in vomicu. Noneft " ergo fpafmus effentialiter, eoquod fpafmus elt motus prxter naturam tantum, fingulcus vero a naturacoa- £ta,& quia effeeius eftineffe itomacho •, fpafmus cft in lacerto,velneruo, finguluis vero inmembro neruofo, & villis ipfius, & fic eft fpafmus quatum ad caufam ef- ficiencem,qux eft repletio,vcl inanitio tantum,eflentia- literautem,&quoad fubiedtum non eft propne_fpaf- mus,fedquidamad vomendum motus-, fortiortamen, quam in vomitu,quod qualiter fit fupra prxcedenti ca- pitulo di6tum eft.
Cati(a ergo eius eft duplex fcilicergeneralis,& fpecia- lis.Generalis,eft immediata,& eft inanitio,aut repletio. Inquit. Hipp.fpafmusfitex inanitione,&repletione,fi- miiicer,& fingultus. Specialis eft mediata,& eft dupiex; aut in (e,aur per commututatem.In (equalibetcaula in- aniens,aut replens ipfum. Inaniens.ficut feb. incenfiua non diffoluens tantum,ex qoa accidit fpafmus derepie-
tione maxime in pueris,vt ait Hipp.fed diffoluens,&<^ confumensfubito,vt caufon,non paulatine, vthedica, in qua,ficutpaulatine confumitur, itapaulatineexcibo refumptiuo,qui ei cornpenr,Jiumedtantur,& irrorantur nerui,& lacerti. quare hedtici, licet fint confumprinon fpafmantur. Inincenfiua eft confumprio humiditatis lubita,licecper refpeitum ad infufionem materix fa- cientis fpafmum de repletione firpaulatiua, vtait Gal. nec fuccedat rellauratiocum cibus no competat; immo dixta vltime tenuis,fecundum Hipp. Euacuanoetiam fpontanea,vel artificialis nimia,&propne fanguinis,fa- mes,& fimilia. Etiiquidemnonfit confirmatus,quia ficcitas,& confumptio corporum folidorumfubflantia non tangatjCiiratur cum qualibet rehumedlate. Quan- do veroconfirmacus fueric, vcquod nonfolum humi- dicaces,fed (ubftanciam cunicarum ftomachi tetigcrit eftmortalis,vtait Hipp. inaph.
Caufa replens eit multiplex,f.res nocens fuaqualitate frigida: &eft,aut extenor primitiua,aut interioracci- dens. Exterior eft replensp accidens,vt eft aer frigidus, aqua frigida,nix fumpta, & res frigida fubtilis penetra- tiua,vt acetu. Etfrigiditas,triplexfacitfingultu,& fpaf- mum repletioni,qUia infpiflans poros: quare recinet J qd confueuic relolui ex tunicis, & villis ftomachi,replens, &grauandonocens. Etquadoqueper viamindigcftio- nis eft matenam mulriplicans,& (uo exceffu vlcra equa- litatemlxdens. Inquitenim Hipp.Frigidum vero fpaf- mos,quia inimicum neruis,licet aliquando faciat de in- anitioneexprimendo,& nutrimento neruospriuando, ficut Gal. oftendit. Interior caufa eft humor frigidus in ore ftomachi,& tunicis eiusabundans,& replcns,& fua frigiditatenocens,aut ventofitas noccns fua cxteniione generata a caliditare vaporofa recencain villis, & tuni- cis eius,qux non poceft refolui,& res nocens fua qualita- te calida inHante,pungente,& mordicate,qux euam eft duplexinterior,& extenor. Exterior,vt potus finapis, trium piperii,& medicinarum acutarum mordicantiu, vcefteuphorbium,diagndium,& fimiles. Etpocusdia- triumpipereon cum vino, & propriein habente os fto- machi fenfibile,vel cibus corrupcus conucrius ad quali- tacemmordicaciua, ficut accidit pcoprie pueris cum la- £tc nurricis calidis naturaliter, vel accidentalicer apud produdtionem dentium proptcr eon:mgulofitatem,fi- cutdixit Hipp. &decrepicispropterdifpofitionem fto- machi fui,qa debilis eft indigerendo.Interior eit multi- plicatio cholcrx,& humorum omnium, &vermium in itomacho generatorum fua qualicate mordicantium, & pungentium ipfum,quare corrugarur, & contrahitur in (eipioad expellendum ipfum,&facit fingultum. Aut per viam crifis,ficutacciditin crifibus per vomitum fa- dtis, in quibus cholera mifla ad ftomachum, vtexpel- latur,pungir, & iingultum facit,deinde fequitur vomi- tus,&ceflat ilngultus, autres nocens fuaqualitategra- uante,vt accidit in repletione humoru,cibi,& pocus fu- perHua,aut quanntate,&qualitate fimul,vtin rep!etii>- ne humorum carniiicu piperata,& vmiantiqui vinofi, velcibi didta gelea,& nimiopotu aqux,adcuiusexpul- fionem ftomachus forti motu fingulcus mouetur.
Fadtus autem a communitate,auteftexcommunita— tealicuius membri: aut totius alicuius,vteftfingulcus fadtus propter hepatis apoftema, & propriein ephime- ra. cuius caufa eft cholerx effufio, de hcpate,ad ieiu- num,& deieiuno,ad osftomachi pungens,& mordes, &iic fingultuin repletionis indiicens,vcaic Gal. Licec alij dicanc,quod illud fit proprer coritinuitatem exiiten- tein inter itomachum, & hepar in ncruo minuto,fed pnma eft porior,vt innuit Abuhalide apoftematibus eius loquendo. Autpropter apoitemain inteftinis,aut in velaminibuscerebri,in capitis percuilione, & cranei fradtura contingere coiilueuic,&eftmalum fignum,fi cum rubedineoculorum fuerit,vtdicit Hipp. Ex com- munitate totius corpons accidic lingultus exeffufione cholerx, & humorum frigidorum, vel mordaciumad ftomachmn, quodcontingit,autin diipofitione fanita-
tis,

DE ^EGRIT-
tis, ficut accidit pluries, aut tolerancia famisj&^^pro- paecholericis,aat in diipofitione a;gritudinali,ficutac- cidit m feb. aut per viam (ymptomatis, vt in principijs paroxyfmorum,aut per viam crifis pervomitum expe- etati- in quibus cholera emiifa ad llomachum, vtexpel- latur pungir,& fingaltum facic repletionis per fe, deinde lcquicur vomitus, &ceffat fingulrus. Quod fi prarcelfe- rit vomitus,deinde veniat fingultuseft maluin fignum, maxime fi rubei fiant oculi, vt dixit Hippoc. Et fatlus in crifibus quandoque eft bonum fignum, quandoque malum. Cmnenimprarcelhtdigeltio,fueutqueindie critica,& leuiscum leuttateaccidentium aliorum,<x^_j cum virtutis valefcentia, eftfignum bona:crifis,econ- traveromal?. EtdicitureiTeinlibromortis velocis. Si habenti fingultumaccidit apoftema m latere deftro c- grediens a naturaabfquecaufacognita, & eft fingulcus vehemens,egredietur anima eius,& fingultum ante or- tum folis. Et ex iilo eft ille, qui habet cum fingultu pun- d:ionem,& vomitu,& cuzcz,& permiftionem rationis, quonia moritur. Et fi fingultui luperueniat vomnus,eft bonum. Et fi per eum non ceftat fingultus,oftendi mate riamvaldeimbibuam. Quodficumrubedine oculoru fucrit,oftendit apoilema, aut in itomacho, aut in neruo defcendente ad lpfum excerebro, inrerqua: fignaapofte matisilomachipr£edi<5tadiftinguunr. Etfi fingultupa- tienti fuperuenlat ficis,eft bonum fignum, & caufa,quia refoluitur caufa eius; limiliterfi fingultui fuperueniat fternutatio,eft caufa falubris, & cefiare faciens ftatinv, vt ait Gal. & infra(iummi Luminispietate)dicetur.
SIGN A. fingultus notus eft taqua ieniui manifeftus; in quo fcntitur contrahi ftomachus in fc, & ad (uperiora impelli, cu quodam fonituaeris iupenmpulfi. Etfiqui- dem fit ex inanitione faclus,cognofciturex caufis inani- tionisprscedentibus ,&exeuacuationibusIxditur, & nomuuatur. Si vero ex repl?tione,excaufis repletionis prxeuntibus: quarum figna fingulariter (ubiungcntur, ,&avomitu, & euacuationibus iedatur. Etfiaduertisjfi caufa inanitionis fuerit febrisinfiammario confumens no diflbluens, tantu videbis pr^ccdere forre febre in cor- poreficcocu circunftantib.difpofitionibus ficcitati,qua: fi tangat fubftantiam ftomachi folidam , cognofcetur ex fonitudine,&continuitate, & fcequentia eius,nec fo- lentia luuare,iuuant. Si vero non tangat,minor erit fin- ^ultus non frequens, nec ita continuus, & iuuare folen- tia,iuuan t. Si vero caufa inanitionis fuent euacuatio na- iuralis,vel artincialisfuperfluens,fubito ex reliquijseua- cuationis, &puifuduroaitGal. vel faltemex infirmi, fcu aftantuim relatione cognofces lpfam prajcefliffe. Si- miliry, & fi fames, ex tornatilirate faciei, &oris ficci- tate,&fimilibus. E conuerfo, vero, fi anifa repletionis fuerit frigiditas excerior , caufa ribi erat fenfui mani- fefta, &faitemexinfirmi,velaftantium relatione, & fiqmdem frigiditasim jilfationefacit minorem, cogno- fces frigiditatejfi veroper viamindigeftionis matcnam replentem multiplicem, videbis eam fortiore magis, & manfiuam. Eria fi fua: qualitatis exceffu offendat neruo- fum ftomachii,fentieseam mediocrem, & minusduran te. Et fiquide<±ufainteriorfuerit,humor frigidusabun dans, fua frigiditate nocens, fenfus frigoris in ftomacho cum grauedine, & cum pr.xcedenn regimine multiplica tiuo frigidorum humorum,&phlegmatis, &fimilibus circunftantijs cognofcetur. Et fi vomitus fubfequitur,ap parebit m ipfo. Si vero replens apoftemauerit per figna apoftematis prardi£ta cognofces. Si vero ventofitas fue- rir,figna habuifti,capitulo deinHarione,& rugitu.Si ve- ro nocete fua qualitate,calida,pura, a reaffumpta acuta, pungente,& mordente; fciaturex pr^affumptione iplius ftomachi fenfibilitate multa, quam pundlio perceptaex acutis affumptis prompce infinuat,& declarat, vt fupe- rius habuifti. Etiam fi ex cibo corrupto acciderit mordi- catio, fignum erit corruptionis cibi in ftomacho, quod eft proprieerudtatio acetofa, vel famofa cum circunftan tijs confimihbusfibi. Si verocaufainteriorfueritcaufa coiiadlioms, & etiam repletionis fuerit muintudo cho-
TOMACHI. 37
lerx,& humorum dominium aggregatorum in ipfo,fen fus caloris, & punctionis, amantudmis fapor, acuiratis,, vel falfedinis,fic & regimen pra:cedens cum circunftan- tijs fimilibustibideclarat.dixit Hippoc.& inexeunti- busapparebit. Si verofueritcaufarepletioniscibus, & potus, quaregrauando tantum, velpungendoimpellit ftomachum ad fingultum, crapulapra:ccdens tibi indi- cat,& demonftrat. Si verocaufa communitatis fuerit, quxeft hepatis apoftema,prfceflio fignorum apoftema us calidi heparis rn fima fadti,ribi oftendit;qux infra di- centur(auxiliante Chrifto lefa.) & fenfus mordicationis inhora augmenti apoftematis , &infltixionismateri$ in ipfum,&apud ftomachi inanitione in illis,& in fun- do ftomachi. Si veroapoftema in inteftinis fucrir, figna qua: dicentur apoftematis eorum videbispra:ire. Et fiex apoftemate in velaminibus cerebn, fignis ipfius,qua: di- dta funtprxcognofces.Si vero fuerit ex communitatead totum corpus m difpofitionefanitatis, cognofcetur,ex difpofitionecholericacorporis,fiue febriendo ftomachi debilitate, & quod confueuit incurrere in fyncopim, de- bilitatem,faftidium, &ftomachi morfum apud toleran tiam famis,&orisamaritudinem,vertiginem,& fcoto- miamvtait Hippo. Si veroindifpofitione xgritudinali acciderir, quia fymptomaticeeuentus eius in principijs paroxyfmorum, & proprie in principio vniuerfali, feu augmentoindicabit.Si veroperviam crifisaccidat, con curretcum alijsaccidentibus , & fi bonus fuerit,vel ma Ius cognofces, vt fuperius didtum eft.
C V K A eius, qux ex inanitione fuerit,perfe61:am fub- ftantiam villorum , & tunicarum ftomachi tangens, non feparatur ; fivero non tangensfuerit, curaturre- gimine humedtatiuo in cura ficcitatis ftomachi fupe- rius di&o. Et fi quide caufa ficcitatis,& inanitionis fue- rit feb.humeeiatiuatendat ad frjgiditateiii, fi euacuatio declinet ad ftypticitatem . Si vero fames ad temperiem, vel caliditatem , quorum copiam fuprain cura matx complexionisftomachi,habuifti. Curaeius,quxex re- pletione, cuiuscaufa frigiditasfueritaeris, feualterius rei affumptx, eft calcfadtio cum rebus calidisafliimpris approximatis, interius,& exteriusin furculaftomachi, vfque advmbilicum , pedlore, &collo, & iunduns quibufcunque, &peromnemmodum, quorum fum- mamtradidimus incura malx complexionis ftomati- chx frigida:, & purx ,quas variabis fecttndum plus, & minus,prour exigit gradus frigiditatis. E t cum fuerit for tis non excufatur, quin ponantur ventofx (upra ftoma- chumfineincifione,&confequenter medicinx rubifi- cantes. Eius autem cuius caufa eft humor frigidus gene- ratus in eonocens fuaqualitate,vel quantitate, vel vcro- que abfque eo quod fit apoftemas. Curaeft quatuor res. prima eft ipfius adxquatio, fecunda eft euacuatio. tertia cft ipfius deriuatio, feu tradtio, feu impulfio ad loca_* euacuationis oppofira ori ftomachi, diftradrio natur^ad intentionemoppofitam. quartaeftftomachi conforta- tio. primam remcomplentincidetiafuam vifcofitatem qua adhxrent ftomacho,& villis eius,quibus eft imbibi- tus,& calefacientia,vteftoxymei,& propriefquilliti- cum,cum aqua calamenthi,rurx,abrotani,maftic.cinna momi, & fimilium; zingib. conditum, diatrionpip.& diacyminum,& fbmnus longus. Secundam rem com- plent vomitusperpotum prxdidi fyrupi prxcedento cibo ex acutis, 6c falfis, & acribus, & purgatio cum hic- ris magnis,& falisindi,duorum danich,& pilulis ftonia chicis, & de opopanace,quinque generibus, & expecta- no fuper fitim,& famem confumet materiam. Tertiain rem complent clyfteres acuti noti fuperius, conftridtio extremitatumdolorofa,fridtioafperaextremorum, & fomentatio, & balneatio mordentis aqux, & pofitio venrofarum fine fcanficatione fupra ftomachum, & in- ter fpatulas vtrafque, & applicario medicinarum,.& ru • bificantium in cruribus, & brachijs: motus, & excrci- tium laboriofum, &equitatiofortis impulfioncm ma- terix adinferius complent fecundum Gal. fternutatio vehemens comprehendendo nares, & os,vt dixit Hipp.
& voci-

FRANC D E
& vociferatio, & retentioanhelitus multa poft tradiio- nem aeris fortem, & expeilatio m tuffi. Inquit cnitn Gai.in retentione fpiritus fi fimpliciter tendsntur epiga- ftrini mufeuli, & diaphragma,inferioravifcerapurga- buntur : fpiritus enimretentus vndique impellitur, & incrare cogit fubtiles poros& fi magis conftringatur, & impellatur, omnes fubtiles poros pertranfit.& defcrc fecumaliquid fubtiliatarum fuperHuitatum. diftradio- nem naturx ad contrariarn operatur intentionem terre- facientia, vt combuftio ignis, rutna, infultus latronum, & inimicorum, & toni:rua,fu!gura,tempeftates, &fo- ni fortiffimi,& fubiti, vt eft capana;, & aliorum, & ima- ginatiomortisfubita, & afperllo feftina aqux frigida', veiaceti fuper faciem,ira,tiinor,gaudium,tnftitia (uper- flua ,&fu6tioaiicuiusliquoris, vini clareti,vel aquxde- lediabilis. Quartamrem complent myrob. conditi, e- lectana, & emplaftra confortantia,fupra capuulo de de- bilitate ciidta. Et hx dua: cauloe vltimae funt commu- nes generalesomni fingultui,& ex quacunquccaufa. II- le etiam cuuis caufa eft generatain eo venrofitas, exten- dendonocens, fimilitercuretur; vt dittum eft fupraca- pitulo decurainHationis,& erudiationis cum regimine, & advTquatione humoris ventofi, & euacuatione ipfius: quod ii euacuatio fieri nonpoteft, aliqua impediento caufa, approximentur medicinx,qux habent materiam humoraiem, & ventofamcanninare, & reloluere , & confumerc , fimpltces, &compofita:, fimplices inte- rius fumptsfunt, ruta ficca, & nitrum, potata cum a- qua mellis, vcl cum vino vinofo antiquo. Et fum ex- pertus acetum fquilliticum, aquam apij, bafiliconis, af- farum, neriden, maioranam, aniuden, & eft radix her- bx, vndefitaffifostida, quod olfadiu fedat fingultum, anftolochia, daucus,anifum, zingiber, enula ficca, fuc- cuseupatorij, folium, acorus, &abrotanum, galanga, &eft mirabilis. £rcompofita:exeisin modum cleCta- rij, ftmtdiatrionpip. diacymmum, zingib. diagalanga theriacaantiqua; & fimilia groffa: fubftantix: quoniam rnagis remanentin ftomacho, &ore eius, quarn ea,qtia: fubito defcendunt, vt fyrupi, & aliafubftantixliquidx. Etiuuatquandoq; has medicinas adminifttatio rerum fternutarefacietium. Exterius vero approximande funt ventofx magna:,& emplaftraexprxdia:is,vn6Hones,o- Iea, & vnguenta,balnea calidaattu,& potentia,natura- lia,vel artificialia. Et ex prxdidtis eft caltoreum pulueri- zatum,difolutum in fucco rura\& mentc,<ltfficientcr ca lidumepithematum fupra ftomachum:pertranfitenim fua calidivate, & fubtilitate confumtt humorem,& ven- tremrefoluit. Eius verocuius caufa eft res mordicati- uafumpta inpotucuraeftdua: res. primaelteiuseua- cuatio ciim vomitu prouocato cum aqua frigida , feu tepida mifta aceto, &oleoviolato, vel amygdalarum dulcium , vel butyro cum latte nouiter mulfo, aqua_«» cucurbit£e, & cytoniomm, & mucilaginibus frigidis, &glutinoiis, & gummi dragachathi, fem.cytoniorum, & huiufmodi. Secunda eft ltomachum confortare cum frigidisftypticitatem habentibus moderatam, vr funt myrobalani conditi , cvtonia , & fimilia, quorum_> copiam fuperius habuifti . Si vcro eius caufa fuerit humor interior, qui mordicationem fccit , quatuor funt neceffana.primum eit ipfius adxquatio.fecundu eft fen- fus ftomachi obtufio.tertium eft ipfius hutnoris euacua tio.quartum eit ftomachi, & membrorum conforratio. Primum cotnpletur cum exhibitionefucci granatorum acetoforuvn, vel muzorum, agtefta:,aqux frigida:,aqua: latlisacetofi,aceti,l vmphati,& fimilium.Secundti com plentftupefacientiaexhibita fimplicia, & compofita. Simplicia, vt eft aqua: coriandti,& folatri,& alchechen- gi,mucilago pfyllij, & cibaria groffa, vt frumentum co- dtum,&cxtrema ammalRim, iactucx, papauer,& funi- Iia. Compofitafuncphilonium,theriacanoua,& alia infrafcripta, &occttparifbmnolongo. Tertiumcom- plent vomitus prouocatus cum prxdictis , & aqua hor- dei, & vetris foitirio cum hteris, & fyrupus de fucco ab- aqua gcanatorum dulcium expreffojrmncmn
EDEMONT.
pulpis, vel muzorum declinatiuum ad dulcedinetn, & rofis. Quattum completurcum myrobalanis conditis, & rob, fuccisfrudtuum ftypticorum, vt miua, fyrupus de agrefta,dc ribes, demvrta, de fumach, & aqua aceto- far, quoniam fimul mundificat, & confoi tat, & balnea- tio in tina, & vnctiones ftomachi, & iun&utarum cum oleo rof & cucurbica, & fimilibus. Si autem motdica- tionis caufafueritcibuscorruptus in itomacho, curam habuifti fupradecura coriuptxdigeftionis. Sed fiquide fuerit nocens fua grauitate,& fuerit frigidus humor, cu- raelt, quam hicfuprain humore frigido diximus. Si verofitapoftematus, curaerit, curaapoftematisfupe- riusdiita. Si verofitcibus,&potus,cura eftdua:res. prima cft euacuatio,& hoccompletur vomitu. fecunda eft alteratio, & hoc completur cum adminiftratione ci- borum, poumm, & medicinarum calidarum, vel frigi- darum,di£tarum,prout dyfcrafia cxigit.
FacSi autem acommunitatealicttius membri apofte- mati,cuiii(cunque cura eft tres res. Prima elt cttra illius apoftematis, quxinfuo locodicetur(auxiiiante Chri-. lto) Secunda efthumorisinliuentisadftomachuirL^, euacuatio, & deriuatio, feu ad oppofitum tradtio. Ea autemquibus fieri debec fupierius diita funtinparticu- laifta. rertia eftipfius ftomachi confortatio, vtnon recipiat cum prxdicitis. Sed fi quidem ex communita- tetotius fuerit, &in difpofitione fanitatis propter to- lerantiam famis; cura eft dux res. primaeft humorum effuforutn cholericorum, euacuanocum vomiru, vel affumptionealicuius deponentis ipfum, vt funt pruna, febeften,tatnarindi, &cafiafiftula. Secundaeft con- fortatio cum aliquo ex rob ftypticis, & cibis,& potibus.
Si vero m difpofitione xgritudinali, fiue fuerit fympto- maticus, fiue creticus, cura eft dua: res, fcilicet vomitus prouocatio, don ec per fcdte eu acti erur, dci n de fto m ac hi confortatio:horum complentia habuifti.Qtiod fi fuper- fluat, nec vomttu fedetur fingultus,redire,oportet ad ea, qux ad^quare habent materiam,& ipfius imbibitionem auferre, & adha-rennam edticerc,& expurgare,impelle- re trahere, & deriuare, & natura diftrahere, vt fuperius didtum eft.
Confedtio Hippo. redtificans malam complexionem ctyBio vti ftomachi f igidam cxpellens ventofitatem, &liberaus a fingultu( fi Chnlioplacet.) Recip.corticum fiftic. exteriorum, cofti amari, caftoiei,petrofelini,ana.drach. i.balfamitx, calamenrhi.anifi maftiches,fpicxana.dra- ch.vj.ariftolochix. drach lij. Conficecmn oxymellittLj fquiliitico,& da.drach i.cum aqtia fifvmbrij. Aliadeco- dtio fquinanthi, & corticum fifti. cum qualitate liberat ab eo. Et femenrutx, cum nitro, & aqua mellis curat fingultum, ex ventofitatibus groffis, qux fiintex mul-. titudinegulofiratis. Inquitfilius Serap. Squillaquando ftimirur cum vino, curata fingultu ex humorihus grol- fis annexis in rugis itomachi. Eteriam rurbith cducit il- los, &mundificatftomachuma putrefa6lione humo- nnn. Dixit Hipp.elleborialbi.drach.s cumdrach.i ca- ftorei,& duab.zitcch.rol.eft medicinaexperta,quecurat omnes paffiones ftomachi ex groffis, & vifcofis humori busnaras, &expellithumores compadtos invillisper vomitum, & cnrat vertiginem,& lethargiam. Sed cum cautela prxfume propinare,ne dederis corpori extenua- to. Pilulijad fingultum natum ex groffishumoribus.i^. " d caftorei,myrrhx,ana.dra.ij agarici.dra.iij.falis gemmx. drac.i.diagridijcorredii.dra.ij. maftic.drac.i.s.aloes bo- nx ad pondus omnium.Confice cum fucco ment^ dofis eft-iij mfero. Pilulxgloriofiflimeexinuentionenoftra, contra fingultumcalidum,& humoresacutosafcenden caUdam. tesad ftomachum ex hepate, & malitiam eius calidam, & ficcam, & febres. Ri.fpodij, endiuix, portulacx, ligni aIoes,ana.drac.s.pulp5tamarindoruin,diac.iiij.ihaued. eledii .vn.Conficiantur cum aceto. Emplaftrumadide. adidem. ru.rriuin fandalorum,farinx hordei, fpodij anapartes e- qualcs. Conficc cttm fucco femperuiux. Emplaftrii con ,w,'' eX trafingultum ex groffishumoribus , &delet dolorem 7 dus. ^.'.arill.totundx, galangx } anifi, baccarumlaun,
gentianXj

DE ^GRIT-
gcnttahr,niw ,ana.<!rach.iij.caftorei, myrrar, ana.drac. A jj.garyoph- drach.v.rofarum.drach.ij.maftic.drach.iiij. Conhcc cum aqua mcllis , & iampfuchi.
De naufea, fubuerfione, Faftidio, vomitu,& yftuationc, leu anxietate, & conturbatione ftomachi,
& cura cius. Cap. 16.
NAufea,feu fubuerllo ftomachi,quid fint,& ex qui- buscauientur, &fignaquibus cognofcantur j & cura ex prardidtis capitulo de naufeaciua farietate funt manifefta. Eft enim motus malus,(eu inclinatio vircutis cxpulfiux ftomachi ad expellendu nocentia,per os abiq; hoc, quod confequatur interitum nifi fequatur vomitus, quod fi non fequatur, nocentia, qua: cum fint multa, & fortia in ftomacho retenta, commota inducunt xgritu- f)inis2eftuationem,autficcitatem,trilHtia,& anguftiam, ita vt permutentur de figura in figuram: 5c ex commu* nitate quandoq-, cardiacam, (eu cordis tremorem abque cognita caufa. Qna.ndoque fequitur vertigo,& fcotomia & mutatio colons, fudor frigidus, & extremitatum fri- giditas fere perducens ad fyncopim.
Etcaufainhoceltduplexinterior,&exterior. Inte- terior eft humor gencratus, vel inHuxus ftomachi adh<j- rens,grauans,& moleftans:quidummoueturin conca- uoftomachi facit c6tuibationem,dum inclinaturad os ftomachi facitnaufeam, cum non poffit expdii, inducit triftitiamfuagrauedine, & acuitate, & fumatione ad cor,& cerebrum, necnon inducitcordis tremorem, ver- tig>nem,& fcotomiarn, &per confequens fudorem, & cxtremitatumfrigiduatem.Etquandoque eft eius caufa vaporex humoribuscommotis exmedicinis vomitus. Exterior eft omne, quod feruet in ftomacho ex cibis, & fru6libus,& fuccis dulcibus, vt eft vinum nouu ex vuis, & pomis: & quod cortumpitur in ftcmacho, vt lac, & ftmilia;& aqua frigida bibita in horanon confueta con- lurbar, & htcaufa additionis feb. indebili ftomacho, quare currunt humores ad ipfum, vt admineram putre- dinis,innouantes patoxyfmum,vtacciditinphlegmati- cis quare non oportet, vtbibaturinfeb.tali ni/i aqua cahda. Etquandoque eftin caufa melancholia,& ven- tofitas pharmaciaftiimpti, vt fcEniculi, & eledtanj fine admiftioneanifi,dauci,&afca;, vt dixit Hipp. Etcoa- diuuat afpeitus, &imaginaticreiabominabilis, & fi- militer fostor.
S I G N A a:ftuationis, &anxietatisftomatic .-E no- tafuntexpradidlis hic,& in notificationeipfarumcum de nocumentis expulfionis ftomacho generaliter loque- bamur. Etfiquidem litacaufamteriori, vtamalohu- more mordificatiuo retento, & commoco a fua grauedi- ne, & acuitate, & fumatione nocente, & cognofcitura- pud igrum natura prudentem, & fen(atum ,apUd vulgii quandoqueftolidum caufanon cognofcitur ctum fifit caufa exterior ,qux fenfuieft manifefta.
C V R A eius eft dupiex generalis, fcilicet, & fpecia- lis.Geueraiis confiftit in quatuorrebus, quas fupra de-» j cura repletionis, & iatietatis naufeatiua: dixtmus. Spe- cialis confiftit incorrettione accidentium, fcilicettre- moriscordis,triftitias,&anguftix, vertiginis, &fco- tomia?, quorum cura fpecialiter dicta eft. Et tamen at- tendendum, nam ficaufaparua eft, &tunc fufficiens cft fola fridtio, &exhibicioeius, quod humoreshabet quietare, & mundificare. Et fiquidem lint frigidi, de- tur vinum miftti ■, vel aqua melhs, vel rob granatorum, fi fit calida, vel mifta,aqua mellis rofati: fi mHuxa fit,& calida, da cum fpodio, fi frigida, da cum maftiche, feu cardamomo. Si verocaufa fuerit p!urima, rediadcu- ram fuperius didtam. Et fi quidem fit fimplex in ladte, feu fanguiniscongelatione,eius curadiceturinfrain pro prijs capitulis. Si vero fit ex malitia pharmaci, (upra de cofolatione medicinarum diximus, cumdocuimus, qualitcr fuccurrendum iit accidencibus, qua: medicinx laxatius hxreditare faciunt.
STOMACHI- 38
Dc vomitu, & primo de phlegmaticO,& cura eius.- Cap. 17.
VOmitus,vtexprxdidtispotefthaberi eftviolen- cus motusnaturar,feu virturis expulfiu^ ftomachi **"' ad expellendum nocentia. Vanaturautem,& Ipecifica- tur variatione fuarum caufarum communium quatuor, materialis fcilicet formal*, efficientis, & hnalis.qu^ in didta notificanoiieperordinem inucn;untur. Materia- ^ mh lis namque, aut erit exterior, vt cibi, & potus, vel medi- cinx, aut interior, qua? pltirimum eft humor, aut phle- gmaticus,aut cholericus,aut melancholicus,atit fangui- neus ,iS<^_;hic,autpurus, autmiftus, autcorruptus,
<y, ; hic, aut ex ftomacho procedens, aut ex alijs mem-
bns fibi influxus, vel toto corpore, ut fiipenus didtiim eftcapitulo de cura malitia: coplexionis ftomachi cum materia. Formalis, quia, aut erit facilis,& temperatus, ^mutis. aut difficilis, dimtnutus, fuperfiuus, & affiduus. Effi- ciens namque aut erit naturalis, & criucus, aut vi mor- bi,&fymptomaticus. Finalis,quiaaclexpellendum no- cenriafaltem fibi, quorum omnium coniideratione, ge- neralcm recipitdiuifionem. Aut enimeft laudabilis, autillaudabilis, laudabilisenim eftfecudum Hip.cum v >mitusittt phlegma choleris eit admiftum,facilis enim, & tempe- '•/* ratus,quia repletioni proportionatus, vnde Gal.vltima £ r Ja"cL't'- t£ re|jletioni vltimata debetureuacuatio, moderata: ve "• «d m >* romoderata,nonfrequens,& continuus. Hicenimde bilitat ftomachum, & faciteumlacunam fuperfiuita- tum. Caput, & inftrumentafenfuum, os,& dentes, pe- dtus, &pulmonem Ia:dit ,& venaseiusaperit, & hepar debilitar,& totum corpus extenuat & confumit.Sed pct interualla fic faitus femel in mefe, hic enim primo pur? gatftomachum,& corporis iiiperiora,ex confequenti vc ro ipfius inferiora. Quapropter Hipp. vt Abtiha. dixit commendauitad regimen fanitatis fieri vomittim. quo- libetmenfeduobus diebus continuis,vtprima diequod inftomacho, & fuperioribusexiftit mcmbriseradice- tur, fecunda die quod fuit tunc tradtum ab inferioribus ad ipfum etiam expellatur,vomitusenim a fuperioribus eradicat, & ab inferioribustrahit. EcontraHuxus fic quandoq-, liberat a fpafmo,fubeth,!amentatione repletio nis cibi,fingultu clamofo,& eruptione venarum,xgntu dinibus renum,& pedum, & breuiter omnibus mareria libus totius corporis xgritudmibus. N aturalis, feu fpon- taneus ad expellendum nocentia cu conuenientia conli- ;
milium circuftantiarum.f.igritudmiscoplexionischo- lericx,a:tatis iuuenilis, compofitionis pedtoris, latx ha- birudinis, gracilis,confuetudinis vomendi,artis fabnlis, arftatis temporis,horx, regionis.aeris, calidorum,& fic- corum. Ulaudabilis autem eftcontrarius. Laudabilis,& critici caufa:, eft fortitudo virtutis expulfiux,obedieniia materi^,& aptitudo viarum.IIIaudabilis,& fymproma- tici caufa eft virtutis debilitas retentiu£,& quanritas, vcl qualitas, vel vtraque caufx materialis facicntis deficere virtutem contentiuam, & quandoque eft mala comple- xio interior membri fcilicet ftomachi fine materiain- ci tans ad vomitum,& maximecalida,& ficca-,ficut erat in fingultu,& quandoque eft coadiuuans malitia regimi nis, & proprie motus corporeus, & animalis fortis, & agitansfupracibum, imaginatio afpeiStus, & fcetorrei abominabilis, & difpofitio aeris.
SIGN A eius funt duplicia,quxdam.n.ipfiusgenerali ter, & abfolute cofiderati funtfigna remota, quxda pro- pinqua.Remota funt dolorfrontis, & fcotomia.i.rerum nigraium apparirio, vt mufcaru volatiu,frigiditas extre- morum,& in hypochondrijs. Et os amaricatu cordis.i, oris ftomachi, morfus, naufea, fubuerfio, & le&igatio inferiorislabij fignificantipfumpropinquum.Signa ve- roipfius fpecialiter confiderati, pura fpecierum ipfius formalium, vt iaudabilis vomicus, quardam fumuntut exantecedentibus, qu^dam excocomitantibus,quedam exfubfequent!bus.Exantecedentibus,quiaprecefTerunt fignadigeftionisinualefcente virtute/upra morbum_o. leuitasaccidennumprotendentimn ipfum quodeftfi-
gnum

FRANC DE
gmim icuis pugna. Et ex concomitantibus, quia efl fa- alis temperatus in proceffu morbi, expellens nociua, & qualiaoportet, quiacholeram phjegmati miftam,& be- ne toleratur. Et ex fubfcquentibus, quia confert, & alle- uiatpatientem. Inquit Hippo.fi qualiaoportet purgari purgentur,confert,&; beneferunt.Signa illaudabilis vo- mitus e contra inte!liguntur,nam fit, fignis decodtionis non apparentibus, & rn motlji principio vniueriali. In- quitenim Hip.sgritudimbusquibufq-, incipientibus, fi fel nigrum furfum,aut deorfum exierit,mortale, & Gal. duminquit morb.inprincipioefl:cumnullafecundum viam natunrfit euacuatio, Signa enim critica non opor tet elfe fubita, fitenimnullaapparencevidloria,& inua- lefcentia naturx fupra morbum, & cum accidentium ip fum protendencium diitorum fupra fortitudine, & au- lleritateeftdiificilis,malus,intolerabilis,&angultioius, expellens nonqualeoportet,quiaiuuatiuum non noci- uum,& nociuum,non co€lum,neque miftu,fed purum, aut cholericum, aut phlegmaticu,aut fangumeum. In- quitenim Hippo. fanguisfurfumqualiicunq-, egrediens malum,auc melancholicum. Inquit Hipp. melancholi- cos vero mferius, neq-, confert, quia nec acgrum alleuiat, nec morbum minuit, immo xgrmn in defeitionem ad- ducit. Signafpecierum ipfiusmaterialium,exexeuntib. colliguntur, & fimiliter fi fint ex ftomacho, vel ex alijs ei miiuxis, ex diftis de mala complexione nota funt. ha- rutn autem cauf? infra (pecificabuntur. Vomicuslauda- bilis, & criticus eft permittendusjquod fi diminutus fue _ rit,&difificilis,coadiuuanduseft,& facilitandus,vtinfra (Chrifto lefu duce) dicetur, deindepermittendus quan- diu fuerk fufficiens, & teperatus,& cognofcitur,quia co- fL-rt ,& benefetunt. Tunc tamenconfortatiuisftoma- chi,temperate ftypticis eft vtendum,qux habent retine- re, ne materiaeffrenitet, &fuperHuat, neceftretinen- dus nifi fuperfluat, quocafu effe&us illaudabilis eft reti- nendus, & cognofcitur ,quia incipit fieri intolerabilis, snguftiofus, & debilirans corpus, vnde Hipp.in aphor. iam didto.Si veronon,contrariuin. Si autem fitillauda- bilis,& fy mptomaticu3,aut eft cu naturx regulatione,vc fupra diximus de Huxu vettis in cura pleurefis, & titc ert permittendus,eftenim bonus per viam caufgquam mi- nuit,& quam eradicat, & per confequens morbum vni- uetfalem, & particularem curac. Inquitenim Abuhali vomitus in principio paroxyfmi,aut minorat,auteradi- rtilitai m- cat paroxyfmuin, nauuam quoquealleuiat, & (upra re- *,ttM faOi fiduumpotencetn reJdit. Vnde Hip.inchoantibusmor I" bis fiquid viderur mouendum,moue. Auteftfineregu-
pQYOXyj/Tth» . q i°1 /■ o r
latione naturx, & tunc cum lit malus per viam ligni,& caufa:, eft retinendus.
C VRA. in reteniioneautem eius duplex eft regimen, commune.f.&proprium. Communein fexrebus pluri- mum confiftit. Prima eft matenx, feu caulx ad eius ex- ceffum incitantis mundificatio,velablatio. Secundaeft ipfius ftomachi confortatio, & etiam totius corporis, vt fubfiftat,et toleret.Tertiaeft membri,fiquod fit mittes, re6tiiicatio. Quarta eft materixinfluentisinterim, do- nec illius rediificatio fiat,quietatio, ingroffatio, & de- . riuatio, & dudtuum anguftatio. Quintaeft regiminis redtificatio. Sextaeftaccidentium, iiquafint,qua;in- ftirganr, correftio. Sic ergo congregabis omnem cura- tiuam intentionem in retentione vomitus, & euacua- tionis ciuuslibet , dequainfradicetur. Primam rcm complent vomitus reiteratus ,donec, materia fi humo- ralis fit,eradicettir, qui fi non fit facilis,& fuificiens pro- ptereius adhxrentiam facilitetur, & hoccum cibis mul tismquantitatecontinua, & dilcreta,fcilicct potibus, & medicinis, qux (iinttriplicis genetis, ?~\t fupra in deconfolatione medicinarumdiximusj in quarum vfu ordinateprocedas, incipiendo a debilibus , & proce- dendoad fortia , deinde ad fortiora fequcns naturam fapientiffimam, vtiufiit Hipp. Inquit Gal.naturaeft fa- pientiffiina, cuius fjpienda; non efl finis •, adhxietenim Orise vni, & ordini vni. Si vero non fit humoralis, qux iucitat cauf», icd complexionalis, akerantia.funt
PEDEMONT.
, ipfum complentia, qux funt fuperius tibi nota •,fi ctiam extenorfit, auferatur. Secundam rem complentfty- ptica aromatica calida, vel frigidaproutdifpofitio fto- machi exigir, qux fuperius tibi fuerunt tradita m cura_j malxcomplexionis, & retentione folutiui cum fuper- fluit. Tertiam rem complent illa tria,qux fupia in cu- ra mal«e complexionis ftomachi cum materia diximus.
Quartam rem complentfomnus, &quiescorporea, & animalis motiuam materiam quietantes. Inquit enim f "' Hippo. Cum nolueris elleborum ducere ,fomnum fac, &nolimouere. Imagmatio rei deledtabilis, &odores boni,confortantenim cerebrum,& ftomachum; naufea fedant, & vomitum,vt fuprade confolatione medicina- rumdidtumeft. Ibiquemedicinasingroffantes,& co- angullantes dudus, & orificia, notas fecimus, calidas, & frigidas prout difpofitio exigit. Eius aurem deriuatio- nes complent fridtiones durx, & aiperar, fomentationes mordaces, comprelliones extremitatum dolotoiie. In- 7 quitenim Galen. dolorprouocat rheuma, &ligaturx, ventofationes cum fcarificatione,vel fine,fanguilugatio- nes, phlebotomix, cicatrizationes in eis, & euacuatio per fluxutn ventris,cum clyfteribus trahentibus,& me- dicmis folutiuis ventris,collyrijs,& fudorem prouocan- tibus, vt funt balnea, vnctiones, rarefadtiones, qux (u- perius didt.x funt. Inquit enim Hippo.vomitus vomitn, fluxus fluxu, & vomitus fluxu, & fluxus vomitu, & v- terquefudorecuratur. Quintam rem complent debita fex rerum non naturalium ordinatio,locetur ergo m ae- re temperato, vt luperfluocr.loremateria non diffolua- tur,necfrigoreinteriuscomprimarur,&declinetadfri- gidum temperate, &ficcum. Quiefcar, & dormiar. Ci- citui. bus fit fpiffxfubftantix, & ftypticse, qualitatis calidx, vel frigidx fecundum neceiiicatem,paucus ln quantita- te continua', & difcreta, facilisdigeftionis, & bc.nf chy- mi, quem fuperius habuilti:in quofisparcus,licetmul- tum appetat, vnde repletio ell fugienda, & proprie (u- 2■ a/fc». sr. bita. Inquitenim Hipp.fecundum multum,& repente G replere,&c. Etalibi.non plenitudo, non indigentia, nec Secu „ dA aliquod quicquam bonum,quod magis natura; fuerir,& *pbo.+. maxime nifi prxcefferit inanitio debilitans.Inqui t eni m Abuha. nihilcftdeteriusfaturitatem tempore ferrilita- tis, quam prceceflit inanitio in tempore fterilitatis. Alie- nenturquecibaria liquida, nifi fint ltypticis confedta, & tuncminorentur. Sextam autem rem complent, qux accidentibus(uperuenicntibuscongruunt, quxfunt di- uerfa fecundumeotum diuerfitatem, *~\t infrapatcbit (nutu Creatoris.) Proprium veroregimen in retentione vomituscuiufcunqueeft varium, & diuerfum varierate caufarum ipfius materialium, & proprie intrinfecarum prardidtas rescommunesgeneralisintentionis diuerfi- ficantium, prout exigit vnaqua;que,
Si ergo fitcaula vomituscaufa extrinfeca ,eius rcmo- no erit cura , contrarix introdu6tio,ipfiufque ftomachi confortatio. Siverointrinfeca,&ph!egmatica,cuius caufa eft mala complexio frigida, & humidacii malitia jqr regimmis precedentis multiplicantisphlegmain ftoma cho, (euineo, & totocorporc, vel cerebro, exquibusin Huxit ei plurimum , putaquiafuitcaufa mdigeftionis in eo cerebro,& toto corpore, vtfupra capite dedebilita te (tomachi diximus, cum couenientia circuftantiarum exquibus omnibus, &exeuntibus cognofcetur, Cura eritinfexrebuspradidtis, taliordine, &modo,vtvo- mitus primo fiatprouocario cu vomitiuis phlegmatis, quxiupracapitulo decura malitis cemplexionis cum matenadidla funt. Erexeis eftaqua tcpida decodtio- nisraphani, vel (eminisgcneftra;. £tfortioreftaqua_j nucis vomitx , vel afcx.vel ccepe narcifl;, cum fecania- bin, (quillitico, talis enim vomitus caufam incirantem adeius exceffum educit, fi materialis fit, &alterat, fi fucrit coplcxionalis frigida.& humida. Quod fi vomitu non cefiet vomitiis,fcd adhuc redit,licet quiefcat ahqua- diuquod elt, quia ab aliofibi.f.ftomacho influat, quod piurimum eft a cerebro, ve! toto corpore, membrp mit- tenti auxiUum priusoponetadhiben, & alijs prout(u-

JDE ^EGRIT. STOMACHI.
pra dccuru malx complexioniscum mareria diximus. Qil^d. 1' adhuc perdurer, quietetur, ingrofletur, & deri- uetur materia, prour hic,& (upenus didtum eft. Etpro- prie cum rubihcatibus,qualia funt vrtica,/quilla, rapfia, & fiinilia, ventofis cum multaflamma, &fomentatio- nibus ex aqua decoctionis vrtica;, foliorum lauri, cala- menthi,parietari5,abrotani,& fimihiijligarurispedum, manuum dolorofis,cauterizationibus,& finefcanfi- cacione,& cum phlebotomijs,fi phlegma natiua- fangui nis fir propinquum,de cephalica,velnigra,cum educant de membro mittente, & etiam denuent a llomacho:cly Iteribus acutis extrahenribus proprie, qualia funtagari- cum,coloc} r nthis,fpecies gummoru,centaurea,afarum, polypodium, hien magnar, (pecies (alis, & huiufinodi. Etiam cu medicinis (olutiuis phlegmatis, quas (uperius explanauimus. Et ftoinachusconforteturcum his, qus apropiietatemateriam effufam prohibere habent, & retinerenaufcamj& phlegmaticum vomitum. Ex qui-
39
A acutis, cum materiam agitent, inflamment, at motum incitent. Stomachus quoq; confortetur, vt non recipiat cum his, qus a proprierate habent naufeam, & choleri- cum vomitum retinere. Ex quibus funt fimplicia,& co- pofita: fimpliciafuntduplicia,quardam intetiusapproxi manda, vtgranata vtraque ,fruCtus vitis fylueftris ,myr- rha,fumach,coriandrum per (e;& in cibis,fuccus acctci- fus citri,& rob eius, vel agrefta,& fuccus eius,fceniculus bibitus cum aqua frigida,(podium, charabe, lupinus no habens amaritudmem, & caphora (umpta in potu cutii aliquorob, & olfadta atque inundta fupra ftomachum, & frudlus pontici, vtpyra, (orba, mefpila, ribes,zarur, glandes, & proprie cupul? eiti s,& caftanearum,& fabe, cumcorticibusfuisj&lentesinaceto dccodte. Com- pofita funt, vt rob de granatis, de agrefta, de ribes, de_j cytonijs,& fyrupusacetofus,& oxyzacchara,& alia,que in cura malxcomplexionis cum materia diximus ,qux inrerius, &exterms, &per omnem modum approxi-
busfuntfimplicia,&compofita,qu2einfradicentur(du- g mantur. Quodfiprasdidtis omnibusnonfedetur,in-
ce Chnlto.) Simpliciafuntmyrti,maftiche,olibanum, " 1 ^~ " r
vinum ponticum nigrum, apium crudum, aquaalumi- pis,mumia,(ambucus fylueftris, ameos,& menta,cyto- pium, calamentum, ireos, qua: interius, & exterius ap- proximabis,& peromnem modum,proutdifcrerio pro uidebit. Etex illiseftfifticum vtrumque,&cortexeius: garyoph.cardamomum, cum aqua maftiches. Compo- fita funt miuaaromatica,fyrupus de abfynthio, de men- ta, diamulchum amarum, melicratum condirum, ele- dtarium decytonijs, rob citri cum xyloaloe. Confedtio de cyronijs noitra, & vltimo theriacaantiqua, & plura alia, qua: fupra de cura mal.x complexionis cum mate- ria funtenumerata. Regimenautem proprium decli- net ad calidum, &ficcum, & ficumprxdidtis omni- busnon fedatur, oportetvt lterentur, donsc Saluator gratiam monftrabit.
De vomitiicholerico. Cap. 28.
SI autem vomitus fit choIericus,eius caufa erit mali- tia regimiuis multiplicantis choleram plurimum in hepate,& toto corpore, & quandoq-, in ftomacho,vt fu- pra didtum eftcapitulo de mala complexione cum ma- teria, & malitia complexionis ipforum membroru cum circumltantijs confimilibus coadunantibus. quibus, & exeunribuscognofcetur, quo cafu prxdida ordinequo fupra tentabis materiam, & caufam incitante ad ipfum, abfcindereprius, & quiaelthumoralis vomitumcum aquafimplicitepida. Quodfifitin villis ftomachi ad- ha:rens, & naufeans, cum aqua decodtionis feminis atri plicis, & pauco aceti, vel aqux batec^e cucurbitac, cucu- meris,& citruli,& cumalijsconfimilibus frigidis:& hu midis.hisenitn materia, fiquafitinftomachogenerata cholerica,quce eft rarius,vel lnfluxaiqua; eft plurimum, educitur; & malacomplexio ftomachi generans, & tra- hens influxamalterabitur. Quodfi vomitus omnino
tereft tua, vt reiteres ea, donec cum Chrifto confeque- risintentum.
Devomitumelancholico. Cap. 25.
SI vero melancbolicus fuerit, cuius caufa eft malitia regiminis declinans ad frigiditatem, & ficcitatem, vel caliditatem,& ficcitatem,ma!itia complexioniscofi milis hepatis,& totius, & malitia compofitionis (cilicer oppilatio, & propriefplenis, cumcircumftandjsconfi- milibus,quibusexeuntibus cognofcantur.Aduertequod humor melancholicus, cum fit fecundum Gal. naturae cxterishumoribus odibilior, exiensde corpore vnde- cunquc, non eft retinendus,inquanrum poffibile eft, fed inquantum fuperiori regioni c^teris eftincouenientior; eftdiuertendus ad contrariam regionem, fcilicet inferio remconuenientemfibi, &indemundificandus maxi- me,cum talis humor in ftomacho nullatenus generetur, C fed influat ei plunmum,a fplene vel hepate, vel corpore toto, &proinde prididtas res fiftentes mimltrabis mo- do,& ordine tali. Primo enim fpleni, hepati, vel toti cor porimittenticuram adhibebis, prout (iiperius didtum cft,& proprie cum purgationibuseorum ab humore me lancholico,qua: funt nota: cum phlebotomijs bafilica: fi- niftrae, vel dextrae faphens, & apertione venarum hx- moroidarum,habentiii educere,& diuertere fanguinem melancholicum, fiquis peccet redtificatione prcedidto- rum membrorum, nec non, & deriuationibus iam di- dtis, fi expediat, & quietationibus etiam. Secundo fto- machum confortare, vt non recipiat, cum approxi- matis interius, &exterius. Exterius cum fpongiain- fula in aceto tepido, vel lenticulas in aceto decodtas fu- perponens,& hoc fi melancholia fitadufta, quam ex lu- ciditate eius, & ebullitione eius fupra terram cognofces. Si vero fit melancholia naturalis, velcongelatione cau- fata, quam ex eius fufcirate, & opacirate coloris nigri, &
non cefler, fed aliquandiu ftans redeat: quod eft quia ab j) quiete cognofces,fpongiam infufam in vino Ityprico ca-
hepate, feutoto corporeinfluat lllioportet vtpradi- dtum eft, mittenn auxilium apponatur, materiaquiete- tur cumquiete,& fomnononprofundo,&longo,2<^> cum infpiflantibus,& congelantibus frigidis potentiali- bus,& adtualibus fumptis, & ftupefacientibus, fi opor- tet,vias etiam conftipantibus. Et deriueturcum fridtio- nibusexteriorum minus afperis, fomentatiombus, & haineisdulcium aquarum fudorem prouocantibus, liga turis minusdolorofis,quaminphlegmatico,phleboto- mia bafilicf, donec extinguatur inflammatio cholerar, &ebullitioeius,vbipeccat:umfanguinis apparebit, & virtus tolerans, ventofis ab(que fcanficatione in oppo- fita parte, nifi coaffocietur fangui s -, dyfteribus lenienti- bus, & habentibus virtutem hierae ex aloe,& cum rne- dicinis alijscholagogis,quasin noltroantidorario,5< v _^ hic (upra ennumerauimus, & proprielenitiuis, *~\t cafia hft.tamarindi, tereniabin , &aqua fiudtuum ma- tenam blandient-ibus,&alcerandbus, nontortibus,&
lido ftomacho fuperpones,in quoaliquid xyloaloes,fue- rit permiftum. Interius verocum (yrupo degranatis, & xyloaloes, fi humor fuerit adultns, vel cum (yrupo dc_» menta,cuiusin noftroantidotario,defcriptionemfeci- mus,fiaduftus nofuerir, & lbrbeatur mel emblicorum, & vinum aromaticum, & ftypticum cum aqua buglof- fx,Sc borraginis, & (enx in vtroque. Cum fedatus fuerit fluxtis ralis humorisadftomachum, quod exeoinflu- xum eft ftudeas educere, & hoc cum clylteribus, in qui- busfitacuitasaliquaafiumptaey.polypodio,carthamo, tribulis, cpithy mo, (ene, alhafce, chamae. vfnea cum o- leo fifamino ,& melle, &cum medicinis folutiuis ven- trisexpra:di6tis,vtagarico,lapidelazuli,armeno,& niy- roba.nigris. Et compofitis in antidotario noftro didtis, prout tibi videbitur expedire matena:, virtuti, & mem- bro.Regimenquoquepropriurn, adhumidum tempe- ratum, velfrigidumparuin.veldeclinetfecundum hu- moris diucrfitatem.
De

FRANC D E
Dc vomitit fanguinco. Cap. 30.
VOmitus /anguinis a ftomachofolo,prouenit. In- quitenim Gal.nihil vomituexit, niii quod in fto- macho folo erat, qtu autem eft exiens ab eo quandoque cit ex eo.quandoque ex alio, fed miffus ab eo cum fangni nislocus fitin venis fecundum Gal. aut erit ex venisip- fius apertis, auc fcillis, aut fradlis, aut corrofis ah alio in Itomachum millUs, aut eft amen, qui cum lit via ad ip- (utn, cxiensfanguisabeocaditinftomachum, &facit nau(eam,& vomitum confequenter,aut cftab hepate,& cft plurimum ,autfplene,aut capite, auta toto corpore, & illud eft per vias occultas, vt dixit Abuhali. (ntellige ocultas noftro fenfui quandoque,non naturx, & intelli- genna: noftra - , naturam omniu intelligtmus vututum aggregationem.vtdixit Gal.
iianguinisautem vomitusvenicntis ad ftomachum, & meri ex feipfis,cauta duplex eft,intrinfeca,& extrinfe- ca Intnnfecaeft caufa venarum debilis copofitio,& fan- p guinis peccatum in quantitate fuperflua, lnlubftantia iubnli, & qualitate calida acuta, corroiiua, quia (it adu- ftus,& falius. Extrinfecaeft cafus,pcrcuffio,obuiatio lx- detis rei,catarrhus,apertio apoftematis, aut fiftul^ in fto macho,& meri.aut affumptiofanguifug£,autaffumpt:o medicinx acutx,vtctiphorbij,& corrofiux,vc calamen- thi,cantharidis,& fimilium. Vomitus vero tanguinis vc nientis iibi ex alio caufaeft,qu;i: refunditur de prx - didiis membris ad ftomachum, & eft multitudo, aut malitia fane ;uinis ,aur 111 fe, cum eft acutus,aut propter oppilario nem retinetem, quia fuit corruptus,& malam acquifiuit qualitatem ex fortitudinc virtutis cxpulfiux pr.xdidlo- rum membrorum, oppilatio vix,qua confueuit cxpelli, dcbiliras ftomachi cum amplitudineviarum , quiD .fibi rcfunditur,prout fupra de fputo (anguinis dichi eft. Dc- bilisautem compo/icio venarum habentium continere fanguinem,aut eft a natura,aut a tempore,quia pr^ceffit regimen, quod rarefacit, aperuir,fcidit, rupit, vel corro- fic,& iecurafuitconfiilidariodebilis. Sanguisautem in ' quatitate multus,& fupertiuus eft a vira delitio(a,& vfu plurimum carniu, & vini rubei, & aliorum habentium multiplicarc fanguinem. Et etiam a rerentionc fangui- nis,confueti,euacuari fponte,vel ab artc: & a dimilfione cxercitij,& a membri putnlagine. Subtilis aurcm,et acu tus eft vfu rerum acutarum, vt fpecierum calidarum, a- crimonialium,& vinorum calidorum,antiquorum, pu- rorum, & fubtilium,& fimilium rerum nonaturalium ivibcnnum fubtiliare,& inHammare.qux (unc notx. For titudo virtutisexpulfiuxeil plurimuma natura, cui ni- hil eft impoilibilc in expellendis nocentibus, fecundum Gal. Oppilatioviarum, & iunt meferaicx,quibus con- faeuit expellere,eft rriplex,& ex pr^dictis cft nota. Cau- fa debilitatis ftomachi fuperius nota, eft accidentalis, li- cet etiam poilit effcnaturalis (ecundum Hip. & Galen. Amplirudo viarum eil amplitudo venaru, perquas nu- rrimentu (anguinis mittit hepar ftomacho, per qnas ip- fumfanguineafe, vel perregurgitationca totocorpore iibi meieraicarum inteftinorum via claufaimmirtir,nec mirum ii m concauum ilomachi tales venx fanguinem infundant in ipfius fubftanriam, & porofitates naturali- ter lmbibanturearum orificia,cum natur^ forti nihil tic nnpo(Tibilc,in expellendis humoribus, & trahat fangui- nem per medium o(Iis,vt dicit Galenus, Iicec iii iubftan- tiarn, & porofitates eius venarum oriticialmbibanrur, naturafortis malum ianguinem inillis vems corentum (ubtiliat, & poros tunicx lncerioris rarefacit, qtubus ra- refactis mfimdit (anguinem ipfum in ftomachi conca- uum, a quo vomitu eclucitur tanquam nociuum. In- q U j t enun Hippoc. fi fanguis m ventrem effundarur prxter naturam, ncceffe eft in faniem conuerti, omnis enim humor inlocofuononexiftensputrefcit,&in ma lim conuertitur qualitatem, vt Gai.aic, Signafangninis veniencis a ilomacho, & meri, ab eo, qui ab.alijs fubin- iiuicplurimum, quancitatcdiitinguitur,quiaeii paucus cu ftomachus ijc aeruoius, & etiam colore, quia fuoru-
PEDEMONT-
E beus, & clarus, & affiduicatc, quia concinuus; & dolore» quia veniens ab eo,eft cum dolore;nifi a vcnis rarefadtis eorum egrediatur,quas non confcquitur dolnr niii fum- ptione rei acucx-, qux fi fumpta trahatur, & in tranlglu- cicionedoloremprxitac aliquem, rarefadtiovenarum in meri effe moftratur,ii veropofttranfglutitionem,in fto- machoeffepercipias. Item ex meri venis egrediens, eft quandoque cum faliua, & tafcatione educitur: cx fto- macho vero non nifivomitu, vel faftidio impellenttj. Inquitenim Galen.nihilex itomaehoegreditur nifivo- mitu, vel faftidio impellente. alijsquoquediftinguitur fignis, prout fupra eft didtum. Si vero a venis rarefa- dtiscorumegrediatur,diftinguitur ab operationealia, quxcunque fuerir,dolore,quia in rarefadtis no eft dolor; & (i eft,paruuseft, & apud rei acetofiffimx fiimptione, vcfuperius didtumeft. Eciampaucus* eftiubulis, & aquofus, ab operatione alia veniens econtrafe habcr. Ecfiquidemfitacorrofione earum, indicantipfavlce- risfigna,putaexitusfanguinisprxcedensdiu,quiin prin cipiofuir paucus, demdcplurimus ,& confequenterfa- niofus: &quandoque fibi affociacapellicula , feu caro pucrefadta, & fcrcens. Signaautem ianguinis venientis ab hepate funt multitudo ipfius, & calidiras, & color, quiacitrinus plurimum, prxcedens ipfius paffio,apo- Itema,feu oppillatio etiam,& fimilia. Venientis aurem a fplene, figna iunt color, quia plurimum niger: odorque poricus, ciufq; cbulluio fupenus terram, & : odor acris fi fit aduihis,& pailio prxcedens (plenis. Venientis vero a capiteplunmueftalbuSj &eftcum rrafgluntione apud dcicenium,& eft vifco(us,&quanriracis mediocris cum prxcedente grauedine dolore, vel eius aliapailione. A to to vero corpore vcnientiscognitionem habebis, quia_v prxceffit dolor, & grauitas dorfi, & laffitudo extenfiua rotius,& eft maiorisquanthatiscxteris,coloris, & fub- itanrix pluriir um bom , & hxcfunt figna lccorum a quibus egreditur.
Signaverocaufarum, aquibusefficitur, hoc modo confiderabu: fi enim a flomacho, & meri,egrecliens, a caufa mtrinfeca Kierir, cjux eft dcbilis venarum nai ura- liscompofitio , adifformitate omnium membrorum cogno(cerepoteris,& malitiacomplexionis ipforum: fi veroaccidentalisex memoria caufx: peccatoetiam fan guinisinquanto, vel quali, vel vtroq; ex regimineetiam antecedentepercipies,& fignisrepletionisa cocomitan- tibus, (eu cacochymia, & retentione euacuationum, & anceceil-ionealiarumcaufarumprxdictaium. Eretiam fi eft a caufa extnnfeca lenfus declarat,& intentio. Et fi quidem fuericfanguifuga,declaratur ex eo,quodiam bi- birurexaqua, in qua habirenr (anguifugx, & quia fan- guis ex ea venies (ubtilis, & (anioius. Signu forcitudinis cxpulfiux, & quod ex ea proceffit eft alleuatio, qux fe- quitur euacuationem,narura deponete,quod velut onus aggrauabat. Quxenima debilitatecontentiux procedit alleuationem iubiequentem non habet. Signum oppila- tionis viarum,per quas expellere coniueuir, & amplitu- ' dinisaliarum cum ftomachi debilitate recipientis eit ex hoc, quod non egreditur per viam, per quam expellere_> confiieuit, fed per ftomachum violenter.
CVRAeiusnoneftftolidi medici,nequepigri,fed fo- guidi[*»■ lertis,& folliciti; aitenim Gale.de fluxu(anguinisfpiri t"""™*™' tus deiicere confueuit, qui vi tx vniufcttiulquemembri fubftantia exiftit, vnde mors fequitur, quod aduertens. mrw». Terxiasanimam hominis fanguinem §ftimauit.Proin- deergoin curaeius prompte, ac diligcnter eft proce- dendum. Conilihtautem 111 rebuspranarratis,quas ra- h modo, & ordine mimftrabis . priniQehim feftinabis ex venis (anguinis exhuberantiam educere,anticipando uuatenus rolerat virtus, & hoc cum phlebotomia de ni- gra, feu (aphenafecundum diuerfitatem, luxexubcran- nx, & exceffus in loco; ipfum eriam trahes ad oppofita» &longinqua; & hoccum ligaturis dolorofisextremo- rum, cum ventofis in cruribus,brachijs,(patulis, cum (cariticatione, \ el fine,prout tolerar virtus, & difpofi- rio rcplencnisrcquiric. Secundoipfum infpiflabis ,&
gkcrabis.

DE -•£GRIT- STOMACHI-
40
alcerabis, aut pharmacabis, vcl quod prius cxpcdu agcs, A bus ex his ,qu£ habent fanguinem congelatum Iiquefa »
cere, <5c educere. Ex quibus eftaqua cineris ligni ficcus,
prout fupra decura Huxus fanguinisnanum did:iiin_j ell. Quacautem funtillud complentia, ihi decuralpu- ti languinis fuperius habuitti. Tertio flomacho,eiu(que venarum debil' copoiitioni,quia rarefadtus,apertus, vel quoquo modofolutus prouidebis cum itypucantibus, & infrigidantibus.Inquitenim Hipp.Qmcunquefpon- te fanguinem vomunt,fi quidem fine febre,ialurare; cu- rare vero ftypticis,& infiigidantibus,qu£ autem fint illa didtutn eft (upra ibidem, &: q, fint quintuplicis generis. Eligeergo ad hoc tibi magis propria- Et exappropriatis inretinendo fanguinein eit lafpis, &menta. Quarto regimcn proprium ad frigidum, & humidu conuertes quod eft ex prxcedentibus notum.Si vero fanguinis vo- mitusexalijsmembris fuerit llli intiuentibus, curaeit cum eifdem. Sed addequintum.f.membri mittentis re- «itificacionem. quce pra;di£tis eit prsferenda. ait enim Galen. mittenri tamquam fonti priuseftprouidendum.
vchuen, opopanax, & bdellium,mel,Ial,afia ) & alhafce, /<?«/«£ 1« & menta decocta m aqua,& coagulum leporis,vel hxdi "*■ fumptum m potu cum aqua pradidtorum alicuius, Sc propriealhafce, quia liquefacit, deinde fumatur ellebori albi.drach.i.fabarum.drach.iij.cum aqua tepida, & mel le,vt liquefadtus educatur. Ex his,qux conferunt lique- faciendo, & refoluedo, & proprie vbi educi non poterit, elt euaporatio, & emplaitratio itomachi, & vetrcum decodtione anifi,hypericon, pyrethri, maitiches,xyloa- loes,(alis,alhafce,& ment£, Debiliran, & fyncopi,quali- ter fubucniatur, fuperius didlum eit.Syrupusconfbrras tfi itomachum,& vomitumarcens. i^.fucci vuarum acer barum,fucci menti,diamoron,aqux rof.ana. lib.i.zuc- tua*rim
i , , •• c / o • 4« vo?nit%
chan.lib.i).6<: lyrupcntur, &: aromatizentur cum garyo. f Mngutnii drach.ij. Ele6tarium cx noftra inuentione,in retinendo vtitii. fanguinis vomitum - , vltimum, confortans ftomachum,
Qualiter aurem illud agere oporteat, & cum quibus, fu- g & alterans malitiam complexionis calidam. f ^. coralli
* Pllklii.
prade cura malx coplexionis cum materia, didtum eft quxomnia fupra de fputo fanguinis incideter tetigim us fuccindte. caufis quoque mediatis cum notis contrarijs, & proprijs obuiabis; & manifeftas, fcu extrinfecas amo- liebis. Sed ad perfedtionem curi vomitus fuperHuentis, & fymptomatici reftat,fexto accidentibus fuperuenicn- tibusinftare. Suntautem diuerla, vt putadolorcapitis, obfcuritas vifus, & dolor pedtoris, & malinaanhelitus, inrerfcitio vocis,renfio,&dolor fub hypochondrijs, de- bilitas, mordicatio; &dolorftomachi, fingultus, & al- cuzez,detentio fanguinis,& congelatio in ftomacho,de- bilitatio, & fyncopis; quorum corredioniattende. Et primo dolorem capitis corriges, prout fiipra de cura fo- ds, ex vaporibusacutiscau(ata:prouenientibus a toto eorpore ; aut a membro aliquo, didlum eft. O bfcuri- tatequoqueoculorum,& vifus, proutfupradecurax- gntudinum oculorum didtum eft .Abuh.autem volens ex vomitu nocumento ocUlorum prouenienti occurere, ne fubleuetmateriam,& vapores conuertatad caput,& oculos docuitin hora vomendi, vt oculi ligentur ftiper- pofitis * pilis duabus . &primovt facies lauetur aceto cum aqua temperato, quar fi fit rolacca, melior eft,refol- uitenim,& repercutit vapores
rub.drac.v.maftiches.drac.s.rofarum.drach.iiij.acatije, fumach ,ana dracli.i]-antherx,fandarachx.ana.drach. ij. garyoph.fcrup.ij.caftoreifcrup.i.mulchigra i.fanguinis draco.luti figilIan,ana.drach.ij.conficecum hoc fyrupo.
Bi.fucci pyrorum,& pomorum fylueftrium,& cytonio- rum,agrefta?,ment<e.ana.lib.s.zucch.lib.ij.
Piluls reftringentes vomitum.^.maftiches,myrrh^, ianguinis draco. ana. drach.ij.anther^. drach.i. Confice {om. cu 111 fucco mentas, & da mane, & fero. Confedtio fy- rupide berberis conueniens ad prardidta. R£. ipodij.dra- , c dim chm.iiij, berberis.vnc.iiij.vuxacerba:. vnc.ij cichorear. >••"»■ _ M.s.zucch.lib.ij. &daieiunoftomachocum aqua ma- ftiches. Linimentum Serap.retinensvomitumcholeri- vomiti u. Recip.balauftia-. vnc.iiij.foliorum oimx. vnc.ij.
cum.
folio. rubi.vnc.i.romani himufcie.vnc.i.pifta,& diftem peracumalbumineouorum,& farina hordei,& ftoma- chofuperpone, ftringit omnem vomicum,(fiChrifto placet.) Aliudad hocfublime,& vltimum. j^.iucci plan tag.lingua: canis,pentaphyllonana.drajch.ij.aceti.vnc. i.oleiomphacini.vnc.iiij.bulliant vlqueadconfumptio- nem duarum partium, & adde cerx, olibani,ana.drac. v. caphorsdrac.ij.croci.drach.i.maftichesdrach.iiij.fang. drac.drach.iiij. fuperinunge, & fuperafpergepuluerem
Dolorem etiain peitoris ,&malitiaanhelituscufri- corticum granatorum, &fumach. Item recipeaquam ^iiui ei
dtione fuaui ex oleoamygdalarum dulcium, chamxmil la;, & de lilio amoucbis. Interfedioni vocis, cum fitex perducentibus ad mortem facilem, oportet fuccurrere. Abuhaliautemei, & pra;di6tisaccidcntibus fubuenire monftrauit, cum enemate remperato. Et vtdeturdofis mellis cum aqua calida, & oleum, in quo virtus thena- cxexiftit, vteftoleumdelilio , deindelaboret vteuo- mat,quod fi euomat, non fuffocabitur, fi vero nequiue- ueriteuomere, ftudeasmateriamdiuerrere, &trahere ad extrema cum fn<5tionibus,calefadhonibus, & conitri dtionibus dolorofis, atque ventofis,& confortes ftoma- chum cum calidis, & ftypticis,& proprie cii panno fup-
aluminis, vini pontici,fucci menta;,pulueris maftiches, ldcm - & rofarum cum ftipitibus, & fac bullire,& infundefil- trum,fpongiam, vel birram fcarlati,& fuperpone de lu- per pannum fumigatum ex xyloaloe thure,fpica, & ma- ftiches.expertum eft.
Ad vomitum infantium. Jjt.fucci menta', cytqnioru, ud vcmi- vini potici,anaxquales partes.fac bullire, & mifceineis maftiches, corticum thuris,ana.vnc.s.fpicx,cinnamo- mi,garyoph.nucis mufc.gallnmulc.ana. dr.ij.&infufa birra fcarlati bene calidaapplicetur. Aliud ad vomitum fang. iji.fang.draco. vernicis,lapidis ha:matitis,ana,dr.ij. boli armeni,terra; figil.ana. drac.i.puluerizenturfubrili
xAliud ad
pofitoeiinfufoinoleo,inquocodtafueritruta,&fucci- j) ter,&rccipefucciarnoglofi?.vnc.vj.aquxdecodiionis
d;t. Tenfioni quoque,& dolori ftomachi,& hypochon- drijs fiibucnire monftrauit. cum pannismadefadtisin aqua calida fuperpofitis, & oleis tepidis lenificatibus, vt voluit Galen. & ventofis intlammatis debilitati, & do- lori fubuenirc, prout fupcrius didtum eft capitulopro- prio. Eiusetiam mordicatio cumiunbus vndtuofis,qua: faciledigerantur, vtfuntiura carniumgallinarum, & pullorum,&vndtione exoleodelilio, &violato, vt docuit Abuha.cumpaucacera. Singultuiedam proui- debis cum his,qux fupra capitulo proprio didta funt. Al- cuzez quoque docuit princeps Abuhalifubuenirecum ligatura, & ftridturaextremorum, & alijs, qux interfe- «Sioni vocis voluit miniftrari. Sangumis autem reten- tioni,& congelationiin ftomacho,qux in fanguinis vo- mitu plerumqueaccidere confueuit, feftine oportet fuc- currere,cum caufa fit paffionum cordis fuperius pridi- dtarum , & hoccum vomitu prouocato cum aqua cali- da mellis, facco apij, & farina cartami, & cum clyfteri-
radicum arundinis, vnc.uij.6c mifcebene,& da vnc.ij.
S V M M J. 111.
TarticuU tertu feffionisprima de cura, & tnedicinis Agritndinum bepatis, & venarum.
PROLOGVS.
Ciendum eft autem, cp hepar vnum ex principalibus membns exiftit, eit enim bafis, &fons naturalisvir- tutis,quae ad conferuationem indiui dui,& fpeciei quodammodo,necef- fariacoinpropatur, Cuius operatio eftprimo naturaliter generarefan- guinem, qui vltimus eft in alimen- to, quo corpusperdurat in eifc. Et proinde fapientiffi»
ma, &

FRANC- DE PEDEMONT-
ma,& fummeartificialisnacurajVtdixit Hip.ipfiusfub flantiam procreauit fanguineam ad modu coagulari (an guinis,licet ex fpermate mulicris fit fadtum,vt chylu fu- tuiu nutnmentum a ftomacho ab eo fufceptu transfor- Mtpdtu vir mecin (anguinem,qunn nacuram aliti, per virtuteeius, **"' 1**' aptuseftalterari. Quapropter.iiij.vittuubusdotauitip- fum natura,ad hoc necefTanjs in venas ab eo orras, & ii- nes ramorum ipfaru protenfis ecia quibus res nucrimen ti in membto vnoquoq; completur, appetitiua.f retenti- ua ,di§eftiua,& expulfiua; appetitiua quidem naturali fo wdifJ* la,noncommixtaexea,&animali, vtftomachus;, licet Ifovtacho. pro totoappetat, ficut Itomachus iiepar, & illudeftii- cut Lilium dicit, quoniatn heparabintratrahit, quod appetit a proximo, Itomachus vero ab extra, & longin- quo. Nos aiit facientes dodtrinam difciplinatiua non im probatiuam - ,dicimus illudeffe,eo q? talis virtus in hepa- te eft,ficut m radicejin qua eftformalior,quam in ramo, qualisell ftomachus. Etproindeineotrahereprolepo- tuit,& pro coco exiftens (ola. In ftomacho vero mdiguic auxilio appetitus animalis, vt fenfu fortior fentiat mani- tione fui, hepatis,venarum,& aliorum vifcerujquorum minifter eft,vt fupra didtum eft. Et quia coagulatio eius non fuit folida,vt carnis,(ed tenera circundedit eu panni culofubtiliexneruoaduenienti fibi a cerebro procrea- to,& (iphac, vt eo mediance fenfum quoex (e carebar ha berer, & (ua fub(tauria,acqi formain fe diftindtaabahjs permanerec,alijsq-, vifceribus ne«Seretur,plafmauitq; il- lud forma Iunari, & m homtne maius, quam in aeteris animalibus eiufdem quantitacis, vt fanguinis generatio pra; c-rteris abundaret in homine, propter labores corpo reos, & animalesplurimosip(umre!olucntes,cum fit maxime refolubilis, & cum additionibus (eu pennulis. ihj. vel v.dijtindtum, & in domeftica parte concauum, vteius refiexucirca ftomachum in ampledtendo coad- iuuante eius digeitionisgratia fufficiens eftet, & aptum, & a dexceraparte corporisiuxracoftas falfas fituatum, auibusalligatur in quibufdam, *~\t eis adhcerendo me- lius fuftencetur, & vt infpiceret ftomachi fundum , cu- iusratioeft ,quoniam iuuaturdigeftio eiuspropria, & a fylueftri gibbofum , ne diaphragmatis locum in fuo laboriofo motu, quod attingir m puncto,(uam amplitu- dine coardtarct. ln quo venas implantanit in villos, atq; poros. vnamquidem magnam in parte concaua, qiicE hepatisportavocatur,peream enim fubintrat chylus, qiiem ab inteftinis meferaicis ramificatis ab llla, vt (uis manibus fugat cum fuavirtute attra&iua vna ex qua- tuor fuptadidlis, & per easreddirur inteftinis, fiqua fic in fima eius, feu coto corpore groffa, alreret naturam ag- gregatamateria ,vt per feceffumproprie, vel vomitum «'"Virtuteipfiusexpulfiuaoperanteexpurgetur. Ipium- queinramosquinque ipfiustendentes ad quinqueeius pennulas, & ramos alios eorum diffulos, m hepatis (ub- ftantiam, cum fecunda virute retentiua conrinet, donec ln fanguinem alteret, & humores ^'"Yillis citcuntra- dtis, ficautern diffufus fua virtute melius alceret digefti- ua. cum enim totiicorpus agensaaingit patiens,aptior, & perfeitior operatio fiet Aliam autem implancauic ve nam magnamin parre gibbofa venam chylis vocacam pec quam pcogredienceni ex eo fanguinem, fua virtuto impellente cordi tranfnuttat, & pei fuos ramos corpo- ri toti a membris virtute cooperante arrradtiua corpo- Vot* h*nc ris, & membrorum. Etquiainalcerationechyliinlan- guinemtria fuperHuitatumgenerainfurgebanr,ficut in vino nouo bullienteapparet, fcilicet foeculenta, melan- cholica,fpumofci ,cholcrKa, & aquofa, qux in trafitu ftri <So meferaicarum opitulabatur chylo , explantauit ex porta feu lactea poros, quibus ipfa fuperfiuitates feque- ftret a fanguine, & proprijs receptaculis», & expurgato- njsdeftinaretmelancholicam fecem,per porumexplan tatum ex ea in partecocatia, inquageneratio fanguinis, & humorumpotiflimain fplenetranfmittatab eius fub ftantia leparatum, vt melancholiam, &c cholera nigram naturx maxime odiofas, & in adtione digeftionis impe- diences in membrum a fe diiimdtum fubftantialirer le-
E queltraret. Choleram aut perporum indeetiam ortum in cyftim fellis tranfmittu, qua; fuxhepatis.f.fubftantix manet affixa, vt fuo calore, ficut accenfio ignis fub vafc digeftioniscodtione vigorando,ip(um in fua coagulatio ne conferuet. Si enim ab eo auferatur,ftatim fiibftantia. eiusdiffoluitur,& corrumpitur,ficutexperientia didtat. Hisennnduabus fuperHuiratib. fanguinem oporteteffe purgatum,antequam ad chylum perueniat,per quam in alimentii ad corpus,& cxtera membra deftinetur: cum nonfintapcxpcrvlceriorem decoctionem conuerfioni in fangtiinem,&adnutrimentum membrorum,fcilicet melancholiapropter coplexionem, & fuperfluam grofli tiem, & terreftreitatem, cholera rubea, & nigra propter malam morigeratione, &quiafanguisredditurpereas naturxhorribilis,non ficphlegma,& aquofitas,cu phle gma naturale per vlteriorem decodtionem conuerta- turin fanguinem,& aquofirasipfaetiain iuuet fanguine per ramos fubtiliflimos chylis tranfire. Et quia fuperex- P crefcentia fadtus fanguis Huidus membris non debite vniretur, jpcreauit natnra renes, in quos vena llla chylis interius protenla inhgitur, vt aquaper ipfos ab illis vir- tutibus membri impellentis, & attrahentis ad fahgui- nem tranfcoletur, & difcernatur, non virtuteper fedi- ftindtaabillts prasdidtis,& per vricides poros in veficam cranfmiffa excra corpus finaliter excludatur,necnon pro pria materia, fi qua accidenraliter in eius gibbo fueric ag gregata. Continuauic ipfum per didtas venas cordi,cere- bro,tefiiculis,corpori toti,& omnibus membris,& in- teftinis, etiam ftomacho perfubtilem neruum , cordi quoqueperalreram cocauam venientemabilloportan- temfpiritum, & calorem, & fanguinem ,quibus fua in- natacaliditasconferuatur, &temperatureius pulfu, ac diaphragmatis motu. Ex quibus enarratis,& fic ex ana- tomiacolledtis fcire,& intelligercpoffumus hepatisna- turam,qualefque,& quanta:fint argritudines eueniro poflibiles. Easenim ignotas,neccegnicasfaltem quo- dam vicino veritatis atbitrio curarinullatenuseftpof- G fibile. Inquicenim Gal.Qualirer autem dignofciturus dt au moduscuraiiuus argritudinum erit,quis, ignorans eas nm .,. quales, quantar, & qua: (unr, quafi dicat nuliatenus. Lo- caquoquexgritudinum ,caulas, &accidentia propria, & modus , vcrumfcilicecex fe proprie, vel ex vicinicate ieu colligantia accidant, quaromnia fecundum Gal. in i.dt /#«/> curaa:gntudinum membrorum (unt neceffariopra:no- *•&*• fcenda. Sciendum ergo, hepati accidunt argritudines in fe, & excolligantia, &vicinitate. In (equidem,&in eius (ubftantia carnofa, fimplices triplicis generis, fcili- cet mala complexio, mala com pofino, & lolutio conti- nui. Et compofita ex omnibus puta apoftema, accidit quoqueinfuispons,& venis. Er primoprasdidtx a~gri- cudines fimplices, & plurimum oppilacio, & fuo etiam panniculo,(cilicecfolucioconcinui,& plerumqueapofte
ma,feu vefica,quscumfcindiruregredituraqua, o<
curritin ventrem. Excolligantia vero,& vicinitatead pra-didta, pari poteft pradidta maxime in (uis adtioni- bus nocumentum. Adquarumcognitioneincertam,& poflibilem, inuocato Chriftiauxilio, qui folusintuer.s cundta reuelat, prout poflibile eft, arbitrandum eft, feu conicdturaliter veniendum ex his,videlicet nocumento operarionum, dolore,exeuntibus, tumoreeius,difpofi- tione totius corporis, & membrorum vicinorum orto- rum ab eo, eique colligatorum fibi compatientium, fiti, alijs accidentibusnotis,& comparacis.videlicecregimi- ne, circumftanujs, fimilibus iuuancibus,& nocencibus, & confuecudinepaciendi, qux exercitaris, & abundan- tibus intelledtu funtnota,& infra fpecialiter Spiritufan- dto an n uen te)d eclarata ponemus.
Continet autem ha:c fumma capitula. i <;•
De genarali modo curationis difpofitionum hepatis „
Cap.i. fol.41
Decuramalx'comp!exioniseiusfimplicis,& compofi- uc, qua: func o«o. Cap.i. 41
.41 Dc

DE ^EGRIT- HEPATIS-
41
j. tMpnmtc
fTOg, CO. 3S.
DoeumetK Gal.incura. •bjerwtndu. j. de San. *usn. cajf.i.
f.San.tuen, ztf.U
l &eftiCC. bo. &■ -Vit.ca.z.
DeparuitatehcpatiSj&curaeius. Cap. 3. fol^z. A DccLU - aoppilationumeius. Cap. 4. 41
De perculiione calu,& obuiatione fuper ipfum, & cu-
raeius. Cap. 5. 44
Defixura,& incifionehepatis,& curaeius. Cap. 6. 44 De apoftemace hepatis, & cura eius. Cap. 7. 44
De apoftemate meferaicarum, & laccrtorum vetris,
&curaeius. Cap. 8. 46
Dehepatisinflammatione. Cap. <). 46
De doiore hepatis,& eft a£tio l$fa, & hypochondrio-
rum. Cap. 10. 46
Dedebilitatehepatis. Cap. 11. 46
De cachexia,& eft qualitas mutata. Cap. 11. 47 Dehydropifi. Cap. 13. 47
De egeftionibus,qii£ funt ab hepate,feu fluxibus cius,
&eftexiensacorpore. Cap. 14. fo
De idteritia citrina. Cap. 15. fo
Degenerali modo curationis difpofitionum he- B patis. Cap. 1.
SPecificatis xgritudinibus hepatis per capitula, & di-
ftiridiiones, ad curam ipfarum iecundum genera- lem modum veniendum eft prtus, & fecundum fpecia- Iem deinceps . Inquit enim Gal. vniuerfalia, & genera- lia prxcedunt fpecialiaartificialiter, & naturaliter. Ta- lis autem modus generalis, ex natura membri colligitur pncnarrata, fi enim fecundum Gal.in cura, non folum, quod pnter naturain eft contrario fit remouendum, immOetiam, quod naturale cft fuo (imili conferuan- dum, ficut in morbis finguliseltfacere,maximeincura principalium, & virtutem influentem habentium, qui- bus totius machinagubernatur,illudeftaduertendum. Etquiacontrarium illud rebus conferuantibuseftple- rumque oppofitum , & naturalibus inimicum , & v- rrumque fimul oportetagere, ideoque contrarium_j, quod ad remotionem rei priter naturamhepati con- nngenterapproximandumeft, fic modificandum eft, appropriatumque eligendum , quia remouendo illam naturalianon ofFendat, fed conferuet, nocumentum enimeorum extenfibileeft invenas,alia principia, & etiam totum corpus. Per conferuationem autemeo- rum ad tem peramentum, & naturam reducetur, quod eft pretiofiflimarerum fanitas,defiderantibus viuerc_> fecundum naturam, vtait Gal.Talis autem modus, feu modificatio, & approximatio, vt didtum eft, a natura_j membri ipfius exigitur, ficut ab aegritudinibus variatur contrarium curanuum; & quia natura hepatis confillit inhoc,quodprincipaIiseft, alijfqueprincipalibus alli- gatum,in quibus virtus exiftens,& fpiritus gaudentaro- maticis medicinis, & ftypticis confortantur, & confcr- uantur, non debetefle puris contrarium, fed naturaliter infitas tales habensinfe proprietates, & virtutes, vel alijs habenribustalesartificialitermixtum.Inquitenim Galen. Taie, meliuseftfiidempharmacum fimulfty- pticumfit, & aromaticum; lnfitasenim virtutes ha- D bens meliusoperabitur-, etiam fiaperitiuum fit, inop- pilationibus eius datum ,iiliusmixtionenon carear,ta- Jiqueconfortet,& a refolutione ipforum prohibear, & nonnoceat oppilando •, necpropterea debetieffe exce- dentis^^Virtuiis , velqualitatis, &maxime cum vir- tus ipfius, & fpiritus fundata in fubftantia tenera con- folidationis ac calidx, & humidx complexionis exiftat, quifrigidofuperfluo congelatur,&induraturj^^Vir- tus, fpiritus, & calor extinguitur calido excedenti re- foluitur, & humidoaquofo relaxatur , ftyptico fuper- fluoinfuisvenis, &porisaponticooppilatur, quaro fuperflua ingenerationefanguinis neceffario iniurgen- tiaafanguinenonfequeftrantur, quzomnia multa fe- quuntur incommoda, qux dicentur, fanguinis alimen- tiexuusobftruuntur, quodeftvalde malum, & arefa- clionis caufa. Proinde Galen. aitapertoseffe eos, qui fccundum hepar exitus alimenti non folum in.fanis, fed etiam in a^ns cft f^sriflimum. Item l<ipfum facicn-
te difloluitur, debetergoefTeapproximandum ipfi fua: xgritudiniscontrarium temperatum, feuexcedens mo- dicum , & fi non fit lllis in neruis proportionatum, in quantitatemultafrequenti, multifquepartibus, &per omnem modum approximatum ei faltem ptoportio- nabiliter cffeCtiue, debetque efTe aperitiuum, & abfter- fiuum, quodquiaaeuit fanguinem,generatque humo- res diuerfos, & inxquales, vt eftaqua radicum, oportet, vt cumdederis eam duobus, vel tribus diebus, confe- quenter naturam foluas cum aliquo lenitiuo, & alterati- uo, vt funt tamarindi,cafia,& manna, & cum fit in pro- fundo pofitum, non deber effc fubftantopachymcns, fedleptomeris, vtantevirtutisciusrefolutionead eum perueniat, & ne fua vehementi fubrilitate, & virtute,fu- bitode hepate transfundaturad vlteriora membra, mi- fceatur ei aliquid raphani,vel feminis eius,quod trahen- doipiiim ad ftomachum in medio.f.hepate remaneat diu:& neimpediatur in via, fit hora inankionis ftoma- chi, vel completa: digeftionis eius ablatum, & infra de cura fplenis dicetur ad plenum de facile, & difficiletran feuntibus, fi Spiritus fan&i gratia fim lmbutts. Etiam cumfit a fima,inteftinis, & ftomacho affociatum, vici- num,& alligatu venis, & poris, & zirbo,renibus, & vijs vnnx,ac venis fuperioribus bafilicx. f.& cephalica: tcn- denti ad caput, & nares;materia, fi quaeducenda de ipfo fueritVeuacuatiuum quodcunque debet efle tale, quod per lllas, & vicinas partes expellat; natura enim quam luflit Hippoc. medicum m omnibus femperfequi, per propinqua, & latiora femperexpcllit, & per longinqua qnque,quiaperporosin fudorem materiam vtriufq;par tisexpurgat, quandoq;materiam vniuspartis in aliam deriuando expellit, ficutteftatur Hippo.cum dicit Vri- na multa nodtu fadla modicum feceffum fignificat, & fki.vhi- e conuerfo. Etiam cum diaphragma attingat,frigidum mo ' eiapproximandumexteriusafalfis fecedarcoftis,nein- durandoillud, adfpiritusdifficultatem adducat. debet quoque effe non folum virtute elemenraria morbooppo fitum, fed etiam proprietate, vcl faltem morboa com- plexione contrarium. A proprietate vero conucniens morbo, ficenim fuprade medicinisargritudinum cor- disrecolimusforedidtum. Studeergoeligere medica- men, quodconueniathepatiaproprietate, & comple- xione in conditionibus didtis: contrarietur autem a;gri- tudini, & coplexione & a proprietateetiam, fi poflibile fuerit naturaliterinueniri, vt eftabfynthium ,&eupa- rorium in phlegmone, fclirofi, & oppilatione eius, pro- ut Galen.edocuit, & ficutcontingit reperiri in coriaiv mtth, dro ,cuius complexio cum proprietate eft in prohibedo mtd.ca.17 . fumos, & vapores a capite, quarecommendantipfum in dolore capitis calidopulfatiuo, vbi vero nonconue- nitvtinfolatro, quod proprietatem habetad refbluen- dum apoftema cerebri, & quia frigidum natura, & ftu- pefadtiuum refolurionem vetat,& in Scorpione frigido, qui fua proprietate iapides renum comminuit, & refol- uit, certepraeligendumeft,quodaproprietate contra operatur morbo ei, quod con tra agit a complexione:an- dacocha ergoincurafeb. phlegmaticx praeligenda eft hyflbpo. hroleumdeScorpionibus in lapide renum, praceligendum eft oleo de piperibus 5 quod eft quia pro- prietas eft potentior, & efficacior complexione,acgene- ralior in operarione, ita vtprxueniatoperationi lllius.
At quia proprietas refpicere poteft a^gritudinem, & me- brum,cuius eft , fedcomplexioin medicinis curanuis a;gritudinem refpicit,& nonmembrum, etiam opera- tio a pioprierate eft appropriatio, & magis articulatadi- fpofitioni, cui conuenit, quam operatio a complexione.
Primum pater,quia complexioni,qu .T contrariarur pro- prierati ,poteft melius obuiari, quam proprietati contra rianti complexioni, vt patetinfra, eft efficaciorin ope- ratione, quiaaerfrigidus quantumcunquecomplexio- virtutefblis, & ftellarum corpora noftra refoluit,
ne
vt ait Abuha. & magnes cum frigida, trahitferrum aproprietate nonobftantefrigiditarefua. Eft quoque generaliorcum refpiciat membrum , & xgritudinem Mejiix. F F omni

FRANC. DE PEDEMONT.
©mnidifpofitionefua, vtproindeeius operarto fitcer- tior,&aberroreremotior.complexio vero refpicinp- fum in altera tatum, vt infra de medicims uinCturarum (Chnftoduce)dicetui. Secundumeftmanifeftum,quia endiuiarefpicitinHammationemhepatis, vt hepar,Ia- diucainftammationem eius,novt hepatis/cd vt in9am- mationem . Sed tertiumetiam liquet ,qua complexio operatur idern in plunbus differentibus fpecie, & nume ro, fed proprietas lde operatur in omnibus, vel pluribus differentibus numero fub vna (pede corentis; vnde ope- lanoapropricrace, a cota fpecte didta eft feu forma fpe- ci(ica,vtait Auer. Primum quoq; pacer.quia coplexioni contrarianti proprietati obuiari poteft mifcendo eicon- rrarium, ficuc endi uix albas in hepatis algore mifcemus mei, quod contrariatur fua; frigiditati. Et in oppilatione eius eligimus endiuiam rubcam, vt docet Abuhali., Sed propnecati fic non poteft obuiari,cum non fitilli contra rium in operatione iphus, nonenimficaperteinueni- tur, quod lolacn a proprietate operationem impediat,{i- cut quod eius frigiditatem a complexionealteret feure- mitiat, eo, quod multo plura funt,quse complexioni con trariantur,quam qua: proprietati (a(tem cognita, quo ad nosj & dato,quod mueniantur, vt eft in napello, cuius proprietati folaobinatione interticienn natura aifocia- uitcontranum (ciltcet murem ineoinuentum, & alijs veneno(isaliatheriacalia,geaeralia, & fpecialia procra- uit,& hoc,quia nihil fecit,cui contrarium non oppofuir, vt Arift. dicit:ficut luxtafabam, barbam htrcinam pro- creauit narur,x ipfiuscontrariam, & hno,cufcutam;non tamen eft (ic mutabile, & variabile per gradus, & man- fiones, ficut alterans complexionem; quare non fic apte obuiari poteft. Vtigitur eledtiotahum contranorum curantium , 6c conieruantium fimul, &confortantium anatura pra'didlas condiciones habentium acpropno- Sut ht/>a- ru m , quibusin curadifpolitionum hepatisindigemus, t[ hi fic facilis , anreponemusarcameorum, dcquibus &iu*htcr- eligere valeas.qux funt tua' intentioniconformes. Scien
cum (ubtilibus, &acidis mifceantur, & breuiterom- nia bonichymi non groffa nec vifcofa cibaria. Vtroque modoconueniunt vtraque, & qace ipfum mundificant, & ab eo materias euacuanr, & purgant. quarum quxda funteuacuantes materiasgibbi, qu2edamhm2eeius,& qturdam vtriufque. Gibbi. vteftphlebotomiabafilica: dextrx, & prouocatio Huxus languinis ex naribus, & vrina proucantia,quorum quedam fiint calida,qu?dam fngida,qu Eclam temperata. Temperata funtcapil.ven. fquinanthum, infufio fiiami.decodho. v.radicum com- munium,&femeip(arum.f5nugi2cu,& aquaaltfi££,& fimilia; quxdam calidx, & fornores, vt daucus, acorus, ameos, fpica, crocus,vrrica,cham^pitys ,a!halce, arifto- lochia,& fimilia*,quacdam foitiflimaf, vt cantharidcs,rii bca,maftrame(is,& inmlia. Frigida funt femina comu- nia,&frudius eorum harhag,& lhnilia. Purgantium ve ro materiam fimx, quardamfuntpurgantesper vomi- tum,& inteftina,& horum qugda purgant choleram, vt tamarindi, rhabarb.aloe rcctiiicaca, myroba.citrini, & diagridiuin robuftis corpoiibus ad foluedum duris. Eft enim defuriofefoluenribus, quarc redhbcatioms indi- get.Quxdam phlegma,vt agaricum,qua;da melacholia, vt epuhymum,myrob.nign indi,qu^dam humores adu llos,vtaqualatlis,&quxdamvtro(que,vt(en9quaedam aquam citrinam,vt cyclame,et iris,(erapinu,euphorbiu, Gticumer afininus,Iaureola,afcebram,nocent tn hepatij quareoporretre&ificare, qua: educunt materia vtriufq; eius partis funt,fudorem prouocantia, qua: difta (unt lu pra in cura apoltemamm cerebri. Compofua- funt,qua: exhiscoponuntur,&innoftroantidotario didla funt, & ab alijs fumpta,infra(Spiritus fandti gratia)ponemus.
Notatamen, quodpraedidtorum omnium quxdam funt,qua: conferunt eius dvfcrafijs, quardam ipfius oppi- Iationibus,qugdai6teriti £E ,qua:dam cachexiq, & hydro- pi(i,qua:dampercuffionibus,& vulnerib. eius,qu£dam apoftemati,quadam inflationi, qu^dam doloribus eius, qu^dam debihcaci, &quedam Huxibus, qtiiabeopro-
tMfut. duineftergoquodrcrumconuenientiumhepati, G cedunc,quorum (ummam figillacimponemusin capi-
dilpofitionibuseius: quxdam funt fimplices, & quar- damcompofitse, &fimplicium, qusdamfunt conue- nientes a complexione, quxdam a proprietate, quxda m vtroque modo confcrunt. A complexione autem qux- dam (unt,qu3Ein temperamencoiplum conf ruant, vel ad aliud reducunt, & fubftantiam vniunt, & haruin__j quxdam funt calidx, qiu-dam frigidx, quxdam ficc;e, quxdam humidx, & quxdam teinperatx. Calidx funt elbub, acorus, zinziber, hylfopushumida bibira , & linita, coftum , gailia, amomum, crocus, cinnamo- inum, cafia lignea , fummitates fquinanthi, myrta, aranabum, nafturcium, apium, maftiche,ameos, cype- ium ,folium,origanum,fpica, xyloaloe,garyoph.mu- mia ,&fimilia. Frigid.everQfuiac(andali,lpodiuin,vio- la:, nenuphar, camphora, aqua hordei.acetum, vngula caballina, rofae, & aquaearum, folatrum polytricum, coriandrum proprie, adiantos, aqualadtis proprieca-
tulis proprijs, quibus infra dicetur de eis. Et ex his funt, qui cum ftyptiutate temperata cofortant, & maturanr, vrcrocus,&darfefaha. Etexhisfunt, qu^exiccando mundificant virus malum , & conrrariantur putrefa- dioni, & expellunt catifam corrumpentem, & refiftunt medicmis mortiferis, & veneno, vt cinnamomum, & cafia, que funr fortiores in his omnibus aromaticis; & vt eft fpica, & allia, & vinum etiamodoriferum contra- riatur putrefadtioni. Etqu^darn vniconferunr, (ed alte- ndifpofitioninocent,&proprie vbi funrdiipofitiones eius contrari^; vnde Gal.ait-Itaque difficillimum eftin- uenire,quod multum profit, obiitaurem nihil,& qu?da difpofitioniconferunr, hepati vero nocent, & econuer- fo,qu£ dodtrin? fimplicium relinquantur propter breui- tarem.Mirabileautem eft,quodpropnetasacomplexio ne m aliquibus, vtpr^diftindtis difcreper,cum (emperei debeat conuenire, complexio enim di(ponit ad proprie-
prx, & Jac aceto(um, granaca, acetofa, & muza,pruna j _ j tatem femper, vt ponit Abuh.ali, & ea corrupta,non re- acna, & cxteri frudtusfrigidiinfipidi. Siverofintlty- ' r
ptici, fintpauci, &poftcibum fumpti; neveftigium oppilationis dimittant; feminacommunia, &femina frigidotum aceto(a,& aqua hordei,acetum ex vngula ca ballina, ficcae, & humidx colliguntur ex eis. Tempera- txfuntzuccharum, &propriealbufac, &cufcuta, & lacca.A proprietate conuenientes(unt,qua; funt cibi, & medicinx; vt eft endiuia, vcraque cichorea, & hepatica,
& fpinachia, batheca,melon indus,citruli,cucumeres,la dtuca,portulaca, & proprie muza,& abfynthium,& eu- patorium fecundum Gal.
Et, qux funt cibi abfolute, vt hepata animalium bo- ni chy mi, & proprie hepar adib; carnes limaciarum, & ericij, perdicum, turturum, gallinarum, pifcium petri- norum, & ficus,auellanse, fiftici, amvgdala', frudtus fer- bm.vuapafla, &porusvini odoriferi fubtilis,& dul- cia(ubftantiam eius impinguantia , qux fi fint groflx fubftantiae oppilant, fi lubtilis inflaminantur faciie, mfi
rnanetproprietas ; quare difcrepare non debent faltem inoperatione. Etlecundum Gal.plurima,qu^fimpli- cia videnturadfen(um, compofitafunt fecundum vir- turem. itaqtie ex tali compofitione acquirituralia com- plexio, quam fequiturpropriecasdiuerfa aprima com- plexione, a quaprincipaliter dependera6tio,ficur in pr£ dirtindtis fcilicet folatro,& fcorpineclt videre. In prima enimearum fubllantiadominatur frigiditas ftupefadti- ua. In lccundaverofubftantia fuperhciali pauca calidi- tas,quam fequitur caliditas refolutiua, qua: m operatio- tione refoluendi conueniunt femper.
Df cura mal? complexionis hepatis, fimplicis, & compofinj. Cap. i.
MAla complexio hepatis, eft dyfcrafia qualitatuiTi, quatuorprimatum,& elementorum eius.conm- ms exiftens ei .&alijsconfimilibtA, inquancum confi-
milu

DE ^EGRIT. HEPATIS-
B
4i
morum pra?genitorum contentorum in eis. Caufa eius erit vna,vel plures ex procatar&icis caufis humcdtantib. fupra in mala complexione humida itomachi didis. Et eiusfagnaruntalbedocoloris ,inflatiofaciei, &oculo- rum, mollitiescarnis, &laxitascorporis,quiacordis ficcitas non refiftir,pauciras fitis,& faftidium,attra<5tio, & retentio debilis, quare ergo mollis, aquofitas in fanguinisgeneratione,quare vniturmembris j vrinaeft multa fpifia,nifialiud contradicatcontrarium,cum cir- cumftantijsconfimilibus, & confuetudine humefien- di. Curamalx complexionis frigida:humida:eius, fi- militer eft tres,prima aufertcaufam, fecunda introducit contraria iplius dyfcrafia',tcrtia corrigir accidentia. Pri- ma cum notis. Secunda cum adminiftrationererum e- xiccatiu completur habentiumtempcriem -adtiuarum, vel declinannum ad caliditatem parumper generalium, quasfupradecura malce complexionis humidxftoma- chi habuifti,& fpecialiumpropriarum, quas tibi hicfu- pranarrauimus, necnon cumaliquibus euacuantibns humorem pregeneratum,velgenerandum deinceps,de- bilibus tamen, ne fuo exceffuad rarefadtionem perdu- cant. Tertiamrem complent,qux corporis habitu con- fortant exiccando; vteft ftcechas, myrtus, chamsmelu, glans, myrrha, gallia, xyloaloe, lupini, cordumeni, olea ipforum,folia pomi citrini, fandaracha, fquilla,«Sc fimi- lia. Siautem malacomplexiohepansficcafueritpura, & fimplex.caufa, figua, & cura erunt iilis contraria, & eius,quib. cura fieri habetex&dtishicfuprain cura ma- Ix complexionis ftomachi ficxa; colligere poteris. Si er- gofitcommixta commixts erunt caufx, pra'di6tx, fi- gna,& cura:,differenrestamenfecundum diuerfitatetn commixtionis, qu$ eft quadruplex,quarum cognitiones exfimplicium cognitionepra.-mifTa;funt fupra hic, & incuramalitixcomplexionis ftomachi commixrac ha- buifti. Et fi quidem fit mala complexio hepatis,impura, fiue fimplex, fiuecommixta,fimiles pra:di«£tis habet cau fas, & figna, & curam; addit tamen caufam interiorem C humorakm,& fignaeius,& euacuationemipfius,cuius euacuationefirecensfueritnecimprefia mala comple- xio ceffat. Si vero lmpreffa fuerit poft euacuationem digeftioneprimiffa fi expeditalterabis cum contranjs ex prsdiitiseleitis, proutdifpofitioni conuenit fecun- dum conditionespr^di&as.
Syrupusdeendiuiaad hepatis calefadtionem, & de- J bilitatemmirabilis.i3i.endiui^vtriufque,an.M.i.feminu p„fi,us. communiumrecentium,vnc.ij.acetialbi,vnc.ij.zuccha ri tabarzetlib.i. & fyrupenturcum aqua hordei, & aro- matizenturcum(andalisvtriufque,& (podij.an.dr.i.Ite fyrupusdehepaticaadidem. ^i.hepatic^M.i.lenricula- Sjrupus i, rum aqua;. M.i,florum cucurbitar, violarum, rofarum, ke f d "'*- ana vnc.i.cymarum fquinanthi. drac.i. zucchari tabar- zetlib.i.irroreturcumfuccigranatorum.vnc.iuj.& aro- matizetur cum fandali,& fpodij,ana.drach.i.
Item fyrupusdenenuphareefficaciflimus,&vniuerfa lis.Bi-florum nenupharis.vnc.ij.vngulxcaballinf aqua-
miliafunt:habetautefuasdiuifiones, &fubdiuifiones, vtait Gal.autcomixta, & hocplurimiieft, & vnaqua:q; cft quadruplex,& eit, aut pura, aut impura, & eft pluri- mitm,& quahbet,aut diuerfa,aut squalis,& elt raro. Et caufa ei 9 elt duplex,interior, & exterior exterior eft vna, vel plures ex procatartSicis caufis fupra in mala coplexio ne ftomachi didtis. intenor;aut elt propria,aut ex comu- nitate propria eft malx qualitatis humoris generati in eo,& malacopofitio,(olutio, velapoftema. Excommu- nitateeft, vrmalacoplexiocordis ftomachi,& cerebri,
& totius corporis,vt feb.quibus non poteft contradicere hepar. Variantur autem illxcaufa:,& fpecificaturfecun dum vatietatem fpecierum eius pr«emiffam; nam quadi- betipfarumpropriamhabetcaulam, propriafigna, & propria curam. Si fit mala complexio hepatis calida, & iit pura, & diuerfa,apparebit vna vel plures ex procatar- <Siciscaufis fupra in niala complexione ftomachi dictis abique figmficatione aliquaantecedentium caufaruin- teriorum,&contriltationis fen(u,& nocumento gene- xationis (anguinis, & humorum. Et eius figna effentia- lia funtqualitas mutataadtadtum,& ad vifum,putaca- lor in totum co; pus extenfus, & maxime in hypochon- drifl dextro perceptus, fi nihil aliud contradicir. Et cum augetur, vt non folu contnftet,fed vniuerfas Ixdat aiStio- nes,& paffiones fitfebrilis,& colorcitrinus,&«dtio lx- fa, quia ficis magna,appetirus cibi, vcl fames nulla, vel modica; quare egeftio modica,& ficca,defiderium frigi- di,quo uiuatur, & ixditur contrario,muItipIicatio chole ra: in fanguinis generatione, etiam ex frigidis cibis, vt et augeantur humores adufti, quibus (anguis paucus fit, & natura: horribilis, quare mebra ex eo no nutriuntur, ied fiunt macileta,vt fimiliterin mala coplexione ftomachi calidadidtii eft,retentio debilis, & expulfio fortis, quare multiplicatur vrina,6c fittindla,concurritq; cum circu- flantijs confimilibus, & confuetudineinflammandi.
Cura mal± complexionis calidx eius eft, tres res:qua- rum vnaeft caufx exterioris, & procatar&icxremotio. fecunda eft alteratio dyfcrafix . tertia eft accidentium correttio.
Primarn rem complent,ab eis abftinentia, & permti- tatio vbi obediat, vbi vero non, abftinere ab eorum in- temperantia, vbi vero neutrum pofiibile fir,cura eft nul la. Inquirenim Hipp.in aphorifmis.Oporteraute non folum fe prxbere, quae oportet facientem,fed & acgtotan tem.& Galen. Noneft poflibile vllam difpofitionem cu rare finaliter,adhuc manente eam faciente caufa. Secun dam rem complentadminiftratiofrigidorumciborum potuum,& medicinarum habentium temperametum, paflluarum fimplicium prsdictorum , & compofito- rumexeis aggregantium in fe conditiones prxdidtas,
& propnetates ,qux tua mtereft, vt eligas,prourexigit difpofitio, &approximesinteriuscum modo ordinatc incipiendo a leuioribus, & fimplicibus, & gradatim_j;
■^Vbi non fufficient, ad fortiora, & compofita tendas,
& maxime vbi membri vicini, & proprie ftomachi di- fpofitio teinuitat. Siergo ftomachusnon toleret frigi- p tics,pfyllijintegn,acetof?ana.vnc.i.feminumcommu-
da ex cibis, & potibus, & medicinis,oportet vt eisca- lida,& propnailli admifceas, &calidis adtu illis vta- ris. Sitque illorum caliditas talis, vt non extendatur ad hepar. Sidabisquoquecalidapropterillud,fint groffa: fubftantix, &vinumleue, paucae ftypticitatis, velap- proximabisexteriuscalida ftomacho, & hepati frigida, vel dabis modo calida propter ftomachum, modo frigi - dapropterhepar. Tertiam rcmcomplent,quasinfradi- centurde cura feb. debilitatis hepatis, & nocumenti, & aitionum eius,ad ea ergo procedas. Si vero fqerit ma lacomplexio hepatisfrigida,pura,&fimplex,caufas, fi- gna, & curamecontrariointelligasfupradidtis. Inquit cnim Galen. vnumcontrariorum peraliudintelligitur. Sed /i fit humida, pura, fimplex licet fit raro, tum quia membrum generatiuum, humorum cuius dyfcrafiafir, humore non habeat, generat ftatim ex ci bis, potib.quo- tidie pr.Taffumptis «tum quia humidus naturaliter, & principium cxifteiwtanarum confluentiam habet hu-
nium.vnc.ij.feminum frigidorum.vnc.s. radicum f^ni- culi. vnc.i.bulliantinaquahordeij, & addatur zucchari lib.i.acetialbi,& fuccigranatoru, an.vnc.ij.&aromati- zetur,vtfupra, &addaturparum fpica:, ne frigidita- teoppilationeminducat. Aliusfyrupus. ^.fucci.endi- Jrvai. uie al.fucci foIatri,fucci cucurbite, ana,lib.i.fucci grana-* d "/'*
r 1_ 1, • O aiuttm I,,.
torum muzorum Iib.s. zucchan lib.i. &aromatiza, vt fupra, da vnc.ij.cum aqua roltri porcini, & vno trochif. decamphora. Diacafia fiftulatum educenscholeram, , refrigerans hepar.^i.melliscafi^fiftu.lib.ij.penidiarum. jufu*' vnc .iiij.fucciviolarum.vnc.iiij.cadi.rof.vnciij.ramarin di. vnc.iiij,fyrupi viol.vnc.s. fiat cum decodtione herba- rum frigidarum, & quatuor fem.vfualiu, &prunorum, quod fafficir,& rhabar.vnc.i.& funt qui addunt mannf. vn.iiij. Idem operaturelectarium diaprunis fine diagri. Maran.ad calefadtionem hepatis, & proprie iter agenti- ^ ca /,fa. busconuenir, quiepithemata,&ceratanon valentex h "~
pcdare . §i .vtriijfquefanda.fpod.ana.vnc.iiij.foliorum l< ""'
FF x ' rof.&

FRANC- D E PEDEMONT.
rof.& foliorum ncnupha.an.vnc.s.camphora;.clr.ij.fcm. frigidorum. iiij.ana.dr.ij.puluerizentur, &:conficiantur cum cera al.& malaxentur cum ace.& oleoroC bene, & adde Horum abfyn.dr.ij.& extendacur fuperhepar appli tfiiem™* cctur » ^feraturiteragendo. Eptthemaadheparfuper- calefadhim:(u.vtriufquefanda.(pod.ana.dra.ij roiarum. vnc.i.fannxhordei pugillum.i. capitum viol. lenticula- ruaqus, an.dr.ij.fucci endiuia: dcpurati.vnc.ij.fiimmita tufquinan.drac.i.aceti vncj.olei rof.vnc.ij- aquxrof. al. Iib.i.Tepida fiat, & intindlispetijs luccelliueapplicctur fuperheparhofamendiaria,Aliud maran.Arift.ijt.fucci grana.muzorum,aceti leuis,& aqua: rof.ana, lib .s.infun danturpetia:,&fuperponaiitur.Itemaliud.i^.(ucci fola, velcucurbita;.hb.ij.ace.vnc ij.calsfiant (uauiter,& infun dantur peti£,& fuperponantur.valet pauperibus,quibus fuccus lbla. vel endiuia -jVel lad;iica.',vel ladtis acetofi, fe- rum, vel (uc. macia.cu pauco aceto, vel fuccus roftn por- cini, vel (uccus lupuli, vel plantag vcl femperuiux, cu- cuibitx cum pauco aceto idem operatut. t rochifd Troch. H ipp. Ri .fem. citru. melonis, vtriufq;cucurb. Utiim. aH.dr.^fem.ladtuc^, fcariolarum, portula.papauetis al.li quiri an dra.vij.fpodij, fand.rub -an.dra.i .fpic® grana .v. conficecu mucila .pfyll!),& fianttroch.dr.i.dabis i-cum aqua ladhscaprini, vel fecaniabinmane ieiuno Homa- Sympus cho,velcumaqua hordei. Syrupusex noftiainuentione contraomnes scgritudines hepatis calidas valens etiam cah- potenter ad febres omnes,& hedticaSjaudaciam fellis,& i " u cholerxextingust, & releuat infirmum ab ldicritia, fi Chnltus voluerit. Kecij^herb.Horumborag.cichores, fcariol^ , portula. pfylbj conquaffati in aqua frigida - , he- patic£,anavnc i plantag.pimpinella:, (empeiuiu^, (o- latri ,nenupha. an. M.s.lucci hepaticx, (ucct cichoiex, fuc.fcariola: (vl. & domefticx, fucfemperuiuar, fuc.apij depuratorum anvnc.iij.lpodij,fandali,ieminum comu- nium mundatorum,an.vn.iiij.camphorx.vnc.i.s.aceti. vnc.iiij.viol.rofan.vnc.s.lendcufaiumaquardra.i.zuc- chari.lib.ij.fuccigranatorum. vnc.iiij.&fiat fyrupus. Do ert vnc.ij. in auroracum frigida, (i non (it oppilatio, vel fenedlus, febricitantibus folu de mane fi ex pura cho lera patiantur, & tnodicum ante acceffionem febris. Si volueriseam prohibere, velabbreuiare, & m fine paro- xyfmr,potus.vnc.iij. cumaquafngidaextinguirtertiana duphcem,& caufonem,({iChtiltusannuat.) Auer.dixit nenuphar, & (yrupus eius, ac vfus eius ftcundu omnem admini ftrationi s modum eripit cholericos a febre. Aiias quxras mfra de cura tdternia: citrinx.
De paruitate hepatis. Cap. 3.
E velcancer. aut eft in poris fubftanti^eius,perquos trafir de partein pat tem ipfius nutrimetum fanguinis, & hoc eft rarius, & fequitur eam groffities fubftantix cum du- ritie, & extenuatiocorponstotius, quodeftcommunc fignum omnium,potefteamqua?libct<j3ritudoaliacon comitari, cum oppilatio hcpatis mater lit xgritudmum omnium. Et vnaqu^que.aut eft antiquata,autnoua, auc fimplex,aut compofita. Cauia, & moduscaufarum etus fecundum Gal eft triplex,aut enim eft coardlatoria cor- porea,putahumorgroifus multus, & vifcofus coarcta- "" ''' tusin eis,& eius caufaeft malitiaregiminis,&debilitas digeftionis tibi nota fupeiius. Aut incotporea ,puta res groflk fubftantix, vr aqua turbida lacunalis, & ltagni, & dulcis aflumpta, & chvlus groffus, & vifcofus, & eft frequetius eueniens. Aut eft attenuatoria;qu£eli duplex, interior,autexterior. Interior etia eft duplex difponens, & perficiens. Di(ponenseft,quiafitnaturalitercreatumi anguftum 111 exitibus fuis, ex quo fecu ta elt fortitudo at- p tradliuae,&debilitasexpulfiux. Etperficienseft com- preffio apoftematis adiacentis partibus: & malacom- plexio exrc fumpta mala: qualitatis frigida:, aut aqua frigoris vehementis,& ficcarpontica-Jeu ftypticxaggre gantis partes viarum, vt aqui aluminofe, (eu groffx, & propne poft exerciuum, balneum talidum, luti figiila- ti,armeni,gypfi, & aliorum fimilium, qux in corrupto appetitu aftumi confueuerunt,vt fupra in aegntudinibus ^lomachi habuifti. Exrerior eft conftridtio vehcmens, cafus,&percu(Iiofupraipfum; & elt frequentercontin- gens. Aut caufa eft carnofa, vr puftuJa:, in lateribus, 8c parietibus viarum, feu bothor, caro cicatricis addua, fe« ^^Yerrucanatajqu^tamennoncftgcneralisin omnibus vijs, fed in aliqua potius contingens, & raro.
Signa oppilationis hepatis inquantum huiufmodi funt;mutataqualitas,putaquoad vifum, color citnnus, vel pallidusin toto corpore diffufus •, quoniam fanguis cum totalitate fua propter itridturam viarum ad cutis,fu perficiem non accedit; fed fubtileeiuspotius aquofita- G te, velcholera mixtum tiahentibus membris exinani- tis, vt donec ccffet oppilatio iuuat. adtio lscfa, quia gra- uitas inhypochondriodextro circumfcripta vniuerfa- liter in toto, qua: (equiturplethoriam, tum propter ma- teriam oppilantem, tum propter ex oppilatione reten- tam, & impediinentum annelitus in motu, & propric in afcenfupiopter phrenon inferius tradtionem, compre(lionem,vel lacertum. Etlicet in his communi- cet apoftemati duro, tamen ha:c in apoftemateduro.exi ftun t maiora, & plurimum ablque febre, quoniam talis oppilario humonbus retentis, & luperfluitatibus euen- tationem, qua: per venarum, & arteriarum orificia po- ris occurentia, fieri habcr, non vetat, exiens etiam a cor- pore, qui Huxus ventris ex materiffgroffa: regurgitatio- ne oppiladonc fibi tranfitum prohibente,& vrinx mul- ntudo, & (ubtilitaspropter fubtileaqueummultiplica- tum ex mdigeftione penetrans:fi aliud fcilicet hepatis,et totius ariditas corpons non obfiftat.
Scdfignum diftindtiuum interoppilationrm vena- rum, & pororum eius, eft, quiaoppilationem venarum pradidta fignafequunturaprincipio, &corporis con- iiimpdo, (edinoppilationepororumeiusilla non funt aprincipio, immomulritudofanguinis, qusadnutri- menrumeiusnonacceflit. apparet in venis,fioppilatio fuennn poris (ubftantia: cius, &tranfitus nutrimcnti, & color rubeus in cute.
Si vero fuerit in poris excreationis fupetfluitatum, ap parebu in fanguine multiplicatiocholera:, feu melacho- li?,cu colore citrino,vel nigro m cute, & hoc eft fignum diitindtiuum in oppilatione pororu. In proceffu autem debilitato hcpate,non nutrito,apparet in venis ipfius di- min«tio, & per cofequens in toto corpore confumptio, & ariditas, & fi quidem nocumentum extendatur ad ve nas, ptxdidta fequentur figna. Signu vero diftindtiuum interoppilationem venarum magnarum, & paruarum eft, quia pi ^di&a fignain oppilatiombus maguaru (unt fortiora, in paruarum vero debtliorjfit
Sed
Dt xgtitudinibuscompofitionaiibus hepatis,quid dicioporteat.fiucin figura,fiuein quadtare,(iue in fuis fitibusexiftant •, fupra de argritudine ftomachi m quantitatehabuifti,iliuc ergorecurre.Et(ecundum mo- dum illum hiccum proprijs hepati operare, quxex di- «Sis, & dicendisintelligere teoportet.
Deoppilationehepatis. Cap. 4.
OPpilario hepads eft morbus in vijs eius prohibens tranfnum eius ex humoribus bonis, & fuperHuis, quod per ipfum tranfire naturahter cofuetiit. Eft autem duplex;qu«edam m venis, & qusda in poris eius,& vtra- queelt duplex. Qua:.n.in veniseft,aut inparuis,autin magnis. 1 n magnis,vt que accidit in porta,& in ramis e- ius groflis,& e(tplurimum,&in chyli,&eftrara. In par uis vero.vt in ramis earum !ubtilibus,&proprie in capi- tib. ipfarum fibijnuicem occurretibus, & infta hepar, hoceft frequentiusproptereaiumftricturam ,& luiuoiatn eius fubftantiam non propter materia: de- lid:u,(iciit in fplene conuenir, vt Gal.diftinxit. Et (equi- tur plerumq; eam fluxus, prirno ventris, &poftea hepa- tis.Qu£aucinporiscondgitduplexeft,aur.n.e(t inporis excreanonis fuperfluitatum, & elt plunmum, & (cqui- tur ea primocicrinum, idtentiu, vel nigrumeiyfipelas,

DE -«GRIT. HEPATIS-
45
Sedlfignam diftin6huum inter oppilationem vene port£,ramorum eius,& ven^ chylis.eft quia oppilatione vene porr^ lequitur fluxus chylofus nifi fit propter debi- litaie attradi u? ipfius, cuius figfia diftindtiua infra po- nemusjchylonequeutepenetraread hepar,fiue propter oppilationem antecedetem meferaicarum, qux manus hepatis (unt,quibus trahit. Exiftente enim oppilatione in [jorta,& ramiseius, velmeferaicis,totuschylusnon potelt recipi,nec comprehediin ea,& ramis eius,vt vir- tutefubftantie carmfe hepatis conuertatur 111 fangui- nem,& humores-,quare redit ad inteilina, nulla altera- tione apparente in eo,& cito egreditur,fi oppilatio prz- cedat in meferaicis,vel pauca, & tardius egreditur fi op pilario fi: inporta,& ramis eius & fenlus radtus nec gro(Iiciem,nec duritiem coprehendit in hypochondrio dextro. Oppiljtionem autem chylis,& ramorum eius feqmtur fluxus ventris fanguinis & humorum iam ge- neiatorumin hepate,&eiusfima,non potentium pene traread membra,oppilatione chylis tranfitum prohibe te ad totus ambitum, & proprie lnquantum ad partem eorum groflam, quare regurgitantad portam,& deinde per meferaicas ad mteftina. Et vrinx fubtihs multitudo, & tindlurapropter debilrtatem digeftionis multiplican- tisaquofitarem,& propcer tranfitum fubtilis partis ian- guinis,& aquofitatis,membristrahentib.inanitis.Gg}f- iities quoque, & duritieshypochondnj dextri fenfui eft manifefta. Etfi quidein fit opptlanoex caufacoarohto- riacorporea, ftintfignaplerhoriar prardidtisgeneraltbus addita, fi multitudohumorum fuerit in ea.Vel fignaca- cochymia.', fi groffities, & vifcofitas, & regimen prxce- descum malitiadigeftionisjquiEfimultiplicet ventofi- tatem, apparebit groffities, & duritiss augeri, & dimi- nui lubito, velin breui.fi veronon permanebit de fe_» femper acqualis durities. ad quodiuuabit regiminis va- nanodebiti, & mixtio humoruminegeftionibus, vel -vrina, erit apparens. Si vero incorporea fit pra:affum- ptio alicuiusexextrinfecisreb. pr^narratis, & memoria eius . Sed fi caula eius fueritattenuatoriainterior ,& difponens, fignum eft diuturnitas paffionis a principio generationis apparens cum fortitudine retentius, & de- bditate virtiuis heparis expulfiux. Sedfifitperficiens, fignr eruntapoftematis hepatis, quardominantur, vel prseafli-imptio alicuius ex prinarratis aggregantibus, & conftringtntib. mareriaeius.fi vetofueritexterior com- primens, eft manifefta.
Porrofi caulaeius fuerit carnofa, putapuftula, feu borhor, figna apparebuntapoltematis,& bothor- Si au- tem fir carnis addiw,feu verrucas narf,fignum eft,quod oppilatio non eft vniuerfalis in omnibus vijs hepatis, fed partialis i n aliqua fui via, vel poro, propter quod op- pilatio non erit multa, & magna, &perconfequens fi- gnaoppilationis debilia ,& cum hocerit paruitas luua- menn apentiuoium approximatorum llli.
>4 M,t'« C V R A oppilatio hepatis, qua: cum naturali difpo- wud.c.6. fitione antiquaeft, & ad (clirofim redudta, curam non haber, vel difficilem, maxime fi compofita eft. Qua: vero eft accidenralis, & fimplex, & noua, eft curabilis. Inqnitenim Galen.quod naturaeft,fempereft, maxi- me fi necefficiens, & conferuans forte exiftat, qua: acci- denraliseftnec firmatam caufamaccepit,curabiliseft. Incuius curaduplexeftintentiogeneralis, &fpecialis. Generalisefttres res.primaeft oppilationisapertio. con fiftitautem in abfcifiionecaufe : ficenimfiens, & fa- dhim m opptlattone funt fibi muicem coha;tentes,qu6d ceffante caufa fimilitcr ceffar fiens, & fadhim. Secun- daeft membri confortatioexeo, quodprincipalitereft ex a?gritudine debilitatum. T ertia eft accidentium cor- redtioquorumlibet paroxyfmaliter contingentium, eo, quod oppilatio mater eit xgritudinum omnium - , qua- proptereftdiligenter, & (blicitemedicanda. Specialis infpecialistriumdidtorum confideratione, &auxilio- rum inuentione, quibus pnedidtae tres compleantur in- tentiones. E t primo i n abfciffione fpccialis caula: ipfius. SiergofpeciaUscaufa ipfiusfit coaiitatoria , curafpe-
A cialis eft quinque res.Primaerit abfciffio caufc,compIc- turautem cum adminiftratione euacuationis, &parti- cularis caufa:, & proprie fi fuerit in caufa multitudo, prius cum phlebotomia decommuni, fiadfit repletio Dtfhltts. vniuerfalis, deinde de bafilica, fi reinaneat particularis: & fi parcicularis folade bafilica, tamen virtute toleran- re, & actate concedenre; vel cum proportionali phlebo- tomix, vt eft hxmorrhoidas pra:clau(as apenre,vel mu- lieribus per matricem menftrua promouere, velquibus nihil horum poftibilefuerit, fcarificare crura, quibus non conuenientibus ei euacuatio facienda erit cum cxer citijs temperatis: non tolerandbus illa fridtionibus,eua- porationibus, pharmacijs, & ieiunijs. ficenim voluit Gal.ha:cenimeuacuant ,deriuant, vel completurcum purgationeexpharmacis proprijs pranarratis incano- ne curationis eius fecundum modum vniuerfalem. fi in caufafuerit humoris groffities,& vi(cofitas,quibus pra:- l» t:umnn mittenda funt pharmaca, & ftyptica, vt eft oxymel fim- ^T°*^ ** B plex, vel fecaniabim fimplex, vel compofitus cum radi- cibus,& feminibus,vel oxymel lquilliticum,& alixape- ritiuaz medicinae fimplices, & compofita:, qusdicentur infra,Chrifti auxiIio.)Et eft fciendu,quod fimplicifi qu^ dam funt frigidx,quxdam calida:,& aliae funt ^qualitati vicin^.Frigid^funt ficutendiuia hortuIana,& capeltris, & taraxacon,&aquapIantaginiscumfo!ijs, & radicib. fuis, & omnia prouocantia cum frigidatione, vtfemina communia,& aliquaexappropriatis,& confortantibus, didtis fupra; quibus vtendum eft in oppilatione cum ca- lidirate. Calida; vero funt diuretica fortia,vtafarum,ca- fia,petrofelinu, arift.ro. rub.tindto.iris,fifticus,agaricus, epithy mum,fquilla, polium, fpica, centaurea minor; & fuccuseius,& gentiana; fyrupus acetofus fadtus cum ru bea,& melle,& fyrupus (quiliiticus,& ficus ficcx infu(? inoleo amygdalino, &funtfortesinprouocarionemen ftruorum,& fimiles,quxdidta: funt in propnjs cap.qui- bus vti oportet in frigidis, &antiquis oppilationibus. P y£qualitati autem vicina:funtlupuli,&cu(cuta, &Iac- ca,&capil. vene. funtenimamboapeririua valde cum iqualitare, &meliorainoppilationecum caliditatej, velfrigiditate.propnjfiimxautemei funtrliaba. ablyn- thium, & eupatoriumcym? fqinanthi, amygdala: ama- r<£,& fuccus f^niculi humidi,& cham^pithys;&propne quadooppilatioeftinvijsftridtis, aceturn (quilliticum, afparagi,radix lilij, & fimiles;& ifta potenter fecundum necefiitatem in frigida cum vino, {r \el aqua. fe-calido- ritm, vel lupinorum, cicerum,vel abfy nthij,& fimiliu. Etetiamexterius fecundumomnem modum approxi- menturincalidaoppilationecum aquaendiuia:, & cu- fcuti,hcet coueniat hoc vtrique,& propnecuoppilatio eft in felle, aperitenim oppilationem hepatis, & fellis, vel coriandri, vel feminum frigidorum communium, vel fine his,& proprie,fi fi igidz no fufficiunr, nec curan dumde inflammatione cum iuuamentum aperitionis infrigidando praualeat nocumento, quod efficiatcalor earum inflammando, eo, ad exnnguendum facilis eft D poftaperitionem. Etex compofiris iunt, qua:ex pridi- dtis componutur fecundum tnplicem modum didtum, &innoftroantidotario diximuspluraex his , fm om- nefpeciemf fyrupos, trochifcos,decodtiones,iuleb,eIe- dlariorii, pilularum, ceratorum,emplaftrorum, & oleo- rum,quibusetiam vtioportet (ecundum neceflitate prae didtam;& alia funt,qua: infra(Chrifto duce)dicentur.
Secunda res fpecialis in cura eft memhri confortatio, completur autem cum exhibitione aliquorum confor- tantium pra'didtorum fupra, debent ergo aperinua, aut expra :didtisconfortantibusfumpta, autalicuiexeisad nnfta, & proprie eft athanafia, propter illud quod reci- pit ab hepateadib.
Tertiares eft (itus, feupartisoppilata:confideratio, autenim eftoppilatio in fima, & tuncapcrienriaopor- ter effe minusfortiaabfterfiua, & ventris folutiua fim- plicia, qux fuperius nota funt. Et compofita, vt hiera picra,hieralogodion,theodoricon,& fimilla. Autell iii^ibbo, & v 'js nucrimenn, & tnnc debcnrefie fortia,
Mefufi. F F 3 prouocan-

FRANC D E PEDEMONT.
prouoeantia , qux fuperius didta funt, quibus parara fe- mmis rapbam,velradicis eftadmifcer.diam.quod didto- tum aperietirium virturcrn trahentium ad ftomachum, prohibeatur velox eius tranfxrus advrinalia membra, ficque diu in medio remaneat quod eft hepar.
Quarta res ponit ftudium in via,cum ordinatione re- giminis in omnibus fexrebus non naturalibus. Viuat ergoinaerefubtili ficco,&teperatomteradliuas. Exer- citetur temperatc, non dormiat in die, vtatur diaeta cibi, »ifUtci> & potus extenuatiua. Eftautem (ecundum Galcn.legu- t°.& v>t.t m j num aptillima ptiiana, olerum vero ladtuca •, pifcium vero petrini;panis clibanacei,& fermentati, & puri mo- <lerate:auium, montaiixipotuumoxymel, mehcratum, vinum fubtilealbum:fimiliter verodicedum, qu.rcum- que euehvma funt purgatiua idelt abfterfhu non vifco- fa,nec grofTa, & humoris vretica ideft generatiua, vitet replenonem,temperatis,& opportunis vtatureuacuatio nibus;& gaudio temperatoj& breuiter ornmbus operan tibus ad digcltioms perfeitionem. Quintares corrigit accidentiaproprie,vteit Huxus /entris hepaticus,idteri- tia,arefa<5lio,&alia,dequibusdicetur. Si verocaulafpe- cialis fit caufa attenuatoria,& proprie, & particularis fit interior.fapoftematisadiacetispartis,cura,eftcura apo- ftemaris illius,dequainfradicetur. Siautem fit exterior, curaeftdurres.famotiocaufeexrerioris illius,& vfus aperitiuorum temperarxcaliditatis,& humiditacisalre- .rannum tnalam complexionem impreffam,qux ex pr^- diitis fimplicibuseligas , vel exeiscomifceas,exquibus eft iac camelarum feiarum paftarum f§niculo,apio, hor deo,boragine, & fumhbus, & ferum ladtiscapnnucum decoCtioneabfyuthii,& eupatorij,& vinum pr^drctum, aquacicerum , & decodtioradicumcommunium cum Honb.boragmis,& bugIofTr,lupuli,cufcutx,& fiftici. Et fimihrer regimcn in omnibus ad caliditatem, & humi- t.nph.ti. ditatem temperaramdeclinet. Sedfiquidem caufajfpe- cialis (ir carnofa, & propriepuftulafeu bothor in lateri- bus viaru, cura eft refolutio, vcl eius fanatio, & eruptio. ■Inquitenim Hipp. Quibus in vrinali viapuftul^nalcun tur,faniefadta, &crupra,fclutio; funiliter inpropofi- to.quibus autem hxccopleantur, in curaapoftematis di cetur.Si verofueritcarnofa,& neruofi,mcurabiliselt,vt dicit Abuhali,tentadum autem eft eam extenuare; quod ficcantibus,fubtiliantibus,& abftergcntibus,& refoluen tibus fit aperitiuis,qua: ex prardi itis enumeratis eligerej oporcet,vel exilliscomponere, vel mclliticatiuisex bal- neiscalidis, ceratis,&emplaftrislenientibus, quo^uo modo materiam habilitint!bus,& meinbrum difponen tibus dilatationi per quam materia ttanfire conlueta vir tute lmpellente valeat penetrare, vr infra 111 cura ftran- 8 unx dicetur(Duce Chnfto.)Solutiuum bonum filij Se htfdtis. rapionis, ad oppilationem hepatis cx groftis, & vifcofis humoribus. i^.hierxpicrx fimpiicis. drac.i agarici pul- MeHcdm* U er ' zat '- C ' rac h i da cumaquapolvpodij ,abiynthij, apij, ad 'opp,uuo anifi,alTari, & maftiches,ana.vnc i. Aliud medicamen nc hcoatu. f^ctum cuin cham§pity,& fpica romana ad idem,& ma tppdlvQni x hnequandooppilatio eft in venis, & poris ftridtis. iu. hepatis, ir fpiciromanxpartestres, abfynthij partem i.chamapi- fpitnts. tvospartes,ij.Terantur,cribelIentur, & cohcianturcum
melle difpumato; & adminiftrentur.
Syruptu»ifi Sy rupus v rfonis contra oppilationem hepatis,& fple cxp "i'Tn ** nls 'honam digeftionem operatur, difloluit vetofitatem, tepit'u"& colorem repaiat,renes, & veficaapenedo mudificat- (pums. maftiches,cirmamomi,garyoph. ctoci, nucis mulc.zin- zib.galanga:.an.drac.i.an!fi,apij, carui, feniculi,perrole- lini.capparis.an.drac.iij.faxifragix, ftoechados,folliculo rum fen.r,thvm!,epichymi, anadrac.iiij zucchari,quod fufficit. Syrupus expei tus adoppilaciones hepatis, lple- nis,& matricis,in muliere, qu^ non habet menftrua,pro Uocat pr.rcedentephleboromia faphenaruni.Ri.eupato- rij, lupuli, hepatica:, fcolopendrii' cum radice, ana_j M-i caiamenthi Huuialis, &campeftris, rubeitiudto- rum tnaioris,& minoris,pulegij,ana. M.i.corticum fum initatum tamarifci.dra i.corticum radicum capparis,& faitcis,ana. vnc-i-quinque radicum c6mummn,ana.vnc.
E i.lacca: lot£,vne.s.feminis hrufci,afparagi,ana vnc.i.paf- iularum enucleataruin. vnc.i.arifto.longs, & rotunda:, rubex tindlorum,abfy nthij, feminis apij,anifi, faniculi, ameos, nigellx, dauci,acori, an.drach.iij.cichorex.M.i. feminum communium. vnc.ij.zucchari lib.nj.fucci lu- puli depurati, apij, fceniculi, endiuix depuratorum ana lib.s. Radices vero (tent m aceio perdiem, & nodtem, deindepurgeturcum piluhsinfralcriptis.
Pilulx rhabarbaratx expertg adomneoppilationfin Tiiul* dt vifcerum antiquam,caput, ftomachum,articulos, vifce- ra,& cutem mundificant,& pe6tus,hydropifim curant, Tppulwnm afcitem,& hypofarcam,quartanam,& idtericiam.^.fuc hipapi. ciabfynthij, fuccieupatorij, cu(cutx,feminis fumiterr?, epithymi, folliculorum fenx, ana.dra.s agarici, rhabar. hiera:picrx,laxatiux,an.drac.ij.foliorumrofarum,capi tum violarum, feminis portulactr, ana.dra.s.fpica',ligni aloes,fquinanthi,zinzib.garyoph.anifi,feminisapij, an. fcrup.ipulps colocynthidos, ferapini, ammoniaci, lac- P ca:lotx, opopanacs,lapidislazulilotipluribus vicibus cum fucco bugloffr , foliorum mezereon reprefforum inaceto,(alisgemmx,polij.an.dra ij.tutbith,pulpa: my- rob. citrin.an. drac.ij.diflbluanturgummi in vinoodo- rifero, & cum fucco fumiterrx, vel endiuia: informen- tur pilulx. dofis eft drach ij. Decodtifi conferens ad op- pi^uionehepatis,& fplenis. J ^.fquillxcapil.vene.amyg ZpJ,','°"&- dalarum amararum, fcenugra:ci ,extremiratum abfyn- /pttms.Ciff thij ana partes aqualcs,femims rapham.dra.i.decoquan- cf " " d tur, & (umatur decoitio corum cum melle. Et eft vales adeam ,quxeftlongi temporis.
Confectio valens ad oppilauone hepatis, qux eftpro- pinqui temporis.i^.piperis vnc i.s.fpicxaromaticx, car met. vi.fcEnugrxci,colti, afari, ana carmet.vi.mellis lib. i. s.Confice cum eo. Et fit dofis cochlear vnum cum ali- quibus lyrupis conuenientibus ad hac caufam , vt fyru- pus acctofns de zuccharo cum feminibus, &fortioril- loelt mellinus cum fimilibus, & fquilliticus, & aqua_j melliSjin qua fortiter decodtx fint fpeciesaromaticx, in G m qmbuseft ltypticitas,& decodtiolupinorum amaro- rum,in qua pofitus eft iuccus cupatorij. Et ex aperienti- busetiam oppilationem funt ttochifci delacca, dcab- fynthio,deeupatorio, de fcolopendna, & anifo.
Scluciua aute conuenicntia ad hoc capitulum, vbi o- S«iut,ui portet,vt(olcuioventrisfiat,non oportet,vtadminiftren tur fortia, nificum vehemes fuerit necefiitas, vtquia fit antiquata,& indurata parumper.quoniam materia, qux eft in eo,eft proxuna medicinx, &quoniam membrum cum virtuo(umfit, fufficitquodlibetadiutoriumadex- pellendum ipfam. Ec medicinxbonxad hanc rem funt hierapicra, polypodium,agaricum,abfynthiu, turbith, & poiium. Etdeturin potu de hiera picra forti vfque ad aur.i.s.& debili vfquead aure.ij.
Et pilulx ftomachicx, & de ferapino; & ea, qux funt ficut theodoricon, & hiera logodion. Inquit enim prin- ceps Abtihali.deindefadta folutionecum prxdidtisne- ceffe eft, vt des diacurcuma, dialacca, omorufiam, & a- jq thanafiam, & fimilia.
Ex iiis,qu£ exreriusapproximaturfuntemplaftra, cx quib.eft emplaltru fadtum ex polio,etfarinalupinorum, & (eminibus diureticis confedtis cum mel!e,& acetc\
Item emplaftrum factum ex fenugrxco,ammoniaco, abfynthio,ameos, malti.croco,oleode neriden,&cera.
Item ex pradidtis cataplafma facere poteris. Etex fuccis, &aquiseorumepithemata, &infufiones,qux celerius penetrabunt. Medicamen fadtum cum fpica Mtdictme romanaeft valde iuuatiuum (ecundum Serapioncni.fc. adcpp,utf fpicx romanxparres.iij.abfynthij partem.i.terantur,& "" cribcllenrur,&conficianttircum melle defpumato, & admini(tretur,fpicx enim virtuseftfortis in huiufmodi xgrinidinibus,immo pofiibile eft,vt curetur cum eo he- par,quod infrigidatum eft,& induratum,& non eft mua meiitumtrochifcorum didtorum in hocparum.
Medicainen laudabile, & expertum ex inuentionc,» Medicami noftra. ^.cainesferpentisalbi, nonantiquati,necmon- * l,uA taniabfciffis menfura digitorum.vij.acapitc, & cauda. """ uh,c '
Etmo-

DE ^GRIT. HEPATIS-
4+
Et motiatur, & buliiat in aqua, &primaaqua proijcia- tur, deinde bulliat cum ciceribus, & fionbus rorifmari- ni, &parum croci, & didtamni, & bibamr aqua. Mire Valetadoppilationemeius. Carncsetiam eiuscorrigut quodlihet,quodcorngib)leeft. Etvaletdiuturnis eius a:gritudinibus,quaiu mater fuit cholera,& maximeadu fta,et humoiumomniumaduftionem,autfanguinisin- fectionem corrigunt,& eft propria medicina leprofis, & hedticis, propric cum ladte, & ldtencis, & fupercalefa- dtis iu hepate, & felle.
Dixit Agaz experimentator magnus de Athenarum ciuitare, Lacca remouet omnes bepatis oppilationes, & affert muamentum magnum hydcopicis excalida cau- ia. Dixit Grxcus,phu,meu,& lacca (ubtiliftimepulueri- zata cum decodtione hyiTopi, & fatureia; eft magni mua menti. Dofiseft vnc iij.
Synp hs Syrupus Hip. vtilishepatiinflammato,&pofTeflbri tylsi"'"' oppilationumvcnarum.F^.foliorumtamanfci,berberis ana vnc. ij.endii:iar,hepaticx,fcolopendrix,apij,lupulo- rum ana vnc.i.mirafolis. M.i fandali albi, & rubei ana. vnc.ij. zucchiri li -uj.dofis. vnc.ij.daieiuno ltomacho cum aqua tepida,vel frig'da no ven frigoris.Dixit Ame- nius de fimplicibus, aqua decodionis exterioris corticis filticorum data, mundincat canales hepatis, & maxi- me confortat ftomachum.
"WluU 4 d Pilulx Hipp con-ra oppilationem hepatis,& xgritu- iXem. dincsinueteratas. si.aganci.drac.ij.fcorix.drach.i.aloes optimi, &lot$drach iij. lrccae,Horum tamarifci ana. drach.i.mafti.zinzib.aria.drachi.rhab. fpica: anavn.iij. conficecum fucco fumiteir<e. Dofiselt adra.ij.vfquead iij. Lotura vero aloes cum aqua decoitionis fpecierum alephangina; boni odoris eit facienda •, reitificat enim a- loen, & bonificat opera tionem eius. Sunt enim ex his, qu<E confedtionem hier^picrx ingrcdtuntur, qua;illud habentoperari,prout docuit Galen.fcptimo therapeuti- ces,& A bhuali-quinto canone aftignauit caufam.
De petcuffionc, cafu,& obui atione fupcr hepar, & curaeius. Cap. 5.
y. tntrap eit Ercuffio,cafus, & obuiatio rci dura: fupcr hcpar, no | eltasgritudo, fedeiusargritudinumexteriorcaufa, pura folutionis, & apoftematis plurimum, & aliarum, puta complexionis, &compofitionis, & eft manifefta.
Curameius incura igrirudinum hepatis, quatum caufaeftprimitiua,&exterior,inuenies-,fedin quid, & in quibus confiftit,ex his,qu.-Ediidta funt fuprainpaffio- ne ftomachidifces.illucergorecurre-, & aliasintentio- nes,& res hic profequans cum hepati appropriatis,quo- rum aliqua ex narratis hic,& ibifuntcommunia,qu£ex tc videas, & ex appropriatis in hoc loco, fiint fimplicia, SintplicU. & compofita. Simplicia qiucdam funt frigida,ftyptica; repercuftiua humorum Huentium, exquibus timetur apoftema, & retinent ia, feu prohi bentia Huxum fangui- nis, qui timetur, vt fpodium, corallus,fandali,& fpecies non aromaricx, camphora, terra figillata, lutum anne- num, lutum fcenium , &alixfpeciesluti,ha:matires, marchafita, fanguis dtaconis, herba,& fuccuscorrigio- !x, fuccus confolida; vtriufque, lingua ceruina, cauda c- quina, cytonium, myrr., rofa, mefpila, forba, albumen ouorum,gummi,diagacanthum,& gummiatabicum cum farina filiginis, panici, & milij, nzi, & hordei,my- rob zarur;acaciajhypocyftidos,& acetum parua: acredi nis, & agrefta, & alia,qux in cura fluxus dicentur, qui- bus oportet vti in principio.Quxdam funt ftyptica tem perata, vel parucalida,vtcharabe,lacca,alumen,mafti- che,thus,& cortex eius,cyprefTus,& nux eius,& fubftan tia rhabarbari,quibus vtaris in procefiii, cum repercu- tere, & retinere volueris, & refoluere. Et ex proptijs in hoc cafu eft plantago, coriadrum extraapproximatum, & mumia rubea, & vinum nigrum ftypticum, vt cala- brenfe - Et quasdam funt dolorem mi tigantia, vt eft ab- fynthium, & proprie cum oleo de alcanna fado ceroto, jacca, acorus, & fimilia, q 11x111 cura doloris eius dicen-
A tur, fi fandti Spiritusgratia nobisadfit. Etquaedafunt calida refolutiua paucas ftypticitatis, quibus vtendum cftin finecum refolutionem materix intendis , vt cfl crocus,(ampfuchus, eupatorium,abfynthium,(pica,flos fquinanrhi,arfenicumcitrinu, inparuaquantitate$quo- r.iam eft mirabilis virtutis in repercuflione,&refolutio- ne fanguinis,apium, calamenthum; & calamus aroma- ticusjhyflbpus ficca,cyminum, & huiufmodi ; qua'intc- rius,& cxtenus peromnem modum approximabis.
Etex compofitis eft medicamen conferens ad illud Meditami in principio cum eftcaliditas, & inflammatio, & time- turdecurfu fanguinis. ^t.fubftantixrhabarbari ,balau e«»> <»>» ftiarum, faneuinis draconis, aluminis iameni, ana par- " lui "«".
• 1 «-» 1 f f , maxime w
tes a:quales,pulueriza. tt doiis eius fitaur.i. cum zuccha £,«„<•</». rorof.antiquo-, & proprie ex rofis albiscumaqua cyto- niorum. Etex vltimis in hoc cafu funt trochifci noftri, quos in antidotario noftro diximus de terra figillata.
Aliud medicamen quando fuctit illic caliditas pluri- *AUud«A ma,& volueris repcrcutete, refoluere, & confortare. $£. id,m ' " charab.dra.x.rofa.rubearum. dr.v.acacix.drac.iiij.fpicae indx,croci amborum ana. dra.vi.mafti.corticumcappa risana.drac.iiij luti armeni.dra.vij.nucum cypreffi-dra. viij.Conficianturcumaquaarnogloflx,&fiantindetro chifci, vfque ad aur. i. Et ex vltimis in cafu funt trochi- fci de charabe,quos in antidotario noftro diximus.
Aliud medicamen ad ide.^aqu^ neride.drac.xlaccx abIut£.dr.vij.rhauedfceni.dr.iiij.croci.dr.iij.& s.afl?.dr. iijciccrumnigrorum.dra.vij.luti.armeni.drach.y..Con- ficiantur cumoleode]ilio,inquodiflbiutafit mumia. Et fiantex eistrochifci,drach.i.dofis fit.i.ij.iij.cum aqua rof. & fyrupo myrtino. Et ex expertiseft rauedfceni,lu- tum figillatum, & grana myrti,ana drach.i.puluerizati, &fumptacum fuccocaudx equinx, lingux ceruinx, vel confolidx.
Aliud medicamen,quo vtendum eft in finc, cum fan- TnMf.t*- guinem mortuum, & congclatum refoluere intendis.
Recipe rhauedfceni,laccx, zingib.ana. vnc.s. fiant ex fcUtum. C eis trochifci.drach.i.cum vino prxdidto, & addeparum arfenicicitrini,dacum vino vnum. Item linimetum ad hoc. $i.xyloaloes,croci,& fac lauari,& bdellij,& calami atomatici, maftic.ana.drach.ij.mumix ,drach.iij.Con- fice cum oleo zarachi, & almei rus, & cera, & fuperpo- natur. Itemaliudeftfola mumiacum iftooleo, nonefteifimile.
Emplaftrum conferens ci, quod cx percuflione inci- pitapoftemari, &indurari, eft emplaftrum rofaccum cumfcebra.
De fciflura, & incifionc hepatis, & cura. Cap. 6.
SCiflura,feu incifio accidens in hepate,eft folutio con
tinui in eo eueniens, aut in panniculoeius tantum, aut in fubftantia eius, & hoc, aut eft in carne, pennulis,
& vcnis eiusfubtilibus,difleminatis ineis,aunn profun da cius fubftantia,& eft peruenicns ad magnas venas,& vbicunque fit, aut eft fimplex, aut compofita. Et caufa „ eft duplex, interior,& exterior,interiorcftmulntudo,& acuitasfanguinis,&eftincipiens a venis,& proceditad carnem, vt apoftema, & proprie dubelatum, & vlcera- tiuum,&eftincipiens econuerfo, fcilicet afubftantia carnofa, & procedit ad venas. Exterior eft percuflio en- fis, vel gladijj&fimilium.
S l G N A. nam fiquidem fitin panniculoeius, tan- tum dolor, & pundtio in hypochondrio dextro fcntitur, &quodcurritexeodefcendit inventrem ; &tuncgra- uitas fuper peftinem percipietur ex lllius aegregatio- neibidemcumtumore fi fuerit,multum. Quod fifit in fubftantia, &._•> venis eius, figna erunt dolor graua- tiuus in hypochondriodextro, & fluxus fanguinisper vrinam,fi fitinpartegibbofa, velperfecefliim fifuerit inconcauaparte, & fifueritinparuisparuuserit,&fi in magnismagnuseritfluxus; necaliquid defcendetex eoin ventrem, & proprie cumfuent extrinfeca , nec tangat panniculum, & cftpalledo coloris , & defcctio naturalium virturum omnium, & in ftomacho, & to Mefua. FF 4 tocor-

FRANC D E
to corpotc. Et fiquidcm a caufa intcriori,puta mulritu- dme (anguinis fuent, figna apparebut plethorix pra:uia. Si vero eius acuitas, figna cacochymix calidar, qi::c funt nota.Si vero apoftema, figjia pra_ccdenns apoftemads il !ius dubelati, & aperti, feu vlcerati, qua: infra diceniur. Si. vero fuerit a caufa exteriori, figna ex prxceftione eius manifefta_^.
CVRAM eius dtipliciterconfiderabis, generaliter, & fpecialiter generaliter autetn ex cura folutionis fto- machi dicta fuperius comprehendes. Confiftebat enim in quatuor rebus, quas te oportet hic fimiliterprofequi, & complerecum adminiltratione medictnarumappro priararum hepatr,ex qutbus funt ftyptica,& coglutinan- tia,qua; lunt leptomerts (ubftanttar,vel aliquibus aperiti- uis,& dtuteticisadmifla, & ,pprie fi incifio fit in gibbo; fic.n.in curaoppillationumeiusaperitiuisj&diureticis, & proprie fortib. oportet admifceri aliquod detetutum, quod retrahendo ipfaad ftomachum prohibeateorum velocem penetrationemad vnnalia membra.lta in cura folutionis continia ipfius,ftypticts, & conplutmantibus oportet admifcen, quxeorum virtutemdifficilem per- . tranfibiiem ad lpfum heparadiuuentpenetrare. Talia autem ftypticaconglutinantia, tam fimplicia, qua com- pofiraex his, qux ditla lunt fupra in curafolutiohis fto- machi, & fluxus fanguinis narium, atq; Ipuri, & cx his, qustnjcurafluxus hepatis dicentureligerepoteris, & fi- militer coadiuuantia pertranfireex cura oppilationis ia dida. Speciaiiterautcmconfiderabis: natn fifitin pan- niculoctus tantum , & fimplex cum pra:diclis ftypricis, &c conglutinantibuscurabis interiusapproximatis , & extetius magis. Si vcro fir in fubftantia,pennulis, & ve- nis paruis , &fimplex, curabiscum pra:didisexteiius approxtmatis, interius magis.
S1 verofitcum dimmutionepartis magna;, vel pcnnu la" maxime,& proprie cum cibismultum (anguinem ge nerantibus, qui parrcm ianguineatn habeant gcnerare, licet (permatica femper regenerare non poffint, nec om- nein nificapira paruarum venarumtantum,&incir- cumftantijscalidis, & humidis.Et fi cum vlcere copofi- ta clt,mundiricabis prius,deinde confolidabis. Si ex ple- thoria cuacuabis-, fi ex cacochy mia expurgabisjfi ex apo ftcmatc dubelato,& vlcerato,cura eft cura illius, qu£ in- fra(Chrifto duce) dicctur. Quod fiincifioperueneritad magnas venas,eft_curabilis,& propriefi cum deperditio t.apin.rt, ne (ubitantia: fueiit.lnquitenim Hipp.veficaincifa,aut hepar,mortaIeeft. Ait enim Gal.verum eftcum inciiio ad concauam veniat vcnam; & quia inde multus fmgui nisfluxusprouenif,& quia non poteftapponi mcdicina, quare intirmus moritur antequam contolidario tiar.Tro chifciderhauedfceni conferentes adgrauuatem in he- parc,& fplene, & apoftemate in eis, & pcrcuiiionem ca- dentem 111 hepate. ^.ratied(ceni,drach. viij.rubex,lacc£, anadrac.iiij.(emini« apij, (ucci eupatorij,anifi,ana.drac. nj.terantur,&cribellentur,& fiant rrochitci. dra.i.& de- tur.i.cum eo,quod couenir, materix,funtenimefficacif- fimi,dixitfilius Serapionis, Etexexperriseft medicame feamdum intentionem noftram , quod diximus in an- tidotario, capituloderhabarbaro, & rheupontico, eft propnu cumfuccocaud^cquin? puluerizarefumptum.
Deapoftematehepatis, &curaeius. Cap.7. •
APoftemahepatis eft tumorprxtcr naturam eue- niens ei, aut in velamine eius,aut in fubftantia_.5 •, & hoc, aut in parte gibbofa , aut in concaua, in aliqua pennularurn(uarum, autintoto,&illudeit rarum, & mortalepluritimm. Caufaautem eiusomnisexcaufis apoftematum infra fectione fecunda numeratis, vbi de cura apoftematum fccundum vniuerfalem modum lo- curie imus(ducefacro FIamine)eritmanifefta. Etex v caufis materialibus eius, quod in vclamine prouenit plurimumeftaquo/a, vel ventofa.prour ariatorma de- clarat. Etquiainuentioeiusinanimalibus dcgennbus in iocis aquofis, & paludofis cft magna, cuius caufa eft
PEDEMONT-
E vaporexeisdigeftionis malitiarefultanspetens circunv ferentias, fedpropter denfitatem vclatninis non relol- uicur. Sed eiusquodinfubftantia euenitplunmum_j ett humorofa,fanguinea, vel cholerica, raro phlegmati- ca, vel melanchoiica,non ventofa,cumficventolitas in ramos, &venasexpanfibilis non colligibilis mvnum ciippum •, immo in eis retenta propter oppilationem, vei vfquead velamen expulfa coadmuante calditate-»»
&< .iraritaie fubftantix membn lbidem propter foli-
ditatem velaminis congregatur. Et fecundum diuer- fitatem caufarum ipfarum materialium diuerla: crunt ipeciesapoftematis eius , quiacalidum, & frigidum» &calidum plurimum lan§uineum, & frigidum phlc- gmaticum, melancholicum, &aquolum. Etexcaii- fis effediuis eius plurimum eft oppilatio; prohibete- nim nutrimentum in ipfius fubftantiam diffundi, & fupeifluitares ex eo expelli; immo eas,quas confueuit» interdumrecipereabomnibus membris, ad mteftina, P & ftomachum non tranfmutit, vt Galen dixit, cum ait. Egeftioautem egrediens anatura,fortaffefignificat, g» membra,qua:luntin ventte funr tantum infra, & for- taffe fignificat, quodcffundirurad h:rc membra, qu-x funtfuperea humidiras, quod eft, quia ftomachuscon- tinuaturomnibus membnsmediantehepate,&. recipit fiiperfluitatesomnium membrorum meaianteipfo. Et fortaffe, quodeffundituradiplum, expellituranatura, cum vult mundifkaretotum corpus,autaliquod ex me- briseius, autduornembraaurmulta, & mulcotieseft illud (ecundum viarn accidens; quare remanentes in eo neceffarinm eft venas cius replere magnas, & paruas vlquead minimas;& ex eis pr^ter naturaeffundi aliquid reludans m vacuas regiones fubftantix eius. Etiam chy- lus, vel nuuimentum fiquod diffunditur imprimen- do, velpropter malamcomplexionem, nec conuerti- turnecexpellitur, quarc fuperHuens neceffeeft ipfum aggregari; & vtroquemodoneceflarium eitipfumop- pilari, acetiam apoftemari , necetiam inconueniens 1 cum chvlus fimilis fitphlcgmati, vt dixit Abuhali, vel inipfumconuertatur, fipermdigedionem noninfan- guinem, & humores alios conuertatur, licet lllud fit ra- ro. Scd ipfiusprxrereaapoftema conuenitterminari, vel ad bonum, quia ad relolutionem, & euacuationem per Huxurn fanguinis narium; vnnam, & fudorem, 6 iueririn gibbo; vel per vomitum, Huxum, & liidorem fi fuerit lnfima: velfaniarionem , vel permutationem ad rninus periculolum mcmbrum, puta renes,inteftina, vel (jjlenem, aut ad malum: quiaad (uffocationem, & permutationem ad nobilius membrura,puta cor, & ce- r e b r u m, p u t rc f adtj 0 n c m, vel fllirofim; & quandoque_» pcrducit ad hydropem.
S I G N A apoitemaris eius, qurcdam funt commn- nia , Sc quxdam propna. Communia funtinuentio doloris, &grauedinis inhypochodriodextromaioris, quam fint in oppiIatione,in(eparabilis etiam abfque ve- hemenna anhelandi inuentx •, cum extenfione vfque ad [ furculam, &atiractio furculxad inferiorapropterattra ctionem ad inferius fufpenforium; quarcaccidit duri - tiesin anhelitu,& magis (i fuerir in gibbo.Etquandoqj accidit m apoftematibus hepatis,quod non poffunt dor- mire (uper latus dextrum propter coprellionem, & gra- uat eos dormire fuper finiftruin, propter tenfionem fu- fpenforij ad inferius: immo plurimuminclmantur dor- niue fupine; &accidit alreratioin forma,& colore,quia vria^ inflatioin facie, & membris,& coloread citrinum ten- dens, vel pallidum> & vrina in colore vergcns in oppos. in fubftannafpiflaobumbrata in fuperficie confufa,ma- nifefta,liuens,fuperiuscum fpumacirrina, rubca,vel alba;& egeftio chylofa, & virulcnta. Propria vero funr duplicia,quxdamquxindicantlocum, quxdamiiatu- ram apoftematis: Locum ; namfiin velamine fiierit, figna eruntgrauedo cum dolore acuto ,licct minor, & proprie apud compreflionem tactus, febns p: ginitti- tur,&proprie fi fueric cholericii, pulfus quafi fetnnus: quomam arterix eius (unt diffulx m panniculo eius;
& cum

DE ^GRIT. HEPATIS-
45
& cnm rumpirnr currit in veticrcm ; &cfi fucritaquo- fum,(cu vcnrolunijtoleratur Abfkjue mipcdimento mul- ro,nifiiit valde magnum. Siveroin eiusgibbo,%na propria erunt durides,&tumor in dextro hypochon- <iiio,tactu perceptus,fi corpus non fu pingue; 6c in hoc licctcommunicttajwflcma lacertorum ventris, tamen differt ab eoin figura tumons, qupniam apoftcmatis hepatis tumor eft tiguix rotunda; iunaris,(ed apoflema- ris lacertorum tumor eft oblongus, procedes fecundum fitum lacertorum admcdum caucia; lniiris. Etdiffe- runtin accidenribus alijs propnjs,qua; funtapoftemati hepans; 5c etiam communibus hepati,& alijsinteriori- bus mcmbris. Etex eis eft; nam cum vides mirach declinaread tenebrofitatcm,<Ji tenuitatem,tunc a;ftima «juodnoneftapoftema lacertorum,fed hepatis. Etiam accidit tullis ficca, conllndtio, (cd duritiesin anhelitu propter tradlionem, & compreffionem diaphragmatis proprie cum adefl vehementia anhelandi,& minora- tionenatur.e. Et quandoque retinetur omnino propter oppilationem gibbi,&proprie cum apoftema eit ma- gnum,& vrina cum rubore ccrperit in febre acuta,& cum rubedine fueritturbida,& tahter perm,inferit,apo- ftemafignificat mhepate. Etvtdixit Abuhali,quonia caiiditas apoftematis jpfam rubeam reddit,& cbullitio- nem faciens diffoluit materiam, quamquam oppilatio fit,quare redditur fpifla cum perfeuerantia, maxime cii humores concurrunt ad iplum,&fit liue(censprc>pter calons fuftocationem a materia co!k-cta,& concurtcnte
A illud hydropifis. Et cgeftio conturbata nigra in princi- pio xgntudinis acutie fignificat,apoftema efie calidum» magnum in hepate, & in proccffu elt virulenta, deindc faniofa,cum peruenerit ad dubelati, grauitas quoque in ipfo maior eft ea,qua; fit cum apoftcma eft m funa,quo- niampars fima; fuftentatur fuper ftomachum, gibbofa veronon fuftenratur fiipra aliqucd nifi in eo, quod eit vehementcr adha;rens,&conrinuarum coilis fdfis. Sed eius quod eft in fima, figna funr priuatio duritiei,& tu- moris in dextro hypocjiondrio,n ifi fi t magnum,& pro- prie m pmgui grauitas minor, propter diCtam caufam, & dolor vehementior propter comprefiioncm. Etin hoc licet communicetapoftemati mefaraicarum,tame differt ab illo.quoniam grauitas in apoftemate mefclai- carum eft minor,& eft cura tenfione magna,& profun- da verfus ftomachum,& ventrem, &egeftio eit chylo- fa propter oppilationem,& debilitatem ipfarum,& fub- tilis ,propter ftomachi debilitatem in digeftione,&fi 3 quidem fitfebris propter eins caliditatem, erit leuior quam in eo, quod eft m hepate. In apoftemate autem hepatis eft c conrra. Itemex fubfequentibus", nam fi egrediatur aliquod fpumofum poft dies aliquos, fiqui- d-cm nt illud ad rubedinem, & citriniratem declinans, eritab hepate,et vomitus,abominatio,defiderij ablatio, atquefingultus,propterilIud,qiiodeffunditurdehepate ad ftomachum propter vicinitatem, & proptcr colli- gantiam inter h epar,&ipfum in neruo fubtili, &pro- prie cum apoftema elt magnum, & calidum; & fecun- fimul. Et cum apoftemaelt magnurn,egeftio eft chy- durn Hipp. cum ait. in Iiepate phlegmonem patienti, 7 ., f i , 7 . lofa,virulenta; & retinetur humorofa,. Er cum ei aflo- fingultus luperuenit; ait Galen. non iuperucnit apoftc-
* contmto- tafem.
ciatur ventris iolutio humoroia, mortalis clt,ait Gal. fi hoc apoftema fine hepatis defectione fuerit,cgeftionem prohibebit,& maxime fi fuerit in fima, & caliduni-^ . Item prardidta accidentia.cumeft ingibbonon erunt; vel fiquidem fint,propter hepatis pr.rtium * continuan- tium minorantur, & funtdebilia. Et plurimum fcque- tur hydropifis propter nocumenrum digeftionis,quae cclcbraturinea. Signaveroeius,quodeft inpennulis, L (unt proportionalia illis,fed funt debiliora. Siverofit adeo magnum,quod comprehendattotum,& omnes parresetus.fignaprxdicbiconcurrentomnia.
Qu.-e vero mdicant naturam ipfius, & materia funt: nam napottema fuerit calidum,illic erit febris acuta,& propriefi fueritin carnofa paitc, & fi vehemensabla- tiodcficlerij, naufea, vomims, fingultus,rubedo lingux deindc nigredo, frigusextremorum,& fyncopis, & to- tumcumeftin fima. Cum veroeftin gibbo,acciditcu fcbremalitia anhelitus,& dolorexrenfusa dorfo vfque ad furculam, & tulfis,&communicatin his acciden- tibus cum pleurefi, verum differt ab ea,quoniam in plcurefi feb. eft acurior,dolor lateris eft acutus,malitia anhelitus maior, tuffis cft femper,& primo ficca,& fe- cundo humida,cum maturaturpulfus ferrinus. In apo- ltcmatibus vero hepatis,dolor eft grauatiuus fub co- ftis femperincipiens. Et tuflis fcmperficca,& pulfiis eft vndofus. Et fi cft phlegmaticum,apparcnt figna domi- D R i| fanguinis. Si vero cholericum prxdidta erunt fi- ^na acnnora,& cum fignisdominij cholerx,& cum re- loluitur, ccffant accidentia. Si vero collectionem fece- rit, accidentia intenduntur, cum facta eft, fedantur,& augetur grauitas in loco. Et cum rumpituraccidit hor- ripilatio,& exitus puris, & faniei per egeftionem fi fue- ritinfima,vel pcrvrinam,fi fuentin gibbo. Et cum fuerit alba, & fequitur alleuiatio,eft bona, fi vero ca-no- fa,vel ficut amurca,& fcetens,& fequitur debihras,cft mala,vt Hippocr.aitin apho. Si vcrofrigidum,figna crunt contraria,vel mitiora, quam qux funt cum fignis dominij phlegmatis, vel melancholia-,vel ventofitatis, dequainfra dicerur. Etcum lnduratur quod eftplu- rimum proprer inobenientiam materix,& exceffum diaphorcricarum, & adminiftrationem ingroffantittm !'*• apocrufticorum, figna funt grauitas multa, tumor finc dolore,& febre,& commnmcatin his cnm oppilatione: leddiffcrt propter rcliqua, qux lunt didta, & lequitur
mati hepatis fingultus, nili apoftema fit magnum,& propriccalidum.
C VR A apoftcmatum hepatis calidorum, duplex eftintcntio: generalis.fcilicet & fpecialis. Generalis confiftit mquattior rcbus,fcilicet in euacuatione vni- uerfali totius corporis, in euacuarione partis, fcu mare- , rixapoftematis: inregimine,&quarto inaccidentium correctione. Specialisautemconfiftitinconfideratio- ne fpeciali apoftemaris, fcilicet caufx eius materialis proprie; naturxloci,fcihcet mcmbri,vthepatis,& par- tium eius, de quibus didtum eft fupra,ac inuentione au- xiliorum propriorum, quibus prxdidtx quatuor com- plcmtur res, generalis intentionis; necnon, & apti mo- di vtendi cis.
Siergo apoftema hepatisfit phlegmonicum,vtpri- mam rem compleas generalis intenti nis; phleboto- miatn de faphena, ve! de bafilica partis contrartx, vel eiufdem,prxmittcs; prout cxigit difj>ofitio,fcilicet vi- quead defedhonem. Inquitenim Hipp. htvbivfque addefedtionem ducere,&hoc fiicere fi fufficiat xgro- tans. Quod approbans Gal.ait. In acutifhmo cnim /.afh.,/, apoftemate, maximo dolorcj&^ji in febribus peracutis nulla mcdtcina melior haceffe poteft ;educitcnim ma- teriamgeneratam,& inHuentem,& fortaflc inHuxain, fed oportet eam prxmittere: airenim Gal. quodante eam omne aliud auxilium per recurfum, fcilicet, & per cxtra&um cft inefficax,& periculofum. Quod fi virtus non permiferit,partirioportet eamcum reiterarione, nonomitterc,xrate vcro non concedente,aliquidpro- portionaleilli prxmittes: vteftprouocatiofanguinisna rium cum inftrumentoex fetis porcorum fadto,quod eft notum,& cum fulo intromiffo in nares, vel cum vn- guibus,vel faltem cumfanguifugisappofitisnaribus; fi apoftema fuerit in gibbo,velapemonchxmorrhoida- rum,cum fridtionecx folijs panetarie,vel ficus,velcum naffali ex paneporcino,feu bryonia; & fcartficario ctu- num,& propriefifueritinfima. Deindeprxmiffacua- cuatione vniucrfali: adfecundam remfcilicet euacua- tioneni partis,feu materix apoftematis vcniendutn_j. Oportet autem,vteam compleascum adminiftratio- neeorum, qux materiam recurrere faciunt,repellunr, & tranfinittunt; & fi quid inHuat^trahunt, .•> deri- uant; & cjux fiuxa eft, nec recurrerc poterit, euacuant*, &etiam qux per modum congeftionis fuerint aggre-
gata.

FRANC DE
gata. rccurfam,vd repulfam,& tranfmifTam complcnt trigida, & ftyptica mteriiis, vel exterius approximata fccundum omnem modum, fimplicia, & compofica, qux infra dicentur,hsc enim non folum influentem re- pellunt matetiam, fed confortant hepar,ne tranfmittat, necnon ea, qua: per modum congeihonis aggregantur, prohibent generari.
Simplicia propria, quxinterius funt approximanda jn principio •, funt aqua endiuix cum fyrupo acetofo de iuccharo,aqua portuIacx,virgx paftoris,aqua granato- rumacrium,& muzorum,aqua cucumeris,& cucurbi- tar,aqua hordei habens virtutem cufcutar, calamiaro- matici,abfinthij,& fimilium. Exterius approximanda '•*• in ipfo initio,(unt fucci fiyptici,irigidi, ficut aqua myr- tar,dcfolijs malorum,& cytoniorum,& fpongiainfufa in aceto,& aqua frigida,fnccus portulaci, fcmperuiux, aquarofa. fandali, prarputia vitium contrita,&empla- ftrata cum rofis immaturis, vel fuccis maturis,huiuf- modi temperatis in ftypricitate,& frigidirate. Exceden- tiaenim in eis,apoftema induranti& conftipando reti- nent choleram. quare addunt in apolfematis magnitu- dinem, & magis fi fit in fima, quam fi fuerit in gibbo, quoniam ad gibbum non perueniunt cum virtuteinte- gra,fcd cum lpfaconfra&a. Et quandoqucaccidir ex eis vehementia doloris propter fuffbcanonem mattrix, & foliditatem membri:quare tardaturrefolutio,& acci- ditmortificatio membris. Oportet ergo propterea,vt cis fi lllis cares,admifceas aliqua fubtiliatia,& aperitiua, & quas fupaius nota fecimus; nec oportet,vc ea admi- niftres a&u fngida, etiam fi fit apoftema calidum, ied tepida,aut non veri frigoris.
Cum vero verificatum fuerir,quod iam fit apoftema, quod materia noceflet aggregan,immo fitin hneprin- cipij,Sc principio atrgmenti, oportet,vt tu adminiftres gmpla/lra. tunc emplaftra fadla de cytonijs, & aceto, & aqua rof.
quiafunt meliora,&de illiscft.vt teranturcytonia,cu farina hordei, & aqua rofa. & emplallrentur, aut cyto- niadecodla in aceto,&aquarofa. donec biscodtafint, vel mifccanturcum fandalis,&oleo rofa. Etexilliseft, vtdecoquantur cytonia, cum vitio odorifero,inquofic ftypticitas,addatureis virgapaftoris,vel plantago,& (a- uich hordei - , & conforteturcum abfinthio,vel fpica,vel cypero,&adminiftretur. Etquandoquefitexcyto^ijs decodtis cum abfinthio. Etex illis eft oleum de cyto-
nijs,& maftich.& ,1 fimilia cum prxcefferitinaug-
mcnto.
TracSionem autem,& deriuationem complebiscum friilionibuSjfomentis mordacibus, ventofis cruribus, coftis,brachijs, anchis,& dorfo: necnon emplaftris ca- lefadtiuis in eis applicatis ex Hammula, rapfia,fquilla, -cantharidibus, calce non extindla, & fmiiiibus fadtis. Cum veroiam fuericinfine augmentia principiolta- tus, adde prxdidtis maftichen, chamxmillam, melilo- tum,foenugrxcum,femen lini,& fimilia. Procedente veroftatucumiam totaflaxerit materia,ad eaacuatio- nem phlebotomabis bafilicain dextram-,&fi quidem refoluatur,benequidem,fiautemnon,ftudebiseuacua- rcmateriam inapoftemate contentam, & virulencam, & refudacam ab eo. Et fi quidem fueric in gibbo,cum diureticis,qux (untfupra, fi vero in fimacum foluenti- bus ventrem, & crahentibus ad inteftina; qualia funt n quxdocuit Galen. clyfteriaproprieexfalenitro,& me- vssdlicrato,quxomni temporecompetunt,&proprieIeni- tiua,vt naturam leuem teneat,& materiam fimx ad re- gionem conuenientem fux expulfioni inclinent,vt vr- ricam,fcabio(am,mercurialem, epichymum,& polypo- dium; & quxcunque moderace ducunt c6mifcendo,(tu coquendo cibarijs,& proprie ptiianam; & etiam fortio- raillis,vrcortices nigriellebori,parum adminiftrabis, & magis cum fuerit in declinatione. Exterius vero (u- perpones cataplafmata,& emplaftra ex diaphorecicis qualiafunt,eupatorium,chamxmilia,melilotum,Hores abfinthij, fpica, crocus, cafialignea, calamus aromati- ius,& alia confimilia debilia non fortior?,, cujn indu-
PEDEMONT.
E rent apoftema refoluendo fubtile»& dimittendogrof- fum naturam debilitent, fuperflue refoluendo, Quare oportet ftyptica illis fortibus cum expedit admilcer;, quxvirtutem detineant, & conferucnt roburipfius, & line acuitate,ne mordicent,& commouendo materiam apo(lematis,atque rheuma prouocando,apoftemaaug- mentent. Quodfi apoftema cholericum fuerit,phle- i»d>tUria. botomiam minoratiuam miniftrabisde bafilicain prin cipio,cum propter naturam membri raro lit finepecca- to fanguinis, deinde minorabis choleram lnHuenrem, &generatam cum adminiftratione cholagogi exaqua fruduum,tamarindis,melle,cafia, manna,aquahordei, & zuccharo violato, lucco rofarum, & rhabarbaro, & aloeredificato, £< w -> fimilibus leuiter educentibus finc. agitatione,& confortandbus. Etclyfteres exlenienti- bus,fi apoftema fuent m fima, vel diuretica frigida no- ta,fifueritin gibbo,deindecalida gradatim peruenien- do ad fortiora: & deindq apocruftica interius fortiora, p qualiafuntcoriandrum,aqua melonis indi,& fimiliter nenupharis, alchechengi, uiiubarum, & aqua pfyllij,& fyruporum cum endiuia, cufcuta, vel fpica •, & exterius emplaftrum ex prxdi&is, & epithemata cum campho- ra,(andalis, & lenticulisaquxadtu frigidisparum,dia- phoreticadebiliora,vel mi(ta,vel pura luis temponbus, qualia iunt cu(cuta,lacca, abiinthium, eupatorium,fpi- ca,&fimilia,& zuccharum, mtus fiimpta, & extenus approximata peromnem modum fimplicia,& compo- fita. Et fiquidem totum refoluatur/anaremanebitpar- ticula - , fi veronon,fed tranfeat in dubelati, & fuppura- tionem propter materix difpofitionem, quod oltendit prt longatio eius vfque in diem quadragefimum finc defedtu feb.& doloris, vt dixit Hipp.tunc opottct, vt maturationem eius ad ftatum perducasincolumen,& quod ftudium tuum exerceas (ecundum regulas (ex, qtias fupra in cura pleurefis diximus; illuc etgo recurre, & eas cum proprijs medicinis compleas. Et licet quae ibididta funt, hepatinon func prcpria, tamen (ecunda G virtutein his intentionibus complendis operationem habenrpropterpropinquitatem. Sicutenimqux fran- guntlapidemin vefica, frangunt,& in renibus, Itaqux maturant,aperiunt,& mundificanr,& lncarnant, t*^j> confolidant,inpleura, illaagent,fin hepate multo ma- gis; ficut etiam aperitiua oppillationum (plenis fant aperitiua earum hepatis. Etexmedicinisappropriatis adiuuantibus in maturarione apoftematishepatis(unt lac afininum,cum zuccharo albo,aut zuccharumal- HiLifcer, & ficut aqua de radicibus cum pafiis ficubus, da6tylis,& alijs fimilibus communibus, 6C V _ J - decodtio polij inieiunio. Etexillisfuntemplaftraexfatinahor- d.i,calamentho,ccepeaffato,radice lilij,fanna f^nugrx- ci,& radicealthx^. ht potusaqux mellis cum aqua hor- dei,&detaraxaconficco,drach.j.& cum ladtealinx. Ec ex medicinis iuuantibus ad eruptionem apoilemati he- •Jtnflmt patis appropriatis,in quibus etiam cum (ubtiliationceft hcf "f ™ confoiiatio,eft (cabiola, & fuccus cius, nalturcium: & ' {.] ficabfinthium ,crocus,&fpica, radix p^onix, & ladix alhafce,& radix rubex,& giana alfagredi, & (uccus eu- patorij,& radix centaurex, & oleum de neiidtn,& oleuin dearboremaftiches,& delilio. Etexilliseltem- plaftrum defarina hordei baurach,fimocolumbino,ca- lamenthum,glutineaIbotm,&pice,& fimilibus. Etex illiseftbalneationis afiiduatio, &dormirefuprahepar, & exercitari,& deambulare quantum poftibile e(t. Fa- dtaei iTptioneoportet,vt adminiftres mundificantia, & abftergentia ex parte dcclinationis materix. Etfiqui- dem declinet ad viasinteftihorum (anies, dabisaquam mcilii fimplicem cum fucco fcabiofa,vel cum diureti- cis,fi declinet ad vias vrinx, fed oportet, vr diuietica non fintfortia,quxlxdanr,& vlurrent fimul cum (anie meacus viinx,quod fi accidac, ttfc rectius eft,vt iitaqua mellis decodta cum xqualitate, & permifta cum aliquo glutinatiopauco,fcilicetamy!o,ouo&cko rolato. Et cibeturcum cand.irufio,& maluis. Etpoteturcuma- qua Jiordei, ctjm gumma tragacanthi.
Cuss.

DE ^EGRIT. HEPATIS.
4.6
c;a. , Cnm aurfacrir mundificatio fada perfc&e, oportcr A vr fumac m ieiunio incarnatia,& conglutinantia. Etex proprijs eft,vt fumatur thuris, fanguinis draconis, ana aur.j. (eminis endiuix,fem.apij,maftiches,ana aur.j. Et fumatur in potu cu aqua mellis, vel iulep, & poft illud cibeturcum rtypticis,vtconfonetur.
Quod fi materia,feu ianies erupta effundatur ad fpa- tium ventris,tunc neccfl"ariumeft,vt incidatur cutis apudinguina, & difcoopenatur lacertusadeo,vtappa- reat liphac nommatus biteron; dcinde fiat ineo fora- men,& ponaturin eocanella,perquam currat puspau- latim,deindecumemplaftris appropriatis cofolidabis, & totum hoc ii per materiam non re(oluatur,quodple- runqaetiericonfueuitperipfam trahentemfaniem per medmmoflis. Tertiamrem principij complet debita fex rerum no naturalium adminiftratio. Et etiam quar- tam rem complentauxiliapura,& diuerfa,& vnicuique propria fecundum pluralitatem, & diuerfitatem accide tium,qutdidlafunt,&aliorum,qua;di6ta(unt fecun- £ dum modum fupraincuraapoftematis ftomachidecla ratum;iIlucergo redi.
JnpUtgm* Quod fi apoftema frigidum fuerit phlegmaticu, vel UneJn'.™o'~ mc ' al!C ^°'' cum 5quodeft raro,econtrainpluribuseft procedendum.Pnmoenimfadbiphlebotomiade bafili ca propter caufam iam dictam in minori quantitate tan quam in prscedenti,& loco cholagogi adminiftrabis phlegmagoga in via minoris caufx leuia, vt eft aquaal- bulet,geleniabin,vel & melanagogum, vt aqua fen^,bo- raginis,& buglofla?,&polypodium. Etpriusclyfteres ex ab(lergentibus,& aperientibus, mifticum aromati- ,bus in principio fimplices,& compofiti, qui fupradicti funt in cura oppiladonis. Et ex proprijs eft oleu de cher- ua,&degenfeminis,quodde zambrica nuncupatur,& iarnbuchinum. Et ex emplaftrisproprijs meliuseftem- plaftrum ftomachicu, feu cerotum ftomachicum Gal. & de feminibus. Et ex ele&arijs diacurcuma,dialacca,et iimilia,& trochif. de (pica,& fiftici,funt magni iuuame ti. Et fyrupus de (eminibus cu chama:dryos,poIypodio, C & fimilibus. Et diaphoretica fortia illis mifta, vel pura temponbus fuis,qualia (unt,qux fupcriusdidhi funt.
Quod fi perueniat ad (clirofim ,quod eft plunmum propterindilpofitionem materii?adre(blutionem,& cx ceflum diaphoreticum,& malitia rcgimitiis,tunc fi con firmatum fit,& quietum,non curatur. Si verofuentin principio fui curatur. Et quandoque perdurat cum vita; &quandoquetranfitin hydropem fecundum Gal.Etfi fequitur Huxus,moritur.
•>.idci*u- Curaapoftematum ftigidorum eftduxrcs,vtfupra in cura ftomachi didhim eft,(cilicetmollificare,& refol uere, quas complereoportet cum ijs, qua: di6la funt ibi, &cum proprijs hepati,quxhicdiccntu r,(implicibus,ct compofitis inrus,& extra approximatis . Simplicesad has intentiones funtgranapini maioris,medullx,& adi pes temperatx,calidi, fcmcn lini;f£nugrxcum,althxa, ^luten albotin, & potus apozematis,cofti, & eupatorij, fcenugra:ci,& pafiularunv,& olcumainygdalarumdul- j - j cium,& denucibus recentibus.Etexeis,qux valdecon ferunt ad refolutionem, poftquam tres regulas atttndi- fti in ea,quarum prima eft,vt aperias cum fubtilibus re- bus,vtvirtus refoluentium,& mundificantium fubin- tret.Secundaeft,vtpr^mittas calefacientia,fubtiliantia, & incidentia humorem grofium,& frigidum atque vi- fcofum,quij eft materiaeius.Tertia eft,vt pr^mittas mol liticantia, vel admifceas ea cum eis, vt eft fomnus fuper • latus dextrum. Etcoftuseft vehemctisiuuamenti cum ex eo fumitur in potu,ana.dra.s. v(que ad aur.j. cu aqua mellis,autvino. Etquandoque confertfumereinpotu oleum coftinum,aut de neriden,de cherua,aut de balfa- mo,cum aqua decodionis ruti, & anethi; & fitquanri- tas olei de neridc,dra.iiij.& adminiftreturper hebdoma dam,&confert maxime. Et ex lllis eft femen agni cafti, m (yrupo de eupator. •,& de arnoglofla ficca,cum aqua foeniculi,apij,endiuu£. L : t decodtio lupinorum cum fpi- caaromatica,& amygd.ilis amar.in vino. Et baccx lau
Zt.CAf.J,
ri,& radix phu,& cicer nigru,& poliu,&channdryos & porrum.Etexcompofitisconfedtiombus conferenti bus ad illudcft diacurcuma,athanafia,theriaca,diatefla ron,dia!acca,diacoftum,& (agcna. Etcx trochilcis, tro- chilci de fpica. Et ex emplaftns bonis ad illud,eft empla ftruin de mcliloto in antidotario dithim-,aut de diamo- rondccodto cum vino pontico,aut fpica,& oleode fifti- cis,& de prafiio, & de anetho decodto. fct ex ceroris,ce- rotum hyfl"opi,& diapente. Er ex medicinis bonis eft (e- cundum Gal.vtponanrurfupramembrum ventofie ca lefadla: fine Icarificatione;dcinde adminiftrentur medi cina: fortiores in fubtiliatione,& refolutione, & fac ad- hxrere ea loco,qux funt ficat nitrum, & fulphur ci tri- numhebdomadam velmediam,deindeadminiftra cpi thematacum finapi fingulisdecem diebusjpoftea fac vomerexgrum cum raphano.Qrr>d fiinobediens fue- ritapo(tema,admmiftraelleborum album. Etquando- quedeuenit ad cancrum,& nonelt fpes ineo. Inquit. enim Hipp.quibulcunque cancriabfconditi fiunt,non, curari eft melius: curati enim citius peieunt,non curatf longius tempus proficiunt.
Dcapoftemate me(araicarum,& lacertorum ventris,& cura eius. Cap. S.
ET cum apoftema fuerit in mefaraiciscura eft, cura apollematis concauitatis hepatis. Et cum apofte- ma eft in lacertis almirach,curatur cum apocrufticis,et refoluentibus fortioribus,quomamintentio,qux fumi- tur a particula in lllis eft nulla,vel modica,in hepate ma gna.Qua propter oporter,g, repercutias in hepate,& re foluas cautius,& cum minori audacia,quam in illis. C» pofitx funt medicinx,qux ex prxdidtis componuntur, ad vnamquamq; intentionem propiijs,qux (equuntur.
Defcriptio emplaftri refoluetis apoftemara hepatis: lau- dabile,&expcrtu.Rcci.ftyracis,cerx,danich.nij.vini,co Empta/lrt tylas.ij s.liquefiat cera,& oleum,& milceatur cum.eis;
Almd ad idem.i^.lilij,amomi,folij, ana danich.j. ftyra- r. h, t . cis, cerx.anadanich j.olei dearboremafric.quantu ne j^"' " d celTeeft.Aliud.f^.aloes,vnc.iij.maftic.vnc.j chamxmil i^hudti 1^& meliloti,ana vnc vj oleideIilio,quantum(ufiicit. ld "" ■ Aliudrefolutiuum,&conforratiuum. Rr.croci. vnc.iij. bdeliij,vnc.vij.fordesvrceoli - ,vnc.inj.amomi, fpicxro- /«/w i«w». man£,carpobalfami,anavnc.vj.oleidelilio,quantii fuf- ficit,Aliudrefolutiuum,& propneeiquod indurationi elt proximum & confert in doloribus fplenis,& renum i^.fquillxaflat?,lilij c<jleftis,afari,dauci,feminisapij,ani fi,fpicx aromaticx,cafiix, caftorei, calamenthi monta-. ni,& Huuialis,cyinini,acori,pyrethi i,piperis logi,nucis mufc.amomi,apij,euphorbij,feminisalthqx,ft(jchados, polij,fifcleos feminis rutx, fem. foenic. corticum radicis cappar.ariftol.rot.cinnamomi grofii,zingib. baccarum lauri,feminis hyofciamialbi,cofti,ameos,(eminis carui, omnium,anapartem vnam.Conficiarur cum mellc de- fpumato,& applicetur,poftquam applicatum fuerit (uf- ficienter emplaftrum de muciiaginibus.
Medicamen aliudfadtum exalhjs campeftribus. i^. Medicami aliiorum,gennanxalbx,eupator;j,cofti,ariftol. cheifin. " !,HdAd fifeleos,piperislongi,anadanich,iiij.feminisapij,a(ari, meu,phu,nucis mufca-ameos, aniuden nigrx, ana da- •
nich.xv.caftorei,& aqu^ rofa.ana danich. xij. foluantur omniaiftacum vino,«5i alliaterantur,& immifceantur cum melle, &approximentur in modum cataplafma- tis. Inquit Ifaac,fi apoftema fuerit ex percufiionc,vel ca fu,velcollifione,pi"5cedentephlebotomia,dentur rha- barbari,dra ij.cum vino,vel(erocaprino. Etrubc^dra. j.cum vino& ariftolo.rot. dra.j. cum aquacalida. Et fi infirmus patiatur in hepare calorem,damus, balauftia, bolum armenum,cum aqua arnoglofle, vcl fucco fola- tri.Puluis valens ad percu flione hepatis,& caliim. iv. ba lauftiaru,violaru,myrt£,boli,amydi, anadrach.iij (an- guinis draconis,lacce,ana dra.j s.dofis,dra j.cum apoze hqmru vh. matederofis,maftic.& arnoglofl^. Medicame Afclepia l " y d c t dis fidtum cu melle, ipfum namq; expertum eft confer- M \dm""
repro

FRANC DE
Se pfopter iHud,quod in ipfo eft de fpcciebus medicina- zum valentium ad illud, fecundum condinones fuas, quas diximus. Rec. cham£epityos,& prallij,feminisapij montani,gentianx,feminis agni cafti,feliis vrli,feminis cucumeris, fcolopendrii, radicis opopanacis, amvlo- rum,lili), rubei, leminiscaulis, arifto. piperis, (picxin- d®,cofti,feminis apij hortulani,& erucx,herb? iudaics, polij, apij, eupatori) ,granorum iuniperi, ana partes x- quales, terantur, & conficiantur cum melle,dofis pon- dus auellans cum vino.
De inflatione hepatis. Cap. 9.
INflationis hepatis modum,cau(am,& locum,habui- fti in prscedenti cap. Ht generaliter caufas, & figna eius,atque curam ex diftis fupra in cura inHationis fto- machi poteris comprehendere. Illuc ergo recurre, & cumproprijs intentionem complentibus opciare,qux tibi ns.rrata funt (uperius. Et fiquidem fueritinfimo cum clyfteribus,cibis, & potibus operari magis. Si ve- ro ingtbbo,cum diureticis,intus,& cataplafmatibus «xterius magis. Si in vtraque parte cum vrrifque, & fe- brisfuperuenienseftcura vtriufque, cum conlumatin- flationis cailfam.
De dolore hepatis, & hypochondriorum > Cap. 10.
ijtfb. u. TNquit Hipp.quibufcunquedolorfitcircahypochon- X dria fine phlegmone,febris his fuperuenies (oluit do- lorem,qui eft antecedens adtionis Ixi.x ipfius fequens p- didfas xgritudines eius. Et eftgrauatiuus,fed non fit vc- hemens,nifi cum apoftematecalido,aut ventofitate,& fimilatur dolori hypochondrioru; differt tamen ab illo, vtfuperius di&umeft. Quicum fueritin hypochon- drijsquandoquecx proprijs.quandoqueexcommunita- te heparis,cum elt in dextro,quandoque excomniuni- tatefpleniscueft in finiftro, quandoqueex comunitate diaphraginatis,& eft in vtroque: & quandoque ex com- munitate ad coftas apoftematis in lacerris,& quando- queexcommunitate totius, vtcumacciditinfebribus, & cum tenfione multiplicatus in peitilentialibus«& quandoque accidit propter apoftemata intrinfecaalia, & quandoqueaccidit in crifibus cum materiatendatad inferiora,vt egrediatur per ea. Etquandoque accidit etiampropter tenfiones fpafmofas (equentes maliriam complexionis. Caufas,& figna eius,locum,& curam ex iam di6tis in hac fumma,& (upra in dolore ftomachi po teris comprehendere. Illuc ergo recurre,& canones ll- los iftuc reducas,et compleas cum admimftrationepro- priarum medicinarum hepati, qus fuperius hic iiint narrata,naturam hepatis in omnibus attendendo. -
Etexmedicinisfpecialibus indolore hepatis,inqui- bus riduciaeft habenda funt fimplices,& copofitx. Ex fimplicibus vero,eft abfinthiu emplaft ratu cum oleo de ifedicjMt alchanna, vel decodlu m oleo fimplici fecundu Gal. & 7fi'rem ht CUnl °' eo c ha'n?meIino iti hypochoiidrijs.Trochifci de Pttu. rhabar.cii defcriptionibus pr^didtis diuerfis in antidota- rionoftro. Confedtiode rhabar.& diacurcuma. Confe- dlio meu, folutiua de cordumeni,'&de carfare, athana- 9eonfiifit fj a niinor.Et cofedtio Afclepiadis ditta fupra.Ex exper- * ' m ' tiseftfucci foliorumpfici,vnc.ij.cufyrupo acetofo,aut decoCtio eoru cu rhabar.drac.s.croci. fcrup. j. & ferninis api),&f?nic.anadrach.s.Et Gal.viditin fomno,q>phlo- botomia arteria; inter policem,&indice cxittenns cu- rat dolore eius. Confeitio medicaminisaddolorem he- patis experti.i?i.rofdra.iiij.lpicy,maftic. ana dra.ij. fue- ci eupatorij,abfinthij, laccx, rhabar. croci, fuperiorum corticum fquinanthi, rubes tindtorum, afari, trium fe- minum,xyloaloes crudi,ana dra.j.xyloba! drach.s. etfcBi» »t Confedtro medicaminis ad dolorecu folutione ven- tris. iji.f^cis vini dccodti, laccx,(picar,rhabarb.anaaur j. hpatuTum fcorixferridrach.viij. bibantur deeis pulueri/ans per- fiinticncui- miftiSjdrach .ij cum vne.ij. aqux coriandri. Etcx em- ' plaftrjs eft empkftrum de cordymeni, de rncliloto, de
PEDEMONT.
B, euphorbio,& fimilia funtmeliora. Etregimen,& die-
ta funtexrenuatiua. Confectio trochifcorum Azenfis Trcdnfii frigidorumaddolorem hepatis. iji.foliorum mezeieon d,tmm tritorum, agarici, myrob. cytrinorum, ferapini, ana_^ drach.v.ireos drach.iij. fucci eupatorij, fpic£e,ana aur.ij. facM,<ut Conficiantur cum melle. dofis,a drach.iij. v(quead iiij. Confedtio trochifci Azeniiscalidorum addolorem he- ^cifeull ad patis fortem. Rec.mezereon, chalcucecaumenon, fter- doimm ht. coris columbini,ana xqualiter, & quarta pars harum^'" euphorbij. Conficianturcumiuleb,dofisdrachm.ij.s. tu«u <i« Autcum fyrupo violato informentur pilulsde quibus
. . r rr\ 1 r dolortm he~
mpocu rnbuantur cumaqua paflularum dccorafcenti. p at u,&ii} e Sitquecibuseius efca,autcibuscum fumach. autace-ntUm. tum cum oleo,aut fyrupus acetofus. Confcdtio ad do- lorem hepatis calidum. Rec.azenfich drach.v. feminis citri,endiui.T, portulacx, fosnic. ana drach ij.s. fucci h- quiriti:e,drach j s.rofarum, drach.j. fiant trochifci cum aqua rofata,& denturin potu cum fyrupo acetofo,aqua
p endiuiar, &aqua folatri,velabfinthij. Serapio. Confe- dtiopilularumdeeup3torio ad doloremhepatis, idteri- tiam, & feb. iuuatiuarum. Rec. aloes, fucci euparorij, myrob.cytnnorum,anapartessquales. conficecum.^ aqua apij. Iudxus. quandoex groffa ventofitate fuerit dolorheparis intrare tinam decodtionis abfinthij, flo- rum cbama;mill£e, & fquinanthi eft vtile valde, fifeb» &apoftemanon adfinr.Etexpropnjsadidem eft fpon- giainfufainaquadecodtionis abfinthij,eupatorij, fqui- nanthi,anifi,acori, & fpica;. Etemplaftrum exabfin- thio,& oleo rof in principio,& proprie vbi timetur apo ftema,& inprincipio cum cerato fadto ex eo,& oleo de alchanna,vel ftercore caprarum montanarum,& olco facto emplaftto fccundutn Abuhali.
Dedebilitatehepatis. Cap. 11.
DEbilitas hepatiseftlarfio virtutis,&adtionisnatu- ralisipfius, ficut doloreft lasfio virtt:tis,& adtio-
G niseiusfenfibilis. Simpliciter autcm,&fpecialiter (u- mi poteft; & quid fitvtroque modo fiirtipta, & caufa: eius,qux fint extrinfeca:,& intrinfecac, &qua: propria: funtei,& excommunitatealiorum membrorum vici- norum,vtfellis,& fplenis - , & remotorum,vtftomachi, inteftinorum,renum, vefica:,& fpiritualium, vtcordis, pulmonis,& diaphragmaris: & animalium,vtcerebri •,
&totius corporis,vtin febricitantibus, & algoratis,& refolutis corporibus, & ctiam membris cui rcntibus cx eisadipfum,&quibus maxime, & plurimum contin- gatex caufis fupra capitulode debilitate ftomachiha- bes,& fpecialiter fumprapoteris colligere ex generali'.
S E D SIGNA ipfiushabes fumpta,vel fimui,nec- non,& caufarum eius in fpeciali, prout ea variat lpfius natura, a natura ftomachi diuerfa inueftigando fic vni- cuiqueapplicabis. Nam fiquidem debiliratem hepatis p.tpt.un/ quisabfolute,&fimpliciterpatiatur,quem Galen.hepa- } f ticum appellauir,figna erunt mutata qualiras ad citri- \ a 'p. 7 . ' num,velalbedinem, vel viriditatem, & quandoque ad fufciditatem, prout fupra in fjgnis complexionum fto- machi,&hepatis fuitdidtum. Cumenimcolorcorpo- risex rubeo, &albo fuerit admiftus,fanitatem eius fi- gnificat. Etexeuntia,fcilicet vrinx,& egeftio mutata fe- cundum plurimum propter illud,quod fupra didtum eft,& naturalis in colore citrino, vel pallido,rubeo,vel glauco in tubftantia fubtili,grofTa, & aquofa,& (edimi- ne multo,vel pauco (ecunduin diuerfitatem facientis caufc,& etiam adiio la fa,nam plurimcs eorum,qu; de- biliratem habent in fuo hepate,concomitatur,& pro- prie,cum penetrat cibus,dolorleuis extenlus vfquead crura. Si vero debilitatem patiatur fpecialiter, & prin- cipaliterdigeftionisipfius,fignaerunt,quoniam fanguis egrediens in phlebotomia enr aquofus,quoniam mem- bris non vnitur,nec aflimilatur j qtiareinflammatur,& propne hcies, &oculi. Etiam vrina, & egcftio fecun- dum plurim um eft,ficu t lotura carnis, quoniam non fe- paratur aqtiofitas a fatiguine, fcd traniu fanguis cum ca,

DE ^GRI"
vel lTibti!ecius,nifi illudex dcbilitace retentmxfit,qux tandiunon retinuit,donec digeftiua perfedlecibum in fanguinem alteraret. Et figna debilitatis digeftionis quandoeft principalis,&quandoeftex peccatoadmi- njftrantium,fuprade debilitate ftomachi habuifti,aut quiageneratum fanguinem totum continere nonpo- reft,fed parsaliquaegrediturnon retenta,cum vrina.vel ege(tionc,vnde lequitur, ficutdixit Gal. fluxus ftngui- nis,&proprie vrina fanguinea. Inquit Abuhali,5<; eft pra'tcreacv:m xgrinidinibus acutis (anguineis,vrina fi- cur fanguis ipfeemittiturapertione vena: in ea non exi- ftente, fignincat repletionem fanguinis fuperfiuam,& talis Huxuslongusin proceffu non mutatur,& fic in ha- bente complexionem calidam cholericus, virulentus: deinde ficut fex, & ficut fanguis r.igrefadtus,aduftus. & in habente complexionem frigidam fit fi eft fanguis ni- grefcens congelatus.differens ab adufto in multitudine, opacitate, & obfcuritate nigredinis, & doloris priuatio- ne, & pemeniunt ambolimulad Huxum diuerforum colorum in fine, &il!ud oftendit,quoddigeftiofitmu- tataadcorruptionem.Quodfi egeftiofueritalba,& vri- napropriealba tranilucens,eritfignum,quodeiusdige- ftioomnimodefitablata, vndedebilitas corporisfequi- turmulra,nec erunt figna fuperHuitatis,cum nofuper- fiuere pofIxt,vt fupra de debilitate ftoinachi eft oftefum.
Debilitatem autem attrafHua; fpecialiter, & princi- paliterfignificat egeftio chylofi, nifi fitpropreroppila- tionem mefaraicarum,cuius fignum diftindtiuum eft, quoniaminoppilationeearumcitius egrediaturchylo- fa egeftio,& eft groflior propter fubtile chyIi,quod tra- dtumfuitad hepar,groflb nequeunte penetrare,& eft minoris quantitatis propter hoc. Etquando cumhoc fueritvrina tindta, fignificat quod nocumentum eftin artradliuatantum,non in digeftiua; vrinaenim eft ma- gis fignificatiua debilitatis digeftiua:; egeftio autem ma gis attractiua:. Et certificatdebilitatem digeftiua?,debi- litascorporis;debilitatem vero retcntiuxipfius fpecia- ( ^ ter '^ proprie fignificat,quam ab hepate fclbtiatex- < .ccp. } . p U ,j- 10 cjbi^quoniamad debilitatem vniusfequitur for- tttndo alrerius,& e conuerfo,vt ait Gal.quo expulfo,an- tequam fiat humorum generatio, fequitur fuperfluita- tum trium minotatio non tantum humorum, & etiam vrina',& tindfuneius,&etiam tindlura egeftionismi- noratur,quoniam cholera non generatur, qux tingat,& minoratur etiam ueceflitas furgendi ad (ellam ,cuin_,» choleranon tranfmittatur adinteftina,quare perducit quandoque ad colicam, & melancholia cum non gene- retur,ad fplenem non tranfmittitur,nec ad os ftomachi, vt excitet appetitum,quare minoratur. Et apparent fi- gnadebilitatisdigeftiu?exdebilirateipfius,&funtquia nutrimentum perueniens ad membra eft illaudabile, imperfedte digeftutn,& aquofum,quare non bene vni- tur,nec conuertimr in membra, fed fupcrfluens ineis caufat inflationem cum mol!itie,& calore fubalbido. Etquandoqucperducitadhydropifim. Sed fignacau- firum debilitatis abfoluta: 1 & fpecialiter fumpra: extnn-1 fecarum, & intrinfecarum,& propriarum,& cx com- munitate cxiftentium,ex fignispr^didtarum caufarum eius cognofccre poteris,necnon,& curam.
C V"R A. Ergo intuereillic,& illa reducas in hunc locum, & prout oportet cutam cum proprijs operarc prardidis fimplicibus,& compofitis,& qua:hicfubiun- gemus cum auxilio Iefu Chriftt omnipotentis,cuius no- Muuim{ men fit per mfinita fecula benedidtum . Medicamen »dM>Uu- bonum ad debilitatem hepatis. Abuh. Rec.laccxablu- ■ m • tar ,ari(lolochii,aloes,anadrac.iij. luccieupatorij, (emi- nis,f?nic. & atripiicis, ana drachtn. v. abfinthij romani, drach .vij.feminis endiuia:,& ancthi,anadrach.v.femi. apij,drach.iiij.fiant exeis trochifci,aut fuffuf. Aliud me- dicamen Gal.expertum. Recipcpaflularumenucleata- rum aur. xxv.croci,aur.j. & s.calam i arom.aur. i j .bdellij iudaici,drach.ij.s. cinnamomi aurj. cafix, aur.s. fpicx, aure.iij. fquinanthi aur.ij.s. myrrhxaur.iiij. gummial- bonn, aure. inj. darfefahan, aur.ij. mellis, aur. xyj. vini
HEPATIS- 47
A quantum fufficit . Et quandoque imponitur in ipfb opium,& (emen hyofciami,cumaffociataeft debilitas caliditati,& propterhoc philonium conucnit. Etxfti- mauit Gal. quod hoc medicamen eftexconuenicntibus ei cum 1 uispropnetatibus. Euaporatio conferens valde. EiupsmtU Recip. cinnamomi, cafix, ana vnc.s. fpicx,drachj. fub- *'"« flantixabiinthij,eupatorij,anadiach.v.bulliantinvino ,dem odorifero,ltyptico,m quo fin t com m i ftx rortel lx,& ad- datur olei de neriden,vnc.j. & infufa lana, fiat euapora- tio fi debilitas ex caufa fuerit frigida. Si vero ex calida, fiathoc. Ri.endiuixcumradicibus. M.j (andali vrriuf- 'f' que,fpodij,ana drach ij. cufcutx,flotum abfinthi;,ana c*u/z, drachm.vj.bulliantinaqua rof. cum fuccogranarorum muzorum,vel parum aceti, & prxdi&o modo fiat eua- porado, Emplaftrum bonumad idem,in caula calida (mpuflr* Rec.rofa. prxputtorum vitis albx, cymarum rubi, ana ad,dtT »> M.j.violarum,vnc.s. fpodij, fandali, endiuix,florum_^ (quinanthi,ana drach ij.&confice cum oleo ro(a. &ce- ; ra. Emplaftrumbonumin caula frigida. i^.cyper. ma- ftiches,fpicx,thuris,gallix,nuciscuprefli,ana vnc.s.cy- marum fquinanthi, anifi, faeniculi, apij feminis,ana_rf vnc.iij.mufchi drach.j.aceti vnc j.iuccieupatorij vnc.ij. oleiderhabarb. & cerxquodfuflictt, & quandoque ad* dituraloes. Inquit Abuha.cum videsimpreflionemdc- bilitaris hepatis peruenientem ad digeftionem,conforta curn his,in quibus eft ftypticitas, & calidi tas cum men- fura,& aromaticitas. Et fi ineis maturati^ fit,licut (iint medicinxcompofitx ex his, vt fpica, fo!ium, nux mu- fchata,coriandrti,vel cardamomum,maftiche,calamus aroma. cyperi, & fimilia. Et fi fuetit perueniens ad re- tentiuam,adde in ftypticitate,& minue de calefactione, autcofortahuiufmodi medtcinascum mediciniscom- pofitisex eis,cum infrigidatione, ficut funt balauftix, rofx,hypocyftis,& fimiles. Et fi perueneritad attradti- uam,conforta cum eis, in quibus eft parua ftypticitas ea menfura,quxconferuet virtutem hepatis,& fit in eis ca- liditaSj &aromaticitas, qux ex prxdictis eligere debes fimplices,&compofitas (ecundum modum approxi- matas ltudendoin aperrione oppilationum.Et fi perue- nerit ad expulfiuam confortabis cum calefacienribus aromaticis,& humedtatibus. Ercalefacrenes,fplenem, & vifcera ,&aperi oppilationes •, his prxdidtis medici- nis obuiabis malitix complexionis,aqua plurimum de- bilitas abfoluta, & fpecialis prouenit. Etquiacxomni malitia complexionisprouenire poterit,ftudebis ipfam cognitam cum prxdidiis alterare, & cum dixta exte- nuatiua,vel rcfumpttua ftbi,prout oportet, & lbi pro- fpera inuenies, fi Chriftus voluerit. Galen. eledtanum Ucdanwn valensaddebilitatem hepatis,mundificatcanaleseius, " d & fellis,& fubultathumores; prouocat vnnam,confor- " m tathepar confortatione magna. Recipeligni a!oes,ro- farum,fpicxnardi,cinnamomi,anadrach.i;.Iaccx,iha- bar.garyophana drachm.s. afari,ani. maioranx,mafti- ches,granorumbalfami,anadrachm.iij.phu,meu,lqui- nanthi,fpodi),ana dracli.j. chamxpitliyos, cu(cutx,ana drach.j.s. Conficianturcum aqua, fyrupodelignoalo. aqua ro(a,& zuccb. Dofis,a drach-j. vfque ad i j.
De cachexia,&elt qualitas mutata. Cap. 12.
Achexia fecudum Arift. generaliter fumpta eft ma Cachexi* j la corporis di(pofitio,quam fequitur xgritudo. ?""'• Specialiter autetn eft mutata qualitas,feu habitudo cor- poris anteccdens hydtopifim. Cuius caufamediara eft debilttashepads, &proprie digeftiux eius,cuiuscaulas immediateprxmifimus. Cumenim debilitaturipfius digcftiua,languinis gcneratiofitphlegmatici,&aquofi; cum digeftio fecundum Galenum inlpiffando proce- dat.qui membns non vnitur,vtait. Gal. quare remanet infacie ipforum,& fuperfluens habitudinem ipforum immediate naturalem permutat, altcrat, inflat,& tunc diciturcachexia. Etcum fuperfluir,itaquod phlegma, vel aqua,adeo vincatin (anguine,quod natura fcgrcgare nequeat/ed tranleatcum fanguinead membia,& in co^
tum

FRANC- DE
i\lm vacuitatibus aggregctur, fcquitur hydrops, diffe- rensacachexiain quanto eius,quodeftex torogenere gfyfc praeternaturam. Etcognofciturexperrnutationecolo- tiscorporis, & faciei adalbedinem,& citrinitatem,& apparetinflatio in palpebris,& extremitatibus manuu, & pedum,& quandoque fpargitur in totum corpus,ita, vtfiatficutmaffa,inqua impreffiones dimittunt veili- gia,& concauitates. Etquandoque appetitus multipli- catur propter phlegmatis acris multipltcationem ex de- bilitate digetlionis. Et quandoque debilitatur appetitus, & crefcit litis,cum digeftio corrumpitur in procelTu,& fero fx,8c nitrol? fuperfluitates veniunt ad ftomachum, & accidunttunc vigiliar,& in commilTuris,& in gingi- uis caliditas,& pruritus propter vaporem corruptum afcendentem,& minoratur vrina, & fudor,& multipli- catur ventofitas,exquaaccidit inflatioin mirach,& de- fcendit,& inflatur burfa tefticulorum,& cum accidit in corum corporibus vlcus , fit difficilis confolidationis propter complexioniscorruptionem, humiditatis abundantiam.
C V R A Cachexi3E,elt dux res. Vna eft hcpatis con- fortatio,& digeftiux eius proprie, necnon,&aliorum, fcilicet ftomachi,& membrorum, vt materix non ge- nerentur. Aliaeftexiccatiogeneratxhumiditatis mul- tiplicatx m fanguine. Primam rem complenr, qux in prxcedenti cap. habuifti, & in cura debtlitans ftoma- chi,& digeftiui eius,illa ergo per te videas. Secundam remcomplebis cum his, qux in cura malxcomplexio- nis ftomachi humidx,meri, & hepatis diximus, & fpe- cialiter,& proprie cum euacuationibus humiditatum peromnemregionem conuenientemei,puta perfecel- fum,& hoc cum clyfteribus,& abfterliuis, cum aperiti- Uis,fubtiliantibus,& incidentibus,& confortantibus,& foluentibus in principio cum facilitate, Deindecum fortioribus,qu£efunt ex prxdictis nota,cum pharma- cijs,& proprie ex hiera Gal. fa£tis,fi caliditas fuerit mi- fta, velcum hieris magnis, fcilicet colocynthidis,pro- pterphlegma,& hieralogodion,ruffina,& alijs. Mun- dificant enim haic fanguinem,& membra prxdi&aa fuperfluitatibusabfque humiditatibus inanitis.Phlcbo- tomia inhoc locum non habet,nifi raro,fcilicet cum debilitas fuerit exrepletione fanguinis, vel retcntionc, & propriemeriftrualisin mulieribus,&ha:morrhoida- lis in viris, & tunc in principio locum habet.antequam debilitas crefcat,& in pauca quantitatc,& difpartita,do- neccomplcatur indigentia, & virtus melius toleret,& cumvomitu prouocato cumhis,qua: materiam refpi- ciuntpropriam, qui fuperius in cura ftomachi didtauj funt. Etcum prouocantibus vrinamhic fupraincura oppilationis,& apoftematis hepatis di6tis,& fudorem prouocantibus,vt funt vndtiones, potiones,&balneana turalia thermarum, & artificialia ficca non humida, fri<5tiones,& exercitia, fupra in cura ftomachi dicta,& cumregimine exiccatiuoin omnibus non naturalibus rebus fuperius declarato, quar omnia infra in curahy- dropifis,ferofx Ipecificata lubiungemus duce Chrifto.
De hydropifi. Cap. 13.
YarU i>y- TTYdropifis vario modo notificatur.a Ioannitio jrotifu m- [ ^ enim quod fit mala complexio humida,materia- tificatimei. l, s: Abuhali apoftema aquofum,vel argritudo mala: compofitionis in quantitate fuperfluitatis magnitudi- nis membrorum :a Galen.quod eftdifpofitio,vel mala qualitas,feu habitudo corporis fequens peccatum dige- ftionis,& vnionisaftus nutritiux virtutis. Nec mirum, cum (ecundum eum nihil mirandum: eadem figna tres habere rationes in differentibus habitudinibus,& fana, & xgra,& neutra dici. Similitereandem xgritudinem diuerlisconfiderationibusin diuerfis gcneribusxgntu- dinum,& diuerfis prxter naturam rebus reponi non eft mirabile. Cuiufcunqueautem generisfit,tresfunteius tiyjripijli foecies,fcilicet afckcs, hypofarca, & tympanites; hypo- &W h veto,anafarca,& leucophlegmatia fynooyma lunt
PEDEMONT-
E fpeciei fecundx. Eiusautem caufaduplexeft,commu- nis,& propria vnicuiqueipeciei. Communiselt quin- cuplex materialis, localis,efficiens,formalis, & finahs. Materialiseft materia frigida degenere phlegmatis,a- quofa,vel ventofa. Localiselt vacuum ventris inter zir- bum,&fiphac,in quomateriapra:di6ta colligitur,aut fpongtofitas membrorum corporisvniuerfi. Efficiens eft triplex coniundta,antecedens,& primitiua. Coniun- caB - dta eftduplex,vere,& quafi. vere,coniundta eft materia «»>«• ipfafrigida membra alterans, & intumorem eleuans, quafi coniundta eft debilitas hepatis, & digeftionis eius continue iftam materiam regenerans - , dicente Gal.om- nis hydropifis caufa propter infortunium fanguifica- tioniseftfiens. Antecedenseftmala difpofitio hepatis, s.i*Ucj& b^^aliorum membrorum digeftionis degcnere mala: c " e ' 7 ~ complexionis purx, vel humoralis cx le, vel vicinitate: folutio continui,& apoftema habens efficere nocumen- tum in digeftione. Primitiua eit omnis caufa exterior p nocumentumin digeftioneimprimens,& debilitatem maiorem,quam in cachexia prsdidta, qux fuperius di- dtx funt hic, & fupra decura debilitatis ltomachi,&di- geltionis eius. Caufa autem formalis,elt fua effentia ha- bitaper notificationem ipfius, CaulaHnalis eft,vtde- ftruattotaliter digeitiuamhepatis,&adinteritum per- ducat,& plurimum ua eft cum fueritantiquata,& con- firmata,& proprie afclites, deinde tympanites,deinde hypofarca,vt infra. Caufa autem propria vnicuique fpe- rnpri*■. cierumeius exvarietatc caufirum prxdidtarum poteft affumi. Cum enim hepar,& digeftiua eius fuerit debi- litata principaliter,non tamen multum,quia generat fanguinem, fed phlegmaticum,qui tranfiens ad mem- bradigeftionistertixinfrigidata,non perfedte coquitur, necin fanguinem conuertitur purum, fed in phlegma- ticum potius,quare eis non vnitus,fedfupernuens,eo- rum fpongiofitates replet,& cumnonpoffitrefolui,& nmltiplicatur,& eaeleuat in tumorem,& tuncefficit hypolarcam, qux cuma debilitate digeftionis minori G procedat,& caufam coniundtam, & diffufam habeat in omnibus membris,minoris periculi erit. Etlicetaquo- fitas, &ventofitas fint diffufibiles magis, quamphleg- maperomniamembra, tamen quia funt facilitcrfolu- biles,itadiffufx,&non permanent, hypofarcam gene- rarenon valebunt,ficut phlcgmaticitas ipfa. Cumve- ro hepar, & digeftiua iplius fuerit debilitata principali- ter,& infe,& fueritaugmentata valde, &perfedte,adeo quodnon generet fanguinem phlegmaticum,vtpiius> fed omnino eius contrarium,quod eft aquofitas qux- dam fuperabundans multum in fanguine pauco, nec poflit fequeftrari ab eo,& expelli,& ad confuctas regio- nes,aut propterdebilitatem expulfiux hepatis,& attra- dliuxrenum,autproptermu]titudinem,& abundatiam eius, aut propter viarum obftrudtionem,nec membra illam trahant,cum abhorreant,remanens in hepare, cum naturafibiillamnequeat fuftinereperrefudatione quandam per poros velaminis eius tranfit in vacuum_5 ventris,& lbi colligitur,& tunc efficitur vera,& propria hydropifis,qux afclites dicitur,quxeftaquofitatiscol- lectio. Etquia materiaeius,quxcftcaufaconiundtafi-. mul colledta eft, & a caufa maiori, & quafi perfedta de- bilitateprocedens,ideo magis periculofadignofcitur,ex eo quoqtiequia fpiritualibus eft magis comundta. Cum vero debilitas digeftionis incipitin ftomacho, & pro- pteraliquam fuarum caufarum, fueritque caliditas fto- machi,& inteftinorum debilisin fe.vel licetinfefortis, debilis tamen refpedtu cibi,quia fuerit groffus,vifcofus, velnaturaiiter ventofus,multiplicabitur vcntofitasin eiscum aliquali humiditatepropter diminutam deco- dtionem cibi, quxtranfiensad heparnon corrigiturin eo propter debilitatem ipfius ex compaffione grandi ad llomacbum,ficutfuprade debilitateftomachiaudtori- tate Gal. eftdidtum. Ercumhocnon pofiit expelli ali- qua prohibetecaufa,necnatura valeattolerareibidem, fubrilitatefuapenetrabitper poros velaminis in vacuii venrris,& lbi faciet inflatioueni,qux improprie,&.abu-

D E j€ GRI
fiue cii&.i eft hydropifis ad fimilirudinem rumentis venrris ln hydropifi i proprie ramen a modernis dicitur rympanites a proprietate tympani, quod pcrcuffum re- fonat propter repercuffionem aerisper pellisextenfio- nem; ab antiquis vero ficca dicitur hvdropifis,cum ve- tri non infit aquofitas aliqua,de qua fitcurandum,im- mo ventofitas ficca,qux a caliditate proceffir,& hydro- pifis vera a frigidirate procedat, vnde Hipp. ipfam hy- dropem nominauit ficcam,qua:cuma debilitatemino- ridigeftionis procedat,& caliditate minus deficienre, «juam afcites, & maiori,quam hypofarca, & caula eius coiundla fit magis refolubilis,tenebit mediu in inferen- doper.iculum,& morteminterprxdiclas fpecieseius.
Signa. hydropifisquoque figna habet comrfiunia,& propria, Communiaverofunt duplicia,quardamfunc communia fpeciebus,inquantum huiufmodi,& qux- dam funt cominunia eis,inquantumex communibus caufis procedunt. Prima funt ex parte qualitatis muta- rae,quiacoloris alreratioad citrinum,pallidum, viride, feunigruin,& inflario palpebrarum,&oculorum pro- pter caufam fuperius difitam, inHatio extremorum, & propric pedum propter elongationem a fonte caloris propter motum, & fitum eorum infimum,& proprer mareria? grauitatem, & feb. tepida plurimum. Et funt alia ex adiione i.rfi,vt fitis clamofa, a qua non euacuan- C"»f> fir* tur,cuius caufa eft triplex. Prima eft propria paffio fto- tnfUx"" machi, & nutritiuorum ex qualitate nirrofa,& acuta aquofitatis coHeCtx' in eis,qux inHat,& exiccat ea. Se- cunda eft compaffio eorum ad fpiritualia,& eft conflri- dhoanhelitus,&inHammatio fpiritualium ex vapori- busa(cendentibus,vt in afcite,& tympanite,ficut dixit Gal. velpropter matenamcrudam in fpiritualibusag- gregatam,ficut in hypofarca. E t tertia eft,quia potus a- quz non penetratad membraexiccata,vt ponit Abuha. propteroppilationem, qux prarcedit, vel concomitatur plurimum,vel fequiturneceflario. Etpaucitasappeti- tuscibi,nifi accidat a frigiditate hepatis, vtcum proue- nitexporuaquxfrigidx fuperfluo,mhora nonfua. Et 1 Vottninm. alia funt ex exeiitibus a corpore. Nam in omnibus fpe- ciebus,&proprie inafcite minoratur vrina,& inplu- ribus difpofitionibus rubct propter impotentiam fe- queftrationis ipfius a fanguine,& cholera rubra. non er- gooporter,vt iudiceturper tin6luramvrini,&rubedi- nem eius,caliditas hvdropifis frigida", nec cholerica: fri- gidx,nec oppilationis ex frigidis humoribus,ficutncc per eius albedinem frigiditas febris acutx,& phrenefis, vtaitAbuha. Etmultotiesaccidit eisbothor,qua:eru- ptxcmittunt aquamcitnnam,& multiplicatioegeftio- nis (anguinolenta:,& propriein )iypofarca,& tympani- te. Et breuiterfigna communia fpeciebus hydropifis funt communia fignis cachexiar,& eadem fpecie fccun- dum plurimum: difFerentcs tamen in quanto,ficut& caufur, fi enim fint paruar,demonftrant cachexiam pra:- <entem,& prognofticantur futuram hydropifim: fi ve- roaugeanrur.demonftrant hydropifimpra:fentemtan- tum. Communia verofi inquantumex caufisomm- £ busprocedunt,funr. Nam fi fuerintex propriahepatis pallionedebilitate ipfum,&digeftiuam eius,fignafunt ineoincipientia,&perdurantia. Etfiquidem fit mala coinplexiocalida,&a:gritudoacutadebilitans.ipfam,fi- gnafunt inflammatio, & febris plurimum tepida,quia ephimera propterdiotam caufam,fitis,amaritudo oris, citrinitas coloris, cafus appetitus, vomitus cholericus, viridis,& citrinus,vrina citrina,non neceffario propter caufamdidam . Etfi fitcaiiditas liquefaciens,figna_j erunt liquefa6liones in vrina,&egeftione,&antece(Iio vrini,&egeftioneslauatiua:,& virulentx. Si veroma- la complexio fuerit frigida,figna erunt contraria. Et fi quidem caufa debilitatis fuerit mala compofitio,puta oppilatio,fignapra:cedentoppilationispnrdida. Si ve- ro foiutio continui,figna folutionis prxibunt. Si etiam apoftema ,fignaapoftematiseius,iam di£ta,& tuffis. Si vero debilitascaufa fit ex compaffionead aliud mem- brum,fignapaffionis membri lllius pra:cedenr,& debi-
r- HEPATIS. 48
\ litas erit variationem recipiens fecundum intenrionem,
& remiffionem illnispaflionis,S< - li quidemfuerit ex
compaflioneadanimalia,& fpintualia, figna aigritudi- num illorum prxcedcnr. Si vero ad nutrmua,& alia, ptxcedent figna xgritudinum inteftinorum,quia coli- ca, & ileon. & fi excompaffione ad renes prxcedent fi- gnaa-gritudinum renum diuerfarum. Et fi excompaf- fionead fplenem,prxcedent figna xgritudinis fplenis, fcilicet debilitatis,& oppilanonis plurimum,& color decliuisad viridirarem.
Signa propria funt etiam duplicia,quxdam funtpro- pria vnicuique fpeciei,& quxdam vnicuique fpeciali caufx. Primafunt.naminafcite funt grauitas fenfibi- lis cumtumore magnoin vetre,& cum percutirur,non fonat,fed cum commouetur,auditur fonitusaqux com- motx, & tadius eius efttadtus vtrispleni aquanonin- flati, &membra,& extremaineo non fiunt grauia,& tumidaficutin hypofarca,immofi mHantur in princi- 1 pioeius in fine arefcunt,& inflatur vnga,& teftes,& eft paucitas vrinx, & pulfus eft paruus, frequens, tendens ad mollitiem propter humiditatem. Et quandoafcites eft cueniens lubito poft lapidem renum exeunte abfque caufis in hepate mamfeftis, & alijs membtis, & tunc fcias,quod vnaduarum viarum,feu pororum vritidum eft dilrupta.In hypofarca aurem apparetinHatioin cor- poretoto, & in extremis membris,& facie,& proprie oculis, & preffio cum digins relinquit foueain in eis. Nequeeftde intentionein ventre eius,& fumineiHud, quod eft in afcite, & tympanite. Etfecundum pluri- mum fequitur eam Huxus fanguinolentus,& lenitas na- turxtendensad albedinem,&pulfus eft magismollis, quaminalijs propterdiffuiam humiditatem inmem- bris,& brachijs. Sed intympanite egrediturfumen,& vmbilicus multum,& tenfio finegrauirate, & cum per- cutiturfonat,vt tympanum,non gurgulat,& membra extrema non funtinflataimmo tendunt ad rarefadtio- nem,vteft appetens erudlationem,qux luuatur ex exitu vetofiratis,& pulfuseft longior,& durior,quam inalijs; immo eft ficut fpafmofus. Signapropria vniufcuiuf intenU/f. quecaufx,ex prxdidtis fiint manifefta,qux per tedifcer- nas. Hydropifis quoque fignificfltiones, & iudicia ha- bct propria, & communia. Communia,& ex parte an- tecedentium,&ex parteconcomitantium,vel comiran- tium,&exparteconfequentium. Antecedentium fcili- cet caufarutn. Nam,qux accidit a caufa propria hepati, qux plurimum eft mala compiexio, deterior eftea,qux acciditexcomumtate,& compaffione,&qux excom- paffione eft,plurimum eft ex lumbis, llijs^renibuSj&^ qu.Tacciditina , gritudineacutadeterioreft,vnde Hipp. omnis hydrops in acuta xgritudine malum, mfeftatur
enim febre grauedine, £<, dolore; confurgitautem ex
lumbis,& iiijs, & etiam ab hepate. Ex parte comitan- tiumfcilicet circumftantiarum, nam,qux cum fimili- bus accidir leuior eft in via generationis,pericuIofior vero viacurationis. Ar,quxexcaufa cahdaprouenir pe- riculofioreft via vtraquefcilicet generationis, eoquod frigidus morbus exiltensa corraria caufa procedit,& in memhrocalido fcilicet hepatefit. Etvia curationiscu raateria hydropi/is, fcu caufx coniundtxexigatcalida,
& cura caufx quafi coniun£tx,fcilicet caliditas contra- riarequirar,& frigida,& contrariaeft,& compofitacu- ra. Ex parte vero confequentium. Nam fi fuperueniat Huxus, vel vrinaeducens materiam hydropiflsdeloeo fuo;bonumeritper viamfigni,&caulx. Siveronon, fed ex compaffione aliorum membrorum fuerir,ma- lum eft. Item fi tuffis fupcrueniat,malum fignum. vn- de Hipp. hydropicys fi tuffim habear, dcfperatus eli. Gal.enim oftenditcompaffionem fpiritualiiiadmem bra nutritiuaex materix exuberantia,&tranflarionead fpnitualia. Prima autem indicia funt duplicia,fcilicet comparationis,& abfoluta. Comparationis funtjnam afcires periculofior eft, deinde hypofarca propter di- dtamfuperiuscaufam. Abfolutavero funtjnam fi aqua conuerfain vaporem per vritides tranflatafueririn ve-
ficam,

FRANC DE
multiplicetui' vrina,vel per inteftinain conca- uumeorum,6<^)Cxtra ducatur,foludo fequitur ipfius *;«/><>. 14. afcitis. Vnde Hipp. quibufcunqueinter renes,& ven- trem phlegma concluditur, & dolorem prxftans, non habensexitumin ventre, his fecundum venasin vefi- cam conuerfo phlegmate,id eft aqua,folutio fit morbi. Etdicimr,quodquandoque accidithabentivlcerainte- ftinorum,vt ventereius mHetur, licut afciti,propter ef- fufionem egeftionis ad ventrem eius,& non moritur mG in longinquo. Sedexperientia didiat non effeve- rum cum lllud mors antecedat,& proprie cum vlcus,& cruptio fuerint in fuperionbus. Er multoties heparim- pleturaqua,& fiuntin panniculoeius vefica:, &cum rumpuntur currit aqua adpanniculum intrinfecum fi- phac,& venter impletur aqua, moritur,ficut dixit f.ipb.st- Hipp. in apho. & proprie ft non fueritedudta. ttcaufa eft,quam Gal.dicit,quodeft: quiahxcaquadeterioreft in fua fubftantiaaquaafcitis,quare corrumpitur in fpa- tio,& inficit vapore fuo. Et,quoniam hepatis tunica ip- fum cotinens eft corrupta. In hypofarca fi quidem diar- rhasa fuperuenerit forris, foluit igritudinem. vt dixtt Hipp.In tympanite fiquidem percutiatur venter manu, & refonat ficuttympanu.eft fignum malum,& eruptio ventofuatis peros,& anu,fifitcontinua,& multa,bonu.
Regimen fiue cura hydropifisduplexeft, comniune fcilicer,& proprium. Comniune autem communicat in reei,quod conuenit cachexix,ficut enimcommuni- cant in caufa effkiente fecundum rem,folum autem dif- ferebant in quanto ita & in cura,qux plurimum verti- turad partem cau(as,differunt tamen in quanto,Erit er- go regimen eius tres res. prima erit confortare digeftio- nem,&membra eius debilitata.vt materiam non rege- neret. fecunda eft materiam generatam euacuare,& ter- tia eft corrigere accidentia • Primam complent res ciua; (cilicet adminiflratio rerum abfcindentium caufasde- bilitatis,&res,qua?confortare debent proprie mernbra digeftionis,& totum corpus. Et quibus funt cibi,& me- dicinx fimplices, & compofita; ad ficcitatem decliues ptoprie,dicit enim Gal. Mala complexio humidaprx- cedit,& lequitur hydropifis,ficca autem prxcedit,& fe- quitur con!iimptio,& macies,quorum omnium tibi fu- perius notuiam fecimus .Secundam rem complent du? res.pnmaeft,qux materiam illam habet educere per omnem euacuacionis modum, qui eft quadruplex fecii- dum Ifaac .primuseft pcrrefoluriuaventiisclyfteriza- ta,& fuperpofita,& fumpta, & prouocantia vomitum. fecunduseftper diuretica.tertiuseft perfudorem pro- uocantia,refoluentia,&euaporantia,exiccantia:quartus eftper cauteria,& incifiones,& phlebotomiam. Solun- ua ventris, prouocantia vomitus funt, qux educereha- bent phlegma,& aquofitatem, vcntofitatetn quoque ex- tenuare,& refoluere, qux in noftro antidotario funt de- fcripta,& fimplicia,& compofita, vt liipra in fumma fe- cunda huius. diuretica,& fupra hoc capitulo de cura fe- cundum vniuerfalem modum,& de cura oppilationis etiam didla funt. Sudorem prouocantia funt fridtiones, & vncSlioncs cum aquis,& oleis decodlionis rerum fiue medicinarum proprietatem in hoc habentium.quas fu- pra prxcedenti fumma cap. de cu ra apoftemaris lloma- chi diximus. Etbalneaficcaaereanoaquofa,nifiaqua- rum falfarum, fulphurearum, aluminofarum, & fimi- lium: vt funtthermarum,& artificialiter conftrudta. Refoluentia euaporantia funt fridtiones multa:, & afpe- rx,& cum exiccantibus,vteftbaurach,fal,nitrum,fpu- ma maris,fulphur,fp6gia,& fimilia. Et cum tubifican- tibus',yttapfia,vrtica,ftaphidifagria,& finnlibus. Em- plaftra,vndtiones,euaporationes ex rebus prxdidtis, & refoluere habctibus,vt funt chamxmelum, melilotum, faEniciilus,anethum, calamenthum, laurus,& aliafim- plicia fuperius di<5ta,& compofita in antidotario didta, & ex eis eft itercus vaccarum,& caprarii montanarum, &limacix combuftxcumcorticibus fuis linitx, &fu- peralperfx. Sepelui in arena,& reuolui in ea,& fub fole fure,& iuxta jgacm,fcu ohbanum mtrare calidum fuf-
PEDEMONT.
ficienter,& exercitiatemperata proutpotcrit fuftinere, & exiccantia,vt famistolerantia,& ieiunia,abftinentia a cibo brodiali,& humido,&potu proprie.Cauteria au- tem,& incifiones lunt de vltimis,& incifiones funt pro- prieafcid, &cauterizationesei,&hypofarcx. Inqui- bus omnibus fic fecundum fpeciem diftindtis,attenden- da funt hxc, fdlicet locus, quantitas, tempus, ordo, & moduSjVt Ioannitius dixit.
In folutiuis enim eft,v tincipias adminiftrareeapoft digeftiuorum prxmiffionem, qux edudtiua funt phleg- matis,& aquofitatis, & ventofitatis, qux fuprain cura malx complexionis hepatis,& ltomachi cap.didia funt: incipiendo a leuioribus m quanto, & virtute, & fimili- bus,& fi expediat procedere gradatim ad fortiora,& copofita,prout natura tolerare voluerir, & primocum collyrijs,&clyfteribus,deinde dareperos, Etfiteisad- niixtum ftypticum aromaticum, vt eit xyloaloes cru- dum,quod confertadrobur ftomachi,& membrorum, qux funt minera virtutum,& a malitia talium pharma- corum defendat, propter quod debent redtificata admi- niltrari,prout in proprio loco diximus,fitque hora quie- tis,& non febris,& damus per interualla,& in medio temporealiquoddigeftiuum,& aperitiuum detur. Itr prouocatiuis autem vomitus oportet, vt fiat cumpro- prijs educentibus phlegma,& aquofitatem eius cum_j aqua raphani primo, deinde cum elleboro,& alijs •, qux fupradiximusinlibro,& antidotario noftro,& fit leui- terprouocatusante cibum proprie, vel poft,prout me- lius videbitur expedire. In diureticis vero oporter,quod incipiatur a debilibus, & fimplicibus, &deindeprocc- daturad fortiora, & compofita, & fintvehementerin trituratione fubtiliata, vt facile perueniant ad gibbum eius,& membravrinx,poft qux oportet,vtadminiftres aliquod de iuribus pinguibus,& propricgallinx,nea fortitudine virtutis diureticorum, & proprie canthari- dum vlcerentur membra,quodetiam dabisindiefolu- tionis,vtincitatiomultiplicata mitigetur,& omniaiu- raprohibentur nifi cicerum, galli antiqui, & gallinx ni hoccafu. Inprouocatibus fudorcm oportet,vtpoft eua- cuationem cum iolutiuis prxdidtis iint approximata,& fotti virtuteexiftente,vtait Hipp. & propriein balneoj fimiliter autem & in refoluentibus, & euaporantibus.
Inquit enim Gal. euaporanna pharmaca multitudine exiilentein toto corpore,particulis quibufdam allara rculent magis,quam euacuent,& vniuerfc corpori dif- foluendo magis,quam refoluendo nocnmentum prx- ltanr,& ex eis exercitium eft, quod magis conuenit hy- pofarcaj fepeliriqtioquein arena,&fub fole ftare-, vel circa ignem; & clibanum introire. Sed oportet,vt fit il~ ludinloco,in quononfitventus,nec capur fit difcoo- pettum foli. Inrubificantibusquoqueoportet,vtinex- rremis applicentur,&coxis, & anchis,fedparum cft iu- uamenti in eis. In emplaftris autem, vndtionibus, & confimilibusoportet,quod attendaturproprietas,& lo-. cus,vbi apponantur. Inhypofarca enimin mcmbris [ vniuerficorpous. In tympania,& afcite in ventre,& in d « M lfm ; omnibus inhepate,quxaiterenr,& confortent. In cau m,d » terijs,autem fciendum,qux communia fint hypofarcx, v &afciti, fedoportet,vt fiant poft foludonetn per tres dies,vel quatuor,& poft abftinentiam. Et fint fex cau- tetia. tria in latittidine, & tria in longitudine incipien- doacaffo vfqueadfcemur. Incifio. Sciendum eit,quod propria eft afcin,fed parum proficit,nifi in corpore val- deforti,quod potenseft tolerare exercitium tcmpera- tum,famem,& fitim. Et facvltimo cum alia non con- tulennt. & cum fit,non oportet,vt multum de aqua fii- bitoeducatur, necadat virtus,fed paulatim_j. Inquit Hippocr. Quicunqueempyici,aut hydropici vruntur, aut iHciduntur, fanic,aut aquamulta,& fubitocdudta ^■■ d l jh '- repentemoriuntur. Modusautem incifionis ad extra- henduin aquamjvt Afirnius ait,elt vt erigat fe xger /»«>»«. xqualiter fi poteft,vel fedeatxquali fitu,& comprimant feruientes la:eraeius,vt expellant aquamad inferiora fuminis, deinde adminiftretur incifio,ita vt menluree
inferiora

DE ^GRIT. IN
mfcxiora fuminis,qiiantitatis trium digitorum coniun- <Storum,deinde incidefifueritinitiumhvdropifisabin teftinis. Et fifueritapartehepatis facincifionemala- tere finiftro fuminis. Et fi fuerit a fplene, incide a late- re dextro fuminis, & fubleua ipfum , vt fcindat fiphac, deindeexcorietur mirach vfquead fiphacparumperad inferiora Iateris fciffionis mirach inferius fub foramine fiphac,quatenus cum extrahiturcanna,cooperiaturil- Iud,&retineatur aquapropter diuerfitatem duorum fo raminum, deinde intromittein ipfam canulam ^ream. Cuinqueacceperis,facipfumiacere refupinum. Eto- portet, vt confideres pulfum, & cum incasperit debilita- ri parumper,retine ipfam aquam. Cumqueaquam ex- traxeris, & in fine extradtionis remanferit aliquid, tunc lam fufficier, vt laborent in ea medicinae folutiuaE. Et quadoque fiunt poftincifion#m cauceria,qu£ diximus. Jhrouandoque fiuntin ftomacho hepate, & fplene, & ininferioribus fuminis cauteriaminutJUj. Et quando- que fubtiliantur oua'dam, & faciutcurrere aquofitatem ad fiphac, & veficam quam faciunt cauteria, & incidut illam, & faciunt currere aquam iilam paulatim. Et eft conueniens regimen ad illud, & adiuuatad illud fternu tatio, & quod facit currere aquofitatem ad inferiora. Et oportet,vt caueatur,ne veniat res cum ruptura. Et quan- doque pungimusmfiaturamtefticulotum cumacubus rnultis, vt aqua refudationes habeat plurimas, & cti fo- lutionem (uccedit dolor, & pundhira, oportet vtadmi- niftretur effufio olei anethini, vel chama;melini,& oleo rum vicinorum. Et emplaftra facta ex foenugra:co, fe- Dt phltbm m j ne ] !nl5 & aklia:x. Et effufio,aqux calide,& olei fuffi- cit quandoque. In phlebotomia veroqunncifionis eft fpecies, fciendum,quod ipfa non couenit,nifi cum fuerit ex caufa catida, & ex retentione fanguinis confueti eua- cuari, & cum fignis repletionis, & proprie tunc conue- nit inprincipio,dum virtuseftfortis, &phlegma,&a- quofitas non vincunt infanguine multum,&proinde oporter gradatim, & cum trepiditate procedere in eo. In finevero cumfit econtra, negetur, nefubtrahatnutri- mentum,& faciat excrefcere aquofitatem,vetofitatem, vel phiegma. Et eius competentia rn hypofarca eft ma- gis, in afcite minus, in tympanite mediocriter, foluuo- nis vero competentiamagisin hypofarca, & afcite, mi- nus in tympanite. Aitenim Galen. cum humor parum eft a natura fanguinis diftans, phlebotomaauda&er, cu vero plus, verenter: cum vero plurimum, nequaquam. Manifeftum autem, quod phlegma eft a natura fangui- nis parum diftans,aqua vero plurimum,ventofitas me- diocriter,eumex phlegmategeneretur. Rescorrigens accidentiaeft,qua:inftat, & mitigateadiuerfimodefe- cundum eorum diuerfitatem, pluritatem. Eteft per antecedentia,&fequentianota. Propriumautem regimen eft, quod cuilibet fpeciei ipfius debetur caufa fi vniufcuiufque gerat auxilia propria, quibus prxdidx res communis regiminis m quolibet obferuandi habent compleri.
Si ergo fit eiusfpecies hypofarca,& caufaeiuseffi- C *~ c ' ens ca ^a cum prxdidis repletionis,pra:mit- taturphlebotomia fecundum prasdi(5lu modum , quod liberabita praefocatione mukitudinis, deinde fequatur euacuatio minoratiua phlegmatis ex collyrijs, & clyfte- s ■ ribus,& vomitibus,digeftiuaipfiusex(ytupisdeendi- uia,& ab(ynthio,rof. &alijs aperitiuiscalidis mixds cumfrigidisfuprain curafecundum modum vniuerfa- r rtchifi,. ] em s & trochifeis, ficut funt trochif. derofis fic- cis,dealchechengi, delacca, & de fpodio,&fimiles. Et alteretur heparcum temperatis,velfrigidisparumex- Sdutiua. C edentibus, vt fandalisproptercaliditatem eius. Deinde fequatur purgatio cum rhabarbaro, & pilulis eius,aIoe recbticata,fucco rof.& aqua myrob. citrinorum,& che- bu.& agarico. Deinde refoluatur, & euaporetur refidmi modis pra:di&:is proprie cum balneo,& vnftionibus membrorum digeftionis tei tie,ex rebus habentibus co- fortare illa, & digeftionem eorum ,vt funt chamx- jnelum,meliIotum, lupini 2 & folia citri 1 & alia calida_^>
fESTINORVM- 49
. temperate_>- Si vero caufa eiusfitfrigida,poftponatur phlebotomia,& minoretur materia cum vomitibus,cly fteribus, & collyrijs proprie, quannfra in colica (Spiri- tus fancti auxilio,) didtun lumus. Digerat"quoq-,phleg~ ma cum fy rupo fcilicet de eupatorio, de hy ffopo,de cala inetho,& trochifcis derhabarbaro,deeupatoriocuma- Sjndt. quaiuniperi,quodeftproprium, &aquaradicum,& ele ctarijs,vt eft dialacca, diacurcuma proprie,& conforte- tur heparcum temperate caltdis fupcrius di&is, vt eft oleum nardinum,decinnamomo,xyloaloe,& compofi- tis. Deindepurgetur cum agarico. elleboro albo,quibus ineft virtusattradtiua humorum abextremiraribuscor poris, & ferapino, & proprie cum pilulis eius,& pilul. derhaued.cumgummis,quasin antidotarionoftrode- fcnpfimus,deinde refiduum refoluatur, & euaporetur modis pra?di&is, fiexpediat; gradatim defpeciei leuiori ad fortiorem tranfeundo,& proprie cum balneis,& vn- dtionibus membrorum tertix digeftionis ex rebusha- bentibus confortare illa,&digeftionem eorum cum ca- liditate manifefta,vt funt ftcechas,amomum,fandara- cha, cordumeni,laurus, & fimilia. Et dixtenturfubtili- ter in vtraque caufa, & cum ficcis ad caliditatem decli- nantibus, vel frigiditatem,prout exigit diipofitio caufa:.
Si vero fic fpecies afcitis, eiconueniens regimen, eft re- oUt*. gimen exiccatiuum,& edudtiuumaqua:citrina:, qux eft caufa coniuncta, & materialis ipfius fecundum om- nem modum diitum in communi regimine, & funt ea, qua: in noftro antidotario enumerauimus, qua: funt de genereIa<5ticiniorum,&apenentium vrinatiuorum. Et iiquidem a caufa frigida hepatis caliditatem naturalem extinguente fucrit facta, digercs primocumfyrupo de eupatorio, deiride,calamentho,fyrupo acetofofquil- litico,&cumaqua fquinanthi,amomi,fpic$, &alio- rum fubtiliantium, & minorabis cumclyfteribus, & collyrijs proprie;deindedabis digeftione apparente-» aliquodexprardidtispharmacisfimplicibus,quod fue- ritleuius', & faiubrius, vt eft iris, femen vrticx excorti- catum, & confcdtum cum mclle, &aqua folioruni^» raphani, & ammoniacum,vel rerapinum,afcebram, & euphorbium cum vitello ouorum,& vinum infufio- nis pul; xcolocynthidos, vel xris vfti, & tubel a:ns, in quantitate drachm. j.deinde fuccum ebuli, vel media- nx corticis fambuci, & pulueris carnis ericij exiccatce inhypofarca. Etcaricas cum ladtetithymali dra.j.cum guttis drac.j. cocondij, ftercus columbinum iafyrupo , deinde fuceum cucumeris afinini, ^^el radicemeius cum fvrupo acetofo, deinde fyrupum defolijs meze- reon, deinde folia mezereon redificata contnta, confctta cum melle,vel puluerizata in fyrupo, & eft de vltimis, vel compofitis ex eis, qua: infra(duce Chrifto) dicentur, fint autem fucceffiue adminiftrata. Inquit.n. Gal. varie oportet vti pharmacis. Et fint cum interpola- tioneexhibita,vtquiete,& ciborefumaturnaturain me dio tempore. Inquit enim Hippo. cum pharmacaueris, forbitionibus vtere. Etrefumpta digeftioneintendat, propterquod vtileeritin mediotempore aliquoddige- ftiuum aperitiuum, & fubtiliatiuum dare, vt eft diacur- cuma proprie, & theriaca, & trochifeus amygclalarum amararum, deeupatorio, deelcebram, & alia fimilia in antidotarionotata.
Deinceps vero dabis diuretica, & vrinam prouocan- DmrttlCA tia calidaprxdi&ain capitulo vniuerfalis cura?, incipie- cmieniiim. do a leuioribus; & exappropriatis elt lac camelarum fcetarum, ferum eius, & <r> Vrinaipfarum, & proprie arabicarum puium, bibitum , vel mixtum cu his, qua: f" prouocant vt fcea,fpica, amomum, abrotanum, & fi-' milia. Nec attendenda funt fophiftarum verbafcili- cet,quod naturaladlis fimilis eft hydropifis. Nameft ei contraria propterillud,quodinipfoeltdeabfterfio- ne,&proprietate fua,quaeducerehabetaquam citri- nam ,propter fimilitudinem; ficut endiuia in xgritu* dinibus calidis hepatis. Et experientia confirmat hoc, quia plurimi ex ea fani fadti funt, fed melius, vt tribua- tur per hebdqmadam, aut trochifci de aloe cum drac.s,
Mcjue. G G fpodij,

FRANC- DE PEDEMONT
jfpodijj&r cum n5 fubftineac fortes in fyrupo,nifi in exic E lis eft aqua ladtis caprini,vel afinini,vel etiam laccatne-
caris,&confurnptis corponbus-,quibusdeturhicpro- larum ,ficaufanon fueritmulmmcalida, veliifuent,
prie lac. Sed attendendum mquantitatc eius, & natura fit cum decodlione endiuia:, & feminum communmm
corporis Inquantitate, vtfiteiusquanntasquembene exhibita_^. Deinde procedasadbalnea,vn£tiones, &
digerere poffir,non acefcat,nec cafeetur. In natura cor- emplaftra, embrochationes, & epithemataexrefoluen-
poris, vr fi fit mollis natura,& tunc oporter,vt reihfice- tibus temperatis, & parum ftypticis habentibusconfcr-
tur,&modus eiuseft notus ex praEcedentibusin fum- uare vntutem mirach,non refolutionemlmpedire,&
mafecunda. Deindefrigidosforctspurgaciimezereon, deindefiexpediat adincifiones. Cauteriaauteminhoc,
& fimilibus,deindeprocedas ad refolutionem cum bal- locum non habenc, cum finr vehementis inflammacio-
neis thermarum ficcis,nitrofis,& falfis,vel arnficialiter nis,&alia ,qtKT (uperius tradirafunc. Regimenaucem D .^
conftrudbs cum fumis exaquis fubciliancibus refoluen- lnomnibus alijs non naturalibus rebus fit exicatiuum,
cibus prxdidlis fupra in hypo/arca. Et fic appropriaca, fitque cibus facilis digeftionis, laudabilis cnymi,& pau-
& circumfcripca regioni vencris, ficut m hypofarca m carum fuperfluitatum, vt iunt carnes pullorum , perdi- CaTneu
corpore vniuerfo,&proinde per modum embrochx,& cum, fafianorum, & auicularum paruarum moncana-
infufionis pr;cdidtaapproximencur. Vndtiones, quo- rum non pinguium, capreolorum affarx, non * codta:, » eiixau.
que, & emplaftra fuperregionem ventris ex relolucnci- fed extccacx; iumantur iinft brodio, vtincafu pr.xdidto; *
btis,&euaporantibusfuncvcilia_j. Ecfupraheparap- &*" quando cum fubciliaciuis,&apericiuisfuerint co-
proximabis ftvpuca aromacica virtutem, & robur eius dtx. Et panis iic aliquid furfuris habens, &fahs; bene
feruancia,deindeadcauteria, & vlcimoadincifiones fi p fermencacus, clibanaceus,& bi(co6tus, & ficcalidis,&
expedic, eit veniendum. Si vero fueritexcaufacalida frigidis tnixtus,proutcau(arequirit. Et potusm fadta
fa£taafcicis,caloretTinaturalemhepadsrefoluendode- excalidafit aquahabencis virtutem diureticorum ,vel
bilitatem cumaqua,eitplurimumfeb. &inflacio-,regi- vini albi mulcum lymphaci cum aquaferri. Infadta
men prxdidtum exiccaciuum,& euacuaciuum cauiic exfrigidafitpotusex vinoalbolymphacocompetenter,
ipfius eftcumconcranjs quodammodocomplendum, fubtili,velparuo. Siverofuentfpeciescympanicis,re-
puta cum frigidis competencer. Nec accendac verba gimen propriumei conuenienseitregimen didtum in-
fophiftidicentis,quodhydropifisnoncuratur,nifieo riationis ftomachi, & hepacis . Ec oporrec,«""^vc mi-
modo, quoomnis argritudocuratur, &illudeftcum_^ nuancur iblutiua, nifi quantum conueniunc humori
contrarijs,ficque cum hydropifis fita-gntudofiigida, phlegmacico,qui poreft cflc maceria vencofitacis , &
curacur cum calidis. Cum enimfuacuraproprie ver- eciamdiurerica;fuperfluirasenimmeis,&propnecali-
taturad parrem caufc, vc fuperius didtum eft.fiquidem dis perducir adgenerationem vaporem pIurimoruin__j.
caufa efticiens fic calida, nifi illa alcerecur,prius iemper Ec multiplicencur refoluencia ventofiratem, & crudta-
caufaconiundta,& materialisregenerabitur,& multi- tionetn commouentia prjcdidtaibi fupra,& fridtiones
plicabitur,quamulciplicacahydropifisaugebitur; vnde cumalijs,&cumfeminerucx,genciaux,&fimilium,
Gal. Quicuracmorbum,augeccaufam,quiaugeccau- &euaporanones cummilio,&fale, &aIijsproprijs,&
fim, augec morbum, ergo qui curac morbum, auget vencoiis, & fimilia ex emplaitris, & caraplafmatibus,
morbuin. OporcecergOj ^^Srcprincipalis caufa,£*i _j> & fpongijs, & halneis,& embrochis, cum ficcis , &
efficiens ancecedens,qux eft mala complexio hepacis extenuancibusdidtis. Etfifueritexcalidacaufa,refol-
calidadebilicans hepar, & digeftiuam eius,primitus in G uentia ventofitatem_j; fincexcemperatecalidis, vceit
euacuatione,& exiccatiOne infpiciatur,& auferacur, fasnic. apium,anifum, carui,melilotum, anethum,
quainfpedta,&abIata,exiccatio,& euacuatiocaufema- tribuli,&fimilia__j. Si veroexcauiafrigidafitexcale- Titm.
rerialisconiundta: cumcalidiseritfacilis. Alteratioau- facientibus manifefte,vt eftcyminum,ipica, ameos,
cein ipfiuseritcumregimine frigidocompetencer, puca ruca,caitor ,iumjierum, &(ahs ipecies, & cortex thu-
compofitio,& mixtocalido fecundum variamcompo- ris,&excompoiitisconfedtio deacorocumnigella,&
ficionem concrariorum morborum, hydropifis fcilicet, collyrium ex baurach, cymino, ex folijs rutaj cum mel-
& febris per acqualitatem eorum. VndeGaien.finguli Ie,& oleum ruta:, & nardi clyitenzatum,&oporter,
morbi fimplices, fimplie? tnedicina medicabuntur, co- quod omnia olea,& vndtuoia alienetur; oppilanc enim,
pofici copoficis,xqualesa-qualibus, vel vno plus, alcero & prohibcncrefolucioneminundtaexcerius. Diartaau-
minus. Hydropici quonue cum febre fic medicandi in- tem cibi, & potus fic qualis in prardidtis, vt eit dia:ta,&
telliguntur,vt pleuierici, & fanguinem fcreantes, <x^_p hic iupra in cura infiacionis . Deinceps ad medicinas
phthifici. Hippo enim: morbi,qui funtcontrarij medi- compoficas deueniendum, quarum mulcarum defcri-
caminibus,indigent conrrarijs, xqualibus,fia:quales ptionem fecimusin antidocarionoftrofecundum oin*
fint. Si vero mxquales,oportec, vtfortiormedicecur nemmodumexiyrupis,decodtionibus,confedtionibus
prius,alterverononnegligatur. Intelligasquoquecom- & eledtarij», trochifcis , pilulis, vndtionibus, empla-
poficionem no folum cemporalem, fed parcialem, & lo- ftns , & oleisappropriatis, qux per ceinuenies, & ap-
calem,vt docuit Galen. Si ergo praeceifericrecencio fan- prbxunabis, prouc oportet, & te fcire fuperius admo- guinis,& figna repletionis apparent, phlebotomabis in pj nuimus. liaacquoque defcnptionem omnium feriofam
principio,&minus,quam inali;s;deinde minorabis fecit. Galen. quoque,&Abu.in antidorarijsfuis,qux
materiam rumclyfteribus,&coIlynjspropri)sadha:c. omiifa propcer breuicarem,perteinuenies,fioportet. Symftu u
Ec digerecutn fvrtipo de endiuia, dealchechengi, do Syrupuscontrahydropifim ex frigida caufa. Recip.ori
fucco lblacri, fucco granacoruin muzorum, & lyrupo gani, cham^dryos, chamfpityos, fpina: albx,ficla% ca- e c x al J' l ' da
acetofofimplici. Deindefactadigeftionealiqualidabis lamenthi fluuialis,&campeitris , hyifopi,ana. M.s.
aliquodexpharmacis prxdiAisedudtiuisaqux. Alcera- cappar. icolopendrix,eupatorij,lupuli,capil.vene.en-
biscum aqualadtis capnni,afinini,velfuccoendiuia', diui;i:,ana. M.i.afari,folij,anadrachm.ij.quinqucra-
rofarum, vel aqua feminum communium frigidorum dicum communium, phu, meu, pafliilarumenuclea-
vel fucco prxdidtorum aliquo. Sintque in liquida—» tarum , corticum capp.ana vnc. i. fquinanchi,abfyn-
fiibihntia,&aouea, bibicapropterdictamfuperiuscau- tlnj ,thymi, epithymi,arifto. roc.ana drachm.s.femi.
fim', & ordinace per inceruallaexhibica,pocata. aniiifa-niculi,ctnnamomi.ana vnc iiij. feminumcom- Ec in mediotempore deturaliquod alceratmum ,munium vnc.ij. zuccha. lib ij. aromacizenturcumhis.
confortatiuum, <r "Vccrochifcus de berberis, vcl defpo- Recip. fpicx,afart,Croci, folij ,carpobalfami, cyperi,
dio,vel myrohal.citri. fi vencerficloluciuus,vd aqua gailixmufCacx,anadrachm.i.dof.vnc.ij.cumaquafer-
fructuum, fi fit conitipatus. Deinde dabisdiurecica, rtatepida donecdigeita fitmaceria. Pilulxconcraom- '*
& vrinam prouocantia,ficut eft aquafeminumooin- nemhydropifim.Recip.foltorum mezereoninfiiforum Tnp^n.7'
munium fngidorum confortata cum aliquo diurerico- rn aceco, vel oxvfacchara drachm.v. myrobal. cicrino-
rumcalidorum,qux iuperiusfuncnarraca_j. Et cxil- rum drachm.iiij.rhabar.drachm.uij. Conficecum fuc-
co

DE vEGRIT. HEPATIS-
TifuU tktm.
5 0
co apij,& aniil,aat faniculi fylueftris,<lofis,ri drachm.i. A anifi, fcEniculi ,meu,phu,ameos,'anavnc.s.flora buglof- ~ J ' " r 1 ' ' fx,8c rob.eius,anadrachm.j.fpic£e,folij,anadrachm.iij.
rhabarbari,ma(ciches,ana drachm.ij.omnia bulliant in aqua: lib.x. vfque ad tertiam partem. Deindecolentur dum expreffione, & colaturaraddantur zuccharilib-ij. fucci endiuia; depurati, fucci pulicarias minoris, & fuc- ci apij deputati, ana lib. s. vel fucci fceniculi, & abfyn- thij, & fyrupentur cum decoclione fandali, & fpodij. Et in procefTu fi vis facere laxatiuum , adde fecun- dum indigentiam caufe,vt tympania , polypodium, in hypofarca,rhabarbarum s vel agaricum, in afcite me- zereon.
Filij Serapionis. Piluliad hydropicos, & dolore/ple- riis.Rec.mezereoinfufiinaceto,& exiccati,colocynthi- dos,fauich hordei, ana partes atquales, terantur,& cofi- ciantur cu melle,& dent'omni homini fm quantitatem virtutis/oluunt enim aquam valde.Diofcondes inquit. Quandofumiturderadicecucumerisafininiad quanti-
vfquead.i & s.Et exillisfiunt pilulx rhabarbarat£cpo- fitx fupra capitulo decura oppilationis hepacis. Inquit Ariftot. radix fceniculi fylueftris miniftrata fecundum ^ut'kyd'o- omncm modum curathydropifimexoppilatione.Me- pcu. dicamen vtile hydropicis in quibus non eft calidiras ad educendum aquam ln paucis diebusper vrinam.Recip. ameosjfructus iauint,Cymini, falis albi,ana partes^qua Ies,terancur, & (umantur cum vino.
*i Pilula: valde vtiles hydropicis. Recip asris vfti, fter- coris columbini,rura; ficc£e,anadrachm.iiij. euphorbij, drachm.ij. fiantpilulae cum fuccoapij. Diofc.drachm. Bmpitfl.adi). Emplaftrumad ventrisinflationemhydropicorum. tnjUmnm R C cip. ftercoris bouini, vel caprinimontaniexiccati. j rofnt- ^ paftu.lib.ij. olei communis lib.iiij. fulphu- ris rubei vnc.nj. cum «""Vitellisouorum. Confice, & cmplaftra. Idem operatur ftercus caprinum cum vri- na mixcum, fi fuperponatur. Emplafcrum bonum,
HiuUtdhj
drcpifaio
& force. Recip. calcis viux, nitri, lreos, cordumeni, g tatem anololath ad minus, & de radice eius quantitatis^
fulphuris, ammoniaci, baccarum lauri, ftaphidis agri^, ftercoris columbini. Terantur, & diftemperenturcum vrina,refoluit enim aquam mirabilicer fuperinundtum. Vnguentum magiftn Archidis. Recip.fangunugas cu- ratas triginta, & pone in phyala vicri plena oleo chamg- melino, minustertiaparte, & dimittedonec ibi moria- tur. Deinde reple eam vino gra-co, & o. pila eam bene, & fac bullire eain in vafeaquardulcis plenovfque ad confumptionem rocius. Deindeauferas,&reponas,fiet enim ficut vnguentum ,quoliniatur venter aicitici ma- ne, & fero. Et detur quolibet mane vitellas vnus oui cu limatura chalybis.
Smpiafl.ti ConfeCtio emplaftn ad hydropifim afcitem,& quan- fc"em. doque emplaftrenturexeoaquam habentes, &eltex- pertum.Recip. farina: hordei, cyperi, (tyracis, origani ficci,nitri,cymini, baurach, boliarmeni,ana partes xquales. Conficiantur cum melle,quoniamexiccant tktfkip*d aquam virtute forti. Confedio Rafis de alchechengi ad hjdropifim. hydropifim, in qua noneftcalidxtas, necfolutio ven- tris valde. f^. fohorum mezereon infuforum in aceto exiccatorum, & tritorum drach.v. agarici,turbith, ana drachm.v.fucciabfynchij, drachm.iiij. myrobal.drach. v.rolarum rubearum ,cndiuii', anadrachm.uj.rercnia- bin.drachm.x.fucci liquiri. drach.ij.decoquacur terenia bin,donec fiat ficut mel, & conficiantur cum eo, & de- TM* turexeoin potu,adrac.i). viquead uj- Piluli conferen- sism. tes a( j f e 5 res anciquas ex humoribus diuerfis,& dolore hepatis,& incepcionem hydropifis iuuatiuac^Valde. Recip. abfynthij, & fucci eius, fucci eupaconj, myro- balanorum cirnnorum, aloes, maiciche, croci, ladani, lacca; abluci, anifi, afari, fceicaragi ficci, hierx picrx, anapartem.i. terancur, & cribellentur, & conficiantur cumaqua (olatri. Dofis drachm.ij. cum aqua tepida in nodlo ■ Et fi e.t tuilis adde ucci liquincus medietatem medicinarum pondens. Pilula: Xyrafiregis Medorum conferentes hydropicis. Recip. lattis tithymali, ferapi
iiij.Chift.laxat choleram,& phlegma,& proprie in cor- poribus hydropicorum, & abfque, q> nocumentum in- ferat ftomacho, & accipiatur ex radice eius lib.s.& tera- tur cum duobus Kift. vini, & maxime babylonici, & nnfcetur bene, & teratur cum eo. Et dentur ex eo hy- dropico.iij. anolofath m ieiunoquolibetdie,donecdi- minuaturtumor ventris diminutione completa exclu- dendo aquam,qua: eft in ventre eius.
Pilula:de(picaaperietesoppilationeshepatis,&(ple- P-iu» u nis,conferentes hydropifi,& loluuntnaturam.Rec.(pi- cx dra.iiij.agarici,amomi,rhaued,epithymi,maftiches, cofti,chamacdryos,ana dra.iij.myrrh£cinnamomi,fqui nanthi,garyoph.ana drac.i.aloesdra. viij.fiantpilute cu vino antiquo dofis dra.ij. cum vino commixto, anre, & polt cibum. Pilula: ad hydropicos, & rympaniticos,re- loluuntenim ventofitatesgroftas,& vaporofas. Recipe fem.apij,anifimaftiches,anadanich.ij.ariftolochiasro- tundi,acori. genriana:, ana danich.i. falis indi,l"erapini, C anadanich.i. aloesdrachm.vj. terantur,& fiantpiluls, dofis drac.ij.cum aqua calida. Et aliqui addunt galang^, zedoarix,ana,&c. Decodio Serapionis ad hydropicos, d , ccSu d quado noelt febris.Rec.chama:dryos,cham2:pityos,pe- hjdnpitxi, trofelini, hyffopificci, fquinanthi, fpicx romana:,dele- genfiter,& eft fanguaftera,fifeleos, ana vnc.i.myrrhae,ge tiana,epithymi,dauci,ana vnc.s.aloes fuccotrenfis vnc. iij.decoquanturcumlib.x. aqux donecremaneattettia. Colentur,& dentur rn potu ex ea ab vnc. ij. v fque ad v.(e cundum quantitatem virtutis vnicuiufque. Aliacufe- rapino, & foluit cum virtute.Recipe ferapini (extana.ij. opopanacis,ammoniaci,ariftolocbi^longx,anadra.ihj. turbith,mezereon,ana dra.ijeuparorij, afta:,fumicerra:, colocynchidos interioris,calamenthi,ireos,myrobalano rum citrinorum, radicum lilij cosleftis,anadra i.c?px fquill£edraij.ceranturomnia,& infundanturcumzuc- charo, & ponantur ad folem vij.diebus,deinde coletur, & denturexeoomnidiedrac.ij.veldra.iij.conferunt.n.
ni, ana partes a?quales, decoquantur cum vino, & fiant £> valde- Emplaftrum contraomnem fpeciem hydropifis.,'Znmh^
pilula: ficut cicer, & lic pocioex eisdux, auc tres plun- mum eius curnvino permixtaante cibum,& joltci- Sywpuitx- hum. Syrupus expertus ad hydropifim ex caufacali- firtw*dhy da_^-. Recip.endiui.ecum radice,lupu. cum radice,ca- pil.ue cichorea:, hepaticx,ana. M.j.s. abiynthij pulica- Z' nx minoris,culcuta:, fcolorendna: cum radice bleta:, bedeguar. ana.M.s. radicis fccniculi fylueftris, radicis apij, radicis afparagi refidentium in aceto, ana vnc.j. Iquinanthi drachm.jrhabar.drachm.iij. fpicx drachm. i .femi .communium vnc.j.rof. mvrobal. citri.ana vnc.i. zucchari lib.ij. fucci endiuia?, luccieupatorij depurato- rum. ana vnc.v. aceti, r ra-dictaruin radicum, & fucci granatorum.anavnc.ij. In petia rara bulliant, landali, Sirupm *i jpodij, ana drachm. ij. Syrupusad hydropifim ex caufa TTfZ» Vtraque. Recip.hyflopi,abiynthij, cufcutae,rof.endi- «S/4. uia:cum radice, capil. vene. bedcguar, bleta:, piilicarias minoris, ana vnc .ij. fquinanthi, liquiri. radicis foenicu- h fylueftus,radicisapij,& leminis eius, ana vnc.i.s,
Rec.fanna: hordei, & cofice cum fuccoebuli.ana & em drep:jm i plaftra. Balnea thermarum, & proprie ficca,& fumofa, & qu£ ex aquis (3 Ifis nitrofis funt hydropicos luuant. Et funt de vlu mis,prout tolerat virtus. Quod fi non inue- niantur in regione,artificialiterconftruantur fic.In tina claufa fit tabula vna perforatain medio eius pluribus fo raminibus, in qua ftet patiens, & in fundo fitaqua falfa deco<Stioniscalamenthi,origani,ruta:,fauina:,hyftbpi,& inillam proijciantur lapides molares ignici, & recipiat fumum,tina exiftente bene claufa,& cooperta,donec fu det. Alij faciunt bullire pra-didta in caldaria bene coo- perta,vt nihil expiret, & habente concauam, per quam fumus,& vapor perueniat ad tinam bene coopertam,in qua patiens ftet,&fudet ibifortiter i ,quantumvult,& toleret, vt fuperius didtumeft. Emplaftrum contrain- flationem tibiarum, & etiam ventris hydropicotum,fo lia vrtica: conterantur, & tcpefada emplaftrentur, pro- cleft. Item fomententur tibix, & euaporentur cum aqu»
G G z nuris,

FRANC DE PEDEMONT-
miris ,vcl fatita dcccxflionis tribulorutn marinorum, chamaemcli,& radicecbuli.
Diofcorides narrat dc quodam,qui crura habuit infla iSjCui fecitcmplaftru de fimo columbino.farinahordci, & aceto, & liberatus eft. Addc fandaracham fi vis, & firubor ibi appareac, fem. communia veteracum oleo rofato commixta , prolunt, & adde fi volueris, memitha;.
Dc fiuxu hepatico. Cap. 14.
Voniam fluxus hepaticuseftexcxeuntibusacor-
StiAtHStia
9M corpcre _ _ t
qu*. \ / pore, & quodab hepatefiuic, &exitde corpore, tuftm. vt ci j fupenas didtum, auc per nares, fanguinis fluxu, aut per os vomitu.aut pcr poros fudorc,auc per renes, & veficam vrina, aut per inteftina exic, [ cr qua: exiens vl- tra modum confuetum proprie dicicur fluxus ventris: ideo vfque ad fummam de medicinis aegricudinum in- teftinorum, cum de medicims fluxus vcntris loquemur (Chnfto prjeftante)diccre poftponimus.
De idteritia cicrina.
Cap. 15.
DE icberitia citrina,& medicinis cius vfque ad fum- marn quarcam, cum de medicinis sgritudinum fplenis termonem afferemus, dicere refcruamus.
SVMMA QVARTA ET VLTIMA
paiticulse tcrtix , primx fediionis de xgri- tudinibus fplcms.
Ctntmet autem b&c fumma, capitula qmtuor.
Primum capitulum eft pro?mialc, & eft fermo ge-
neralisinfplcnc,&£gritudinibuseius.Cap.i. fol.50 Deoppilationefplenis. Cap. z. fi
Dcafoftematibusfplenis. Cap.j. f 1
De fpeciebus ictentia;. Cap.4. fi
De xgritudinibus fplcnis,in gencrali. Cap. 1.
Alenus inquit, commentari,& exponc- nerequid ciica gencracioncm humo- rum in hepace contingerc dicanc anci- qui,pcr exempla licet addifcere. Vinu, vtique nouicer incelligctc expreffum ab vuis non colacum, & bullicns, &
ltb.4. de vfu fart.c.j.
Exempio •Mnjii qwd
ft , Atque
yuomodo fi~
** f*ng.eiuf
mi»u.'" alceratumcaloie,|quim ipfoeft,demum fecundumfui tranfmu tacionem,duas generatas iuperfluicaces in eo ef- feapparebic,hanc quidem leuiorem,& meliorcm-,hanc aucem tetreftrem, & grauiorem, quarum hanc quidem florem, hanc vero fcecem vocanc, quod ex eis depuracii in medioexiftit,vinum.Similicer,& mgcneracionelan- guinis in hcpate alcerato chy lo, & cranlmutato a calore hepatiseft videre in eoduas generari fupcrfluicaces; vna fupecnacantem vocatam choleram fpumaEaflimilatanr, alteram defcendentem grauem afiiimlatam ftEci, voca- tam melancholiam,& quod depuratum efteis medium fanguinem,afiimilatum vinodepuiato ab iliis ,a quibus depuratum oportec cffe fanguinem naturalibus cxi ften- tibus pro parte, & etiam fatlis in naiuralibus peradu- ftione,propterdidtam fuperiuscaufam incapitulopii- mo huius,antequam in alimentum tranieac ipforum membrorum. Adhuiufmodi autem mundificationem arcificialis naturaduo creauic membra,vnum,quod propccr amaritudinom xanth.e cholera: naturalem fibt admixtam trahat fcilicct veficamfellis,cyftimabanci- quis vocaram, qux duas cunicas habec concexcas cx ci i- •plici genere netuorum ad modum tunica' vnius ortoiii j venishepacis,ad quain venmntexneruo,& venapul- fatili, duo rami parui a ceiebo, & cordc qux pcr porum
E explancacum ab eis ipfam choleram ab hepatefibi im- puliam trahit cum virtute propria,vt excantmiatur,
& quod fupereft expellat perporumalium,qui!nplu- ribus honnnum eftvnus mitcenscholeram adgracilia inteftinaad expurgandum ea,non ad llomaclium cum la;datur per eam, naufeetur ,& eius digeftio corrumpa- tur. In quibufdam etiamduplcxeft, fiuebifurcatus,& pcr vnum mictit choleram ad inteftina,& peralium ad ftomachum non in vacuum eiuspropterdi&am cau fam,icd inter duas tunicas eiusadfaciendum, &ad- iuuadumdigeftiuam. Etin quibu(darneftam[)liorpri- mus, vtin Audino philofopho,& in quibufdam fecun- dus, vt ia Sabino faccrdote,vt recitat Galan. At quoquc creauit membrum, quod propne trahit f^ces eius (ple- nem,quodadhuceft, vtf^cem (anguinis naturalem, & mnaturalem (emper trahec cum virtutepropria per po- rum coniun£tumhepati,venisaparceconcaua,qui ln venis pulfantibus in eodigeritur", vt cx ea nutriatur, & F fanguine, fua- fubftancis raricate rccipiat, cum fic groifa, & retineac donec digerat, & quod lupereft ei re- mandec peralium porum adftomachum, vccumalijs fuis fupcrHuitatibus expellat, qui ln hominefiguri eft clypealis (ieut inporcolinguolas,& eftcoopertus pel- licula orca a fiphac, & diaphragmace, & fufpenfus pan- niculis coftarum cjuafiligamentisa parte liniftraadco- tcmperanduin caliditatcm cordis fni frigiditate. Sier- godeficiatmundificacio fanguinis abillis fuperHuitati- bus cotaliter, vel pro partc, liueproptcrcaufam mebro- Qumi/, rum fcilicec debilitatem Jiepacis expellentis, & ipforum c, >°- Tub -«'- fcilicet fellis,& fplenis trahencium; fiuepropcercaufam m pons, perquosab hepatecrahunt.f oppilationem,fi- ahqu*„d» uc propter caufam luperfluitatum,quia fu amplior, qua ca "f' m ' r - trahere poffint remanens choleraxanthacum fanguine in hepate,facitapoftemaeucnire ineo,vc iupenusdidu eft,vel tranfiens deeo cum fanguine: per venas fadlaoc- cafionealiqua intranlpirabilis putrcfic,& acccndicfeb. _ rercianam concinuam, vcl caufonem: vgniens ad lacer- tos,& fubcucaneas parces pucrefaftaaccenditfeb. ter- tianam interpolatam: vadens ad cutim diffufainca, cum lbi cranlpirabilis fic per poros eius, facic ictericiam cictinam. Colledtain ahqua fui parte facic eryfipilam: fi adufta facit eryfipelam vulneratiuam,feucarbuncu- lum,ficut mcerebro charabicum. Similicenncelligas fimelancholia cum fanguine,permanfericmixra,facit cnim argricudines hmili modo fecundum genus funm. I11 hepacepermanens facit lclirofim,vel oppilationes in torum corpus, vel habitudinem lacertorum diffufa: fi fuerit adufta facit lepra: fi in cute fit diffufa, f&citicieri- tiam nigram: fi in vno membro colledta nonadufta, facit duritiem: fi adufta quantumad parrem groffam facit cancrum ,quantum ad fubcilem anchracem. Si vero trahac perfedtc , non ramcn ex eis,quod fupereft poffanc expelleread llomachum, & intefcina, fiue pro- pter caufam exiftentem m membris fcilicet felle,
(nlene, & hepace fcilicec debilitatcm accidentem eis, fi- H uepropcercaufam exiftenreminporis,perquos exccr- nunt,<5c mandancillas,puuoppilacionem,fiuecaufam exiilentem m fuperfluitate, quia fitamplior,quamex- pellere poffunt,lemanente ineis neceffeeftiplamem- bra ingroffari,fi in vacuum fit colle&um,&apoftemati fi colligatur in porofitate ipforum, & cupum. Et cum conuertatur in ventum neceffe ipfum inflari,& cum fplen ingroffatur, corpus neceffe eft fubtiliari, & econ- uerio, vt ait Hipp. Ec rllud ex tnplici caufa, Vna, quo- niam deftruitur virtus hepacis vehementer cum con- trarietacehumoris,quareminoratur generatio fangui- nis. Sccunda eit.quia cum hoc,quodattrahicde(an- guine b0no,corporis lllius inferunt rcm plurimam pro- pter magnitudinem fuam. Tei cia caufa eft quia ex m ul- tiplicatione melancholia" fanguis rcmanens,fic infeitus qucm abhorrenc membra, fic non nucriuncur, & extc- nuantur, cum ergo (plen excenuacur, acciditcx conrra- rijs caufis, exqtiibus corpus impinguatur,& ingroffac.
Si vcro ciadtasluperfiutcaces perfedc nequeant fuftinc-
re

DE ^GRIT
tepropterdefcdlum contentia,clilorum membrorum, A Veiamplitafiinempororum,veIpropter lrmkitudinem, & malitiam fnperfluitatum,tranfiens cholera vltramo dum ad ftomachum, & flmiliter melancholia, faciunt naufeam, & corrumpunt digeftionem: fi ad mteftina, faciunt multum fluendo dyfenteriam. Inquir enim Gal. tfh.ii. plurimu dyfenteriaexcholerarub.fit. Et fi a cholerani- gra,& felle incepenr,elt mortalis,ait Hipp.Si vero tran- (eat cholera ad vias vrinx,& qua: funt eius euacuatoriu proprium fecundum Gal. facit ardorem vrinx,& dein- de vlceraeorundem. Quodautem ex prsdidtis collige- reoporrer, eft fcire naturam pr^didtorum membroru.f. cyftis fellis,& fplenis operatrones,& iuuamenta,necno, & xgntudines eiseuenire poffibile,caufasquoq-, quaru ouxdam funt propri£,& in (e,& quxdam excolligantia, & vicinitate, & illudeftad heparplunmum,& funtois generis,f. malacomplexio debilirans fuasnaturalesope- rationes, mala compofitio.f. oppilatio impediens debita operationem eorum, ad quam ordinauit ipfa natura, & g folutio continui, & apoftemata,feu groflities prxter na- turam,ad quas fcquitur plurimum accidensfccdatiuum coloris naturalis, & qui facit ad pulchritudinis bene ef- fe, quod ldteritia dicitur,de quibus diceturper ordinem, Chrifto lefu auxiliante, qui fit benedidtus. Etquiapra> di6tas igricudines cyltis poflibilitercotingentes,& £gri- tudines hepatis,cui affixus eft,in cura no differunt, ideo omittancur,eit enim eadem vtraque cura. Sed de argritu dinibus fplenis plurimum contingentibus, & cum fit membrutn ab hepate diftindlum, lpeciahter dicere eft, in hac quarta (urnma neceffe.
De oppilationefplenis. Cap. 2.
typVat" Ppilatiofpleniseftacgritudo officialis veniens in fyurl tri- vijs,& poris eius,pquos trahere, & excernere ha- ficx. 5 ct fanguinisab hcpare,quarenus mundificetur, &conueniens fiatalimentuoi membrorum. Etefttri- Cutf*. plicis ipeciei,autenim eftiti poro,quieft interipfum,&
hepar, per quem habet trahere fanguinis f^ces ab ip(o, C aut elt 1.1 poro,qui eft inter ipfum,& ftomachu perque, quod fini fupereft,mandatilli ,aut in vtroq; Caufaaute lpaus ex caufis oppilationis hepatis eft manifefta, & plu rimum elt coardtatoria. Cuiuscaufa,&vtpra:cedenti capitulo dict m fuir, eft humor melancholicus feculcn- tus, & luru.jfus-, qtiem trahere haber,& excernerefua multitudme, icgroffitie nonpotens tranfireperporos illos, led remanet obftru&us in eis. Et quandoque eft attenuatona ex ficcirate, & punitione cholera:, vel ven- tofitate vicinorum, vel apoftematecomprimente. Et Sin* ii. raro eft carnofa, & cum eft, non feparatur cura. Signa :n'ciiua. verooppilationis pororum diftin&a funt; nam fiquide oppilatio fit in poro,per quem trahit,extenuatioent in fplene. Etetiam fifitin vtroque magis; necprotanto corpus etit pingue,fed extenuatum magispropterfan- guinis impuritatem, & maiorem infedtionem,& predi- ctaacCidentia ajgjiarebunt in alijs membris,& vniuerfo corpore, & cute. Si vero fit in poro,perquem illam ex- £) cernit,& mittit ad ftomachum, groi!itias,& durines cu grauedineapparebit in fplene,non ex natura,& difpofi- tione membri,quia fit ftiiitoium pororum,vt hepar,cu fplen rars, & mollis fubftatix exiftat-, fed ex naturafub- ltantix humoris obftruentis, & detenti, qui groffus elt, * & terreus,ficuti Gal. dixit. E t in vtraque elt defedtio ap- petitus,& vrina magis fecundum plunmum, & egeftio quafi confueta minus lecudum diuerfitatem pororum. Si enim ln primoporo,perquem trahitjfitoppilatio; omniaeruntminora. Etfignacaufarum,& modoruni aliorum ex didtis in oppilatione hepati s funt nota. Signa vero ventofitatis,& apoftematis infradicentur.
Cura oppilationis fplenis, ficut cura aliarum xgntu- dinum eius,generaliter excura oppilationis hepatis fu- perius didta,eft manifefta.Eadem enim vtriufque eftin re,& intentione. Complementum tamen eius leu profe- cutio fiet quandoq; cu eifdem,quadoq-, cum fortioribus proprijs, & diuerhmode miniftratis. Inquit.n. Gal. nos
SPLENIS- 51
non inuenimusmedicinasalias,qua:fint magisincifi- U2,& fubtiliatiua:humorum craflorum,& viicoforum, qui (unt in pedtore,& pulmone, & faniei exiftenns in pe Ctore,nec melioris aptitudinis,& connenientia' ad matu randum, & iuuamenti ad (puenduillud qd oportet,qui pra*didtas.£ t de propi ietate earum elt huius,vt aperiant oppilatione hepatis,& miindificent venas eius,& faciat fimile ilh in fplene, quando oppilatio no eft vehemens, qm oppilatio,quado elt in fplene vehemens,indiget me- dicinis fortionbus illis,ficut radix, & cortex capparis,& radix tamarifci, & medicinanominata graxe fcolopen- dna,& lquilla,& herba nominata,a{celeni,cuius expofi- tioeft mundihcatiua (anguinis,& aftimo,q?fitcortex ialicis,vel fraxini&couenit tibi,vt fit vfus vniufcuiulqj earum diucrlus. Medicinx.n.fplenisapproximand^funt cum aceto. Hepatis cum fyrupo acetofo,& aqua hordei. In pectore,& pulmone cumaquamellis,&chifthor- dci,!ed oportet,qj fint medicina materierum refolutiu^, fplenis magis ftypticx medicinis hepatis, propter fubfta tia: raritatem fplenis,vt dicit Gal. Specialiter, quoniam plunmum coarctatoria eft. Curaergoeiuseftquatuor CHrAtit res,primaefteuacuatio,fecundapori expurgatio,tertia ponit itudium in vita,quartaeftaccidentium corre&io. Euacuatio eft duplex,prima eft caula rerenta: in hepate, & venis,fecunda caufx oppilantis, & retentx in fplene.
Primam complent, li cu inelancholico humore pec- carefanguisapparet, quodtumoruenarum illaru par- t.afb.u. tiumproprie indicat,phlebotomia de bafilicaprimo, deinde de faluatella finiltra:manus,quatandiu fluat, quadiu reftringiturperfe, fi natura corporis tolerabit: uel phlebotomia de (aphena loco ems; uel apertio ve- narum hamorrhoidarum, proprium fi retentio fangui- nis menltrualis, uel hamorrhoidarum prarcefterit. In- quitenim Gal. melancholicis hxmorrhoidesinnata bo num. Et quandoque tibi neceflarium eft, ut phleboto- mes quidem finiltram, deinde cum euacuatione ipfius melanchohq perfluxum uentns proprie ,dicente. Hip. Spleneticis dy fenteria fuperueniens bonum. Qux fi ^p- longetur,accidit ei hydrops,aut lienteria,& pereunt '• "^■43- fplenetici.Spleneticus autem eft, qui duritiem, & grol- iiciem habet in fplene.
Dicit Abuha. Secundam euacuationem caufe oppi- lantis complent, euacuationes cum medicinis educere habentibushumorem melancholicum afpleneproprie, fimplicibus, & compofitis, qua mfra dicentur cuiilj pramilhone medicinarum maturantium, ape- rientium humorem, membrum, quas dicemus. Et vltimo cum medicinis reloluentibus ipfum_j de lo- co, quibus mollificantia (unt prjemittenda, '"Vel per- mifcenda, vt infra dicetur. Medicina ,r Vero fimpli- ces, quibus eftmaturatio, & apertio, funtaperitiua:, incifiua, fubtiliatiua:, & abfterfiux. Et harum qua- dam funt tales a complexione, quia funt temperate ca- lida, & amara, ftyptic^, & confortanua; quadam a propnetate confortatiu?. Qua vero ftint tales a com- plexione, funt duplices, quadam leues, & quadairuj fortes virtute. Leues chamadryos,chamapityos, ci- cera, fuccus caulium domefticorum, acorus, anifiim, agnuscaftus, fcolopendria,cannabis,pohum,afparagus, nil,aceto(a,anethum,eupatorium, bedeguar, fcenicu- lus, hafce, fpica, calamenthum, & fimiles. Fortes funt nafturrium, volubilis, femen raphani, & finapis, praf- fium,!upini,iuniperus,frudtusrube^ tindlorum , qui aperit,& mundificat a proprietate, fquilla, oxymel eius eft& vltima. Leuibus ergo vtere in oppilanonibus le- uibus,&fortibus,&compofitisinfortibus.Inquitenim Galen.fortiinfirrnitatifortismedicinaoccurrat. Ciun afhtr. *. ergo in materia apparuit digeltio, euacuabis cum epi- thymo,a drachm.iij. vfquead.v.cum fyrupo acetoio, & cum reiteratione, educit enim id quod eft in fplene, &detumelcere facic lllum, «^el ammoniacum cum fyrupo acetofo, & decodtione lupinorum, & capparo- rum, velfuccus eius,educit enim materiamgroftam, &lcquitur (anitas; & radico Iilij, ^Vel vnna,& la- Mc{hc. G G 3 Cte

FRANC DE
camelamm nutritarum ex fcea, anifo, & fosniculo. Secundam rem complent confortantia ex cibis,& poti- bus, qui infra dicentur. Et mcdicinx operantes lliud a propnetate funt tales ,f.fumach,femitiis portulacas drac. ij.cum aceto,aut coralli valde decodi aur.i. cum fyrupo acetofo. Etemplaitrumde cucurbiratenera,autcucur- bita ipfa teratur poft exiccationem, & bibanturex ea dracbm. ij.cum fyrupo acerofo, 6<^_j> femen canna:, & femen cufcuti, & folia ialicis, & femen acetofe, & atri- plicis, & fruclus ramarifci, & folia eius, & pulmo vui- pis,&fplenafini fylueflris,&pulliequiniexiccati, & beparipllus exiccatum drachm.ij.cum fyrupo acetofo. Medicins refoluentesfimplices (unc prxdicht operan- tesacomplexione,quas perteeligas, &exeis compo- «as,prout te inuitat necesfitas, & alia infra dicemus,& etiam molltficantes. Secundares completur cum eua- cuatione partis, feu expurgatione pori oppilati, ii enim fit in pofo,qui eft inter ipfum, & hepar,completur aper- tione cum leuioribus, fed in poro, qui eft inter ipfum, ^ &ftomachum,feuin vtroque,completurcum fortio- ribuspra:di£Hs,fimiliter,&incyiti. Tertiares , qux ponit ftudium in vitacompletur, cumordinationere- ^iminis incibo, &potu. £t eft,vtcibifintleuespin- gues, ex iuribus,& carnibus prsparatis cum iubtiiian- tibus,& calefacientibus cum£equalitate,vt cappares cum aceto, & reliqua, qux fciuiftiiupra. Etpotusfit ficut aqua,inquaextin6tum fitferrumignitummulto- ties, & vinum fubtile. Et breuiter in alijs rebus appro- piuquans regimini oppilationis hepatis. Quartares, fcilicet accidentium correc.tio,& proprie duritiei,ac iplenis doloris, qua: nunc dicentur. Aliorum vero acci- dentium, qux in tnembris, & toto corpore contingunt exea,infra iecrione fecunda,& tertiadicetur,vbi de vnoquoque emplalhum faciemus appropriatum.
Sciendumergo,quodduritiei fplenisconuenientia, qiuvdam iunrfimplicia, & quxdam cdmpofita. Et pri- morum quxdam funt operantiaacomplexione, qua:- dam aproprietate. A complexionefunt mollificantia
humida, £< p tempcratc calida, & vnctuofa, vt f^nu-
gtecum, iemen lini,caricx, althaea, & mucilago earum, & radi.filicum, & radix lilij, oleum am vgdalarum dul- cium, & amararurn,de lilio, hyffopus humida, & fimi- lia. Vnctuofa,&pinguedines,adipesomnes,&proprie gallinx, anatis, anferis, porci, & vituli, & medulli lp- lotum, & alia fuprain cura apoftematis dicta.h^cenim inuncta mollificant, & refoluendo extenuant.
Operantia a proprietate funt,vrina fplenetici,que bi- bita eft mirabilis, decoctio nucis communis, ^"Vel cy- presfi cum aqua, & aceto fumpta valet duritiei, & fuo cus caulis cum fucco de pasfis, & decoctio foliorum_j fcetaragi cum aceto bibita confert valde. Etfcolopen- dria confert magnifice fumptacumoxymeliite,& fa- cta decoctione foliorum eius diebus.xv.Spicacum vino bibita, oftracum purum cum aceto bibitum, been, quando bibitur cum aceto mixtutn in pondere.drach.ij. acorus confert grosfitiei,& extenuat ipfmnammonia- ] cum, & opopanax cum aceto more emplaftri fuperpo- nitur,& bibitum cum aceto, vifcus curn calce extenuat (plenem.hyffopus humida cu caricis, & baurach cofert duritiei.arifto.cu mellefupennuncta refoluitduritiem, & emplaftrum ex nafturtio cum melle. Et foenugr^cum emplaftratum cum nitro, granum viridc, & propneal- botin cum des refoluit duritiem. Cortex raphani cum oxymelite emplaftratus, fi fit emplaftrum ex accalo ce- taurea valet duritiei bibita,&emplaftrata,fcetaragi, ideft thapfia linitafuper fplenem extenuat,iinapis exte- nuat,ladluca afininacum aceto comelia, & emplaftra- ta,ftercus caprarum montanarum proprie emplaftratu, fuccus etiam, fyrupus, & rhabarbarum emplaftratum, & fimiles. Dolori autem eius conuenientia funt hic,& betonicacum exeafumuiitur,drachm.iiij.cum melle, &aceto,& fimiita. Attendere autem oporter, & natu- ram fplenis propteriuuamentumeiusin cura, & medi- dnae di<9:2>& quas ipienis in pafiionibus mimftrantiu,
PEDEMON-
E invirtutis vehemetiafintillisproportionatx.Aitenim Gal nigra cholera potioni nonobedit,&inoppilatio- nibuseius maximenon facilepertranfibilis, duplici.n. mterucniente alteratione, ac mora in tranfitu per ar- dtos, & coardlatos mearus periculum eft earum exolui virtutem, antequam ad profundum eius deueniat, quse ex naturali complexione fubilantis, ac proprietate lub- liantis, mueftigari oportet. Que enim calida funr com- plexione, & fimilia proprietateieinuiccmtrahunt, & trahuntur, & fic velociter penetrabiles finnt proprie li adfit fubftantix difpofitio, & fubnli tas, qus vero econ- tracontrarium. Cooperaturautemars,vt inquit Heben Mef. cum tritura, permiftione, & corporisprxparatio- ne, tritura, vt fi lint groffa?, & folida; fubftantia: terantur fubtiliter, ficut alchohol, permiilionefcilicet cumace- to, vel iyrupo acetofo, quod facile eft pertranlibile (iib- tilitate fubftantia: fua:, & virtute groffitiem fubtiliat,hu morum vifcofitatem incidit,&poros rapticandoexfra-
P 6hat. Corporis pri-paratione, vt non pleno corpore, fed ieiuno, vel appetenti exhtbeantur, & poftfridtionem, vel exercinum, feu balneum, vt membris inanitis, & calefadtis velociter attrahantur. Syrupus extenuans fplenem,&aperiensoppilationeseius.Recip.epithymi, 1 ' corticum radicis cappatis fcolopendris, & frudtus ta- marifci,corticis falicis,rubea:, ireos, afari,acori,ana par- tesaquales, decoquantur cum acetoforti,deindecoIe- tur,& cum zuccharofiatfyrupusacetofuszuccharinus, vel mellinus,& bibatur. Dofis drachm.ij.& in qualibec dofi fit drachm. j. ammoniaci. Eft enim mirabiiis adeo, quod fi pracdidtse medicinx dentur aliquibus diebus bi- bere potcellis,non reperitur in eis fplen.Trochifci e^per Wi. tx. torum muamentorumin oppilationibusfplenis. yt. ru- bex drac.ij. corticum radicis capparis,ariftol.lon.ireos, sj.Um"""' anadrachm.ij.terantur valde,& conficiantur cum oxy- melite acetoio, & fiant trochifci aure.j. & dentur cum aquaabfynthij,& corticum radicis capparis.Dixit Al- manfor ii cum duritie fplenis fuerit caliditas, da trochi-
G fcos de agno cafto, fi fngiditas, da trochifc.de cappare.
Confedho trochifcoru de agno caito. Recipit fem.agni cafti,fem.tamarifci, fcariola, & portulaca: ana drach.v. fianttrochifci drac.iij. cumaceto,dequibiisderar vnus cuni iyrupoacetofo. Alij Reci.foliorum raphanirecen- tium,& corticu radicis capparis, frudtus tamarifci,fco- lopeiidna',(quillx- aflata:,piperis albi ana partes xquales, informentur ex eis trochi.aureij.dofis.i.cum fyrupoace tofo. Syrupusexinuentione noftracontraantiquasop- Syn/w ui pilationes omnium vifcerum, & /plenis,red;ificans ea • Recipitabfynthij,radicisireos,cenraurexminoris,fco- lopendria*, radicis capparis, & fruotus eius, frudtus ta- marifci, eupatorij,haice, hyffopi montani,ana drach.ij. ariito. lon.& ror.corticum fraxini, didtani, Horum cha- ma-meli,ana vnc.j.ellebori nig. drachj.femis,mafticis, fcrapini, galbani, opopanacis, lapidis lazuli pra:parati, iquaiiia- terri, mirrha: dc£kx, gummi heders, ladani 3 ■>.. ana vnc.j.garyoph. cubcb.x, macts,g^mga:,cinnamo- mi,anadra.inj.cum quibus aromatizeturfyrupus. In fine decodtionis (ux addc epithymi, fcn^, agarici,ana vnc.iemis,(ucci radicum ebuloru, fucci cucumeris afi- nmi,analibj. magnetis vnc.j. acet.drach.iiij.zucchari. lib.nij.dofis ab vnc.ij. vfq;adiiij.cumaqua(eolopcdrig 111 ftomacho vacuo,quadoiturdormitu, & maximeqn oppilatioiuerit infixacudiuturnitatetemporuminme ' > bro>(anat enim li£c medicina,fi Chriitus vcluerit.
Pilulg refolucntes oppilationes hepatis, fplenis, & T,kJ* >ppi ad principium hydropifis.Recip.rhauedfceni-drach.v. lat ammoniaci, (erapini, bdelhj.ana diach.viij. lacc? vnc. ,
j. opopanacis. dra. i ii j. mezereon drach.v.turbith, fpicg, polij,aloes,ana drach. v.maft. drac.ij.omnium myroba. anadrach.ij. lapidis lazuliabluti,epithynu,ellcbo.ni. ialis indi,ana drachm.ij picr^drachm.x.diffoluegum- mas in vino,& mformapilulas. Dolis drac.ij.cum iero.
Ethi pondus cibi, qltod fumunt hodie iumant cras.
Dixit Galcn. fgntudincs melancholic? nonmfi forti medicina curantur,quaniam melancholia nonobedit
ei.

DE ^GRI
ci Dixit Afraym,aqaainqua decodlaeflradixirisre- mouec oppilaciones omnino anciquas, & eft fortis ope- racionis. Dixic Abu.decodtio ablynthij, cencaurea; mi- noris eft medicina maxima in remouendo oppilationes iplenis. Educit enim vtramque choleram, & maxime adultam, aperit vias,ad £Equat materiam ad expelJendii, & fortafle confortat membra mittentia materiam in valorem oppiiationis. Et eft de intentione rei fecunda:, vt itomacho,&hepati conferat. Dixit Democritus, frudtus hederx',folia,& gummi eius a proprietateremo- tuiuU Uu. uentoppilationes hepatis, & fplenisantiquas. Ecfic ex t" «t>K. puluere fceitaragi puluis laudabilis, qui afTumitur in ci- bis omni hora. lleci. pulueiis pracdidti vnc.ij. anifi vnc. j.limaturarargenti vnc-s. auri bonidrachm.iij.limatune aerisalbi dtach j. magnetisdrachm.ij.garyoph. cubebce, mapis,ztnzibe .gutTimihederar ,anadrac.j. zucchaiib.ij. Et fuperbibatur parum poft parum vini antiqui. Et eft medicamen regum,& magnorum dominorum. Re- ipicrt enim cor, & fnembra principalia, & generat gau- dium , eft medicamen diuinum in remouendoop- Mtii.refil- pilat;ones. Medicamen magnum refoluens fplenem durum,& atrenuans eius magnitudinem , & groffi- "*'* riem.i^. ammoniaci drachm.iiij. florumchamxmeu, aiiethi, tamarifci,anadrachm j.radicumcapparis ,car- ui, granotum baliami, tamanfci, rufiea?,anadrach.ij. fquillx affatx drach 1 ij.fcolopendnar.anfto. rot. ana dra. ij. Conficiantur cutn melle, & dentur ex eo drachm.iij. cum aceto fictemperato,fpartanidrachm.ij.mittantur in vnc.vij.acetiboni,& bulliantvfqueadquartam, fit dofismediocris,drachm.ij. vfquead iij.cum vnc.ij. ip- fiusaceti m horadormiendi. Egreditur virtus huius medicaminis vfque ad profundiflimas, & abfconfas materias huius membri melancholicas, & violentero- peratur, attenuat, & confumit materias rebelles, & fepulcas.
Dixic Abuha. accipe vefpercilionem , & decolla, & exicca ipfum, & contere, & accipe ex eo quantum tolerant tresdigiti, aut accipe fepcem vefpertiliones < pingues, & decolla eos, & exicca ipfos, & pone eos in vafe vitreato fubmerfos cum aceto forti, & luta_^, & dimitte m furno claufo. Cum ergo decodti funt, de- pone^^Vas extradtum donec infrigidetur. Et deinde extrahe eum,& difloluedigitis maceto, & fumatur exeoomni dteinpotu pondus drachm.ij. &eftfana, & experta medicina_a5. Inquit Abuha. emplaftravn- guenta,& oleafunt ex conuenientibus medicinis^gri- tudinibus fplcnis prardidtis. Mcdicina' r ~Vcro,&ele- dtarium illorum eft, quoniam quandoque quidem fu- micur ex fimplicibus prxnarratis, puta quia fit empla- itrum de_> ftercoreouium cumaceto,vel itercoeeca- prarum montanarum cum aceto , & quandoqueex fctceipfiusaceti, quandoque fit euaporatio cum ipfo. E t quandoque fit cataplafmatio cum filtro infufo in ace- totepido. Etquandoque fumitur ftercus^Vaccarum herbas pafcentium, & exiccatur, deinde coquitur cum aceto, & fit emplaltrum bonum_j. Et quandoque_j i puiuerizatur luper ipfum fulphur citrinum_j. Etem- plaitrum cum flore aeris eft mirabilo. Et ex eis, qux propinqua funt ajqualitati eft ficla decodtacuin_j ace- to,& fimiliter radices althxx. Et quandoque fiunt vnguenta ex ammon iaco, & ftercore ouium, & aceto, & ole® rutaceo.
Et olea func de amygdalis amaris, de fcm.agni caiti, degranis narciili,auc alchannx, aut fraxini, & quando- que fiunt compoiita ex pra;di6tis, vteftmaram bafili- conis, & maram Gale.& maram fadum de radice cap- pa.infufa in aceto diebus tot,donec lenificetur, deinde_» exiccetur, & fiac maram ex ea cum cera, & oleo de al- channa,aut aflumatur nigredo vafis de a:re, & fiat ex ea cum farina hord. & aceto, & fyrupo acetolo emplaftru quoniam eft vltimum.
Euaporatio experta fecundum Alchindum. Ri.Wi- tx , corticum radicum cappa.abfynthij, calamenti, ori- gani ,ana partes squales, decoquatur m aceto, & in-
• SPLENIS- 5 L
A fundantur frufla-jfiltri, &exprimantur, &applicen- tur x-x. ''"Vicibus,& cum_^ lnfrigidantur auferantur.
Irem fi dominaturcaliditas, euaporetur fplen cum_> Oraporeaceti in lapidocrudo, & lpfumfiltium in- fufum in aceto calido applicetur fuper (plenem_*>. Ec proprte fi decoCta iit ialicis cortex, vel tuca, & proprie in balneo.
Euaporacioad vencoficacem, & inflacionem fplenis,
& etiam apoftemfuem,in aceto bulliant cortex capparis radicis, rura, agnus caltus, calamenthum, ammonia- cum, & fpica, & infufum filtrum frequenterapplice- tur, & eit Rafis.
Confedio ad trochif. ad fplenem cum caliditatc.^. Trsch;/. u razic.dta. v.lacca-^rheub.fucci etipatorij,anifi,fpicij,ma- fwT itic.ana drach.j.detur cum decodtione radicum, & funt dunniipu- llafis. Confedtio emplaftnad fplenem cumcaliditate. "*• fy. lignifalicis,&folia_jeius,tamarifci extremitates, myrti, & cypreffi, & contere, & mifcecum aceto vini, &eft Rafis.
Emplaftrum ad duritiem fplenis,& ventofitatem. Bi. foliorum ru.dra.x.nitri, mentaftri ficci,anadrac.iiij. ammoniaci dra.vij.ammoniacum diflbluatur in aceto, vel vino, tk cum cera confperfa fiatemplallrum,& fu- perponatur,& eft Almanforis. Decoctio Serapionis ad fpienem experta. llecip. foliorum capparis, & terantur Decodio tx cumaceto,exprimaturex eisquantitas vnc.ij,quxbiba- tur, & dentur tribus diebus. iled puen fumant ex eo p r » '?uen t . poftquam exprefliim fuerit fine aceto. Alia fagaflara, & eit alfelefif xqualis ei,teratur,& exprimatur,& detur ex fucco eius xqualeei,& detur in potu etiam drach.v.aro- matici cum aqua raphani, & mifceantur cum aqua ra- phani, qui exprefliis fuit, quod fit arquale ei de fifamo,et terantur, & fiat emplaftrum ex eis fuper fplenem tribus diebus,expertum enim eft. Dimach. Serapionis valens c mf u, „4 ad duriciem fplenis, & ftomachi, & confertad reliquas exituras, & apoftemata calida in eis.Rj. bdellij,ammo- niaci,an. vnc.j.caricarum.v.fabarum,pafltilaru,enuclea tarum ,cicerum,& meliloci, fcnugrxci, & feminis lini, chamxmillx, aluminis, farinx lupinorum, ana vnc. olei rutx, & chamxmillx quantum necefle eft. Infun- de ficus in meibutegi, & aceto die ac nodte, & terantur valde, &milceantur cum medicinis,foIuantur, qux foluuntur cum meibutegi,in quo infundifti ficus,& rc- «Stifica illud,& adminiftra ipfum. Aliud,ammoniacum foluatur cum aceto forti,donec fiat ficut alcach, line ip- fum fuperpannu, &epithema. Almd fumatur myrrha, bdellium,ammoniacu,thus,xquali pondere,&foluan- tur cum aceto fortiepithemenrur. Similiterabfcinda- turchartafecundum quantitatem fpleniSj&^,- liniatur fuper ipfam fauusmellis,& puluerizetur fuperipfum finapihumedtatum non tritum,& epithemeturcum eo nodte vna.
Vnguentum expertum ad dolorem,&oppi!ationem Vnpunu». fplenis,& duritiem eius,& dolorem matricis.Rec.bdel- lij; mafticis, galangx, ammoniaci,aloes, colophonix, mellis communis,ana vnc.j.terebinthinx,vncij.fagape tric». ni, ftyracis liquidx, ana drach.viij. cerxcitrinx,vnc.iij. fucci cyclaminis,& abfynthij, ana lib.j. olei chamxme- lini,lib. j. butyn li b. ?. rerantur tei enda, & confi ciant ur, & emplaftrentur continue: mollificat enim, & refol- uir,& redtihcat complexionem eius.
Dixit Diofco.cyclamen fecundumomnem modum adminiftrationiseft medicinaprobatiilimain foluendo oppillationem fplenis, & mollificar, & refoluir, & atte- nuat.Ec fuccus eius cura tancundem aceti mollis,& ce- rxpartesinj.bullitis vfquead fpiflitudinem eftmedica- men expertum valde in antiquis oppilationibus eius.
Antidotum ad fplenem probatisiimum. Recipe radi T.kSf*ri„m cumenulxcapanx, raphani maioris,ana vnc.ij.media- nx corticis tamanfci,vnc.ij. florum eiufdem, vnc.f. be- tonic<£,fifymbrij,ana vnc.flimaturxferri,vnc.iij.mellis quod fufficit, fumantur bis, vel ter in die: adde fpicx, vnc.i.neminem fefellit vnquam, 6^__^puluis tamarifci cum f pica,& cinnamomo proprius eft.
Mcjuc. G G 4 De

FRANC DE
De apoftematibus fplcnis, & tumore eius. Cap. 3.
■jHftjiemt A Poftema fplenis eft tumoc pr^ternaturaeueniens tohnu c/ux J-\ e i.Eiu S autem fpecies fequuntur numerii materie
dnphciter "* *- , , „ „ > - , u
fanfttefi* tumad moduapoltematu contmoentium in hepate, <x fimilibus membris, fedplurimu eft melacholicum du- ru,propter caufam fuperius in principio ciictam.Ec qua doq - , eftphlegmonicum,quod eft,quia in eo funt arteri^, & vens continentes fanguine,qui prxter natura inflaes, & in fubftantiam fplenis colledtus, phlegmonem fecit. Et aliquando eil phlegmaticum moile, fed raro propter phlegma craffum aggregarum in hepate ex indigeftio- ne,vel membro catarrhizante illi per poros occultos; ad eius mollitiem adiuuat fubftantia eius mollis,& cum ca lefiat fimul cum melancholia a tepida caliditateaccide- te ei tit ventofum,fi colligatur. Si vcro in vacuo fit diffu fa,vel interclula facit inflationem. Cholericum vero ra- riflimeaccidic,cholera enim fi fuperexcrefcat in hepate, tranfmittiturad cyftim,nonfplenem. Oppilatione ve- ro in poro cyftis contingente, vt non polTit tranfmitti, habilius tranfit cum fanguine per venas,quam in fplet^ mittatur,fplene repugnante llli, & natura fni ignea, qiue decentroadcircumferetiam fempermouetur. Etfiper venas, & arterias tranfeat, in illis obtunditur,& altera- tur,infpiflaturque fplenis frigiditate, & humoris melan cholici i n eo contenti, quare non remanet cholericum, fed tranlmutatur in durum. tdi</a. Caufx eius funt notx ex didlis hic,& fupra de apofte- mate hcpatis, cui delatorie feruit. Et ex caufis eius eft phlebotomiaplurima, & conuenientia circunltantiaru eft caufa exterior. Et quandoq; fit permutatione apofte- matis hepatisrcti eiusmateria transfertur in fplenem,& elt melius quam fi e conuerfofiat.Et quandoq-, conforta tur fplcn.fubito,& educit eius mateliam fceculentam,et euaditinfirmus. Eteiusedu6tio eftquadoqiperfluxum fanguinis naris finiftra:,quandoqueper vomitum,quan- doque licet raro per vrinam, & quadoqueper feceffum.
tr figna eius abfolue,funt figna oppilationis fupeiius numeratajfed funt cum doloregrauatiuo propter tenfio ne fufpenfonj, quareextenditur vfq; ad furcula,& com- patitutdiaphtagma,exquofeqtur malitiainanhelitu j & fit velox,frequens, & mterceptus,ficutacciditpueris quando plorant,& eft cum melacholia, & quadoq; cum rifu.Et cum eft phlegmonicum,eft minus duru,cum in flammatione,& febri,& maiori dolore. Et magiscu eft cholericum,& eft cum alienatione,eius autem,quod eft phlegmaticum, figna funt pradidtis oppofita. Ventofi vero,figna funtabique grauitate,&cumpremitur,ta- ctu refiftit illi,& fonat.
Cu Curaapoftematum fplenisexcuraoppilationumip- fius, & apoftematti hepatis mnotefcit. Cura ergo illoru profequere f m lllorum intentiones, & modos. Et cople- as cum appropriatis fimplicibus, & copofitis,q funt de- fcriptaibidem. Etexappropriatis inapoftematecalido eftalume,in eo enim eit incifio aliqua cu cjualitate ^qua- li, & ftypticitas, & virtus frigiditatis,quare oportet, vt mifceatur cu medicinis eius apocrufticis, & relolutiuis. Et acetum etiam eft ex illis, & aqua foliorum falicis, & foliorualgarab,& aquaportuIacar,& cap.ven.humidi.
Et fumere in potu de femine portulaca?,dr.j.cu aceto, arnogloffa- exiccat£,& puluerizat? omni die cochlear.j. etaliaq a (Ppnetate opcrant fiigidafupcrius numerata.
De fpeciebus idleritia?. Cap. 4.
meritU T Cteritia, vtdicit Abu.eft alterano coloris corporis fe trirtex. J[ da. Eft aut triplex,citrina,nigra,mixta,feu viridis. Et £»u/k. caufa eius eft quadruplex,fecudu quatuor adtus interue- nientes ad eius caufalitatem feinuicem ordinate haben- s d, cttufis tes >fi cut caufaad caufam, & funt immediata,mediata, fimpto.cii>. magis mediata,& remota. ImmcdiatafecundiiGal. eft 3. effufio cholera^iii toto corpore, &proprie in cutc,nec mirum, cum cutis fecundmn eum lit membrum ordi-
PEDEMONT.
E natum ad recemptionem fuperfluitatucorporis totius. Eit quoq-, illius effufio,quandoq; critica,quandoq; fym- y!rjdn ptomatica,& fi quidem fit cholera: citrinar,facit citrina, hr fi veronigrs,facit nigram,fi vero vtriufque mixtam,feu fi?*- viridem operatur.Cum enim mifcentur duo humores, /^YfhUr* citrinicoloris, &nigri,viridis refultabitcolor, vtdixit m»te. Abuhali.Nec erit tertia fpecies fimplicisidtcrici .T, hcet fit tertius humor,qui naturaliter per venas vadit cu fan- guine,phlegma.f.album colore, dicente Hippo.in apho.
Si albo phlegmate. Tale enim phlegmaeft naturale, qd a fanguine non fequeftratur.nec fub propria forma inal- tcratum tranfeat m cutem, vt proprium imprimat colo- rem in ea, ficutcolor vterque facit. Et fi phlegma inna- turaleafanguine fepareturquandoqueilludtamenpro- M , pter fui vifcofitatem,& craflitiem non bene eft effufibi- & /1",* lepei" vn iuerfa corporis membra, & cutem,fine fangui- • «*• $**>. ne,quare totam cutim dealbarenon poteft, licetinterdu: diuerfus, & circumfcriptus in aliqua parte cutis illam F dealbet,& morpheam albam operatur, ficut mclancho- lia,nigr?.m,quae differt prxter hoc ab idtcntia, quoniam morphea ex errore tertie digeltionis lit,& membrorum eius,idteritia vero ex errore fecunda:,& membrorum ip- fius. Et fi quandoque colorem pallidum, & piumbeu in vniuerfo corpore imprimat innaturale,facit fuperexcrfc- fcens in fanguine,& effufum cu eo in totum,& cutem,il lud eft,quia,in fua fuperexcrefcentia non feparatur a fan guine,vt trafiens in cutem,proprium, & per fe colorem lmprimat in ea,fed mixtus cumeoipfiuscaloremob- tundit, ita quod alteratumcum eo in natura membro- rum,cuius colorem pallidum, & plu mbeum reddit, qui etfi non fit naturalis,tamen non eft fcedus, vt color idte- ritix, cum non tantum a naturali recedat,quareidterina facerenon eftdidtum. Etinfummaphlegmaquodcu- que non efficit idteritiam albam,licetfitalbum-,cum idleritia, vt didtum eft, fitalteratio coloris corporis,& cuds totius fada, ipfum phlegma,corpus totum, & cu- tem alterare non poteft; & fi alterat totam, ipfius alte- ratio non elt foeda.i. multumrecedensanaturali, ficut elt citrina,& nigra,vt poflit idteritia dici.
Caufa mediata eius eft effedtus mundificationis il- C m />. lorum humorum a fanguine in venis, hepate , vt fuperius didtum eft. Caufa magis mediata eft debilitas in membris, & oppilatio in vijs, & in materia cholerx multitudo in membris, fcilicet cyfti, quantum ad citri- nam& in fplene quantum ad nigram, & in vtrifquc quantum adviridem. Remota caulaeftquadibet^gri- tudo debilitansipfam in attradlione, & hepannexpul- fione ,& propriemaIacomplexioqua?Iibet, vtfupenus didtum cft in hepatisdebilitate,& apoftcmatej. In porisoppilationis caufa eft notaex caufis pmlidtis, m materii quantitate multa , feuillotum humorem;& magis quam per illa membra mundificari peflit. Ta- lis fecundum Galen.elt dupIex,interior,f & exterior.In- terior eft duplex, materialis,f.cibi, & potus, quia funt a- cuti, vndtuofi, & dulces in vtraque, vel melancholid, & crafli,& terreftres in nigra. Et efficiens, vt comple- xio calida multum hepatis, multiplicans choleram citri nani,in citrina: vel calida multumadurens ? ~Valde,& choleram nigram multiplicans in nigra: vel complexio totius corporis,& membrorum calida, multumfan- guinem in choleram citrinam permutans,in citrinaj velin nigrum per aduftionem fuo fuperexceffu inni- gra ldteritia: vel frigida valde totius, & hepatis, ipfum languinem congelans, & denigrans •, qui veniens ad cu- temnigram idteritiam operatur, licct caufahaec fit ra-
riffima; 6; ,■> cum adfit in hepatepotius, egeftionem
nigram , qualis eft fanguis nigrefcens , quam idteri- tiam operatur, propter craffinem fuinon bene effufi- bilem in circumferentias cutis; fed petetem potius cen- trum,& mteftinorum mtimum propter grauitatem.
E^uni acciderit, non refoluitureius materia cito, & effcimorofa. Extcrior eft coadiuans, & eft per fe, & per accidens; perfe omniscircumftantiaconfimilis calida*, vel frigida cooperansad gcnerationem illoruiru.? hu-
morum:

DE ^ECiRI
tnomtn: peraccid»;n? cil dilpolitio temporis ,acris, rc- gioiiis,& fimilium,frigida,& ficca, qaa; calorem remit- tunt,& fotcificantin interioribus igniendo, vndehumo rumpndidborum fequitur ex praedidtis cibis generatio, & poroscucis conftipant,non tantum, quodperhocin- tranfpirabiles illos reddat humores, quia fic febrem ac- cendcretjfedquod adeorum retentioneni mcutisfub- ftantia opere(iir,vt in hyeme,& borea, & in regionibus fimiiibus eft videre. Vel eft fumptio veneni, feu morfus animalis venenofi, & proprie thyri fanguinem, & hu- mores corporis & membrorum corrumpentis, & in ci- 3 dt tnmim co!orem,& viridem conuertentisjquiperuenies Jap.7. ad cutim,citrinam operamr,veI viridem,i(ieritiam;vn- de Gal. ait. Redeamus igitur ad hepar, & videamus an in omni tempore hepar, ictencia exiftente, patiatur: & an fit ad hoc accidens operans.Dico ergo, quod multo- HiflarU ic ties hepate falubri exiftente,videmus choleram rubeam C ' 1UK ^' >&extra cutim exire hoc eil fecundum cufim. de Item fine ciifi fanguinem confpicimus in cholera mu- U.Afcaj?. 7 tari,cuexpeffima,&alicnacorruptianecorrumpitur, ficutex morfu repdlium venenoforum ,quemadmodu vbi Regis miniftrum ,cuius,ofticiuerat thyros capere, quodam tepore a thyro morfum fui(Te,qui tardas fume- te medicinam folutiuam, mutatus eft in colore prafl]j.
Signafpeciei isfteririar, vnaquxque per fc vifui nota eft, cum fit metnbri exterioribuscoloratio fceda, cuius vifus cft iudex proprius. Caularum vero figna,qua; funt occulraoporcct(ubiutigetediitindte,& proprie remo- tarum,interiorum,qua:licet fint pofteriores inipfius impreffione,pnores tamen funt in curatione, Eis enim ablatis prompte fic mundificatio fanguinis,ceflatque ef- fufio cholera;, & foEda cutts coloratio fiens, necnon, & >t. mtth. fadlaceflabitfacile. Inquitenim Gal. Ouod prius eft in
• n n. ■ —* o
intenuone, pollerius eft ln operis executione. & econ- uerfo,re6t:o curationis ordtne procedendo. Hoc autem dixit, quia inutiiiter quis prouidebit febribus, & etiam alijs diipofitiontbus, nifi prius meminerit caufa:, cuius cognttionem cura confeitim fequitur,vt didtSm eft. Si igitur caufa eius fit igritudo qu^libet, & maxime oppi- Iatioqua:cunquemala,&debilitas, &frigida,& humi- da,&actradtiuacyftis, &etiam fplenis coniedturando cognofccs ex fignis prxdidtis difpofitiones hepatis,quas plurimum fequttur cyftis,propter affixionem: &fplen. propter colliganttam: & vtraq; propter feruicium argri- tudtnisdebiluantishepatisexpulfiuam. Signa ibidem habuifti. Ipfiusergopn(entia,cum priuatione fignoru fubfeqtientium caufarum mdicant illam.
Signa vero diftinguentia, inter debilitatem attradli- ua: ipforum, & fequeftrationem hepatis funt, nam de- bilitatem atcradttux illorum ablque debilttate expul- liua:, hepatis, fignificant pauca nndtura egeftionis, & minor folita naturali , & minor tindlura vrinx cum prxceffione a-gritudinum cyftis, & (plenis, & abique argritudine hepatis. Debilem lbqueftratiuahepatis abf- que debilitateattradliuieillorum membrorum, fignifi- cac anteecflio ;rgricudtnuip hepatis, cutn l^fione m alijs j operationibuseius,& tindtura in egeftione, & vrina minorfolita. Etquandoque funt (anguinolentaj,ficut Ioturacarnis,&fequitur cachexia, deinde hydropifis. Si vero fitcaufaeius oppilatio in poris,perquostrahut, & tranfmittunt fuperfluitates, figna erunt egeftio alba, & conftridtia in citrina, non neceflario in nigta, & vri- nacitrina,velnigra, &colorobtu(usin idferitia ,& fu- bitocueniens. Signa vero lpecierum, &modorum op- pilationis ex pradidtism hepate, & iplenefunt manife- fta.Signa quoquediitinctiuaoppilanonis pororum ,ex didlisinoppilationehepatis funt manifefta, cum prx- didlis inoppilationisipforum fignis-,qu^percipiesabiq; fignis pra:cedentium,&fequentium caufarum. Si vero in cauia fit materia, & multa quantitas cholera:, cuius caufa materialis fit cibus,& potus, fcies ex relationc in- firmi,& aftantium. Si vero in caufa efficiente fit culpa, quxeft alia complexio calida multum hepatis multi- pltcans choleram citrinatn,vcl nigram,figna erunt,qua:
r. SPLENIS- 53
A fuperius didta funt,in mala complexionehepatis calida, & eft paulatimeueniens, & cum hoc videbisin citrina citrinitatem maiorcm, &innigramaioremnigrcdine, vrinam quoquerubeam vehementis rubedinis,donec adrubedinem trahar,&pannum taliter tingat,vtvix re- moueri poflit,& fimiliter egeftionem. Etomniaexeun- tia pernares, & fudores quafi citrina, in citrina, velni- gra in nigra,vel mixta ex vtriufque feu viridis, in viridi, & commixca. Et fiquidem fit ex mala complexione multum cahda totius corporis,&mem brorum,ex tadhi membrorum corporis, & cutis calido inflammato, & venarum rubore,& pruritu, & eruntin caloreidferitiar, & modo vcniendi,mediocres,tunc, &vrina, &egeftio naturales , vel qualcs in principio. Cholera enim mul- tiplicata in membris tenditdefui natura adcircumfe- rentiascutis,* nonregurgitatad interiora y cum hepar * *«*, cumluis emundtorijs faluum exiftcns egeftioncm,& vrinam naturalestuncoperetur,licet in proceflu con- 5 tingat murari,& eft.fignificatio bona, quia hepatis fani- tatem oftendir,quare hydrops non timetur. Vnde Hip.
Idteri non valde iniiati funt. Et ex his, fpecierum caufa- Suinta rum tpfius idteriri§nigre,& cicrinxfuntnota:. Etetunt *('"• "• cum priuationefignorum jJi eccdennum caufarum. Et fimiltter fi fit caufa mala complexio hepads frigida, vel torius corporis,& membronirn,ex fignis conrranjspr^- didtis cognofces. Caufarum vero exteriorum, qua: per fe funt,funt rnanifefta',cognitis eis etiam,que per accidens caufa:fittnt. Et fiquidem fit vencnofa,fi ab animali elt marfus,oftendirpunctio,fi vero a fupiptione veneni, fi- gnificatipfumprtjterita fufpicio,& fanitas,& bomtas humorum,& aduentus illius fubito,cum priuatione predtctarum caufarum,arquecgeftionis, & cum vrina fifticali, ficut ireos proprie,velincolorefimilixrugini a'ris,vel fucco porri lecundnm diuerfitatem complexio- nis ipfius vcneni,& fpecierum icteritiar.
Signa vero ipfarum ex cntica vel fymptomarica ef- fufione cholera: prouenientium, fumi pofliint ex prece- dentibus,concomitantibus,&fequentibus. Ex prijcede- tibus quidem,nam criticam pr^cedit igritudo acuta hepatis, vel fplenis apta terminari per eam, nec fit fubi- to,fcdpr£cedentibusfignisdigeftionis,&alijsfignisbo- nxcrifis.Exconcomitantibus,quiaeft cum bonatole- rantia,cum non fit ante ftatum,fed in ftatu,& in die cri- tica,qu£E eft polt vij. non ante,nifi in corpore calido, & regione calida,vteft regio Auer.Et non cum duritie hy- pochondrij dextri,immocum bonadifpofitione ipfius, vnde Hip.Icteritiaante.vij.mala,in vij. vero,&xi.bona fi dextrum hypochondrium non durum fiat. Ex confe- ,. a ph. vl- quentibus, quiaceflet?gritudo,& virrus confortetur. " mo & Inquit Hipp. Siqualiaoportetpurgaripurgentur,con- fert, & bene ferunt; fi vero non,conrrarium. Sed fym- ptomaticam contraria pra:dictis figna oftendunt.
Curaicteritisfymptomatic?, vtex predictis cftha- c » r *- bitum, eft dua:res,primaeft caufarum ablatio. fecunda elt ipfius alterationis cutis fceda: factx ad naturalem permutatio. Primam rem cotnplcnt proprie, qux cau- ias debilitatis cyftis, & fplenis artradtiui auferunt. cau- fasquoquedeLiIitatis fcqueftratiuc hepatis,& venarum, fiue fintdegenere mal^ complexionis, compofitionis, folutionis, vel apoftematis, quce omnia in cura hepa- tis,&fplenistradttafunt.Inquit autem Abuha. fi fue- Di*u. ntcaufa ictetitix in hepate, & felle, curetur cum regi- mine predicto in debilitate hepatis: nam cura ipfius felliseftilIa,qu£oppilationes pororumcyftis fellis ape- riunt,cauias earum auferendo qu^cunque funt, qua: omniafuperius incura oppilationis hepatis,& Iplenis tibi nota fecimus. Et ex proprijs eft cufcuta, qua: fcllis oppilationem aperit, & hepatis, & etiam omnia ama- ra, quxquoniam aperiunt, & abfteigunt, curant icte- riciam. Dixit Abu. ex conuenientibus attenuatori? ex ficcitate, quam fignificat corporis ariditas,eft ad- miniftratio lenificantium,& fubalrerantium choleram, ficut mticilagines fngtde,& ficut febeften, & fimilia cutn oleo de amvgdalis. Si vero fuerit ex nafcentia
rei aii-

FRANC- DE PEDEMONT-
teialicuius,non3Eftunoqu6dficcura,fi vcrofucrit ex E cnim Hippo.eaquorum crifisfir,autfa£!:acft,nonmo-
apoftemate ,curaeftcuraillius. ln coaritatoria azmiar uereoportcr,nequenouumfacere,fedfinere. Secundam [ ltplu
gura -iaer eftexmelioribus medicinis i&eritix. Et debilior ifta rem complent,quxmateriacholericaminporis,& fub- curanmis
mmfthn eft, in quaoppilatioeft in meatu cholera:. Er quando ftantiacutis imbibitam refoluunr, & abftcrgunt, & la-
cum oppilationecftfeb. tunc attriplices funt boni val- uant,& fic ipfum fecundum naturalem colorem dimir-
de ,quoniam funt aperitiui,& extenfiui , & fimiliter tunt. Quorum quidamfuntillamcoplentiaaproprie-
radix la6tucx,de qua (umantur drac.ij. cum melle, & fi- tate,cjucdam a coplexione.a complexione refoluti.onern
militer aquacufcutx, endiuia:, laduca;, & myrti, cum complent exercitia temperata,fndUones& propne cu " "'
rotulo caffiac fi.& oleo amygdalarum dulcium, & ama- aquis,& oleis ex refoluennbus materiam (ubcutaneam,
rarum. Et ex appropriatis m oppilarione eius, ell rha- vt eftchamxmilIa,ireos,&proprieanethum, & (udore
barbarum ,hypericon,capil.vene. olibanum, rubea tin- prouocantia,qu£in curahepatis in vniuerfali didta (unt.
<Sorum,ana partes xquales,dequibus detur, dra.i. cum Abfterfionem complent vndhones cum fridtione, pro-
aquafanicu. gentiana:,ariftolochix,cofti,poli),centau- prieexacetofitatecitri,ac]ua acetofella;,fem.melonis,&
rea:,& fimilium,fi non fit feb. Serapio,ait, & confert in aqua cucunieris,& aqua,& aceto,& aliorum abftergen-
hac fpecie idtcnna: vomitus ,fortaffe enim aperitur op- tium frigidorum,fiadfit febris,vel calidorum, fi non ad
Vmittu. pilatio propter motum eius linpetuofum. Cly ltcria quo fit,quorum fummaindedccorationeinfra faciemus,an-
que ex polypodio, epithymo, & thymo in nigra, & ab- nuente Chrifto. Lauationem complent balnea natura- * Htu "'
(ynthio ,endiuia,malua,&violis,incitrina, velea, qua: lia,&artificialiaexaquisdulcibus,&decodtioneatripli
yjicnx. ma j am hepatis complexionem calidam vcl frigidam p cis,ficlae,tribuli,endiui2,capil.vene. cufcutx, anethi, &
valdc alterant, & permtttant, quxetiam fupra in cura fimilium in citrina. in nigra vero cu epithymo, thymo»
DeMnco. ipfius diximus,vel totius corporis,& membrorum com boragine,& bugloffa,fene, & fimxlibus. m mixta cum,
plexionem malam calidam adurentem , qua: ibidem vtriulquc,veruntamtn anteintroitum balneiojiortet,
etiam tetigimus. Etex eis proprieeftbalncum vniuer- vt fumatur aqnadecoctionisafparagi,cicerum,ana. M.
ficorporiscumaquis dulcibus,ex frigidis mollifican- i. qua:decocta fitinvafe vitreatocum v.vefij,aqua-,&
tibus', & rarcfacientibus, non ftypticis, qux denfando fit cum vino mixta,fi non fit feb-fi vero adfit,fola biba- ^
porosinHammant, qualiafunt viola:,malua:,ladtuca:, tur. Etfimiliteraquacufcuta: cumfefni.apij, &zuc- C r '" a BC "'^
attripliccs ) melilotum,corianckum,(olatrum,aceto(a,& charo tabarzeth,& fi bibatur,ex eafacraial. 1. efiiiuuari-
(tmtum. fimilia. Exeiseft alterare hepar cum ceroto,vel epi- uavaIde.Verumparticulanabalnea,feulauationes (unt
'Syrf.pts. themateds fandalis. Et cum fyrupodeendiuia, trochi- conuenientiaoculis,&cirrinitatiip(oru cum (upci tiuic,
Itlaan". ' C1S de camphora, dc (eminibus communihus, & frigi- cu fit eis nociua. Et (int cu aqua feni.chelidonia:,v(near,
dis. Exeledtarijs,diarhodon,& rriafandali,& cum femi- rut£,vel cum aqua tribulorum,& memithi,(olatri,co-
nibus, & (ucco frigidarum herbarum, & alijs frigidis liandri, & frudtuum frigidorum, habentium virrurem
" p ^.aperitiuisappropriatis,qu?fuperiusdidtafunt,& altera- abfterfiuam lam didtorum, fubmerguntur etiam oculi
fnpda.to- reetiam cum frigidis appropriatis fupra incuraipfius inea. Etexconuenientibuseis,eftlternutatio prouoca- ft nHU .
tim ttcor- cnarl - a tis,ait enim Gale.cum cor,& hepareftfrigidum, ta fecundum diuerfitarem difpofitionis cum calidis, vt tatime.
^JwHcnt.'' totdm corpus frigidum erit. Et vnna redtihcabitur, & e(t (uccus foliorum nafturtij, prafiij,autciclaminis, fi-
idterina ccffat, vel qux frigidam complexionem totius cut eft vel codtum velinfuium in ladte mulieris, deinde
corpons mortificantem alterant, & calefaciunt, & etia q in mane Cxprelfutn; aut fuccus radicis raphani, vel fo-
hepatis, qux funt ex cahdis numeratis ibi in cura hepa- liorum eius, vcl cum parum calidis,vt elt fuccus ficla:,
lAr.mcd.r. tis interius,&exterius approximandis. Oportetautcm vel cumfuccis frigidis,vteft(uccusfeniperuiuar,&ace-
juu ac cap. |1C f u bito approximentur,fed paulatim,& cum calidita- tum lpfum quadolugitur naribus, &teneturhora vna.'
ttiamso. ce non (tipertlua, aduitiua, nam taliterapproximata ca- Etftetinfirmusinpilabalnei ,quoniam eft bonacura-
loremnaturalem debilem exiftentem ineis refoluunt. tio,motuenimcholeram deoculoexcutit,&per naies
tt&imcn. Regunmis quo(]uc redtificatio ;n cibis,& potibus,6<. «, deriuandoeducit.
alij s non naturalibus rebus fit ira, quod in contrarium Dicit Gal.CompIentia vero a proprietate funt, vt fu- ^ propri*.
vertatur difpofitioni materia:, & membrorum haben- mantur nucis cuprelli,drac.i.ca(tia: lignex, drac. iiij. &
tiumipfamgenerare. Ercaroeritij elt iuuatiua valde, bibanturcum vinoantiquo,&deindcabluatur,quonia
propter fortitudinem prouocationis, mundificationis, minget idteririam.Item (umatur fel vrfi cum vino, aut
& conuenientix fux ad hepar. Et ex regiminelauante de cornu cerui,drach.i.aut pulueris fulphuris, drach.ij.
fel,& remouente putrefadhonem eius, & incraffante il- Et ex eis,qua: laudantur eft,vt (umatur in potu cum vi-
lud,quod eft in eo, elt, vt cibetur frigidis, panenon azi- 110 de lumbncis terrenis exiccatis,quoniam ip(um mu-
^ A "r'!'hri > mo ' ' a ' etr ' t0 '^ en d' ll iaplurima(eptemdiebus. Et fi dificantftatim. Etexexpertiseft vt denturradices ace-
"Texm?i. quidemfit acaufa venenofa,curaeftea,&cum his,qua: tofe,&ftetpatiens in fole,&ambuletin ipfo hora vna
fuammaiu (upraincuiaa?gritudinum cordisex fimilicaufa dixi- doneccalefiat,&fitiat:deindefumatinpotudecodlio-
mus.Galen. autem dixit, cum autemad me veniret,qui nem capillor. veneris, rubea: tmdtorum,& mentx. Et
iap.7. pundtus fuita thyro, & caulam pailionis .narrarcc, lulli fiimluerii bibaturpolt balncum confert valdc- Et ex
eumtheriacamaffumere,quafumptainpaucotempore H folutiuisproprijsell, vt perforetur colocynthis,&ex-
innaturalem redijt colorem. Poft ipfam autem dixit pelbturilludquodeftinea,&repleaturvino &bulliat
Abuhali,bibat patiens aquam malorum macianorum, fuper prunas,deinde coletur,& bibatur.
granatorum,fuccum endiui<e,portulacx,mueilaginum Syrupus in materia hepatis calida, fiue refrigerans
berberis, & omnta in quibus eft infrigidatio cum vircu- hepar,& membra fupcrcalefadta, audacia fcllis, & acu- ,(?,„>« &
tetheriacx,&cordiali.Etinip(aiamexpertus(tim cum • mencholerxexringuit,&omnesmorbos febnles. £t aJ
accidit in principio, & propric cum venenum eflim- releuat infirmumab hedtica,&idteritia citrina, fi Chri-" '* v "'"
bibitum, & bibat lac affidue cum oleo amygdalino. ftus vohierit fanatoromnium languorum. ^.berberrs,
Et ex regimineconueniente,&communi fymptoma- florum boraginis,cichorex,feminisportulaca:,(cariolx,
• liter ttca q uacun< l ue ' cu i us prxmiffa eft cura. Eteft, vt mtie- ladtucarum, papaueris,pfyllij conquaflatiin aquafrigi-
tur cum prouocatione fiuxus ventris,& fudoris, & con- da,hep.itica:,ana.vnc.i.plantaginis,pimpinelle, (emper-
tiaantcvij. fortatione natura:. Inquit Galen. icteridaantevij. ma- uiua:,(Olatri,an. M.s.fuccihepaticx,(ucci cichorex, fca-
'HpUt*,' *' ' a ' n1 ^ CU1T1 ventre nimia humiditas exierit. Abuha. riolx lylueftris, & domefticx, fuccifemperuiux, fucci
quoque dixit,idleritia ante. vij. mala, nifi fuccuratur apij,depuratorum,ana.vnc.iii.fpodij,fandal.ana.vn iiij.
Huxu ventris,autfudorenaturaIi,& narura fitfortis, feminumcommuniummundacorum. vnc.ii.campho-
illud tamen confideratione indiget, queinadmodum rx.dr.i.zucchari. lib.ii.aceti.vnc iiii. dofisvnc.ii. inau-
deriuxuventrisinpleure(i,&votnitu inprincipio di- roracumaquafrigida,cauenefitinfirmuscumoppila-
ximus. Si verocritica fic, dimiccacur naturx. inquit tione hepacis,& lplcnis,& fenex,&dcbilis ftomachi.
Alexan-

DE ^GRIT- HEPATIS-
54
AIexander,fyrapus vtilishahcnribus hcparfuperca- A calidam,&cft efficax, & appropiatum in lfteritia, fi o. _i .1 L Chnftus voluerit. Inquit TheJaurus. l^. fucci femper-
*jMui JSru-
pus aii !«. ] e f a( ^ um} $r c j 10 | cram exuberantem in fel/c extmguit, & mundificat. Reci. fucciendiui£,fucci plantaginis,lu- puli, fumiterre, analib.ii).depurentur,&bulliantaqu? ibntis in quibus refideant, rhabarba.drach.x./picg nar- di fcrup.i.s.per duos dies, & bulliant deinde vlq; ad co- fummationem,lib.iiij.deindecoletur, «Scaquazuccha- Sjrufutpre ri,Iib.j,& fyrupentur,dofis,vnc.ij.cum aqua frigida.Sy- rupus ex inuentione noftra ad hepatis materiam nociua vt expellatur, mundificans hepar, & malitiam fellis per veficam,extinguit audaciam cholei e,fugat febres omni no,red:iftcat ethgiem, citrinitatem oculorum, &idteri- tiam ex caliditateinHammante, & vrente,eo quod me- bra,qu£ funt radix ^gritudinu redtificat, fi Chriftus vo- luerit. Omniaenim velutdeficiente ignedeficerenr, & velutpluuia deficientibus nubibus euanefcerent,fi mo- <Jicum fua quiefceret influentia.^.capilloru veneris,fca riole fylueftris, portulacarum, fcolopendri^, eupatorij,
uiux<iepurati partes decem, mellis partem vnam aceti, * partem.s.& bulliantadpartemmellis. Iusferpentis,vc liipradecura oppilationumhepatis pofitumeft,eftex- pertum in vtraquei&eritia, & iuperca!efadis in hepate, & malitia fcllis, necnon, & coniundionecomplexio- nis, & lubftantiar, quamuis ad bene eile/ecundumah- * quid faciant nec fubftantia, nec compJexione. Scriptum eftenim,quod ta eex nonqua!imuniuitmedicinalar- gitor bonorum naturali,fed fupernaturali virtute vtraq; * coelefti,& elementana,ficut Deuscreauit,ficutqu?dam eftnobiliflima iniebus virtusnon naturahac, ied a.'te- ra natura, natura ignota non denaturis,qux funt fub So le, fed alterius natura: noftro mtelledfui ignota:. Abuha. fyrupus de abfynthio,curat ldentiam citnnam,& con- fortat ftomachum,& chama:mil!a,&alchechegi,aqua deco&ionis culcutx, lacca, & (yrupus de menta, la<5tu-
lupul.faxifragi£,hepatic£, radicis,& foliorum cichore?, „ ca cum aceto,cafiafill.acetofitas citri, &fuccusrofcu-
&florum,radicisapij,f^niculi,brufci,afparagi,femperui —• *■' o. i_
ua:,tamarindorum, rubi,vuarum cum fua teneritate,al- chechengi,vel nenupharis,folatri domeftici,ana.M.i.(e minis conandri, portulacq, ap!],fcniculi,anifi, (ubtilifli- mepuluerizatorum,anadr.iiij.Horum boraginis, viola- ium,pfyllij pra:parati,ro(arum,ana drach. liij. (andali v- triufque,calamiaromatici fpodij,mafticis,anadra.i.fuc-
rateam : & albaras,rhabarbarum ,& aloes,cumaqua laftis capratum, vel camelarum. Idem, decodio polij cum aceto curatidteritiam nigram,litium indumbibi- tum ,& linitum prohibeti&eririam nigra,&fplenem. Etafa adminiftrata cum ficubus, & decodtio cicerum, & chamacdryos, cham^pithyos, confert i<fteritia-nigra:. Succus cauliscum vinodepaflis,fuccusradicispenta-
%Aliud
ci plantaginisdcpurati.fuccifumiterrx,(ucciapij, fucci phyllij,calamentum fylueftre,radix p^onix,&
arthemifiar,fucci pomi acetoh,fucci fcariol^X pomi
terranei petfccledepuratorum,anadr. iiij. iheupontici, drach.iiij. rhabarba.e!e6tidrach.f.camphora:,drach.i. fpicx, dra*h. (. zucch. lib.iiii. aceti mfedli in mufco. vnc. iiii. Dofis, vnc. i. vlque ad ii. cum aqua cichoreae
lyrupus exeis copofitus, eft efficax, & expertus,fi Chri- itus voluerit, (colopendria:, *os fepia:, 6^, * vena: tin- * ,k qu*. dforum conferunt icterina: ex oppillatione,& proprie *" u "'- cum anifo, & vino al bo.
Aqua foliorum raphani aperit oppilationeshepatis,
r } r. vel ladis capriniin mane. Hippo. fyrupus vltimus he- remouetidtentiam,rhabarbarum ,agaricum , &
pati inflammato, & pofleflon oppilationum venarum fy. florum tamarifci, chamxpityos, berberis, an.vnc.i. atifto.M.i.landal. a!bi & rubei,ana vnc.i.zuccha.libr.ii. Smphflrum cufcuti, abfynthij, ana vnc.i. Fiiius Zachariae. modus rifrt}irwi emplaftri refrigerantis hepar inflammatum, & fel, & choleram. %>. landali, drach. iiii. fcmperuiux tritg. vnc. ii. farina: hordei, vnc. f. mafticis, drach. i. albuminis ouorum trium, camphori,drach.{. olei rof&aqu^ rof. fucci folatri, fucci verbena: ,ana. drach. ii. aceti, vnc. i. applicentur permixta benea tertijs vfquead vefperas. Syrupm b>. Syrupus Iuda:i. fucci endiuia:, fucci abfynthij, fucci »"»■ eupatorij,analib.i.depurentur,&addatur zuccha.lib.i. aceti,radicum.vnc.ij. Et aromatizcntur cum vttiufque fandali,fpodij,anadrach.ij.fpica*,drach.s. valet tctcritix citrina:, & nigra:ex aduftione,&oppilatione, expertum eft. Similiter fi fiatex fucco roftri porcini, & fi primit- Mtiicamin tamr cu m acet0 a ^° >cflicax, & expertum. Gra:cus, lomm ad medicamcn magnuminagritudinibusdiuturnishepa- iBeriti» m- tis ? jftentia n jg ra} & xgritudinibus diuturnis hepatis, , idieritianigra,&a:gntudinibus phlegmatisfalfi,&le- pr^R?.fumiterrc,(c'm.lapatij.(cm.ab(yntlnj,fcabiof^ana drach.ix.omnium myrob.fineoflibus,ana drach.v.hie-
£rtm.
aloes. Filius Serapionis, medicina folutiua, qux ab- ftergit i&eritiam. fcamno,aloes,fitacoft, (cmims atriphci s, ana partes tequales, teran t ur, & d etur in po- tu ex eis.drachm.i. cum aqua bulliente. Idem medicina C (olutiua ad lcientiam valdemirabilis.^.^cammo.drac. inj.myrobal.citrino.drachm.vj. fucci eupatonj,drach. i. terantur,&cribellentur,& detur potio.drach ij exeacu aqua,& zucch. Serapio.medicina folutiua ad idteritiam nigram experta, &c. fucci cyclaminis, vnc.hij". aiias Medtcmtfi vnc-i.&foiue, iniij.lib. zucch.& decoquequoufquere- maneant dux,& detur in mane.Item alia ad ifteritiam, m,r*. & incceptionem hydropifis, & datur cum iadtc came- k,lu ' larum , vei aquacafei, & fi illic eft calidkas, cum aqua (olatri,& endiuia:,&volubi'is.Recip. fucci eupatorij, rhaued. croci, ana drach.i.s. lacca:, feminis cuk utx, ana drach.ij. cymarum fcha:nanthi,femi. citruli, fem. cucu- meris, lcm- portulacx, (cam moncx antiochen^ affatx in . cytonio,ana vnc.i.terantur,& cnbellentur, &detur po- noexea,aure.i.cum eo,quodvidetur ex rebuspra:di- ftis. Syrupusex inuentionenoftra,aJhepatismflam- Sjrupwut mationem, choleram reprimit, & cius furoiem in cy- dt vniu, fti extinguit, membra totius calcfada infrigidat, febrcs
ralogodion,fuc.rof.an.vnc.i.thymi,epithymi,fena-,ana j) aiterat,&diuturnasabbreuiar,& ideritiam citrinam
tlrach.vj.rheupontici.vnc.i. manna:, pulpx cafi.x,tama- rindorum,ana drach.iiij.rhabarba.boni,& rhauedfceni, , ana vnc.j.conficiantur.Syrupus.Recip.laccx,fpodij,ana "'' drach l .fpartanx.drac.i.polypodij,anifi,ana vnc.i.eupa- tori),hcpaticx,ana.M.s.dofis.vnc.s.cum aqua ladtisca-
Vngutntum
■<efrtgerans oepAK
prmi.
V nguentym refrigerans hepar, acumen fellis, & feb. calidas magnas.^i.axungixporcinxrecentis quantita- temquam volueris, lauaeam cum aquacalidadccies, & octies cum frigida, poftea piftetur, 6^- cum ea m- corporeturrofa.vnc.i.fandali vtriufque,fpodij,anadra- ch.iiij.rhabar.drach.iij.fpicx,drach.i. camphorx,drach. i.cerx albx,drachm. iiij. olci rolati,fuccifemperuiux, ana vnc.iij.coquantur cum faciiirate, deinde coletur, & optimum F erm ' tte congelari, eft maximx efficacix vbioportet. Inquit experimentator magnus. Succushepaticxcum albumineouorum agitato mixtus, pcr decem dies cum sei.unio aflumptus cuiot dyicrafiam hepatis,&fellis,
ivpermer,'
fanat, fi Deus voiucrit. §£. fucciapij, lucci abfypthij,& eupatorij,fucci boragims depuratorum,analib.s.bul- liantin eis permixtis v. radices,communesrof. inacc- to, ana vnc.i.ladcucarum portul.papaueris, endiuix,ana vnc.s. eupatorij. M i. coquantur,& colentur cum ex- preflione, & colatuix addatur, zuccha.1 ib. ij. accti,ptf- didtarum radicum,& fucci granatorum muzorum, atia vnc.iij.& in peciararabulliantfandali^^Vtriufque, (podij,anadrachm. ij. & quidam addunt camphorx, drachm.s. dofis, vnc.ij. cum tepida, in aurora j & pre- mittatur phlebotomia, fi expedit. Demdefinitofvru- po miniftreturinfufiorheub. drac.ij.s.inaqua cafeifru- Ctuum, vel fuoci rof. & alteretur hepar cum fandalis co- munibus, & fucco endiuix, deinde balneum tempera- tum duicis aqux intret, & feruato bono regimine iibc- rabitur, fi Chnftus volucrit; quia cumtali regiminc li- beraui mulcos, & elt expertum.
PAR-

FRANC DE PEDEMONT : PARTICVLA QV ARTA
fe6lionis prima?, qua; eft de mcdi- cinis segritudinum mem- brorum expulfionis.
P R O L O G V S.
Xplicauimus hucufque fermonem in niedicinis igritudinum membrorum nucritionis,qux ad tertiam (pcCtabanc particulam ledtionis primx •, tempus elt, vt afferamus illum ad eiusparti- culam quattam, quae erit de medici- nis igntudinum membrorum expul- fionis. Sciendum prout retulit Falco,quod expulfio fu- perfluitatibus proprie deberur, tahquam corpon inuti- t.fan.ium■ hbus. Circaquam Galen. (ummas medicorum mquit. c.).& it. E, t quia ex neceffitace cibarijs luperfluitas infequitur,or- gana adeuacuandum eam natura conftituit, eifque vir- tutes impofuit,quibusmotaaliaquidemattrahunr,alia nutriuntur,alia vero expellunt (uperfluitates. Attrahiit fplen,cvftisfellts,&renes, vtin prirno capitulo fumms tertias, & quartx, prcecedenrts terti® parriculx didlum eft. Nutriuntur vero fplen ,&cyftis fellis ,ficut dt61:um Triplex di- eft in fumma prxcedenti,vbideeisdixtmus. Expellunt gc/ht, tri- fuperfluitates tnteftina,vefica,&: via: vrinales. Tnplici f msnum'~ ailtem exiftenre digeftione, a tnplici foperfluitate, qux llli inlequitur necelfario,ficca fcilicet,humida, & vapo- rofa, ad expuifionem ficca? taliter a pra-domtnio nomi- natar,quxdigeftioniprimx ftomachi inlequitunconfti- tuit proprie, &pnncipaliter natura inteftina lex nume- ro,tnagracilia,& tria crafla conrinua in feipfa ,incipien- tia a fundo ftomachi, protenfa vfque poftremum fphin- dterim, lotiga, circumuoluta inuolutionibus plunbus, ligatadorfo ligamenns ftringentibus ea,quibus adue- niunt arteria?,venae,& nerui plurimi tanquam ienfu plu rimomdigentes. Compofita exduplici tunicaneruo- fa,folida,nerumpantur a (uperfluitatibus rranfeuuti- bus,habente tria in fe villorum genera, quorum latiru- dtnales in interiori tunicafunt fituatiin exreriorialijs 3-Uc.mt. fi r jatis. Inquit enim Galen.&omnia,fcilicetorgana vidcbtsfecutidumvt'l>)Smota. Etprnptereavnicuique quidem inteftinorumrotundi.ilatitudinales tecundum alterutrum tunicarum inuoluti funt,qui circumtrahun- tur folum, attrahunt nihtl, & fua circumuolutione re- tinent magisquampropria virture,quorum trta lupe- rioragracilia lntrinleca fuperficiefunt fulcita humidi- . tare mucilaginofa, tria crafla infenora pmguedine,ne a Inteflimru m otis, & difcurrentibus fuperfluis offendanrur. Pri- mumipforum vocarumeit daodenum, quialongitudi- runati m nis.xu.digitorum, in re£tumexicnsaltomachi fundo, 'ni"' ca * contlnuatur > cuius ofiicium,& luuamentum eft, vt Duo • w. ^p orta inferioris meatus ftomachi, &eo claufo tenea- tur cibus in ftomacho,donec digeratur perfe£te, & ficut ctbuspermeri m ftomachumapertotrahitur,itaeoa- pertoexpellaturpereum deftomacho ad inteftina illa hianum. gracilia continua ipfi,fcilicet ieiunum, & lleon, quibus multipliciter muolutis teneatur, donsc mefaraicx eis affixx multx traxerint ex eis fuccum adhepar , cuius funtmanus(aliterautem corpus femper appereret, vt UcfirMcs gulofum)donecque,fiquiddiminutumadtgeftionein ™ fi"' ftomacho habuent, compleatur per virtutem eius me- *" diantibus mefaraicisabhepare venientem, & fua pro- pria complexione,qua- eft fimilis complexionis fubftan tix ftomachi. Et quta maxime tales venx funt affixa ic- iuno,aquo maxime attrahendo ipfum inanitumavi- fcofitatecibi dimtctunt, &acra(To fcecuicnro inaniente ipfum cholera rubea, illitranfmifla per felleum porutn acyfti, qux excitat expulfiuam, dictum clt ieiunum. flton. lleonautem iuuamentum cft idem, licet ab eo minus trahaturquama leiuno; plus tamen digeftio fit in eo quam fiat mferioribus craifis,qux ab eactiam nou cua-
snanus he- (A»S.
E cuantur,ficutnec venis hepati venientibus adea pro- ptcr(edtionem,licetmodicum fugant,&ab eo paffio lliacadidta eft. Inquit Gale. y£gritudinesmulds mo- dis fortiuntur nomina,vt a membro, & huiufmodi. In- teftinis vero ileon continuanturalia tria cra(fa,quorum officium generale eft prxparare hrces,copeilere, &c exic- care,(icur trium gracilium generale officium elt cibum a ftomacho miflum continere, donec mefaraicx traxe- rint eius !uccum,diminutum digeftionis fuppledo.Ho- rum primum didtum eftmonoculus,quia vnum habes orificium ,per quodcibum aluperioribusgracilibusre- cipir,& fiquid m eo fit indiipofitum fudtioni,propter in digeflionem ftomachi,& fuperiorum, detinendo ipfum quietum in eius concauo, tanquam in burfa decoquedo pcrredtius ,vt aptum faciatfuctioni mefaraicaruinalijs inreftinis craffis inferioribusaffixarum,licct illa fit pau- ca,quarum proportioeius ad inteftinaaliacrafla eft, fi- cut proportio (tomachi ad fuperiora gracilia. Et propte P reafiruseiuseftad pofteriora, & declinans ad partem dexrram,vt virtutis heparis opportune recipiat influen- tiam,quod veroomnino indifpofitum eft,illi prxparar, vt conuerrat m f (Ecem ;quam poftmodum per jdem ori- ficium expel'irad in "eriora,& plurimum ad con(um- ptionem phlegmatis in eo aggregatiper indigeftionis modum,lumbricos,& ferpenresexipfo corrupto gene- ratipaucos tamen numero,&quantitate: fic enim iuuat ad lpfius coniiimptionem,nec nocent, quare cotpus ra- roelt fineeis. Et exeiusiuuamentis eft,vtco!ligat feccs, & paulatim fubfequenti ipfum, f. coio amirtat, vt exic- centur,& compeantur ineo,atqueaggregentur, donec expeilantura natura grauata;& melius comprehendete totumconiunihim ,quam difpartirum; fi enim fimul expelleretur ad incdftinum coloni, & fimul veniretom- nes,timeretureuentusco!ic^propterniultitudinem op- pilantem. Ethocinreftinumdigniuseft,vt defcendat 111 burfam tefticuiorum alijs propter rupturam ingtii- nis, feu fiphac,cumnon lit alligatum mefenterio per G melaraicas,ut aliainteitina ;immo pendensab alijs, cutburiaoblonga. Huicenimab inreriori parte conti- nuaturaliud craffum inteftinum, vocatumcolon. Cu ius iuuamentum eft fxces cxiccare, & complere, & ag- greoare,vtdtctumeft,& abeo didtaeftcohca, ficutilia- ca ab ileon •, & hoc inceftinum cum eiongatur a mono- culodec'inat adpartem dextram propinquam hepati» deindead partem finiftram delcendir,& peitranfiens fplenem coardtaru r; quapropter in craffitie fpienis, ven- tofitatisexitusprohibetur:t!um vero comptimitur lii- peripfum, deinde redit, & deciinatad partem dextram propinquam hepari defcendens ad pofteriora,6^_,- tunc communicat renibus, & vijs vrinx; quarein iapidere- num cum aggregatur,& defcendjtcum vrina, acciclen- tiaaccidunt colicxpropcercompaliionem ex colligan- tia,& vicinitate. Etilliccontinuaturcum redto,quoc : eft poftremum lnteftinorum, in rcctum procedens, vf- quead fphindlerim, cui fui extremitasamplaconrinua- pj tur;&infuoprocefliifuftetatur propter dorlumalcha- tim. Cuius muamentum, vc diclum eft,e(t '\cis expul- fio ad exteriora; vt fit faci!is, fuit in rectum pofitum ; ad cuius expuifionem adiuuant lacern vetrisalmirach, o£to numero fecundum Galen. Et )acerti,quifunt in ip fis,prxcerquafdam extremicates ipforum ,&a!iorum, qux funr via cihi,vt eit gu ttur , & caput, & extremitas, quxeftin fphmciten.qux iuuantur lacerto^atitudinali, illaadattrahendum,hxc verond retinendum. Exqui- bus fic per anatomiam collectis icire, & comprchcnde- re potens eorum natuiam,ik qua'.es,& quant^ fint ^gti- tudines eis accidere poffibiles; loca quoquexgritudinu, caufas, & modos,necnon propna, & communia acci- denna infurgenria, qux omnia!unt in ciua xgritudinu neceflario prxfcienda. Scire ergooporrer quod intefti- nis accidere poffunt morbi cuiuslibet generis, (cihcer malxcomplexionis,compofitionis,(olutioniscontinu), &apoftematis;verum quiainfirmo,cum fint intcftina in profundo poiita, ipforum morbi (en!u non funt per.
cepti x
Qualitcr *eg ritndinct Jortiuntur norKina• 2. ?netho
Celon*
S. di lo. *jf.

DE ^GRIT. INTESTINORVM:
ccpti, nec meciico, nifi fpecie alterius duorum fympto- A iliacaab inteftino ileon proprie, horum autcm nominu
Sl.fneth. pted.cA.i,
matuhi communium ommbus,doloris (cilicet,& flu- xus,qux fecundum Gale. fuo excefTu imprimunt in na- turam,(ubftantiam ipfius re(oluendo,& euacuado,qua- re medicumcoguntdefiftereacuraprxdidtorum mor- borum,&veheinentia: iplorum inftare,acfixioni,& permanentiaeeorundem,quibus a:gritudinis naturam alTumunt, ajgrons illud idem petentibus pra: moleftia, & defed:ione,quam fentiunt; vtfuprain ftomachodi- ximus, & etiam m corde. Ideoq;antiquidexgritudinu inteltinorumcuraagentes,motiluntcuramilloru duo- rum lymptomatum tantupertrad:are,curaenimilloru Tera ,eft curaprsaiciorum, quos (equitur, morborum.
Continet igitur fecundum boc, b<ec quartaparti- cula fummas quinque. Primaeritdemedicinisxgritudinum membrorum de feruientium expulfioni lu erfluitatis ficc.x, vtintefti- norum ,&ani Secundade medicinis argritudinum membrorum de- feruientium expulfioni fuperfluitatis aquoik, vt re- nura vefica:,& aliorum. fol .72.
Tertia de medicinis acgritudinum tefticuiorum_j, & virga:. fol.83.
Qinrcade medicinis a:gritudinum matricis, qux gene- rationi deferuit,& expulfioni feminis,atque tcrrus,de genere fuperfluorum iecundum g>exiftentium indi- uiduoexpellcnti. fo!.8j.
Quinta dea-gritudinibus membrorum, & partiu ven- tris,exquibus funtlacerti ventris,&alix cooperantes prxdidtorum membroruexpulfioni, vt Galen.dixit.
S V M M A 1.
Continet capitula decem.
Dedoloreinteftinoriij&mediciniseius. Cap.i. foljf. Decuravermium,&mediciniseorum. Cap .2. tol .^9.
De fluxu ventrisomnium modoi um », & mcdicinis
eius. Cap. 3. fol .61.
Detenafmone,&mediciniseius. Cap. 4. fol .67. De himorrl\oidibus,& medicinisearum.Cap.f.fol .69. Deapoftematibus ani,& mediciniseius.Cap.6. fol.71
De medicinis ragadiarum ani. Cap .7. De medicinis fiitularum ani. Cap. 8. Deprurituani. Cap. 5).
Demedicinis mollificationis ani,& exitus. eius. Cap. 10.
Dedolore inteftinorum ,& mcdicinis cius. Cap. 1.
Sj/euts,
(diltr itjtejii 7HTH quid.
jfaU affe- Hi0 ptrua edmee foli - tas operatio nesnort tm- fahl.fyni jportus yua ttorbus Hi- ditur.
toltea, £r sluca vnde diPt,
O lor inreftinoru eft fen fus nociuus co- rum,&eftdiuifionem recipies. Nam aut elt in omnibus,aut in aliquibus.Si m omnibus, vt totum comprehendat ventrem,hypocliondria fcilicet fupra, & infra vmbilicum: & hic, aut eft in motu,& dicitur tomo,atitquietus,& diciturproprie do lor venrris:qui fi mediocres fint, indicat difpofitionem neutralem,& futuram portendunta:gritudinenr,fi vero fortes,vtadlionem lxdanr,funta:gritudo.Inquit Galcn. tortio quidem in ventre,aut aliquis mediocrts dolor,aut fecundum ftomachum,autfecundum tnteftinorumali- quod,de genere funt eorum,qu.-c lunt pra:ter naturam,& hzc funt xgritudinum figna,quandiu fuerint parui,non dum vero xgrotare ita habentes dicunt ur, quando non- dum propter hoca confueta operatione impedii'ntur,& ^gritudines eius,ifta eft in talibus difpofitionibus,& pro pterea in ad aliquid, eandem difpofitionem, & neutra, et^gram diximus.Si in aliquibus,aut eftcircumfcnprus in aiiquo particulari loco,alicuius quatuor partium vcn- tris,eft tamen paruus,& dicitur pundtio, & eft de gene- re neutrorum,aut eft magnus,fixus,& perdurans,ac ope raconfuetaimpediens,& tuncaut eft in crallis, & dici- rur colica proprie a colon,aut eft in gracihbus,et dicitur
impofitio , a nomine lpforum duorum intcftinorum fumpfit originem,propter eomm aptitudinem, & pro- prietatem mter alia ad hunc incurrendum dolore: funt enimftnftioraalijs, & circunuoluta circunuolutioni- buspiuribus,quibus apta (unt replcri,&oppilari,maxi- me ("uperfluitatibus ,quaE fnnt caufa doloris,non fic duo- denum,propter eius fitus redtitudinem, & breuitatem, orificiumlargum. Nonetiam ficredtum,propter eius redtitudincm,curtitatem,orisIargitatem,&propinqui- tatemadextra:&h,xceftdiuifio quam dolor rccipit 2 locis, finecau(a:percipientisvarietate. Aliaeftdiuifio, quam dolor recipitrationeiuxeiTentix,&imprimentis caufo,&eft quia,aut eit pungitiuus,autgrauatiuus, aut cxtenfiuus,aut corrofiuus,aut perforatiuus.Caufa enim interior ipfum dolorem imprimens, auc eft calida, & acuta,& iubtilis,ip(orum feparans continuitatem, liccr fit raro,& tunc facit pungitiuum,aut cft frigida, craifa, fol. 55. vifcofa,alterans,&tuncfacitgrauatiuum,auteft vento- um de- " fa,&vtraquceft plurimumcaufaeius,&tuncfacitex- renfiuum, & dolorem ventris comprehendere totum, licet hicquandoq; a frigiditateexteriori procedat,auteit di(currens cumadhfrentia cum circuuolutionibus in- teftinorum,& tunc facit tortuofum,(eu tortionem, aut penetrans inrer duas laminas inteftinorum,& ieparans inter eas,& tunc facitperforatiuu, ac fi vifcera perfora- rentur terebello,ficut 111 feipfo patiente colicam Galen. fenfit,qux fi fit debilis,facit dolorem, primum de neu- tralitatisgenerc,fifortis,colicum&iliacum. Etfiquidc fuximpreffionis fortitudine multumdebtlitauerit in- reftina alterando,foluendo, oppilando perfecte •, vt quia fuerit ventofitas contorquensca craila,&fixa,quemad- modum apoftema iam fa&um, & confirmatum in eis, eum confirmatum re!inquet,fi vero non multum debi- litaueritinteftina,eritinfierinonconfirmatum. Etge- neraliter,autcaufaeiuseritinterior,aitrexrerior. Etin- «/«." terior,aut eit in ipfis inteftinis,aut in alijsperueniens ad C ipfa, propter colligantiam, & cominunitatem propin- quam ab(olutam,& non abfolutam. in ipfisexiftens eft xgritudo qu^libct debilitans eorum expulfiuam,fcilicet mala complexio,mala compofitio, folutio con tinui, & apoftema. Mala complexiodiuerfa fubito alterando ip- iorum naturam,dolorem facit quxlibet, & materialis, vt plurimumfrigida,propterproportionem innatura, minus vero humidadc fe, propter dpbilitatem impref- fionis. Malacompofitio,eitipfius caufaper accidens, nonperie,cumenimdolorfit ienfusnociuus,non fiet nifi ex permutationegrandi,fiente a re prxter naturam imprimentcin organum virtutisfenfibilis, & in natu- ramcius,quxeftcomplexio,& vniras ,feucontinuitas, t _ cuiusfitpermutatio,& aIteratioindolore:eftenim vir- tutis fcniibilis ta6tiux,cuius, dolor eft pailio, organum d * {d "f- principale,& complctvaum,confimiIemembrum,puta-^ OT ' , "' M ''' neruus fecundum Galen.nonoificiale,aiiusnaturaeft compofitio, &continuitas proprie, & non vniras, vel p. conttnuitasproprie,vt Auer.ponit.Ad hocautemcom- h pofitio ipfamala non eitimprimens, & permutans na- turam organi fenfus tadtus iam didtam,cum non fit illi contraria,ficut mala complexio,& folutio,quibus me- diantibus res al terans,& ioluens lmprimut m illam, & fi resimprimens mala compofitionem in membroco- pofito foluat eius compofitioncm,& fic inducat dolore, illudtamennoncrit,quia compofitionem foluat,qux efteiusnatura propria,fed vnitatem,& continuitatem, quxfecundum Auer.cftproprianaturamembri confi- milts,quod eit organum fen(us,& fic per accidcs facicr. Exqutbusconcludendum,quod mala compofitio per fe non fit caula doloris, tum quiapermutatio dolorem non caufat,tum quia ipia non imprimit, nec permutat naturam organi (enfusper fe,cuius pcrmutatiodoloris cft caufa.Per accidens autcm mala compofitio fitcaufa eius dupliciter,puta quia fit in eis oppilatio. primo ratio nc fux caufc replentis,&oppilantis eius receptaculum, atque viamproinbenrisexpuiljonem ,prout fpe<5tat ad
pr^fens
fol.71. fol .71. fol.71.
fol.72.

FRANC DE ]
^fefcn*,qu£ poteft multipliciter prxftare dolorem. Aut i quia fit ftercus dUrutn,ficcum ) craflum,& multti, quod extftndendodolorem imprimit, aut humor crafTus, vi- fcofus,qui multipliciter, infrigidando,& extendendo inducat dolorem, Aut lapis, aut vermes multi,cra(li, & eonglobati,qui extendendo, & pungendo, dolorem in- ducunt,aut apoftema,quod alterando, & foluendo do- lorempriftat•,&ficcoardratoria fit non carnofa,nec verrucofa, aut attenuatona, & eorum partes conftrin- gendo,ac comprimendo dolorem pra:ftans, vt eft adia- centia membrorum vicinorum comprimentiu, vtfple- nis,proprieapoftemati,& indurati fimiliter hepatis ,& Iacertorumalmirach,aut ventoiitas circunuoluendo, & torquendooppilans, & perconfequens replendo, & extendendoip(a,faciens dolorem confideratione alia- rum fuperfluitatum exea retentarum, qux caufa dolo- riseflepofliint. Solutiocontinuieorumnaturam mu- tans foiuendo, dolorem facit per (e, licot Auer. ollen- dat contrarium dicens, quod cum dolor fit (ertfus noci- uus a contrario impreffore, non fentitur, nifi per com- plexionem membri naturalem,non mtegrepermuta- tam, fi enim eflet integre permutata, non fentiretur. Imprefforautem contrariuscomplexioni naturali,erit malacomplexioalteransnaturalem,vt elt mala com- plexio,feu qualitas,non folutio continui,vt dixit Galen. & errans Auic. confirmauit. Cui Falco relpondit, di- censquodfi folutio continui,feu foluenscodnuitatem, xnquantum huiuimodi non fit contrarium imprimens in naturalem complexionem membri,eft tamen impri- mens in vnitatem ipfi eciam nararalem, ambx lunt cnim naturales ei fecundum eum, & proprie vnitas, & compIexio,licetfecundum Gale. vnaficcommunis,& alia propria,& ambx a fe luent, quafi infimul permuta- tati,fic enim inuicem in membrconfimilifunt coniun <ft$,quod mutata vnitate,feucontinuitate, Itatim indu- citur mala coplexio,licet non econuerfo (equatur, & il- lud quoniam folutionem euacuatio communicat, fequi turq; occurfus alterius caloris,& fpiritus,qui mal? com- plexionis eft caufa, quare folutio continui, caufa per fe erit doloris,& maioris,quam mala complexio,quod etia 0. it fdt. fenliis declarat,contra quem nulla ratio valet,ficut Gal.
^ Arif.dixit.Etcaufafoluens eorum continuum eft ali- fhjf.tex. 2: qua ex praedi6tis,puta humor acutus,vel multus,vento- d> ««. ^ £ cas t vermes, & lapis in intcftinis generatus, vt recitat &de To .lff. Gal.& vidimus nos quendam puerum emittentem plu- hb.i.ctp-s. res lapidescrafToSjftcur nux,& plus,peranum, non tam fzSzinm- magnosper virgam,cuicontulerunt valde melones, & tcflimtzcnc mirum,quiafine dolore,licet in lapide inteftmoruni mi ,atur upw. not d 0 lor (it, ficut etiam generatio minor, & illud pro- Tjlu. ptercotnplexionem,amplitudinem membri, & vacuita 'vnqui ntfy tes eius.Apoftematis autem caulx, & modi fuperius di- mdijjc ncf, ^ func.Caufaautem eius ab aliis proueniens ad ipfa,&
tb tlu. qiu . ' [ . . - -
id videm• mfluens cum communitate non abloiuta,oc prc^pinqua, tudiuijp?.t. Cl i m a (uperioribus inteflinis, & ftomachoaliqua lo.tff.i 3 caufarum ad ea peruenit,(eu mittitur.Aut
remota,cum ab hepate,vel fplene,aliqua ex illisimmit- tantureis,vt eft plurimum cho.rub.vei nig. Aut a fpiri- I tua'ibus, vt cum hic fanies mittitur ab vlcenbus pecto- ris, & pulmonis, per venam magnam extenlamfupra dorfummediantehepate,licetillud fitraro. Autacere- bro,vtin catarrhis. Aut a totocorpore, vtin diarrhxa, & fluxu liquefadtiuo, & febris diffolutiua. Aut propter ixn. communitatem abfolutam, & eft ipforum compaffio rtoK ad renes,& vias vrin? habentes lapides,& ftranguriam, aut neruos,vt m fpafmo,& tetano, aut ad fiphac ruptu- ram cum difcedunt m burfam tefticulorum. Exterior
vcrocaufa,eftaerfiigidus,velpeftiIentialis,6< p ventus
fcptentrionalis, balneario in aquaf rigida, (effio m lapide frigido,& potus aqux frigidx, vel veneni alteiantis, & corrumpentis,& proprie in lleo, & cibus, & potus, qtii fua proprierare habent facere coIicam,vt cucur. vua, pyraimmatura,frudus pontici,& alij recetes. £t potus saqua: frigidar fuper lpfos, & cibi ex ponticis,»*^ ftypti- d$,S€cafus luperveiwcm 3 percuflio contundenSj& .
EDEMONT-
fcindens.Sed fpecialiter inquirendo.ipfius caufa eftqu^ vniufciuufque fpeciei eius generalem caufam fubdiui- dit, &fpeciticat pra-diitinctam, pungitui enim doloris caula cum lit calida,& acuta,& fubtilis, aut ent humor cholericus,aut fallus l'ua vifcofitateeis adhaerens,& fua bauracitatemordens,aut fanguis corruptus,aut vermes luiscapitibus,aut aculeis ea perforantes, & pungentes, aut vlcus apoftematis,aut ventofitas coarctata, qua: pe- tendo exitum , perforat, & pungit. Et omnium caufa quo ad quxdam, didta eft, quo ad aliqua,dicetur infra. Etgrauatiuicaufa,cumeiuscaufa fic frigida,craffa,& vifcofa,in eisaggregata, aut erit humor phlegmaticus, aut fanguiscongelatus,aut melancholia, qua: de fe do- lorem talem faciunt fuauem,qui conuerfi in ventum_j exacuunt,& intendunt fecundum Galen. Extenfiui,tor- tiui,& perforatiui cum eius caufa fit ventofitas, aut erit ex parre caufx effieienns,aut materialis, aut vtriufque, vt fupra de inflatione Itomachi didlum eft. Et caufa ma- terialis,aut eft humor craftus,& humidus ex gulofitate, & indigeftionecaufittus, aut cibus, qui (ua natura mul- tiplicat phlegma,& ventofitatem, quarecolicam facit, qui tibi fupra notas eft-,& fimiliter potus, & ficcitas fter coris,aut craiiitiei caufa eft,aut ex parte cibi,aut ex parte corporis. Cibi, quia fuerit ficcus, & paucus. Si ex parte corporis, aur ex caufa in inteftinis, aut in reli- quocorpore. Ininteftinis,per fe,& per accidens, per fe, quia fintcalida,& ficca naturalirer, vel ex frigiditate extrin(ecaaensconftringentecaliditateni inienus, qtue habet faxes exiccare, & phlegma crafTum condenfarc in lapidem. Peraccidensautem, quia longo tempore eam retinuerit, & caufa eft,quia fint foitis retentionis, &debilisexpulfionis naturaliter,aut ex tempore,aut quia fint debilis fenfus, aut ex 2:gntudine, vt paralyfis aut ex medicina narcoticafumpta. Si in re'iquo corpo- re,aut inaliquibus membris, aut m totius habirudine. primomodo, vr ciifuentin lacertis ventris debilnasin complexione,aut quia non fuerit mifTa chnleraexcitans ipfa ad expulfionem proptcr peccatum in hepate, cylli, & vijscholerarad inteftina ,aut quia niu'ta vrina fuc- rit prouocata. Inquit enim Hippocr.in aphor. multa 4 . a ph.vliU vrinanodtu fadla modicum feceffum fignificat. Sun "><>■ habitudine totius,vtquia fuerit corpusinaniium , vel multx refolucionis manifefta- cum iudore, vel occuha: quia fueritrarxcompofitionis,aer ca;idus,& refoluens, ars coadiuuans vt laboriofa in aere calido, vt fabnlis, vi- trealis,&feruientiuminba!neo,& m Sole, vt curfo- rum,ligonizantium, & remigantium, murantium, & aratorum. Et moduscommunisin euentu coiicas eft, M°dus«m
vtrepleaturprimo monoculum inceitinum foece, & munuam-
phlegmate craffo,& oppiletur, quod calefactum, a cir- ' m ctiftantium membrorum caliditate, vel approxtmatio- neauxiliorum, & conuerfum in ventum, & extenium ad inferiora,coIicam, & dolorem fortem faciat. Et dum non euacuatur monoculum non lanatur petftde, immo tuncaccidit,vt fi hat ciyfter, auteuaporatio, agi- tetur materia in monoculo aggregata,quare duplica- turdolor,ficut accidit etiam lnlliacamaxime. Cum e.dclo.tff. enim clyfterimmittitur, materia in gracilibus conten- &s- ta,adqua:nonpetuenitenema fubftantialiter,vt dicit Galen. fedfecundum virtutem ,agitatur &commoue auflic.-7~. tur,quare dolor augetur. Et quandoqueclyfter, & ma s-^fympt. teriamotaper ipfum,non habens exitum perinferiora, fuperius expellitur, & cum ftercore fimul per os emitti- tur,& eftmortale, vtdixit Gale. Etquandoquein fto- machioreimbibitamanet,&facit fingultum. Etquem admodum coiica, &v_, iliaca ex alijs membris patien- tibus accidit propter colligantiam,vicinitatem,ac com- munitatem , itaexeopafiio, & nocumentum alijs pro- uenit membris,propter communitatem 116 abfolutam, & pernmtationem matenxipfius ad ftomachum, propneiliac.X'. Etquandoqueaccidit finguitus,&vo- mitus, vt dictum eit, quandoquciad iundtuiasdoiii, & aliorum menibrorumarticulos,exquibus dolor ineis . dcpiizs offiifcatus, piopter colicp: vchemcntiam, vt dt-
Xit Hippo.

D E ^GRIT. INTESTINORVM.
XIC Hippo. qusefifitcx matenx ipfias multa cxtcnfio- ne,malum eft,(i vero ex permutatione,eft bona. Et qua- doq; fit ttanslatio materi«e,& permutatio ad neruos, & accidir paralyfis,&quandoquead cerebrum, & acudit epilepfia, vel melancholia,& tiincpropnccum balneu approy.iniatur ante euacuationem. Etquandoque pro- ptercommunitatem abfolutam corrumpit hepatis co- plexionem,&accidithydropifis ,&quandoque cordis, propter vtramq-,communitatem,& accidit tremor eius, & malitia anhelitus, & fudor frigidus, & fyncopis, & elt malum fignum totum. Et ex colica, & jliaca dete- rioreitjcuiuscaufaelloppilatioperfedla ex apoftema- te. Deinde ex ventofitate torquente,deinde ex huinore, deindeexfa'te.
HtfizKis Signa doloris ventris, & inteftinurum,quxdam funt Atioriivtn- rememoratiua,quardam deirionftratiua, quxdam prognollica.R ememoratiua fimt,qux rememorant cau /as eius primitiuas extracorpus, & corpus intrantes cx potibus,& cibis ,qui pernaturam, & proprietatcm ha- bent commouere ipfum,& confuetudo etiam euenicdi. Inquit enim Abuha.caufa eft,qua; prima eft,ex qua pro- uenit inuentiodifpofitionis in corpore humano,qua; cx medici remcmoratione, ac infirmi rclatione, & aftan- tium affertione habetur. Demonftratiua funt, qux prx- fentem dolorem,& Ipecies eius declaranr, & caufas: & gcneraiiter colliguntur ex fenfu ,"qui cotrarium impref- iorem lubito percipit in varijs parribus vcntris, vario modo,(ecundum diuerfitaremcaufarum imprimentiu ipfum, vtfuperiusdidrumeft. Specialiterautem,ex fii- gnis proprijs diftinftionis inter eas, & proprie inter co- licam, & iliacam, oportet colligere illa propter conue- nientiam earum, quia errorpoteftaccidereinducens pe riculum,ex refolutione virtutis,quam important,& pro prieiliaca. Vnde didta eft ab antiquis, Dom ine m lferere.
iitMttb / n q U i t Abuha dolor fottis refoluit virturem, & mebraa f"l'rTmT fms operationibus prohiber.Circa quod fciendum,quod immabtC colica quanquam in caufis generalibus conueniant pi£- narratis,c!iftinguutur tamen,&differtintin fpecialitate ipfarum,ac ex cis plurima cotingentia,necnon,& in ipe- ciedoloris,in quantitareipfius,in locoeius,in permuta- tionc illius,in exeunum diuerfitatc, ac remediorum iu- uamento. In fpccialitate caufarum,nam iiiaca,plus acci- dit ex caufis primitiuis,& extrinfecis,& mala coplexio- ne ftomachi,& frigida ,& a potu aqux frigidxnon fecun dum necefliiare,& hoc quiagracilia funt Itomacho ma- gis propinqua,& etiam ab apoftemate accidenti magis, & ab aere pefhlenre,propter propinquitatem ad cor, & ad (iomachum , quare pcrmutatur de rcgionc, in regio- ncm,& de corpore in corpus, ad modu peftilentis mor- bi a tota fpecie vencnorum fumprorum, propter vicini- tatcm graciliumad ftomachu,& proptcr vehemenriam virtutis retetiuae, quia lhicliora,& quia ad retennonem gracilia funtgencrata potius,quam ad expulfionem. In lpecicdoloris,nain ihacadoioreft magisoppilatiuus,& tortuoftts,propter eiusftridturam,etpungitiuus,propter 2. J,ic. *f- cholera miftam ad ea.In quantitatcdolons, nam in llia- «i.rd' & ' ca ^°' or maior fecundum Gal.id eft acurior. Intefti- num enim llconeftmagisneruofum fecundum Gal. & magis principalibuspropinquum, quare magispercipi- tur, & magis virtutem refoiuit, quare interpretatus eft ao antiquis, Domine miferere, a quo nos tueatur Chri- ftus,qui otnnium eft protector. In loco,nam in iliaca do loreftfapra vmbeiicum,&in hypochondrijs proprie. In permutatione fllius, na eius matetia eit maioris per- mutationisad mcmbraprxdidta,proprer maiorem vi- cinitarem ileon ad ipfa,& colligantiam, vnde prxdifta lcquuntur incommoda. In exeuntium diuerfirate, nam in iliaca egreditur per anum parum,vel nihil, vnde Ga!. lleon eft cum nih.l egreditur,etiam fi acutius clyfterize- tur,fed per vomitum,& illud eft phlegmancum ,quan- doq; cholericum rubeum,& quandoq; viride, xrugino- fum,vel prafinum magis,& quandoq-, nigrum, & inre- fum, & plurimum ventofum cum eructarione, & raro fatida, & fteiquiiinofuirj,quod li accidat, vt emittatur
A rale per vomitum nominatur fcropht}S,aliisfetidus,na os,eru<5tario,anus,& totum fcetet cofpus,eft mortale fe- cundum Gale.fed lllud tamen non eft femper, vidiinus eniin & aliquos fanari. Item in iliaca vrina eft colorata Vrina , multum,propter dolorem inflammatem acuttorem, & quandoq-, propter rctentione cholera; non miffx ad gra- cilia,propteroppilationem accidentemin ipfis,quare reditad canales,& vias vrinx,&nngit.Sudorquoquein iliaca magiscontingir,propterdoloris vehementiam in fpiritualibusanguftiam imprimentem,&eft frigidior, . In iuuamento remediorum, nam lii iliaca cum vomitu magis fit iuuamentum,cum clylieribus,minus. In coli- ca vero cxterisxqualirer. Confiderabis alia figna: vel accidentia;nam plus accidit ex caufa antecedente, & interioriphlegmatica,& ventofa propter frigiditatem crafforum aggregantium illam,&ftercorecraffo, ficco, & multo,quod in eis generarur,& aggregatur, quod ex- pellere nequeunt,ad quod funt ordinata magis, & dolor g eft magis grauatiuus,extenfiuus,& perforatiuus,ac pun gitiuus,ex vermibus ibidem generatis, & multiplicatis, & eft maior,quia magis perdurans per longam materix retentionem,ex ipforum fpiffitudine, & carnofitate fcnfus eius eft infra vmbilicum,& circa pedmem, & eft minorisprxftationis nocumenrorumad luperioraprin cipalia,licet fit maioris permutationisad iliacam quam econuerfo. E t hoc propter naturam compolitionis ipfo- rum.(.fitus,& viarum aptitudinem,atq; materix. colon enim cum fir inferius pofitum, oppilatione adueniente in eo,materia fuperfluitatis exiftens in morbo,qux a fu- perioribus prouenit ei,noii potens inferius tratifire, rc- gurgitat fuperiusad gracilia, quxcu finr ftridra, apte re- tineturin eis,ficq; oppilatur,& lliacam caulat. lleon ve- ro cum fit ftri£tum,quod recipita fiiperionbus, licet no poflit infra expeilere^llud tamen regurgitando,fuperius emittitur per os, cum nulla inter ipfum, & flomachum incidatoppilatio. Er,fiquidem emittarur inferiuscum fit fubtile,& tranfeat de ftridtisad larga, non poteft reti- nere in eo, vt faciat oppilarionem, & colicam,& cu cly- fteri,&collyrioinea egreditur per anum mucilagino- fum,&fcybalofum muciLigineinuoluru,feu lnfcdhim, & ficut vitrum liquefac.tum, cum ventofitateegrediens multa, fonante ,quod eft a£tu fngidtun fecundum Gal. # dt u & tamen in principio paucumeft,deinde multiplica- «/>.«, tur,nec vomitu egreditur aliquid,nifi propter com- munitatem ad inteftina, & compaflionem gracilium_j ad ea, & ftomachi ad gracilia. Et vrina in colica eft ru- bea propter dolorem infiammantem magis, quam pro- -pter cholerx regurgitationem ad vias vrinx, & etiam propter compaflionem renum in dolore, quare vrina retineturdiu, &tingitur. Et i'ncolicaiuuamentum ex caufi,. clyfteri,& collyrio maiuselt,quaminiliaca. Caufas """• vero doloris interioresoccultas, pcr indicantia figna_j per ordinem percontaberis. Nam, fiquidem caula eius fuerit mala cornplexio frigida inteltinorum , patiens fcnriet frigiditatem in vifccnbus , & iuuatut calidis, D frigidis vcrotriftatur,doloreritminor,exeuntia quo- que erunt indigefta, alba, phlegmatica, vel melancho- lica,& ventoadmixta. Si vero fir mala compofino^pu- ta repletio, oppilatio, retentio fecum, ventofitatis, & aliarum fuperfluitatum egredi confuetarum ,id decla- rat. Et,fiquideinoppilatiofit, ex tortione inteftino- rum,fignificat ipfam,eius euentus fubitus poft motum laboriofum,autfaltum vehementem ,aut cafum,aut percuflionem, aut ludtam , aut tolerantiam ponderis, aut multam ventofitatem retentam rumpentem, & fe- parantem inteftinum a melenterio,&circunuoiuentem ipliim, ficut etiam ciicumuoluitur in crepatura. So- lutiovero continui,fi caufa fuerit dolons, & ca fue- rit exterior , fenfus , & inuentio demonftrat. Er fi fitinterior,&fittumoracutus,doIor acutusdeclarat; regimen quoque prxcedens, grauedo,pauca fitis, & inHammatio , exeuntia citrina, vel nigra,fimi'itudo circumftantiarum; & iuuarur frigidis, & onticis, ca- hciis verolxditur, & triftatur. Si vero fuerit ventofi-
ras,de-

FR ANC DE
tftSjdcmon^Atit ipfam pracedens regimen,tcnfio,& inflatio,tugitus,& perforatiiius ctit doior, ac fi rerebello perforarentur inteflina. Ex exeuntia erunt mfiata ,fpu- mofa,& fuper natantia, & iuuanrur compreffione , & calefadtorio,& proprie ficco,cum cau(a ventofitatis hu- mida tuerit,& non ficca. Si vero ruerit eius caufa Iapis acutus pungens,& fcindens,erit ibi grauedo, & pun&io, & rememoratio enis praxedenri tcmpore,& ahas gene- rati, & edutfli. Si vero fuerit vlcusapoftematis,pra:ce- dere videbisapoltema,deinde exitutn puns,& fanici. Si vero fuerint lumbnci,figna lumbricorum inferius pofi- ta tibi demonftrabunt,& dolor erit pungitiuus. Si vero fuerit apoftema,figna erunt dolor fixus in vno loco cum grauedineplurimUm, & inHatio, & tumor ibidem. fi- quidem fuent calidum, dolor erit acutior cum febri a- cuta, & pullatione, & fiti vehementi: inflammatio erit &rubedo in toto corpore,& oculis,licet quandoque appareat frigiditas extremitatum, & arfura inteftmo- rum, adeoquod operimenta pati nequeant,& illud pro- priecumeft apoftema magnum in eis,& eft malum r.npho.t. fignum,&morra!e. Inquit enim Hippocr. in acutis morbis frigiditas extremitatum malum. Et , fiqui- dem fuerit cholericum ,erit grauiras, & pulfatio mi- nor i fi febris inHammatio, & mordicatio vehementior; & regimen pra:cedens decliue ad calidum magis. Si verotuerit phlegmaticum, contraria funt figna, & fi non fpecie,laltem gradu,& frigiditati atteftantia. Inquit enim Abuha. minuscalidum refpechi magis calidi di- Si ptr rm- citureffefrigidum. Siautem dolor ruent propter com- fcr.fum. pa(lionem,& communitatem abfolutam & propinqua, puta ad ftomachum, ent apparens repletio,&grauedo m ftomacho,& naufeatiuaiatietas cum erudtatione, & fingultu,atqueimpotentiaeuomendieam. Sivero ad hepar,vel fplenem, vel immittentiacholeratn, vel me- lancholicam fuperHuam, pr.xcedens inflammado he- patis,vel oppilatioipfius, & fpleniscraffities, cum cir- cuftantijs rnultipltiantibus illos humores, tibi indicat, &declarat ,& dolor fecundum periodos exacerbatur. Similiter & fi a toto corpore,quod feratur ad regionem, qux fecundum ventrem. Etfi cholerafuerit,calidis \x- duntur, frigidis vero,& ponticis iuuantur valde,vt Gal. . ait, & expertus fum, & proprie cum educentibus chot- leram,vel fanguinem, ad fanitatem priftinam rcducan- tur. Si autem ad fpiritualia,preceffio ficis,phtlnfis,& vl- cerumpartium pedtons, quorum figna prarmiffa funt l'upra,vbi de eis locuti lumus,tibioftendunt. Similiter fiadcerebrum,catarrhusantecedensoftendit. Et fiad totum corpus,diarrhia, & fiuxus liqucfadtiuus anteco det. Secl,fiquidem fuerit propter compaflionem,&coixi munitatem abfolutam, vt ad hepar, fp'enem, vel mi- rach,apollematos fua cra(htiej& grauedine comprime- tes inteftina,& oppilantes, figna apollematum illorum membrorum percipies anteceddre. Et fiquidem ad re- nes,& vias vrini padentis ltranguriam propter humo- remcralTumvifcofumaggregaturn, aut apoftema, vel lapidem comprimentem, oppilantem inteftinum colon,dolor inteftinorum, feu colica fuerit, fignaerunt huiioris calidi dominantis,ex regimine, circuftantijs, & exeuntibus,collecla,& calidis,&diureticis iuuantur, & febri fuperueniente. Inquit enim Hippocra.Quibuf- 0. cun q lie ex ftranguria ileos innalcitur in vij. diebus pe- reunr, fi non febri fuperueniente multa vrina fluxerit. Si vero propter apoftema, figna videbis apoftematis ip- forum,qu .t mfra dicentur,auxilio Saiuatoris. Si autem propter lapidem,quem patiuntur renes,ad quos compa- tientiainteftina crafla doleant,& colicam patiantnr, quodfrequenteraccidit,ad veram curam expeditfigna diftintiua habere, & propna,quando ipla colica vera eft, quia ex inteftinorum propria pafiione,accidat, & quan- do eft non vera,quia ex compaflione, aut communitate ad renes lapidem habentes proueniar,& proprie in prin cipio,cum tunc fint occulta,nifi enimhabeant, Itolidus quidem medicus cum curare voluerit, non curabit, led njagis augebxt dolorem.
PEDEMONT.
E Eft crgo aduertendum fecundum Galen. quocl inter $ colicam vcram,&nephriticam,grandiseft difFerentia, quampertraitans Abuha.eiusinterpresait,quo.l diffe- cam.irnf rentia talis ex fex rerum confideraticne accipitur,exdif- t g % pofitione fcilicet doloris,ex vicinantium proprietate,& ca p.z. ex eo,quod conuenit,&confert, & quod non conuenit, neque confert, & ex difpofitionc exeuntium, & ex par- te vltiin.x confecutionis accidentium, & ex partecaufa- rumantecedentium, &fignificationum. Exdilpofitio- ne autem doloris ,quiadilpofitio doloris diuerfificatur in eius quantitate, loco, &: tempore ,& motu. Quan- titate vero,quoniam ille,qui eft lapidis,eft paruus, quafi fit acus, & colicus eft magnus. Loco autem, quia coli- cus incipit ab mferiori parre dextri latens, & tenditad fuperiorem finiltri propter fitum colon^., & fplenis,& quando dilatatur, conhrmatur m dextro, & finiftro. Et fecundum quofflam non incipitcolica,nifi a finiftra,fed ilhid non eti verum,nam licet proptereius frigidiratem P poffit cfTe,nos tamen contranum experti lumus, prrere- reaeftadanteriora,&verfus pettinem dec!iuior,quam a l pofteriora, & renalis incipit a fuperioribus, & de- fcendit paulatim vlquead locnm vbi conftrmarur,& eft decliuior adpofteriora. Tempote vero,quoniam renalis fitfortis hora vacuitatis, colicus vero alleuia- tur in ea, & fit fortis m finefuo & antecedit ipfum,cum fumitur aliquid, & colicus incipit fubito, & in tem- porebreui,&: lapidolus paulatim,&fit fortis ln fine fuo, & antecedit ipfum dolor dorfi, & difficultates vri- na;.deinde apparentfigna,&dolorin colon. Motus, autem,quoniam colicus ad partes mouetur plures,rena- lis vero tigirur. Ex parte autem vicinantium proprio- rum,quoniam tremor multiplicatur in renibus ambo- bus,& non partium colon.
Differentia vero accepta ex eo,qttod conuenir, & non conuenit eft,quoniam clyfteria,& exitus ventofitatis,& foecisalletnant dolorem cohcx, & non alleuiant dolo- rem renum,alleuiatione,dequa fitcurandum m pluri- G bus difpofitionibus,& medicinx lapidem frangentesal- leuiant dolorem renum,& non dolorem colica:. F.x par- te autem eius,quod cgreditur,eft quoniam m renali non eftretentioficum,ventofiratis, &rugitusficut m coh- ca. Exparteautem vltim.xconlecutionisaccidcntium , cft,quoniam dolor crurium,& dorfi, & rremor in rena- h elt plus,&caius appetitus,vomitus confequens phleg- maticus,& paruitas digeftionis,& veliementiadoloris, &perduiltioadfyncopim ,& fudor frigidus,& iuua- mentum cum vomitu, in renali eft minus. Exparte au- tem cau(arum,&figmficationum antecedentium, eft, quomam affumptio ciborum malorum, & afiiduatio naufeatiua: latietatis, & retentio fcecis, & vemofitatis, rugitus,& punctio elt magis p; xcedens in colica,& vn- na arenoia,& fi lola eft pnccedens 1 n renali. E t cum ac- cidit dolor renum,fitpnmo fubti is , & cum apparet m conftiete pati, indicat renaiem,deinde fit filola,feualpe- ra,invltimoeftarenofa,&eftbona. Erfiquinemeoli- cafueritpercompaflioncm au cerebrum apoftematu, priuans, &auferens fenfum inteftinorum,quo minus expellant, figna apoftematis cerebri antecedunt, & ap- politocollyno exacutis non fentietur ; & necclylter lm- pofitus, nec per os fumptnm aliquod acutum faciet de- ciinare fceces,vt neque porrum, ccepe, & piper in affe- lationefentiatur. Etquandoqueaccidit, vt fitiilicfiftu- la corrumpens fenfum- Simlliter fi propter compaffio- nem ad neruos fpaimatos, quarc mulculus contral ;itur fortiter, & retinet fuperllua, vniebis fpafmum, & te- tanum in alijs membris mamfeftis. Si vero accidat coiica proprer rupturam, videbis apparentcm ruptu- ram, ve! heniiam.
Reftant fignaad prifciendumfutunim bonum, vel p rC t m e; c4 malam euacuare. Scias ergo, quod cum in eo non eft ^ retentio, feu conftipatio muita,nec dolor vehemens, & alleuijturplunmum,quamuis redeat,& inuenit a-ger remediumper exitum ventofitatis,& remedia iuuare loienua ,iuuant; eft fignificatio b.ona, & incolumis, &
propric

DE tGRlT. INTESTINORVM. 57
prcprfefi fpiritus bonus exifiat. Contraria vero funt A nem in ventofitatem talem caufent dolorem, iuua-
e.nph. «. r . niala. Inquir enim Gal (olentia iuuare (uo tempore,fi non iuuent,cum debeanriuuare;eo:utn fignificario prorenditurin malum,proculdubiojqu6d fi cum eisac- cidat vomirus confequens,& fingultus, fngiditas fudo- ris,& extremorum,perturhatio rationis, & fubttli,fpaf- mus,6c fyncopis, eft mortale.
«fjMfe». Cura doloris mteftinorum fimiliseft curaraliorum membrorum ,quam fuprain dolore ftomachi genera- licer pertra£tautmus-,difFert vero abalijs,quoad natu- ram membri atixilia variantem, & modum vtendi cis. E ft au rem i 11 ea i n tentio duplex, generalis fcilicer,^^ fpecialis. Generalis ordinemponit,& modum,&eft. Nam, fiquidem paruus, & mediocris dolor fit,vtfunt fpecies eius de gcnere neutralitatis fuperius enarratx, eiusfanatio eii vnares tantumjnamad caufe ablatio- nem oportet agcre tantum, flmul enim caufam, 6 c_ f i fymptomata tollemus: non autema fymptomate, fic
mentumimprimunt non fine nocumentomagno,v(iis enim,ait Galen.talium pharmacorum non eftni(iin- j, ftaread (ymptoma, augent enim hic difpoffiionem_j banc, & etiam difficile (olubilem operantur, virtutem debilitando, calorem,& fpintum obtundendo, fuffocando, vel extinguendo,maxime fi recentiafunt narcotica, & multa, &poros membrorum, & inte- flmorutn infpiffando, proinde rem magni erroris com- ponunt, qui talibus pharmacis in talibus vtuntur,vr in(eip(o Carfar medicus lpfe fecit, nifi cafu, quoeuita- rinonpoftiintjVtputa cumtalia frigidadolorofaven- tofa fuerint, & perforando fortem inducant dolorem, ad cuius mitigarionem cum alia mitigantia anodyna non contulerunt, nec euacuantia , propter refolutio- nern, vtcndum eft eis, fed cum modo, vt fuperius mon- flratumeft.
Specialis autem intentioin caufe cuiuflibet impri-
enmi agendo non intendimus fanitatem,(cd deledta- ^ mentisdolorem abfciffione verfatur,qux redla eftcu-
/3. mtth. tionem potius. Inquitenim Gal. Adulatoris efllargi- mtd.caf. /. r j jcgrotanti intentionem quorum gerit,ponentisdele- dlationem, non fanitatem. Si vero eorum dolor fortis fit,& magnus,confuetas operationes impediens, vtell colicus, & iliacus - , eiuscura erit quatuor res. Primo eniin oportet ad eius mitigationem inftare, deindead caufeablationem. Secundo procedere non e conuerfo, fi enim econuerfci ptocedamus, vita fimul cuma'gritu- u.Ktth.t). priuabimus hominem, vnde Galen. ait Siniitri quidem viri operaeft fimul cum a?gritudine vita priua- re hominem . Tertio oportet regimen ordinare. Et
d«m ioc».
ra,& ad perfedlionem eius neceflario comprobata,cir- caquam deinceps figillatimper ordinem procedemus, incipientes ab inferioribus caufis ,& proprijs intefti- nisipfis exiftentibus. Siquidem ergo caufa earumfit materia fngida phlegmatica,alterans,replens,& op- pilans inteftina,cura eft dus rcs,digeltio,& euacua- tio. Digeftioaucem fitcum fubtiliantibus, & inciden- .
tibus,&poros dilatantibus. Inquirenim Gal. Secant enimambo humorum craflitiem,aceto(a,& pontica, rum.&ptr hxccum frigiditate,ha£:c vero cum caliditare. Talia v ,''~ dc autem (unt fimplicia, & compofita, qua: infra dicen cc lt'„ ' cap,
quarto accidentium infurgere poilibilium corredio- tur(opitulante Chnfto.) Simplicia vero funt anody-
iibw rem
nem fubiungere. Qui autem fint dolorem mitigan- tia,& q jx dolorem auferenria, generaliter fuerunttibi fupra tradita. Vrautemad fpeciricationem eorumde- uenias,acpropriorum,qua:ad dolorem talem inteftino- rum notitiam pra;fcire oportec,quod colica,& iliacain talicura conueniunt,& differunt,ficin cura,ipfarum inrentiopotefteflecommunisj&propria. Communis C quideni inquantum incaufis conueniuntpluribus;ac- cidereenim potefl iliaca,exeifdem caufis omnibus,ex quibuscolica generatur, & proinde medicinas,& regi- men m vtraque oporteteffe eafdem. Propria veroefl ineis diuerfa,inquantum lpfa iliaca ex cerns proprijs caufis accidere poteft, vel magi< acommunibus fibi,& colicx ditierfis iuperius numeiatis.dolor etiam in ea efl fortior: natura quoque gracilium inteftinorum a na- turacraff irtim vai ia eft,& diuer(a, necnon & acciden- tia imurgentia, vt fuperiuseft monftratum,&proinde fpeciem medicinaruin,quantitatem,feu virtutem)lo- cum,& modum vtendi eis a medicinis communibus »« mitlfi. varia eoportet. Sciendum ergo,quod mitigantiadolo- doio. rem p r j mam rem complentia communia colica',6c^ lliacx quxdam funt, qaa: rantum impritnentem cau- fam, qttxdam (unt,quz vtramque caufam,fcilicetim- piimeiuem,&percipientem refpiciunt,& quxdain, qux percipientem tantum. Et pritna quidem in ordi- nefuntpriora, &quxdam funt fimplicia,& qua:dam compofita. Simplicia funt fupra in dolore ftomachi numerata. Compofita vero hic inferius fubiungentur, auxilio Creatoris,propria vero colica:,& iliaci,aceis excertacaufa, cum de ablatione caufe vniulcuiufquo loquemur.& non omittemus mitigantia,quac perci- pieniem caufam refpiciunt",ibi etiam fuprain dolore ltomachi habuifti, & infrain dolore lundurarum ha- bebis,& fimplicia,& compofita, &etiam, qux vtra ■ que,tempusquoque, modum,& locum vtendi eis,qtiod proprie fecundum Galen.eft, cum dolorofa,autcalida lint virtutibus, &fubtilia confifientijs: tunc cnim non folum percipientem caufa ltupefaciendo auferunt,ve- rumetiam imprimentem obtundendo, & infpiffando ad.equant; eius quoque dyfcrafiam cahdam alterant, & ad temperamentum adducunt- lnalijs vero dolo- rofis frigidis non conueniunt, cum dolorem fortem talia expedlantem non caufentj&^ fiperconuerfio-
gimpUeis
na,fuprain dolore fiomachi numerata,& alia magis calida non multum excedentia, & propne in principio, cum materia fuerit multum abundans, cum enim eam non poffunt confiimere, feu refbluere diffoluendo; in vaporem,& ventum conuertunt,& ficdolorem augent immiffa,& euaporata, vtfupra in cura mflationis fto- machi diihim fuit .Talia funtoriganum,calamethum, pulegium, hyffopus hortenfis ,ameos, maiorana, ficla, nemen,meu,enula^>allia,radix p?oniz, ftercuscolum- binum,& adib,feltauri,abroranfi,afphaltum, myrrha, fcordeon,& afa f?tida,fe(elis, iris, andacocha, Iaurus,& bacca: eius,anethum,tribuli,nafturcium, muri,ruta,ga- langa,crocus,& vinum antiquum,afparagi,& fimiha, clyfterizata,& fumpta, fimplicia, & compofua fecun- dum omnem modum,etiam exterius applicataper mo- dum emplaftri, & alium.
In proceffu verocu materia fuerit diminura,&eua- cuata,calidiora poteris miniftrare ad refolutionem,& confummationem reliquix,qualia funt,piper,allium, finapis, zingib. & fimilia, abftergentia, & riptica,id eft radentia,&euaporantia. Abftergentia funt,centaurea minor,vrtica,femen eius,afarum, fuccus blitis, falis fpe- cies,& baurach,fulphur, mercurialis, & fuccus eius,ius gallorum antiquorum,cartamus,& ftercus canis,ca- ricar,& fimilia, clyfterizata, & fiimpra, & fortiora illis funthiera Gal.aloe,polypodium,fagapenum,&alia_- Solutwt ]axatiualeuia,qux non agitanr, & commouent mate "■ riam, phlegma trahuntab.alijsmembris ad inteftina, rrahendo enim ad ea, dolorem augent. Etexeisfunt vomiriua, qua; phlegtra vomitu foluunt, & fic trahunt v,mitiw. ad ftomachum, non ad inteftina, quaj (upra m cura fto- machi habuifti,& in libro confolationis medicinarum. Euaporantia funt mterius, & exterius approximanda. % 4 f'™t>*- Et ex eis eft balneum thermarum, & ex aqua,marina, vel dulcis habens virtutem prxdidlarum, poft prxditfta approximatam, & proprie cum prxdidla dolorem non fedant; quandoque vero oportetante approximare,fe- dat enim dolorem,prouocat vrinam, & fomnum,&^ caufam maturat,fi cibus fit,fiue humor. Inquit Abuha. M >.i. fi» j. eflautem cum balneum cibum indigeftum digerir,& humorem crudum maturar,etiam acutum, fi ex aqua dulci ,&tepidafiat,fimplicifecundum Gal. Exproprijs cftjpetrolcum inundi:um ,V £l ceratum,quodfcripfimus Mefua. H H capi-

FRANC. DH
capitulo dc cydamiue, & fri&io cum manu vndta ex oleis calidis,ficuc anethino,de lilio,de(pica,de callo- reo,& alijs fuprain ilomacho didtis, & dolore iun6tu- rarum,h fuperponantur,qux caliditatem confcment,& augeai)t,vt eftpellis vulpis, &propne facculi ex pulue- \tjUhr. ribus,fpongia, & * fubarum eit bonum m ventre, &fa- po,femen raphani, &aqua multum calidaetiam fam- StlutU u- pta,qu£ colicam refoluii:,& fplenem. Sed oportec,quod fittniit. £ nt [jmit-Qties hxc,& prxdidla reiterata,donec multitu- do materix tota fit euacuata, fint cum intermiffiono fpatij,donec natuta confortecur,& materia digeratur per approximata euacuantia . Quod fi prxditta eua- cuantianon fufFecerint prg multitudine craffitiei,& vi- fcofitatis matena.", non elt malum h confortetur cum alijs,qu2 materiam educantcum virtute,& propriein iliaca,& fi trahantab alijsad inteflina cito,& nonre- tineantcum fua carda, & debili operacionein eis,vteft agaricum in frigida,& aloe in calida. Confortetur ergo cum colocynthRie, & fpeciebus gummorum,& incali- SoUiu* dacum diagridio redtificato,& alijs facile,&cito fol- fortura. uen i:i(j US) appropriacis,qus in libro confolacionis medi- cinarum fufficientius habuidi. Sint camen, fi fufficic, quantitatispaucx,iicenim foluendo,fi quod nocumen- tum ex trasStione humorum ad ipfa afferanc, non dura- bic,fed cico cranfeundo iuuamentum ilico maius feque- tur. Ecproinde talia,pecmferius pofita,&clyfterizata in colico (unt meliora,quum peros (umpca,& propnefi aliquamanciquam,velnouam a:gritudinem panancur. eij/lne) Euacuanc enim acraffis proprie mceftinis,nec a coco cor p 0re trahunc ad eam, rem, de qua fic curandum,nec debilicant ficuc illa. Ideoque in cly Iteribus ftandum,ncc peros aliquidex illisfumendum, nili ab alijs membris, & cococorpore aliquid influacipfis, vt infra dicerur.au- xilio Saluacoris,quocafuad caurelam f?cum,& fcyba- lorum,euacuationem oportet prxmitteie,vc infradice- Iu2id7. tur * Vomitus quoque,& vomentia,locum in ea non ha- bent,nifi curna ltomacho,& a fuperioribus inteftinis aliquid ad ipla craffa mittatur,quod declarat grauitas fupra vmbilicum, & naufea,aliter autem non,cum a vi- libus traherentur ad nobilia,quod eft maxime vetitum. DnumtH- In liiaca vero xgros oportet,qudd talia fumant per os,& proprie vomitiua, primo enim educunt a gracilibus, cuin fint ftomacho affociata,deinde cly fteres imponan- tur ad fgcum eductionem,& humorum infenus tra- 6tionem,quamuis commode non educantur,quod fi no fufficiat,per os,& fortiora fumantur fimplicia,& com- pofita,quxinfra ponemus,& proprie cum abalijsin- Ttmpui t- Huat llliSjVt dictum eft. Tempus autem clyftenzandi, 1', llndi.lt- &propinandifolutiua ventriseft,cum cibus iam dige- ftusinftomacho fuent, nealiquid crudum trahaturad mtndi.iuan f nce ftina per clyfteria,nequoque medicina folutiua_j ventris efficiatur vomitiua, natura enim ftomachi gra- uata cibo, fuperuenientepharmaco folutiuo magis gra- uatur,& moleftatur; quare ad vtriufque euacuacionem ancequamdefcendat, vomitu incitacur,exquoipfa val- de deijcitur a dolore pr.ecedente defetta,quod in re virx Bvcumeii- valdecimorofum eft. Etquiaprsdictalimtacuta,&in- *"*' Hammantia maximecum corporaex dolore funt cale- fa6ta,ne lxfio eorum ad principalia tranfeat,&fumus proprie, cum clyllerizata, lai bibita non foluant, velfi foluant,non inferius, fed per os, & ileon proprie, opor- Si chi„m tet,vt principalia cuftodiantur cum frigidis,& ftypticis w> " td"cat, a romaticis, puca cerebrum cum oxyrhodino,cor cum rofis,fandalis,fpodio,& camphora epichemacis. Hepar cum eifdem, & ftomachus cum oleo mafticino, vel de cydonio,vel myrcino,& pauca maftiche luperafperfa. Quod,fi fitim patiancur,mclius eft tolerare, lipoffibile elt,quodfi non,parum dabisex granatis dulcibus, vel iulebcumaqua calida,iuuat enim ralispotuscumcito penetret, & humedter. Quodfi clyfterizata non fol- uant,iuuentur perinferius cmn collyrijs,& per fuperius cum humidis mollificantibus,maturantibus, & abfter- gentibus,vt cft ius galli limplex,vel compofitum,& de- tntif: cum ftypticis,& ponticis parijm lumptis, & e:iam
PEDEMONT-
E calida proprie. Si vcro caufa eius fuerit ftercus craf- fum,durum, & ficcum inteftinis interclufum, curaeft dux res. Prima eft mollificatio duritiei,& ficcitatis ipfius. Secunda lpfius mollificati euacuatio.
Primam rem complent mollificantia interius, &ex- teriusapptoximaca. Incerius aucem per os,fumendo iu- rapinguia carnium ,&proprie gallinarum, fiuc gallo- rum. fimplicia, & compofica,vc fitpra in anridocano no ftrodiximus fpecies oleorum funcfcilicec fifaminum, violarum, &amygdalarum,nifiadfic febris,cuncenim locoeius dabis inpocu aquam hordei,vel prunorum, febeften,& luiubarum, tamarindorum, & lenientium, & aliorum frudtuum frigidorum,& herbarum,vt mal- ux,violx,ficlx,atriplicis,& fpinachiarum •, mucilagines fcnugrxci, pfyllij, & dadtylorum, fecundum quod ne- ceffitaste vocabit. Etex proprijs,& expertis eftmel cafix fiftulx fumptum,& clyfterizatum, complet enim vtramque,(edoporret,vtpofthorum fumptionem mo- p ueantur forticer,vt deicendant detenta, & f^ces facianr defcendere detinences, & clyfteres,fi oportec, demde_j cumprxdi6tis. Excenusemplaftra,& vndtiones,& fo- menraciones ex prxdictis. & fridtio tradtaciua ventris cummanibus, & oleis prxnarratis. Secundam rem_*> complentprxdidtadrymia,npcica,& foluriua,clyfteri- zata proprie, velperosfumpta,prouc difpoficio cxigic, fed ad perfedtam curam,& in via prxuifionis a recidiua oportec,vc caufa ficcicacis,& induracionis focum aufe- racuromnino. Siergocaufa ficcicaciseiusfueritcibus ficcus,& paucus, cibecurcum prxdidtis herbis, cum_j carnibus codtis pinguibus,& iuribus ipfarum . Auc an- ce cibum premiccancuc ftudtus maruri,lubrici,non ven- cofi,vc caricx, pruna, & perfica ficca,deinde mulcipli- cencur cibi,nucrimenci mulci noci. Si vero mulca cali- dicasftomachi,& inceftinorum deficcans,& conden- lans fit,pra:didtis oportetvtaris recentibus,&frigidio- ribus,& ladtucis, fpinachijs, atriplicibus, blitis,folatro, portulacis,mucilagine,pfyllij,& melone indo. Et cibos G cum gelea,&aquahordeipotabiseum infrigidata,vino lymphato cum ipfa. Si autem caufa fuerit fortitudo re- tentionis, & debilitas expulfionis inreftinorum: mini- ftrabisprxdidtalubrica,quibusadmifcebisaliqua acuta moleftancia,vcporrum,c£pas,ficlam,& alliacum mul- tofale. Etficum debilitate(enfusfuerit,miniftreturin folutione eius hiera,& agaricus, hiera Herineris,& pi- lulxdefagapeno. Ec confortabis dcinde naturam,& fpiritum cum theriaca,& mithridato, diamarce, theo- doricon,& fagenea. Ec cibabis eos carnibus laudabili- bus. Si fueric ex debilicace in lacertis vencris. Si autem illud fic,quia cholera, vc confueuir, non mittatur ad in- teftina,corrigaturoppilatio liepacis, & poricyftis,vt fu- pcrius in hepate didtum eft.
Sivero liccitas fcecum, ex multa prouocata vrina_*» fuerit,extrahe fcecescum prxdidtis, deinde miniftra ea, qux minorant vrinam, non cum retentione ventris, vt lunt zarur, bdellium mechium, excorticatx lentes, j-j & pontica, qux per fe faciunt, fed qux minorando vrinam, lenitint naturam,vt funtdadtyli,pa(fulx dul- ces, penidij, cafia, 6^1 fimilia, qux illud per accidens operantur. Si quoquc ex raritate,& refolutione cor-
poris illud accidac, prohibeatur refolutio, & ,• llidor,
proucfupraincuracordis diximus. Eccibccurcraffis, & vifcofis , quancum pocenc colerare, & exponacur
vencis,& irroracionibus frigidis,&quiecibus,6< ,- ab
arcibns laboriolis abftineac conliietis. Similiter au- tem liexlapide ftierit dolor caufatus, prxdidtis humi- - f ' dis, & lubricis, ac abftergentibus corrigatur, & edu- " catur, quibus admifcenda funt aliqua ex fragentibus lapidemin renibus,& vefica,fi enim in remotioribus lapidem ftangunt, mulco magis in propinquioribus mteftinis. Sed fiex vermibus, cum incerficiencibus, & educenribus,prouc infrain cura eorum dicemus. Porro fi ex ventofitace incerclufa, & perforanre,cum excenuantibus incerius, & exterius approximatis pro- cedcs,prout fupra >n cura inflationis ftomachi, heparis,
stque

DE AG RIT. IN
atque fplcnis,plenius didtumeft. Si veroex ventofitate torquenteinteftimim,curaerit,vt fituentur fuperiusin loco temperato,& manibusinundUs cunioleo dcenu- la,vcl nardino.vel caltoreo,fricetur vcnter leuiter^&^i cumta6tufubtiliada:quanteinteftina,A: reducenteipia ad(itum,& ftatum priftinum,dcinde extenuantia,& lefolucntia miniftrentur pradidta fuperius,&inferius cum clyfteii,quod cruribus eleuatis,& compreffiono liiaui manus rcpcllatur ad fupenota,vt perueniat ad gra cilia inteftina, deinde veritoferur locus, & propirictur oleum decherua ctiin vmo albo, vel futaceum, loco eius,vt vngatur exeis dorlum,& reftringantur crura Jn toaten* fornter valde. Ouod fi caula fucnt humor melancho-
7nclAnehc— , » —'• j i /1
j Jca . licus^licec raro connngat,educacur cum proprijs cly lte- rizaris,vt fum rtxchas,polypodi(im,epithymum,corti- cesradicUm niori, borago, buglo(fa,& fuccus eorum, ClyfltrU. cum diaboraginato,diabugloft.ito,& diafene. Et fum- pris,vt eft decodio epithymi, pilula; de lapidelazuli, & lapide armeno,& collyrijsfadtis exeis, iuuetur venter qtioque, & fplcn euaporetur, ex armel, ftxchade, origa- Mtiiim*. , n0j ^V chamsemila in aceto dccodhs,&ptopriecum a •iplene inHuir iftis. Et liquidem (anguis congelatus fue- rit,euacuetur cum dilfoiuentibus, & educentibus,pro- Utin ftomacho diximus. Siautem fit apoftemacaufa eitis, ftudebis curareapoftema lecundum diuerfttatem fpecierum eius, prout ilipra in ftomacho diximus,& fi contingitplurimum,qu6d prseditftiE caufa: fimul con- aufaiita- uetnantin *calulif-irc doloris. Quatecpottet,vtprx- dictis limul medicinas commifceas, vel nunc vnarn, nunc aliam miniftrabis. Et quoque, fi ex ruptura, & defcenfu inteftinoruminofchutn dolor caufetur,cura Si exiicr- erit duic res. Primaeft inteilina ad locum proprium ml "' reducere. Ficautem cum mollificantibuscataplafma- tibus, deinde cum eleuatione cturium, ac tnanuum_j compreftione ftiaui repellente fupenus . Secunda eft rupturam rcgcpecum ligaturis,& conlolidantibusem- s; ex fiiu- pl a ftris,&pctosetiam miniftratis. Etftquidem caufa ' ' -eius fucnt iblutio continui intelltnrirum ,& fuerit ex caufaexteriorijputa vulnere,& percuftione fcindente,fi penctret vfque ad vacuum ipforum eft morrale. Et ma- '"pb.24. ximefiingracilihas fuerit. Inquitcnim Hippocr. Si lnteftinorum incklatur altquod graciltum,non conglu- tinatur,nec con (olidatur,fi vero non pertranfeat in pro- fundum,curil ftypticis,& conglutinantibus regatur,qtia: inha dicentur fectione fecunda . Et fi fuerir vlcus, munditicare'Oportetprimum,deinde conlolidare. Si autema caula inteiiori fuerir,puta'ab humore acuto pungente actu^& foluente ,affti (o, & colledto m intefti- nis,tunc dblor erit nonde genere colica?, vel lliaca: ve- ^rx,,ed mcndofe, & proprie eft de genere punitionis,& critdolorpunpens,in cuius curaexcitatur,exeofcilicer, quodipforum inteftinorum dolor plurimum excaufa frigidaprouenit humorofa, & ventola, ac fcccumcon- ftip.uionc,quibus calida approxtmata,vt pradidium eft, iuuamcntum pnEftare confueuerunt, & frigid.i no- cumentum . Proinde procedunt ad eiuscuram com- I muniter ftolidi, & improuidi medici cum calidis,& apcrientibus.jex quibus dolor exafperatur, & acuitur, ciitncxeistalis humor fub:ilierur,& inHammetur ac bulliar, curratquead inceftina effrxnus, & trahatur,& propriecum abhepate,& cyftifellis, veltotocorporej mHuat illis. Recta iraque cura eft, vt talis humoris complexio adxquctur, & obtundatur eitis acuitas, & fubnlitas infpilfetur,& conftipentur via:,per quas in- fluit. Confortentur inteftina,& cducatur,quod fluxit; & hoc primum cum redtmcatione regiminis, &con- uerftone ipftus ad frigidum, & humidum,quod eft no- ciyjtens. tQm _ £ r cumfrigidis humidis lenientibus etiamcly- Ltnny.M. ftcnzatisprius, & fumptisdcinde. Etproprie in coli- ea,qualia funt vioIae ,malux,iuiuba:,pjiina,febeften,fur- fur,f(Enugrxcum,& iicla clyfterizata cumoleo violato, & zuccharo violato,& cafiafiftula. Etfumanturpru- na petforata cum acu, & infufa cum iuleb, chryfomila, &perfica,cafu fiftula. ramanndi, teremabin, aqua fru-
TESTINORVM- 58
A. <5tuum,& fytupus violatus,vel de fuccorofa.cumaqtia hordei,& granatorum muzorum. Deindepontica_j nota,quar comprimendoeffulam humiditatem expri- mant,& educant,& influentem ab hepate, cyfti,vel to- to corpore compefcendo retineanr, quo cafu hepar,cy- ftis, & tottim corpus redtificemur, prout in cura idteri- tia: diximus. Clyfteribus quoqueaddantur oleum om- phacinum, vel rofa. fuccus porrulacx, aqua (umach, virga: paftoris, fpodium,& adeps hirci, & fimilium,vt anatis,& gallina*. Etfi materia imbibita fuent,ad- miniftrabis cum eishieram, & (cammoneam cum pi- Iulis de aloe . Et fiexpediat admifcebisillis llupefacien- tia , & proprie theriacem nouam, quoniam confert caufe imprimenti, & percipienti, vt fupra didtum eft. Etfiquidem fuperius petens,impetum faciatadosfto,- machi,vonntus prouocetur,fi facile fit,fi veronon,in- ferius trahatur clyfteribus,fridtionibus extremorum, & ligaturis do!orofis,fomentis mordennbus,& ventofis.
3 Siquidem humortalis falfusfuerir, miniftrabiscum v°mittu. lllis fubtiliantia,& abftergentia,qualia funt cartamus, fuccusalubleb,& ficlx,& baurach, & fal in quancitate, fuperius vero ficlam deccx5tam,& almuri,capparesquo- que conditos cum fale, & aceto,& hierx admifcebis agaricum,& colocynthidem,& fimilia. Stercusquo- qtteadib dabis,quod eft huic xgritudini proprium,fit autem 111 vino diffolutum, & inundtum cum oleo nar- dino,& fufpenfumin collo etiamcumfilo delanaani- malis,quod lupus comedit, & fit illud quandocomedit offa,& illud elt album,& in rubis lnueniturfufpenfitm. Exeiseft cornucerui aduftum cumvinoin potufurn- ptum, quoniam fedat ftatim. Si verocaufaeius fuerir acutus cibus, vel porus,prouocetur vomitus cumaqua tepida,& olco fi(amino, vel buryro, & propinetur lac, conuertaturquoqueregimead fngidum,& vndtuofum.
Quod fi caufa eius fiierit fanies, a fpiritualium vlce- ribus miffa, cura eft dux res. Primaeft mundificatio Sifini».
_ fanieicum clyfteribus prxdidtis abfterfiuis proprio.
- Secundacft, vt vlcera fpiruualitim mediccntu-r,prout fuprain prima fedtione didtum eft. Si verofithumor a cerebro miffus, cura eius erit cura catarrhi, quam fu- perius diximus. Si veroa toto corpore,vt in diarrhxa, & fimilibus, curaerit cura diarrhxa:,& fluxus liquefa- 6tiui,dequibus fubfequenter dicemus auxilio Spintus fandti. Si vero compreftio ex vicinis apoftematis, vt heparis, fplenis,& lacertorum almirach,cura elt cura -apoftematis lllorum membrorum,qux iuperius didta eft. Secunda mundificatio,& confortatiointeftinorum. Si verocaufadolorisfuerit compaffioad reneslapidem Siia t- habentes, cura erit duxres. Pnmaerit curalapidisre- der> ' num,quam infra ponemus. Secundaeft mundificare inteftina a fuperfluis, & confortare, ne debilitata reti- neant (upcrHua, & colicam veram, & propriam incur- rant. Si vero paffio eius fit compaftioadcerebrum apo- ftematum,& neruos patientes fpafmum, vel teranum, curaeritcuraapoflematis cerebri, quam prxmifimus,
> & etiam fpafmi. Si veroa caufa exteriori accidar, qux plurimum eft iliacx,vt puta mala complexione frigida, & pura,impreffaapotu,vel balneoaquxfrigidx, vento feptentrionali, vel feftione in lapide frigido,cura erit duxres. Pnma eft,vt auferatur caufa. Secunda eft, vt calefiant inteftina per cibos, & medicinas calidas inrus, & extra, & peromnem modum approximatas, prourin curamalx complexioms frigidx ftomachi di- ximus. Si vero ab aere peftilente accidit. Curaeius Si eft, quam fupra incura xgritudinum cordis diximus.
Similiter fi a veneno fumpto,cura eft,quam ibidem prxdiximus. Si vero fiat a cibis ftypticis, & ponticis propne tamen habentibus colicam commouere,aut caufare,cura erit illos educere cum lubncis, & pro- tiocatione vomitus,& proprie in iliaca_». Regimen s;«c,lu*. autem ordinandum eft duplex.vnum eft curatiuum , ft''"'
aliud prxferuatiuum 5. Curatiuum eft, vt regantur raumm."'
in aere remperate calido , ne fortitudine doloris, & calore aeris refoluantur . Exercitentur pedibus, vel Mefua. H H 2. mani-

FRANC D E
/Dahibas ,vcl reuolutionibus in ftiatu 3 quantuin poliibi- dormiant deindequantum oportet,propne poft folucionem venttis,& lupra inanitionem,niiiacaufa calida fuerit: abftineant yero, & firiant,quantum tolc- rare valent,donec repletio corrigatur, & propne ii a fri- gidacauta fuerit, & veiuofa, & tuncfufficit eis ius cjce- rum,& gallorum antiquotum, & panis fui furaceus ijc- cuscum alijs,& vinum antiquum,&aliquod exexte- mtth. nuantjbus.ventoiltatem. Gal. vsro ait,quod operaiioru vitint* 1 '' c l lu 4am cum fendebat colicuin dolorem,cingebat fe nonpriuscinctus. Cotnedebat autem cum paneallia, nullam derelinqucns coiifuetam geftionem,bibebatau- tem per totum diem nihtl,ad veiperutn vero mcracius, c . Im , jdeinde dormiebat per toram noctem, mane vero furge- bat omtiino indolorabilis. Sic ergo alendi funt nifi ad lefolutionem perducantur propter doloris vehemen- tiam,& euacuacionem,& propnein lliaca. Tuncenim oportet,vtcibusfit facilisdigeftionis,& boni nuttimen- ti,lenu:uus,lubricus,& abfterfiuus, ficut eftcarnisdif- folut<e,vel deftillata',& colata', & proprie columborum iuuenum non pinguium, & gallorum iuuenum,vitelli ouorumforbilium, medullas difftluta: in iure,vel vino, &quandoque oportet iniure eorum,vt ponaturcarta- mus,&alubleb,femen vrtica:, & polypodium, turbith, vcl feammonea diffjluta,prout inuitat neceffitas. Et, condirc cibaria cum porro,allio,& iale,& fpeciebus,pu- fa tiiuiamoniOjZingib.origano, pipere, cymino,& ani- fo; & ex frudtibus concedantur caricx, paffa: duices,& capparesconditi cumaceto. Et ex oleribus, ficla,fina- pis,vitent vero craffa, vifcofa,frigida,ftyptica,confti- pan tia,& vcntofa. Si vero a caufa calida fuerit,quies eft magis conueniens,& fomnus fupra repletionem, nec nonplurima abftinentia,& cibushumidus leniens, & lubricus,frigidus,vt eftius herbarum,& frudluum prs- didtorum fupra in cura pungjtiui doloris,& potus aqui hordei, Vitent vero ftyptica,& pontica,nifi cum caufa illainHuat inteftinisexalio, tunc enimibi competunt, vt fuperius didtum eft. Et cibus difficile corruptibilis, vtfadtusex chondro in aqua decodto lmmiffis granis fihu. malorumgranatorum,ficut Galen. ollendit. Etpotus etiain frigidus non veri frigoiis, fi fiticulofus,& hora_^ asttatisfuerit. Sediusgalli decrepiti negatur omnino. manitio eft communis,& quotidiana cum proprijs: re- pletio eft nociua,& retentio f(icis,& ventofitatispeten- Ammtat- t i llm exitum ■ Anima; veroaccidentia per fe nocent ge- " '*' neralkeromniexomnicaufa,inquantum naturam ex- termiuant,& debilitant. Per accidens autem confe- runt,inquantum naturam inflammant,& mftigidanr, &diftrahuntadolore. Specialiterautem conferunt,vt ita,& indignatio,in eo,qui eft ex caufa ftjgida.gaudium vel triftitia,& timor in eo, qui eft ex calida. ii vero ab hepatefuerit,regatur ficut jnapoltemate ftoinachidi- <5tum fuit. Regimen veroprsuifiuum infra j >oncmus, auxiliante Chrifto . Circa correctionem vltimo acci- dentiuminfurgentium eft inftandum,fecunduin diuer- iitatem ipforum, quorum vniufcuiufque qua:tescura- tionesinproprijs capitulis,vbideeis diCturn elt,velin- fradicetur.
Pofitis ingenijs curatior.is, ad dolorem ventris,& fpeciebuseius, atque numeratis fimplicibus medicinis, quibus compleri habent,& debent,ad fubiundtionem medicinarum compofitarum deueniemus,quibus va- leant, vbi fimplices non fufficerent, per fe compleri. imftnU mt Sciendumergo,qubdexeis,quaedamfuntenemata,qu5- imvth» . j ain co |ly r i aj q U xdam vomitiux, quxdam fyrupi, qux- dam clcdtina, quxdam trochifci, quirdam potiones, qujedam ptlulx', qua-dam emplaftra,quxdam euapora- tiones,quaedam vn6tiones,quxdam balnea, quxdam (lyjiercs ad 0 lea,& quxdam ventofe. Et ex enematibus, quxdam fthcam, f anta j fngiciam,ph!egmaricatn: exquibus eft,quod di- gerir,& eft. Recip. florum chamasmeli, meliloti,abfin- th!|,parietarix,calamenthi, origani,maluar,ana M.j. fc- nugrxci, feminisJini, ana vnc.j. caricarum x. hyffopi vnc i-cymuu, anifi, foeniculuana vnc.s.furfuus par-
PEDEMONT*.
E tem j. bulliantin aqua fontis,& intribusparticiilaiibus diffoluantur tnellis communis vnc.ij.olci anethini vnc. ij.falis communis, quod fufficit. Oportet autem,vr forma clyfteris fir iccundum meliorem modum, & cft,vt fotaitien cius canna- fitita largum,vtcitoinijcia- tur,& quantitas eius fbcundum quantitatem corporis, & xtatis,fimilitgr,& enema,& fit calidum in hoc cafu, tepidum in alio,non frigidum. Tempuseftdidtumfu- perius,vt cum iam digeftus fueritcibus,& pertranfierit, alTp &eft fecundum Galen. poft fex horas fumptionis ip- *• fiusi & plus. Sitque modus miettionis fuauis. Ad hoc igitur cannellaclylteris inungaturoleodulci,& impel- latur enema cum expreffione continua,vt aer non fimul impellatut cum eo, & fuaui in colica, forti, in iliaca_j.
Sitque corpusfupragenua,& mclinarocapite fituatum', Etquandoque oportet eleuare crura, vtad fuperiora__j melius impellatur. Sitque fituatus infirmus fupra ven- tremin colita vera, & iltaca, fupra renes,& dorfumin p colicanon vera, & nephntica, vel fupra latus patiens. Deinde venter manibus fricetur,& moueatur, & quan- diutius poteft toleretur,deinde vero emittatut,quod noncxear,collyt'io iuuetur,quodfinon fuffert, repeta- tur clyfter,cui addatur plus (alis,vt excitet expulfiuam. Et quandoquc oportet admifcere calidiora aliqua cx prxaidtis.qux magis expediunt. Aliud folutiuumexin- tentione noftra. $>. mcrcurialis,afari,ftxchadis,malux, chamxmeli,abfinthij ,& nafturcij, vrticx, parietarix, centaurex minoris,i ut^ ficcx,ana M. j.polypodij drach. ij.anifi, feminis anethi, ana vnc.s.cartami,colocvnrhi- dis,panis porcini,ana vnc.j. bulliant in aquafontis,& in paitesdiffoluantur mellis communis vnc.ij. cafixfiftu- lx vnc.j.hierx picrx * vnc.iij. baurach drachm.j. olei de been vnc.j.educit enimphlegma,&ventofiratem,& fe- dat dolore colicx,& iliac£,& fanatffi Chriftus voluerit.
Aliud Bt.baurach vnc.j.tere,& diffoluein aquarutx, veloleoeius.& clyfteriza.expertum eft. Aliud afari tentaurex,rutx ficcx, & leminis eius, ana M.j. bnlliant G jnoleoantiquo cum colocynthidis pulpa vnc-s. & cly- fterizetur. Etquandoqueadditur hiera, quandomate- riaeftinrugisinteftinoru,& tunicis interclu(a,& inui- lcata,edticit enim eam facile. Aliud Gal.ad colicam ven- tofam. Hi.femi.apij, anethi, dauci, ruta*,& cyperi,ana.-j vnc.j. bulliantinoleo anuquo, vel fubtilis fubftantix. Deinde colentur ,in colatura diffoluaturadipis anatis, velanferis,velgallinxliquefadtx vnc.ij.&immitte:fe- dat enim dolorem, quod ft non fedauerit,rurlus im mit- tendumeft idem, qjfinon fedetur,iterum addeiliica- ftorei puluerizati drac.j. Et fi cum hoc non feaetut,adde opij drach.s. Et quadoqueadmifcetur baccx lauri vnc.j.
AhudSerapionis laxatiuum humoris phlegmatici. ^i.chamxmeli, hafce, violarum ficcarum, febelten, fi- cuum,feminis lini,althxx,ana partem j.decoquantur in Jib.iiij.aquxdonec remanentlib j.& s.&cciletur. Et fundantur fupeream olei myrtini vnc.ij. falis drach.iij. baurach vnc.s.muri,& zucchati, ana vnc.ij. & clyfteri- f-j zeturcum eo tepido. valet ad colicam cum febreacu- ta, cuitis naturaeft ficca. Et cumphlegma exalijs in- Huit,illis adde macem.
Aliud addoloretn colicx frigidum, abfque febrc,mi- fceatur colocynthidiscum prxdidtis rebus vnc.s. Dein- dedecoquantur, & colenrur, deinde fumatur caftorei aur .s. & colocynthidistritxdrac.j.&quarta ,centaure3e dra.ij.nuilis dra.ij.falis triti dra.ij.baurachdr.s.clyfteri- zetur cumoleo tepido. Etexhommibus funt quiad- dunt (agapenum,bdellium, ammoniacum,& opopana- cum.Aliud adcoiicam ex vermibus.Rec.centaureemi- nons,agarici,abfinthij, carui,granorum lupinorum in quatititate conuenienti, difloluatur, fellis taurini vnc.s, olei amygdalarum amararum, & baurach, quod iuffi- cit. EtClyfterizetur prxccdenteclyfteri ex la6te,vel ex hydromel!c,& aliqui addunt hieram.
Aliud ad colicam phlegmaticam ex retentionefccis.. Rcc.oiigani,rtxchadis,aiari,centaurcx,malua',al!hxx, fcminis hni, aua partem j. anifi, fceniculi.carui,lcmt'nis

DE ^GRIT- INTESTINORVM-
CoUyriuvi &d coIica •
J3
5 9
fut.T,anavnc.s.oieiamygdalarumdulciixm,baurach,& A folutiuo, & nominatur fuppofitorinm album a Rhafi falis communis,quod fufficit,mellis vioJaci vncj.& cly- lterizecur. Et funt aliqui, qui addunt fuccum ficla:,& propriecum phlegmaa capire prohuit inteflinis. £tde- inde,fioporter,fupponaturcum collyriode paneporci- no. Aliud abfterfiuum. in aqua maris bullianr furfuris frumenu pars.i.ireos,anftolochi.x rocundx, caricarum, ana vnc.j. ftercoris columborum,ftercoriscaniscome- dentis olIa,ana drach lj.diifoluatur in aqua pri-didtoru,
& baurach, ana vnc. ij. mellis rubei,vnc.j. olei de been vnc.j.&fiar clyfter 3 deinde,fi expediat, fupponatur cum radice bryonix .
Aliud ad frigidam colicam abfque materia . Rec. olei antiqui fimplicis fecundum Gal. &eo temperatocum adipeanatisfiarclyfter,calefacitenim,&non trahit. Et cjuandoquemifc-erurcumalchitram drach.ij. Etquan- doque bulliant in eo abrotani, calamenthi, pulegij ,fam- buci,anethi,radicis lilij, ana vnc.j. & clyfterizetur. Et aliqui faciunt pradidia in vino vinofo antiquo bullire .
Aliqui clyfterizant lolumcumoleo fambucino, vel de raphano. Et calefiat f?pe vciter cum panno calido. Et quadoqueclyftenzatur fimus columbinus, & proprius canis cum iucco chama;meli. Aliud ad colicam ex fic- citate. Rec. extremaanimalium humidorum,vt capita,
& pedes agnorum,h$dorum, & arictum iuuenum, & bulliantinaqua,&inparce dilfoluanturolei fefamini, vel amvgdalarum dulcium,&clyfterizentur. Et aliqui cumiure gallinarum pinguium, aliqui cum Iadteafinx clyfterizant,hume<3:ant,&impinguant. Aliud Rafisad colicam calidam ex infufionecholerxad intellina. Rec. olei rofa.vnc.ij. & diftoluantur in aqua decodtionis vio- larum,& clyfteriza. Eraccipe oleum cytoniorum,& cum aqua violarum,& fumach tnifce, & fuperaddefpo- dij drach.ij. clyfteriza, & fiquod influit fuerit phlegma- ticum,fuperadde macf m, myrrham, & charabe loco il- lorum. Aliudad colicam ex apoftemate frigido.Recip. oleilaurmi vnc.j.olei de oliuis partesij. adipis anferis partemj. clyfteriza. Eftenimmirabilefecundum Abu- C hali. Et confequenter adhibe emplaftra fadla ex abro- tano, & anetho,lcha:natho,& meliloto, & reliquis,qui- buscuratur tale apoftema. Aliud Ifaac ad frigidam—» phlegmaticam, & ventofam. Recip. chama:meii,ane- rhi,ana vnc.j.s. centaurea;, liquiritis, feminis lini, fasnugneci, ana drachm. x. apij,ameos, calamenthi, meu; croci hortenfis ,anadrachm. iij. caricarum odto, coquantur m aqua, & in partes tres mittes meliis vnc.j. obfomogarum,olei oliuarum, fifameleon,anadrach.j. fambucini,lenticuleon,anadrach. s. nitridrachm.j. Et fiatclyfter .
Ec ex eis,quse valde conferunr, eft emplaftrum de abrotano fadtum de granis lauri. Ad colicam autem melancholicam clyfterizaturpolypodium, cum fale in- do,& epithymo,boragine,buglofla,& melle. Etexcol- lynjs eft collynum Almanfons. Recip. falisdrachm.ij. colocvnthidis, fcammonex, ana drachm.j. & s. mellts, quod fufhcit ,decoquantur vfquead fpiflitudinem de- j - j centem. & fiantindecollyria.
Aliud exradice bryonii,&radicepanisporcini in- undlis cum oleo anerhino. Et valetad frigidam phleg- maticamex %:e.Aliudexlitio. i^.litii drach-j. myrrha;, ftoracis,calamitae,opij,thuris,anadrachj.croci.fcrup.s.
Confice cii fucco arnoglofli,& unpofitum teneatur per horam,fedatdolore,ftnngit materiam,& dormirefacit.
Aliudquoddiflbluit ventofitatem. yt. cymini,folio- rum viridis ruta:,ana M.j.burchormarien, &eftradix pyrethri, velmali terrxdrach ij.nitridrach.v. pulueri- zentur,& conficiantur cum melle,&coquantur ad fpif- fitudinem. Et riant collyria,& vngatur oleo de ruta,vel nardino,vel de cherua,& immittantur cum oportet.
Aliud Abuha. Rec. ftercoris porcini, falis gemm£,& baurach,anadrach.v.terantur,& mifceanturcum mel- levnc.ij.& coquanturadfpiflitudinem,& inungantur oleo,& immittantur. Confe£Hofuppofitorij,qua:fol- u.ic ventrem: conceriturenim,&proijcitur in clyfteri
Recip. baccarum drach.x. colocynthidis,nitri,bdellij, fagapeni, ana drachm. v. fcammonex drach.ij. s. & fiat collyrium ex eis.
Aiiud Abuha. Conteratur ruracum aquamellis,do- necfiat ficut illud,de quo fit lmimentum,& ponatur medietas ipfius de cymino, & quarta pars de nitro, & fumatur glans longitudinis vij.digitorum, vel fiat ex oleoruraceocum caftoreo, & melle,felle vaccino,8<^j> baurach, ana aur.s. fagapeni, bdelli;, colocynthidis, & altha:!, ana drach. iij .& fiat ex eis glans, valet ad phleg- maticam,& ventofam.
Vomitiuum bonum ad iliacam frigidam, vinuin_*> Vemiuwm Graecum fimplex, vel flauum fimplex, vel fclauum fi- " d cut eft, vel calidum, vel aqua qipa: narcifli, feminis ra- parum, vel raphani ma. fimplex, velcum aceto (ci\\x,
& vinum infufionis afari per nodtem ante, & aqua nu- cis vomica:,vel infufionisellebon albi. Aliudadcoli- cam. fumatur aqua decodtionis auiplicis. Etbibatur fola,vel cum aceto,& oleo violato. Aliud ad ventofam.
Recip. carui, feminis anethi, & rutar, bulliant in aqua,
& tepida cum oleo de rieriden, vel deenula fumatur.
Aliud vomitiuum, & eft Rafis,&elt forte. tartari, nucis vomica-, nigells, femi. raphani, & anethi, ana x- qualiter,falisindi,baurach,anapartem s.dofisdrach.iiij. cumtepida. Etquandoque additur in eadrach.iiij.de condifi. Syrupus conferens colica:, &iliacsphlegma- Sjrupi *i ricx,& ventofa:. iji.calamenthi,origani,byflbpihorten- %£££'*" fis,fampfuchi, ana Mj. fifeleos, anifi, foeniculi,carui,fe- mtnis apij, raphani,ana drachm.v. radicisenulx vnc.v. ireos vnc.s. meu,phu,anifi,acori, ana vnc. s. fchasnanthi, fem.vrtici, ana vnc.s. florum rorifmarini, boraginis, & buglofla:,ana fcrup.j.melliscommunisdefpumati lib.ij. aceti fcillitici,vnc.iiij.in pecia bullianrzingib. galang.r, garyoph.anadrach.ij. fpicidrach.j. Etquandoquefuf- ficit fyrup.ex melle fcillidco cum geleniabin, ana vnc.j. cum aqua anifi, & fceniculi. Idem operatur fyrupus de hyflbpo,& calarnentho, quorutn defcriptiones pofui- nius lnantidotano noftro. Syrupusconferenscholeri- cx,& iliaca: calidis. yi. endtuia: lupu. ladiucarum, por- tulacarum trifolij, cymarum rubi, chryfolocanna:,ace- tofell», ana M.j. prunorum, febeften, iuiubarum ,ana xxx. liquiritiae, violarum, rofa.ana vnc. j. zuc- charilib.j. fuccicytoniorum, & aqux rof. ana vnc.iij. pecia rara bullianr, fpodi j, fandali vtriufque, ana drach. ij. fuccigranatorum muzorum drach. rij. Etquando- que fufficit fyrupus violatus fimplex,vel de fucco viola- rum, & propriecum volueris foluere materiaiam col- Sympu; u ledlam. Syrupus ad colicam non veram, qu.x eft cx la '*
piderenum. Recip. chama:dryos,chama:pithyos,fene- tionum, & cretanorum marinorum, parierarn, capil. ven.os mundi,calendular, fcolopendria-,cum radice en-t diui£e,cum radice cichorex,hepanca:, buglofla:,agri- monia:,ficla:,&pentaphylli,filipendula:,anaM.j.quin- que radicum communium anadrach j. liquiritia-, mal- uarum,feminis violarum, florum boraginis,acori,enu- Ix,radicum iridis, radicum cardonis, & arundinis, faxi- fragia :,milij, folij, ana vnc.j. fileris,anifi, foeniculi, fem. apij, ameos cordumeni ,petrofehni macedonici,afari, meu ,fchxnanthi, ana drach.s. caricas x.feminis vrricx, radicis raphani,ana vnc.j. fem. afparagi, brufci,cafixli- gneae,ana vnc.s.prunorum, febeften, ana xxx. feminum communium cicerum nigrorum ana vnc.iiij.feminum lad;ucarum,portulac2,fcariola:,ana vnc.s. hordei mun. partem j.gummi,tragacanthi,lapidis iudaici,lapidis,qui inuenitur in fpongiamarina,ana vnc.j. medulteoflium ceraforum, betonicse, ana vnc.j. ariltolochix longar, & rotundx,ana drachm.ij. alchechengi vnc.s. paflularum enucleatarum, zucch. ana lib.ij. mellis rofan Iib-s. fucci capil. ven.fucci fcabiofa-, fucci vrticarum paruarum de- puratorum,ana lib.s.aceti vnc.iiij.& fit fcilliticum. Et quandoqueadditur,cum volueris,quodlaxet,hermoda- ctvloru,& corri. radicis celfi, ana vnc.ij. polypodij vnc. iiij.Etaromatizeturcumcinnamo cubebe,& fpica.
Mefute. H H j Ele-

FRANC- DE PEDEMONT-
■lU&drid <
T rtiehifci
Tilutd ai
eoltcam .
TiluU dt
Emplafl,
Euxpora* tioncf.
Saccult.
iatneum , # «lta>
Ventoft
Clyftcr ad nlicam •
oAliud ely ficr nobilu
Ele&aria.ad colicam frigidam,diacalamctum,diam- bra.Et fortius efl; diatrionpip. Et ad ventofam diagaian- ga,confcdio de (eminibus. Et fottius eft diacyminum, & theriaca anciqua,&: fimilia. Ad eam,qu2 elt ex coin- flipatione facit diacafia fiftulatum, & diaprunis,&va- lentetiam ad colicam calidam, & diarhodon,& trifan- dalum,quorum defcnptionem fupra habuifii inanti- dotario noftro.
Trochifcos ex prsdiilis flmplicibus poffes euam_*> conficereeligendopropria tua: intentionis. Similiter, & potiones ad maturationem, & refolutionem natura: per vomitum,vel feceffum, & plures in antidotario no- ftro eligere potcris ad hanc xgritudinem, fi voltieris. Expiiulis adcolicam frigidam phlegmaticamfuntpi- lulasde iagapeno,de farcocolla-, de opopanaco,pilulx fcctida: noflra:, pilulx de Cuphorbio,decolpcymhido. Pilulae de quaruor rebus expei tilTimar. Rec.colocynthi- dis vfagapeni, falis gemma: ,diagridij codti, ana parces a:quales, terantur, conficiantur cum fuccoporri,a drach j vlqucadij.
A d idem.Rec.hierx tnagnar,& proprie Logodion,& colocynthidis, & benedicta,& iuftiniim ad nephtetica tilanthropos. Ad colicam calidam, & cholericam,pilu- \x dehiera Gal.de rhabarbaro.RecipuIueris hier? Gal. drach.i| aganci,rhabarbari,anafcrup ij.veldiagtidsj co- dti. lnformenrur pilulxcum fucco rofartun. Ec pilulx noftrse,quas in noftro pofunnus antidotano,qu? valent adfebres cholericas,xgritudinesde genetechoiera-ci- trina:,& fangninisad melancholiam. Pilulfde.colocyn- th'de,delapidearmer.o,& delapide lazuh •
Etexemplaftris ad coli,cam,& iliacam frigidamelt
emplaltrum degranis lauri,&dealijs, <X ?relatumad
Andromachum,& relatum ad Erafiftratmn,&finapif- mum,& relatumad Andromachum cautenzans vbi opotret. Et Emplaftrum ad cholericam eligasexeis, qux dnita: funtincttra idteritis. Etexpraediftis fimpli- cibus componerepotens,proutoportet. Etfimilitervn- dtiones,& cerara. Ecex euaporationibus, qua:funt hu- midx,vtfuntexfpongijs,filtro,cotto,vel laha,& infufis inaquadecodtionisprsdidtoruanoviynorum. Et quan- doque impletur ex ea vas a:neutn, vter,vcl vefica, & ap- plrcantur ventri,&: hypochondtijs. Etquandoque bul- iiunr extenuantia ventofitatem. Et quadoque nunt fac- celli,exquibus qttidam funt ficci,quidatn ex iale,& mi- lio,velpanicoriunt, nec valentn fiin matcnahumida, vento(a,& quandoqueex parietariain vitiq cocta. Et quidam funt tempcrati,vt qui riunt ex ciiitmxmcio,ab- finthio,& fem lini,& quidatn exalijs,puta 'em.hni/oe- nugri'co,radicealtha \T, violarum, thaka, chatnajmelo, meliloto,& ptoprie in colicanephritica cum bullierinc in aqua,vino,& applicenturlupra renes. Et batneaquo- que,& olea,qu.xad frigidatn,{unt oleum anethtnum,de abrotano,delilio,quodhabet virtutem tlieriacx, oleuni omphacinum,& vltimum eftoleumapoftolorum. Ec adventofam oleum rutaceum.nardinum, &deenula, & de cherua, ad vtrainque. Ad calidam oleum rof. & violarum,& de fem. melonum,& de fcorpiombusad nephtiticam inunttum fupra renes. Et ad vtramque fci- licec veram,& nephricicamj&^oleum de piperibus. . Ventofx quoque debent effemagna; cum mulcaflam- ma,& fint de vitro,vel cornu,vel deargilla .
Clyfter educens phlegma craffum, & ventofitatem, fi Chrtftoplacueric. m. rubea:. M.j. fcordeon vnc.ij. cy- mini, anifi, ana vnc.j baccarum lauri,vnc.s. afa: fastids drach.ij mellis,& falis,anadrach.j. bulliantinoleoan- tiquo,velvino veteri,&fiatclyfter. Vn£tio exbutyro confedocum puluere colocynthidis fupra vmblicuni foluic ventrem,& curat colicam,fi Deo placuerit. Cly- fter benedidtus pio nobilibus cum fuauitate educens phlegma, & melancholicum humorem,refoluitomne ventofitatem, & fanat colicam. Bi. anifi triti,polypodij triti,ana vnc.ij. bulliant cuin aqualadtiscaprarum lib. v.& diffolue hi.ene picrx vnc.j. mellis vnc.ij. falis vnc.j. olei viol.fac cum reiceratione fi oportet. Regnnen prx-
1{eg. prtfa uans tn <ro- lica,& ilco.
Digejliuit. Pnltus bonus adcahcamc
Solutiua uioratrtigea. pro prafer-o uattont co• I ica •
E feruatiuumacolica,&ileon,cum apparent fignarcple- tionis,&inceptionis ex torcione, dolore leuionbus,& pundtione, o])ortet vtinterdicatur replecio,& miunga- tur abftinentia,&euacuatio cum vomitu,& Huxu ven- tris,cum clyfteribus pradiftinctis; deinde cumaliquo folutiuo leui, deinde fi expediat cum forti, ptxniilla di- geftionecum appropriatis vnicuique caula: replenti. Et ex digeftiuis bonis rn via prxleruationis ad colicam ve- ram,&iliacam, &etiam non %'eram, feu nephriticam eftfecundum ludxum belzamendethymo,vrfumatur quolibet mane cochlear vnum huius puluens cum vino albo fubtili. Rec.fem.anethi, fcenicuii,apij,foenugrxci, ana drach.j.s. fchenanthi drach.v. Ite aliud, fiat vinum exrrifolio,vel pentaphylon, vel betonica, & graminej contritis,& pofitis in vegete,cum vinum in vindemijs ebullit; de quo fumatur medius cyathus ante cibu cum puluere zedoarix. Et ex folutiuis leuibus eft talis tragea experta, etiam fi fitcum febre vera, & mendofa. educit p eium humorescrafibs,qui funtcaufx vtriufque, & etia calculos. ftt.turbithboni,hermoda6tyli,ana vnc.j. efulx vnc.s pipens longi,zingib. fpicx,anadtach.j. macropi- perisdrach.j.crocidrach.s. feminis leuiitici,granorum folisjfemims geniftx,faxifragix,anadrach.ij. medullx cartami vnc.j zucchari,quancufufficic,dequafuinatur cochlear vnii in inenf-,& dcluper bibatur paru aqux te- pidx. Etfuntquiaddunt caudas grilloru, cicadarum,& cineres fcorpionii,& canthandarii in hyeme,& in frigi- dis circumftantijs,,£ftacc vero,& in calidis non addun- tuc: fed fumantur loco eius mel cafix fiftulx cum aqua liquiritix,feruato bono regimine. Et eft vt in principio cibi, vel parum ante fumac aquam cicerum nigrorum cum femine melonis:deindefumar fubtiliantia,& inci- dentia,& acontrarijs abftineat. Item fumat poft cibum tragean conforcaciuam digeftionis, & refolutiuam ven- tofitacis,qux Ri.garyoph.inciforujn vnc.*v.galangx vnc. v.zingib.vnc.j.granorum patadifi,vnc.iiij.anifi,f^nicu- li,ana drach.nj. liquintix drach i). feminum melonum G mundacorumdrach.iiij.vinum fitfubtile vinofum.
Decuravermium,&mediciniseorum. Cap. i.
OVia curam vermium exiftentium veluti vna ex caufiscolicx,vt patuit prxcedenti capitulo,refer- uautmus,v t loqueremur de ea larius,eorum genei a,cau- fas,figna,& medicinas inueltigandum proprias,cmn_<? fint accidentium plurium horrendorum, & mortifero- rum: ideodceaadprxfensloquemur,proutminiftrabit gratia Saluatoris. Sciendumigi:ur,qiiod fecudum Gal. Vimium vermium triafuntgenera,fcilicet lumbricirotudi,afca- ndes,fubtilesparui; &tertium genus eft eorum,qui latx vocantur,& cucurbitini,producetes feminaad modum feminis cucurbicx cxteris longiores,vtpoccalternatim /ibicontinuancesad modum chordellx, feu zagarellx, ficutfenfus declarac. Cauiaautemingenerationeipfo- rum triplex eft,materialis,localis,& efficiens. Materia- pj lis eft humiditas infipidaalba, 6c vifcofa in vnum con- """ r> denfabilis,& compadtilis, & talis eft phlegma,non cho- lera rubea, nec nigra, licet effundantur ad inteftina,cum finc ficcx,difparcibilisfubftancix,non condenfabilis be- ne,& nimiscalidx,vel frigidx,faporis contrarij genera- tioni,& conferuationi ipfoium,vt quia amari,vcl aceto- fi valde,quibus necantur, coloris diflimilis, quiacitrini, velnigri,non eriatn fanguinis licetficconuenienspro- pter faporem,quia dulcis eft,ad inteftinorum tamen va- cuum non efTiinditur, fed a natura ftricte m venis,vt thefaurus conferuatur,exiftcnsproportionalis, &necef- farius generacioni,nutrimento, & augumeto membro- rum radicalium,&carmformium quibus incolereeft fimilis non ficuc vermibus. Localis eft inteftinorum itcutgmc vacuitas,inqua ipfamacena phlegmatis, vt fuperflua: quiaex digeftionc, & ciborum malitia,&regiminisin alijs aggregatur,cuius confideratione,eorum gcneratio in .ctaubus omnibus eft communis -,&in cempore pro- porcionalieftuiagis; mqua qunnanec,& conferuatur
prsE
rattonuuer• mtnm %

DE-«GRIT- IN TESTINORVM-
60
friTcigiditate, & circumuolutione ipforum ah eius ad- hiErente vifcofitate,& prx-debilicate coloris ipforum ibi manens non regtilata corrumpitur,& putrefcir,& ficco loremaccendit: quia cum nequeac eam confumere,eius humiditatem reloluit,& craffum,condenfatu dimittit: neciedtificac, ficutignis materialuti putridi fibifubie- ctam,quam confumere nequit,re£lificatconfumedo hu fniditacem,vel minuendo,& craffum relinquendo lapi- deum,lic iplanj redtihcac condenfando,& cum influen- tiaconftellationis ,coopecate naturacorporis,formam, & figuram vermium imprimit in illam ad hunc finem, vt materiam putrefcibilem in id, quod minus malu eft conuertat,& refiduum putredinis naturalicer in intelli- »is aggregand.e confumac fe pafcedo ex illa, cuius calo- ris confideratione,vcdifponentisipfiefficienti cauf^.di- ttufc wr. x i t Hipp.in aph. Eos maximeinfenioribus,ideft in pro- fiiZ" t'a'~ cedentibus vlcra .xtatem dentium plantatiuam genera-
t/<u *• 1 C v /lniknr n m ( 1 C nAti pjl 1 X/ f r 1 l>i
plest o
ri.
Ex quibus lam caula efficiens nota eit, & elt triplex difponens,vt eftcalor putredinalis,operans vt natura, perficiens,vc fupraajleltis inHuentia,prouc Arift.dixit. iicenimeft viderein animalibus exterionbus mundi, qu<r non generantur ex femine, vc iunr mufcar, crabro- nes,qui ex ftercore bouis,& vefpx,quxex carnibus ge- neranrur equorum corruptis, cum etiam calefiunt a ca- lorefolari in ipfas agente, & nequeat ipfas confumere, depurantur,& condenfantur in vnum, & narura fupra c^leftiscorporis fcilicetcoftellatio,formam,& figuram ralium vermium diuerforum lecundum diuerfitatem materi?,& aptitudinis eius ad eos imprimit.vnde Arift. dixit propter melius. qrod enim ex putrida tali materia generentur talcs vermes, fiue talia animalia, melius eft quam dimittantur fecudumfuain putredinem puram, & vt refiduum eius,& alixcongregandxputredines co- fumantur,fumptx,& couerfeinnutrimentum eorum, exiftentesin aere,terra,& aquis, multifque modis noci- ui'hominibus,meliuseft, quam permaneant fic. Sed contrahoceft,quod feqiTitur. Naturaenim fiquodme- liuseftagir,& minus nialiiaget,fed minus malumell, quod tale phlegma putrefa<Sum in concauo inteftinorci remanear,qua: iiint vc didum eft,deputata colledlioni putredinis,& expuliioni ipfius,cholera rub. coadiuuan- te,& ex ordinatione naturx, infufain ea ad illud, quam quod talia vermium genera prOcreentur: Et cum fupe- riusdidlum fit,quodplurimum,& horrendorum acci- dentium frequenter fint caufa,& mortis, quod equidem ^eddntU non fu nt cum 111 quantitate fuerit moderaca, tuncenim folum iuuamentum,quod poficum eft, faciunc abfque nocumento,vtfuprade anatomia inteftinocum eftdi- dum. Sed fiquantitatefuperHuantcontinua,veldifcre- ta,accidentiamducentplura,& etiam morcem frequen- tervtftatim dicetur. Necobftat,quodibi didfcum eft, quodcholera mteftinahabeat expurgareiquiailludeft non femper, & tuncquando generanturipfi, cum tunc occulretur cholera, & phlegma abundet in eis,quo etia porusobftruiturmirtenschokram adinteftina. Etex
■vermcs y, ftqutxtin.
gnus.Ecpropter eleuationem fumoru ad caput,genera- Smm* tur ex eisepilepfia,& ftupor,qure maxime in horacom- motionis in(urgunt,qua: eft de iero,&hora fomni,tunc^" ?,r * eni m quxrendo cibum ftomachu afcendunr,& fuperio- ra,&fictaJia accidentia caufant,quorugeneiudiuerfi- tas,a diuerfitate caui^ materialis,& localisprocedit Ma reria.n. ipforum phlegmatica,aut eft vifcoia valdeinfe- parabilis,aut paru,aut mediocriter,aut prima exiilete in fuperioribus lnteftinis.f gracilibus, feu ileo, & ieiuno, quandoque generantur longiffimi didh cucurbitini ex ea,qux eft paru vifcofa adhxrente re6to,& fecibus cor- rupcis,& fcybalatis commixra,generatur rotundiafca- rides fubtiles, & parui, ex media generantur lumbrici de generelongormn exiftetes, quia quandoque fecundii palmum,velcubitcl prolongati apparent in medijs inte- llinis fcilicet,colo,& orbo. Et eoru deteriores funt lati, Dctenou, ali|slongiores,cumex materia putrida vehementioris adha:renti?generentur. Et in loco fuperioribuspnnci- B palibusfitueturmagispropinquo. Er lrunus nocui funt - M """ parui,afcarides,vt (ubulesad modum arifte cum a fupe- rioribus principalibus fint magis remoti, ,ppinqui ano, vt facilius expellantur,licet ex materia magis corrupta. Qua propter fi dimittanturdiutius,vtaugumententur, & afcendant(uperius,magisfienr nociui,cumexmagis putrida materiaprocreentur. Sed lumbrici, medij lunt in" malitia, & cum diu retineantur omnes febrem pro " eorum corruptione accendunr, & augenr.
F.t vcrmes quidem fua habent iudicia. Cum enim_> exeutantequam morbidi fiant,vel cum mfebribus acu- " • tis exeunt vermes viui,fignificant virtutis expulfiu.x po tentiam,&eft fignum bonum: cum vero mortui,ma- lum *,quoniam ibimultam calidiratem mortificantem eos demonltrant, & fiquidem puri exeat mali funt,cuni materixputrefadtx inobedientis mulriplicationeoften- dat- Sedcum fuerintpermifti f^cibus,boni iiinr,&pro- priecum in declinatione emittantur,vel fine ftatus non £ m temporibus * prxientibus morbi. vnde Hippocr. in- *Jj rtemtU quit, bonum eftfi lumbricosadmixtos habuit, fcilicet itercus,inteftinis, ftomacho , &corpori manifeftanr,a quoftomacho fi vonntuexeanr,horribilis eft,& malus cum malos humores in ftomacho efte poi tendant,fi ge- ^" K • nerentur ibidem,velfi caufaquxrendicibumafcendat, naturamimpotentem repellereeosdemonftrant.
Signavermium,quxdamfunt communia omnico- Sigrmcm- rumgenen,quadamlunt vnicuiquepropria. Commur nium autem, quardam funt figna fumpta ex his,qua: le- quunturaccidentibus immediateipfos generatos,vceil mordicatio,pun6tio inteftinoru,& grauitas percepta,& comotio,qux immediate eos generatos (equu ntur, vt di- ctum eft.verum non iuntcerta, exeo,quod taliaexhu- moribuscholericis ibi retentis fieri pofliinr,vt fuprade doloreinteftinorum di&um eft. Quadam iuntfumpta ex his,qux mediatefequuntur,cum nocumentumeoru extenditur ad luperiora membra,fcilicctftomachum, cor,& cerebrum. Et illa funr,qux ditfia iunt fupra. Ex
accidentibus eorum horredis eft,quod eft,quiain loco, D quibusfunr,quod ftrident dentes, &abftergunr Jabia_^
in quo generantur ipfi,cum tuncoccultetur cholera,fci- licetin inreftinis, faciunt acciderecolicam,& iliaca,vt fupra didtum eft; & fic locum generationis eorii nutri- menti,& augumeti conferuationis principaliterpunge- do contra naturam offendunr,& tunc maxime cii febris aderit,cum enim cofumateorum materiam nutrimen- ti,inflammat eos,& choleram fuper eos effundat,ad fu- riam, & motuminqu?rendo cibum incitat,&circum- uoluti in inteftinis, & acuiliter pungant, & quandoque profundius tendunt fugendo, donec inteftina, mirach ventrisperforenr, &cutem,vt exeantinde ficuti multi dixerunt, licet fit raro,vel incredibile,& confequenter fubrapiendo cibu fames generatur canina,et quandoque bolifmus, & cafus virtutisoriftomachi, propter afcen- fum eorum ad ipfum,& tunc quandoque vomitu expel- luntur,quod eft abominabile valde,& quandoque inf ri- gidanturextrema,& quandoque per compaflione,& ^p- pter vtrafque difpofitiones prxdictis tremor cordis ma-
femper. Etcum dormiunt,accidir eis mafticatio habes Cur m *fc- viciflitudines,exeo, quod comeftioeorum illa hora co- ITpZnjl mouetimaginatiuam,quximperat motiux,vt moueat furwmu. genas ad mafticandum,ac fi comederet fimili modo. Et hxcminusluntcerta,cum exalijscaufispoflmt accide- rc, qux funt notx. Quxdam (unt talia fignaex antece- dentibus ipforum generationem fumpta,& talia funt, quoniam prxceflerit paucitas,& eorruptio digeftionis, gulofitas,&apperitusmultus,& afliduatio ciborum_j phlegmaticoru,& corruptibilium habentium generare ipiosproprie,vt lac,cafeus,frumentum,&fimilia. Et hxcetiam non func neceffaria: non enim neceflarium eft, quodex prxdidtis lumbrici generentur,& vermes.
Alia vero funtexeflentialibusfumpta,qux cocomitan- tiadici'poflunt,vt funt ipfbrum euacuatio,&apparirio exitus eorum,per vomitum,vcl fecefliim jvetuntamcn eorum euacuationon eft femper, fed cum iam quafi vi- dtifunranatura, vt critice,vcl fvmptomatic» expcllan- Mefu<e. HH 4. turj

FRANC- D E
« . ranquareoporretali,iccrtioraqua:rerc,qiiibus a prind- pio cognoicantur, & certa,vel pra;d[(5tacertincare_> -
Certincanturautem, fiomnia fimul coniungantur, vel ialtem fient vnirati magis pmpinqua, lmpoflibilis enirneftcertamtedoriim quoiundam cognirio.vt Gal. ■Sivrtz ii'- ait, fed comedlurahs, poflibilis. Cum ergo confidera- mus,quodefcx facientesadeorum generationem pnc- Vdthe.ttff. ce(Terunt,& antecedentia,& fequentiafenierisacciden- cap.i. tia,quacfuntdicta,eos coniedturabis adeile- Etcumin exeuinibus apparebunt vermes,per vomitum,vel ieccf- ium,eorum certificabiscognitionem Harcenimeft do- Ctrinamedicorum principis Gal- feruanda,in diiiis,& dicendis omnibuscaufis, & argrirudmibus cognofcen- dis occahis, qixorum fignanon iunt inleperabilia,oon pcrduranna,neque certa per leipfi diftintta.
Siinapr». Siguorum vero propriorum, quardam funt longis propiiamagis,vtfuntcomiTiotio oris ftomachi,mordi- catioipfius cum pundtione, & grauedme, & humore ibi pcrcepio,quandoque cafas appetitus, & difficultas tnmfglutitionis, nocumentum ex cibo,& lubricitas,& fluxus (aliur: & quandoquenocenr pulmoni, & cordi prooter vicinitarem iuam,vnde accidit tuiiis, & tremor coidis,& diuerfitates pulfus, & fomnus,& excitand non lecLindutn ordinem,& cum pigritia,& accid.it pru- ricus,& intuitus,& palpitatio,& apertio oculorum cum declinatione ad claufionem, & accidit eis,vtnuncru- beant,nunc vero offulcentur •, & quandoque tenduntur eorum ventres, & fiunt hydropici: & qunndoque !u- perueniunt Huxus ventris. Lumbricis vcro,&rcxun- dis appeticus (ecundum plurimum multiplicatur,quo- niam elongantur a itomacho,quare non nocent ipfi. Etrapiunt cibum,&commoueninr intempore famis motu forn nocente, & debilitante virtutem : & funt cum puri&ione, & grauedineincidentein eo,quodfe- quicur vmblicum . Paruos autem fignificat pcuntus ani,& infeparabilir.is commotronisapud ip(um. Etin- uenic hibtnseosgrauitarem lub hypochondrijsfuis,& doif >. Er exitus vniufcuiulque genei is redbificat cogni- tioncmcuiufque.
■ Curatii. Cuia vermium eft quatuor res. Primaeft regimen. Si enim caufa prima generationis ipforum eft malitia regimmis 111 cibis, & m potibus, & 111 alijs: diminuen- do, & corrumpendo dtgeftionem, multiplicans phlcg- ma,quod eftcrafllim,fngidum,humidum,& vifcolum, ergo fi cura ordinata eft,quod priusoportet caufam ab- {cindere,primum erit in curategimen emendarc. Se- cunda cit ipforum interfcctio, vt facile educantur, nifi enim interficianrur, euacuationi non obedient : viui enim retinentur in inteftinis,& adhxrent,(ecundum di- fpoficioncm.cuius diffolutio eft diliicilis. Tertiaeft eo- rum euacuatio,(I ncque eos mortuos,neque viuos natu- ra expcllat: non enim oportet, vt eorum prolongerur ltatio m ventrepoft mortem,ne inferat vapor eorum nocumentum venenofum pnncipalibus membris. Quarta eft accidentium corredtio. pidt*. Primamrem complent redtificario regiminis inci- bis,&potibus fumptis fecundum contrarietatem eicx, & prout digeftioni complendx oportet, vt fint cibi fub- tiles,facilisdigeftionis,&boni chymi,qui nc>n corrum- Cibi. pantur,calidi,& (icci,nec vifcofi, immoiitineisabftcr- fio,quaeducantur, & interficiens naturavel propriera- interficitn- ce,vel (int exinterficiencibus, & abfterfiuis, veleisad- tu vtrmts. Irl f fl-i^quales lunt aquae cicerum,& cicera comefta,infu- fain aceto, poftquam*abftinuerunt per medium diem, folia caalium, oliux falitx ante cibum cum rutacome- fli,panes furfuracei; cum carui confcdti, ani',o,vel foe- niculo, vel cymino, carnes columborum, pafleirum, & aliarum cum decodtione mentx, vel fal(amento;.fa£to pitiu , exca.pane a(fo,&aceto forti,& potus fit aqua: falfa: (im plicis,-/el cominifta: vinoauftero, vcl forti aceto, vcl a- qu.v dulcis cum cymino in ea dccodo,ani:o,vel foenicu- to,velgramine,&alijs.fitordinatio congruens confor- tauoni digeftionis,& perfcdtionisipfius, pioutfuprain cura ftomachi diiilum ell.
PEDEMONT.
E Secundam rem complent medicinse interficienteJ vemt, u vermes,quarumquxdam (unt communesommbusge-. neribus,qua:dam funt propna:. Et commumum quxda funt (implices,qua-dam compofirx. Etex fimplicibus quxdam (unt calida:,qu;rdam fngidx,qua'dam propri^.
Communes omnibus, (implices,&calida: funtper- c * uAa .. uenientes ad gradum tertium,nifi fit cum eis febns vel apoftema,& luntamari (aporis, acuti, & contrariantes qualitate,& (apore illis,qu<£ magis dihgunt ipfi,qu<£ funt du!oa,& vndluofa,qualia(untmacisin mulrov(u,nux indica antiquata,&comefta,& na(iurcium,& lemen apij; (unt ambx fortes m interficiedo omnem veimem, & fifymbrium,hafce,carui, cappares, aqua lupinorum,
& ipii amari,chalcanthum,drach. j.cum mellc lumptu, zinur,ladtuca,anifi,& nigella, & fi fuper fumen vngua- turradixenula:exiccata,& fumpta,aur.ij ptrfica,& fo- liaeorumemplaftrata(umini,&oleumeorum,& men- ta,petrolcon cumlicinio immixtum,&propne afcari- * dibus. Farach,cum fyrupo de mellc,myrrha decoda ui oleo bibitur adomnes, Calamentum (ylueftre,chi- tran,& coltuscum ponunturinclyileii,fcca,radixcha- ma-leon lnterhcit vcrmes, & propiie albos; pralfium, corduincnijgiana ademer,;e: Eccredoquod funr grana, quxnon e(tdiu,quod liabita funtin vfu,ani(um,fceni- culum, cyminum, aiarum, chamxpirhyos, pulegium, onganum,abrotanum, ficut & abfinthium. Ha:Mc- dicina: mterficiunt omnes acuitate,&fuaqualiiate,& amaritudine,& a proprietate longos,& aicarides aliqua: cis, vtpolium,allium,proprie chitran mmiftratum in clyfteribus, & epithematum, coltus amarus, & lancis mirabiliseft,afiniar,& fuccus pcrfici. Communes fim- F„ z ij d . plicesfngida:,& paucx caliditatis interficientes,funt fe- mcnconandri bibitum tribus diebus cum rob,& lac .acetofumcumfemineapij bibitum,vel lyrupoacetofo, & decoctiofaufel,& (pina?3yptiaca,& funt abfqueplu- rima caliditate,& femen atriplicis, cortex radicis mori, & rubus,deco6tio arborum granatiacetofi,& muzi,& aqua dccoctioms radicum ems, & (iiccus arnoglofla:, aut ipfa(icca, & (umach diflolutum m aqua,eft miiabi- le,ficum eis fit Huxus,& hypociftis,& lutum figillatum cum vino, eft mii abile •, vel indicum, vt dicecur, & eft magis mirabile femen porfalaca',cum multum fumitur inintcrficiendo vermes. Endiuiaamara,tribuli vermi- cularis,myrtus,& apium acetoconditum,& acetum ip- fum in hora fomni lecur.dum aliquam fui quantitatem fumptum eft conucniens.
Quae^enim funtnon qualitatis,& faporisexceden- * aut , m tisaproprietate funtnon inrerficientes illos,cum non llludagant aqualitatc. Etaliqua: ex ipiis fngidisfunt mterficientes laros, vt eft (erratura falicis,coriand: um, endiu:aamaracum bibiturcumlacie acetofo,aut lyru- po acetofo,aut aqua calida.
Compofita: vero interficientes omnes funt,ficut the Comptfu. riaca magna,&confedtip decentonica. Hxfuntmedi- cina?,quibus teoportetinterficere vermes.
Sed in earum adminiftratione oportet te attendere Donminti earum (peciem,potetiam, (eu virtutem,tempus,locum, & modum. Speciem,vrproprias, proutdidtum eftad- miniftres. Potentiam (eu virtutem,vtinocc!dedoafca- ndes ex eis eligas fortiores: in lumbricis,& rotundis,& laris tortcs: inlongisdebiliores,& maxime cum finrcx ijs,qux bibuntur, x qtiibus remotiores funt afcarides,dc- mdc iumbrici laci,& longi luntpropinquiores.Tcmpus, vt adminiflres il!a vacuiratis tempore: medicinaeenim tuncnullo modo impcdiunturad eosperuenirc,& ipfi famefcentes magis trahunturadipfa. Locum,vtin c- rius approximanda approximes,non approximanda de- ncges,ne maius nocumentum adducas, fcd potius exte- riusadnuniftres, & proprie vmblico,& infra,vbi (unt cralla intcftina in quibus generantur,& proprie mono- culus: (upracnim applicaca ftomachonoccnt pluriroa.
Et aliqui applicant fuper ilia, & rencsilla: in:mo cum intenus miniftrabis tales medicinas interficientes,& proprie calidas,tuncoportet,vt ftiingantur uarcs.ne
aliquid

DE ^GRIT. IN
aliquid cx vapone earum maloperueniarad caput, & MHtltiplicctur cxpiratio,ne alitjuid ex eo perueniat ad cor,quare oportet, vtosteneatur apertum. Etetiam meliuselt, vttuncliniantur ltomachus cum ftypticis confortantihus, lie Ixdaturab earum maljna. £t fint ex interficientibus, qualia funt funiach,hypocyftis,& a- catia diif luta in vino, & in longis prt«pile, per ebibita, & quouis modo meliori, fumpta: dummodo finr fupe- rioribus minus nocitut m afcaridibus, clyftenbus, ^^el collyrijs immiflis,in lumbricis, & medijs per vtrafque, & m omnibus,perextrinfecus applicata,lecundum om- nem modum emplaihi,kilicctepithcniatis,cataplafma tis,& vnguenti.
SuaHttt Modus, vt prxmittas eis dclecSabilia , fcilicet dul- c,a > & vndtuoia, qua:funt eis, vt c(ca, adquam cur- ■ft, •nttrft. rant; &hocperhoras diei vnam, velduas , deindo V "~ mec licinasinterficientes, & propriaillisfubiungas, vel m ' vtraqucfimulmifceasi cumenimcurruntadelcamin- uenicnt inuoluta venena, quibusocciduntur, hcutpi- fccsin proprijsefcishamis, quibus capiuntur, & hoc fiueinteriusapproximes, iiue exterius , & pcromnem modum llludagas. iduar.ti*. Tertiam remcomplent medicinx ventrem foluen- tcs, folutione eos educentes ; quarum qua-dam funt di- Tntyeniu*. fponentes, quxdam complentes. Et difponentes funt duplices, quardam occidentes, vtprxdidum eft, qua:- dam inferiusad loca propinqua fphindten , puta mte- ltinis infenoribusillos trahentes, qualia funtdulcia, & vnCtuofa, vt mel,Iac,& fimiliaclyfleribus immilfa, vel coll vrijs ftippofita, vel peritonz:o, ano, & alijs par- tibus ei accidentibus inuntta trahentia illos , qux ad- iuuant amara, acuta, falfa, & acetofa, lllos fugantia_^> per os fumpta, & fupra flomachum, & vmbilicum_j fiplentit. approximata. Et edticttonem complentes , quardam funt tantum educentes, quidam interficientes. Etedu- ccntes, qux educunt tanrum; funt illx, qux non interfi- ciunt,fcddeledtant, vt lac,mel, &aquamellis,6^? fmilesfimplices, vel mixta: in fuppofitorijs immiffa-, < ■& (phi ncftcri inunttaj, iicut baurach, chebuli, hy Ifopus ficca, qi .KT foluuntphlegma, vermes,& afcarides,femen coriandti cum rob, educit ferpentes, verum cxtrahit vermes, & afcarides origanum,etiampolypodium. Et tales funt proprie iiabentes locum m tuperioribus , & medijs, non inferioribus, vtfuntafcarides fubtiles, & minuti, quibus meliores funt interficientes, & folucndo educentcs modo infradidto, approximarx , quarum, r *j m -^' a ""'t qua:dam funtfimplices, qtixdain compofitx. Et fim- \lelduitn. plicesfuntcolocynthis,fel rauri,abfynthium, epithy- mum, cartamus,alliutn,centaurea,nigella,& fcmenatri plicis. Solurioneeducentesoinnes ,& mortificatione, & breuiter omnes folutiua: medicinx, quas in antidora- rionoflroferiatimdixtmus, & maximelaboriole edu- " centes. Scd melioreltaloeomnibus,quoniammortifi- candoedttcitomnes, &oleum bibitum in quantitatej interficit cuin fuaamaritudine, & vifcofirate educir. Et oleumomphacinumlatos mterficitfuaamaritudine,& j & educit fua vilcofitate : quare, linonporelt multum femel btbi, bibatur ter. Etgtana nil inteificiunt ferpen- tes, & extrahunt eos.
MtJia** Compofitx funt hierapicra, eriamftfumaturfcea, "> Ve : m " abfynthij , anafcrupul.iiij. pulpx colocynthidis, drachtn.ij. & quarta,falis indi danich.i & fumatur in_j potu cumaqua mellis. Etnitrum, & cyminum , & fenugrxcum, ana aurei duo. Item nign piperis, cor- dumeni, ana partes xquales, cuius dofis fit vfque ad drachmam vnam, & mediam. Itemcyminum indum, maftix, grana lauri,ana, conficiantur cum melle, & fit • • dofis in mane coch !ear.i.& tantumdem mfero,&quan doqueadditurcnula. Etpilulxdeabiynthio, educunt longos. Etalix, qux funt compofitx ex prxdidtis fecun- dum diuerfas intentioneseligentis, non folum interius per fub, & fupra, fed etiam extertus lctrundum omnem modum approximandx. Modnsautem., & regimen afcaridum, & paruorum eft, vc interfkiamur, & edu-
TESTINORVM Ci
A canturcum fuppofitorijs exprxdidtis, & fale, &clyite- ribusex aquacalida, qux eradicanr materiam eorum. Et fbrtiuseit, in qtto recipitur centaurea , cartamus, hylfopus ficca,pulpacolocythidis, & baurach. Etfor- tius illoeflcollyrium alchitram , & clyfter cumeo, & petroleo, & propriecum oleodechryfomilis, autmc- dullis perficorum, amaroriiin,& arthantta, vel buchor- mancm, & cortexradicis hafce. Et ex eis, quxcolli- S^lttd guntipfos in ano, eft caropinguis, folida, &lardum, «cii» iitautemligatumcumfimbriafili, vtpofl horamcnm '' 1"* /•"* fuerint collcdti,extrahantur , & lteretur donec mun- dificentur.
Quartam rem complent medicinx diuerfx , fecun- dum diuerfitatem accidentiu concomitantium, ex qui- bus elt febris : quare oportet, ut adminiflres frigida, cx quibus funt femen portulacxintus, & "granata vermi culansextra,&acetum intus, & extra,&fimiliterco- riandrum, atriplex, & fimilia non calida, nifi moderatc calida velfrigid£excibis,& poribus,proutexigitdiipo- fitio,& cum debilitat Huxus ventris,neceiTaria luntqux nutriunt cum fortnudine, vteflaquacarnis, & carnes,
& alia, qux funt boni chymi, & velocisdigeltionis ,& maximein paruis; nam virtus eorum pcr le in caufa o- perationis non peruenit ad eos omnino. Et fi funtboni chymi, minoraturchymuscorruptus,qui cil materia eo rum, quare indigent etiam eis,& vermes,cum enim flu- xus minuat, vel auferat nurnmentum, mordicant acri- terllomachum,&faciuntmagis cadere virtutem;qua- re cibentur ante motum eorum, hora quietis, & lonini. Et feparcturcibuseorum, vtfirpaucus, & permiflusali quibus ex interficienribus flypticis, & confortantibus.
Ex quibus proprie cfl fumach, & myrtus, & coriandru, &fnnilia,qux flringunt, & confonanritomachum,& cxcirantappetitum; qui fitimeturne cadar, conforra- bisflomachum cumepithemantibus, &emplaflns, in quibusflypticitas, inrerfedtio, &edu6tio fuauis , non deijciens virtutem, & confortatio, & ereptio apperitus. 2 Etpropriumeft,quodlitexaloe,&abfynthio. Etpi- lulx faftx ex eis cum fuccocytoniorum, vel menrx.Me- mUi- dicinascompofitasadeos,aIiquas fupraincuraxgritu- ad v "
• i i O CS COfyilJG «
dinum cordtsdiximus. Etnuncaddemus alias exper- f, la tas. Exquibusefl .Recipefoliorumperfici,granorume ert *- lupinorum,abfynthij,ana M.ij.terecraifomodo, & fac builirc in aqua,& aceto,ana partes ^quales. Et luper vm bilicum,&renescumfafcialiga,llatimeducit viuos, mortuos,expertumeft. ^tem. Recip.lucci mentx, pa- nisafli,aceti fortiflimi,ana partesxquales,mifcein mo- dumfallamenti ,dequodabisantecibum,& ligabisin pulfibus brachiorum, probatu elt, & fioderetur etiam.
Itcm grana vermium , qux funt granacentonicx dero- _ mania * fricata, &exhibitacum zucch.vel mellerof in omni erate funt experta,& omnidilpofitione, & in cau- fonecum graflisaranciorum. Item acetum fortifiimum hauftumde.lerocu vaditdormitumcflexjierrum. Item centaurea decodta in oleodeperficis, & inuncta ftiper j vmbilicum, expertaefl. Emplaflrum Archidia. con- tmf.u fortansltomachum, interh"ciens,&expellenslumbri- & cos, valetadfluxum. Recip. abfvnthij, mentxficcx, ■P' :Xum - rofarumcum itipitibus,centonicx,ana vnc.i farinxlu- pinorum. vnc.i.panis afli infufi in aceto forti. vnc.s.fel- lis tauri. vnc.iij.aloes.vncs. cornuceruini vlti. vnc.iiij. fpicx, macis, gallix mufcha.gar. calami aroma.macis, nucis mufcha.galangx, cai ui.ana vnc.i.s.hypot v ftidos, acatix, (umach.berber. ana vnc.tertiam. Conface cum Wwn. oleomyrrino, fuccomenix, & ceraquodfufhcir. Item vngarur venter melle, (i fine febri fuerir, vel ladteii fue- nrcum feb. poflhoram pulueriza defuper puluerem a- loescaballini mirabiliterinterficir. Itcmfiarcmbrucha Fml,r ° c,ia luper flomachum, & ventrcmcontralumbncos. Re- * v " m " cip.panemaflitmin accto forti benemollificatutn, & cxprimeper peciam , & cumliquore milcefuccum_j abfynthij, fifymbrij hortenfis, iiicci fofiiorum perficr, perficarix, & * vniulcuiufque mentx, & marrubij curn *uriufiu*. oleomodico ,& aceto. Ec ornniaponanturin ol!a_j
vna,&

FRANC DB
vna, & fac bulll re, poftea afperge puluerem aloes cabal- 1 lini ,&colocynthidis, anadrach.ij.fellis cauri. drach.i. Etpeciaminfufam in eo tepidam fupra ventremappo- ne, &adde pu!u;rem lupinorum. Addecingulum, qui ex longioribus vermibus caufatur, cura ex inuentione_> antiquorum medicorumefficaxelt. Recip.granorum piperis ^oo.&ij. radices rapifts , &duas radices anti- quas fabse lupina: maioris, & radices granati acetofi, te- re,&coquecum qumquecyathisalbi vini, donecter- Tttitopti- napars remaneat , deqao vinodeturad men(ura>iL J j u ver- tr j um digitorum, & in tertia vice emittet totum. Pi- FUuUod lulcead interhciendum fingukum , &omnes vermes: vctmcs. |^ ec jp e faccum afphodeli, & (uccum abfyn thi j, & cen- tonic.c, &fifvmbrij, faba 1 Iupina;, ana, & decoquan- tur, donec infpiffentur aliquatulum, & additoaloefiant T : ,iwtai pi[ u ix 5 & dentur. lij. vel.v.mire operantur. Puluis ad vcrmcs. )f j em _ ]\ C cip. covnu ccruint vfti, centaurex, mentx, pulegij, lilymbrij ,abfynthij centonica;, lupinoruma- marorum, ana drachm.iij.s.vtatur hoc'puluerc cum la- 6le, vel aceto, vel virio calido, velquocunquemodo ac- ciperepoteil. Elcctanum ad lumbricos omnes fecun- dum Nicolaum,&c.
De fluxu ventris omnium modorum, & curis •eius. Cap. 5.
Fluxui vm -T--i L llxus ventris fecundum Galen. generaliter eftac- %1'flutfid. r cidens exeuntis matenalisacorpore per inteftma. com.id. Specialiterautemeftmotusnatura:, leu virrutisexpul- fiua: inteftinorum ad expellendum nocentia laltem fi- bi. Diuiditur autem, & (pecificaturquincupliciter', fe- cundum quinque genera caufarum, qua: Galen. ponit comrnuniaomnibus-, finequorum cognitionecuiulquc fcientianon habetur, vt ponit Abuha. qui. f.in hac no- tificatione tanguntur, lcilicet, Formalis, cum dicit, eft motus. Efficientis,cumdicit, natura:,feuvirtutisex- pulfiu c . Materialis (ubie&iu.T , ,fxue lnftrumentalis, cum dicit,inteftinorum. Finalis, cum dicit, adexpel- lendum. Et materialisobiedbua:, cum dicit, nocentia. Etex partequidem caufa:forma!is, quiaauteft tempe- ratus, & fuauis, quia repietioni proportionatur, & vir- tuti,auteftdifficilis, &diminutus,vcliiiperHuus. De cura CUR1S ' llc intendimus fpeqialitcr. Ex parte caufa: vusfitnt hx. materialis (ubiedtiua:, fiue inftrumentalis, aut enim cil Di.irrhca. inteftinis ,quia in eis matena fit aggrcgata paularim, Tmufmlt' & eft multiplicitcr, qUia aut iubricitas, & diciturlubri- Tncmfm- citasinteftinorum , aut dyfentericus,& eft triplicisTpe- x7rfhr'aili > ac '' fcu gradus, v t Hippocra. dixir. Etcft,autafupe- Lientencu rioribus, aut ab inferioribus, aut a re£lo: & quandoque eft ab ipfo ,quandocjueab extremitateeius, & fphindte- ri, auteitabalijs membrisinliuentibusmatenamillis. Et hic,auteftacerebro, & vocaturHuxus cerebraiis, aut a ftomacho,& vocaturlientericus,ieu lubricitas fto- machij auteftab hepate, &cyftifellis,& vocaturHu- cMcf".'' xus hepaticus , & eft multipliciter, uf infra dicetur: Sjfieneticus. aut propter peccatum hepatis, vel meleraicarum abfq - , ' n fl ux ' one materia: arl illa, & vocatur chylofus, aut eft cUs"hic tn- a fplene, & vocatur fplencticus, & melancholicus, aut trahnbetur. a t oto corpore, & eft diarrhaa, & Huxus liqucfacriuus, velfanguineus, vel paffio cholirica. Ex parte vero cau- tx materialis obiedttux, qua: in Huxu expelliturfic:nam aut eft exterior corporea, vt cibus, & potus, & medici- na, & comprehenditur iub lubricatiuo, & ex eoeft fce- culentus multi ftercoris. Autinterior,&corporea,& hxc aut eft ex continentibus, vt membrum, pars mem- bri], feu fruftum, & pellicula •, aut ex contentis, & ha:c, aut erit ex naturahbus humoribus, puta fanguine, phle- gmate,cholera,& melacholia;& ab humore prcprio ge- neraliter nuncupatur,quia fanguineus, phlegmaticus, cholericus,& melacholicus,& lpecialiter a fpecie vniuf- cuiufqueipfius.Atiteritexnon natur.ilibus,vteil fluxus corruptis pr.rdiCtis humoribus,quiafcendus, a:rugino- fus, virulentus, lotiuus, licutloturacarnis,aquofus, fns- tukntus,mger iicut fangtus, vcl cralli vjni i?x,& fcllcus
PEDEMONT-
niger, & niger malancholicus, & fanguinis puri, & di- uerforum colorum, & funt (pecies hepatici. Et quando- que eft ex vermibus, quotidie, & frequenter expulfis,fi- cut accidit infanribus, qui ladtenurriuntur,& quandoq? eftex lapidibus,licetraro.Etvifumeftapluribusin vno clericoNeapolitano,cuius cognomen erat Medicus. Et nifiew. feruaui duos ex lapidibus,quos emifit cotinue per men- fem,per virgam, & anum, & erantplures, & magni, (ed emiliusperahum fere ficutouum:per virgam,ficutnu- clea , & cummelontim comeftione liberatus finaliter extitit. Exparteefficientiscaufa:dupliciter,fcilicetna- tur.T, feuvirtutisprincipaliter operantis, &aeriscoa- diuuancis,& fimilium, vt venti,balnei,&fimilium:pri- mo modo, fcilicet ex parte virtutis-, aut expulfiua:, prin- cipaliter mouentis ipfam ad expulfionemaut contenti- ux principaliter deficientis, & per cofequens expulfiuz.
Primo modo, vt cum erit a natura fadlus naturaliter o- perante, & quiaprimodigeflerit, deindediuific, & fina- liter expulir, & dicitur criticus. Secundo modo, vt non naturaliter operante a natui a fadtus, & vocatur (ympto- maticus. Ex partecoadiuuantium,vtaeris,& fimilium, nam aut fuacaliditate erit diffolutiuus,aut fua frigidita- re comprefliuus.ex parte autem fi nalis, quia ad expellen dum nociua,aut iuuatiuacorpori,nociua ramen fibi.Ex Neui, quarumcombinatione generalem poteris reciperediui- fionem, nam aut ent fluxus laudabilis, aut illaudabilis, & haxeft caufa fluxus ventris generalis, &communis •> attribuiturautempotiflime, vtefficicnn; cumenimin eo preftantior lit materia,niriturenim caufa vniufcuiuf- quead debiliratem,vel forritudinem ipfius, vt dixic Abu ha.debilitasfcilicet contentiuz, &forritudoexpulfiua: virtutis,talem habicudinem intet fe habenrha: du.T vir- tutes difpenlantesnatura,cum fitcomrnuncin eotiipro 3 . prio adtu, quod nifi vna cedat alteri, vel deficiat reliqua <-*fr3-.ir (uii non exercebitadtum,necfortificabitur,vt dixit Gal. fic eft inquam in retenrione,quod nec cedar,quiefcat,vel deficiar,at contentiuanon rerinebit. Sicquoq - , in expul- 1 fione,& Hu.xu nifi cedat,vel deficiat contentiu3,expulfi- ua expcllere, & fortificari non valcbit. V erum quandcq - , prxccditdebiliras incontcntiua,& (equituroperatio,vel fortitudoexpul(iua:,&eft plurimum,vteftin Huxu fym ptomatico,quicumprocedar amultitudine,quam con- tinentiainteftinorum cum (uis villisbona comprehen- fionecaperenequit, &continere, nec etiam mufculus ani fine malaqualitate pungenteilla, necefleeft ill:im deficere, &de lnde expulfiofequitur. quandoquecft c conuerlo, vtquiapraeccdir, &incipit expulfiua expel- lere ,'& tunc cedit contentiua, & illud eft proprie m f u- xu critico digeftam enim materiam, & diuifam conten- tiuaretinetquamdiu agatexpulfiua,&tunc ficut exptil- fiuaexpellit, irapaulatim , &ordinate contentiua di- mittit. Similiteraccidit m apertioneoppilationum, & apoftematis dubelati, in qua ficut expulfiua aperit, ita_.» contentiuacedit.
Aliaeft caufa fpecialis vnicuiquepropria fpcciei di- j ctr poftgenerales in vnaquaqueferuanda.
Etquidemprimi cau(a eft obedientia matcria: mem- lutun. t* brorum, & viarumapticudo,& natu ix forritudo,cui ni > x i" Ue » du •
1 -t „ ■ m 1 1,-1 . . nocentiu. nt-
hii en impoiiiDilein expelledis nocennbus,exfua lapien h;i impofi- tiaordinata,&infinita,vtdixit Gal.Contrarij vevo con- b < le - traria eft caufa - ,quia debilitas natura: noftri corporis op- prcflk a natura elementari taliter, quod a natura coelcfii reguIante,&gubernantenoftracorpora,&alia(emper, vt GaJ.ait, (ubleu.arinonpoflit membrorum debilitas, viarum oppilatio, vel largitas, & rnarcria: inobedientia, quia cralfi fit,vifcofa, vel (ubtilis imbibita in diminuto, vel eius cftreniras, & furia,& grauedo in fijperfluo.
Et caufa inteftinalis,&lubricitanui,eft,quam fupra in Byfentcn» lubncitate ftomachi diximus. <■«»/»•
Et caufa dyfenterici eftpluriniumcholera rubea in intcftmiscolledta,vel infiuxa fecundum Gal.&quando- doqueelt felnigrum,quandoquephlegma(al(um, fanguisacutus, & quandoquefaniesex apoftemate ir eis acuto^& aperto,
Et

DE ^GRIT- INTESTINORVM-
* inttflit -relio.
G i.
Ht caufa enis, qui eft a * redJo eft inrerior, & exrerior, A appareant cum febre,vel finefebre funtmot interior eft multiplex,fed plurimum eft phlegma nitro- tales. Si vero in proceffu (ponte,vel cum pharmaco (unt furnputridum,quodacquifiuitacuitatem,quareabradit " ' **' * -
inteftina,adhaerendo fua vifcofitate illis, deinde vlcerat,
&.egreditur ficutpundturafanguinis, &a;ftimat .xgcr
f.
*«« ejutper
quodinfuoano fitfalptxluerizatum propter bauracita- tem fuam,& eft cumdolore, &grauedine. Et exilliseft hxmorrhoisintririfeca,fiftula?,&ragadii. Lxtenoreft frigus adueniensano, & feflio fuper duro.
£tcau(aeius, quieftabextremitateeiuseft fanguis', que naruraexpellit fine dolore, & per vcnas hxmorrhoi dales, qux funt in fphindteri critice, vel fy mptomatice. '^"~ T Et caufa illius, qui abalijs membris extftit,& cerebra ccf nfiitn iib lis, eft caufacatarrhi, quam fupra in cura hepatis dixi- breuiter mala coplexio cerebri,& plurimum inflTLiel higida, irrtpediens, & corrampens nutrimentum eius, j ur pcr ta~ qaa multiplicarurin eo fuperfluitas , & eftplurimum f ""' phlegmatica, quam coadiuuat difpofitio membrorum inferiortim, & inaxime ftomachi, & totius corporis re- pletio, in eo multiplicans vapores, & fumos, porofque cutisoppilans, & dudtus eius,perquos fuperfluitates co- fueuit naturalitet expurgare, & expirare, quare regurgi- rant a;l aiios canales occultos, & fluuntinferiusad fto- "machum, ficut in cura ftomachi diximus, & ad intefti- jna propter eorum debilitatem.
Cauia aut eius,qui elt a ftomacho, dicia eft fupra ibide.
Et cauia eius,qui eft ab hepare,& cyfti fellis,eft vt plu titnum cholericus,radens,excorians,& vicerans intefti- na; quarefanguis profiuit ab eis, & pinguedo, vel pelli- cuLc, ve!fruftaipforumeducuntur,&fitdyfentericus, aut fanguineus, & quandoque eft aliarum fpecierum fu- perius pridiftarum.
Sed caufa cholerici eft multitudo cholerx, & acuitas ipfius propter dyfcrafiam calidam ipfius hepatis, & me- brorum cum regimine calido,velpropteroppilationem m poris cyiiis cum fortitudine expulfiux.
Sed fanguinei ab hepate, caufa eft oppilatio venarum chylis, & ramorum etus ad mebra procedetiu,quare fan guisin hepategenerarus ad mebranutriedatrafire non valer, fed remanens in hepate tanquam fuperfluus ab eo ad inteftinatrafmittitur,& pereaexpellitur,vtnociuus. Aut ruptura venar ports, hxc.n.caufaeftegeftionis fan- guinis ,ficut ruptura chy lis, cauia eft vrmx langutnea:.
Et caufa %idi eft corruprio materix, & quandoque a longa retentione in eis procedit-
h t caufa ?tuginofi,eft aduftio fanguinis,& humorum infpiffatio, &qnqueperducitad aduftionem corporis 1 hepatis, vt fiiprain caufis caliditatis hepatis didtum eft.
Et caufa virulenti eft liquefactio fanguinis,& humoru vel refudatioapoftematis calidi m eis, & frrpe fit refuda- tioexapoftematehepatiscalido. Inquir n.Gal. Inomni apoftemate fub cute cijlato folet virulentus exirc liquor, Abu. vero iruginofum, quem Gal.fub virulento copre- hendit,dicittamen,g> &c. Etfanioficaufaeftapoftema- tis dubelatiapertio,vel vlcus laniofum in eis,vel fuperio rtbus membris, vt in prxcedenti capitulo habuilli.
Lotiui verocauia, eft debilitas virtutisalteratiurehe- patis,aut ex fe, aut ex defedtu contentiuas ei deferuientis, aut debiftas fequeftratiui aquofitatis a fanguine pro- pter debilitatem hepatis, & renum. Et aquofi eft maior debilitasalteratiuarhepatis, quamfit inlotiuo, immo quafi deftru6ho multiplicansaquofitatem, quamcoa- diuuant multus potus aqux,& potenna virtutis expulfi- ua:hepatis expelkntispermeferaicasadinteftina:quxfi deticerer, eflet caufa afcitis, vt fupradiitum eft, aut con- uerfioaqua:a(citicorum per venas in vacttum mteftino- rum, quarn natura expulfiua ipforum expellit, & folui- tur afcites, ficut Hipp.dixit.
Et caufa m nigro fcculcnto,ficut eft fanguis,vel grofii vini fgx,eft fecundum Galcaliditas hepatisadurens, vel frigiditas eiusmafiam fanguineamcongelansprouemes ex melancholia non mundificataab hepate, qui fuper- fluensin eoputrefcit,&accenditcalorem,&febrem,vel
manet ficut eft, & infrigidatur,fi fponte, & in pnncipio
meliores,vtdixit Hipp.Etquandoqueeftnigredoalon- ga mora in trafitu ab hepate ad inteftina, fed ilia eft pai - ua,nec eft propter caufam ab hepate.
Etcaufanigrifelleieft aduftiocholera;rubrx in hc- pate, vel multx,&proprte fubtihs partis eius.
Et caufa nigri melancholici, qui eftab hepate, eft de- bilitas fplenis, vel oppilatio eius, quarenon mundifica- tur melancholia ab hepate, ftd fuperfluir, & expellit he- paradinteftina.
Etcaufaeius, qui eft diuerforum colorum ,eft diuer- fitas humorum confluentium abheparead inreftina cnrice,vel fymptomatice, cuius caufa eft diuerfa, & in- asqualis hepatis, & itomachi, & venarum dyfcrafia ,& diuerfitas regiminis.
Et eius, qui ex vermibus caufa eft,quam fiipra in pr^- • cedenti capitulo diximus.
B Et chylofi, caufa eft debilitas attradtiua: hepatis, vei oppilatio mefaraicarum ,velmultitudocibi chylimau- gensfupra potentiam hepatisattradtiuar, vtGal. dixit.
Et caufa fplenerici, &'melanclnlici eft multiplicatio humoris melancholici in hepate, & membrisabfque op pilatione, & debilitate fplenis, quare fplenmultam me- lanchoHam trahit, quam mittitad inteftina virtuseius expulfiua, vel apertio oppilationis ipfias.
Et caufa fadti a matena influxa a toto corpore,& diar- rhici proprieeft fm Serap. multitudo humorisin corpo re,& venis,&npmali, quiacib.non digeritur,necc6uer titurin membris,necreloluitur proptercutis denfitate, fed ranquam grauansanaturaperinteilina expellitur.
Et caufaliquefactiui eftcaliditas diffoluens,& liquefa ciens humiditates membrorum,quas natura,vt nociuas *expellit qnque per vrinam,& fit vrina oleaginofa, vel vn dluofa,ficut fperma in fiiperiore habens,ficut telam ara- neam, & quandoque per inteftina, & facit fluxum ven- tris vn6tuolum, ficut in hedtica contingir, & phthifi.
Et caufa fluxus fanguinis,qui eft a toto corpore, eft fu- perflua repulfio venarum ex (anguine, quam multitudo cibi,& jppriecarniu^&potuSj&proprie vinirubei fpifli effecif,vel mebri mutilatioaggregauit,vel dimifiioexer- citi) confueti non refoluit, nec lolita:euacuationes natu- 4 """■ rales,velartificialeseduxerunt, ficut Gal.dixit,fed natu-*' ragrauataadinteftina,apertis venishepatis,tranfmittit, quem iuteltinaexpellunt,&fitegeftiolanguinis. Etin- terdam ad renes, & veficam, venis renes imbibentibus, non apertis,fed folum rarefadiis,ipfam trafmittit,& vri- na ficut fanguis ipfe emittitur, vt contingit in segritudi- nibusacutis fanguineis,ficutdixit Abuhali.
Et caufa fluxus,qui cholirica palfio dicitur,eft multi- cuim,» plicatio maioru humorum in corpore ex indigeltione,& corruptioneciborum, propter malitiam ipforum regi- J *' minis,&dvfcrafiam membrorum,& proprie corrupen tem digcftionem , & multiplicantem humores ipfos malos, ficut accidit infantibus, &gulofis, & propriein D a:ftfete,&aurumno,inquibuseft digeftio debilis',&pro- prieciborum habentium proprietarem incommouen- do,quos natura non conuertit,(ed abhorref, quare moue tur ad expellendum, & reddir eos ad inteltina, & fit flu- xus venttis cholericus, aquofus,& iruginofus, & reddit etiam eos ad ftomachum,et accidit vomitus cholericus, & vitulentus,viridis, vel aquofus,& fecundu plurimum fitfiuxus ventris ,& vomitus fimul, naturaenim valde ab eorum corruptione, & malitia moleftata, toto cona- minemoueturadeorumexpulfionem, &fic fimulper vomitum,& feceffum expellit.
Et fadti a cibo, & potu caufaeft manifefta.
Etfuxus multi llercoriscaufa,eftquantitas,&quali- tascibi,&paucitaseius,quodad hepar,& membratra- hitexeo, &multitudoeius,quodexeo,&vtraquecho- leraab eo mediante cyfti fellis, &fpleneredditur adin- teftina,vtGalait.
Et caufa eius,in quo membrum, pars, fcu fruftu eius vt pellicula emittitur,& vocatur excoriatiuus '"Vlcero-
fus, eft

FRANC- DE
fiis,eftcaiifa dyfenrerici, & cholerici,& eius qui choliri- ca paffio nuncupatur, quam fupra diximus. Cunvn.hu- moraaitus in inteftiniscolligit, aurdiuperea Huxerit, ipfa vlcerat,vel abradit, & excoriat, & pinguedinem eo- rum,fanguine,ac pelliculaseducit: demu vlcerat,& fru- fla eorum expellit. Et quandoq; eft ex fuperioribus,qua- doq; ex inferioribus, & quandoque ex veneno, & quan- doque ex acumine medicins. Scd fpecies excoriationis funt,fanguinea,virulenta,faniofa,& ty riaca corticalis,et habentes coparationem adinuicem,primaeft faluior, & crit quandoque ex xgritudinibus acutis, & febribus ad - urentibus, & vnaquxque ex exeuntibus eft manifefta.
Et caufa eius, qui elt ex fanguinc, vel phlegmate, vel cholera, vel melancholia contenta in inteftinis, cft mul- titudoeiusproueniensafuperioribus ad ea paulatimin eis aggregata propter conltipationem ventris, donec fu- petfluat, & htdat fua quantitate, vel quahtare, vel vtraq; expulfiuam - , quare mouctur ad expellendum ipfaiiL-j, quam adiuuat quandoque humiditas, & lubricitas ma- terix, Sc humores, *c proprie cumfueritex ph!egmate_> aquofus,vel mucilaginofus. Etcaufa vniufcuiulque fpe- ciei ipfius ex pnccedentibus eft nota-
Et caufanaturalis, cririci, laudabilis, & qui cft ad ex- pellendum nocentia ex didtis caufis temperannotaeft, 6c conrrarij caufa cx contrarijs caufis.
Dijigtiufu SIGNA. Signorum, quxdam funt communia, qus- dampropria.Communiaex prscedentibus, comitanti- mfccndi. bus, & fequentib.aftumuntur. fuut. n. com munia tempe rato, critico,& laudabili,qui eftadexpellendum nocen- tia, 5c eius contrarioj vt fupra in vomitu didtuni elt.
Et figna facti a fortitudine expuliiua* funt, alleuiatio, qua: fequitur, & facilitas eius cum bona tolerantia.
Sed iachdefedtionecontentiux, fignafunt commu- nia,quia nec conferunr, nec bene ferunt. 3^ n} Signa vero fpecialia vniufcuiufq-, funt. Et quidem lu- ttus lutnfi- briticatiui funt figna rnalx complexionis ftomachi cum attim. niateriafrigida, vel calida, &c vlcerum eius fuperius di- «Sta. Differunttamenlubricitasinteftinorum, &ftoma- chi, quoniam in lubricitateinteftinorumcibaria,&po- tus funt magis digefta, quam in lubricitate ftomachi. Sigxs dj - Signa vero dyfenterici funt apparitio prardidlorum fmtenci. hutnorum in exeuntibus acutorum, &c ipforum exitus cum dolore, tortione, &c pundhonc", & plurimu eft cum feb. &c deinde permifcetur ei fanguis paucus, &c pingue- do, deinceps fi perdurat,pelliculaj,& fi vltra intyidacur, frufta mteftinorum apparebunt. Et per ea diltinguun- tur tresfpecies notxdvfcnterii,prima,in quaeducuntur fanguis, Sc pmguedo-, fecunda inquaeducunturpelli- culx, & tertia in quaeducunturinteftinorum frulta, fi- *'*• cut. Hippoc.&Galen.inaphor. oftendunt. Etfi]qui- Tg.cAft."' dem taleshumoresabinteftinisfuerunt, inquibus ag- gregati paulatim fuerint, prxdi&a erunt quafi continua. Si veroab alijs mcmbris influxa eis, pra;ditla exeuntia, & dolor erunt periodica, & membrum a quo fluxerunt, perprscedentem eius difpofitionem, velpaflioncm— j cognofcerepoteris , fiquod eft. Et fiquidem fiunt.ex inteftinis fupcrioribus, cognofces per dolores fupra vm- biltcum , cum rafura apparentem eo, & exitum egeftionis poltlongum tempus doloris, &perquanri- tatem fanguinis,qui eft plus, & per quantitatem pellicu- larum, quia funt minores, & tenuiores, & per miftio- nem ipforum cum fosce maiorem. Si vero in inferiori- bus e concra perpendes omnia, & loca rafura 1 pinguedi- >#< nem,&dolorem (ub vmbilico. Etfi quidem ralis Huxus incacperit a cholera, vel phlegmate (alfo, vel ab alijs acu- tis colleCtis , vel lnfufis, eft curabilis, fi conueniant ne- ceffariaexparte medici,infirmi,aftantium ,&neceffa- liorum. Quod fi a felle nigro incx-perit eft mortale, vt dixit Hipp. Et tamen fi mutantur in bonum, & natu- rales fuperfluitates admixtas habucrmteft bonum, vt H ipp.idem dixit in aphor.
Sipw cen- Signa cerebralis, funt, fignacorrupt ionis complexio- niscerebri, fcilicetfrigiditatiseius, &humiditatis,,& eft) vt plurimum , vd cahduans, & humiditatis,
PEDEMONT.
E £lt rarius , quxfupra incura xgritudinum hepatis di- ximus.
Signa catarrhifunt,quodcft feruanspcriodos, <1 ~ > vt Sig»»cat»r quia de notte mouetur, & poll fomnurn magis eo, quod ' c ^ tu ' rr f.^ * iila horageneratur, & retentaaggregaturmateria , & poft fomnum aggregatafluit ad mteftina, &apud de- fcenfum, cum tranfit per meri tranfglutiet infirmus, & cum peruenit ad ftomachum fentiet quandoque graue- dincm, vel dolorem, & tranfiens per eum educit ab eo indigeltum cibum lecum,fiinuenitipfum ineo,& appa rebit ficut lubncitas intcftinorum. Differt autem ab ll- la,- quoniam lubricitas de fchoras non habet diftinttas, in quib. crefcit, & minuitur, ficut cerebralis, fed lecun- dum regimen tantum, quarenon accidit nifi (umpto cibo, & cerebralis etiam apparet abfque cibi affumptio- ne, nec figna cerebri corruptx complexionis in ea appa- rent, nec repletionis, nec alia accidcntia, qux apud de- lcenlum materiain cerebrali contingit, & h.xceft in ea, p quxeftcx malitiacomplexionis. Sed fi fit lubricitas ex vlceribus, in ea apparent cortices,& fanies,qua: non ap- parentincerebrali.
Et figna eius,qui eft a ftomacho,funt fiena lubricira- s 'i" a v u ' *■ tis ibidem dicia.
Et fignaeius,quieftabhepate,& cyfti,funtfignain- Signa ^ui flammationis hepatis, &regimenpraecedens multipli- * bh 'f ate - cans choleiam abfque fignis oppilationis, & debilitatis cyftis,& hepatis cum circumftantijs fimilibus, & appa- litionecholerxinegeltionibus, & vrinaalba, & cum confuetudine pariendi, qux in idreritia diximus, & fi fit cholera prafina, eft magis in ftomacho.
Etfignafanguinei,quieftabhepate,fimtfignaoppi- Sig»* /;»• lationum venarum,& ramorum port£,vel ruprura eius, qux fupra in hepate diximus. Et eft fine dolore ventris, & elt differens a lotiuo,quia hic ell fanguis purus ,ibi fi- cut lotura carnis recentis.Et ab eo, qui cft ab mteftinis, quia hic eft fine dolore,& apparens fubito multus,& in- terpolarurduobus, vel tribusdicbus, habensintermif- G fionem, donec materia aggrcgetur •, deinde fluit, & de- indefitxruginolus, fubtilis .deindepaflioneaugmenta- tafit craffus, ficut f?x. Eteft cum rafura, &diuerfitare colorum a principio, propter diffolutionem fubftantix hepatis, quam cum natura diu pati non polfit, fignum cft citx mortis, & eft llle paulatim, & poft exitum cho- lerx, & humorisacuti cum dolore quafi continuo. Et fi eft a re&o,eft, ficut guttx * fila, & fputuin fanguinis paucx quantitatis, noncommixtum, fcdcircumuolu- tum ftercori, velhumori mucofo, &etiamcumexpref- lione, & quandoque ell cum dolore ;& vocauit Abuha. ip(um azair. Et fi eftab hxmorrhoidibus manifeltis frn fus declarat •, fi intrinfecis, occulris, dolor eft fine expref- fione; & fanguis eft niger in principio, & perfeemif- fus, vel valdediftindtus. Et eft etiam differens abeo, qui eft ex toto corpore,quod eft,quia, qui elt ex toto cor- pore, eft cum caufis fuis, qux funt manifeftx; ab hepate vero veniens non eft.
H Et figna fetidi, funt f^tor cu prxceflionccaufx corru- $•*** ptionis, vt elt putredo humoris vlcens, & apoftematis. Un "'
Etfignaxruginofifunt viriditas, ficutxris xrugoin egeftioneapparens, & fignum multx infiammationis hepatis, & corporis totius adurentis,& regimen prxce- dens caiidum. Et cum perducit ad hepans aduftionem apparerquandoquevrinxhvpoftafisorobina,& orobus eftfragihs, & rubeustendensad nigredinemad diffe- renriam eius,qui eft ex renibus; & eft morralis.
Et (igna vii ulenti, eft inflammatio apparens non adu ftiua, led liquefatSiua, vel (igna apoftemans calidi (ub cute fubrili c^lari, vt elt apoftema hepatis,& quandoquc ftomachi,& inteftinorum.
Et ligna faniofi funt ex prxcedenti capitulo nota, & funt ngna vlceru, & apoftcmatis dubelati, & aperti. Et quandoq; eft vlcus fordidum, & quandoq; corrofiuum. Htdiftinguitur,quoniacorroliuueftcu maiori dolore,et {qtet enam,& quod cgreditur eft decliuead nigredinem. Et fignalotmi. lunciignadebilitatjs alteratiux hepa^
?is,

DE ^GRIT. IN
tis,dicLv fuprajtam fi ex fe Hefecta fl.c principaliter,quam ctiam fi deficjat ex contentiuadeticiente,ptius,qu£eom- nia pofui mus in debilirate digeftionis ftomachi, & hepa tis didira fupra ibidem,& eft cum paucitate vrinx, & pro priequando eft ex defectione fequeftratiua: renum.
Et figna aquofi, funt figna eadem, fed fortiora, & re- gi men piaxedcns,ficut comeftio fruduu,& potus aqa^, & paucitas vrina?, &pnuatio fudoris, vel afcitis prxce- denscum confortatione virtuns, &aquatunceftcitri- Jia,ex prxcedenti vero caufa elt alba.
Sigil» facu Ht figna tiigri feculenti,ficut eftfsjx <anguinis,&craf- fi vini,l'unt fignadebilitatis,&oppilationisfplenis,&:re- gimen prxcedens multiplicans melancholiam in hepa- te,& fanguinc cum corruptione,& inflammatione hep>a tis,& febnspeftilens,multipltcans,vel figna frigiditatis, & regimen prxcedens melancholiam in hepate, & fan- guiue, cum corruptione, & inflammationehepatis, & febrispeftiles; vel ligna frigiditatis, & algoris ipfiusabf- que corruptionc,& febres. Et qitf eft a fi igiditate,eft pau cse nigredinis, & fine odore, & crafiiorts iubflanna',qux eft a caliditare,eft e contra;& pr^cedunt eu egeftiones,& vrinx cholerica:,& virides,& mixtae, Qua: eft a longa re tentione,eft minoris nigredinis, &procedens abfq; om- ni no.cumen to hepatis, lmmo caufa eft m inreftims.
Et figna nigri fellei (u n t cal i d i ta?, & i n H a m m a tio fo r- tis in heuate, cum fignis debilitatis fplenis,& oppilatio- nis eius: & regimen pr.-ccedens calidum, vel melancho- licum. Etquod egieditur fuper terram eifufam ebullir, ficur acetum, a quo fugiunt mufchre, eft valde ni- grtim, lucidum, & acnsodoris: pra:cedens autemnihil ex his tribus habet.
nigri,melacholici,hepatici:funt debilitas, & t„ 0 ppii a tio fplenis,praecedentescu donnnio melancholi^, in hepate,& fanguine. Et eft minor duabus nigrispr?di- <5tis fine comparatione, & fine odore. Et eft differens a fplcnetico melancholico, quoniam in illo no eft appares debilitas,&oppilatio (plenis faltem in poro;& per quem rrahit/ed fola nialitiaregiininismukiplicans melancho liam,& cum circumftantijs fimilibus. Etquandoq; op- pilano in poro expulfioniseftretinensmelancholiam, qua traxit iplen ab hepate, & cum aperitur, fequitur Hu- xus melancholicus;& quandoq; votnitus;& eft tunc ma ioris nigred inis propter moram in longa reten tione.
Et fig na eius, qui diuerforum colorum eft, funt appa- ritio iplorum in egeftione, & regimenprxcedensdiuer- fum,cum mxqualis dy fcrafi^ corporis fignis.
Sisxa d.y Etfigna chylofi,funtapparenschylusinegeftione,& fignum frigidiratishepatisjveloppilationis eius,vel fi- guaoppilationis mclaraicarum.Sed d/ffert,qili elt ex op- pilati(me mefaraicarumabeo,quieft propter oppilatio- neminvenis hepatis; nain cumeft ex oppilatione ve- narum hepatis,eft chylus tendens ad rubedinem aliqua- lem proptf r altetationem aliquam, quam recipit in me- faraicis, fed cum eft in mefaraicis oppilatio, & orificijs earum, eft chvlus albus, & citius cgrediens, vel eft pra:- cedens regimen multa:quantitatis,&quahtatisabfque_» aliquo prxdidtorum. fi 1 '- Et figna fplenetici,funt,qui eft, vtplurimum, melan- cholicus,& iam didb funt.
Et fignadiarrhici, cuius materiafluitatotocorpore ad inteftina, funt fignaexpulfionis naturalis, & pletho- rix, vel cacochymixcum forti virtute abfquepaflione alicuius membrorum ad differentiam cholinca- pafiio- nis, qux femper eil fymptomatica.
Et figna crifis,vel melancholica: materice,& fympto- maticarcompellentisnaturam.
Sfoccflu- £(• figna liquefacHui, funt figna phthifis, & hecftica: ijj cncict. p rTCCC j ent: j scum teneritate membrorum,vteftpuero- rum, & i nfantium, & eorum proprie, quorum lacerti funtmolles,&humtdi,&exeuntiafunt,ficut humidi- tas liquefadliua,alba,vifcofa,&proprie cum procedata fubftantia radicalium membrorum, quandoque enim cftex liquefadlioneadipis membrorum , differttamen ib illa, quiahxc non eft vifcofa, licut illa, nec cum tan-
^ESTINORVM cj
ta defedtione, & arefadtione, & cum efi alba clr adipii recentis. Sivero eftcitrina, eft adipis anriqux. Etcum expelliturper vias vrina:, vrina eftalba fimilisfperma- ti, vel ladti. Et ita vidimus in fratre noftro,cuius corpus totum fuitex feb.longa coniiimptum,& diffoliftum jier talem vrinam, & mortuus eft; cuius animam Chriitus recipiat benedidlus. Etcum eftex hquefadtioneadipis vrinaeft oleaginaper rotuin admixta, &propriecum eft ex liquefadtione fuperiorummembrorum, fedcum cft ex liquefadlioneadtpis renum, pinguedo eft conglo- bata, & fuperata, fupernatans, vnde Hippoc.in aphorif Quibus vero pinguis hypoltafis, & conglobata nephri- ticam fignificat. ,
Et figna fluxus fanguinis,quiprocedit a toto corpore ■%"- fl»*- funtfigna plethorire dimifiio exercitij ccnfuen , quies,& multus vfus carnium, & vini, mutilatio mem- bri pracedentis, & retentio euacuationis confuetx,abfq; oppilatione,& xgritudine alicuius membri.
^ Et figna cholericae paftionis, funt figna digeftionis diminurx,&corruptx, &malitiaregiminisparticula- ris multiplicantishumoresdiuerfos, &calidos magis.
Et fimul apparet Huxus,.& vomitus,& eft cum anguftia fiticulofa,vigilijs,&: dolore ventris;& quandoque dedii- cit ad rafuram, & excoriationem inteftinorum, & meri, & gutturis debilitatem, fudorem frigidum, & exttemo- rum frigiditarem,& fyncopim, & fpafmum, & eft ma- lam fignum. Etcum materiaconuertirurad vias vrine, eft bonum; fed cum fuperfluit inde,perducit ad excoria- tionem, & vlcus, &acciditardorvrina:inteftinis pei- ducensad refolutionem.
Et figna faCta a cibo, potu, & medicina, funt manife- ffa, & etiam figna ftercoris apparentis.
Et figna excoriatiui, abrafiui, & «'"Ylcerofi, ex exe- ,untibus patent, exregiminepnrcedente, & fluxuhu- morumacutorumlongo, quiipfum minantur, &por- tedunt.
Et figna eius, qui eft ex fanguine ,cho!era, vel phleg- C mate,& melancholia cotenta, & aggregata in inreftims, & grauedo,& pundtioperfeueransablquenocumento, & paffione manifefta in fupenoribus membris: eft rcgi- men prxcedens multiplicans humores corporis,& flnn gens ventrem, exquibusininteftinis materierum illa- rum aliqua coadunatur.
C V RA fluxuseit multiplex, nam fifit laudabilis, De curtfln & criticus permittatur; quia fi fit difticilis, & diminu tus, eft:coadiuuandus, &facilitandus ,vtdixit Hippo. Et qualiter fiat lllud, infradicetur; deinde permitten- dus,donecad perfedionem veniat; & cognofcitur,quia confert, & beneferunt, & curn confortatiuis membro- rum temperateftypticis eft vtendum, quxfintficutha- benxmaterix, neeffrenitet, vtnonfupcrHuat Huxus, quod fi fuperfluat,ex tuncfluxus cft illaudabilis, & eft reftringendus. Etcognofciturvt Hippoc.dixit. Nam quamdiuconfert, &beneferunt,eft,vtlaudabilis,per- " mittendus. Cumautem necconferreincipit, nec to- D leratur bene, quia natura debilirari appareat, eft, vt il- laudabilis retinendus.Si vero fit illaudabilis,eft fy mpto- maticus, aut eft cum riarurx regulatione, vt fupra in cu • ra pleurefis habuifti, &tunceft permittendus.Eft emm laltem per vjam caufx bonus, quam minuit, & per con- fequens morbum dependentem ex ea , & naturam fu- pra refiduum materix potentcm facit, vt Gal.dixit. Aut 3f ' fine regulatione naturx, & tunc cum fit toto genere prx ternaturam,&malus,eftretinendus. Inretentioneau- temeius, duplexeftintentio,generalisfcilicet,& fpe- cialis. Generaliseftgeneralemcaufaminfpiciendo, & immediatam, resvnafcilieetconfortare femperreten- tiuam, & per confequens debilirareexpuliiuam, fiuo quiefcerefaccre, quxeft inomnibus fpeciaiibus etiam attendenda.Sienim fpecialiscaufaquxiibernon nifi de- bilitando contentiuam, & confortando expulfiuam flu- xum gignit: ergo quxlibet cura fpecialis tit, quia caufie fpecialis Huxus cuiuflibetdebeteffeablatiua; quod con- fortet retentiuam, & debilitetexpulfiuam,yelquiefcere
faciat.

FRANC DE
faciat. Completurautem inquantum huiufmodi ftypti- E cis, frigidis, vel calictis ptout di Ipofitio exigit, qus mfra dicentur(Trinitans auxilio.Sed coliderandootnnescau fas ems mediatas, & matcriales, eft duplex;quia fex res, quibusomnibiis,vel plurib.oportet,vtcopleas ,prsEter re gimenc6mune, quod quamqua pnemittendum fic hic, vtcommune,& principalein cura,poftponemus tamen vfq-, in fine, vt lllud ex propnjs meluis colligamus, quas res iupradiximus inconfolatione medicinarum,vbi fo- lutionem medicinxcum (uperfluitatedocuimusretine- rc, & in Cura vomitus, & quibus complentur: illuc ergo recurras, & infpicias diiigenter. Et adapra vnicuique (pe ciei res prstdidb.s fibi conuenientes, {iueomnes,{iueplu res expediant. Specialis intentio varia eft, & diuerfa, fc- cundum varietatem fpccieru eius, atque cauiarum pro- prie materialium,& interiorum maxime.
CurAticflu-; Si ergo fluxus fit inteftinalis,& lubrificatiuus, curan- ( ' l,s 'proutfuprainlubricitateftomachi dictumeft. Et eft breuiter cura eius lex res.
Prima eft mutidificare, & alterare.
Secunda eft ftypticare, & confortare cum his,qua; di- centur infra,& proprie in hoccafu miidihcantia lunt fo lutiua vetris bibica,(i caufa fit in (uperioribus: vel cly fte- rizata,fi fit in infenoribus maxime, vel vtraq; fi fit in v- t.ie lo.atf. trifque,ficut in lieteriacueft inftomacho vomitiua. In- quitenim Gal. vomitu verononeduciturnifi, quodin itomacho folo erit. Maxime cum clyfter non tranfcedat ieiunum,vbi mundificandoderiuareintendas, quo cafu vtraq; in vtraq-, lienteriacongruunt, & vomirus, &cly- fter,&in vlcerofa magis. E t fumpta et omni eius caufa ex lauantibus,& lubrificantibus,feu lenificatibus, & abfter gentibus,proprieeftaquafurfuris, velhordei,mellis,vel paffularii, vel aqua la6tis, & aqua oliuarum falitarucali- da,& falitorum pifcium, mucilagines,cafia fiftula,rnel, &zuccharum rubeum fimplex,&compofitum cumro fis confortantibus, quod confortar, & fohnt, v t eft gele- riiabin,& zuccharum rof olea,puta rofatum.channme linum,amygdalarum amararum,nardinum,& lrinum, baurach,& alia abfterfiua,calida,& frigida,qux oportet eligcre/ecnndum neceiliratem, puta. Nam fiinteftino- ruin lubricitasfuerit exviceribus, eligasimmordacia, cum quib. aliqua immifcebis ftypticaconfortantia itite- ftina,vtrepellant,fiadfit, materiam Huentcm,& clyfte- rizabis, donec mundificatio vlcerum faitafit plene',de- indeclyftcrizabiscum ftypticisconglutinantibus, &ex proprijseft terra figiliata, & fanguis draconis,& fuccus Clyftcrcs Jiy rubi immaturi, & cafeus vetus affatus, vt infra dicetur ? >l "' cum aqua fumach, quoniam funr bene propria m confo lidationevlcerumeorum, & pra'ter hic (uniach, quia reprimi t tales humores rheumatizanres, a fuperioribus membrisadinteftina. Et cum daturaqua eius cum the- riaca noua, elt vltima. In ea vero, quae eft ex materia frigida, & humida eligas acuta per fe fine ftypticitato jnulta, deindeconfortabis.
Terria, aurem, fialiquod membrum aliquid influat, redtificabis, & fpica eft propria, & alumen, & macis,& peoniam fyrupis .-prohibet enim curfum taliummem- brorum ad ea.
Et quarto materiam deriuabis, & exiccabis, & in hoc zingibcr eft proprium,& crnnamomum.
Qijinto regimen ordinabis cum ftypticis congluti- nantibus.
Cun difin- Sextoaccidentiacorriges, vtibifupradidtumeft.
Sedfifitfluxusdvfentericus,cumftypticis, &g!uti- nantibus ex materia aggregata paulatim in inteftinis no fiuente ab alijs, cura erit quatuor res tantum, prima eft mundificare matenam, fecundaeftconforrare,congre- gare, & vnireinteftinadebilitata,& relaxata,velrefo- luta per^uxum: tertiaeft regimen - , & quartaeft acciden tium corredtio, qux dimittatur ad pradens,cum non fit dc effentialibus curationibus , ied accidentalibus, & ideoin fine capituli referuetur.
Mundificationem complent, clyfteresex abrafiuis, iaaandb .didhs frigidis,ahquam ftyptidcatehabeiKjbui,
FEDEMONT.
vt aqua hordei,zuccharum rofatu,oleo rof & fuccuspor tulaca-, cum materia fuerit calida, & fubtilis. Et fi plus fuerit calida,& adufta addes mucilaginem pfyllij,cucur- bita:, & melonis, vel ex ea cum aqua ladtis clyfterizabis oleo rof. & aqua (eminum communium, vel cafia: fiftu- lx. Si vero vilcofa,quale eft phlegma falfum, fiat ex aqua furfuns,melle communi,vel ro(ato, oleo amygdalarum amararum, & fale, vel exalijs fortioribusabfterfiuis, in vnoquoque fequantur comprefijua: ex fpeciebus myro- balanorum eledlis,prout requirit materii difpofitio,qu£ aggreganr virtutem in fe mundificatiuam non aftat^vcl parum cofortatiuam . Et ex illis eft rhabarba parum af- lum, & aliaconfimilia, rheuponticum, & etiamvomi- tiua, &propriecum materiain fuperioribus eft intefti- nis,quas fuperius m cura ftomachi habuifti.
Confortationem autem ,& vnionem complentinte- ftinorum medicinseftyprics habentesin feaggrcganua virtutem confortationis,quatenus efFufam,fi quam ma- Cornltu . teriam propter debilitatem eorum non recipianr, fed re- tio. pellant,coadunationis,&vnrionispartiumeorum,&re tentionis materiecaiide,& frigid^proutqualitatiipfius materix congruit,& dyfcrafia: inteftinorum,quas ibi fu prain confolatione medicinarum enarrauimuS fimpli- ces, & compofitas,quarumaliquas(Chriftoduce)infra poncmus, prout diipofitio exigi t, illas miniftrabis intc- nus,& extenus per onmem modum.
Etexilliseft hypocvftis, lutumarmenum,galla: pul- c "" ltl!r ' 1 ":
l 1,-1 {• r- "" fiW"-
ueri7 .at .T ,charaba:,cortex lcrbium,papaueralbum. Et 11 tM /„. cum lyrupo violato lumatiir,foluir. Er ex illis eft capho- ra/andali al.femen acetote,alumen, & lucci prxdicloi u exiccati,& rob ipforu, & ramich,& roftrUm porcintim.
Erex herbisconfolida,virgapaftoris,&bur!a,congio-" lus,phafolaria,cauda equina, portulaca, daralceni, diiir- dea,endiuiadecodtacu aceto,&propriefylucflns. Om- nia diuretica, & calida, vt afparagus ftringunr vcntrem, quia vrinam multipliCanr. Et frudtus ftyptici alij non,vt matiana, pvra,& cytonia,forba, meipila, lihes, zarur, & lac, &acetofum decodtum cum lapidibus moiaribus, velferro.Eteftmelius fecundum Abuha.aquocftpcm- rusabltradtum buryrum , &per decodlioncmeft ferofi- tas minorata - ,& frigida ftypticx virtutis,vifcllus oui tli- xatus in aceto, & aliafrigida, & ficcaconfimilia. Er ex caitit. eis calidis eft fandaracha,ameos, radix foenic.cum (emi. fuo,pulmo,& vifcera animalitim vfta,&pu!uerizara,& xyloaloe, macis/gallia mufchata,rnaftix,ftyrax ficca,que dicitur calamita, (angtiis hirci, darfcelam. Et tempera- Tiptmu. tum eft cera, (uccus f olrorum coti.
Et ex proprij s folutioni puerorum eft ladanum,& ca- fu!r ;, pillus veneris exiccatus, cui ineft proprietas, vt confor- ter ftomachum, & venttem, ne recipiant fuperfitiitates, ficupfumach.Etex eis,eftcoagulum hcedi,& pulhequi, quandodatur inpotuinfanri pondusquartumdrachm; vnius inaquafrigida,&magno (upra illum. drach i.fi- cut ex coagulo Ieporis, qiToniam coagulando mareriam hquefactam retinet ventrem ftatim, vt dixit Abuba. Et addit,&oportet,vtiDCipiat, quiad potandumdatcoagu JXd/" la a danich.i. fi vero non fufficiat, vel confert, addat 111 eo v fque ad illud ,quod non pertranfeat in pondere. dra- chm.i.quoniam eft vehementiscaliditatis, &valet in fluxu, cuius caufaignoratur, vt ait Auer. exomrii pro- fcfi" 'I prietare, & in frigido plus, quoniam in eo iungitur pro- f" pnetas cum complexione. Et cafeus quidem "TVetus; v ° r ' cum primo fuerit ablatus cum aqua , &falepluries, & decoquatur bene, vt egrediatur ab eo (al: deinde cxicca- tus,vel aflatus; cum ex eodatur in potu pondus drach. i. eft minoris nocumenti, &fortioris conftndhonis quam coagulnni_j.
'£talia funt ex eis compofita ad frigiditatem declinan ria,ai;a ad caliditate, qua: infra Chrifto duce poncmus. Et fiquidem fiftatur fluxus ex his,nec fada remanfit ali- qua lxfio inteftinorum fubftantia,ad alia procedt re non oporter. Quod fi fadra fit,oporter ad alia procedere au- xili.'i t vt fcquctur.
Quod fi talis dylcnteticus 1'nxusa materta acura ab 5» j>crcSy
atijs

DE ^GRIT- INTESTINORVM-
64
/■*f*' alijs membris inHaxa faerit, vel etiam meclicina,prxdi- "i"' Ctis rebus prxmittesres alias ad ciueeiusperfefitionem, qux membrum refpiciunt; fi quod initnr, rechhcadum, viam coaguftandum.per quam mittitur,materiam quie tandam,infpiffandam,compingendam,& repellendam, deriuandam, quas prsdidla: medicinac, & in curavomi- tus, & lupra in cura accidentium medicinarum, habent complere. Cum ergo abfcinditur, qui currebat tota,tuc - oportet,vt redeamus ad inteftina-,& curemus lmpreftio- nem fadam in eiscumprimisduabus rebus.
«iiyfent.pt Si ergo fuerit prima- fpeciei talis fluxus,in quo pingue nthcurim. inteftinorum craflinum, vel mucilaginofitas, & ra- fura gracilium apparet m exeuntibus, prarmiffa mundi- ficatione, ex prxdidtis fuflticiunt leuiora, ftyptica,& for- tefimplicia.
SifitfecuH- Qnod fi ad excoriationem, & fanguine, & corticum itfyccict cu emilfionem deueiient;oportet vteligas fortiora,et ftypti ca,femper propnetatem habentia-, in prohibendo mate-
Acerui aduftum, poma pontica ad dyfenteriam, & dul- cia, & acetofaretinent ventrem, fi mueniant vacuum, & ficum humore, foluunt ; Cinis lignificus valet ad dyfenteriam, papauer album, &nigrum ftringit, & compingit materiam,& prouocat fomnum. Grana_j alth^x retinent ventrem; Etdecodlioradicis eiuscon- fert ardori intellinorum, & lolutioni malx. Carub al- neabut bona eft dolori venrrispungitiuo, & folutioni mala:. Et clyiier ex aceto, & fale ad vlcera ambulad- ua inteftinorum poft lenitiuum, & abfterfiutim. Eu- patorium daturinpotucum*vino, &confert vlcenbus inteftinorum. OmnesfpeciesJutifunt propria; infan- guineretinendo, & lapishamatitis, & fanguis draco- nis, myrrha, & fuccus plantaginis, acacia, confolida, & fimilia. Rhabarbarum retinet fanguinem ftringit,& omnibusconfert. Compofita funtqux ex his compo- nuntur. Etexperta infraponemusad vlcera annuente " a "M"*' Chrifto, fed aduerte, ne didtum hic ordinem in eorum
ri£acutxefFtdionemadea,qualiafuntcvtonium,fuccus g adminillrationepratereas, vtquia pofteriorib.vltimis
Si vt terttf,
ConglntinZ tui fimpti-
mori immatun,& fuccus cheil,qui prohibet materi^ at- tradtionem; fumach, adeps ericij, & hepar eius.
Et /i ad vlcerationein, fortiflimaconglutinantia, in- .{pccietcura. carnanna> & proprictateconfolidantia, & figillantia_j, & langumem reftringentia,qua:infra, omniptentisgra- tia annuente dicentur,& non folum fimplicia,fed etiam compolita, & fortafte non fufficiunt;quare oportet pro- cederead cauterizantia , & vldmo ad narcodca; quo- rumomnium perordinem recolimusnos fufficientiam pofuiffe fuprain cura fluxus fanguinis narium, & in cu- ra phthifis plurima: illuc ergo recurre, & miniftra,qu£ funt huicconuenientia, &propria, qus perte eligas. Et vt abundantior fit tibi eledtio, ponam ante teaream medicinarum propriarum aliarum, ad hxc fcilicet, dy- fenreriam, & rafuram inteftinorum , excoriationem, & vlcera ad fluxum fanguinis, & dolorem,ex quibus e- ligas prout diligentia teinuitat. Ex quibus eft glans, fe- men lini affatum, cum ex eo, & oleo rola.fiat clyfter, ftringit; &iuuamentumeiuseftmagnumin vlceribus inteftinorum . Et fumitur ex myrrha quantitas fabx adomnia. Fabxdecodtx inacetocumcorticibusfuis, & fauichexeis, quam nonapprobamus , quia vento- faeft, &dilatat vlcera. Etficper accidens nocet ma- gis quam per fe conferat. Sanguis caprx, velhircibi- bitus cum melle confert dyfenterix , &acutoquoque dolori, & rafurx eorum . Stercus canis comedentis offa clylierizatum , & bibitum inla£te,in quoextin- ctum fit ferrum, confert folutioni , & vlcenbusinte- ftinorum, &folutioni antiqux. Semen acetofx con- fert fiuxui , & rafurx foenugra:cum per omnem mo-
dum confert dolori , 6< vlceribus; item vinum_j ,
in quo exdndtum fitferrum, <r Vel flypticum, vel a- Iiud non dulce, cum aqua extindtionis ferri confert. Ta- ratit bibitum m ladte caprino decocto retinetftuxum, & defcenfionem fanguinis in egeftione, &dyfenteria; & ralibus ralifaphar.i. cortex citri omnibus confert.
incipias, & fortioribus,& copofitis. Eft.n.caufa magni Dccumer.zi erroris incipereaftypticis,& conftringentibus, vt Sera- piodixit. Cuiuscaufaminferiusfubiungemus , & mul- tomagis ab vltimis, qux funt cauterizantia, & narcoti- ca. Cauterizantia etiam forraffe indigentiam excorian- tionis tranfcendunt, quibus ftyptica conglutinantia, in- carnantia,& figillantiafufficerenr,quicum prstermit- tantur, & cauterizantia miniltrentur excoriationem_j augenr, & vlcera; ex eo, quod cruftam,& efcaram in fa- cie vlceru m generant, quxcumfacilecadant, mareria acnta fluente, & educente ipfam, relinquitexcoriatio- nem,& vlceradilatata,& augmentata. Etiamnarcoti- ca materiam non mundificant, cum retineant ipfam, congelando, & ingroffando, & vias conftringendo po- roruni, & venarum orificia; virturem fenfibilem ftupe- A ' eM - faciendo, nefentiatnocumentum materixrquarenon mouebitur expulfiua debilitando vinutem, calorem_j naturalemextinguendo:& ipiritum congelando, con- tentiuam poft paucum tempus ad defectionem addu- cunt, quare redibit fluxusfortior, quam fuerit prius, ideo fecundum fapientiam operare. Etprxmiflis,mun- C"<1« dificatiuis propnjsquantum oportet, procedas adfty- pticaleuiora,deindeadfortiora.deindeadconglutinan- tia, & incarnantia,& figillantia,& cum hxcnon fuffece rint,procedas ad cauterizantia,& vltimoad ftupefacien tia, nifi in cafu,puta cum vlcera fuerint ex materia corro fiua, quam prxdidta in vlceribus detinent, & ea augent, quarepoft abftcrfionemoportet, vtincipias a cauteri- zandbus, qux confumunr materiam illam, & crultam in facie vlcerum gignunt. Et vbi dolorfuerit grandior, d c i, quam oportear, tuncprius narcoticis fedare, deinde fty- '•> "> fyfo- pticare, & conglutinare, fempercauendo necadat elca- ra ,&nenarcodcaad vltimaminfrigidationemperdu- cant, & mortem: quare eligas ex eis compofita magis, quam fimplicia, qualia funt trochif i de charabe,arfeni- co, & ftella, & philonium. Commixdone enim corum
Catnphora, & fuccus vitis, eftconueniens dyfenrerix D extremacaliditas, vclfrigiditasremitdtur, &malitia:&
calidx. Barbahircina, & floscius, & fuccus, qui eft hypocyltis bibita , cft fortior medicina ad vlcera inte- ftinorum. Et cum hoc ftringit membra, & eorum du- dtus infundentes materiam ad iplas , & ftomachum_ J j, & ad omnia membra, &potus feminis eius, & clyfte- rizatio facci linguxarietis vlceribus confert. Carnes '*~Vaccinx , & proprie cum coriandro. Caro leporis affatabonaeft vlceribus eorum. Merdafengi daturm potu ad ftuxum ventris, & vlcera inteftinorum; Et cum aqua minuit nocumentum. Muriin forbitjoni- husexmilio, &panico, & rifofumptum videlicet ad vlcera. Sal eft vltimumaddyfenteriam,quoniam mun- dificat, conftringit, &conforrat. Radixnenupharis, fuccus portulacx folutioni cholerx, & dyfenterix con- fert. &diffolutioni antiqux, & vlceribuseorum, Et vitellusouielixati inaceto, eftpropriusinteftinali non hcpatico, nec ftomaticho: lacrecentur mulfum clvfte- nzatur advlcera. Succuturi confert omnibus, cornu
naturx fic fit tolerabilis magis. Nec proptera cum opor- tet retardes,vel * pramittasilla,vt puta poftquam vulne *P™" rm,t ra, fiuevlcera vidcasaugmetari,&infirmumdebilitari Nct.t. valde.Tunc enim fi paras medicinas rales,facies,vt dicit F " u!rll > prouerbium. Cofilium bonum poft confummadonem JidSjVt ferapio dixit. Quarefoliciter,& cum continuita- te,& ordine.vt dictum eft,oportet,vt difpofitioexigir,ap proximare illa. Et cum materia eft acuta, corrofiua, & dolor, & mordicadofortis invlcenbus,non eftmalum clyfterizarecum vndtuofis,&pinguedinibus, qualia_j funt pinguedogallinx,& proprieporci,& anatis,&pro- pria magis eft pinguedo renum hirci,vel capra;cum fue nt dolor cu vlceribus,fua enim facili cogeladone obtun- dit acuitatem matenx adhxrentis in vlceribus, & in eo- ru facie adhxrentes tuentur ea,neab acuitate tranfeunte vlterius augmetentur vlcera,&doleantmagis;& fua fty pticitate confolidant ea, vt ait Gal. Etex illis eft rofeum ceratu cicatrizans,& praflij fuccus,& paff^ cum interio-
tibus

FRANC DE
Jribus fiiis fumpt£,dolori funt propricr, vt eft fpodiiun. tutd IU -. xm £ r cura e j us} q U j e ft a re( cj. 0} e ft rres res 5 vt dicentur infra in cura , auxilianteChrifto. Etfieftabextremi- tateeius,& fphyn&eri,curaeftdua: rcs. Primaeft,vt pncedat mundificatio, & ablutio cum aqua fcenugrx- ci j & (eminis lini, & fifami, vel cum vino deco&ionis illorum,& deinde fequenturftyptica,conglutinantia, &figiilantia,qualiafunt merdafengi, balauftix,ceruffa plumbi, &oftracaaflata , & fanguinedraconispulue- rizata defuper, & emplaftrata. Et oleum vetus permix- tumcum aqua acreftae conTert, cum ex eo fit clyftere_> vlceribus ani intrinfecis,& eft proprium. Et fieft a me- dicinaacuta, curaeft fupra in confoladone medicina- rum po/ira. Et ipfius regime proprium ad frigiditatem, & ficciratem tendar. turt fluxui Quodfifluxus ventris fitabalijsmembris, vtputaex cetehrths. cere [ ir0 ? q U i 'dictus efl cerebralis, & plurimu eft phle- gmaticus, cura eius eft cura catarrhi, quam fupra dixi- mus, & breuiter eft dux res, vna, qua: debetur cerebro mittenti primo,alia vero, qua: debetur llomacho, & in- teftinis recipientibus,a quibus fluit.
Qux debetur primo cerebro mittenti duplex eft. Pri- ma, quxdebeturipficerebro . Secunda , quxdebetur viis,&dudtibus,per quos mittit.Terdaeft,qux debetur tranfmiflx matetix.
Timitul" I Jr ' ma eft,vt cerebrum,fi quidem repletioineoappa- rimtt «»- reatjeuacuetltl . )( s i mundificetur acacochymia, &demii eius complexio temperetur,& confortetur,ne materiam regeneret. Secuda eii v t dudtus, & vux,per quos nattirali- ter eius fuperfluitates confueuerunt emitti, puta nares,& palatum, aperti teneantur, vt natura apte per illos pollit cas moreconueniente, & folito expurgare,& proinde,vt currantadipfos,fituerurvtiaceat, & dormiatcum in- ciinationecapitis verfus anteriorem partem, non fupra collum;quon iam diuertit eas ab illis ad vias occultas po- fterions partis capitis,per quas fluunt ad vias.Ipfe quoq - , vix occul tx debite conftringantur, vt mfra dicetur pro- pitiante Chrifto. Tertia, quxdebeturmaterix Huenti, doneceuacuatiocerebri fiar, velex quo fa<5la eft ei,quod fupereft, aut regeneratur,donec complexio cerebri adx- quetur,eft,vt exiccetur,vel denuetur.Exquibus quomo- do hx omnes compleantur res di6tx,fupra in cura catar rhi feriofius habuifti. Ordinemquoque,modu,& vfum aptum vtendi eis. Et ex appropriatis in eius retentione, & exiccatione,eft facculus, fupra coronalem commiflii- ram,compofitus ex fale pauco,fandaraca,(pica, & myr- rha, & radicenenupharis,quxeft propna:&vltima cau terizatio fupra inprimo cap.di&a.
Cur*tit,M$- Secunda res principalis, quxdebeturftomacho,& t"rum rect Ince flj nis recipientibus,eftduplex. Primaeft mundifica
picnttHTn, • j i
tio corum ab humorc,qui Huit cum vomicu,o<: hoc cum peraenit ad ftomachum, & antequam defcendatad m- teftina, vel cum clyftenbus (altem,ex quo fluxit ad ipfa: raro enim materiainteftinorum educitut vonntu, vel poftponit tempus. Secundaeftconfortatio ftomachi,& mteftinorum cum ftypticis aromaticis prohibennbus ctTufionem materix talis ad ipfa. Ex quibus proprie eft thus, fpica,capillus veneris, macis, & aliadidta hic, & fupra. Etindecumcalidisvaldeconfumentibus mate- iix reliquias, &alterantibusdyfcrafiam impreflam m cis frigidam, & humidami fimplicibus, qualia funt pro- pt iecortexcitri,zingiber, ameos,cortexthuns, & fimi- lia dicfta fupra m mala complexione ftomachi,& ex corn pofitis mtus, & extra, & per omnem modum approxi- matis, & habentibus confortare naturam, & fpirirum, qualia funt diambra, mithridatum, morulia, & theria- ca . Etfieftphlegmafalfum fintminuscalida, velfrigi- daftyptica, &exeisappropriatis, eft lemenpapaueris albi, & diacodion retentum inore mafticacum,& tranf- glutitum, terra figillata, & lutum armenum eft efficax in retinendo ipfum, ne fluat,tentumin or e,& fum exper tus in fubtili calido proprie i ficut fpica, & thus in fngi- do proprie, & ipfius regimen ad ficcitatem, & calidita- tem, velfrigiditatem declmet proprie, & quanuoqac>
PEDEMONT-
: oporter, vt miniftres narcotica compofita, qux funr rcs magni iuuamenti, &cura ftomachi cftcura lubricita- tisitomachi,quamfupraincura xgritudinum itomo- chitibitradidimus,illucergoaccede. Ercumfuerit ex choleraprafina,curaeft mundificatio cum frigidatiuis, lenitiuis,& lubricariuis.fecundo confonrtatio ftomachi cum ftypticis frigidis notis iupra.
Curahepatici ianguineieft eadem, qux cercbralis, &confiftitinduabusrebusfimilibusilhs. Prima,quac debetur hepati mittenti,quae triplex eft, tX^.ea. quibus compleri habet,fupra in cura hepatis,& idteritia; habui- fti. Etqux debetur intefiinis recipientibus,qux eft tri- plex, & ea quibus habet compleri, hic, & in cura malx coplexionis ftomachi cum materiatibi tradidimus .luffi cienter,& bene & in fummanon oportet,vtcuram inci- pias cum ftypticis, & oppilatiuis fuperius, vel defubtus miniftratis,perducuntenimad xgntudines fraudolen- tas, & difficilis eradicationis, vt dicit Abuh.immo mci- p pias cum euacuantibus, & cxpurgantibus operationem, & repletioncm cius, fiue fitapoftemans,fiuen6,& cum diminutionecibi multa:quahtatis,vtcarnis,panis,& vi ni, fed fit contentus in principio patiens potu aqna*, vel fauich hordei,&pafliilis pinguibus,& ex medicinis con ferentibus ipfi, cum fintapoftemata,eft corallus.
Erficftexruptura vensportx, vel ramorum eius, prxcedente phlebotomia,fi toleret, de bafilica, ftyptica, conglutinantia, & fanguinem retinentia, a c ipfum deri- uantiafuntconuenientia : &ex appropriatis eit fuccus plantaginis cum lapide hxmatiti.
Etfimiliterfifitex vlcere, curaeftcuravlceris cum proprij, hepati, & cum aperitiuis fi oppilatio fit ex fa- cientibus penetrare fanguincm, & in hoc propnum eft diacalamentum,theriace,&vinumfubtile,fridho, & balneum, piceatio,& huiufmodi&cum temperanti- Sii*uUtr*. buseiuscomplexionem, non niultum frigidis, nema- teriam retineant in eo, & inclinentur, nec multum cali- dis, ne difloluant, & cum confortantibus, fi debilis exi- G ftar, &qualiafint hxc complenna, fuprain curaeius funt didta.mundificanria ,& materiam abinreftinisdi- uerfam, fecundum diuerfiratem Ipeciei eius, lbi etiam habuifti, & in cura doloris ftomachi, & iam confortan- tia,& harc ftypticantia hic fupra.
Etcuraaquofi eft eadem, qua: & lotiui', quia mundi- ficatio , * &digeftiua: hcparis confonatio. Scd opor- tet, vtillas cumfortioribuscompleant, &ex proprijs *'?• ei eft potusfeminis, & clyfteriafuccilingujearietis, & ladanum cuni vino, & omnia prouocantia calida, con- fortantenim digeftiuam hepatis, &educunt aquofita- tem a fanguine, & fic retinenr, & ex iilis eft proprie, fpi- ca,cafialignea,&huiufmodr, &fi tftex conuerfione aqux afciticorum in venis illis iuuatur, & regimenad ficcitarem tendat.
Etcura fanguinei, nigri, &f<£culenti,eft dux rcs;mu- dificatiointeftinorum, &hepatisab humore tali, pro- j""" J " CM priccum rhabarbaro;& clyfteribus, &deoppilatio ip!c- nis, & eius confortatio ,atque hepatis, & ipfius infrigi- datio, velcalefaftio,proutexigit dilpofitio. fimiliter re- gimen, vt fupra incura fplenis, & hepatis habuifti, & fi efl a longa mora in inteftinis,confortetur expulfiua ipfo- rum,& debiliteturcontentiua. Compleanturautecum humidis, lenietitibus, vel lubricantibus notis.
Et eadeeft curanigri melancholici, qt.i ex hepate eft. f»"'» /»'- Etcuranigrifelleieftfcftinamundificatio eius, ne_j "' i "' fuamalitia moram trahendo vlceretinteftina, & ha - c cum bibitis, & clyfterizatis, notis fupra in cura hepans, & fplenis; & hepatis, & totius corporis etiam conforta- tio, & altcratiocumregimine declinante ad frigidum ftypticum moderare.
Et cura eius, qua: eft diuerfbrum colorum, cft xqua- tiocomplexionis memhrorumnutritiuorum-, &etiam "rumT'" regiminis, & illorum humoru mundificatio pieccdcns.
Et cura chylofi eft cofortano attradliuae hepatis cum calidisproprijsemplaftris,& ventofis,aperriooppilatio- ms viarum, & mefaiaicarum, & dinunuoo cibicum
tempe-

DE ^GRIT. INTESTINORVM.
«5
Cttt/ifluxtu
durrhict.
B
t<emf>efamehto',-& poriis,& omriia hcc coplenciafupta A iacura hepatis dicta iiint.
Cur*ftu»u ■ tc cura Iplenecici, qui vr plurimii eft melancbolicus, &u»etic,. cfttresres Primaeft conuerlio regiminis ad humoris boni,& iangumis generationem- Secunda eft (plenis re- «ftiticario cum purgtnone, & euacuatione humoris me- IanchoIici,&cum deriuarione eius, proprie cii ventofis poficis fupra fplene,cu aperiqone oppilationis ipienis,et eiuscanforcaaone.Tertiaeit mundiricano ftomachi,ad quem p'tis melancholicus humor peruenic, & deinde inteftmorum,adquxduomaximetendithumor melan cho!iciis.& ipforum conforcatio. Erea,quibus h^c cora- pleancur fupram cura fplenis,& hic dicta funt. Et ex ap- propiaushtiic fluxuieJfltrhauedfceni,&rheuponricum, nigrum,aggregat enim in fe virtutem in communi con ueniecem. £t ex compo/icis eit dia ene. Et ex appropria- tis m replerione iplius,ex fimplicibus eft aqua myrrh«e, &xyloa'oes.Ecexcompolicismiclecum- Etexconfor- tantibus eft diamuichum dulce,& hmilia.
Cura fluxus diarrhici,ex pr^di&as in principio,vbi de regimine cretici,& fymptomatici di6tum fuit, eftgeile- ralkernoca. Specialitei aucem vbi oporcear ipfumreti- nere,eft du^ ces. liij... . :debeturtoti,6i complecurtribus modis fcilicercum icuacione cocius,& hoccum phle ■bocomia,vel phar nacia,fi coleret m*cus,etcum deriua- tione maceria-,& hoccum vomituJnquitenim Hip. A diarrhsa habico diucurna, fponcancus fuperueniens vo- micus,foluiC2gntudinemi& etiam artificialis,acsenim eft irnago nacur£,5<: iequeiaipfiusfecundutn Hipp. Et fimijirer cum fridhone proprie vniuerfalircrtotam cu- tim,qu£cale aciat,& porosaperiat&reioluat,vel infpif facioneipfius, & coanguftatione viarum, & puroruin, perquosfluerehabent, &cum dma excenuatiua decli- nante a 1 ftypcicitatem Secunda res debetur inteftinis,fi in eis aliqua tmpreffio fadla fit,qu? ex pra^didtis patetj& ex appropriatis eft,vt iumacur vencer ftcuchij, fed opor- ter,quodlimetur cum lima,&deturin potuexeoquan-' ticas drach.iij.in rob myrti,autinrob decydonijsfecun dum dec inationem complexionis.
Cura lique actiui fuxus generaliter eft cura phthi- fis,& he £ticfE,& fpecialicereft dui res. Prima eft, qua:, recipitcaufam,& eft alteratio,&infrigidatto corpo- ris,& tnembrorum principalium. Etcomplentiafunt f lgida moderatx ilypticitatis, & frigiditatis non vehe- mentis,qu^ ext mguant caliditatem naturalem, & fubi- to reanenua, )uaenim forti ftypticitate oppilando pro- hioent tranfirum nutnmenti,fimplicia,ec compofica ex medicinis ) cibis,&potibusactufngidis,nutritiuis,& re- ftaurantibus^quales func ex carnihus perdicum,& galli- jiarum pra;paracis ln gelatina, ouis (orbilibus, & forbi- tionibus ex !acte,in qtto excindtum fit ferru. Et melius eft lac mul/ebrc,deinde afinas, & deinde capra, deinde bouinum. Et exfarina hordei,& femtneacetofe,quonia eft proprie. Et quandoque lhfpiflatur cum gummi tra- gacanchi,& puluere conandri, quod eft proprium. In
#. ij.
t.w prm. epid co.sr.
£ur& flu. U~ tfuefdofiui .
rioneplerhorix,& illud eft phlebotomia ven^nigFe,vei bafilicx, vel proportionabilis iibi, qu£ fciuifti.fupra,& propriefi finteicon(ueca,quia confueuichaberefluxura ianguinis ex naribus, harmorrhoidibus vel menftruis, quious fuit priuatus,quare reiteratio,& prouocacio illt 9 , cuhoc,quod proport lonalis phJebotom ix cura eft eius, & cum extenuatiua dieca,reiteratiua vc-ro exercirij con- fueti,quod vJtra folitum excedere debet,fi cum membri mutilatione fir;Iicet euacuet, & deriuetplenitudinem, quia tarnen corpora turbat,in cura cuius Jocutn non ha- bet, fed in proceflu magis, quare vice huius vniuerfalis fri6tioordinetur,euacuatenimper poros infenfibiliter licutiliudj&deriuatfineturbatione. Secundocum de- riuatione,& infpiffatione fanguinis,& eius infrigidatio- ne-Tertio cum viarum coanguftatione,ex quibus breui- tercompleantur,nocafunc^ex'prfdi6tis. Secundaeft, vt fi faitafic impreilio aliqua in inteftinis,procedaturad alia,qui mundificant,ftypcicant,& confortant, & reti- nent.Etadhaxpropriaeftacaciacum fanguine draco- nis,& charabe,& fpecies lutijiSQ^ lapis hxmacitis cum fucco plantaginis,vel confolidx,vel cauda; tquina; fum- pta,& clyfterizata,prout regio exigit.
Etcuracholeric?paflionis eft difficilis,&maximein Vecura cU proctflu,eft enim acuta,& fineintermiflione, & prauo- l ". rumaccidentium,&plurimorumterrentium:quarein diget medico cpnftanti,& prudenti, quem npn terreant accidentia.Et generaliter eft cura vomitus,& fiuxus di- dta fuperius. ipecialireraurem eft quatuot: rcs. Prima debetur membris nutritiuis fecunda:, & tertix digeftio- nis.malos hutnores,quos generantmitrentibus ad inre- ftma,& ftomachum.Secunda,qua: debcturinreftinis,& ftomachorecipietibus,& expellentibusillos.Tertia eft, qu^debetur virruti,&eil regiminis re<5tilicano in^ci- bis,iVpotibus,& vniuerfaliteretiamin omnibusfexre- bus non naturahbus. Quarta elt,qua: debetur accidenti- busparuisinfurgentibus, &eft ipforum corrc6tio,quar infra dicecurin fine,fi Chriftusadiuuerit. .
Primaeit triplex. Vna eft ipforum membrorum fci-. Mcir.mit. licet hepatts,& venarum,& aliorum membrorum mit- "" tentium euacuatio;quareoportet,vtHuxus, & vomitus non conftringatur,(ed dimittatur,donec repletio, feu ca- cochymia fic expurgata perfecte,& illud eft,cum in ege- ltioneegredicurchylus,velaliquid hpmpgeneum per- ducens ad defcdtum,& fi quidem npn procedar. ad ftifli- cientia,iuuetur cum leutbus & vomicu.tnquit n. Hipp. lit. dc lotb vomitus vomitu, & fluxus fluxu, & fluxus vpmitu, &." ecouerfo curatur. Iuueturitaq-, vomitu, & propne cum aderitnaufea,cum aqua fimplici tepida, vel cum pauco aceto,aplurimo.n.mordencur ftomachus,&inceftina: vel cum aqua mellis,& oxymellis acetofitatis pauc£,vel aqua calida cum pauco baurach, autcum fa!e napnco, aur pauco cymino,quod in hoceftiuuatiuii valdefecun dum diuerfitatem materiae,non cum oleis,& vndtuofis: quoniammoilificant,&debilitant. Etiuuettirfluxusciv clyfteribuslenitiuis,velabfterfiuis.fexaquafic!.^,pau~
t homine..
(piflat enim humiditates,& eas reddit vifco(as,& adha:- j) co baurach, zuccharo rub. & oleo rof vel fefamino. Et
, rentes membr;s,& proinde minus liquefaitibiles. Et ex illis elt charabe.&pukns coriandri,& hyo(cyatni,& fo- lia furfea'(tintpropria in infpiflando, & prohibendo li- quci~a£tionem,& refolutionem.Et alia,qua non (nbito, fedpaulatim retineant,& conftringant,qti2oporteteli- gere ex praedidlis fimplicibus, & compofita infra dicen- turduceChrifto.Secunda eftconfortacio membrorum digeftionis, & miniftracio cibornm, & pocuum reftau- rantium humiditates diflolutas. Etcomplentiatalia,fii- pra in cura ftomachi,& hepatis,& cura phthifis copiofe habuifti. Et fi eft aradicahbus membris,oportet,quod tu procedas cum fortioribus. Si vero a carniformibus, fufficiunt leuiora.
Se curaflu Et cura fluxus fanguinis, qui procedit a totocorpore, xus f*n°ui generalitercuni cura fluxus fanguinis procedente ab he pate,& diarrhici. Specialiter aucem vbiipfumoporcear retmere,e!t du£e res. Piima 3uferrecaufam, & debetur toti corporijfit autern tnbus modis. Pnmo cu euacua-
Tiis a tsto corperct
cum collynjs ex mel le,ieu zuccharo,& manna, vel cum ; aliquo ex lenitiuis,quod deponat fuauiter,& proprie,cu humor eft defcendens quod ex grauedine, & pundtione veiitrispeicipies,ficenim oporretiuuareillos, vt modo vnum,modoalium (ecundum declinationem materia:, quomodocunq-, enim iuuescurabis illum,&alium; illu euacuando,& alium deriuando.Simul autem eos anifi- cialiter iuuare non oportet •, fequererur enim contrarius motus materiz perducens ad refiftentiam,vt air Abuh.
Secunda elt m ateria: (eu humoris deriuatio, quietano, incraflatio,vel compofitio, fi propter eius effranicatem alianon fufferrent,& complencia fuperius nora (unt.
T erria eft viarutn,& duituum coanguitario, & proprie cum fucco barb.e hircin.r,luco armeno,& alijs, qua: fu» perius habuiiii tn confolatione medicinai tim.
Secunda principalis,qua: debetur ftomacho,' & inte-: mu . tkU ftinis eit duplex.Vna,vt fi qug materia aJhefcnr eis,mii- "" diiicetur, & cum pirrdictismodis. Secundac,tt, vtconn 7 "'••• v - • Mcltte. 11 fortetur

PRANC DE PEDEMON-
* fp terttd. piata in Cal.dyfcn.
T>i<tf-4 in fri. dyfcn.
vieeidetiii torrcfti•.
€uya fu. s Tftro f*3i.
c* inmti»
fortetat ftyptids; & alrcrantibus, & retentiuis •, quate- nus inHaxas materias,fi adhuc fluant,non fufcipiant, & ad priftinam difpofitionem bonam adducatur,acaequa« litatem complcxionis, & fubftantia:, qua:comp!enna, ex praedidtis funt nota, qu? eligas prout oportet. Et (ant ex fpeciebusrob,fyrupis,trochifcis,&pulueribus intus ; &extraemplaftiis,&ceratisnotisibi fuper calidis,& frigidis,prout diipofitio exigit, & ex appropriatis ell: a- qua aadacochi,quoniam conrert ei ftringendo vetrem. Et fiquidem nulla fadta fit in eis tmpreilio, non oportet ad alia procedere,(ed regere tantum.
Regimen ergo,*quod quarta reserat,eft, vt nullo modocibetur,necpotum fumat,donec famefcat, fi vir- tus eius tolerat tandiu. Ettunc balneerurprius, deinde contenteturpatiensaliquociboleui boni chymi,ficut eft fouich hordei, vel amyli, vel ex granis granatorum cotritorum cum pulpis eorum, & fumach in principio. Et cibetur deinde cum carnibus perdiLum, & auium paruarum,& proprie montanarum vel minutarum, & pifcium cum agrefta,vel fucco granatorum coditorum, & decoftorum cum coriandro prseparato. Er potetur a- qua granatorum muzorum, & aliorum frii&uum pon- ticorum,& aqua frigidahabente viriutem florum vuar. Et quandoque inuatur calida,quia fpargit materiam, & facit fudare: quod fi non toleret ftomachus aquam ,po- tetur odorifero vino pontico bene lymphato,cum aqua ferrea, velpluuiali,& hoc in difpofiuone calida. In fri- gida verocibetur,curn panediffolutoin vino ponrico, & rubeo:& ouis ferofis in princi: io,deindecum carni- buscolumborumparuulorum nonpinguium,velgalli- narum cum fpeciebus,& vino palfo, rubeoparum lym- phato. Er paulatim addatur,donec confortetur,et redeat adiifpofitionem fanitatis. Quodfivirtus nontoleret, vfq; ad perfeftam purgatione,& cadit in medio, & fyn- copizet, viuificeturcum pane fimilagineo calefatto in vino,deindecibeturcolaricio,velaqua gal inaium mue nura deftillata,qua; ex proprijs carnibus earum,vel per- dicum cocriris, decodtis in duplici vafe,& exprefiis col- ligirur, vtdocuir Abu. in qua fitvirtusfandali,maga- zir,& fpodij, in difpofitione calida, & fiat acetofa cum acrefta: fucco.vel granatorum acetoforum,vel cydonio- rum,vel macianorum.Infrigida vero fit habens fimili- ter virtutem xyloaloes, menti, vel gallii. Et fi diflol- uaturpanisfimilagineus ineaeft virtuofior, dequade- tur paulatim. Quod fi non toleret ftomachus cibos, & abhorreat,donec non accipiat,oportet, vt ei tribuas fru- <2:usponticos,quosmafticet, & vngat proiedlafubftan- tia,donec viuificetur. Er. quibus funt frud:us deledtabi- les. Etexilliseft vua paflulamafticata cum contririo- ne fuorum granorum:deinde viuificato, & roborato fto macho,cibetur ex prxdidlis cibis,& fuperdormiar, quo- niam fomnuseftcura eius,& miniftrenturodorifera, quoniam confortantcor,& cerebrum, & generant gau- dium,& fedantnaufeam, & vomitum, vt fupenus ha- buifti. Quod fittardetdium ftomachoeiuscibus,iuue- tur cum digerere facientibus,& facientibus penetrare.f. vino,diatrionpip.dicalametho,& theriaca, & rrahatur cum impofitione extremorum in aqua calida, compref- fione,& frictione, & cum ventofis m vmbilico, & he- pate,'& cum fortificatus fuerit, redeas ad mundificatio- nem corruptionis, & indigeftionis,& cacochymix,do- nec fit expurgata perfecie,deinde etiam de ftomacho ad membrum.balneaetiam poft tertium, & ciba paula- tim,donecaddifpofitionem redeat fanitatis. Regimen autem in alijsrebus in omni regimine referueturinfra. Corre&ioquoq; accidentium, cum infrade eis, dicetur ad plcnum propitiante Chrifto.
Cura eius,qui faftus eft a cibo,eft breuiter tres res,pri maeft mutatio regiminis in contrarium, quod eft cauia eius. Secunda eft, vt dimittatur fiuere,donec corruptus, & indigeftus cibustotalirer exeat, et interim abftineat; propriefi quantitas (uperflua fuerit retentio, aut ipfius cauta eft colica: paftionis. Tertiaeft,vt ftomachus,& mteftina relaxara a multitudiiie "nocita,a quahtare acu-
H
ta , & fubftantia fubtili leui, vt in fuperioribus didum eft,reaggregentur,& contemperentur, exalperentur, & confortetur etiam rotum corpus, quod fuit nutrimento priuatum,& extenuatum,& debilitatum,bonis cibis,& humedlantibus reftauretur.
Et ftercorofi regime eft tres res. Prima eft, vt cibetur Ot.fiu.fi»* cibismulta:quantitatis,& paucarum fuperfluitatum & fint moderats quantitatis donec fufficiat. Secundaeft, vtaperianturviasalimenticum ficubus, &firticis,cum amygdalis,nucibus,&alijsapeririuis,&facientibuspe- netrare cibum prididris.Tertia cft,vt confncentur me- bra,vniuerfaliter,& balneentur,donec trahant multum ex cibo,& per poros,fiquidem eis fuperfluat,refoluatur, ne reddaiur ftomacho,&inteftinis.
Et cura eius,qui fadtus eft a medicina, dicta eft fupra Curafiu. t* in confolarione medicinaru.Ex his autem, qua: abrafio- nemprohibentinteftinorum abacummemedicinx,eft bde ! liu,licet m viaprxuifionis,non curationis fit lllud.
Etcurafadtiabaereeftquatuorres.Prima cftconte- Cunf.uxM perareaerem, vt (upra in cura cordis,&ahjs di6tum f* a '** elt.Secundaeftcorporiseuacuario, fi aliqua fit repletio ' ' diffo ubilis, velcompreffibilis,& hxc cum phleboto- mia,vel pharmacia,p'rout repletio requiiit,abftiiientia, ieiunio, &fame.
T ertia eft materi? in r piftatio,& incraftatio,fi a calidi- tateeiusdilfoluentefuerit,& hoccum cibis crafiis,ex carnibus bouinis,et extremis animaliu,deco6tis in lade, & frumeto,rifo,& fimilibus,&iuiubis,coriandro,& pa- pauere,& alij s frigidis; vel ipfius retradio ad mebra,qui- bus comprimurur,fi a frigidirate eius fuent,& hoccum fridtione vniueriali cum manibus, & pannis calidis, & ficcis,& fimilicer balnei.Quartaclt inteftinorum mun- diticado,& confortatio cum his,qua: nota funt fupra, vt folijs barbx hircinf,vel eius femine.Et cura exconatiui, & vlcerofi eft cura dyfenterici dida fuperius.
Etcura humoris phlegmatici,cholerici,& melacho- lici,eftcuradiarrhici,&eftnota.
Sequitur Qujnta rescommunis curatiua fluxus,& eft tegimcn fcilicet communeconueniens, & vniuerfas *«£<»«» tA resnonnatura!esredtificans,debitomodoinfinuans,& ' demonftrans.
Locetur ergo primopatiens in domo temperati aeris interadtiuas, deciinanrisad ficciratem: & finon fitna- turaliter, fiat artificialiter cum his, qu.t fciuifti fupra in curacordis,& lucidi,non tenebrofi, quia rccludit vires, & fpiritus adinteriora, & ciari no tuibari, quia aer tur- batustriftificatanimam,&permifcec humoresfecun- dumAbu.Qui fi turbatusexiftat,claufis portis,fiat cum luminaribus lucidus.
Etquieicatin lecto mollisculcitrs; durusenim con- Motus, #- frangit,& debilitat, & frequeti reuolutione in eo mouet humores. Inqmt Gal.Motis nobis mouentur, & ea q ua: funt in nobisjquare non oportet,vt mouearur,immoin- genietur cu excitatur ad (e!lam,vt in ledto, vel iuxta ip- ium fituetur fella, vt ceffet.a motu.Inquit Hipp.in aph. manifeftat nauigatio, quoniam motus corpora turb.it.
In cibis aute regimeneft,vt non fit in eis acuitas, non Cti ^ dulcedo,non fa'fedo,necacetofiras multa,ne fuamordi- catione iugulet expulfiuam,& proprie cum peruenit ad vlcera,qux" dilatet,non vnduofitas multa, nec humidi- tas,nec liquiditas;nedebilitentcorentiuam,&fluat, fed fiut infipida,& teperati faporis,ac deledtabilis; vt acris, & ftyptici,vel acreftis, quonia appetitum excirat; & re- ftringit,& fubftantia: (pifta-,& iolida: &qualitatis iicc£, calida:,vel frigid.x adtu, vel porentta, prout exigit di ipo- fitio,& ftyptica:parumin principio,donec tiar materia: euacuat.'0,& mundificatio; licet.n. humidi plures con- ueniateuacuationi,&mudificationi; tamen parum fty- ptici conferunr,confortant.n.membra,& materiaeffr^- nitare non pmittunt,nec mundificationem impediunt; quales funt lacdecodtum culapidibus Puuioruigniris, vel ferro,&eft melius pj> llypticitate fua ,& panis infu- fus in eo adhuc, aut euacuat humidirates conupras, & cholencas corrumpentes,& qd lemanet m corpore tcm-
peratur,
KoU dtt
Mctu.

D E iGRIT. INTESTINORVM-
66
peratur,& tefenatur. Sed oporrer, vt lac fit quantitatis A eonuenietis,quam digeierepoflit,vel fitinfulura injuc- co granatorunij& forbitio ex hordeo aliato, & rifo cum 3ad:ccofl:o,fngida,&amylo. Deinceps veromateria adhuc fluente lint eiedbi lecundum alteram triuin vir- rutum, vel quia fint ftyptici plures, vt conftrmgant du- ctus, & retincanr, quaies funt forbitiones factx- exmi- lio, panico,ve! rilo torrefacto,vel iumach, vel lenabus cxcorticatis cum amylo decoclis cutn aqua pluuiali, vcl ferrea, & conditicum pauca pinguedinegallia;, ha:- di, velcapra:,velhirci,&cum pauco fale torrelacto, oleoomphacinojvthntiaptdi. Etlivis,vtftnt magis ftyptici,tacdecoqui cum eisaliquid ex fmdttbus ponti- cis, & ii vts caltdos expetente difpofitione condias cum cinna. pontic0,xyloaloc, cymino, ve! anifo tortefattis, ameos, & fimtitbus,vtcafeo a-ilato, vel coagulo, vcl iiin (pifTi', vel vifcoCx fubftanttx, vt matenam incraf- lent,quaies funt forbitto taCtaex candarufio, qua; ltrin- git y& incra(Tat, & tnaxime fi addatur gumnti, traga- ^ canthum torrefadtum,& ex tri.&rifodecoctiscumpe- dibusanimalium , & iacte boutno. Et lentes excortica- ix,vel decodtx, cum cot ttcibus bis, & iilud mutatum. Etetiam caules biscocti,& portulaca,&aceto(a,&plan tago, & iimilta.
£t carnes boulnecttm puluere coriandri, fi virtus di- geftiua toleret,iuuetur cum femtntbus,& Ipeciebus cale facientibus,&fubttliannbus, vei fintex compingenti- bus matenam, vt eft forDitio factaexamylo cum (emine papaue.allji,&coriandro viridi, & lactuca factis aceto- fiscum grants granatorum, velacreftx-,& tadtu mini- ftrenturdoneciiftaturmaceriaab effluxtone,& ftuxu. Kcudccar j n carn ibus autem non eftiuuamentum magnum cum fint multinutrimenn,valdeaddentesad materiam,nifi apud neceftitaiem, & tunc eligantur volantia fuper pe- deftria,& pedeftna fuperaquatilia.Etex volatilibuseli- gantur,qua.'fint frtgtdx,& ftypttca:;velocis digeftiotus, vt funt pernices, coturnices, turtures, turd i, nutriti ex myrtiliis. Vel ftvptic^ calid?,vt lunt colutnborum iylue C ftnum.pullinon pingues,paiferum,&qualearum.Etex pedeilrious,qual£s funt capreoh,lepores,cuntculi,gaze- li,& arietum cailratorum,& campeftnum: & ftnt prx- paratx,quia aflk,vel htxx,vel dccocta: in aqua pluuiali, vel errea,cum fiudtuum altquo ponticoru, vtcydonio- rum,forborum,mefpilorum,vel fumach. Et ex aquatili- bus funcpilces petnni,parui, iquamofi, quales funt tri- fe,lucij/ragilia,gammari,& fimilia. Et iint aflatt, vel decocti in acrefta,vel aceto ly mphato, vel vtno pontico, cond iris cum (peciebus f m difpofttionem. Et cum mate riam volum 9 incraflate,& humeCtare, fint ex aqua dul- ci,qualesfunt cancri,trutx paru?,& fimiliterprteparatii Hora autecibandteft,vtin principioabftineant,ab om- nicibo viqueadduosdics, donec materia minoretur,& natura reddatur auara in tranfmittendo materia, fi qua fluat,deindecibeturcibispauc;cftypticitatis,doneceua- cuetur,&mundificetur materia,deindeali)sfecundum intentionem qua habes,vt fint pauc ^quantitaus, & nu- j) merinonmuitinilifaihdiat. Faftidientisenim ftoma- chi,eil multadeguilare.Senecadtxit. Etcum fapttalijs, contentetureo,& oportet ,vt prarnnttatur ftypticus, vel alijsex frucbbiisponttcis, cuiusfubftantianotrahatur, *fuccof,tjs. fed*vifcofitas tantum;& iumptocibopremanturextre- ma,& propne fuperiora;quod fi non fufficiant cibi prx- didti,quia proiongetur fluxus,& debtlitetur virtus,opor tet,vt concedas ctbos ex carni bus prardicfas, & eligas ci- baria pauca:quantitatis,& multx qualitatis, quahafunt Jiepata gallinarum iuuenum,& pinguium,teliiculigal- lorum nondum coeuntium affati, & vitelliouorum fe- rofi,& fimilia,qua: in cura phthifis habuifti.
P;tut. In podous vero regimen communeeft, vt abftineat omnino ii poffibile t'uent,eftenim curaper fe,& abfolu te ipfius,quod fi fitiat vehementer,nec toleret, potus fit aqua pluuialis,vel ferrea pauca, fimplex, vel commixta ahcut ex iuccis, vt granatorum, acreftx, cydoniorum, vel robub ftvpucorum, yel zuccha- antiquo, vel lit ha-
bens virtutem mafticis,& cinnamomi,fecundum diuer fitatem difpofitioms,& proprie in principio,cum mare- ria eft mulca,& caltda. Etinterdicatureivinum,quonia inflammat, & diffoluit, effumat, & reperefacic lubtile eius ad fuperiorajquare dolor capitis,& metis percuffio vaide timetur,quod fi ftomachus aquam non toleret,& virtus firrequirens,quiadebilis,vt reutuifcat,& conibr- tetur.deturei vinum maxime fi appetattunc,et maxime in proceflUjiit autem nigrum,palmeum, & ponticum, purum ,vellymphatum fm diuerfiratem difpofitionis materta',& membrorum fuperiorum animalium,& in- feriorum nUtritiuorum,requirit,vt Hipp.dixit; vel fub- tile,fioppilatiuus fuerit fluxus,& oporcet,vt iitactu fri- gidum,quiareftringit,& tepidum reioluit,nifi in eo,qui elt a debilitate digeftionis,oppilatione, cholerica paifio- ne,& apoftemofo,vt ait Abuha.
Infomnoregimeneft,vtdormiatomnihora,&ma- Scmnut^ xime fitmpto cibo poft parum-,quoniam tunc confortar, fomnus, & quietat humores motos prius, licet reuocet intus virtutem fenlibile,quarequiefcit expulfiua intefti- norum,& contentiua confortatur, & fic fluxus fiftitur. vnde Hrpp dixit in apho.Cum volueris ellebotum ma- 1:> gis educerejmoue corpus:cum vero ftare, fomnum fac,
& noli mouere. Et fi non potes per fe,vel impediatur,ar- tificialiter procuretur in calida difpofitione cum narco- ticis,in fngida cum calidis fomniferis ordinate approxi- matis,qux in cura doloris ftomachi habuifti.
In reuletione vero, & inarfitione, eft regimen, vt ina Tu e i etu _ & niarur corpus in principio,(irepletumfuerit,inanian- tur inceftina exmateria infufa,deinde confortenrur. Et hnaliter corpore, & inteftinis mundificatis, & con- fortatis; repleno fubiequatur paulatim exlaudabilibus cibis prxdidtis.
lnaccidentibusanimxregimeneft, vt omnialxtifi- ca ntia, & dilatantia animam peromnesfenfusappro- c ^","it,z ximentur. ccrrcifu.
Finalis,& vltima res curam fluxus complens, & im- pedientia remouens, qux erat lexta, fubiungitur, & elt accidentium corredtio infurgentium ex (peciebus eius, funt autem plura,& diuerfa,qua: luperitxs tadta fuerunt impofittonefignorum. Et breuiterquxdam lunrpro- pria, & eflentialia,vt elt punftio,dolor, & grauedo, feu mordicatio viicerum,excoriatio,vlceratio, & tenafmo. Qnxdam ex communitate,aut propinqua ad ftoma- chum, vt fitis, naufea, taftidium,& vomitus, & dolor eius. Quxdam adhepar,vteft debilitas,hydropifis,ca- chexia,dolor in eo,& grauedo,& illud propter duo,(. p- ptercolligantiam, & vicinitatem ad mteftina foluni - ,(e- cundo,quiaftomachusconrinuatur omnibus membris mediancehepate, recipit fuperfluitates omnium membrorum medianteipfo. Gale. dixit,& quandoq; in fplene, & illis. Qtixdam ex communitare remora, puta ad cor,vt eftdebilitas,& extremitatum frigiditas, & fu- dores,&fyncopis,& febris.Qu^dam magisremota,pu- ta ad cerebrum , vt funt vigilix, fpafmus ficcus vniuer- falis,qui incipit primoinmanidibularum neruis,qui- bus mouentur, proptereaquod ex memhns mobilibus funt propinquiora cerebro, &ficciora, prxter cutim frontis, & palpebras, qux cum moueantur lacertis, & neruis dilatatis ad modum panniculorurn,et ad cerebru non habentium rectitudinem, non fpafmantur; vtilli,
& oculi, quia litnt de fe humidi non fpafmantur pnus. Autadrcnes,vteltdolor,graucdoin eis,& vefica,& quandoq; ardor, qux omma impnmunt in naturam, & debilitant virtutem,& ficcuram impediunt; quare cor- rechone,&remedioindigent. Et,quiaquorumdatn di- <5ta funt remedia, & quorumdam dicentur, in propnjs capttulis requirantur, & referuentur tbi; folum aurem hicdeeflentialibusdicemus. Etpropriede tenefmocu citet,& trahat inferius matenam ad fltiendu, & de alijs fit dtctum fupra in cura dyfenterici, necnon, & de le- bre,cum fit addens ad cauiam hutnoris, dilfoluendo,& acuendo,vias aperiendo,& dilatando, ac membra debi- litando omnia milcentia,& fulcipietia, fic fit fluxu (er-
II z uaus,

FRANC- D E PEDEMONT-
Si Fcbriu
Jrtbrii dupli (iter fluxni fuperuenirc potefi.
Trfctho. jncd.c.p- & lib.7.eiufd 'i
cap.iz.
7. metho, med.ca. /a»
uan s,& augens.Et quia modis plaribus eft nociua, ideo de ca quancum ad hanc maceriam pertinec prius dica- mus,deinde de cenefmo.
Sciendum igicur ,quod fehris, quandoque antecedit fluxum,&f,uxus fequituripfam,vtcau)am eo modo,vt di£lumefl:quandoque fuperuenitfeb. illi ,& Comitatur illum,quandoque fequitur fluxum, qui prxtenjr, & cef- fauit. Primo modonon eft pra-fentis confiderationis, & de eius regimine fupra ln principio cum de fluxu liquefa &iuo,& fymptomatico loqueremur,dictum fuit.Etiam modo non eft pr$:enns intentionis, cum illa non fit eius accidens, fed morbus alius factus ei fuccedens. So- lum ergo fecundo modo generata eft prcefentis noftrs propofiaonis, cum tunc folum fitfluxus accidens, & non caufa, nec per confequens morbus. Scire ergo te oportet,quod feb.accidere, & fuperuenire fluxui poteft dupliciter. vno modoexcommotione lmmorumfpiri- tus inflammante, & eft ephemera; alio modo ex putre- fcentia ipforum commotorum, quia in motu non regu- lantur,^~Vel retinentur,intranfpirabiles fiunt, vt in eo, qui elt oppilatiuus,& apoftemo(iis,& eft putrida.fecun- da fimpliciter eft mala,quia facit morbi compofitione, &additionem, cuius cura penculofa eit •, fonalfe enim quod vni nocet, alteri confert, & econuerfo. prima non eft limpliciter bona, fed plurimum mala. Sed circa fe- cundam corredtionem eit magnum ftudium adiiiben- dum,vt dicit Abuha.Cum.n. fit caufa fluxus conferuas, &augens,&econuerfo, & fint conuenientia indican- tia, quiafeb.inquantum huiulmodi,femperfrigida, & humida,fluxus vero inquantum huiufinodi,femper fic- ca,& quandoquefrigida, & quandoquecalida, vtfupe- rius habuifti. Etinquatuminmedicationepailiuarum faltem conueniunt,diligenter oportet aduertere ordine, vt Gal.docet m copo/itis corrigendis,&c.vt prius mlpi- ciatur,&corrigaturinllantius,quodin magnitudine■, moleitia,feul2fionefuperet,&aliud no negligatur, mi- fcendo illius corredtiom aliqua, quce altenus correctio- nem refpiciunt ex his,qua; difta funt,& his, qus dicen- tur,duce Chrifto. Quod fi in magnitndine fint asquales fluxus , & feb.rediusordocurationis elt, vt incipiacur a fluxu,cumficprincipal;orincaul"ando,& febris pofte- rior,& cum non fit folum caufa conleruans, & augmen tans, ficut feb. fed efficiens quoque,& proinde fit etiam illud,fine quo feb.curari non polfit. Inquitenim Galen. lnutilicer quis prouidebit febribus,nifi prius meminerit caufae, quoniam nullatenus eft poflibile curaredifpofi- tionem aliquam penitus adhuc manente caufa faciente eam,cum plurimum etiam in magnitudine fup eret, fic ea correcta feb.ceiTabit.Et fi remanet poft, propter cor- redtionemfluxus eius detentaputredine, atquecaufa fi- ne impedimento exienc, putredo feb. melius digeretur, & expurgabitur, ac humectabitur feb. & frigidis extin- guetur,& proprie vbi fluxus indicet calida. Si ergo flu- xum prius prxdidto modo prxmiffis munditicancibus, quantum virtus tolerare poteit,cum ficcis curabisji*^ ftypticis fluxum fiftentibus qux, refpiciant membrum mittens, &recipiens viarn, atque materiam; ad cuius mundificationem,propter eius putredinem,ne detinea- tur fimpliciter llypticis, ficur quandoque a'iqua ex ity- pticis comprimendo foluentibus notisfuperius, qu^ per interualla,prout virtus tolerat, & di(pofitio exigit, mi- niftrabiSj&cumvircutem confortantibus cum cordia- libus ex cibis,& potibus, & medicinis fuperius demon- ftratis-,quibus alternatim,ratione febrilis ficcicatis, ad- mifcenda funt humida temperate ex medicinis,cibis,& potibuSjincuramalarcomplexionisficca: ftomachi fu- perius numeratis. & hoc vbi fluxus indigeat frigidis. Vbi vero calidis admifceda funt humida, qualia funt ex medicinis aqu£ cucumeris,cucurbitx,& melonis indi, & herbe,vt chryfolocanna,la£tuca,blitx,(pinachia,!em peruiua,lolatrum,& compofita ex eis. Et ex cibis, vc fa- uich hordei,& amyli, & forbitio faCta ex prxdictis her- bis,&fructibns, mra galiinarum, aqua, & collaticiaeo- rundem,atq - , hsdorun),gtanata 3 &poma. Ec ex pou bus.
E aqua zucchari, vel cum iuleb, & fimilibus pricer lac, qua; fi finc alicuius folutionis, abftergentia,& lenientia, confercnt,propter putredinis abfterfionem; tamen for- titer foluanr,& ea mixta tripliciter,v.r Gal. docuit mini- ftrabis. Vno modo particuiariter,vt fimul ficcas,& hu- midas, frigidas, & calidas, in eadem medicina cibo,& potu xquaiiter permifcendo. quod eft non omninolau- dabile, licet ab audtonbus fic omnino conceffum , fal- tem refpedtu aliquorum modorum,cum fint aduerfan- tium virtutum,& lmpedientium operationum, vt dixit Abuha.ftomachum aggrauantes,& naturam inquie- tantes, ac reddentes folicitam circa diftindtionem lpfa- rum,& in appropriatione impedientes,& difturbantes, cumnon fit tota folireiintenta, vt innuit Hippo. Alio modotemporaliter, vtnunc ftyptica propter fluxum, nunc hunnda propter feb.& nunc ltyptica in medicinis miniftrabis interius propter fluxunnnunc in cibis,& po tibushumidapropterfeb.Tertio modolocaiiter, vtin- F terius ficcapropter fluxum, & exterius humidapropter feb. & interiuscalida, didta fuperius propter fluxunij quandoq - , & cxtetius frigida,propter feb. Sic epirhema- bis cor,cum frigidis fuperius dictis in cura cordis. He- parcumcerato defandaiis. Etfpinam dorficum cerato Galen. quorum delcriptionem m noftro antidot. habes eciam,qux propter fluxum,(toniachurn,& inteftina, & membrum,fiquod fit mictes,ftypticisemplaltrabis, & quandoq; calidis; prxdicta vero membra cum frigidis, & liumidis prxdictis,vel alijspropter febrem.
Circacorrectionem feb.fecundo mod > i^furgcntis, quxeftephemera:fciendum,quod licet in aliquo fluxu, putalubricatiuophlegmatico, vel ex frigorefeb. com- petat alterando, & materiam confumendo;(tudendum tamen cum hoc, ne illam aliquandiu dimittas: propte- reaque quoquo modo augmentes. Eft.n.molefta naturx ipfas adtiones vniuerialiter lxdens, & pafliones, vt ait Ifaac,impediens curam,acque componens: & tunc,ma- r ximecuminaliudgenusnmtetur. Ipiaenimdefepau- 1 cam,vel debilem indicarionem,vt Gal.dicit,immo fem per cuin aliquo frigido remittas, & cum tibi fuffeceric, debito modo excinguas,prouc 111 fecunda fedlionc,fi Chriftus annuac,delcribemus.
De tenefmo, & medicinis eius. Cap. 4.
SEquitur de tenefmo deinceps dicerc, ficur propo ui- Te „ e p mus in c prxcedenti. £ ft aute tenefmus fecud u Gal. 1^.3.1 expreffio redtiinteftini,cuius caufaelt res moleftas, vel grauans,ipfi inteftinoadhxrens, & infixa,adcuius ex- pulfionem mouetur naturacum conamine,& expreffio Mcdicus c . ne propter eius adhxrenriam,& fixionem.
Eftautem talis res duplex mterior.f & exterior. Inre- rior duplex eft, propriain eo exiftens , & a fupcrioribus ei effufa. Propria, eft materia cholerica in eo imbibna pungens,vel phlegmaticaadhxrens, qux a pucre adtio- ne acquifiuit fal(edinem,& bauracitatem,naturamgra- H uans ,&corrodens,velapoftemadurum .autcalidum,
quod eit propter putreiadtionemquam acquifiuir,5<; p
(ua virulentia egrediente moleftans, aut vlcera, & cor- rofio in eo, fiftulx, hxmorrhoides occulrx, & ragadix, A fuperionbuseffu ('aeftdLiplex ,autacuta materia flu- ens per inteftina, «"^Vt in prxcedenti capitc didtum eft, autearum fcece ficca exaiperante,&fua vifcofitatein fuo tranfitu adhxrente ipfi, adcuiusexpulfionemna- turacumconamine mouetur,& talis dicicur nrendo- fuscenefmus. Excerior res, eft frigidicasad ip(um per anum magis adueniens,& impreffa; auc ex acre frigido, cum exponuntur; aut aqua cum balneantur; aut ex la- . pideduro fngido, cum (ederint in eofuacomprefiione ccnquaflante,&fuafrigidiratelxdente: adcuius expul- fionem natura mouetur violento motu cxpreffionis, ac fi effet corporea, ficut in fingultu, & tufli eft videre, ex aeris, vel aqux, vel altenus frigidi artradtionecaufatis, vt (uperius didtum e(t in propnjs locis eorum. Et quia natiua ad talis fiigiditatis expulfionem expreffx deci-
pitur
mu*

DE ^EGRIT- 1NTESTINORVM. <7
pitur cum mouctur ,credens eam expellibilem, vt cor- A gimenordinare. hisenim rebus omnibus 3 vel pluribus
poreamjCum non fit expei:ibilis, (ed alrerabiHs proprie, totaeiuscura compleiur.
licet vr plurimum ex eo caulerur propter proportionem Specialiterautem fingulas caufas inlpiciedo eft talis. in natura membn. In genere proportionabih facilior eil Vt fiquidem fuerit ex choleraimbibita m redo, Cu-
tranfitus, dicit Abuha. mentotalistenefmus proprius raeiusettquatuorres. Pnma cft.ilterare, & infpiffarc
poteltdicimendofus. ipfam.Secundaeftmundificare,&foluere. Tertiaeft
l "'' Ec figna ipfius funt, quia cum accidit homini, fubito cor,fortare,fedare dolorem ) & pundionem, & hoc com
ei ineft dcfideriutn egerendi valde cum conamine, do- plebis clyfteribus,collyrijs, euaporanonibus & empla-
nec tendatur lntelhnum re£tum,&anus extenfione ve- ilris. Primoclyfterizabiscum aqua liordei tepida, oleo
hementi ■, & quod egreditur m principio eft paruum violato,(uccoliquiritix,iuiubis,&mucila.tragacanthi admodum ftercoris gallins,pingue, vifcofum,deindeaddasmelviolatum,&medullam caflizfiftu.&r
vnctuofum: deindeapparent vtplurimum infecepun- vltimohieram fimplicem, vtimbibitammateriam, &
fta fanguinis parua,deinde fanguis maior non vakle maturataeuellas,velpilulas,Ieu collyriaex caffiafiftu.
permixtus,tunc argritudo eft in inteftino redo, & voca- lucco liquiri. & tragacantho primo;deinde ex melie, &
turtenefmus. aloeimmittesjdeindeeuaporabis anum , & emplaftra-
SJau. Etfignacaularumeiusexquatuor funt fumenda,ex bisexf^nugra:co,feminelini,maluis,meliloto,radiceal-
caufis procatarcHcis,& antecedentibus, ex accidetibus, th2eas,fifamo,caulibus chamaeme. & fimilibus mollifi-
&concomitantibus,&exeufttibus,&iuuantibus,&no- cantibus anodynisdecoftisinaqua,& emplaftratiscu centibus-,verbigratia. g vitellisoui,&oieorofato,velimpofitisfaccellis,inquo- • »
Si fit ex cbofera lmbibita pungcnte, cognofcetur ex rum aqua fedeanr.vel fpongia,filtro,lana,vel coto infufo
pricedenti regimine multiplicantecholcram,cumcir- tepiducataplafmentur, &euaporctur, aggregant enim
cuftantijs fimilibus, &ex fignisdominij cholera: ipfius in fehxc virtutem maturandi,refoluendi,contortandi,
in corpore;& expunctione perfedta in rectoi& exeuntia ac fedandi dolorem. Et proptium eft fifamum clyllen-
funt citrina parii,vel citrinitati admixta;& q, ex eo,quod za:um,& oleum eius.
aiterantibus,& mundiricantibus cholcram iuuantur,& Regimen quoque,quod eft quartares,fit declinans ad Rtpmtn.
a multum calidis larduntur manifefte. frigidum,& ftypticu moderate confortatiuu ftomachi,
Et fi ex phlegmare falfo proce(Terit,ex pr^cedete regi- cum defectione patitur ex compaflione, quod hic etiam
mine multiplicanti phlegmata,pra:dominio, & colore dictum eft. Si veroex phlegmate putrefaCto,&humidi- si «• fbleg.
manifeftabitur,cumcircuftantijs fimihbus. Etexfignis raribusbaurachijsadherentibus tuerit,primo mundifi- m *' e P» tr ' m
abundantia ipfius fignificantibus,phlegmatica. cacohy- cabis cum clyiteribus exaqua oliuarum falitarum, dein
miam demoftrantibus cum cholera mixtam •, & ex cor- de cum fucco foliorum fici^ cii virtute turbith,vel bdel-
rofione,&prurituperceptoinloco. Et ex exeuntibus liocumaquamellis,&alijs,quar iupra in curafluxusex
phlegmaticis,&corruptis.Etexeo,quodiuuanturcali- falfophlegmate didta iunt; deinde mitigabis dolorem
dis,anodynis,&humidis abltergentibus,qus, Chrifto cueuai>orationibusexprxdi<Sis,additisfumoterr£,pa-
duce,dicentur-,& contrarijslsduntur manifefte. rietaria,fcabiofa, & abfynthio. Deindeimmitrescolly-
Et fi ex apoftemate fit, praxefleruntcaufx multipli- rium sxbdellio,croco,adipe gailinx,& cera, & ladano,
cantes humorem,& fignaipfiusdominantis,& fentitur hocenim fedat,dolorem lenit,maturat,&refoluit,& eft
grauedo, vel dolor in loco continuus, & magisjapud C rationale,& expertuin. Regimenautemad calidumte-
cmillionem ftercoris,& calor. Et quandoq-, eft tebris,& peratum declinet,& ftypticum,& confortatiuum. exeuntia difiicile emittuntur;& funt cum virulentia, Quod fi fuent ex apoftemate,& fuerit calidum,rege s " x *t°/ s
quandoque diltindta,non permixta, & alia apoftematis ipfum,vt fuperius dittum eft;ficq; eius regime in tnbus
figna, & iuuantur mollificantibus anodynis,& contra- rebus confiftit,in retinendo illud.quod currit ad apofte-
rtjs offenduntur. mata,fiper modum influxionis fuerit caufatum,intem-
Et fi fit ex vlceribus,& corrofione, & rhagadijs, pra:- perando humores,& in regendo ipfum apoftema. ceflerunt cauf^ vlcerantes,& humores acutos multipli- Prima res comp etur mutatione fui cu phlebotomia, TUdao-
cantes:vel apoftema,quod fuit ibi apertu:vel dvfenteria fi neceflarium fuerit:vel pharmacia cholagoga,& mino m > a -
& fluxus£tuginofus,cholericus,niger,felleus,vel phleg- rationecibi multa-,immo faceuieiunare, fi poflibile fit,
matis ia!ii:vel medicina vlceratiua, vt euphorbium, & duobus diebus,vt natura in tranfmittedo reddatur aua- lamium
fimiles: velfumptio alicuius rei dura:, acurx indigeftibi- ra,& materia in ieiunio confumetur. Deinde da poft ll- t crli > d '<x m -
lis,vt vitrum &fimilium •, vel malaimmiflioclyfteris, lud prius parum cibi. Sitautem panis infulus in ladte
cuiuscannula fuitacuta:velcollyrij.&fentiturardoriu mu tum deco<5to,quoniam eft mehor,euacuatenim fu-
loco afliduus,& fanies & putredo in exeuntibus appare- perHuitatescholericas corrumpentes, quod remanet in
bunr,& iuuantur lauantibus,&acutis mordentibus. corpore temperar,& retinet,ne fluatad apoftema, dein-
Et finnliter fi ex h?morrhoidibusoccultis,& intrinfe de dabis forbitionem derizo,cadarufio,& miho. cis*,& fmguisnigerapparebit 111 exeutib 9 ,&diftinctus- Secunda completurcum exhibitione alicuius frigi- n^tjlio,
Etfiquidemexfluxupra:cedentefuerit,&fignifica- £> di,& infpiflantis materiam,&alterantis caliditatein
bunt iplum eius pr?ceilio,& reliquia: cius,([ux remanfe- eius;ficut eft fuccus granatorum,& macianorum, aqua
runt,& pulfuserit chordofus. lupuh ,endiuia:, lactuc.x,cucumeris, cucurbita:,hor-
Et fi ex fece ficca,egreflio eius cu cibis prccedentibus dei,coriandri,& fimilium. Et ex compofitis elt oxyfac-
coftipatibus,iabor,& regimen,&oe exiccans f^ces in cu charum,iu!eb rof. violatum 5 & fimilium, potio de luiu-
ra colicc; dictum : & exafperatio petcepta in loco,& hu bis, & fimilia.
midis,& lubricis muantur,&ieduntur contrarijs. Tcrtiam rem complentmedicin^ particulares apjiro- Ln*lU.
Et fi fit ex '"rigiditate,anteceffit expofitio in aere frigi- ximanda: loco apoftemato, qux funt fecundum diuer-
do,&irereturineobalneatio in aqua frigida,& potus fitatem temporumapollematis,ex quibus funtftypti-
cius poft labotem,vel balneum, & feflio (uper marmo- cx aliqualiter frigidx. Et cum hoc molhficantes appro-
ta,& proprie in metifibus erratis, & fenfus obtufus, & ximandxin principio,prohibentes, & repellentes illud
conge 'atioinloco,neceftinexeuntibusaliquidnociuu quodeffunditur ad apoftema,clylteribus immiflx,&
ex prididtis apparens, & calidis valde iuuantur, & lx- collyrijs,& linitx,& epithematse exterius: quale eft cly- cijficr.
dunturcontrarijs. fter 'exaquahordei,aquacoriandri,rofarum,oleo rof.
Cuu tcntf- Cura vero eius generalis, eft quatuor res: prima eft & myrtino clvftenzata, &collyrio ex licinio inunito
"»»• mundificare,feu refoluere materiam imbibitam,&affi- inoleis ipfis, &albumineoui,&alchanna,&mundtio ] nu „ci; 0 .
xam.fecundaeft retinerefluentem,fiadfit.tertiaakerare renu, fphyn6teris,pe6tinis,inguinum,&perironci cum
complexionis malitiam,confortare membrum, & paf- eis,6c^_j filtrum infulum 111 aqua myrti, coriandri, rof.
fam pardculam,eius micigando dolorem. quartaeft re- cum pauca alchanna epithematum fphyndteri, & alijs
Mcjue, II 3 adiacen-

FRANC. DE
sdiacentibus mcmbris. procedente vero adminiftrabis prxdidtis modisomnibus refolutiuorum aliquod pr^di- dtorum;deindeprocedentc confortabis,& rnultiplica- bis illa,& ficadaiifcebis ei bdel!ium,quoniam lcnit,ma turat, & rcfoluit. Et ex xllisci'pealbum afla;um cum bu tyro,vel hyfTopo humida, & ladanum, & anethum fic- Mtlntm. cum >emplallra,&fimilia. Etfimiliter indeclinatione balneabis cum refoluentibus prardidtis parum llypticis decodtis in aqua,in qua facies xgrum federe, & inunges locum cum oleo lilij, amygdalino, anethino, irino,vel nardino,modis prxdittis.
Si « *po- Qupd fiapoltema fuerit frigidum phlegmaticum, in fimate. principio miniftrabis prasdiCta anodyna ftyptica tem- p erate . £ t fiquidem aliquid virulcntu currat ex eo,mun- dificetur,&abftergaturcumclyfteribus ,&collyi!js ex pr2di£tis,& faccellis ex malua,radicealthex, feminc li- ni,& foenugroco-,deinde permifcebis refolutiua, & cha- mxmelum, & melilotum,& deinde augebis ipfa. Si MeUn. Quod It apoftema fuerit durum melancholicu,moI- ehoiuZ fit iificabis,& refolucs, ficut m cura colicx apoftcmatxeft dfoflema. m q Ua rfeomnibuseftdidtum.
Si ex vlcc- Si vero c x vlceribus & corrofione exrrema in parrc nhus ■ eius,qu? percipies apud exitu ani,in cxpreftione, curabis cum moIlificantibus,& deinde conglutinantibus,& co • folidantibus,vt lupra in cura vlcerum inteftinorum fuf- ficienter didum eft. Etiam fi lint vlcera in intenoripar- teeius,& occulta fenfui, vr didtum eft: ibi oleum vetus clyftenzatum cum acrefta eft propnum,&aleofolex merdafengi,& alijs, qua; immitti poftunt cum cannella immifta anorepleta puluere, & infufflatione fequente.
Dttu- Regimen quoque in cibis fit ex mollificantibus, fi fxces generent humidas,non ficcasjquoniam cxalperant dolo res,& vlcera, & corrofiones augmentar, & ex infipidis non foftisfaporis,quianecacuti,nec falfi,nec amari,nec acetofitatis multx, quoniam feces reddunt acutas om- nia talia faporis fortis,qu£ vlcera mordent,& augcnt.
Erfifueritafiftulisjhxmorrhoidibus & rhagadijs, curabis cura ipfarum, qua in cura fphyncteris, Chrilto duccdicemus.
Siexftun - Et fiquidemfuerirexhumoribus effufisa luperiori- otu h """~ bus,facientibus ventris fluxum,in quo eft fermo prgpo- fitus,curabis curafiuxus ventrisptijdidta,in quofunt mixta ,qu?fiuentecompefcuntacutam materiamadin- teftina,vt eft (umach,morum immaturum,cydonium, vitellus oui decodti in acero,& luccus portulacx.
Si ex f<ue Si enim ex fece ficca fuerit exafperante, curabis cura /*«• colic.E ex f£ceficca,fupenus didta; deincle fi aliquodvi- fco(um,quod adhgreat,fit in ea,milcebis in enemare ali- quod abfterfiuum acutum;vt baurach,mel,fal, & fimi- lia,&collyriumex mclle,& fale,& bdellio.
Siexfrige- Sed fi fuerit cx frigiditate ab exterioribiis adueniente ano, quare fit nnefmus difficilis cum cleuationead fel- lam frequenti,& non egreditur aliquid,ficut etiam acci- oieum tp- dit,cum eft exapoftemate duro, eius cura pricefiit. Et propnatu. p r0 pnum eft ei oleum fifaminum calefadtum clyfteri- zatum cum aqua altha\T,vel dulci vino, & diu retentii. Ciyficr. Sitquecuraeiusalteratio cum calido,omnibus modis pradictis, approximatiscumclyfteribus & cham^mc- lo,anetho,calamentho,oleo nardino; vel coftino, ruta- Fomentum ceo,vel bdellio, & pauco vino decoctis; vel cum abro- cum Una , tano,ruta,lauro,& origano,quod eft p ropriu m: vel oleis eorum,inquibusfit lanainfufa; vel l'pongia,&eft me- lior,quiaconferuatcaliditatemmagisapplicataano. Et imnHio. cum vndtionibus ex eifdem ani,& partium adiacentiu, tfiul/X". & cum fcflionibus luper milium ,& fal calefa6ta, & fu- per lapidem marrnoreum calidum,vel lateres, vel fuper tabulam cypreffi,vel pinea:,vel faltem populi, fuper quam fuerit vinum calidum fuperafperfum, & quidam ■Sufnmisi» inungunteam cum adipecapra;. Et cumfuffumigatio- nibus ex fulphure,aut my rrha,corrice tliuns, vel ftyra- cis-,quareoportet, vtinrirmusfedeatfuper (edemper- foratam vndiquetabulis, vel embotocircundaram ,& ponat anum (uper foramen, & fit teftum ignitum, vel pruint,fuper quod puiuenzetur fulphur, vel aliquod ex
PEDEMON-
I aliis,donec calefiat anus, &inteftinum; quare percipia- tur,vt ingrediatur balneum, & fedeat fuper folium eius, & cum egreditur,defendatur totum corpus, & proprie pedes,& membra a frigorejfrigus enim nocet neruis,& ano & pudendo, vt Hipp. dixit, & eo mediante intefti- num rectum; ideo, nocet tinefmo in pluribus horis, & s t promdecaleiadtioeorumeft vulis,&conuenies. Dein- ceps medicinas compofitas (ubiungemusad fluxus Ipe- cies cum feb. vel tenefmo. Eledtarium conferens ad f!u- Siefiarim xum ftomaticum,lientericum ex phlcgmate lubricate; ,x cuiusdefcriptio elt Democriti. ^.feminisarnogIofls»Mrf «»K. anifitorre acti,ana dra.i.corticum granatorum,corian- dripra:parati,an.dra.s.cinnam.dra.ij.zinzib.ameos,ana fcrup i.s bibaturcum vino ponticoinquantirate. dra.i. fi non eft feb.& fi eft feb.cum aqua pluuiali.
Aliudadideex vlcenbus.it. leminisainoglofle,ace- to(el!e;anifi torrefactianafcrup.ij.corticum granatoru, V '~ fang.dra.thurisalbi,anafcrup.i.pu!uerizetur,& mifcea- u tur, & fumanturficutprius. Aui.fiatadidem degallis 1 elediarium,derhure,e!edtariumdefiliquis. Etcmpla- ftrum dc faufel,cum fuent caliditas. Ex emplaftris fiac taie .9i .lem. lini torrciadti, dadtylorum immaturorum an.vnc.s.mafti.vnc.s.aluminis,hypocyftidos,acacii,ba lauftiarum,ana vnc.iiij.rofarum rubearum, mvrti,rubi, ana partes ^quales, hat emplaftrum cum oleomaftici- no, & cera.berapio inquit fi fit lubricitas inteftinorum ex vlcetibuSjOmnequod confert ad excoriationem,con- ferthuicargritudini. Item linimentumfecundum eum Limm. *i addiarrhxam,&lienteriam exde edtione virtutisreten ^ h - & riu^ ^i.abfvnthij roma. vnc. i.infundaturin vinoponti- ""' co nocte vna,& mifceatur cum eo fuccus foliorum myt ti,ladanum,& ramich, & fubmergaturin eo pannus li- ni,&(uftumigeturcumxyloaloe,&ponatur fuperfto- machum,et vifcera,poftquam illinieris,cum Iinimcnto, quod eft. w.olibani,mafti.acaci?, aluminis, aloes, apij, corticum radicis mandra. feminis hyofcyami, ana dra. iiij. fauich hordei,rof ficcarum, (u mach, gallarum viri- j dium,balauftiarum,fucci barba; hircin;c,gallia:,ramich r liti),anadra.n.terantur bene,&connciantur cum aceto,
&aqua myrtirecentis. Et fi non eftcaliditas proiubens, line mirachcum vino,& meifu(en,& linemirach totu,
& retto fupra ftndturam dorfi, & dimitte, donec cadat. perfeipfum emplaftrum. Et,qua:cx cis conferunt eft. cmplaftrum fadtum de fundo arboris.Confedtio pulue- risa uminislenis,quiin ore pioijcitur ad (olutionem- ventnscum tufli. qt. granorum myrti tritorum. dra.i. caltanearum,papauerisficuta!cohol,filiquarum,fc (po- dij,anadra.s teranturomnia,& mifceantur,& dentur in potu. drach.ij.cum aqua frigida,& prarcipiatur, vt iri, mane comedat virellos duos ouorum bene elixatorum, & fumatin hispuluerem depapauere.
Confedtio trochifcorum de filiquis fortium, vatde Troehf.it. conllringentium ventrem,qui adminiftrantur ctun ve /''?"»• hemens elt neceffitas. R;. gal atum, filiquartim nabnti, frudtus tamanfci,thuris,balauftix, anapartes Kquales, gummi,opij,anapartem.s.fianttrochi(cipondens.vnc. 1 lj.s. dofis fir.i.cum aqua pluuiali, vel vino ponrico.
Troclnfci quos Paulus dixit valeread lienteriam, & lc~ Trock.ftu. nitatem inteftinorum.^.corticem maligranati,gal.ana dra.viij.myrrhx.dra.11j. fumach,dra.iiij. facpuluerem, &temperacumvinoacido,& fac trochifcos.dra.ij.& da.i.cum aqua fimplici.
Sytupus valens ad ftomachi defedtione, lienteriam, Syrupm vomitum,&ardorem. R:. (uu.ach,corticum maligra- v " lu - nati vel myrti ana.drach xx.omnia decoquanturin ii. v ; aqux,donec redigatur in vnam,deinde co entur, & fuo cus pyrorum,melpilorum, & cydoniortim xquali pon- dere,& zuccharilib.i.s.& fyrupcntur,dequodabis vn.i. cum aqua frigida.
A 1 ius vales ad ea ex frigido humore phlegmatico, vel . melancho!ico,& cft Ifaac. iucci mali granati acidi cu pulpa interior!,li.v.iucci calamcnthi,li.iii;. vini cdorife- ri,llb.inj.omnia coquantur vfque ad mcdui diem, dein- de colentur,adde zucchari,lib.i.lapx.lib.s. poltea coque
donec

DE ^GRIT. INTESTINORVM.
«8
Clyjkrt*.
Stex matc ria adujlx.
Si cx phlc- graateJkl.
flyjfer *d dyfenttrta , <jr vlcera, in lefiinorHm.
tjiliut cly- fier copref- ftuus.
Clyffer tid dyfentcrii 3 & excoria- siQnem. "■
Trochifci 4e charta,.
^Altj troehi• fifcrmrss,
«Joncc <yrupetur,da vnc.ii.veli.cum aqua calida.
Clyiler mimdificanuus in dyfenceria cholerica. &. aqua:hordei,lib.i.diflblue zucch.rof vnc.ii. fucci portu- lac9 .vnc.11.quod (i materia tuerit valde acura,hat ex luc- co cucurbitXjVcl melonis indi cum prsdidlis.
Si vero fuerit ex materiaaduita, fiatcum aqualadlis, fucco portulacarum,& oleo rofa.velcum aqua violaru , boraginis,& buglofla:,o!eo ro/.'& zuccharo.
Quod ii fuerit ex phiegmate (alfo, fiat ex aqua hordei diffoiutioin eafurfure,&foenugra'co,&coientur,&dii- foluantur mel rofa.& oleum roia. & ii oportet ad datur parunifalis,vel aqux-pifcium , veloliuarum (alitarum, &totiesrepetaturquotiesoportet,vt materia pcifedte inundificataappareat,quod fi fueritmedicina acuta vel i'uperHuit,fiat exmucilagine pfyilij ,cumzuccharo ,& oleo rof quod fi fit ibi doior & punctio, & mordicatio, difToluaturpinguedogallin2,velanatis,& proprieporci recends, & puluis fpodij fuperafpergatur, vel ceratum rofeum. cp fi dolor efl fortior perducens ad fyncopim, fedeat in aqua cah'a decocftionis faenugrccci, feminis li- ni,cham^meli,meliloti,& myrta;. Et ii nou iu(ficiar,ad- dantur narcotica pnus extra, deinde in collyrio, deinde inclyfteribus,& deindeperos,quod fi perueneritadra- furam, addas femen acetofs pulueriiatum. Et (i iit ex phlegmate ialfo,decoquaturacorus,& capillus veneris iiccus,& fcenugrfcum, & fpina xgyptiaca in aqua hor- dei,& cum alijs clyiterizetur, cp fi ad (anguinem vene- rit,addas acaciam,fanguinem draconis,lutum figillatu, & fuccum plantagiais,vel confolid .T ,quod fi peruenerit ad vlcerationem,addeadipemhircinumcumluto (igil- lato. Si vero ad corrofionem, addas trochifcum de arfe- nico,vel de ftella, vel de charta. Vel clyfter fiat ex luto iigillato, & fucco arnoglo(fe,quoniam eft propnum,& fecurius, vel fuccus mori immaturi, & ipfum lutum cii (ucco pra-ditto poft mundificationem detur. Et fiatcly- fterconftnctiuus aliquis ex his,qu£efequuntur.
Clylterconferens dyfenteria:, & vlceribus inteftino- rum confortans inteftina,ne recipiant effufionem f uper fluitatum acutarum a fuperioribus membris rheumati- zantium,& dudiusconftringens & conglutinans vlce- ra,& cofolidans. R>. fumach vnc. ii.rizi torreradti vnc.i. bulliant inaqua pluuiali,deindecoletur,& colatura: fuf- hcienti addantur fucci mori immaturi, fucci barbe hir- cins,& fucci tei!, & portulacje,ana vnc. li. cafei antiqui pnrpara:i,vnc.s. vitellorum ouorum eiixatorum m ace- to.ii.terrxixgiiiata!,finguinisdraco.puluerizatoru,ana, vnc.i. & eft propriu, & mirabile,& eft Ioannitij. Quod ficx matena phlegmatica effu(a tuerit, decoquatur in aqua capi. veneris,macis,ipica;,charab2, & acori.
Defciiptiocompreffiui ,quodante.hoc oportet prx- mitti, confert ad omnia prxdidta, & mundificat mate- riam&confertadeam.^.pulp^myrob. citri. vnc. s. & rhabar. affati. drach.i.s.gummi arabi- affi, lutifigillati, fang.dra.ana.dra.i torretiant,myrobolani,& rhabar.pa- rum,&diffo!uanturin aquadeco6tionisfero.&galag?, & alia addantur,& fuccus plantaginis,in quo dudlus fit lapis hqmatitis. vnc.ii.Si autem phlegma fit falfum loco citrinoruin ponanturchebuli,fi melancholicus humor, ponanturnigriemblici,& bellirici.
C; y fter confet ens dy(enteria:,& excoriationi. cor- ticum fifti.granorum granatoru,gallarum, granoru fu- mach,fo!iorum lcuiftici,&radicum leuiftici, & radicii aloes,ana partes jequales.Coquantur in vino ftyptico,do necinfpiffentur, deinde colentur, & terantur aliqui ex trochifcis (cilicet dearfenico,vel decharra,vel ftelia:,& cum o!eo myrtinoimmittatur,& eft Abuhali.
Confectio trochifci decharta (ecundu eum i^.chartx combuftac,dra.x.arfenici adufti,& corticu,?ris,aluminis iameni,gallarum,calcis non extinctx,ana, drac. xii.fiant ex eis trochifci cum fucco arnogloffx ponderis, dra.iiij. ex qua admrniftretur pondus. dra.i.
Aliustrochifcusfortiorfecundumeum. i^.calcis,& alcha !i,acaci^,gallarum,& arienici,ana,& terantur cum accto i & dimitrantur altquibus diebus, & lnfprmentur
A trochif. & clyfterizetur vnus ex eis. vnc.i. eum aquaar- nogloffx,pr? cedente clyfteri ex fale, & aceto, quod pro. hibetambulationem vlcerum. -
Clyfter alius (ecundum eu ad vlcerainteftinorucum Cljfiet *ii dolore vehemcnti adeo,q, perducir ad fyncopim, & vbi alia pdidta clyfteria non contulerint. .aqux chift, hor- J mmm ' dei,&rizi,adipis renum caprarum,olei rof gummi ara - bi.& cerulla:, & vitellusoui, conquaffenturaliain luto vno,& fi expedit, adde parum opij,& adminiftra.
Collyriumad idem,quodpra:cederedebetclyftercm c >Uyu* *i pra:di<ftum fecundu eundem, & valetad tenefmum.i£. myrrhx,croci,thuris,opij,an.partes ?quales,cai?orei par tem.s. conficiantur cum fucco arnoglofli, &albumine oui,& fi vis addas cerufla: parte tertiam;liga cum filo,& dimiffum perhoramextrahefuauiter, nefidormiatex- pergefiat. Et dixit medicini ,qu2 funt matena "collyno- rum,funt myrrha,thus,crocus, fandaracha,alumen, li- . " x tium,ityrax,caftoreum,cumadeftopium,lutum omne, g & charta combufta,fanguis draconis, cornu cerui adu- ftum,& chimo!ea,cadmia,& ladanu,merdafengi, & fi- miha.Quandoq; funt neceffxria atramenta, & arfenica.
Clyfteraliusad idem retentiuus A rchidiaconi. Ri .pa- dyfttttim*- nicis excorticati,rifi, lentium excorcicatarum, rofaruni ficcarum,ba!auftix,cupu!arum glandium,ana M.j.onv niain lib.iijaquxcoquantur,4onecad tertiam redeant, & colentur,deinde fumatur ceruffx, cineris papyri, aut iunci,ana dra.i.boli arme. drach ii. vitelli ouortim affa- torum.ij.oleirof.dra.j.omnibushisin apozematedifto- lutis,clyfterizetur xger femel,vel bis;& valet Huxui ven tris,ralurx,& exconationi inteftinorumj&^ tenefmo. Itemclyfterexpertusexfuc. oliuarum immaturarum , vel fucco mori immaturi.
Clyllerfecundumintentionem noftram, conferens ciyflerrtZ fluxui ventris vitio inteftinorum fa<5to, & optime ftrin- '
git,&vulnera inteitinorumconfolidat .5i .boli arm.hor- dei excorticati,& torrefadli,fang.dra.ceruffx,ana drach. iiij.rof.integrarum,papyricombufti,acacix,anadra.iiij. C tragacanthi,gumnn arabici,ma!uauifci,an. draci.fucci - poitulaci,fucci plantaginis,vitelli ouorum ,olei rof.an. s dra.j.s.fiat puluis,& clyfteriza.
Suffuf,micletx, & bibungizir coferens ad fluxu ven- 'Puim trisdiarrhicu,& cholerica paffione,& tenefmu, &ege-' p '' w * ftione fanguinolenta,ad rafura, excoriatione, & vlcera- tione inteflinoru,anu confortat fecundu oem modu ad- miniftrationis.i^.myrob.chebu.&indorum,an.dra.vij; belliricoru,emblicorum,anadra. iii].craffeterantur,& ' - cum oleo rof liniantur,vel leuiter approximentur,dein- defumaturnafturtij,cofti,anadra.v.cymini,feminisf<j- nic.anifi,ameos, carui,ana dra.ij.omnia in aceto perdie, & nodtem infundantur,et poltea in patella frigantur;de inde puluerizentur, & cu prxditlis mifceantur; deinde. iumantur ramich,fpodij,balaulti£,mafticis, boli ar. co- fti,(umach,gummiarab.anaaure.i.rerantur,& cribelle- tur,& cum pradi6tis incorporentur,& totum cum olea liniatur.deinde cum rob decyronijs conficiantur, & in j) olla viridi reponantur.dofisabaure.ij.vfquead.iij. cum- aqua decodtionis myrtf, & boni temperamenti probaui- mus,& laudauimus.
ltem pilulxantecibum.i^.arillorum vuarum,corti- ei cum tl!uris,mafticis,hypocyftidos,acacix, macis,gum- tdm. miarabi. boiij^x^jfanguinisdraco.anapartes^quales. - - Conficecumalbumineouorum. Informentur pilulx, ficutcicercumfuccocytoniorumda.iij.antecibum- ,
Itema!iacofeCtio.i^.lit]j,opi].ftyra.t!iurisalbi,myr- ta: cro. ana partcs equales. Confice cumalbumineoui, *" >d,m - & informentur pilul^ ficut prxdidx, de quibus dentur. iij.ante cibum,nropne cum paffio eft in fuperionbus. Et tiantcollyria,&pofthoramextraliantur, vtdiCtum eft fupra,& propriecum paffio eft in inferioribus.
Item fuppofitorium ad fiftendum fllixum vetris fan- guineum,& humoralem. ^.aca.bedeguar.anadrach.x. chartarum cobuf dra.vij.fang.draco. cerufTi. merdafen. ana dra. iij. cupuJarum gland. balauft.anadrac.iiij. litij dx'ac.v.myrrhx.dra.iiij. s.aichannx. drach.ii.adde fi vis Mefurt, II 4 opij.
Suppoflto*
Ttit aaidia

FRANC. DE PEDEMONT-
.tmpldJtrZ fd Uem>
jid idem,
Epttbtms
Syrupus ad idem.
•Alittf (x- ferttu.
^ALtm for- ttor•
Ventofa,
BmpUftrit nd idem.
Syruptt-f &d jluxum he- faticwn.
©pij.dra.iij-fueci barbat hircim.dra.iij.terantur ,&cti- bellentur,deindefumantiu"guttimi,&thus. Etcontice cum aqua fpinarum humidarum,& fiat fiefiongum, & mungatur cum oleo rof. antiquo, & ponatur in anum.
Item fiat emplaltrum ad dyfenteriam,& fluxutn lan- guinis. f(£.gummi ara.affi, myrtillorum paruorum afla- totum,cornu cerui ,iiii,mafttces,terebynthinx, ftvracis liquidi,an.vnc.s cymarum leuifti pulpicytoniorii ma lorum fylueftrium,mefpilorum, forharum,& pyrorum decodtorum in aqua rof an. vnc .s.thuris,myrta:, hypo- cy ftidos,acaci2,femtnisaL'nogIoffx, ana.it ra.iujboliar- me.fang.drac.terra: figiLlats,lapidis himaruis.ana.dra. ij.s. pulueristurtuns afficum plumaincacabo. vnc.i. olei myrtinijftyracis calamitx,^' cer§,ana.quod fufficit. Etfivis adde medicinas confortantes llomaciium,& emplaftra totum ventrem,& renes, & eft expertum.
Item famentum ad eos. i^.radicis vlmi,filicum, me- fpilorum,farharum,myrta:,cytoniorum,lentifci, & ca- ftaneaium,&pyrorum,ana,bulhantinaqua pluutali, & ledeant in ea. Ad fluxum hepaticum calidum,& cho- lericum<jrugtnofum,virulentum,&fe]kum,fiat epithe maluprahepar.tji. vrriufqueiandali, lpodij,rof.an.vnc. S.'(ucciendi. fucci cytoniorum, ana. vnc. iuj aquarrof. aquxportu!aca',anaquod fuffictr, fiatper modii eptthe- matiSjVel cerati,&eft Democriti. Si tatnen fic oppilatio in eius caufa,ponantur fuccus abfynthij,vcl cvma: eius, auc flores fchxnanrhi,& fpica,lococytoniorum,& pro- priuin eft,rhabarban (iiccus refidentis in vino, vel luc- cus rof. vcl aqua ladtis,lecundum neceffiratem.
Item compretliuum ex rhabarbaro affo, fucco cyro- niorum,& fucco arnogloflk cum aqtia myrobolanorii, & rof & fi non fitoppilatio in eius caufa.
I tem fy rupus. Ri. fucci endi.aqu^ rof ana. lib.ij. bu lliat in eisgranoru fumacii,feminisrof. ribes, zarur,an. vnc. s.zucchari,lib-j.&aromatizetutcufandalis, fpodij,ana- drach.j.& aliquiaddunt fuccum granatorum, & corian drum.eft fanus &expertus,datus cum aqua pluuiali.
Adfluxum ventris hepaticum exruptura venxpor- xx. r ;. fucci confolid.r, (ucci plantaginis, fucci caudi equinx,barbx hircina:,linguae anetis, & portulaca - ,de- putatoram,ana.lib s.zucch.tof lib.i.fpodij» lang.drach. tei ra: figillatx,lapidis lnmatitis,ana.dra.j. fyrupentur, & colentur,& referuentur, &dentur cum aqua pluuiali frigidainquantitate.vnc.j.s.& Etcft Gualterij, &fum expertus ipfum.
Alius fortior fecundii eu, & valet proprie ad fluxum fanguinis per vrinam ex ruptura ven.r portae, vel fluxu languinisper vrinamex ruptura venx chylis lucci planta. fucci radicis barba' hircin3e,ana lib.j- confolids maioris,& minoris,& media-,piaipinella-, virga-pafto- ris,& burlie,plantaginis,lenticularu!ii, aquacrollri por- cini,linguat arietis,hepatica:, herbx vio). ana. M.t.lucci portulaca:,lib.sflorum boraginis,nenuphatis, ana.vnc. i. omnium Iandal.fem.arno£lo(fx,mynillorum,coralli albi,& rub.boliarme.tragacanthi,guiiimi ara.fem.por- tulacarum,foliorum rofa.al.charabx,ana.dra. s.iuiuba- rum.xx.coriandri.vnc.s.pulueris hatmatitis.fpodij, fan- gui drac. ana.drach ii. hordei mundi excorcicati, lib.i. zucch-lib.ii]. Ftatfyrupus cum aqua pluuiali, & clarifi- cecur bene,de quo lumatur mane, & fero cum aqua fri- gi. praedidta. Quod (i fluxus non ceffer, clyfterizetur cu eo-, &deindeapplicemr ventofa fupra hepar •, & deinde liocemplallrum. r :.omnium fandalorum,ana.dracii.i. charabi,boli ar. lapidis hxmatitis, terrae itgillatx, ana. vric.i.fatig.drac.gummiara.tragacanthi, femi.portula- ca:,p antaginis,& cum fucco fanguinana:,& fucco bar- ba: hircina:,& aquarof.ana. lib.s. conficiaturemplaftiu & ponaturactu ftigidum. Etdeturpatientiad bibendu rerin hebdomada,iiicci plantaginis.vnc.ii. in quo fit la- pis hxmatitis du&usin cote.
Syrupus ad fluxum hepaticum exoppilatione,fiuefit f.inguineus,fiuechylofus,fiuecum apoftemate,fiueab(- que. Ri.eadiutx cu radtce cham^pitvros,eupatoi ij, ca!a- ;nenthi,& pohj.an, Mu. quinq; radicum comm,an.vnc.
E s. hftici,cymarum fchxnathi,ireos-,floru abfynthij, ana.
vnc.v.cufcucx,lupu. ana.vnc.i.laccx lotx.vnc.iiij.zuc-
chari,!i.i.aceti fci ilttici. vnc.ii.& eft Philagnj.& valer et
fi fitexfplenis,etalioru vi!ceruoppilatione,etfifit diuer
forum colorum. Expertuseft,et lanus.fyrupusnofter dc
abfyntliio,deeupatorio,de(ucco herbarum, & fyrupus
diathodon, athanafia, & finnlia,vt theriaca, & mithri-
datum.Confedtio trochi.reonentium diarrhxa. &. gra rroch, - a,{ . ^ p diarrhaam D
norum vaarum 5 uiyrcillorain, granorum granacoru, ec cyconioru.ana.vnc.v.balauftixjcharab^, ana.vnc.ii.cu- *-
pularuglandiu.drac.i.mafti.corticisrhuris, ameos,cin- namomi pontici,xyloaloes,m-.icis,an.drac.i.j.coriandri prxparati.dra.i.gumi arabi.afli,drac.ii.conficecum mi- uaaromatica,desdrachmam vnamcum fyrupo myrti- no,vel vino pontico fecundum neceffitatem.
Adide,jppriaeftc6fe6honoftrade cytonijs.Cofedtio troch.de balauftijs,nimis coferentiu diarrhfx, cu multu fuperfluir,fiue fic languini admixta,liue non; (ecudu de- F fcriptione A!maf.t«.gallatiifylueftnu,le ramarifci,oli- bani,balauftiat u ana partes xquales, opij, gummi arab. ana parcem s.in ormentur trochifci ponderis.drac.ij.cu fuccocytoniorum. da i. cum v ino, fi neq; calor affue:it, neq; feb.q? fi feb. affuerit,dabis cum rob de cytonijs ace- tohs.Dixit Archidiaconus, pone fitias magnas in prora Siti». capitis fxpe 111 fluxu cet ebralt,& confortat Itomachum,
& hepar. Item dixit,recipiat omrti mane in ieiuno, ma- fticis. drach.j. cum aquapluuiali m fluxu Itomatico, & lienterico,inteftinorum,& ftomaclii. Iteni fanguts dra- co.cutn iuccopiantaginisin flu\u langumeo, vel mu- mia cum liicco confolidx, vel caudx equinx.
Pilulx valentes cotra fluxu ex debilirate retettux fto- * r anm,» machi,&inteftinoru.5i.ro(. *granatorum myrti,fuma- ' r,/ ? u ad ch,Iun ar.an partesxqua!es,conficiantur cu fucco plan -^lxdlbi. taginis,& dacumaqua decodtionis granatotu. Irem di- hutenten- xtt Abuha.theriacxnou^,aur.s cum aquafumach,valet adhepaticum,&lotiuum.Confe6tiopilu!arumfilij Za.- ' '' chanxcohibentium fluxum membrorum,& confor- ^ tantiumluuamentomagno,fi Deusvoluetit.^.anifiaf- fati.dra |.ma(ticis,fumach, pilorum leporis combufto- rum,balau(tiarum,fanguinis.dra.(cmutis cytoniorum, ana diac.u.Iigni aloes,drac.iij leuiftici,olibani,mandra- gotx,terebintlnnx,rolarum,ana drac.j. coficecum l jc- coarnogloftx dofiseft.drac.iiij.
Gal.medtcitiamagna fedans fluxii proprie, qui fequi- Meiicm* turcam Irigidttatis membrorum.Etlnc modusquando nd accidit vtxleparatur. it. cinnamo. ligni aloes, a(ari,ma- tis,garyoph.anifi,carui,ameos,cham?dryos, arifto.rot. d,tan, mi. afparagi,an.coficecumfyrupodelignoaloes.Filius Za- charig.fumigium reftri6tiuum .r ;.acati?,ba;auftiarum, y ""*' an.dra ij.corticum lorbaru. M .ij.fohoruprunorii .M .iij. lapidti molartu, vel laterum ignitoru cxtindtoru tn ace- to,in quo prxdidta bullierint, & fumum per mfenorem parreinrecipiat.Item.i^.alumtnis.mafti. gummi. arab. iarcocoilx,ftyracis,an.&ponat luper ptunas,& recipiat fumutn. lialneumexpertorumiuuamentorumin fluxu H ventris,& conforcans naturam,& (edans accidentia ma la.iji.foliorum prunt,cetranx, balauftiarum, & folioru ficus,& quercus,& corticis eius, forbarum acerbarum, myrtx,lapidum ignitorunv, omniUm pofitorum in ace- tojpoft quod cum aqua plutnali fufficienter bulliant, in quo balneenc fe, (ecundum poife virtutis, die & nodte - , ledat enim cito Huxutn , fi Deo piacet.
Etiam verificatum e(t,q> vencofe polt balneum fupra Ventifl. vmbilicum funt fub!imes,& hinc tndcetiam applicatx.
Dixit Imalurn,q, carnes pauonis affitx ftringunt,vel »»■ c«^«- non affatx, & inrer aliascarnes laudabtles dylenterici l 'J" ru exiftent.Dixit Auer.carnes perdicum aflx &elix? ftrin- "" S "' gunt ventrem. Dixitquoquecoagulum icporisftringit fluxum,cuius caula ignoratur.
Syrupus expertus. fucci planraginis, fuc.corigiolx, Sl "f" con(oliiix,& vn gacpaftoris,fumach.barbx hirci.balau- ftiarum.rof.anrlierxjfohoru myrch^ana.vnc.j bul'iant m aqua pluuiah.&cumzucch.fiat (yrupus. Ettnpecia rara fi'vis,bul:uut uiafti.teux iigtilatx,:ina. dra.tj.
Gual-

DE ^GRIT- INTESTINORVM-
Mp<tiw Gualteiius inquirfi fiuxusfuerit fine excoriarione, A
f.ne txcvria r .. - 1 _ .
nat talis iyrupus.Ri. ro/arum veterum liccaru. vnc inj. viola balauft.myiTillorum,ana vnc.i.zucchari,lib.s.fiat fyrupus; de quo bibar bis,vel ter in die,cum aqua pluuia lijCUmadefl; fitis.
DeenBiUo- Deinde dabis iflam decoftione ^omnium myroba. Mndiirm. ana vnc.j. ptiluerizentur,& ponanturin lib.s.aqua rofa. & ftent iitb dioper vnam nodiem; & fummo maneco- lentur,& detur colatura; & regatur vt potionarus.
• Tk /, h dd Si vero fuenr cum excoriatione aflentur myrob.cum H"n4tun™ fuis,& vtaturiftopuluere i^. boli.ar.gumiarab.
afli tragacanchi affa. ana vnc.i. fpodij, fang. draco.ana. vnc.iij. pujuerizentur, & mifceantur,da.vnc.s.cum fa- uich hordei omni die.
Si vero!:iixusfueritfinecalore,vtaturiftopuluere.9!. garyoph.vnc.s.cinna. galangx, mac. mentx fpcca;. ana vnc s.xyloalocs, drach.iij.l iat puluis, dequorecipiat in principio comeiliomsin vino.Siveiofuerit cumcalo- re,da lftum puluerem. i^.omnium fandal.myrtillorum, „ & (iimach,anavnc.s.boliarmeni.vnc.i.fang. draco.fpo- dij,pfyllij,afTaa,ana vncs.Fiatpuluis,de quo recipiatcu fyrupo myrtino,et in cibis.Si vero fluxus accidet pueris, 6c fine feb.ponatur fpongia in aceto calido, & ablkrga- V w." m tur '^° P u 'uere.i^.boliarmenx,maftiches,thurisal.ana \u. r " vnc.j.fpodii,fangui.drachm.anadrach.ij.a6lualitercali- da apniicetur fuper ftomachum.
Secundum loannem Caufamizulam.R.cafeum vete rem,viteilum oui elixatum,florum tapfi barbafti,fricen- turomnia fimuKupra teftum,&comedat patiensaddi- to femine myrtillorum, & plantagine,de quo lemine cu vitellis ouorum fumat puer.
Ciyfltrtui tc Si autemfluxuscumtuffi fueritcalida,tuncdabisfy- mfmum. rupii de granis myrti maturis feciidum Abuha. cu aqua tragacanthi,vel diacodion, & coriandri.Si vero tufti fri- gida,dabisfyrupudecapil.vene.ficcis,ameos, anifoafla to,gummi,tragacanthi,& candis, cinnamomopontico, macis,rofa cum zuccha.& cum aqua mafticisdetur.
Medicina.-compofita' adtenefmum. Fiatiecundum C Ricchardumclyfter,inaquahordei,buIliant ficnugrarci, feminis malux, ana vnc ij. deinde difloluanturmellis rof.vnc.ij & olei rof. quod (ufficit,& fiatclyfter,(imareT riafuerit caliditati attinens. Si verofueritattinensfri- giditati,fiat cly fter ex aqua furfuris bulliti cum f^nugr^- co,floribus cliamxmeli, & meliloti,in quadiflbluantur mellis rof.vnc.ij & cum oleo chamxmelino, fefamino, vel irino, vcl nardino clyfterizetur. Et fimateria valde PeM td te. vifcola fucric,addatur paium fal. & eft Rabi Movfi. Po- *tfmnm. tioconferens tenefmo. Recipemicleti,vnc.i.diflblaein aqua pluuiali, in qua refederint myroba. clech in fpecie eorum,prout neceffitas requirit,& da cum zuccharo ro- fato,lib.s. Etcii volueris magisretineremateriam ,fint aflari myrobalani,& fiadhuc magis, fint aflati,cum nu- cleisinterioribus.Gia-cuSjfomentumad (edandamgra- Fomtntau, uedinem,& dolorem,& fluxum retinedurn. Bulliantin *4idtm. a q ua pl uu jali florum chain-Tmilla:,meliloti,radicisal-
tha:x,faenugra:ci,feminis malux,althfar,fcmmislini,nu j) cum cypreiii,ana vnc.j.gallarum vnc.s.in qua aqua cali- da fedeat,& euaporetutcum ea.Cum vero exierit predi- ttain facellis reclufa applicentur ano: mundificabunt cnim,& fedabunt dolorem, & retinebunt fluentem ma renam confortando,etcft Gualterij.Dixir,circainftans, fac laccellu ex thymo, & origano, & bulliat in vino ca-
„. , labrenfi,vel alioftypnco,&bcne calidum quanrum to-
tde'm. U ' * ler^t applicaano,tollit ftatim tenefmum exfrigiditate factum,probatiun cft. Et fi ex caliditate fuerit.fiat ex fu- mach,myrto,malua,et bifmalua decodtii inaqua rolata. Trtch.adte Confectio trochif. ad tenc:mum,qui dandi funtcum rt/mum. ca i or i s abfentia fuerit, & ventofiras nociua fecundtim Almanforem.i^. feininis hyolcyamial. femi anetl)i,fas- nugrxci, ana drach.v.ameos,drachm.ij.&s. opij,(crup. , , ^ lij.feminis acij,drachm.x. fiant trcchif aure.j.dc quibus
ZletTdY. dc ,' ' '
$yr<tce cen- lUmatUr CUlIl VinO.
fcrcns fiu- Confedtio eleCiarij deftyrace fecundumcundemcS- ferens fluxui ventris,& tenelmo; cum neque febris,neq-,
BmpUprkam ad idtm o
Oyfiet co k « JlTtQiuw
Licinm ad tdem* ,
TrochifH dt alumin* -
FormtntA* tio ad ten&f
calor afFuerit, fed aderit ventofiras magna.tj£. caftorei, opij aflati, llyracis liquidar, myrtar, feminis hyofcyami ru.thuris,ana partes?quales,mellis,quod fufficiatad fpc cierum confperfionem,dofis eit a dra.ij. vfquead iiij.
Item confecho emplaftri ad hocdeityrace.^.cymi- ni aflati.dra.ij.teratur,& coniice cum ftyrace liquida,& applica (iip ven tre:fedat dolorem,ftringir,& refoluit ve- tolitatem. Clyfterconftndhuus valdefm eundem.^. panici excorticati, lentium, & rifi excorticatorum,ro(a- rum ficcarum,balauftiarum,cupularum glandium, ana M.j.omniain lib.iij. aquje pluuialis bulliat,donec ad tet tia redeat.colent", deinde (umat J ceruflk,cineris charta;, papyn,balauftiarum,anadr.j. boliarmena:,dra.j.vitelli oui aflati.j. olei rofa.vnc.j. Ex his omnibusin pra:did:o apozemate fncandodifloluantur, &clyfterizetura:gei', bisvelter. Modus licinijfmAlexandrum,quovtitur, quando dolor fit fortis, & vigilig,& eft mirabilis,Recip. croci, my rrha?,litij,olibani, ana partem vnam,opij, par- tesij.fiathcinium depannonouo,&torqueaturbene,& diflbluaturopium m vino. Etcumeoconficealiasme- dicinas, & inuoluatur licinium medicamine, & pona- tur,& clyfterizetur cu eoin vuluaad fluxu languinis.
ConfeClio trochilci dea!umine.^.gallarum,alumi- nis,acacix,balaufti^,corticis granati,fuccihypocyftidos ana partes aquales,terantur,& clyfterizetur cu decoclio ne medianae corticis gladium,balauftiaiu,& roiarum.
Ite recipe tapfi barba(Ii,& adde paru piperis,& coque in optimo vmoaceto(o,& calidum,quantum tolerare poterit applicetur ano, vaiet tenefmo,& egreflioni ani.
De hxmorrhoidibus,& medicinis eius. Cap. 5.
HAemorrhoides abhamiorrhagia didz funr, eo g, abeisplurimu fanguinis fluir, vndeGal ait. Ha- n*»icrM~ morrhoides (unt fluxus fanguinis ex ano, que lmpoflibi d " v " d '~ le eft efle fine apertione venarum, qna: funt in eo. Eft.n. anusforameninferius pofitum(ubcaudaexpulfionifu- Smd fit perfluitatum ficcarum de,'eruiens,cui coniungiturextre * mitas inteftini redi,in quo eft lacertus vnus latitudina- lis,fua contraclioneretincnsipfas pro velle, & prohibes HtmnA». egreflionem hora inconuenienti, & exteditur in egeftio f'"" i u ' n i' ne, necnon,& capira venarumquinq-, harmorrhoidaru funt ineius circuitupofita. Aegntudinesergoeuenire ~*egn>*. poffibiles (untplures fecundum pluralitatem eoru, qux i u " conueniunt in ipfo. Et funt ha:morrhoides,apoftcmata, rhagadiar,fiftulx,vlcera,& mollificatio, cjuareegreditur inteftinum re£hinv,qua:omnes funt difficiles ad fanan- dum,propterea,quod aggreganturin eo fupeiflua,quoru eft via penetrans ad inferius,in quo eft fituatus vfque fu- perius, & eft fortis fenfus,quare,quod de(cenditad ipsii, dolorem adauget, & diminuit ipfum a quiere, cum qua completurreceptio iuuamenti medicmarum.
Diuiduntur aute ha:morrhoidesdupliciter,ex parte Deimfmt cius, quod Gal. dixit apertioncni ons vcnarum, qua: m ano funt,quoddenotatmembiHm,&a parteeius,qd dixir eft Huxus fanguinis,quieftaccidens,fcilicetacor- porc exeuntis.Primo modoquadrupliciter. A partelpe- ciei loci difpofitianis, & finis, (cu malitia?. A parte (pe- c fyf- ciei,nam (unteiustres(pecies,fcilicet verrucales-, mo- rales,& vuales,feu veficales. Verrucaleslunt ,qua: (unt (imiles verrucis paruis. Vuales funtlarac,rotundx, pur- purei coIons,autad purpureitatem decliues,velficut vefica:, & Morales funt molles, (anguinear. A parteloci, quxdam funt extra manifeftx, quadam intusoccultx.
Aparre difpofitionis jnamquxdam funtaperti,qui- dam cxca:. A parte finis, & malitix; nam dctcriores, & nociua: niagis funt verrucales, & occuita*, & cxcx, & propne,qua: propinquiores funt in fuo fitu cannx- vere- tri,quod eft,quia quandohxmorrhoides apoftemantur, oppilant cutfum vrinx. Etquar (untretrononnocent multum. Etaparte,fimoderate mittanr.vclminusde- bito,!unt minus malx cxteris, (i vero fupert'ux, magis malx. A parre eius, quod funt fluxus (anguinis, triplex. fimaterix,quahratis,& quatitatis, & temporis, nam aut
fiuunt,

FRANC- DE PEDEMONT
fluunt,feu emittunt moderatum fangumem inquanti- tate,fecundum eiusahundantiam in corporeapparente Gtlo,. ».<f« eius cxpurgandas fuperHuitates fecundum Hippo. & ms . mufiu. conuenienn qualitare, quianigrum,& tempore,quia in "■ coniuetoperiodo.Autecontrainomnibus,auteoruma- del°rfo liquo,(cilicet quantitare,vel qualitate, vel tempore. Pri- rehumxno mo n iodo talis fluxus dithis ell a Gale. naturalis fecun- l"b. formam quidem,fcilicer,confuetum, eo quod con- v.Dejife fuetudo ert altera naturafecundum Hip. Nec dicit ipsu. r<f cl f Z - fimpliciter naturalem propter caufam inferius aflignan-
etm.
Kets-
t. aph.fi.
j. it cau . dam. Secundo modo innaturalis.
fjmpto.z.m Propter,quodaduertendum ,quod fluxusfanguinis, qui de corpore hominisprocedere confueu,'r,vt plurimu eil triplex.MenftruaIis,De Naribus,& h^morrhoidalis, per virgam,& inteftina malus eft,& per os etiam qualif- cunque fit,vt dixit Hip. Menrtrualem veroGalen.inter aliosdixit naturaleabfolute,denanbusfimiliter Kaacj dehxmorrhoidibus Hip.bonum,&naturalem dixitcu coditione, fi videlicet exierit. Propter quod fciendum,g> fluxus harrnorrhoidalis in homine naturaliter efle non debet,(ed prster naturam,& accidentaliter tantum-, ho- mo.n.cum fir naturaliter fanus,fuafqueperfcitas opera- tiones habeat,in a:tate,in qua ad tine peruenit augmenti exiftens,fi debite regulatur, fanguinem talem aggregare no debet,maxime(ifexusfuerit mafculini ,q mter lexus magisexiftit perfedtus.V nde nec hxmorrhoidaium !iu- '• xum, nec aiiquam aliam fecundum eundem manifefta fuperfluitatem tertii, &quarta: digeftionis debet iiabe- re,vndeetiam fudorin eoprarter naturamert,vt Theo- n.caf.3. & philus inquit. In fexu autem foemimno, qui ert imperfe- hb +.aufdc (^us,cum foeminafumafculus occaflonatus fm Philo- «/. fophum, quantumcunq; fanus, debet habere euacuatio- nem fanguinis ex fui lapfu mulriplicati, ficut habent na- turalitermenftrua adexpellendum craflumfanguinis. Et quiacontingit aliquandolicetraro fubtilem fangui- nem abundare in ca,(ueriora petens, ftatuit natura Hu- xum fanguinis narium,vt eo educeretur, vel vr illo defi- ciente expellatur per nares, vt Hip.dixit, cu ait in apho- rif Mulieri menftruisdeticientibus fanguinemexnari- busfluere, bonum. Proinde Ifaacdixit, omnem tiuxus fanguinis efle prxter naturam, prxter Huxum fanguinis narium,&menftruorum.No ergohxmorrhoidalisfuit ncceflanusei,cum fanguiscraflus lpfe melancholicus, menftruis educatur,ficut quandoq; econuerlb cotingit; igitur talis fluxus naturaliter in coefle noupoteft,fed prxter naturam, & accidentaliter tantum, in quantum puta contingit a gencratione, tempore, vel xtate homi- nem m fua indiuiduitate labi a fanitate, & non foemina tantu,quxex fuo fexu lapfaextiterit. Quaproptercontin git 'ipfum fanguincm in corporemelancholicum aggre- gari,quem naturam impcllereert ncceflanii,ad id com- pul(anr ) & adillas partes ani, ad quas fua grauedine ten- dit,vt mdeextra corj >usexpellat. Sicut.n. foenuna licet ' in fuo fexu lapia fit •, poteft tame in fua indiuiduirate ha- bere aliquam perfedtione, propter quam carebit meftru- s. digen. j S)V t nihil,vel parum habeat, ficut eil virago, vr Arifto.
p°uit;,& Abuh. (i mas perfedtusin (eafuaperfedtione, 3 /./«». /<*. & generatione,tempore,vel £tare Iabi poterit,vtper eius i hxmorrhoidesfluatfinguis, &etiam muliermultoma
gis,cum fit in fuo fexu lapfa; quare tantum in ea abunda bit tunc melancholicus fmguis, <j> :id cius compleram mundificationem men ftrua non (ufficnmr,fi fluant, fed hxmorrhoidibusetiam fuppleri oportet. Sicaccidenta- . liter talis fluxus (anguinis hxmorrhoidalis,& prxter na turam iti homine,& non naturaliter,efle poteft. Confi- deratus aut ex fe talis fluxus,vt confuetus fadtus, quantu adfuas conditiones variantesipfum ,poteftcflenatura- lis,&prxternaturam,vt fuperius di£tumeft,ficurena fluxus (anguinis nariu, & menftruorum, ficut, & voiuit Gal.cum.n.fint temperati 111 quantitatenon fuperfiua, loco fuprz ve j dnmnuta, & in qualitate bona,& tempore(uo, quia
mtAto £h'.a- . , ■» r • \ r
hter jtnZua conluecocorum penodo, tunc iiquidem lunt nacura- /kn£umts les,cum vero intemperari ;n quantitate (uperflua,vel di- jm cnjtrmiB m - nucajaU c temporc, 116 fuo 3 quia.f.c6nnuacio 116 fuenr,
E iuxta confuetum,tuneproculdubio erit, prxter natura. SicHuxus menftruorumetiam adintra,quididtusefta Gal.folus naturalis,cum profitfpeciei,& indiuiduo,fm tales toditiones dici pot naturalis,& preter naturam. Ex quibus cocludendu eft fluxu fanguinis, menftruoru efle naturalem,& hqmorrhoidaru pr^ter natura, &ex nari- bus rttediu inter illos coparatione habita refpcdhi corpo ris,cui debentur,& infunt. Sed inquantu fatti funt con- fueti,& fic naturaliter,vniufquifq-, naturalis,& pr^ter na turam dici poterit conditionibus variatis,ex quibus effe- dtus vtilis, & inutilis pot fequi. Et quamuis iolutionem cotinui corpori inefle prxfupponant (emper, dum tame confueta fint forma coferuantes •, illa parua, & mnocua fenfibiliter pt?fupponunt,qux corporiperfedte lano fm Gal poteft inefle, diimodo non illam pr^fupponitgran- dem,& nocuam fenfibiliter: quia virtutes, & operatio- nes,debilirant manifertc^Scproindea Gal.tucdidl^funt prxier naturam tantu, eo modo qui eft didtus eft fupra. p Caufi hxmorrhoidarum materialis, diuerfa eft fecun dum diuerfiratem (pecicrum. Nam eft melancholia, & languis melancholicus, vt plurimum: quoniam melan- cbolia,eft verrucalium catifa; melancholicus vero fan- guismoralium. Phlegma autem raro caufa earum exi- liir,& cholera rariflime, furfum petens propter leuitate. Et dignius eft,vc a phlegmate veficales flant,ad modum veficarum ventrium pilcium, & vuales medio modo m ter has,& illas exilteret. Caufa vero efliciens duplcx eft, principaliter operans, & coadiuuans. Pnma eft natura critice, vel fymptomatice materiam illam ad partesin- fenores trafmittens. Coadiuuanseitgrauitashumoris mclinans ipfum ad partes inferiores, membri debilitas recipientis,quia vilis,& caliditas eius, & dolor trahens, fi adfif, his enim in venis ani materia multa aggregatur, quare necefle elt eas repleri, & extendi,& doIere,& pro- prie cumearum oriticiaprx fortitudineoccxcentur,& quandoqueaperiuntur, non tamen complere, quare pa- rum fanguinis,vel fubtilis,& non perfedte tiuit. Quando que apenuntur quantumoportet,vttantum quantum abundat,euacuetur,quandoque plusquam oporrer, vr fuperfluum etfundatur.Caufaformahs,& finalisell no- ta,quia vt expellamur no.ciua.
Signa hxmorrhoidarum , qux extrafunt,fenfui in fuis(peciebus,&di(poiitionibus funtmanifefta. Qux '^Vero intraparum, per ex resfionem manifeftantur. Qux vero multum,&grauedine,& doloreintus in ano percepto,maximeapud lmmisfionem clyiteris,& emif- fionem f^cum, & propriefcvbalarnm,, & ex materia il- larum proprie infcdarum cxirueiuspoftiiias fi aperrx fuerint - Si vero cxcx, infectio nulla erit; ncc etiammatcrixexitus pofteas,nifi fortealicuiusmaio- ris, &dolor fortior fimilisei,quieft vlceribusarn, qua- re credunt multi habcntes vlcera, hxmorrhoides habe- rc, cum non habcant, (ed vlccra tantutri, & econuerfo. Quxdiftinguitabiilis, exitus laniei, & puris,& mordi- cacio percepra 111 vlcereapud emisfionemf?cumetiam pj liquidarum. Erdumemittitur (anguis malus ,corporis color melioratur, & pulchnor magis fit. Cum vero re- tinecur,& bonus emittitur,muratur colorhabentiu hx- morrhoidas ad (ubrufedincm, & viriditarem, vtponic Abuha. Cum vero malus cmitcitur, & deinde bonus, mutatur color ad citrinitatem, & deinde ad pallorem • Et cum retinetur, & nihil emittunt, dolor in dorfo erit, & grauiras in coxis,& cruribus, & inflammatio 111 late- ribus,&gurgulatio inventre.
ln cuta hxmorrhoidarum duplex eft regimen, pra- priu,& comunc. Comuncquidecorpori toti dcbetur,& fpeciebusearumcommuniterconfett. Eteftquinq-,res.
Primaetthumoris,&fanguinisadxquatio,&eft vt fanguis melancholicus,& meIancholia,& etiam phleg- maabundans in vniuerfo,euacuetur,& purgetur tem- poreapertionis earum:vel anteeuacuationem (angui- nis mclancholici. Hanc complentphlebotomiadefa phena,proprie cum deinteriori parre calcanei, & venx ai.uabil, ld eft curuaturx poplitis; purgatio humotis
juclan-
efi natura- lu, &' foA- mcrrhoida- Itsnon nztiA raLu.
ljan.ttt.c;s*
De caufa e& rum matC"
c £ciint „
G,
Formalu*ef
ficierts.
De fignu U m morrhoida*
De cura ?i£°
rnorrhotda.^ rum a
Phleboto
7ft:a .
Tharmacia:

Digcjtto.
iterata pnr gatio.
JDcriudtio■ De ventofis.
DE ^GRIT. INTESTINORVM- 70
itieIancholici,& etiam phlegmatis dednens fanguinem A fymptomatico, '""Vt Abuha. dixir. Infuperfluoehim •
^Jlteratio.
%>. rcctrfi eatio. xAlttratiA.
Duta .
Ncta*
Cura eJtea- 2um repleta Tum.
Nimis aper tarum.
ne fluat ad extra,vel etiam cholerici vincentis in langui ne,quare fuperHue fiuunr. Complenr prxcedenuadige- ftiua,& (ubfequentiapharmaca ipforu expurgantiapro- prie,fupramcuralderitis nota. Fitautem inretentis, & carcis cum aliquoacutorum, vt funrgummarumfpe cies, &fimilia. Influentibus verocumaliquopharma- co ftypticorum, vr iunt myrobalani citrini, myrobala. bellirici, & fimilia.
Secunda res ell deriuatio, qua: completur curn vcn- tofis inter fpatulas, quas ad omnem materiam deriuan- damfimul conueniunt. Etliquidcm virtusdebilisfitj fine fcarificatione fian t; Si vero fortis cum fcarificatio- nc- Sim iliter quoq;,& alix* euacuationes antipa{Iiua',etia cum phlebotomiade bafilica finrllra,vel dextra fadla,& aliae fpecies denuationisnota:, vel ad membrum, vel ad cutem communiterderiuantes, vel trahentes ad locum mareriam in rerentis, & cxcis.
Terdareseft coplexionis totius alteratio,fanguinis, & humoris,ac hepatis,& fplenis, qua» talem habent ge- nerare,6c multiplicare humorem.Regiminis quoque re 6hficano,vt talis matena in fanguine non vlterius aggre getur.Alrerantia complexionem totius hepatis, & iple- nis fupra vbi de cura earum didtum eft habuifti.
Kcchficanoautcmregimimseft,vtomniame!ancho lica etiam fanguinem adurentiaex cibis, &potibuso- mittantur, miniftrentur ea proprie, qua: habent bonum fanguinem generare,ipfumquc mundificare,quales funt cibi ex panibus mundis, & recentibus; & carnibus gal- linarum proprie,&agnorum annualmm,& hoedorum, vitulorum la6tanrium, ouorum, & hepatumgallinaru, & pifcium petrinorum, & fquamoforum,mediocrium, paruorum. Etexhcrbiseft borago,buglofla, & endiuia proprie; & alijs mundificantibus fanguinem, & potus bom vini albi,clari, odoriferi, maturi,mediocriter lym- phati, & fim ilia. Ex frudlibus poma, & granata dulcia, amygdala:,vua,ficus benematura:,& fimilia,nififolutio ventris, &fluxus plurimus adfit,quo cafu ftypticain quam huius locum habent, vel pradi&a eisadmixta.
Quarta res eft viarum, & dudluum,perquos fanguis a (uperioribus currit ad eas,coar£tatio,vel apertio,com~ pletur autemcum ftypticisemplaftratisin dor(o,& re- nibus,& apentiuis notis.
Quinta eft natur^ lenificatio, vt farces anum fua du- ritie non offendant,& doleant,quamcomplentcibi, & potus leniticantes, & medicins,quas fuprain cura colica: ex fa*ce ficca feriofiusnumerauimusincuravl- cerum inteftinorum.
Proprium autem vnicuique fpecierum debetur,quod confiftit in localibus remcdijs, qux circa ipfas fpecies, & difpofitiones ipfarum miniftrare oportet,qua:func multae, & diuerfa:, vt (upenus dittum eft.
Aut enim funtrepleta:, & ca:car,quas oportet feftina- ter aperire,ac ingeniari,vt ex eius apertione retentus pau latim cffluat fanguis, quantum poffibileeft,donec debi- litatus appareat: & ex nigredine mutetur in colorem ru beurn clarum; m fanguine enim fluente tali ex ano,& ex hxmorrhoidibus, eft iuuamentum ; fedatur enim in eis mox dolor ,&fitfecuritas abherpeteefthiomeno, epilepfia, melancholia, & mania,eryfipelate miliari,ex- conatione,cancro,lepra,phrenefi, pleurefi,& peripneu- monia_j. Etquando retinetur(anguisexeiscurrere_j confuetus, timetur aliquaearum a:gritudinum ,& hy- dropifis. Et propter corruptionem complexionis, & multitudinem, & malitiam languinis, timetur etiam_j phthifis,&dolor pulmonis,propter expulfionemfan- guinis mali ad ipfum, cum repletione extendente,&^_j frangente ^"Venas fua multitudine,& (ua acuitate vlce- rantis. Aut funt aperta:nimis,quasnemultus, fuperfiuusexeat fanguisad irreparabilem defeilionem addacens, oportet claudero, (anguinein reftringe- re,& retinere;& hoc cumdefeftio mcaperirapparc- rc, eft enim communefignum nosadreftri6tionem_*» inur.aas in omni fiux^, nonjoimii fnnco, fed ctiam—»
B
languinis fiuxu fpiritus deficere confueuerunt, dixit Galen.calor naturalis diminui,&etiam refumpnoni- bus humeclari,digeftio hepatis,&aliorummembio-
rum debilitari ,quarefanguis minuitur, £< aquofitaJ
augmentatur, & fic hydropem fieri ell necefle, & plurimum fequi mors.
Aut lunt emnentes, &apparentesextra,atquepen- tmwintiS, denres, & plures, quas incidere oportet,vr cadanr,& de- inde cautenzare ad retentionem /anguinis incifionis.
Aut funt dolentes, quarum oportetfedare dolorem, D,th,Ssm ' ne ad refolutionem adducanr, & materiam magispro- uocent ad currendum,& apoftcmandum,qua:omiua complere oportet cum medicinis fimplicibus,&com- poiitis proprijs,& expertis, intus,& extra approximatis, & per omnem modum cum proprio ingenio, quod iub- iungemus ftatim.
Si ergo plena: funt, tumentes, & cxcx in aperiendo eas, dupliciter ingeniari oportet. Primo vt leniantur cum balneis, fomentis,& fesfionibus in aquis dulcibus, decodtionis maluarum, mercurialis, brancha: vrfina:, meliloti,radicis althae£,& aliorum habentium virtu- tem fubtiliatiuam cutis, vtfuntruta, & vechuem.Etex illis funt pinguedines gibbi cameli, & adipis anatis,gal- Ii,vulpis,lupi,leonis, & vrfi, quas mollificando, & refol- uendo attenuant,& medulla: cerui, & olea,vr eft oleum nucuin amygdalarum amararu, de perficis, & de clirv- fomilis,& bdellium diflolutum ineorum aliquo, vel httmnth. vino. Secundo oportet,vt cutis fubtiliata, & mollificata apcriatur, priino cum fridiione cumfolijs parietana:, fici, velpanno afpero,fifuerintapparcntes, fuauitera- perit, & occultas ad ptopatulum trahit, ad quod adiu- uat fitia magna applicata ano, & cum lnundtionecx fcl- le bouino,vel fucco atthalei, & foliorum ficus, & mclle anacardino,cum emplaftris exc?pe contrito,ficuteft extra emplaftratum, vel cum aliquo ladticiniorum , vt eft bryonia, anabula, & fimilia. £t cum ftaphilagra, & C ftercorecolumbino,&cantharidibus,cumfuccoflam- mulac,quoniam cit priftantis iuuamenti. Etempla- ltram de afphalto, & galbano eft proprium ; &expertu eft ficutgranum arfenici fublimatifuperligatum.Caue- tame, quia eft vehementis acuitatis, & profundationis, ne diutius immoretur. Et cerotum balneantium, quod gallicatum dicitur, quod fit ex calce, arlenico, & alij s , qua: diximus in apertione apoftematum mamillarum •, & vbi patiens non abhorret, magis proprie,& fecuro, tolerabilior fitearum apertio cum appofitione fanguilu garum, qua: fint totidem numero,quot funt apparentes, vel cum phlebotomi incifione. Quod fi occultx fuerint, nec posfint trahi extra,cum ebibitis aperiantur,& colly- rijs longis. Cum ebibitis quidem, vr funt pilulx dealoc proprie,& radix ireos, & cum collynjs confcdtis cx pul- pacolocynthidis,drach. iij.& oleoamygdalarum ama- rarum,drach.iiij.exquibusfiunt,licinialonga,doneclo- cum earum attinganr,& fimiliter collyrium fadtum ex j) panc porcino, & radice bryonii, & alfcebram, & felle bouino, & cum dolor ex eis fortior fit,extrahantur, &
Iicinium oleo roficeo inun<5to mittatur.
Si veroapertx fint minusdebito,fupplcbimuscum De mcaa- praedictis aperitiuis, vel cum phlebotomia faphenxedu cente,quantum fufficiens fuent. Si autem nimis apertaj, mm . ingeniabimus ipfas claudere,& fanguinem retinerej cum ebibitis pluribus,collyrijs,&emplaftris,fomen- tationibus,fumigijs, ligaturis, & cauterijs. Cum ebibi- tis quidem,dando (auich hordei cum (podio, 6<^- a- lias fpeties luti, fanguinem dracon. & alia reftringentia fanguinem, ex his, qux didta funt fupra in cura intefti- norum, fcoria ferri fumpta cumantiquo vinoeit propria,& pilulxdebdellio,quorumiuuamentum in hatmorrhoidibus habetibus periodum eft manifeftum,
& maius quarn in non habentibus illas, & cum puluere ex pra:dictis, & puluere didto fupra in cura Huxus fan- guinis ex fphyndteri, & fimilibus, & collynjs fadtis ex his, qua: dicta fuerunt m tenefmi cura^.
Er

FRANC DE PEDEMONT-
TsmtnU,
Ligatwe .
•A tatiteU.
f. afht
fp'^: Et ex cmplaftris, emplaftrum eft de tapfo barbaflo in E ' '' vino pontico, & contrito, &: mixro cum albumineoui, & gallarum puluere, & alijs glutinantibus notis, & ge- nerantibus carnem , vtelt maitix, thusalbum cum ce- rufla,& fimilia,vr radix pentaphyll6,deco&a,& empla- firata. Et ex fomentationibus, in quibus federe oportet, eft fomentum cum aqua ferri, vel aluminis,in qua func decoibe gall$,balauftif,& fimilia: & quandoque deco- quaturin aceto puro,vel mixtoillis.Et exfumigijsexic- cantibus,& claudentibus eas, eft, fumigi um ex pice, & trnipum. P u 'uere thuris,quod ell fortis exiccationis,ex fandaraca, ftyraceficca,fulphure,&colophonia,& folatro. Et pro- priaeit fumigatio cum oleocalciatncnti ficcati, fed o- portet, vt addatur cortex thuris, ipfum thus,vt mitiget fbetorem, & ex illis eft baurach,tamarifcus, femen eius, nigella, & myrrha, fiores carubarum, & fimilia. Et 111- geniain occnltis cum traieClorio lmmiffo in ano,vt fu- mus perueniat ad eas, vel cum vafe perforato,fuper quo fedeat,&recipiatfumuminano. Etligatursquidemo- p portet, vt fiant cu filo de ierico, vel lini, vel pilis capitis, vel caudxequi,& dimittantur,donecper fecadant. Cauteria autein, oportet,quod cum * candela anproxi Dccauten». mentur,&melioraiiintpotentialia,quamadualiapro- pter membri fenfibilitatem, & illa propi'ie,qu:c funr ex pharmacis caufticis,qualia funt calcanthum,xs vftum, arlenicum, calx,& fimilia, & qux a proprietateoperan- tur,que fupra in cura fluxus narium habuifti - , licet adhia lia fint aliter meliora,vt in cura dicetur arthretica;,ex eo proprie, quia pofllmt applicari, ita quod aliqua dimitta- tur aperta. Et fi cum hoc plures numero fuerint,& emi- nentes extra,atque pendentes,ingeniarioportet,vt exic- centur prxdicio modo, & trahantur per fe, aut oportet illas incidere,& cauterizare,vt cadant,vel corrodere,de- inde fanguinem retinere. In incifione,& cauterizatione • oportet primum attendere Hipp.prxceptum ; vt fi mci- dantur, vel cauterizentur, quod akera fit derelidta aper- Troh» c vidc ca.vel apertioni apta: incifx enim,& cauterizatxpet'na- Manbtum curam non funt poft confolidationem aptx apertioni; G d^Grtduin quare fanguis,qui efiiuereconfueuit, fluere folito moro t . ad ^ai nonpoterit,excuiusretencione tiinendumellhydrope " fieri,aut maniam,aut phthifi m: exped it ergo,vt iic mci- das ,velcauterizes,quod vnam dimittas apertam>per quam fanguis exire temperate folirus, educatur.
Ingenium autem incifionis, eft, vt vna poftaliam Dt ,incidatur,& non fimulomnes, & ieuius eft, & fecurius ineifimtt b* cum ligaturaex prxdiftis cadence in radiceearum, di- morrhoida- j oncc p Cr f e ca det, qux fi non ceciderit, abfcinda- * aut. tur cum acuciflimo ferro, vel corrodant: vel * vt ablcin daturprius,deinde cauterizetur,& exiccetur, vt fanguis reftringantur, cauterizatio cum medicinis caufticis elt (ecurior, & hoc in apparentibuserit facile: Inoccultis UtpbUbm interius valde,oportet vt extrahantur(iieftpoflibile,) ' deinde ligatur, & poft ligamentum ab(cindatur,fed fi p • mittatur phlebotomia bafilic^, inter ligaturam, & inci- fionem, eritoptimum; & hoccum ventofis magnis cu igneappofitis fuperanum, & dinnliis vna hora, donec |_j tumeicant,& non redeant, & tunc retinetur cum inftru mento extrathonis,vtnon redeat, deindeligetur veloci- ter', & dimittatur exrerius. Et quandoque fit cum me- dicinis extrahentibus.ficut fi iumatur fuccus centaure?, 8c anethi humidi,& ftaphifagrix-, & liniatur anus/^el adminiftretur nitrum, & fel tauri, vel piper,& nitrum, &: bucchormariem cum ftaphifagria. fct corrofioquide fit fi liniatur cum myrrha cofecta cum aqua iiliqtif hu- midx,inquaiitlanainfuia,& fuperpofita ano, etiam fi fricetur ex ea,quandoq-, deftruit eas, & proprie verruca- les,& fit cum alijs corrodentibus multis,qux nota funt.
Dehis,autem,quxretinent Huentem fanguinem me liora funtftyptica conglutinantia, & figillantia ,quam cauterizantia. Etcauterizantiapotentialia mntactuali- Netadecati ^ us meliora,licetinalijs exterionbusmembrisfunta- itualia meliora, vc dixit Alchindus,exquibuseftatra- mentum,& fhnilia,&puluisexaloe,thure,ianguine draco. balauftiis,& fief memitiix jpuluenziitis 3 &
Yentofa*
Exicc/itio •
Satigninem sonjlringen- UA.
tcrtjs,
gatis ligatura forti;& de illis eft tela aranei cum albumi- neoui, quoniamretinet curfumfanguinis, & pro]ubet apoltemari vulnera, & puluis Galen. luperafperlus, & pofitus i'uper''~Vulnera,qui Recip.pilos leporis,& pul- ueristhuiis,fanguinis draconis anapartesxquales,vi- tnoli,floris xris anapartem s. ligentur forriter donecca- dant per le, & figilletur, & alia reftri&iua ftypticaleuio ra. Quod fi nihil confert, coquantur cumcottolub- merfo in oleo calido feruente, deinde puluerizentur, &: retinebitur (anguis, &: exillis funtaquxftypticx, vcl «^Vinum , in quibus decocha funt ftyfticaprxdida_^5. Et ex eis,qux bibunturadillud lunt tiyphera minor ,in qua mifta eft fcoria ferri, mfula in aceto, per hebdoma- dam; aqua coletur acetum, & frigaturin fartagine, de- inde teratur, ficut alchohol, & bibatur, eft confeccio de fcoria ferri nota, & confert micletum, & hic modus eft fecurus.
Si vero doleant fortiter,ex medicinarum acumine,vel incifione, velligatura embrochentur,fedeantinaquis, i"eminislini,fcenugrxci,althex, melliloti, & chamxme- li, & euaporeturcum fpongia 1 nfufa in aceto, & empla- ftretur cum corum ("ubftantia, &: vitellooui,deinde vn- gacur cum oleo lini, vel de nucleis ceraforum, perfico- rum, vel ciuyfomillorum, vel cerato ex cancro fluuiali, hyflbpohumida,adipe renum caprarum,& cerato albo. Et vbi ex dolore timeturapoftema, fuccurrendum eft cum cxpa,aut porro elixato, & con fccto cum butyro in aquadecodtionis rerum flypticarum cum aceto,deinde ligenturcum incarnatiuis fortiter,itavrapoftemeniur. Ec ex fedantibus doloremeit, vt fumatur lagapenum,& ■ bdellium iubalbidum,caitoreum,&opiuin,C>i. crocum: fadto ex eis licinio, & licinium iit ex radice nenupharis, &cum videsanumapoftematum,&dolerefortiter ex huiufmodi medicinis,tuncneceflarium eft vt fumantur chamxmeli, melilotum, & parum croci, & terantur, & conficiantur cum mucilaginefeminislini triplicato, & emplaftra encatifrna, &c ex eis deinde emplaftrabis cutn pane, vitellooui,&oleoprius fuffumigatocum bdellio, & adipegibbi cameli. Ec cum fuerint hxmor- rhoides abfque dolore, tumore,apoftemate,&multa apertione, nonerit tunc multa necefiitas curationis, ca- rum enimcuratio quandoqueperducitadfiftulas,apo- itemata, & rhagadias.
Medicamen Gabr. quo fuffumigatio fitad hxmor- rhoidas.i^. radiciscapparis,oleandn, radicis apij,&al- ba mali aniudem, lilij, fruttus tamarifci,ana pariesx- quales,terantur,&conficianturcum oleo (eiami & iiant trochilci,drachm.i.fumatur itercuscamcli,&combu- ratur, &ponatur fuper ipfUm rotellus perforatus, & fe- deat fuper ipiutn infirmus mane, & vefpere, donec exic- centur,& cadant.
Aliudfuffumigium ,adhabentesexituram m hamor lhoidibus, fecuncium Alexandrum Ri. finapisalbi,*ve narum tindtorum, radicis capparis, radicum colocyn- thidis, tadicis armel, calcis tinctorum, vinex,feminis marathri, larcocollx, ana partes xquales, terantur, &: colentur cum eis.
Ad hxmorrhoidas, cum aflellat fanguinem femper fecundum filium Serapionis fiat potio. tabel terri, ieminisporri , feminisameos,anadrachm.ij. frudlu^ capparis ficci drachm.iij.terantur, &cribellentur, & fic potioeiuspondusdrach.ij. cumaqua pornquantitacis, vnc.j.& aquxcalidx pondus.drachm.ij. & conftrc 111 a- quis, in quibus decodta func ityptica,& piluSx dequinqj gencribus,& myroba drac.x. limaciarumcombullaru, 6c charab3E,anadrac.ii).giezi.drac.iij.bdellij,dra.xx. Co ficecum vino,dra.vii. Coniedho Rafisadh^niorrhoi- das,& vulnera magnainreltinorum. r :. fem-lini.drac x. granorum nigellx,drac.v.in al.xv.bdellij,drac.iij.thuns inaf.cyperi,ameos,anadrac.ij.s.fanjarach.dechei.dr.ij. s terantur, & dentur in potu dr.nj.cum aqua. Confedtio medicaminis f m eum fedanris dolorem. r ; ,olei nucleo- ru chry ibniilGrum,drac. x. ityracis liquidx,drac.j. bdcl- Ii;,dr.jj.4ifioluaiHlU' inco ; & vngantUi'. tpfettio cmpl;u
ftii
6. rrtith- *isd. cap„f , in pnn*
Dolorem mi tigantia va
ubi timetur« apbficma*
Kotn.
tro ad h&-' TnonhoidtU
tziccandu.
* rubc& .
Potio adflu xum hdmcf rhoidarwa*
Ccnfeftio hxmorrhetn
dit

DE ^GRIT- INTESTINORVM.
EmpU. fe~
dans dolore he/norrhoi-. duriva*
TxiccantiA
*Antidctur?> valctts ad interiores.
B
"PiluU de fandara.
*Apoftemd- twn anidi- utfio*
* eryfipeU- aa.
T)e cura apo jlematis ani "Jniutrfalt.
Euacuatio partu cjuo- tupL
ifutd Speeia /«.
Itri fcdantis dolorem hxmorihoidarmn apoftemataru, & apoftema ani. Elixentur ca:pe, & conficiantur cu bu- tyro vaccino,&emplaitreturcueo:eft enim valdevti- le,&fic ci'pe albuin. Clyfter fiat de fucco porri,& buty- rofecundum Ifaac.Secundum Hibernicum,gummi hij dera: diftemperatum cumfucco tapfi barbail],& mun- dtum exiccat hxmorrhoidas, & fufFumigatur cum fpon gia marina.Et cinis facSlus deradice cucumeris agrtihs, & fi!icum,& acoti, fuppolitus exiccat eas pr^cedente lo- tione cum vino ftvptico,& ceratum ex cerufla cum oleo rofato,& litio: iedat dolorem, & confolidat. Ad idem: concaua panem porcinum, & reple lpliim oleo, fac bul- lire bene, deinde rnunge, vel emplaftra cum eo, recinet ftatim fanguinem, & fedat dolorem.
Antidotum valens ad mteriores de frigido humore fe cundum Ifaac. %i. carui,lib.j anifi,afanana drach.vj.co fti,cinnamomi,galanga:,zingib.anadrac.v.pyrethn,po- Iypodij,acori,ana dracii.ij.fac puluerem, adde mel,& da bis bis rn die mmodum auellanae.
Ceratum ad dolorem ha:morrhoidatum,tumorem, & duritiem.Recip fucciradicis ferpentarix, olei perfico rum, vel chryfomilorum, vel lini,axungi£e gallinx, vel anatis,& parum ceras,& fubunge. Defcriptiopilularum defandarachafecimdum Abuha.retinentium fanguine h2morrhoidarumfuperfluentium.§4. landaracha-,cor- ticum ouorum vftorum, fumiterrx, feminis porri, ana partes aquales, falis ammoniaci partem s.fcoriasferri, partes.iij.fiantexeis pilula: ficutnabac. dofisearumeft rn mane a v. vfquead vij .& commouent coitum.
De apoftematibus ani, & medicinis eorundem.
Cap. 6.
APoftemata ani funt nota,diftinguuntur vero qua- tum ad fiendi modum,& quantumad caufas ma- teriales. Primo modo •, nam deeis funt qusdam per fej incipientia,qu?dam faila propter dolorem ha:morrhoi- darum,autpropterincifiones ipfarum, & acuitates me- C dicinarum approximatarum lllis. Secundo modo, nam ex illis,quxdam funt phlegmatica,vel rnelancholica,(i- ne dolore acuto, qua:dam phlegmonica,& * erylipelata cum doloreacuto,&funtplurimum propter choleram, qua:aptaeft trahiadipfum, &cumconfuetaegeftione de(cendente,& ha:c omniafunt manifefta.
Curaeorum duplexeft,generalis,&fpecialis.Gene- ralis eft dua- res; euacuatiolcilicet totius, & partis. Eua- cuatio verototiuscompletur cumphlebotomijs, ,r "Vel pharmacijs cum pra:ceflione digeftiuorum. Sint autem pharmaca ex leuibus, qui' materiam non agitent,& ve- hementcr attrahant ad paffionis locum. Et cum regimi ne fubtiliatiuo diminuente materia, ne fluat fuperflues, & replc: r magis,& lenitio adfit natura:: & breuiter vni- uerlakregimen,quodpraccellit incura haeinorrhoida- rum,ip(um complet. Euacuatiopartis tripliciter fit, per pul(um,tradlum,& tranlmiflum.
Specialis eft fecundum diuerfas fpecies ipforum va- ria, & diuerfa, fiquidem apoftemafuerit phlegmonicu, fiue incipiens,fiut faclum, primfftatur phlebotomia_* bafilica:,deinde faphenx. Corpus totum , & hepar cum frigidisaltereturnotis. Etregimen fubtilefitadfrigidi- tatem, & lenitatem decliue, deinde circa apoftema par- ticularitetoperare. Etprimo ftypticaminiftrentur, & frigidiifima, fi materiaadhucfluir,qualiafuntalbumen oui ccwjuaftatumcumoleo rofato,quodcumlenitate fedat dolorem,qui eius eft caufr fortaflis,& repellit ma- teriam-,autex vitello ouorum tritorum cum memithe, deindecumpertranfierit principium,adminiftrenturfe dantia dolorem,lenientia>& reioluentia temperata, qua liafuntchamxmelum,mehlotum,foenugrscum,femen lini,cerebrum anatis cum eis, & alia fuperius ditta irus pra:cedenti capitulc,& Emplaftrum de cxpe, vel porro decodo,&contrito cumbutyro,&fiquidem refoluan- tur perfe<fle,bene quidem. Si vero maneat adhuc reple- jio, applicentur fangmiuga:, quoniaui_j cradicabunt
71
L eam, quod fi non eradicetur ,& veneritadexituram, oportet perforare,& aperire,faltem phlebotomoante maturationem,ne putredo extendatur verfus profun- dum, & fiftulam faciat, vt Hippoc. dixit. Et fi quidem fueritcholericum,addes fortiora,non tamenmultum , quiainimicantur, vt Hipp.dixit. Et fi qtudem fit phleg- maticum,vel melancholicum, curetur,prout di&um efl; fupra cap. de teneimo, & ex expertis, eft (uccus icabiofe fumptus, & ipfa emplaftrata frangit, & ianat ) & naftur- num aperit,& maturat.
Demedicinisrhagadiarumani. Cap. 7,
RHagadite funt fiflura: euenientes ano: & funt plu- rimum longitudinales incircuitu eiuscurrentes, -
prout mufculus latitudinalis procedit,propter eiusdila- rationem.Etcaufaearum eftduplex,interior,&exteri- or. Interior eft mala complexio ficca contrahens partes eius,quare feparantur. & quandoq; caliditati, quandoqi frigiditati eft iun6ta cum materia, & plurimu. Et quan- doquefunta fece erafa, & ficca, & quandoquepropter aliam caufam (puta) & apoftemata calida, & ficca •, & quandoque propter hxmorrhoidas, qua' fcinduntur na- turaliter propter fortitudinem expulfionisfanguinism orificijs venarumani. Exterioreftmultiplex,&pluri- mum eft propter abfterfionem ani in feceifibus cum de redura, puta lapideacuto, aut refcindente ha:morrhoi- das,&apoftema eius, vt eft phlebotomus, pharmaca, cauftica, & fimilia_*».
Cura ragadiarum eft tres res. Prima eft caufx abfcif- D ' fio.Secundapartium fciflarum conglutinatio. Tertia' : '" !W,< ' ,! " eft regimen, & cibatio.
Pnmam rem complent diuerfamedicaminafecun- C">^al,U. dum diuerfitatem caufarum. Siergo cau/afit malaco- plexio ficca, alteretur cum humidis lenitiuis, & lubnfi- cantibus temperatis,fumptis,& mundtis proprie, qualia funt aqux, & lura carnium ternperatuum,& foliorum» vt maluarum,boraginum, & bugloiIarum,& pinguedi- nes gallina:,anatis, & medullx,vt crurium afini,& vitu- li, & mucilagines, vt foenugrxci, feminis lini,frumenti, fcilicet amyli,& olea,vt amygdalarufti dulcium,& fefa- minum,& hyflopus humida,vel calida,vt eft ius gallian riqui,ius ferpentis, anatis,&anferis, & medulla: lupi,ca- nis,leonis,capri,vrfi,lupi,& vulpis,& pinguedines lpfo- rum,& mucilago radicisireos, & icabiolccontnta-, & exprefli, & fimilium, & oleu de lilio,de nuce Indica,& vulpinum. Vel ftigidis, vt eft ius, & aqua atriplicis, fpi- nachiarum,la<51ucx,violarum,&fimilium, &carnium hctdorum, & vitulorum, & mucilago pfylli j,& alth^ae, &feminumcytoniorum,& lacmulieris, &papauens albi, & feminum melonum, & cucurbitx, & pinguedo porci, caprx, & medulla: eorum ,&oleade violis, rofa- rum, nenupharis, & alchechengi, & prout caufa requi- rit. Et fimiliter fi fint ex fece crafla, &ficca,& fi fint cu materia mala complexio, quar fit veniens defuper; pur- getur cum aloe totum,vel pilulis eius,& regimen corri- gatur. Etfi fueritretenra ibijfixurisanifanguifug^ap- plicentur,vtmateriam iam fluxam educant,& funt effi- caciflim^in fixuris omnibusani,&labiorum ,&fifint ab apoftemati bus, curetur priu s apoftemata, vt di6tu m cft. Similicer fi fint propter hxmorrhoidas,cnrentur hc morrhoides,& euacuetur repletio corporis, & dolor, & caliditasani federur: vt corpus, & membra non fint in mittendoauida, & trahendo} nec fub dominio marerix facientis a:gritudinem in illo membro,icilicetanopofi- ta,& fi caula cxterior fir,auferatur.
Secundam rem complenr dua: res. Prima eft fnctio- nesaipere,donecpartiumfciftarum,&labiorum earum fuperficies excorientur,& fanguinolentur,& fit cum afpera fnclione pra:diclorum multa, &proprie cum fo- lijsficorum. Secundaeftpoftipfarumabrafionem, & fanguinolentationem, vtconglutinantiaminiftrentur, & mcarnantia,nota,& vltimo figillamus-, ex appropria- tis, & ex expertis funt fex atramenti, & alia,qua- in cura
vlce-

FRANC- DE PEDEMONT
S iUta*
vlcerum dicemus (prout miniftrabit pius, & mifericors Dominns.)
Tercia res completur,& per abftinentiam a fiypticis, ficcis,& acetofis,& acuns, & (alfis,& vilnn in principio omnium lenientiuth didtorum, & lubficantium ex ci- bis,ex quibus funt vitellaouorum,& amylum,& auella aae,penidij,& fimilia,&potibus vinialbi dulcis maturi, & aqax hordei,& iuiubarum,& gfaiiatorum dulcium, & pomorum, & fimilium. Et cx-medicinis, ex quibus fortis eit confetliio dc vitellis ouoru, ca?pe,butyro vacci- no,& oleo,& vltimo cu coglutinantibus,qux iunt nota.
De medicinis fiftularum ani.
Cap. 8.
TiJtuU ac eiitsfpe- f ies*
&gcu>net%.
(aufi,
Si rn a „
De ctira fu ftnla.ru ani prajeruati- m.
Trognofti»
Curatio.
Mundifica-
tie*
Flfluk in ano funt vlcera profunda,oblonga,& con-
caua,ftri<5la,in eoemittentia putredinem quafi con- nnue,adquod adiuuat lupctfluitatumGorporismiftio ad iplum ordinata. Et earum, quxdam funt non pene- ttarites, & (unt incolumiores, & quxdam penetrantes, v (que ad inteftinum redhim, & funt deteriores*,& quan- doq; habentotificium vnum,quandoq', plura: &ili.r, q fant propmqux conCauitati introitus, & remotx a l.iccr ro latitudinali,'(unt incolumiores, quoniam lacertus eft- (aluus a nocumerito pro maiori parte; nec in cura opor- tet,vtlxdatur incifionc, vel corrofione medicinaruex- pedientium,&deftruaturtota retentioeius,& perducar ad egrelfionem itercoris pra;ter voluntatem: & quia eft continuus cuni venis, mdefitineistimor. Etcauia,ex qua generantur eft quandoq-, ab apoftemare ani duhelaci diu permanente non perforato,ficurpra'didtum eft: qn- que ab hxmorrhoidibus incifis, & torrofis, quandoque ab vlceribus prolongatis, & profundatis.
Signa fiftularum (unt prolongatio vlcerum, & lpngi- tudo temporis ipforum cum impofiioilitate deficcandi, &conglutinandiea,&ficon(blidarividentur non per- maneant,fed potius poft liij vel viij dies,vel menfem re- deunt. Etpenetrantes anon penetrantibusdiiiinguun- tur,vtimmiifis digirointusinanum,& tentaperorifi- cium vlceris: & fiquidem ad digitum perueniat,vt eum tangat,erit penetrans, fi vero non tangat digitum immd diate,erit non petfttrans. Prarterea fi penetrans fir,foecis aliquod infeceffu emittet per vlcus;fi veronihil, non penetranserit,&fideclinent concauitati introitus, vel ad lacertum (enfu dignofcuntur.
Cura fiftularum ani eft talis; nam fi non penetranres fint,&curfus putredinis non fuentplurimus,neq',foe- tor fortis,dimittantur: folurn autem commotum fieri neceftarium eft.i. mundificationcm ipfaium cum ablue ribus,abftcrgentibus,& mundificantibus vlcera,qu'af no ta funt in fuperioribus, vbi de cura vlcerum adtum eft, & infra fedtione fecunda hic enim eft curai; (arum, & pijeuifioipr^feruatur.n.ne profundentur,& laidantur in- teriora nobilia,& circunftantia membra.Earum reitri- <5tio caufa iAt plurimarum sgritudinum,& mortis quan doque fi materia, qut' mde fluereconfueuitnonprohi- beatur debito regimine multiplicari, vel multiplicata non aliter expurgetur. Si vero curfus putredinis, & foe- ror fuerint txdiantes; illas curare oportet.
Etcuraeommeft qumq;res. Prima eit corporis to- tius euacuatio,& rettihcano,prout in prsecedentibus ca pirulisdictueft. Secunda eftremotiocorruptionis , & putredinis,no folum huuriditatis,fed etiam carnis mor- tux in eis apparentis,vfq-, ad radicem,& carnem viuam. Tertiaeftcarnem bonam loco remota:,& incifa:,regene rare, 6c indurare,feu figillate,& callofam reddei e. Quar taeftdolorem interuenientem iedare. Qmntaeit regi- men debituordinare. Primaremcoplentiaexpraecede- tibus nota liint.Secunda re coplenr, q humiditatem mfi dificatj&abftergutputnda, vt eftaqua mellis,vel vinii, inquo melrofatu eftdiiTolutu,immifliimcutenta, vel clylleri,fi fuerintpenetrantes,fint aiit tepida;quia,abfter gutmelius, & funtano amica. Etpoilhocacutaphar- jnaca, & corrofiua pu!uerizata,vel cu tenra immifla, q carnem mortuani conodunt»vtdt puluis afphodelo-
E rum, anftolochia-, & vnguentum viride,&nigrum.
Tertiam rem coplent incarnantia, &coglutinana no ra fupraex quibus efficacisfima, & experta eft caudattj- na. Et deinde ficca fortia,& figillantia, & cicatrizantia» vt cft | uluis gall^,& corticis thuris,& fimilia,Etex pro- pnjs eftalbes puluenzatusfimplex,velcum prardiitis mixtus; mundificat enim, & confolidat vicera difticilis confolidationis, vt fiitulasproprie m ano,virga,nalo, & labijs,feuore.
Qnartam rem complent vndtuofa acuitatem phar- macorum,& etiam tranfeuntium itercorum corroden- tium remittentia, & fedantia, vt eit butyrum,& oleuni rofatum immifliim cum tenta,vel clyiteri,& fimilia; & quandoque narcotica funt opportuna.
Quinta rcrti complent abftinentiaabacuris,falfis ,& acetofis, qua: fuperHuitates tranfeuntes reddunt acutas, & vfus fucCOrUm exiccantium frigidorum; quibus pre- mittantur lementia ,& lubricantianota iupra, quac ler- uant naturam lenitam.
Si vero fuerint penetranteseiidemrebuscuram com plebis, !cd oportet, vt medicamina fint foi tiora, & in> mifla culfciniOjVt tenta loga,& fubtili inundta ex eis, & proprieexatramento , vi perueniant vfq;ad profundu, & cu pila comprimatur, vt maneat inlocc,fed qnq; per ducit ad dolorem vehementem, & propne cum fuermt corrofiua,& acuta valde;quare timetur ex neruis,ne ac- cidatfpafmus,& fvncopis,& tradus materi .T,& addino vlcevis,& profundationis ipfius. Quaproptei dixit Hip. Qmbulcunq; cancn abfcondin fiunt, npcurare melius eft; curati enim citius pereunt, non curati longius tem- pus perriciut. Quare fit ligata tenta iilo,& cu dolorinte- ditur,& intoleiabilis fit, extra atur •,adminiilrentui ie- dantia dolorem,& prohibeant fluxu materix dcfcenden tisadillu. Exquibus eftillud, quod refoluituf expiitel- lo,& tabula fa£ta ex pltibo fricatis cuoleo tcj:ato,dcmde leiterentur donec fufficiar,& vltimo liccantia,carne ge- nerahtia,&cicatrizatia miniftretur,qua:foitioi es (unt, G &ex proprijseit lapisfilagius,&medicinasc6pofitas, quasexperti fumus fubiungemus mftanter. VLCERA am(untnotanon.n.luntprofimda,&c6 caua,& ftricta iicut fiitula: , fed iuperficialia tm. Et cura eorii, elt cura fiftularum non penetrantium,& curn le- nioribus habentcompleri,&ex appropnatis,cftaioe.
£)epruiitu ani. Cap. 9.
PRuritus ani notus eit.
Etcaufa eius funt vermes, & afcaridesexiitentes inextremo recii inteitini, achumores falfi vememes ad iplum,aut vlcera fanioia pr.rdidta.
Etcuraeiuseft. Nam fifita vermibus curetur eura pra^didta vermium.
Et ii fit ab vlceribuSjCuretur cura vlcerum.
Si veroabhumonbus (alfis confiderandtim. Nam fi- quide lunt tales humores a fuperionbus nnsfi, duaetes in cura iirnt neceflariie. Pnmaeit corporis euacuatio ab eis,&reitihcatio tem mmis,vt nonregenerentur,fed adasquentur gcnerar™ Sccunda eit eorum,qui misfi lunt rcfolutio,& abiterfio.
Primam rem complentpurganria pharmacaappro- priata tali humori,cu prxceflionedigeitiuorum appro- piiatorum;qualiafunt fyrupus de fumo terra.',& pilular eius;Et coucrfio regimmis acl cotrarium naturg humo- ns,& fit cum cibis, & potibus geneiantihusfanguinem bonum,abitinendoa lalfis, & acutis. Etderiuatiua,vr funt ventofe fuper anchas pofita:, & rents.
Seciidam reiiicomplent ieilionesinaquis decodtio nis vio.maluarri,meliIoti,acetofe, & granorulupinorti, & fumiterra:, &abiterfio cum eo, &deindecu ceratis appropriatis mun6tis,qux dicentur in cura (cabici.
Si vero fuerinr retenti tales humorcs m parribus ani, no dc nouo miili,curenf,vt fupra 111 tenelmo diCtum eft re(oluantur,& abitergantur cu lamina a:ris,& fuppofito rijs reniperatis, qnq;narcotjcis,& rob tx acetq vmi,ui-
uamcn -
Inca niAtio,
t)olo. Miti- gatio.
DUta.
Si fft. pe- netrct cura- tio.
I
S. aj.l1.3S.
De vlceri- but am , ac iCTUM cura.
Caufx pruri ttu.
De curapru ritus am.
H
Pharma'cia •
Ditta»
Deriuatio^ InfefiiQ*
Si adjit hu» retcrtta ca- ratio,

DE ^GRIT. INTESTINORVM-
7*
u.imenrum eft valde ,& inun<ftio iuxtaignem ex fale, & A »« pttiini aceco >& «■>leo,& ventoia',Uiptr alchafos pofitx,qu£ ir,u- rxrtrtt dificantpattescuris,& attrahunr iubtilecholericii,quod hunjorem efficit falium. Bioerida fm Procidanium tx- perta ad fiftulas,deficcans,& cofolidans- i^.pedis colum Dini,cardi benedKlii, analib j.cymarurubi. vnc .vij .fal- uiae ,betonic3E ,ana vnciij. haxcotriia bulliatin vini ,li.v. vlq; ad confiimptionem medietatis, deinde colentur, & addequartam partem mellis ,&coquepaLU ,&cola, & vfui relerua, de qua lumat mane,& (ero in ieiunio cya- Dt ttui* thu vnu,&quidain adduntcalendulam. Caudaequma *TV«j id ^ X P C ' um P ta in vino; & emplaftrata curat fiftulam in- fjiuhm,& teromnia,&eftexperta Puiuisadfiftulam,&cancru, ttncrum, & (crophulas apertas. Rec.arfeni. vitnoli,aluminis zuc- fX'. charini,nitri ana vnc.ij. puluerizentur cu aceto fortiffi- moin moduoxymellis,ponantinolla, cocperiantur, & circuuoluant bono luto,vt fumus inde non exeat,& bul- liant lento igne a mane vfq; ad tertiam, & remoto vafe, qd inuenif,cooperculo colligaf,& feruer;&tenta in ipfo g puluere xuuoluat", & ftet ibi per die, & nodte; deinde re- moueatur, deinde curetur ad modum alterius vulneris.
Demo!lificationeani,&egreffioneeius. Cap.io.
v-u-tt ~K A O Hificatio ani,& egreffio eius eft nora. Et ert,aut ±Vk anatura,feu mfantia, vel pra;ternaturam dilata- cus,& egi effus non congregatur, & tetrahitur naturali- ter,& debito luo modo, (ed remanet extra, & caput, feu extreniiras redti inteftini cu eo,& qnq j paru,qnq; in qua titatepalmi vnius,&plus proutinquodamvidimus la- nuenle. Etqnqjegrellie-ejuseft cu voluntate, & eftmi- nus malu,& qnqjeft pr-rter volutatem,& eft magis ma- lum ; & qnq; eft cu fenfu, & eft melius; & qnq; pter fen- fum,& eft peius,& qnq; eft egreffio f?cu inuoluntana,& peffimri. Etcaufa eius eft,vt mala coplexioparalynca ta frigida, & humida interioru,cu mareria fubtili imbi- bitainneruo iatitudinali cogregante,& neruislogitudi nialibus retrahentibus ipfum,& inteftinumcu eo,qnq; C eft mixtacucaliditate iuuante ipfumad penetrandum, & iinbibendu. Etqnq; eft apoftema in ano,fua grauedi- ne trahendo inferius, coadiuuans. Et quandoq; eft exte- rius veniens,puta ex aqua frigida, cu balneatur,vt fullo- nibus, & nauigantibus, faepe accidit vel aere frigido, cfi ei coa6cie*ponuturalic|^. Etqnq;eftpphfmorrhoidaru ligatione,incifionem, velcorrolioncm in medicinis ca- detem lupra neruos,feu lacertos prydiiftos, quare abfcin dimus,& eius curaent impoffibilis. Aut proprer cafum fupra dorfum,aut percufsionem diilocanrem fpody'.es, aquibus nerui praedidtorum lacertorum egrediuntur, quarenerui coir >piiniUntur,& difrumpunrur.
Signa eiusquac a complexionemala paralyticata eft, funt ,quodeft,quiapaularimaccidit, & prxcefsitregi- men muluplicans talem materiam, & eft fine fenfu, vt plurimum,& accidir, vt egrediatur egeftio inuolutaria, & fi eft cum caliditate/enfus declarat,& ractus:&fi eft a caufa exteriori,& fri^ore,fimiliter. Qnx vero,propter p alias cau(as,eft fubito venies, & eft caula manifefta abf- quealiquo modo regimine prscedente, & accidit dolor propter illud,quod acciait ln neruo conftringente,vel re trahente,de lifione.
Curaeius,qus: efta mala complexione paralyticata interiori cum materia frigida, vel caliditati coniunda, <ft fimilis cur .T pruritus ani ab humore facli. Cum ergo prace/Terit corporis purgatio ab humoribus prxdiclis venientibus,cum prscefsione digeilionis cum proprijs, & regimen fuerit declinans ad calidum, & ficcum, ne- cefle eft, vt humorem illic imbibitum refoluas, abfter- gas,& exicces,&hoccuclyfteribus ,lauacris,collyrijs, cmrlaftris,vnclionibus,&cum pulueribus.Clyfteribus qurdem ex aqua marina,& euphorbio, vel fagapeno, vel hietis magnis,vel agarico, & oleo rutaceo. Lauacris cu aqua maris,fulphuris,baurach,felle,nitro,& aquis th.er- marum. Collyrijs ex melle,aloe,& colocynthide. Vn- &ionibus ex oleo nardino,coftino, & laurino, vel cera-
tis,vel vnguentis appropiiatis: quaf in antidotario no- ftrodiximus.Emplaftris ex ammoniaco, fagapeno, fta- phifagria,aceto,icilla,& cera,& mtlle. Deindefiquide retrahatur,& reducatur, vtaris ftypticis lauacris prsedi- 6tis m renefmo,quod fi non retrahatur,& reducatur per fe,oportet, vtlaueturcum vino nigropontico, velaqua aluminis decodtionis gallarum,queicus, & cyprefsi, & cupularum glandium, myrta:, & balauftia?, & ddeine afpergatur puluere thuris, merdafenghi, cerufta;, & plumbi, gallarum, & antimonij, & deinde reducatur, & reftringatur,& quiefcat, & ventolafupra alchatin re- ducit ipfum.
Quod fi anus non reducatur propter tumore, & apo- ftema in ipfo ; tunc oporEtt , vt mollificetur fedendo in aquis calidis,decodtionis mollificantium, pradidforum in tenefmi cura; cum oleo chama:meJino,bdellio. quo- niam reduceret.*deinde curetur cum eis,qua: didta lunt in cura apoftematis; deinde cum refoluentibus, & fty- pticisconftringatur,quodfinon reducatur adhuc,iu- pra caudam a duobus lateribus eius , cautetia appli- centur.
Et fi eft a frigiditate exterius procedete, curetur cum calidis,prout in tenefmodictum eft.
Et fi elt a cafu,vel percufsione (upra dorfum,cutetur si« pcr. diflocatio,fipofsibileeft,vt mfecundafe6tione(.Deo du <»&"><,& ce) dicemus. Puluis cornu cei ui fuperafperfus poit ablu- tionem cum vino ad reductionem confert.
Medicamen expertum Hyberniciadexitum ani. £*<fl*firS charabajjcornu cerui ufti,balauftia:, thuris, antimonij, ' c *^z* m " d acacix,thuris,minutim; teratur, & puluerizentur fuper anum & vmbilicum,& renes, cum petroleo, & vitello oui affa Aliud medicame in exirum ani,& hxmorrhoi- das. fuper lapidem molarem calidum folia porri contri- ta impone,& acetum fuperafperge, & fac patientem /e- dere (uper eum;& anchi eius,& renes inungantur mel- le,& puluere feminis nafturcij,& fuperliga. Itemaliud. s ~ Recipeablynthium, panetariam, & mentaftrum fine aliquo liquorecalefaiftum, & fuperpofitum,multum va let. Item fpongia marina calefacta in aceto, in quo co6tce iintradicesgranatorum,& myrtus,fuperponantur. Ite mufcelxon calidum fumptum,multum valet ;& quan- do vadit ad fellam, & furgit ab ea recipiat fumum colo- phonix,thutis,& pinearum.Et ad dolorem ani,parieta- ria beilt decodta,& permixta oleo,& deinde co6ta ,appli cetur.Item aliud ad dolorem,& infiammatione. i^.fter- cus gallina: ficcum,vel recens,diffoluecum oleo in tefta calida,& fuperpeciam extende,&locodolenti appone, & oleum decoctionis fcarabeoi"um,& balnei cum cim- balariafacitidem.
Medicamen Gal.conferens ad mollificationem ani, & exitum eius. iji.fr u<5tus,qui dicitur arabugi, gallaru, ceruffas deplumbo,acacia:,barbxhircinx,corticispini, mMfiw quaediciturfantis,thuris,& myrrha:,omniiim,anaau- *<»><"«• re. iiij. puluerizentur, ficca, &poftquamabluituranus cum vino pontico,fuperafperge.
S v M M a 11.
QuartdparticuUfefiionisprimx, & eflde tnedicinis Agritudinum inHrumentorum vrirne.
PROLOGVS.
Vblimis Deus renes creauit, eo/q;dota- uit virtute (pecifica,qua fuperfluiratem aquofam traheret ex venis, vtvirtute hepatis imj?ellentis infimul a fangume fequeftretur,ex quo iuuamentum mix- tionis ipfiusextitit prxfinini. Et coagu lauit eos in fubftantia dura,ex fanguine, ne ab eius acui- tate mordicanti quafi continne grauiter larderentur. Et combinauit eos,vt fi vniaccideretnocumentii, aliusin operanonecomplenda fubfiltat, fecitq;proinde vnum- quodq;plurimaru diuifionum,ficutin boue, non vnius
continus

FRANC- DE PEDEMONT-
contmu® fubftantia; ficut in porco, vt cu nocumentum alicui ex partibus cius accideiet,ftaret in operatione tam neceftanacumplurimoeiusab lllaparte diltindlo;iri- cfibitenim naturx tamgrandis necellitas tranfcolatio- nisaquofitatis ex venis a (angume,vt no minor lit necef litas inixtionisipfiuscueo",quernadmodum enimnutri mentii tranliread mebra fineaquo/itate non poteft,nec eis diftribui, & apponi, lta iinc eius fequeftratione non valet ii!isdiftiEbuttimvniri,&ficut ex primo defedlu acciditatrophia,itaex fecundo prouenit hydrops,velca- c.hexia.Hancautem necelHtatc naturapricognofces,il- los alligauit dorfo, neruis, ac ligamentis explantatis ab eo,& luxta venam fupra lpfum extenfam hinc mde late- raliter collociUir,vt a vena ipfa emulgenti vocata, habi- lius traherent lllam. Collocauit illos feorfum in homi- ne,dextrumquidem fuperius propinquii hcpati, donec pennulam eius tangat,& hoc,vt habiliusab eo illam tra heret^quantum pollibile eft.Siniftrum veroinferius,vt quia,quod trahitur ex llla non attrahit cx primo forarni- ne,quod habet ad venam immoa dextro,vt attrahatur, & quod propinquius pnmo ad longinquius fecudo fic- que tranfcolatio melius compleatur,ob quam pofita eft ln mferiori, feu intrinfeca eorum parte, roncauicas, ad quam trafmittitur primo, & aqua'impellirur mferius ad veficam,& m medio corpore renes,quod de fanguine alTociaturaquofitati trahendo, pnrificant melion uv> do,quo poflunt ab ea,vt rmtnatur ab eo,& aqttofitatcm, tamquam inutilemad veficam impellant. Aquolitas.n. naturaordinanteno ficalanguinepurificata dehepate transfertur ad renes,quin ad langumis mi fti,ad modum lotura: carnis recentis,hancquonurrianturrenes,quam fi in (equeftrando,nec nutnantur ex lilo deficcret, vrina redderecur,ficut lotura carnis receris, eode quafi modo, quo fi hepar debileno difcernat,quam impellireis aquo fitateafanguine,proutoportet. Etrenibus adueriitner- uus paruus,quo excreatur panniculi, ipfos a mebris alijs diftinguenteSj &circavenam fledtcntes,& dorfum. Ad- uenitq; eis vena illa magna ab hepate, & arteria ex arte- lijs,qua:adueniunthepati.Poft quorumcreationecrea- uit veficam. Quemadmodum. n.Deus ad expulfionem ficcz fuperfluitatis,qua: digeftioni prim .T inlequitur,or- dinauitquzdam mebraadlequeftrandumipfum achy- lo,vr fuperiora inteftina graciliamaxime, qUida ad col- ligendum,vt monoculum,& quardain ad compftndum vt colon,quxdam ad extraducendum vt mteftinu rettu propter caufam fuperius afiignata, Eode modo ad expul fionemfuperfluitatisaquofir,qua:fecund§infequiturdi- geftioni,Deusmembrainftituitquasdam,harcvero ad lequeilrandum,vt renes:qu^dam ad colhgendum & co-. plendum,vt veficam •, qua:dam ad producendum ipfam cxtra,vr virgam;proprereadem fimilirercaufam,& vri- tides,vt viam per quam tranfiret de renibus ad veficam. Sicq; creauit eam,& neruofam, & panniculofam, vr ef- fet f ufceptiua extefionis in colligendo illam, & duorum panniculorum,leu tunicaru, vt fortis eflet in conrinen- do,proinde fuerunt panniculi ipfi exligamentalibus ner uis contexti,quoru interior eft duplo craflior exteriori, ne ab acuitate vrin£,cui obuiat,offendatur. E t vr colliga turin eafubtiliteringeniatus eft,vrficea intraret, quod per viam introitus quoquo rnodo nullatenus retroccde- re poflic:qj fi poflit,natura; periculum atq;faftidium pa- reret,ficut (crophus,proinde vricides poros protenfos a- renibus ad ipfam difpenfauit,vt attjngentes eam in con- cauoeius, & luxca collum incederent mter duos panni- culoseius,exteriorem tunicam perforandoprius&hoc perfpaciumhabensquantitatem,deindedi(iumpentin teriorem panniculum, vt aquofitatem 111 eius concaui- tatem transfundat,& cum impleta fuerita comprimen- te inceriorem panniculum eius exteriorem fubintrates, intereos vritides clauderentcomprefli,quo minusex eis legrediatur vrina quantucumqueetum exrerius com- primant-Ait.n.Gale.fi.n.ad quam partem clauditur-fe- neftra,eamimpeIIendo ftudeasaperire, magis eam iir- snabis. Et vtcolieCtain catenerccurpro yoluntaie,nec
E exiret pereiuscollum,quod adeiusordinauitexpulfio- nem inuo!untaiie,ficut m patientibus vrinxdeftillario- nem contingit, procreauit ipfutti carnofum, plurimo- rumanfra£tuum,& ineo Iacertum latitudinalem inuo- ]uit,contra6tionecuiusprarclufum ,ad modum marfu- pij,vr vrinam retineret pro velle; & tandiu quod vndtuo fitacem fanguinis,qua inficicur trahac,qua nurriatur,de- indeeo mollificato, vrina proceditad virgam, vt extra progrediatur per circumtradtionem, et compreflionem villorum eius fubftantie,fi multa exiftat vrina,& fi pau- ca exiftat in ea per circucradtionem, & compreflionem lacertorum etiam ventris ordinatorum ad coadiuuan- dam etiam talium fuperfluitatum expulfionem. Et cori- nuatur vnicuiq; laterum eius neruus quatitatem habes»
& vena: quiet? & pulfatiles,& multiplicati funtin ea,vc fentiatur cui innicitur,& ad qux extenditur.
Exquibus manifefte colligicur,quot fint sgritudines si*ihu eispoflibiles tpalicereuenire ,atq; curabiles proprie, & 'gntuJm- F excomunirace. Etpropnefuntgnis malitur coplexionis fimpl.& comiita;,vt plurimu,& purx,& cu materia, vt plurimii;propterillud,quod dehumoreadueniteis cum fuperfluitateaquofa, & generis malij compofitionis, vt oppilatio in eorum venis,& poris, ac repietio in conca- uicabus eorundemex fanguine, humore, vel lapide: & generis folutionis continui,vc func vlcera, & corrofio in eorum fubftancia,& abfciflio venarum, & apercio earu •, &generisapoftcmacis,exquibus debilitancuracciden- ta icer vefica, & renes in eorum operacione pra:di6ia communi,&cummuIcipIicacur, debiiicacur hepar,do- nec perueniat res ad hydropifim,fi non aliter rcfiftatur, dolentquoque, &alia fymptomatapatiuntur.
Et fignihcatio fupra tales habetur propne, & potifli- me ex proprio dolore,& tattu,& difpoficione membro- rum vicinorum compatientiueisimmediate, vteftdor fum', & alia vrinalia membraimmediate, vt eft hepar, ftomachus,cor,cerebrum,et etiam cotum corpus. Vnde C amp»tim, q Abu.membrumcompatituralreri,membro,quiatercio membroaflbciaturficutcerebrum aflbciatur reni pro- pterea quia vnuquodq; aflociacur hepaci •,& exeuntibus cum vrina,quje fi fana finr,& appetuus non fit l2lus,fit- quecumalijsconcenns pra:cernaturam,fanitatem he- patis indicat & aegntudinem renum, fi dolor rn lumbis exiftat,vr Abu.dixit,& peripfamnon fanam putacraf- fam,& refidentem,multam,eorum ^gritudines loluun- tur,quibus plurimum paucitas vrina: affociacur.
Et fccundum,hec(uir,ma fecunda,quartx parcicul« y fedtionis primx,qu^elt de medicinis.Tgricudmu inftru- mentorum vrina:,capirulac6tinet xiiij.Etquiarenes,& veficaincaufis,?gritudinibus& accidetibusjconueniut plurimis,quemadmodum & in actu,vr cx przdidtis ap- parer,plurimum & m cura couenient,& medicinis qui- bus habetcompleri,difFcrentibus & ramenin virture, potentia elementali &fpecifica, propterdifferentiam m natura,pro tantodecuraasgritudinum phuimarum ip- forum fimul loquemurcaufa breu:ratis,(cum Dei no- H minis inuocatione,qui fit benedictus.
Continetautemha:cfiirnma fecunda capitula xiiij.
De mala complexione renum,& veficx.-de Oppila- tioneeorum,exfanguinc velalio humore;&de medicinis eotum. Cap. i. yj.
De Oppilatione renum, & vefica: ex lapide; & me-
diciniseius. Cap. z. yj-
De di slocatione renu 5 & vefica:,& medicinis. Ca. 3. .7 j Defolutione continui inrenibus,&ueniseorum,
&eorum vlceribus,& fcabie, acreliquoru mem- brorum vnna-,& medicinis eorum. Cap.4. 7^ De apoftematib 9 renii,& vefica:,& medicinis.Ca. 5. jS De do'ore renum, & vefica: ,proueniente ex co; &
raediciniseorum. Cap. 6. 77
De debilitate renu, & vefica-, & diftin6tione nocu- mcncorucontmgenaumaitioiie vnnadi. Cap.?- 78
Dc

DE ^GRIT- RENVM, ET VESICAE-
73
Dc- ctiminutione, fcu paucitatc vnnx, ablationc, &
pi iiiatione ipfius. Cap. 8. fol.78
Dediabete. Cap. 9.
De fxtore vrini. Cap. 10.
De dyfuria, & inuoluntatioexitu, & deftiHationc
vnnz. Cap. 11.
De ltranguria, & difficultate vrina:. Cap. 12. Deardore vrina:. Cap. 15.
De muldtudine, & rnictu in ledto. Cap. 14.
19 80
80
80
81
82
De mala complexione renum, & vefica:; deoppiJatione eorum ex fanouine,vel alio humore;&de me- dicinis eorum. Cap. 1.
eppildtit
6ii*<t.
4. *fh 1. 7S.
MAla complexio renum, & vefics, & fpecies eius, caufae, figna, &cura exhis, qua: di£ta funt in hepate iunr manifefta,& infra ca.de debilitate dicemus.
Oppilatioin renious, &vefica, &alijsinftrumen- tisvrinas, vtplunmumeftcoar6l:atoria,propter lllud, g quod defcendit ad ea, dc fuperfiuitatibus, cum vrinaj & fi ex humore efi implente, & oppilante, aut erit ex mul- titudineianguinis, & figna eius funtfanguinea, vrina cum doloregrauanuo ni eis,&dorfo. Vnde Abuha air, elt autem cum in a:gritudinibus acuris fanguineis vri- na, ficut (anguis ipfe emittitur, aperaone vena: non cxi- ftete in renibus, & fignificat replecionem fuperHuam in venis, quam contrahit, &oftenditin renibus efle dolor grauauuus partium pradictarum admniitus i!li, &fi- gnificat eam ractus caliditatem inueniens fuprarenes, & dorfum,& ficis quandoque, & regimen vniuerfale, & alix confimilescircunift.intixmuentxineojcumiuua- mento a frigidis; &quandoq5 erit ex congelato (anguine invefica, dequainfradefolucionedicetur. Auteritex alijs humoribus,craftis,& vifcofis.
Et figna eius, fant, vnna cum hypoftafi crafta, conglobata,& cum ampullis fupernantibus, «""Vt Hip- pocra. dixit in aphonf. Cum maiorisgrauedine, feu do-
A farum, fagapenum,cum hydromelle, & vterqueellebo- rus. Et compolitum eft hiera,oportet autem ne fit fohi- PW tio laborio(a,ne humores cffundanrur ad rcnes,quadoq; ctmfcf ' cum foluencibus a deriuatione,vt cnrn diureticis calidis, ex quib.propria funtfpica,folium,cafia lrgnea,phu ficca, aquacicerum nigrorum, & capil.ven.meu,& vinum,in quo refederit fpica, foluuntenim vrinam in humoribus craffis,& alia, qua: prouocant cum virtute,& extrahunt fuperHuitates craflas, quas infra dicemus in cura oppila- D " umtU • rionis eorum, ex lapide, & difficultate vrinas, nifi rheu- maticus fueru; quo cafu diuretica fortia non conueniur, nifi prius purgato corpore,mareria ceftauerit fiuere. Vn- dtionibus ex oleis refolutiuis, & ceratis, & emplaftris,& balneisrefoluentibus naturaliter,velartificialiter ordi- natis. Et fi quidem fit cum ventofitate, cura elt inflatio- nis ftomachi, hepatis, & fplenis fuperius didta.
Si vero eorum oppilatio fit, ex fanie eius. cura eft du- Si ,pp,Ut. egimen. Primumeft regimen apoftematis dube- f" f*"" & aperti, feu vlcerum fuperiorum membrorum .
Secundum eft faniei mundificatio, vt non noceat - pri- mum habitum eft fuperius. fecundum etiam vbi de cu- ra apoftematum diCtum fuit.
De oppilatione renum, & veficce. ex lapide, me- dicinis eius. Cap. 1.
LApis in quinquepartibus corporisfecundum Ga- Jn len. generari poteft. In pulmone.f.& inteftinis, departib. «r- quious fupra dictum eft, &illudeft raro, & in renibus, P 0T " u t" &vefica, dequibusnuncdicendumeft,&eit, vtplu- rimum,&etiaminiun6turis, dequodiceturinfra, & &eft mediocriter fe habens, &vbicunque generatur, communem in genere habet caufam. Er hi,dequib. eft fermo,in caufa conueniunt, fed in cius quanto differunt. Conueniunt inquam in caufa, fcilicet materiali, & effi- C« u f* ciente .Materialisquidemeft,vtplurimum humorcraf- fus, &vifcofusincorporegeneratus cranflatusad illas
lorisgrauatiuirenumadditione,non folumpropterid, C' partesrenum,& vefica:,ibiqueretentus,&quandoque
quodoppilat,fed etiampropter id, quodex oppilatio- ne retinetur, & aggregatur. Et eft in ea retenno vrkiae quandoque, vt infradicetur, & tadtus inueniensfrigidi- tarem fupra renes, & regimen pra:cedens multiplicans tales humores, & alixconfrmiles circumltantix cum iuuamento ex calidis. Et quandoq; eft, cum ventofitate craffa coarftata, in eisgenerata ex prxdictis humoribus calefa<5tis, velcibis. Etfignaeiusfuntfignapra:di£tacii extenfionepercepra,feu tenfione proprie cum mouetur, & inclmatur. Et quandoq; eft ex hu morib. mediocrirer alreratis, puta lanie craf3!a, & viicoia coariSata m eorum concauitate,&poris, quam -latura expellirper venain aorti maiorem, a fuperionbus membris.ad mcmbra vri na:,ficuc Galen.& Ahuha.dixic. Et iigna funt, antecef- fioapoftematis dubelati in fuperioribus membris, vel vlcera, & proprie m hepate, & fpiritualibus membris, vrinafaniofa, &ardor. Et fignum commune mom-
<f. de lo. aff.
£Ap.+.& 4* tlph.CO.7p -
iSignum co- mum inotn
Stujfor efi ni caufa, eft ftupor inferiorum membrorum, eo quod r% pifcium magnorum,& Iadticinierium,& ladticiniorum,
f ' ' f 1 1 I I — J A - - u '— _, 1 — O » 1 — —.. .- — - ■ — . « a I 4 v rvi km 1 I 1 1 * A llf /"\t*I 1 p /l t *
apoftemans. Hicautem humor,vtpluriinum eftphleg- maticus,cum fitpropriecondenfabilis;non ficfanguis, licetquandoqueadillasperueniat, quia nec crafftis eft, nec viicofus,led confiftentia temperatus: & cum perue- nit ad llla, conuerfus in malam qualitatem vcnenofam, quemadmodum Hippoc.dixit, non poteric ibi contine- ri, fed extra pellitur a natura. Nec melancholia, quia propter ficcitatem eius partes non adhrerent, vt conden fcntur, fedincineranturpotius, neccholera, quia noji craffa , vifcofa. Ec caula generationis talis humoris phlegmatici, eft debilitas digeftionis, autex partevir- tutis caloris innati, quia debilis, vt contingit in feniori- bus. Aut ex partecibi, quiacraffus,& vrfcofus degene- re panis, & pafta: azima:; & carnium craffarum, vt ani- malium magni corporis, vt boum, bubalorum, ceruo- rum, & porcorum, & fylueftrium, & antiquorum, & nimis iuuenumfalitarum,&auium paludeftrium, &
Curatio ft op pilatioJit tp
Jini
Cura oppi. exhu.cra.tt
vijco.
T hlegmago lctfimpl.
fpiricus fenfibiiis adeabono modo tranfire non valet, cum quibufdam pra:dictotum fignorum, fcilicet dolore gtauatiuo, & fenfu caliditatis fupra rencs, aut erit ex la- pide, de quo ftatim dicerur.
Cura eius, qure eft ex fanguine, eft euacuatio cii phle- botomia ex bafilica vfque ad Iipothy miam:deinde fi ex- pedit cum phlebotomia faphene,vel apei rione venarum haemorrhoidalium, &cum regrmineextenuatiuo, vel infrigidatiuo ex diureticis frigidrs.
Etcuraeius, qui eftex humore craffo, & vifcofo, eftcuraoppilationis hepatisex humoribus craffis tali- bus. Et ell m fumma tres res.Pnma cft regiminis fubti- liatio. Secundaeftad^quatiomaterire. Tertiaefteua- cuatioipfius. Primaresnotaeft. Secundaetiam.Tcrtia ex pramiiffis ibidem completur,ramen quandoque cum foluentibus cum deriuatione, vt funt vomitus,clyfteres, &pharmaca ventrisfolutiua, exquibusproprium, & fimplexeft agaricus, & galbanum, iemen vrnca,iris,af-
&leguminum, & aliorum fimilium. Autpotusaqua: turbrdx , &proprielacunalis , &ftagni , &vini craf- ii, &turbidi. Arexpartemaliregiminisinalijsatten- dendis ccnditionibus circa digeftionis perfedtionem, vt in pueris , gulofis adolefcentibus, de quibus fupradidtum eft in capitulodebilitaris digeftionis. Cau- fa verotranflationis, eft virtusexpulfiuafupenorum_j membrorum,fortis;hepatis,fcilicet, & venaru,proprie cum amplitudine viarum ipfarum, & debilitas renum. Caufavero retentionisillius inipfis eftdebilitas virtu- tis expulfiux ipforum in ipfis naturaliter, vel ex a:gri- tudine cumftridtura viarum expulfionis, &craffitie_» humoris, &concauitadsaptitudine in coJligendo, & retinendo quamdiu condenfetur; quareexrracorpus ex- pellere illum humorem non valet, fed tardarur tempo- re longo, &euacuatur, quodfubrileeft,& clarum_j cum vrinapaularim, &craffum,& terreftreremanet ineis,&condenfarur. Ilaacenimdixir,percanalem ftri- Mcfuct. • K K ttuni

FRANC- DE PEDEMONT-
cttim non tranfitliquor crafTus. Si enim virtus fottis cxi fterer,& via apta tocum humorem paulatim,ficut aggre gantur,cum fui ctafiitie expelleret, cum vrina crafTa vn- dtuofa, & turbida quare generatio lapidis nor\ fequere- tur, ficut in pluribus talem vrinam mingcnnbus faspe vi yiticn. demus. Caufa veroefficiens lapidis eft caliditas ab xqua litateegrefla illorum membrorum agens intalem hu- morem retentum ibi, & condenfans ipfum,quandoq> in pilos rubeos longitudmis vnius palmi, vel brachij fecuu dum Hipp. & Gal.quandoqjinlapidem queadmodum eft videre in balneis thermarum,& vafis,in qtiibus aqua calefieri confueuif, m quibus craffum aquxiu lapicicni duriffimum propter agentem calorem denfatur.
Vnde enim Aduenit autein illis membris talis calidtcas, aut a cau i4i tita m! faintrinfeca,aut extnnfeca,& intrinfeca,aut propria,aut ir "nJlnub cx vicimtate. propriaautem naturaliter,aut accidentalt- Vnnlfittur '. ter cx humore cholerico ad llla tranflato a (upcnoribus membris,hepate,fcilicet cy fti,-venis,apoftemate, vel non apoftemate,ex vicinitate, & proprie ad hepar fuper cale- fadlum. Et extrinfeca per fe, & peraccidens calfaciente, pec fe qttidem, vt cibis, & potibus calidis, forti motu,pe ditando, vel equitando in aere calido, balneis calidis, & fortiftridluralumborum, &a!ijs. Peraccidens, vtex frigore^cis, velbalneicoftringenteporos, & lnflam- mantecaliditatem ipforum: nec eft frigiditas per fe cau- faeius,cumta!isfrigiditasc6ngelans in corpore ftante vitanonpoffitefle. £t fi generatio phlegmatis vureifit in ventre,dicendum qj eft minor ea, qua: condenfat in ia pidem, & tamen diciturcongelans refpedtu caufa: alia- rum fpecietum phiegmatis.Hx autem cau te licet com- munes fint eis ambobus, in lapide tamen vedcx funt for tiores,propteripfiusnaturam. Ec n.membrum inferius pofitum,adquod humor, quieft marerialapidisperue- nic, tranfcolatus, & fubtiliatus per vritidum ,tranfeundo ftritilura, quare non eft apcus condenfari, ut craflus,qui peruenirpriusadrenes cum fua vifcofitate, & grofficio propria. Eftetiam membru neruofumpauci fanguinis, &frigidum,quareipfiuscaliditas noneft potens coden- fare, ficutinrenib. fanguineis,&naturalitercalidis. Ad- huc locus retentionisin vefica eft amplior. Et via expul- fionisapertiorpropterlargitatecolli eius,& breuitatem, & in mulierib. maxime,quare lapidis generatio in ea elt dtfficilior, & proinde minor, & cum generetur propter fortitudincm caufarum, mator erk, adcurandum rebel- lior,& fecundum Hip.in apho.periculofior. Generatio quoq; ipforum,conuententia,& difconuenientia prxdi- £torum,caufarum diuerfarum aptitudinem habec in ?ta tibusdiuerfis, vt Hipp dixttinapho.in fexibusquoq; & naturisdiuerfiscorporum, & membrum inquibusge- nerari habenc,& habitudinem etiam.Nam in prima^ca te, quac protendi tur vfque ad dentium plantatiuam non eft generatio lapidum apta,cum humores fubtiles no vi- fcofos habeant,nec craffis vtantur rebus,non calorem a- cutum,non ftcicfturam viarum,& fi habeant propter par uitatem, tamen propterhumiditatem complexionis re- cipiuntexcenfionem,quarenon retinetur,vt in lapidem condenfecur. In aetate autem, quieftdentium planta- tiua, qtije eft vfque ad vij.annoscompletos, & vfque ad xiiij. m quoinchoatur ptibercas,quia materialis cau(a_j deficit, naturalitergeneratio taJium lapidum inepta vi- detur propter materiales humores, curn in eis adhuc fimtfubtiles, necfunrcraffi, &vifcofi propter debili- SftutUter u tatem digefttonis,cum habeantillatn fortem. Acciden- taliter autem cum materiamhabeantpropteripforum t'at"Z di- gulofitatem, & malitiam regiminisin alijs debilitan- uerfu /ocit tesdigeftionem, quare tales multiplicentur humores, tgeneratHr. ac {g t q Ue cau f a in ea efficiens, quiacalor lam fadtus po- tens non obtufus,permanensin pra:di6ta astate,fitetiam viarumconuenientia,quiamembra duriora fadlanon ficfuerintextenfibilia, quarein ea ipfiuslapidisgenera- tioapta eft,in veficatamenfecundum Hipp.quoniam fordtudofuperiorumexpellitad illam,quam colligit ip- fa, & retinet, & non expellit propcer frigiditatem. O m ■ ne enim membrum frigidum complexionis frigida:,
E adtiones defectas habet ex neceflitate, dixit Gal. In pu- bertate,adoIefcentia,& iuuencute, hic necibigeneratio lapidis apta eftpropterdefe&um materias,quiahumo- res habent fubtiles, nec funt gulofi, vt priores, & eligerc incipiunt diaetam bonam,quare humores tales non genc ranturjnec tfansferuntur ad inferiora,ibique retinentur, fed propter virtutis pororum, & viarum largitatem ex- pelluntur extra, licet caufa effictens fit rn eis intenra. In lenectute vero licet fit maceria, vc humores propcerdigc ltionis debiliratem multiplicati in eis,& viarum ftridtu- ra propter ficcitatem corrugatem, & in vltima propric, quia tamen deficitineacaufaefficiens,qu£e eftin gene- ratione potiflima lapidis generatio, non exiftit in vefica, fed in renibus tantum propter eorum caliditatem. Et in mulienbusnon in vcfica,quiaibi deficitcaliditas, no fic autem in renibus ,deficit quoque viarum ftridtura,quia viashabentamplas,quiacollum vefica: ineisamplum eft ,&curtum, non ficautem in renibus, vt Hippoc.in P principiolibri,deaere,& aqualocutuseft, materiaquo- que ad renes peruenit plus non tranfcolata, ficut ad vefi- cam defcendit.
In naturis quoque diuerfis vniufcuiufque genera- tione diuerfa, & in habitudinibusquoque. Inhumida enimnatura; &habitudinepingui fit generatio ipfius in renibus peremptore:& inficca,in vefica,proprcr cau- fam prardictam. Licet autem ha:c diuerfitas perueniat rationeaptitudinis ad caufaseius, congregandas,vel no, in naturali complexione a:tate, fexu, habitudine, & di- fpolitione membrorum ; accidentaliter tamen poteft ^~\crobique lapis in omni icate, complexione, & fexu, & habitudinegenerari. Cumqueantiquaturgeneratio lapidis,vt eius caufx perdurent, & habituentur, nopro- hibetur, nec fanatur licet remedium habeat quoquo mo do,& propriein fenionbus.Vnde Hip.in apho.Nephre- t.aphe.t. tici ,& circa vefica dolores laboriofe fanantur in fenibus, nec poft.I.annos.vt. iiij.epidemiarum dixit, fed conti' nuantur, & tranfit ad hxiedes. Etcum non efthabitua- G ta, fed difpofita, & noua fecundumaugmentum, & di- minutionem caufarum fit iertians quandoqueperiodos menfis vnius,vel plurimum.
Signaoppilationis renum, &vefica: ex lapidibus, & aliorum membrorum vrinalium diftinguentia ipfam_^> ab humorofa, liint figna lapidis, qua: in humorofa nota funt; &fignorum Iapidum, quxdam funtcommunia, quxdam propria. Communiaquidem ex vrinalumun- Commmi* tur, dolore, &exeuntibuscum vrina. Etfunt, nam cum videbis vrinam, quam confueuit mingere patiens r '" a ' turbidam, & craflam clarificari, & attenuan,tunc afti- mabislapidisgenerationem, &cum additurdolor, vt quia fentiat paiiens dolorem inpartibus vrinx mcm- brorum, tunccercificata erit sftimatiotua, quia mate- ria iam aggregata eltin membris illis ad lapidis genera- tionem: deinde fi vides aliquid arenae refidentis ei aflb- ciari, tunc tuaa:ftimatioeritcompleta , & maxime fi materiam videas retineri . Notandum aucem , quod a r otaMt jq lapis fi mediocris fit, retinct vrinam totaliter, quia po- teft fubintrare meatum vrinx, &occupare ; magnus autem fubintrare non valet, fiopponatfeorificio meatus dc facili temouecur, paruus «"""Vero fi fubintrar, non occupat totum , vt poflic totaliter retincie_j- Ec cum tangesillas, & inueniesmolles, lapiseft mfieri, fi vero duras lapis lam factus eft. Propria vero ex qua- p r y r u, litate naturx doloris, & exeuntium, cum ipfa fumun- tur hoc modo. Nam in lapide renum ''"Vnna eft cum rubedine, doloreft inlurnhls, &forrisadeo, quodfit quandoque fimiliscolico , & inrendirurtempore ina- nitionis, iumpco cibo remitticur, & eft cum quiece, do- loreftibifixus, &cummutanturad veficaminterpol- latur, & minuitur,&inalijs augetut\,& proprieapud re- pletionem mteftinorum propter coardtatione pororum vritidum, &cum peruenit vfque ad inguina, & emun- doria; tunc lam peruenit ad vefica, vt fupenus didum elt; & aienofa refidentiafuntrubea cum confuetudinc procreationiseius. In lapidevero veiicas urina eftal-
ba,&

DE jEGRIT. RENVM ET VESIC^.
74
t.jt. t)a,&artfRor3f.miluei-alba,vel cinericia,vnde Hip.Qui bus m '/rinaarenola, & alba ledimina fubltanr, his vefi- ca,auc renes lirhiafim habenr. dolorquoq; accidit m pe- dline,& peritoneo minor,& quandoq; lapis veficx tene- tur tn loco amplo,& fpacio(o,fed in renib. eft coardatus ia;fir:£l:o, &plurimu retinet vrinam.Et eft mafor quam lapisrenum proptermaiore extefionem,quam recipere poteft in vefica, & durior,propter longiore moram, qua irahit in ea.qua in renibus faciat. cum ergo cadat fui gra uitate in collum veficx,quod inferius tendit fua magni- tudine,integteoppilabit,& rerinetur vnna,&eft fignifi- catio fortis fuper lapidem confirmatum, & tunc cu hoc eft pruritus continuus in pe<Sine,& in canali,quare con- fricat eam continue, & proprie fi eft puer,& accidit ere- iStio allidua, & quandoq; molliticatio vltra modum , & perducitadexitumani. Ercaufainpruntueftexafpera- rio veficx ex lapide duro, & com moto in fpacio veficx, &maxime cum (untplures, fiue fintm ea generati, fiue a renibus defccnderintad ip (am,quareexa!perant, &in- ducuot pturitum , & cum vrina tunc emittuntur furfu- res, & quandoque flnguis propter abrafionem. tnincf. Eraccidit lapis velic^ in rcgionibus feptentrionalibus magis,confi.ietis,&tn infantibus,&corporailloru pluri mum funtextenuata,quodeftecontrainlapide renum. Sicunla^ Guralapidiseftquatuorres.Primaeftabfciffio cauf^. /«'»• Secunda eft lpfius edudtio. Tertia eft regimen.
Quarta eft correCtio accidetium, ex quibus eft dolor, vnruE retentio, & vlcerum imprelTio, qua: quandoq-, eft prior, pr.c magnitudine enim accidentium mterdum oporter pcruerrereordinem curx.
Trtfrmi- Prima eft caufx abfciffio. In abfciffione namque eius *"■ ' confiftitpra;uifio, qualapidisgeneratioprohibetur, & qui eft in fieri,impeditur, & qut taftus eft,non augetur, fed educttur,& proprie fi fit paruus,& completur tribus modis. Primo cum prohibitione generationis materi?, fcilicet humoris crafli, & vifcofi, & illud cum ordinatio ne regiminis incibis,& potib.fubtilibus,&euchymis, &; n alijs debitedigeftionem complendo.Secundo,cum euacuatione ipfiushumoris iam generati, ex hepate, & venis, fi adfit •, & etiam cum denuationea partibus lllis, pura, cum vomitu ,clyfteribus,& alijs folutiuis pharma- cis (umptis,& m euacuatione eius de partibus tenum,& vefica-, fi fit ibi detentus, & coarttatus, vt in lapidem condefetur, & hoc cum diureticis temperata: caliditatis, * ttliditd- qua» caufam efficientem fcilicet ipforum * caliditatis, 'uiiine non attgeant, & intendant, qualia funt ex cibis. Vtfunc mrluJm carnes auium monranarum paruarum, paucar.pingue- fMcfitu. dinis, & caliditatis, & herbx dtutenca;, vt bauciaerecen Tes', & apium; petrofelinum,faeniculus,endiuia,&afpa- Cihus. ragus. Exlegumtnibus, vtchift hordei, &aquacice- rum nigrorum, & cxfru&ibus, vt hcus humid£e,& fic- r ' ,us - ca-,&amygdala,&vuaalba. Etex.poribus,vreftvi- num fubtile clarum, album, cum aqua dtilci, & clara_j lymphatum parum. Etex medicinis,vt eft deco&io po- lij,quinque radicum communium, capil.ven & radicis althi?,fchxnanthi,&kolopendrix,&fimihum:omnia enim hic prohibent generationem lapidis > & paruum frangunt,educunt, &fecaniabin cum aceto fcilix. Et IttsiU. munilio lllarum partium cum oleis mundincantibus, & abftergentibusillas partes, vteitoleumde amygda- lisamaris,delilio, &deapio. Ercumceratis velem- (urati, Ca- plaftris ex abrotano, fcece'combufta, & nitro. Teruo i"T2r- cum alterantibus ipforum aualirarem menibrorum_^, ^mai qui eft cauia efficiens , & iiludcum diureticisfrigidis, qualia funt bathecx, & femen eius,& femencitruli,cu- curbitarum, & cucumerum, & aqu?. ladis, aqua melo- risindi, & vnftiones ex fuccis,& oleis ipforum, & cum alienationeomniscalidiirifiammands, interius,&ex- m inifttandi. Et fi fit cum effufione humoris cho- lcrici,purgeturcuproptijs,ex quibuseft aqualadtis,fe-
"' minum com munium,liquiritia?,mellis, cafias fiftulx, &
folatrum hortulanum eft proprium omni caufar, & fyru pusde fucco viol. & fimilia,& fi fuerit cum infiamma- tione,vcl eryfipelate, feu apoftcmatcduro.
A Edu<5tioeius tripliciter fieri habet. Vno modo, cum Ufl dilatantibus membra, &du6his,acetiamlenientib.du- <5tuum fuperficiem,atquelapidis, & proprie cum eit pa- ' ruus,& copletur cum adnnniftratione balnei,feu fomen tisex aquadulci, decodtionis meliloti, calamenthi, al- thx$, maluarum,chamameli, ireos,radicumfenugrx- ci, feminis lini, anethi, & fimilium. Er cum vn&ioni- busillarum partium falchatin llium, inguinum, pedi- nis, & peritonei,ex oleo de althxa, de f?nugrxco,de ane- tho, de alchanna, de lilio, amvgdalarum dulcium, & a- mararum,& delino. Ercumebibitisinlapiderenum, vel iniedtis in lapide veficx,ex iuribus carnium vn6tuo- fis, & mucilaginis, cafixfift.tragacanthi.pfylli;, &olei amvgdalarum, & vio.gummi,fceni, azarur; & decodlio malux campeftris cum butyro, & melle, dequa luma- tusres plurima,& grana pini,& fimilium. Secudo cum Ltp.cmm
vuentia at-
comminuentibuslapidem,&educentibus,&proprie_> ' lit t
cum eft magnus,& duras,qui calidis,& humidis no dif- VI.' """* B foluitur,quo riiquedam fimplicia lunt,quedam compofi ta. Et fimplicia quxdam conuenientia a coplexione.-qux dam a proprictate, & quxda vtroq; modo. Eta comple- Simfiida * xionecomminuentium, qtuxdam funtdebilia,tantum *
in renum lapidibus imprimentia,qualiafunt amaraab- " '' fterfiua,qua: func fortis incifionis, & cemperacx calidita tis, vceft radix fpinx, qux gr.Tce nominacur fpergos, & radices fenticx, herba caftracan, & polium, lapides no- minati grxc? adhata, & acetum fcillx;& reliqux medici nxfimilesiftis,vtbeconicapencaphyll6,&capil.ven.gra na folis,faxifragia, & folia faxifragix, qux frangens lapi- dem incerpretatur, & radix fcolopendrix, & aqift ficlx, harum autem impreffio non eft nifi in lapide renum, & pfrtranfeuntia vfq; ad lapidem veficx, qualiafunt, cicer nigrum, & aqua eius, radix cofti, bdelium, & fimilia. Quxdam forciora impreffionem facientia inlapideve- ficx, tanqtiam in duriori obiedto; lapis enim veficx dif- ficilior elt ad comminuendum, proptereius magnitudi- P nem,propterduriciem maiorem,aclonginquitatem;& propteteacomminuentia oportet efle fortia, & non tari- tum fimplicia,immo compofita,&proptereaficommi nuunc lapidem veficx, comminuunc lapidem quoq; re- num, faltem cum ad illa peruenianc prius, & non e con» uerfo, vc dicic Abuha. Compofica vero infra dicencur.
Sed ralia fimplicia func radix fcillx, allia, & cribuh, & grani nucum, apium monranum, calamenthum. pule- fortkra. gium hirci, vel cerui, radix citruli campeitris, & eit cu- cumerafininus, radixbalfami,& partes eius, iemen ra- phani,&aquaradicum eius, femencyperi xgyptiaci, -fcordeon, radix lauri, & prxputia vitis albx, ruta agrc- ftis, baurach, atramentum, piper puluerizatum, ex quo fa6tus fit trcchifcus, & daucus cum aqua fiftici facit de- fcenderelapidem, & oleum eius,f^x adulta, &r.itrum aduftum. Er eft ianguis htrci fecudum artcm colle&us, , & * referuatus introchifcis , de quibus in hora dolo- tJ. ' " ris detur vnus cum vino aceti,aut aquaopij montani,& elt rnirabile. Aproprietareverocomminuentiafunt,vr ^ Prcpnt _ D puluisfcorpionum,&oleueius,folatrum hortulanunr, tat». ° " &lapis, quiinueniturinfpongiamarina, &iudaicus, & cinisleporis decollad, & lumbnci terreftres exiccati, cinishepatisafiniin lapiderenum, &gramen vtrum- que. Quxdam comminuUnt vtroqucmodo, vteftni- rrum album, & clarum aduftum , & puluerizatum, & fqx adufta,& ciniscorticumouorum, & fcarabei,& fe- /1 jTJ"'. mengeniftx,quodfrangir,&educic,&prohibecgenc- ^'^tu rari,& auisparua, quxvocaturgrxcetroglodites,&fu f ' d ' r " per alas eius funt pennx aurex, 6c fuper cauda eius funt puntftaalba, & francigenx nominanteamfafuriengi, adufta, & cinis eius cufn aqua mellis extrahitprx cxte- rislapidem magis, & fimus columbinus,&fimusgalli. Et modus vtendi talibus eft, vt medianxquedam per- Modm« m mifceancuriitis medicims comminuentibus lapide, qUa rumalixfunt iuuantes ad penetrationem velocem, vt piper,calamenthum,&cinnamomum,& cum hocope- rantur ad cominttendum lapidem. Et alix funt,que pro uocantcum virture ,& extrahere habenc fuperfiuitates MefUit. K K 2 craffas,

FRANC- DE PEDEMONT.
craffaSj vt femina nota, & proprie fenugrascum rubei' radix, daucus, meu, phu, afarum, acorus, &ameos, cheifin, fifelis, femen agni caftis,(chxnanthum,& cor- dumeni, & cantharides func in hoc potentiflimi cum impreflione in lapidem. Sed oporter miniftrare cum -cautela, ne vlcerent veficam. vc Galen. dixic, nifi cum redificancibus in quanticace cemperaca fumancur, ficuc V jm mod» ftaphifagria_j. Alis vero func alceranua; digeftioncm tpettnns, f^ C ientes eius, quod alia: mouenc, & faciences morari, donec illje operacionem fuam pecticianc cum pinguedi- ne, &vifcoficacefua, vcgummi fasni.&alix(untcum aromacicicace confortantes membrum apud diuerfita- tern impreffionis; & modum fuperipfum, & funt me- dicinzaromacicar, vc fpica, cafia, & nmilia, & alia- funt confortantes , in quibus eil fubtilicas cum ftvpcicica- te,vt eft radix rubi, & rob frudluum, vcconferuenc wie- brum a nocumenco illorum, & eft virga palloris. Ec ex illis eft been ,arifto.lihum ficcum, (emen agni cafti, & rofe,balauftias,fch?nanchum,& fandali,& medicinae fe dantesdoloremcumpropriecace, vcfuncanodynse, nu- ces, & auellam, quce fedando dolorem rerardanc: cum pecmifcenrur iftx medicim ex eis vna compofira fiac; nacura enimfapienciffimaincereas difcernic, &vcicur eis, prouc oporcec ordinare ; & hiduo prsdidli modi t'p- txtra^ f unt communes ambobus lapidrbus. Tertius modus elt %onT cum incffione, &aftrailione fi primanon (ufficianr,qui " in lapiderenum eftinconuentens, & mortalispropter
profunditatemlacercorum,&offium, magnarum ve- narum, & arceriarum. Sed in lapide veiicx poffibiiis, fed citftorofus propcer drcumiacenciam lacertorum ve- narum, & arceriarum, & neruorum, quorum inciiio- nem dolor fortis fequicur, &fpafmus, & fyncopis,& a- poftema, &morsp(urimum , &quandoque foramen conuercicur in fiftulam, & currit inde continue vrina_a; &oeumentH Sunt camen aliqui, qui przfumunt fuperillam:Caueant tftmnm. tamen,vc non ni(i magna necefficacecogence ex dolore, &recencione vrinxinfeftancibus valdeinfirmum •, nec d i aff ^' n qtiolibet corporcillam agant,ni(i m forti, & conftan- 'df.',.' ti,& prxeuacuato,&cum caucela ab errore. Quod fi ca- Ies nonfint,dimittancillam,& ad remedium, currant, vt docec Galen.fcilicec cranfpofitionem lapidis, vel fan- guinis cogelaci ex lapide pungece, Huencis ab orificio, & collo veficx, vt vrina libere effundatur,eius enim reccn- Ztp. tranf- tio eft periculofa, & morcalis. Fic aucem cribus modis, pofittinnA-. vc infra dicecur inlapide renum quoquo modo fimili- ter, puca vomitu violento, & fbrti, quo lapis fuperius trahitur, atque ventofafuper lumbos pofica (ic,v.tecon- uerfo trahatur inferius forci mocu, agicacione, & falcu', & anhelicus recencione, ac compreffione, & fndtione_> renum, &ilium trahenciumad inferiora, & venco(a paulacim mucaca, a renibus ad tnferiora, & illis func cla- niores, & clyfteres conueniences, & inferiorum calefa- dlio cum fomencis, & alijs calefadtorijs. harcenim rra- hunc lapidem renum vfqueadveficampaulatim, quandoque extrade vefica: collo per virgam expellunt, vel mulierum naturam.
Demtioin* ' Incifionis aucem modus, & regimen tale eft , vtnon cifimispn fi an t n ifi infantibus propter facilitaccm confolidatio- Ufndis. nis , & cemperamentum complexionis, & humorum: Tnmus mo qus non eft rn iuuenibus, & fembus; &in conftanci- J;v ' busintolerando dolorem lapidis, & finr prceeuacuati, ne humorescutrantadlocum ,&apoftemenc, &afoe- cibus inteftinorum, quoniam dolorem mmuic, & fint contenti fubtili dixta,& fic dies clara, & cempus cempe- racum, & quiecum, & locus, & finc * cemperara inftru- menta,inftit2e,& fafcia:, & medicinxappropriata: m re- tentione fanguinis emanantis, & fedatione dolons; qux finc ex plunbus didtis rn cura harmorrhoidarum ex re- tentionefanguinis,&cx(edantibusdolorem,qu.Tinft ; a dicencur,atque ligaturis; quibus prarmiffis iaceac arger fu pinus, retradtis cruribus, & detentus fitacircumfiantt- busfirmirer. Ec chirurgusdigitum luum indicem rn anum infantis, vei mulieris virginis, vel in vuluam de- uirginaca: immitcat, donecpcrueniat ad lapidcm ; &
cum peruenit, ipfum in collo vefica: teneat nrmum, & impellendo (empera veficaverfus collum eius, tunc- que figner atramenco vbi incifionemfaciat, ficquein- ter «^irgam, feu burfam, & anum; & iuxta commif- furam,feu filum non m ea, fed inter eam, & cruris plica- turam, ita quod incifio" cadat in collo vefica:,non m eiits concauo, tuncqueincidac (ubico inilrumenro beneacu- to, & cancum quancum conueniac magnitudini Iapidisj deinde extrahar illum faciliort modo, quopoceft: quod fi magnicudoimpediacexicum, tenaculis confringacur deinde vicellumouicumalbumincouorum, &pulue- reexreftringencibus fanguinemcum plumaceis vlceri applicecur*, deinde cura vlceris regacur, & fuperuenien tibus deinde accidencibus ex dolore , apoft. fanguims congelationein vefica, quem refoluit vchuem cum hy- dromelle fumptum collo eius, & vngae, alijs fubuenia- tur,proutoporcer, cum his, qua:ex his didtis, & dicen- dis (untnota. Similiter, & fi perueniclapis vfquead col- lumvirgx, necpofficexice, quoquomodo mcidasfub ea, fiexpreffioneeducinonpoceric, nec recropelli cum immiffione fynngx , vt vnnaegrediatur: deindecura vlceris eft regendus . Et funt qui tngeniantur, & po- nunccannulam in angulo incifionis , vtvrina inde_» tranfiensegrediatur excra, vt vlcusnon tangat nemor- dear,&con(olidationemprohibeac.Aliusmoduseft,qui ^i; w chirugis dimirtacur expercis. <*«■
Acmodofequiturquartares, quxeft correftio acci- ^f Cadc „ tlii dentium, de qua dicendum eft, poftquam de re tertia in ctma,,. reprimaeftdidtum (uccindte; &primo dedolore, qui fifortis fir, oportet(edarepriu(quam prxdiCiorum ali- quodintentare, cumpoftincifionem maximeprouocet apoftema,&hoccumbalneis,catapIafmatibus,epithc- DcUritfid* matibus, emplaftris, vndtiombus, & imedHonibus, ex anodynis, &tnolIiticantibusfupenusnotisincura te- nefmi, & hxmorrhoidarum; & fi expediat cum ftupe- facientibusebibitis,ficut Philonio,medicamine dcman dragora, & theriaca noua, qua: etiam vcntofitatem re- G foluit, quiacumcau(adolonseft,cum hocquod fttine- facir,etiam prouocac vrinam inundtis, vel emplaftratis.
Etfunt, quiralia ftupefadtiua approximant ante mct- fionem, & poft prarparationem corporis ad illa, dando ea miftacumvno, docuit Abuha. vtdolorem incifio- nisnon percipiat incidendus. Erfunt, qui opium in foi;- ma trochifci (uper locum incidendum ligant, & detmct ligatum, quamdiuibi (cnfusftupefiat , quodolorinci- fionis, vel aduftionis, & corrofienis caultici pharmaci, vel lgnis nonfentiatur, de quorumnumeroetiam vi- deturfuilfeHippoc.cumdixit. Quicumquedolentesali quidcorporisplurimum,doloremnonfentiunt,hismes jegrotat; quafi dicat, fi vis, vt catifa doloris magni, cot- porifcilicetapplicatanonfentiatur,facvtcorporis (en- fus xgrotent. Sedatio enim, vel doloris minoratio a ti- more ftituri apo.& mortis alleuiacipfum. Ec ex eis, quae operancuradidemeft , vrin circuiru incifionis aliqua (typcica miniftrentur, &propriumeft fumachipitim, Kou defii- »j namaproprietateprohibetapoftema, &terra figillata mtch - cum oleorofa.inundta, lutum armenu cum fucco myr- tx, & fimilia. Et ex illis eft phlebotomia, & cibi, & po- xus diminutio, & alia fupra didta.
Si vero ex lapide retineatur vrina ,quia oppbfitus fit in orificio pororum vricidum, protenforum a renibus ad veficam, vel in eorum (tridtura coardtacus in cran- feundo; velquia ficmagnus , &oppofirus in otificio colli veficx , vel coardtatus in collo, vel canali vrget; quod graue, moleftum , & periculofum eft lnfirmo, ingeniandumelt, vtindeamoucatur,anrequam ad fra- <5tionem eius deueniatur , vc vrina libere egredi pof- fit : & hor , vc fiquidfitrenibus, retrahacur fuperius cum vomicu forri, & violenro, & ventofa fuper renes applicata, &fimilicerfiincerrenes, & vricides fitue- tur , quod exdolorefixo , &conrinuo in renibus co- gnofcetur. Sivero in vritidibus coardtetur , quod ex dolore defcendcnte ad ilia , & v _ I -.ibi duranrefcietur , trahacurinferiuscumbalneis, &dilatancibus, & mol-
Iificantibus,

D E vEGRIT- RENVM ET VESTC^.
75
S.in f. co.i.
Iificantibiis, &rcum cnmpredionibusilium, &renum cum manibus oleo He lilio innn6l:is,vcl pinguedine ana- tis, trahentibus inf nus cum retenrioneanhelicus , ! fter- nutatione, & applicacione venrofarin ilibus infra renes, &inguinapaulatim mutataMferius,& clyfteribuscon- uenientibus. x moiu fcrri» & (alru, &calefadtioneinfe- riortim parrium. Siauten. fi i ppofiruslapisoriticiocol Ii veftca - , ingeniamus, vr in ipfum indeamoueamus ,& hoc cum comprcliione p( ctiris iuperius,vcl vt refupine turlapidoiu 1 . ,&e!euenruram h<T eius, & concutiantur bene,vt lapts remouearurinde,&redeatadconcauum veftcf ,ad quod coinpreftio pectinis verfns fuperius con- fert valde, & tunc vrinaegrcduur. Etquandoquealle- uianllud, fi incuruetur lupergcnua fua, & commoueat fuamembraadinuicem E[quand>>qneremoueturinde, per intromilhonem digiri 111 anum,vel in vuluam deuir ginata",& quandoque peralias figuras,quasexperimen- tum, & ratioadinuenit. Cumqueillanonconferant,ad- miniftreturinftiumen um lcilicct (yringa,qu.rlinita,& . jnunctaimm!ratur,vtlapisindeamoueatur, &vrinae- grediatur. Et fiquidem fir incollo velica:, vel in meatu virg<E,cum balneo,-&expreffionecum manuinun&:a oleis, & lniecbsexteriusproducatur.
5i vero.ex lapidcpungentecommotoexafperante vl- ceraproueniant in ieni k us,& membrisvrrnx,regatur regimine vlcerum, & folutionis continuitatis renum, _ quod inf-a Deo propitiante dicemus.
Sequuntur-compofitx medicinar. Medicamen fran- pidtmc.m- genslapidemrenum(ublime,&cxpertum valdeiecun- f.jitnm. jum Serapionem. Recip lcm batechx excorticati,milij lolis,niti i adulti, dauci, ana partes arquales, terantur, & crihellentur, & dentureseis.drach.nj.cumaquadeco- 6tionis ciceris nigri.
Aliud (ecundumcundemad lapidem veficae. Recip. condifi.vnc.i.fimi columbini, drach i &s.lcarabeorum danich i.& eft drach s.terantur, & denturcum caiido. Aliudad lapidemveficxfccundum Humain. Rec.fimi columuni.ftercoris galli,condifi.omnium partes xqua- les,terantur,& cnbellenrur,&denturinpotucumaqua raphani,aut calida. Aliudad lapidem renum, & vefica: fecundum CVnftanrinuin ,&eftfublime. Rec.feminis batechx-,citruli, cucumeris, excorticatorum,an.drach. v.& s.raphani,&apij,& napifylueftris,& dauci, & pe- tro r elini,ana drachm.ij. leminis fasniculi. drachiij.gra- norum nerj.i.cera(orum (yluefttium .drachm.iiij.fter- cons '"~V.icc.-e pafcentis inuoluti cumoleo fambucino drach.v.& cnbellentur,& denturex eo pondus.drac.iij. cum aqua apij,& raphani.
DeciMc td Decoitio lecundum filium Serapionis ad dolorem re num.&dtfficultatem vrin?.«.cymini,ani.radicisliqui- ritijc,leminiscitruli,feminis bathcca?,in.dr.iij.pfyllij,fe- minis maluar,an.dra.ij.& in defcriptionealia, locoanifi, abfinrhium.& locoplyllij,alchechengi;decoquanturin duab.libris aqu^donec remaneat medietas,& dentur in potuexea.vn.ij Aliudad renes,& lapidem lecundueun- dem,cuius permixtioeft ,Ri .fenugi? ameos,(eminis bau cis,feminisapij,ana partes iqualcs,decoquantur, & de- tunn potu .um zuccharo, Sc cft lana,fiDeus voluerit.
Aliud nedicamen fecundum Alchindum ad lapidem vtrumque-Bi fimicolumbini,ftercoris«ulli ana.drac ij. origani. drach.s.zticchari tabarzet,quantum omnium , &cum aqua raphani extrahit omnem lapidem,&quan doqueimponiturcumeispiper,& lal ,&propriedeco- «Stione pulegij Aliud Rafis ad lapidem vefic? puerorum, balneetur puerquotidtein aauacalida,& dabis iftud me dicamen. Rec.olibani mirthar,(radixeftcuiu(damher- ba-,)ana,confice cum melle, & deturad modum auella- nx, mane,&fero.
Vltimum fedansdolorem,&extrahenslapidemfm imu . j oann j t jQ ^ a pij ca mpeftris,qua: diciturfarrurion.vnc. i.cyperi xgy ptiaci, fpica- aromaticx, feminis papaueris albi,cinnamomi,cafiae,pipcrisaIbi,leminisbaucix,aco- ri,feminis vrticz, & caulis, & cardonis, ana vnc s.Con- ficiantur tritacummelle, de quo lumatur ad modum
A aucllanx cum vino dccociionis capil. vcncris. Rufus ^f.cpL inquit,pltirin abalncatioin tirus (ulphureis frangitla- pidem,& hac fortafle fai it peruenire ad hoc,quod quan d<iquevlcerantcutem,& fiinfundatur ineispannus ca- lidus, & appliceturloco lapidis, operarurad txiium_j eius,cum facil tate,lubricitate;& fimilicerfiolea mi- fceantur moliificantia •, & abfq-, nocumento «^Vllo. In- quit Galen. Scio plures de illis, quorum rcncs argn me T«A Gat. dicati ,cum hocmedicamine , fanati (unrafuisargritu Xafm tt- dinibus , & oporter, ''"Vtaffiduentur huiufmcdi me- dicinxpluribusdiebus. Eftenim medicina lanans il- e "" m - lum, qui habet lapidem, &qui haber argritudinem coli- cje , & igritudinem vefics, & modus eft. Recip.auel- lanarumexcorticatarum, &nucum, feminiscucume- ris hortulaniexcorticati, &feminis carui mundi, ana aur.iij feminishyofciaminigri, croci, feminiscitruli, abion,ana, aur.vj.feminis hyolciami albi, feminis apij, ana aur.xij. Conticianturcum melle ; & fiant trochi- g fci, de quibus detur in potu aure.s. cum aqua tncllis te- pida,in quiititate cyathorum trium,& in alia defcriptio- neponiturarmel aur.s. Item teftificatuseft ,q? lepusco- Ncra itU burirur, ficut fcis, & conferuaturpuluis eius, & fumitur fm ' in potu deeodiebus aliquotadpondus dra.ij.cum aqua tepida,& frangit lapidem veficar, & renum. Ait Abuha. dico,quod fi frangit lapidetn vefica- non eft dubium, g> frangiteriam lapidem renum; fednon conuertitur, nili alterutrum communiter habeat re(petfl:tim__j. Confe- <flio (ecundum eum conferens illi, qui habet lapidem, & prohibet generationemeiuspoftipfum . yi .caiix aur. ij. ieminisapijaur.iij. lapidisfarnu mafculi aure.i. feminis bauci .T ,anifi,ana aure ij.ftyracis.drac iij radicislilij,aIo- zauchi,aur.lj feminis papauerisalbi,aure.ij.fpicar tatum detn, amvgdalarum amararum,acori,anaaure.iij.mel- lis boni, quantum fuificit, fumantur deea in potu orhni die in vino.drach ij velaure.ij.
Dixitquoquemedicinarcompofit.Tad Iapidcm funt, mithridatum, ipfum namque fortis operationis eft in la C pide renum, ficut fagenea,& ficur confecfio de fcorpio- riibus cognita ad renes,et veficam,& medicame fa&um de fanguine hirci, quod nominatur Manus Dei propter fuam nobilitatem, & medicamcn thefaurizatum di&u, fattum cum oleo balfami, quod eft mirabile. Puluisex /«» inuentionenoftiafrangens,&cducensIapidem dereni- & ! '" u P" ic bus,&prohibenseutngenerari. Reci. feminisgenifta'. drach.nj feminis ftaphifagrix.drach.ij granorum folis. drach i.fpic^.drac.s.dofis. drach ij.cumaquafraxi.
Alius ad idem educens arenulas. Recip. granorum folis benepuluerizatorum . vnc.i.feminu communium. vnc. s.zucchari albi. vnc. i.dofis cochlear vnum in vino. Medicamen expertum fecundum Abuh.Rec.cineris vi- tis,cineris fcorpionum,cineris radiciscaulis,&nabatij, cinerislcporis,&lapidis fpongiar,fanguinishirciexic- cati, &contriti, cineris corticum oui, fle quopullus egreffuseft, & lapidis iudaici, gummi nucis, acori, ana partesa-qualcs, petrofelini,dauci,pulegij,gummiara. femi.altha?; piperis omnium ,ana parres xv.confician tuiicum melle,&conferucntur,dofis fitvfqueadaur.ij. & fupracum aquariibulorumdeco&orumcum ciceri- bus nigris. Syrupus fecunoum : ntentionem noiham, quem fupra in curacolicar nephriticar diximus eft pro- prius, &fecundum Nicolaum, Iuftmum, & Philantro- pos. Confe&iotrochifcorumfecundum Abu. exappro- priatis,qux frangi t lapidem in renibus, & vefica. Recip. feminis baticiar lylueftris, feminis cucumeris, berbens, anifi, myrrar, feminisapij montani, & hortulani, cafix, cinnamomi,lpicar,ana partes.I.tere,& ci otriniza,C<^_^ conficecum aquaponderis.dr.i.autaur.i &dapnmum cumcalida. Syrupus diureticusaperiens renumoppi- lationem exhumoribuscraftis,&educenseos, & pro- hibens ipfos condcnlari in lapidem, & eft ex inuentione noftra. Recip.capil veneris, cafiar,lig.fpicar, foli;,meu, phu, ficcorum, ameos, acori, radi.rubea, nigellie, afari, dauci, cheifim, fifeleos, feminis agni cafti, fcharnan thi, cordumeni jgranorumpini, & feminisfolatri ,& fosni»
Mefu<e. KK 3 & enuki?

FRANC- DE
Si enulas ,anapartes iquales bulliant in aqu£,lib.v.vfq; ad niedietatem,deinde adde zucchari, lib.nj gelenrabin, lib.s.acetifcillitici.drac.iij.&: fyrupentur,do(is.drach.i). curn tepida in aurora decotionis radicum graminis. Di- xit Abuh.ftercus muris cum thure, &aquamelliscali- da frangit lapidem, & nigellaaliquantuhs diebus mini- flrata cuin aqua mellis calida frangit vtrumque. Et lac ficuscum ladte moricu ramoipfius, educitarenulasde renibus,& vefica. Et femencentrumgallipuluenzatum cum vino fubtili,educitarenulas de renibus tantum.
De dislocationc renum, & vefica:, & medicinis eius. Cap. 3.
Dulontio T"X Iflocatioacciditquandoque inrenibus, & vefica fuiJ. | J plurimum , & elt, vt a proprio remoueatur loco, (Sideclinet addextrum, vel finiihum quod inferiusten- dit magis-, quare viinancliadiomultipliciterimpeditur. €»uft, Et caula eius immediata eft fuorum ligamentoi um, & fufpen (oriorumrelaKatio ,vel ruptura, cuiuscaufaeftdu plex intrinfeca, & extrinfeca. fntrinfeca eft humiditas cumfngiditareparalyticans,&mollincans ipfa,quare membra prardidta in locoproprio non regunt. Extrinfe- ca veroeft cafus ,&percuffioreiaxans, vel rumpens, & balneatio 111 aqua frigida multa, quo mteriorem cau- fam coadiuuat faltem.
Signa. fiquidem fit apercuffione, vel cafurumpente, praxefiio ipfum, cum fanguinis mictu declarat, li vero noniumpcnte, fcd relaxante tantum,pr2-celiio illorum, cumimpedimetovrinandi (ola(ufficitarl cognitionem eius. Si vero nulla prarcedente percuffione, vel calu acci- derit dillocatio,caufam intrin/ecam coniecturabis,mol- lificationem fcilicet paralyfim, quam eonfirmat prarce- dens regimen llli proportionabile, & aqua; frigida; bal- neatio,cum priuationefignorum aliarum xgritudinum ineispolfibiIitercantingentium,& qua:pofluncinadtio ne vrinandi nocumentum pnftare, quorum priuatio diff >lutioneinabalijs paffionibusdiftinguir,&quando- que vrina involuntarieemittitur,propter comunitatem colli veficar in mollificatione, & quandoque rerinetur propter oppilationem,expreffione,& tortura, propter de clinauonem vritidum, & collt eius. x>i cwanc- Cura. fiquidem eius, quae a percuflione, vel cafiieft rumpentc, forte non curatur ,iuuaturtamen cum redu- dtione, & ftridturacummedicmisftypticis, &conglu- tinantibus fumptis, & emplaftratis,qtue dicemus cum dediflocationum medicinis loquemur, fi Deusannue- rit, cuiusnomen fit benedictum. Et fimiliterfi exeis relaxantibus ablque ruptura fuerit. Et fiquidem a mate- ria humidafadlaparalyticanre, vel mollificante caufe- tur, cura eius breuiter erit curaparalyfis,& complencur euacuationibus,& purgacionibus,deriuantibusproprie, & trahentibus furfumcum vomitu, &compretlione, digcftionis materixcum oxymellefcillitico,&al]js me- Tharmi- dicinisproprijs. Etexpurgationibusproprijs eft, qua; c u. fit cum ellcboro, cuius virtus eft rranfiens vfque ad cor- poris extrema, & trahens, & expellens cam vomitu, & exiccans valde; vel agarico,cuius virtus etiam tranfit vf- quead corporis extrema,& conforrat neruos calefacien- do,&purgando. Etcum (peciebusgummorum,quia profundo attrahunt,& neruis,& vomicum prouocando educunt. Completur qunque cum refoluentibus,& exic- cantibusinteriusfumptusex eledtarijs, &confedtioni- UcdhA. bus,vttheriaca, mithridato,& fimilibus.tr exteriusap- plicatisex ceratic,emplafttis,cat.ipla(matibus,euaporan Dutx. tibus,&balne!s:hermarumficcis, &alijs. Etregimi- ne exiccatiuo, & calefadtiuo noto.
De folutione continui in renibus, & venis eorum, & vl- ceribus,& fcabie,acreliquorum membrorum vn- na;,&mediciniseius. Cap. 4.
vU m tj-.vi T TLcusrenum,&a!iorum mebrorum vrinalium eft tiafiufiffe V folutioconrinuiratis eueniens,cu deperditione fub nnti*. ltanti§cum enim foluitur quandoquc connnuitas in eis
PEDEMONT-
primo eft fimplex, deinde cum perdurar,generatur in eo fanies, qux corrodit, & perducit ad fubifantia: deperdi- tionem, vrina: tranfiru coadiuuante propter eius acuita- tem,& fit vlcus. Etquandoaprincipioeftcum fubftan- tix deperditione, & abfciflione, dicirur vlcus cocauum; cum vero ad faniem deuenit dicitur vlcus faniofum, & cum corrodit, dicitur corrofiuum, & cum dilatatur, & ambulat,dicitur ambulatiuum,& non fanatur. Et in re- nibus exiftens, eft in corpore renum, aucin concauitarc ipforum,& venis,& meatibus eorum,aut in fufpenforijs eorum,autin panniculotegenreipfos.Etquandoq; eftin poris vritidibus, & quandoque eft in vefica,quandoq-, in vrina,& fi ln vefica,aut in concauo,aut in collo,& eit la nabihs,etiam fi fit in virga,& fi fic in concauojaut pene 1 trans vfquein vacuum,& non lanatur, vt dicit Hippoc. m aphorifm.autnon pcnetrans ,(cd vnum pannicuium tantum,& eft difficile fanabilis,& quod elt in vefica ma- gis quam m renibus,quia neruofa,iubtilis fubftanti^fan guinispauci ,fimiliterin vritidibus.
Et caufa eius,qua: eft in corpore renum duplex eft in- 6««/». terior,& eftapoftema, auc exterior ex incifione, percuf- fione, vel ca(u,&eft vt plurimum,& fiquidem perducat addiftruptionem,mortaliseft,vt Abuha.dixit,& fimilis ei,qua; eft in fufpenforio, & panniculocaufa eft.
Eius vero,qua; in concauo eorum,meatibus,& venis, caufa duplex eft, interior, & exterior. Interior eft plun- mum, & eit aur jiumor plurimus, & acutus de gencro fanguinis (cmdens venas,vel cholera',aut phlegmatis (al fi tranfiens cum vrina per eos, & foluens, & luaadha?- rentiacorrodens, vlcerans,autapoftemadubelatum,& apertum,aut lapisacutustranfiens, &fcindes,&aliquid defublfantiaeorum portans.
Exterior eft mcifio,& percuffio, vel cafus difrumpes,
& vfque in concauum eorum pertranfiens.
Et fimilicercau(aeius,qua; eftin vntidibus, poris,& veficaexiftir,&etiam m virga,&cumextalibus humo- ribus fianrinpra-dictis mcmbris,&eorumfuperficiepu ' ftula:,& deinde vlcerantur, accidit fcabies in eis.
Signa folutionis continuiratis, & vlcerum in renibus, SigM & alijs membns vrinx, anreceffio caufarum eius often- dit. lnquitenim Abuha. cau(a m libris medicorum, """* qux primo eft, ex qtia pronenit muentio alicuius difpo- fitionis, velfixionisin humanocorpore. Ecfiquidem fimplex fitfolutio, vrinafanguinca indicabitillam, & dolor m parnbus lllis. Et fiquidcm in hacparte, vel llla fuerit,diftinguetui:nam fifitcum vrina fanguis miffus, fubito,multus,cum dolorein eis, & defedtione vututis, fignificat rupturam vena: emulgentisinrenibus,vt Hip poc.dixit in aphorif. Erquandoq; eft ex apertione, vel ra +•"?'"• ">'■ refadlione vena: illius,& eft finedolore, & tunc tft (ubti lior,&quandoquefymptomaticus,quandoquecriticus, & cum eft ln renum fubftantia, fanguis eft minor.Si ve- ro paulatim, paucus, & trum bofus, & ftranguriam ha- beanr, inalijsillameflefignificabis,fedin quoipforum, ex doloi is loco perpendes. Nam fi dolor fit fub vefttre,
& llijs, folutiom vritidibus erit,fi m pedtine, in uefica.-fi ln pciitoneo, in collouefica: erif,fiinuirga,ibipercipie- tur. Et quandoque cum urina quafi carnium fruftaap- parebunc,cum m rcnibus eft,uel perala cueft in alijs,uel fquamma;, fi fit in uefica, uel pellicula-parux, fi m uri- tidibuseft,&uirga. Et fi quidemaduicusperueniat,fa- nies cum urinaegredietur,& fiquidempoft faniem fan- guisegrediatur, uelfanguiscumeaulcuscorrofiuum, & profundum fignificabit, uel fi maliriofum fuerit, cu- ra;parum proderunt, & damnum fiet. Sed in quapar- Sig.diftinHi te fuerit cognofcetur ex doloris loco, nt pra;didtum eft, "*• &exeiusfpecie, nam fifitdolorinrenibus, eritgraua- tuius, propter faniei aggregationcm, & iuperHuiratum.
Sed iii alijs erit inteniiuus ardor,& propneapudaduen- tumurmx, &etiamexexeuntibus cumurina, fcihcet fruftis, & fanie;fruitis, ut fupra didtum eit,fanie uero,ut cx colore,quantitate,permixtioneipfius,&foetore. Co- lorg, & quantitatc, nam ueniens ex renibuserit minus alba, & quantitatis maioris, quamex aiijs membns,
proptcr

DE ^GRIT- RENVM ET VESICAE- 7«
propter coram naturam humidam , & fanguineani_j. A rofione , & excoriationeeorum, qua: fupereatranfeunt
£tiam a vefica veniens, efl: maioris quanntans, quam abalijs, permixnone, nam quatuo magis afuperiori- bus prouenit, magis erit peimixta fanies, & fanguis ctiam cum vtina, & veniens a vefica elt grauioris odo- ns, propteretus frigiditatem, & longiorem moram m ciusreceptaculo, &concauitate. veniensavirga,ante- cedit vrinam. Et fi quidem a fuperioribus «^lrra re- nes fanies venit, & alia frufta,vrina non ent mediocris, &fana. iied fiarenibus, & apartibus,qua;funt infra, f.qh>.7s. vrina plurimum ent fana, vt Hippocr. innuit di. Qui- businvrinapmguiexiftentequafi carnium frufta, vel ficutpili ,his de renibus exeunt, & quandoque fana .» non enr, curn hcpar,& vcna; compatientur grauiter pa- tientibusillis.
6'igna vero (cabiei ipfbrum, funt figna puftularum antecedentiumex retentione viinx, vt Hippo. dixit ex cxitus puris pauci, & furfuris,ardorc, & pruritu in par-
acutorum, &exeiseft bolusarmena, &terrafigillata, & fimilia,& quoniam conglutinant,&figillant;&inla- <fteelt ablterfio, & conglunnatio,fedoportet,quodeli- DeU3t ,6- gatur fubnle, vtafininum, equinum, & caprinum, &.| / J ,c J ,rrW -- radici liquiritix inelt exiccatio, maturatio, mundifica- tio, & conglutinatio, fedatioardoris vrina", <* fimiliter flostabazx,ideilmalux, leniteorum vlcera, &ardo- rem: & radix althx?, & adeps anatis, & ctiam in femi- nelinitorrefa<5to,& bdellio mechio. Etexfacientib.na- fci carnemfunt vndtuofa, vtlacca, maftix, thus, ins, & fimilia__-. Oportetautem , vt talibus glutinantibus, c^m gU & figillantibus mifceantur diuretica i & lubtiliantia, vr facianr peruenire ipfa ad loca deftinata,licet de fe fint nc ciua.oportet ergo quod fint ex leuioribus,quje funr rnua- DimttUa. tiua in hoc,& non nocentjex quibus eft radix liquiri.ca- 1»*- pil.vene.fcha;nanthum,& fimilia. Etquandoqueopor- tet,vt mifceatur eis narcotica ad mitigationem doloris; XA . c . r .
tibusrenum, velcircapartesveficarcumipfafcabic, & B dolorenimconfolidationemprohibetiinflammandoe-
CuraTiff»
Pblel/oto- fnia.
VomitHS.
Clyfitr.
Lenttiua/ol wnria.
*Alteratio>
Sig.in^iJ"- fintia.
Tluxum fi flentia. vri- nam. prouo• eant.
tunc eft fostor vnnce grauior.
Cura (olutionis cotinuiratis in renibus,& alijs inftru- mentis vnnar, fi fiinplex fit,ex quo fanguinis midtus ap- paret, & fnnilis cun Huxus fanguinis ex naribus. fputi, & vomitus fanguinis ,dequibus fupraeftdi<Sum, licet hsecfortionbus fitcomplenda.quam illa, & proprie vo- mitus,fimiliterfi vlcus fitconcauum. Si vero fiat fanio- fum,curabitur cura phthifis, recurre ergo ad ilia,&qux fortiora funr,elige tam fimplicia, quam copofita, & mi- niftrabis hic, & variabis m forritudine maiori,& mino- ri, fecundum diuerfitatem longitudinis membri, atquc malitiam vlceris femper,qu.-e his membris funt propria, & leptomeris fubftantis colligendo, & fecundum om- nem modu intus, & cxtra approximando, prout eorum didtat natura, ficut m cura innuimuslapidis. Et ex ap- propriatis medicinis talibus, & ex fimplicibus funt, ex euacuatiuis phlebotomia fupetiorum partium, & qui eft de bafilica magis; & vomitus fuauis quandoque eua cuat, deriuando, a renibus omne, quod_poteft vlcerare, fanguinem, & vrinam acuere; quod eft quandoque fuf- ficiens tantum,& clyllerexlenientibus:&medicinx la- xantesfuauiter,& leniendo,vt eftcafia,tamarindi,man- na,fuccus viol.aquafrudtuum in cholerico;&aqua la- 6tis, & fena: in adufto; caueat autem a fortibus diffoluti- uis', fua en im acuitate dilatant vlcus, materiam acuunt, & etiam exafperant fuperficiem membri. Et exalterati- uis remittendbus acuitatem fanguinis, & cho!erx,cx ^_p tcmperantibus ipfosin hacpafiione eftfumere aquam melonis mdi akhechengi,la6tuc£, citruli,cucumens,cu curbitx, & lacfem.eorum, papaueris albi, aqua hordei, la<ftis,& fyrupus viol. Et exlnfpilfannb. ipfum eft aray_- lum,conandrum, aquaiuiubarum,(ebeften,dadtyloru, & lenticularumcxcorticatarum, rifum, & frumentum, & fi udlus ftvptici: quoniam ftringendo ventrem muhi- pli<.ant vrinam,vt eftcydonium,p£onia,fumach,glans, & zarur; vel quxomnem fluxum retinent, vt myrrha,
nim dilatat ,& prouocando rheuma, forditiem auget.
Et lac quidem eft boni chymi, faciens exuberare fangui- nem nutritiuum,aequans chymos, fi itomachus fumen- tis fit temperatus;& confortat corpus, & abluit;quando bibitur cum melle,mundificat vlcera interiora ab humo ribus crafiis, & maturar ea, & abitergit, & fua cafeitate confolidat, & incarnat fanguinis exuberantiam, & fedat dolorcm fu mptum, & iniundtum in vlceribus, & fca- bievefit\x,& virgx . Etexappropriatisvlceribusveiica: Nctadell* tantu eft ( mumia, fi ex eaquantitas Kiratisfumaturcum ladte,& fimiliterdecodtiochcil, quod prohibet etiam tradtio materierum ad locum vlceris deorfum.
Et fi fuerint fraudolenta,& ambulatiua,glans,rubus, Cumitvlc. decodtio radicis pentaphyllon,papyrus, & lupinus con- fcrt orr.nibus,& fedat dolorem ipforum cum farina hor dei,vrina hominis antiqui, & afini, vermiculofus, & te- lticuluscanis incarnatilla, opopanax,litium,olibanum, alumen cum f^ce vini, &omniapontica, inquibuseft mundificatio,& abiterfio fine mordicatione. Et cauteri- zantia,vtcolcothar,zimar,&fimilia,prohibentcorrofio nem, & fi fiantjnon curantur, fed prohibent a corrofio- necum mundificantibus,& exiccantibus.
Etcurafcabiei iftorum membrorum , eftcura vlce-
• o 1 • , rum msmvo
rum*, leuior tamen euacuatione, oc adarquatione humo- rum corporis cum regimine,& medicinis, & cum mun dificantibus, & abftergentibus,deinde exiccantibus abf- que mordicatione, & vltimo glutinantibus, & confoli- dantibus medicinis •, ex quibus eft bolus armena cum_j fuccoliquiritixxqualium partiumin renibus, &ficut mucila.ieminiscytoniorum,&pfyllij cuoleo rof.cum eftin vefica, & ex cibis dulcibus vifcofis, ficut funt pe- des animalium, & res pingues pra:didtx cu oleo amyg- dalarum ,&frumentumcodtum cumcarneauium,& generaladtis didta, &pifcesdulciumaquarum , vran- guillx,&fimiles,&fintinveficafortiora quam inre- nibus , & fint ebibita, inundta cum exiccantibus , &
hienim temperando humores, & infpiffando vnnam D emplaftratainrenibus, &invritidibus,invcficaver6
4- Vitij. JdundxficAn tta lenia. *Abftergcn- tts.
Exiccatia.
(fonfblidan- tia.
C , lntin&tsA „
p>rouocant,& lauantalanguine,fame,folutiones,& vlcera; & fua ftypcicitate confolidant ipfa, & figillando metnbra confortant. Et ex mundificantibus lenibus funtfem.alchechengi,& aqu? vux * vulpis propne mon tana:, & alth^x vfquead fcrniculi acceptiones: & in leui funt capil. veneris, quiaeft temperatus,&iris, & gra- num pini, & fortaffe in ea conferunt hyflopus, & ruta, & fimilia. Etexabilergentibusaquazucchari, &aqua ladtis, & mellis cum quibufdam femimbusex prxdidtis. Et ex exiccatiuis eft farina orobi,lenticulatum, alumen, ityiax,fandaracha,aloe,&fimilia.
' Et ex coniolidantibus funt frudtus prxdidti, & ex herbiscaudaequina,barbahircina, fuccusacatix, fu- mach, & fimilia. Et exconglutinantib. funtamylum, tragacanthum,gummxfrigidx,& proprieprunorum, & ceraforum,& pfyllij,femi.cydoniorum mucilago,& cibi viicofi infra pofiti, & pioprie anguillx recentes,glu tinatio enim eft ex eis, qu^ factunt vlceia dmiinuta a cor
etiam miedta.
Ec ex compofitis appropriatisfunttrochifci noftri al Tmch.nda chechengi,& trochifci Aiciepiadis,& Diofcor.& fuffuf.
Rafis. Confedtio trochifcorum Alfclepiadis ad vlcera, qux fiunt in inftrumentis vrinx. $£. granoru pini torre- fadtorum numero. xxij.papaueris albi, tragacanthi, ana drach .ij.croci,(picx,aluminis iameni,& in defcriptionc alialoco fpicx,galix ,dauci, ana drach.i. coiti, drach.v. fianttrochifcicum rob permixto. Confcdtio trochifco- rum Diofcori.adillum, qui mingitfanguinemdereni- bus, & vefica. Reci.aluminis iameni, drach.i.tragacan- rhi. drach ij-terrxfigilla. feminis portulacx, balauftix, ana vnc .iij.terantur, & conficiantur cum rob myrtx,& adminiftrentur.
Confedtiotrochifcorum Rafis vtiliflimorum ad vl- cera in renibus,& vefica: in quibus eft confortatio,& le- nitas,& incarnatio vlceris,& fedatio doloris,& funt tro chi.alchechcngi.w.cirruli.drac.x.boli armenx,gtimmi Mefu*. KK 4 arabi.

FRANC DI
arabi .thatis, fan.draconis.fem.papa. albi,amygdalarum excorticatarum/ucciliquiri.rragacanthi, amyli.an.dra, ij grano.folatn hortulani.cuius, f.gianafunt rubea,al- chechengi,anadrach.iij.opij,drach.i.fiant trochifci.x.& dentur m potu, quando non eft acuitas huiufmodi cum vrina,& quando eft acuitas cum fyrupo vio.aut in luleb, fiantque tfcch.drach.iij. jitiUtmi, Medicamen Abu.ad vlcera renum.i^.granorum pini num.xx. cucumeris.xl.polypodij drac.i.s.terantur,& bi- bantur cumaqu^lib i s. inquabullita fintfpicae celrics, feminis apij,an.drach.viij.viquequo redeat adquartam.
Aliud .Hi .terrx figillara-, iang.draconis,caftorei,femi- nis meliiTs,cucumens,& apij,cucurbitar,(ucci liquirit!?, Jacci,ariftol. amygdalarum,pmi magne,papauens,femi nis hyofciami albi,ana partes iquales.detur m potu cum fmflafirS. rob prourexigitur. Cofectio cmplaftn,qaod ponitur fu- pra dorfum,& apud ftridturam medij, & alia loca.i^. fa- rinae hordei,& confice cum vino, & melle, iterum fitde rofis ficcis, lentibus, & melle, & granis myrti quohiam prohibet dilatationem, & vngatur cu oleo dealchanna, de maftice, de cytonijs, & ftyrace quia exiccat, & adeps anatis lenitilla. Cofecbo vnguenti boniad vlcus veficse. y»£umth. i^.ftyracisliquidxdrac.i pinguedinis anferis ex.drac ij. vfq-, ad iuj.cera;, albx fatyriorum.ij. & vngatur compri- inendo, & proprie cum eft corrofio. Aliud- . da£tylos, gallas,paflulas,& acatiam,aIumen,hypocyftim,& hyfto pum, & ftyracem.valet vt primum.Aliud,cumnoneft, corrofio,&debetpr2cedere ilIud .Ri .cerx,adipisanferis, vel anatis , olei rof.& adminiftrentuii exiccatiua potan- do,& inijciendo;& cum no eft corrofio,incarnatiua lac- cainie<fta,dequibusfumma funt troch.de charta, & tro chifcideandrulis,cu aliquantulo metdafengi, cerul&a- MiinAmb myli,&calcis ablutx. Defcriptio medicaminis copeten- tisfecimdum Andromaciium. Rec.terrx.figillatx, chi- mole^, cornuceruivfti,anapartesiquales,fem.canabis ternaparte vnius, opij partem.fexta, vnguenti de ceruf- fa partes tres,farcocollx parte.s.myrrhx, thuris dua: ter- tix partes,aggregentur cum aliquantulooleO rof. & line cum eo. £t leuius illo-eft illud, quod fit ex farcocolla,a- nivlo, & cerufla, & inijciaturcum la6tc,& confortetur cum plumbo adufto,& thure,eftfortiusi&quandodo- lorfit vehemensfufticitpotuslaftis,& iyrupus violatus cum aquahordei, & ad lyec faciunt, qua: infracapitulo de ardore dicemus. Si autem midtus fanguinis affuerir, ex appropriatis, &proprie cumfueritex ruptura vena: chylis, & eft fubitus, &multus,eft fyrupus,quem fupra Tnchif.pt. diximusdefuccisin cura fluxus vetris fanguinei. Et tro P' r " chifcus nofter de terra figillata cum fucco plantaginis, lingua: ceruinx,confolidx, & fimilia.
Sang.gru- Quod fi fangmspra: fui fngidiratc appareat congela- TmCurttit. tus » ex anguftia,frigiditate extremitatum, malitiaanhe- litus, pulfus inxqualitate, fudorefiigido, & rigore, cum prsEcedentibus caufis fo!utionis,& midtus fanguinis:tuc cura eft cura, quam diximus de congelatione in ftoma- cho, licet raro fiteuafio fecundum Abuha.exconue- nientibus in hac eft, vt fedeant in tina decodtionis hef- barum, qux funt ad lapidem, & fumant in potu de car- pobalfamodrachm.ij.auttantumdemlignip^onise, vel granatorum eius, & zuchue; & proprie cum aqua eius, vel tantumdem bladli bizantia:, aut cordumeni.i. cum aqtta calida, aut cum aceto, vino, & oleo omphacino, & prtpric oxymellefcillitico.Etex habentibus proprietatem eft he P ar a fi lll > fcl teftudinis, & coagulum leporis, & lignum vitis, & abrotanum, & lac ficus exiccatum iniedtum eft proprium, & bibitum in quantitate drac.s. cum aliqua cxaquis, qus in hac bibuntur, vtcum aquaciceris nigri, aut slhafech id eft raphani,ligni ficus,& abrotani,& de- codtionis eius cum vino.
Pe apoftematibus renum, & veficae, & medicinis carum. Cap. f.
us \ Poftemata renum, & veficx fiint nota ex praedi- Jto mtti, J^\. 6tis,Fiunt autem in eis,ptout ln alijs membris,fc-
PEDEMONT-
cundum duplicem modum; permodum congeftionis fcilicer,atque in^ uxionis,& hoc eft, vt plunmum;pluri- mi enim patiunrur, proprer humorem, qui mHuit cum fuperfiuitateaquofa ;& lecundum hocdifferuntin ma- teria,(eucaufa materiali. Si enim primo modofiant,plu rimum erunt renum apollemataex fanguinecraffo, vt veficx ex melacholico,& vndtuofo.Si vero (ccundo mo- do,enintipforum apoftemataex cholera, feucholerico fanguineplurimum.humorcnim , quicum vrina eua- i; , ^ ^ ^ cuatur, vtplunmum choletaeft, vt (jal.& Abu.videtur innuere, quod acutus eius odor affirmat, & quandoque funt aquola,quandoqr, phlegmatica, & quadoq; funt ven tofa. Et caula ipforum efiiciens duplexeft:interior,& ex- terior. Interior,eft mebrorum,(eu particularum difpofi- tio generantium,mirtentium,recipiennum caliditate fu perHua,propter ftridturam chylarem, vel alia: vcl dolore ex vnna:acumine, vellapidepungente,&quaffaiite,fi per modum fiant influxionis, & generantium tantlim,fi ad modu congeftionis procedant. Exterior vero eft,ficut cafus, & percufiio,faltus,labor plurimus,ambulatio,fta- noinpedibus, &tolerantiafeufubkuantiaoneris. Er funt habenria indicia, nam apoftemararenu calida plu- rimu accidunr iuuenibus,& cholenca, & pueris,& ado- lefcentibusfanguineis;& fifrigidafint,fenibns,&mulie- ribus. Apoftemara vero vefiar plurimuaccidunt infan- tib caufa lapidis. E t diuei fificantur in fitu eorum-,na qua: renibusaccidunr, fi quidem magna fint, totaiitatem eo- rum contment, fi vero parua quardam fient in corpore renum ,quasdam vcroadlatusconcauiraris corum ten- dunt, & qiudam ad Iatus declinant ad fuperius, verfus venam emulgentem infixam cis,qua?dam ad partem in- feriorem vcrlus vritides emulgentes quzdam ad partem interiorem inteftinorum; & quxdam ad pofteriore dor- fi; qusdam in vno rene; quidam m ambobus: qua:dam in fufpenforio•, qua-dam m panniculo, velantecos; & hsEcfuntdiftinotafecundum confiderationem,quam fa citratio, nontamen funrproprer membtiparuitatem, G &partium eius propinquitatem dignofcibilia benefi- gnisproprijsdiftindtis. Quafctiam in veficacueniunr, auttenduntadpartem concauam,& fundum ,autpar- tem colli eius inferiorem, & quandoque funt magna to- talitatem cius occupantia, & quandoq; in vritidibus t3n tum euCTiiunr. Et diuerfificantur in terminatione eo- lum, nam quandoq; refoluuntur, quandoque colledio- nem faciunt, &rumpuntur ,&plunmum lapidantur.
Aitenim Abuha.quoenim modononlapidanturenam fi calida funr, cum ipfa fint caufa lapidis 1 Et cum rum- punttir apoftemara renum, autrumpenturapartevri- tidutn, & vefica-,&clt melius omnibus, aut a parte fur perioriper modurrtreditionis ad venam magnamchy- lim defcendentem ad hepar. deinde abhepatead me(a- laraicas, &ad mteftina, & qualitercumque fiat,nifi fit permodum crifiseftmala , quia nonper conucnientia ioca, & aptelicetfiat anatura,autrumpunturiu «'"Va- cuum ventris, quare indiget perforatione,vt extraharur ptr ventrem, &quandoque colledtionem faciunt, fed non rumpuntur ,&hoccum diureticisopoitet, vt cu- rtntur, & cum apertione ex medicinis; cum ferro au- tem eft pcriculofiim, &mortale, vtfupra mlapidedi- «fium eft, & quandoquecommunicantapoftemati cali- do in renibus apoftemata, qux in vefica,nam quandoq; rumptintur ad partem colli eius,& virgx,& eft bonum, quandoque ad vacuum ventris,& cft malum,ad partem vritidum, vt recedant erumpi non poffunt,propter cau- fam iam diftam. Et cum apoflemata renum; & veficx funt calida, & magna:communicant ei fuperiora prin- cipalia, fcilicet diaphragma, cor, hepar, & ftomachus: quareaccidit malitia anhelitus, febris, cafus appentus, natifea,& deindc acciditcommotio rationis, eoquod ce rebrucompatiturrenibus,& vefice,propterea,quia vtra quealligantur hcpati,& etiara diaphragmati.
Signaapoftematuminrenibus funr,dolorgrauariuiis Dtfanii <£, in feparabilis extenfils ad fii[>criora, &infcriora; vnna t e P tm <"» m claraperdurans, & fubtilis; & quandoq; rcnnetur pro-
priefi

DE ^GRIT. RENVM ET VESIC^. 77
prie fi efl tendens verfus concauura, & conitridio ven- A morcum fanguinis peccato fit; deindephlebotomia dc
Si caltda«
Si choler .
Sifangu.
St Melar- sholtca.
rris,quiacoar<2:ant inceftina,propriefi magna fucrint, & alteratio coloiis faciei, & oculorum. Et fiquidem fuerint calida,aflbciaturfebns,&ta<Sus locicalidus,& fitis,abominatio ,(S <:vomituscholera:,malitiaanhelitus, & alienatioper compaflionem fuperiorum. Et fi chole- rica feb.erit intenfa,vrina fit ignea,& perfeucrar cum—» fubtilJtate ,&acredine;color faciei,& oculorumtendit adcitnniratem. Etquando fanguinea funr,cogn.ofcen- tur,quu feb. eft mitior, & voniitus eft cholericus, & vrina ad rubedintm rendit,& minus eft fubtilis,&alie- natio minor,&: Ixduntur a diureticis caiidis,acutis, acetofis,& filfis;&cum refoluuntur pra-didta acciden- tia,doIores,& feb. remittuntur, & vrina infpilTatur, dc- inde fundusapparct. Similiterautem,& cum conuerti- rurin lapidem, & tunc vrina mutatur in albedinem claram,&fubnlem;doIortamennon minuitur: &extc- nuantur membra infenora, & aliquando non curatur, & quando eft in via faciendi colledtione, fimiliseft vri- na,<S«:dolor augetur,& feb. fednon grauitas,cumque_» rumpantur,vrina fit fpiffa,fanio(a,&accidentia funt de- biiia,& procedunt minorando,{i bona lit eruptio, fi ve- Sifrigida. ro non,econtra venirevidebis. Si veroapoftematafint frigida,fignaapparebunt prxdiAis contraria. &fiquide lint melacholica,vrina erit glauca, & inferiorum mem- brotum extcnuatio, atque ftupor cirm conuenientia fi- milium circunftanriarum in multiplicando melancho- Si jihhgma ] Iculn hunjorem. Si vero phlegmatica, vrina erit alba fpiffitudinis paucx cumfignis dominij phlegmatisejc pallore, & inHatione membrorum fimili cachexia:, & alijs circumftantijs conuenientibusaddigeftionis mali- Si ptrhflu tiarn multiplicantisphlegina. Etpcr modum mHuxio- x,smcm. n j s £ £ a( jj a a pp are bunt figna repletionis in toto,veI parte,-& caliditas,& dolor partis apoitemofa; antecedes, St pir cor.. eorum fadfio erit fubita.Si per modum congeftionis, fiet paulatim, non prxcedentibus fignis repletionisto- _tius,fed debilitate partis tantutn.
Et fiquidem fit in altero renum dextro,vel finiftro cogno(cetur,quiaiacere (uper latus eft facilius,quam ia- cerefupraoppofitum. Etfidolorextenditurad Partem veflaEjtunc apoftema eit in iiniftro,&fi afcenditverfus hepar,eftin dextro•, & fi omnia conueniunt, tunc apo- ftemaeft in ambobus. Cumqueapoftema fuerit in fu- fpen(orio,& panniculo velate,dolor tit acutus,&auge- turgrauedo prohibens reiectionem,& fternutationem, & quando refupinatur,fit dolor leuior, & curn iacet fu- pra ventrem,augetur,propterea,quia fufpendtt renem.
Apoftematumautem figna veficx, (unteadem, qua: renum propria,& ex communitate, vel c5paffione,pro- pria tamen differentia funt tantum in fpecie dolorts, quia in vefica eft acutior propter neruofitatem (ui, & in loco,quiaeft in partibus pedtinis, &inguinu, & virgx, &proprie cum declinet ad collum cius,quod coniungi- turei,&elt cuminHammatione ipfius,& retentiono vrinx,autdeftillatk>ne, necpoffunt iacendoeam mitte- re,nifi (urgant,& itent. Et figna fpecialium ipforuin__j (unt fimilia illis,qui dc rembusdidta (unt. Et fignater- minationum ipforum,& euam eruptionis,qux eft vt plurimum ad meatum colli ipfius. Etfiin vritidibus fuerit, parua ad modum puftularum erunt, &doIorin ilijserit,&in ingiunibus,& vrinac retentio abiquefi- gnis pra:didtis appareutibus in membiis prardidtis re- ntim,& vefiese.
Bt eura Cura eorum fimilis eit cura: apoitematum ilbrum frfrmttnm mc mbrorum,dequa fuperius di6tueft,& propriepul- """"' monis, ftomaqhi, & fplenis, vinutem innatam,& m- fluentemhabentium,ficut renesipfi,& veficz. Confi- ftuntautem inquatuorrebus. Ineuacuationetotius,in euacuatione partis,in regimine,&accidentiumcorre- dtionc.fimiltter & cura apoftematum horum membro- rum,inillis quatuor rebus confiftitdiuerfificatisrame, tantum quantum natura iIlorum,a natura eorum diuer- faexiftit. Pnmatn rem complentphlebotomiadeba , fi- hcadcxtra>vel finiitra, fi fangutneum fit, vel fi alius ha-
gejlianem.
Siin retiil/.
Si in vtfica.
B
ThUhntt- ■mtA .
curuatura poplitis. Quod fi non apparet, vel timeatur PUrm*- propter eius infuetudinem,aperiatur faphena. Et fi fine c ' 4 - fanguinis peccato euacuatiocum vomitu,& magisii cholericus fuerit, & cum naufea eft facienda,& folutio- neventriscum clyiteribus, vel cu pharmacijs fumptLs appropriatis notis,& prxmiilio digeftionis,ha:c enim atotoeuacuant,& a rnebroapoftemofo deriuant.Opor- Q:cvmn - tetautemne iolutiofit laborioia,&fortis commouens materiam, ne magnificetur nocumentum proprer re:i; plurimaeffufam adinteftina vicina,renibus, fcilicctin liibiedto,& ininteftinis, & ano,vt hic iupra eft didtum. Etincafiafift.eftmaturatio,& iblutiocii facilitate, & inalijsdidtis fuprain cnra opptlationis,qhcet finr for- tia,tamenin quatitatediminutafiuntleuia.Inquit enim Abuha. Et fcias, multoties indigcturmedicina forti, & debili,fortis eft ex hoc,g> foluit humorem vifcofum,
& ipfius quidem debilitaseftexeo,quod facit affellare femel,aut bi s, fed quoifodo humore viicofum mouet, nifi virtutis fortitudine ? & fi talis eft,quo vtique modo femel foluer,vel bis,de fenifidiminuta fitquantitate? & fiquidem incaufa fueritlapis, velacuitas vrinxdolore inducens, vel alia,proprijsremedijs auferantur,& alia: cau(a:extnnfecxinterdicantur,&corrigantut.
Secundacoplent medicina: frigida:,& ftypticx,q re- JUvtrUm peilant influentem materiam,&Huxam tranfmittant, *££££*" quales funt interius approximatx,vt aqua hordeicu de- codtionerofarum,vel cydoniorum,&fucci frigidinoti. Et approximanda' exterius, ficut farina hordeicum ro- fis. Cauendum autem a multum frigidis,& ftypticis,ne materiaindurenr,& couertantin Iapidem,ad quod funt apta,coadiuuant talemeuacuationem, trahentia addi- uerf.tm apoftemofe partis,fi nobilius illa no fir;ficut siit ventofeilhapplicatas,&fimiiia euacuantiam membro alteri oppofito,& remoto poft illud,qux funt nora.
Deinde ex quo materia iam ceffauit a fluxu,iam flu- M*ttrit & xam, & colledta in cis ftudebis euacuarc dc eis,per pro- ,m ~ C pinquam partem ipfis,velpropriam extrahere,per pro- pinquam partem duplicirer, fenfibilirer euacuando,vel infenfibiiiter. Senfibiliter,vt per apertionem venxcur- mi f- uaturx poplitis,fi fanguinea fuerit; qux fi non appareat, aperiantur faphena,vel fchiatica.fiilla etiam nonvi- deatur per apertionemha:morrhoidarum falrecufan- guifugis,qna: euacuant de propinquo magis. Sed fi alius Meduma- humor fir,cum diureticis frigidis,ii fu cholericus,vt eft aquala£tis,& feminum communium,veltemperateca lidis,velcafiafift.cum aquacapil. ven.& ltquiritia:,qua: maturant,& faciunt folutione facilem, & vijs vrinse eft propriajvel cucalidis,fi materiafuerit frigida,hxcenim noioluinHuxa euacuat, fedpvia congeftionisaggrega- tametia,& viruletam abftergut,& lauanr.Cauenduau- tem,neanteeuacuationecorporisillamimftres,conuer- '" m ' tuntenim materiam adrenes,& veficam,& magisre- plentinfenfibiliter, vtper contra&ionem eius lacertos exteriores renum,& aitem,& vetofa fupra renes appli- j) cata,vel emplaitris, &rubificantibusquidemii,i veiica noeft bencpoifibile,adeo,ciiapartibuscircumftantibus corporis firdiitindta;n6eis,ficucrcnesaffixa;& fiqtude euacuatx perfe6t.r,beneichabcbunt. Si autcmaliquid remanet ,cum fit copadta,etcraffa,oportet,vt extrahatur pcr ea,& primo cum diurcticis liquefacictibus,& iubn- liantibus, & cum ftypticitate,qux confortanr,interius, & cxterius minillratis,notis,vteft f<jnugrxcum,cmna- momum,anifum,hypericon,melilotum,anethum,cro- cus,liquiritia,& huiufmodi,quae fubtiliant,& foluunt,
& ex eis eft chamxmelum,vel fortioribus,vt funt ipica, cafia lignea,ameos, & alia diureticafortiora,& euapo- rantia ,ficraffioi'fit materia. Si verototalirerfitrefolu- ta,fana rcmanebunt mcmbra prxdi&a.
Si veroad fuppurationem deueniat refolutio inobe- $> fyfuri. diensfadt:a,marurcntur,& maturarumpantur. & mun- dificcntur,dcindeconfoIideturvIcus,vtfupradi6lum eft cum conuenientibus, qux funtnota fupcrius.
Et fimiliter fi in lapidem conuertantur,mollianrur,
& refol-
lHT chratte-

FRANC DE PEDEMONT-
IQitid**
l-. upiit & rcfoluaritiu - cum omnibus,qux fupcrius nota funt in E cUra apoftematum prxdictoi um memhroium, qua: in iftismcmbris, funt proprie cum permixtione diureti- corum_,».
Ttem fi.t- 5 et } f x aquofe fuerint, curentur eodem modo cum witofaMt diureticis calidis, vt phlegmatica. in vrittdi- Si ventofa cum eis, & extenuantibus, qux etiam in curahydropifis funt didta.
Et fi in vritidibus fuerit, eodem modo curentur. Tertiam rem complent retum non naturalium debi- taOfdinatio,cum diminutionecibi,& porus contraria: qualitatis humori,quieft materiaeius. Qmetecorpo- ris,& motu membrorum fupenorum. Somno,& vigi- lijstemperatis,proutcaufa,& accidentia exigunt,& ve- rainaninone fuperfluorum digeilionumomnium,non repletione, & omnia quieta, & harc omnia in aerc tem- perato .
Quarcamrem complent,quar accidentia propria re- mediant,vt eft dolor,qui eft caulg, & accidens grauedo, p dc quibus fupra didtum cft iuflficicnter, & vrinxreten- tio,dequainfra dicetur, & ventris conftn6tio,qux cum lenitiuis fumptis clyfterizatis,vndi:is,& emplaftris exte- riuscorrigatur, vt fupra in curadoloris inteftinorum eftdidluin fufficienter,etiamcum feb. dequainfra (Deo coadiuuante)dicetur,& vomitus,dequo (upra eftdi- «ftum adplenuin, &etiam demalitia anhelitus,&alijs accidentibus prouenientibus per compailionis viam,de quibus eft fupra di£tum in quam plunbus locis. Aledicinx compofirx dicentur deinceps.
Inquit Serapio ad vltimum huius perucninnr, aut ad colledlionem virtus,autad lapideitatem. Clyfter Gual- terij faciendus in principioapoftematis. i^.aquxhordei lib.j-& in eadiffolueolei rofari,vnc.ij.& immitte •
Si vero apoftema fitfrigidum adde m decodtione Ho- res chamzmeli. Si vcroapoftemafuerit inaugmento, fiatclyfterexdecodlione althxx,lilij,& florum malux, ana Mj.feminislini,vnc.j. olei rofati, olei delilio,ana_*»
Silyfter con- ueniens«,
titudinem cum fubftantia crafTit; purgabis cum pilulis infrafcriptis. Pilulx. Rec.benedidtelaxatiiKedrach.nij. < x caiixfiftu.vnc.v.efulxfcrup.ij. turbithfcrup.ij. zingib.^" fcrup.j. omnia incorporentur cum vino,& fiantpilulx.
Balneum poftpurgationem miniftrandu Rec.branchx vrfinx > radicis j apij,& folij eius,& radicis iringiorum,& ireos,foliorum malua:,florum meliloti,chamime!i,fe- minislini,ana vnc.ij. bulliant in aqua, & adde oleide amygda.vnc.iij & ingrediarur vlquead vmbilicum,de- Vt.fiPu. indetiat poft tertiumdie phlebotomiade aliafaphena fub cauilla: deinde emplaftretur cum hoc emplaftro. Empup».' l^.foliorum parietarixquantu vis,& torrefiant ln farta- ginecum oleishis. Rec. oleianethini, chamxmelini,de lilio,de pulegio, olei viol. an. vnc.s. & inundtis renibus cum prxdidtis oleis prius emplaftretur cum ipla.
Emplaftrudemucilaginibusquandoqjperinterualla applicatum eft optimu,cui fuccedat emplaftrum de me- iilotonoftru,in antidotario traditum •,& hyffopi cera- tfr,& ceratum diapete,& aliaconfimilia ibidem notata.
Dedolorerenum,& veficx prouenienteex eo,&mc- diciniseorum. Cap. 6.
DOlor renum,& veficx notus eft.Et quemadmodu differt loco, & fpecie, quibus dignofcirur: ita in ' at . caufaconuenir,cmus ablatione curatur. Locoquidem ?>* vijic*. differt,nam dolorrenum circaltibos percipitur,& vefi- cx circapeCt;nem.Speciedifferr,nam renum eft graua- tiuus,veficx veroeftacutu?,pp neiuofitatem . In cau h c a u/k. conuenit, nam caufa eiuseft aliqua a-gritudinum prx- dictarum, & mala complexio diuerfa cuiullibetgene- ris,de qua infra dicetur,vel ventofitas; & quandoque eft ancecedenscrifim per vrinam,& concomitans eani. Et fignaearum,& curaex prxdidtis funt manifefta, &ex dicendis in capitulo fubfequenti. Et cum non inuenis Si ': & tu ~ fedationem doloris cu anodynis exterius, vndionibus, dj I tuf c . & emplaftns,clyfteribus,& ventofis - , oporter,vt narco- •
vnc j. & in partediffoluantur olea,& inijciantur. Apo- G ticaadminillres,deindead caufe ablationem deuenias,
ftemate vero perueniente ad ftarum, fortiora diaphore- tica mifceantur,qualia funt Hores chamxm. anethi,pa- rietaria,fambucus, & benedi6ta,& iuftinum,oleum iri- euMtlt pf num 5 nardinum. Emplaftrum ad apoftemata renum fMd* w- inprincipio. J ^.olei ro.olei rnalua',aceti parum,farina: fiema eji m hordei,& emplaftra. Cum veroperueneritad augumen f a uzumiti" tum adde flotcs chamzmeli, & oleum eius,vel irinum, jiltu.vei d'e tale epithimabis cumfiltro imbibitoin prxdidtadeco- dmatunc. dtione. Et fimiliter cum peruenerit r.d ftatum,ftudebis pro poffe refolucre addendo diuretica fortiora,quodfi nonrefojuatur, fed peruenehtad maturationem,& (a- niem,appliceturquod fequiturmaturatiuum. farinx foenugrxci, vel triti lib. 5. radicis althxx, chamxmeli, radicislilij,ana M j. radicescoquanturin.aqua,& inil- la aqua colata diffoluantur adipes anferis,&gallinx,oIei delilio,ana vnc.j.exhis fiat emplaftrum,& adtualiter calidum apponatur. Aliud Ifaac caricarum albarum,
cumadminiftratione diureticorum, (edinadminiftra-. tionenarcoticorumeft tiinor magnus, debiiirantenim Katdtnar eainadtione propna,ex qua fequitur grande malum, co,nu ' abllinere ergo oportet inquantum poftibile elt ,& vii cumcautela,maximevbiexcu(aiionon habetur.Simi a *« m itH- literautemin diureticorum adminiftratione eilerror, aenicu - & maxime calidorum, & fortium \ proptcnlludiquod dehumoribus adiila conuertuntur,& maxime vlcera, quxmordent. oportet ergo, vtnon nifi poft euacuatio- nem fufficientem corporis miniftrentur, & in dilpofi- tione vlcerum cum remittetur eorum acumen,mixtio- ne,vt funt diuretica frigida, prout dictum eft (upra. Et Sim f l c,n ~ cxappropriatis fimplicibusin dolore ipfonim funt,fife- ' leos (emina cum enim funt recentia,& bibunturtx eis tres amilufech cum rob.x. diebus,(anant dolorcm renu,
& funt muatiua penitus renum, & galanga,& (pica, amomum eft proprium cum fedetur 111 decoctione eius.
daityloium pinguium,& paffularuni enucleatarum, [j Cafia confert doloribus renum,& veficx,& iuiubx:
radicumalthxx, fcenugrxci, &(eminis lini, anavnc.j. decoqtiantur in aqua, &: cum axungia gallmx terantur, cixfler Ape. & emplaftrentur. Cum verofaniatum fuerit apoftema, ntiwu. g at c jyftcrex his,qux habent ipfum aperire.fe.aqux de- codtioniscaulium,& limaciarum cum corticibuSj&^^ diffolue in ea,mellis vnc.ij. fagapcni vnc.iiij. foenugrxci vnc.j.fucciparietarix vnc.j. oleiirini vnc.j. & immitte, Stemuutio. & V terefternutationibus. Fadto vero,& aperto,mun- iiuTm'. C '~ dificatiuum appone ex aqua hordei cum melle,vcl zuc- chafecundum exigentiam materix,vel cum latte,quod Congiuti- etiamminiftrabisin potu'. Deindefactamundificatio- neexhibebis conglutinatiuum de trochifcis,!de chara- be,de Iuto armeno,cum ladte bouino extmcto inco fer- ro,& emplaftrabis ex ipfis. tionpo. Si veroad lapideitate peruenerit, fiatfyrttpuscxdiu- rcticis notis fupra.mixtisicum mollificantibus, hicfu- periusprxnarratis, & cafia fiftu. donec niateria matu- tetut,deinde ea maturata, cjuod cognofces p vrinx mul-
quanriras auellanx de radice pxonixconfertdolonbus renum,& veficx, Caro entij terreni (alita cum oxymel- le confert dolori renum,ziniar,qux nominaturacuchia confert dolon renum,&annucuben domefttcx,lenien- do naturam conferunt dolori renum, & aqua decodtio- niseius,& fyrupus,& agaricum purgado,& calefacien- do. Gutta alhufar confert,& ficus humida,& ficca,fi ab vlcere nonprocedat. Etexcopofitis ad dolores renUm. Ccmpof ita , Confedtio Hcrmetis diacurcuma,& confectio de al- chechegi,nuxcondita,& oleumdeityrace,&dcpineis, & defifticis,lentilcis,denuce mdica, vulpmum, lauri- num,benedidtum eft vltimum,& mithridatum, tbena- cavefdre,&Abu.picra,&a!ia,quxfequuntur.Svrupus ftrn/w expertus (ecundum Ioan. cafamizulam ad dolotem rc-. it"?™- num,cx caufa frigida,vel calida, cholera,vel phlegmate. cunque+.ku Rec.capil.ven.bugloffx.fenetionufcolopen.tiiij.en.cha- ' mxdry. chamxpi. acori,fcariolxcnm radice,i.ichorex, hepaticx.ana M.j. radicum%iiculi, afpatagi,& brufci,
ana

DE ^GRIT- RENVM ET VESIC^.
78
£wpidft.
TiltiU,
ana vnc.ij. corticum radicis celfi vnc.uj. polypodij vnc fiij. anifi,fceniculi,ameos, fefeleos,amomi,dauci,femi. apii,a!ari,meu,phu,epithymi,folliculorum fen^,zingib. ana vnc.s.liquiricix,viola. florum boraginis,paffularum enuckararum,ana vnc.j.prunorum, febeilen,ana xl.tur- birh,hermodadl:ylorum,ana vnc.j. piperislongi drac.ij. femi.communium,cicerum nigrorum,ana vnc.ij.hor- dei.P.j.zucch.lib j zucch-vio.refidentii, zucch.rofa.no ui.anavnc.iij fiicci rofa.lib.s.aceti vnc.ij.
Trodifci, Confedbo trochifcorum ad dolorerenum. JU .feminis apij dra.iiij.cymini, (eminis myrta:. radicis callorei,ana dra.vj.fiant trochifci granoru quinque,& dent vnus,vel duo cuin vino (ubtilijfi non febriat,& fi febrit cii tepida. Vtistun.. Vnguentu ad dolorem renum, & neruorum contra- vtikad <Sione,contufionem,& pun&uram,& valet adomnes m " u ' arnculorum,dolores. Bi .olei mafticini, foenugr£eci,cera: citrin£e,ana dra. lj. Cofice cum mumia dilfoluta in vino. Empla(iriiadidem(ecundu Archi. ^.maluarum,mar- rubij,apij,farini hordei,& falis, & calidum fuperpone.
Pilulas experta? ad dolore renu.Rec feminis c^parum alKarii,(enunis apij,ana conficiantur,cumfuccofceni- culi. Pilulae laxanus: ad purgadum renes ab humoribus craflis.Rcc.beneditta: laxatiu£,iuftini,anadrach.ij.her- mo.(arcocolI .T, interiorucolocynthidis,ana vnc.ij.tur- bith drac.j.& s cathartici imperialisdra.ij.zingib.anifi, foeniculi,ana fcrup.j. (axifragia:, milij, falis, ana drach.j. ialisgemmar, diagridij, fagapeni,ammoniaci,opopana- cis,ana dra.ij. Confician r urcum luccoapij,do(isdrac.j. & s. E t fi fuerit durus drac. lj. pofl: prxparationem cum pra-didlo fy rupo,& abftinentia a craflis,& vifcofis. Pofl: purgationem intret balneumaquaemarina;miftaecum dulci xqualiutn partium,in qua buliiant chamxmeli,Ho resfoliorum lauri, rutx, calamenthi pulegij,omnium, VngucntH ana.Deindepo(lexituvngaturhoc vngueto.i^.oleicha- tidohrm ni xmcli,& feminis lini,ana vnc.ij. butyri fine(ale,dial- thii,agripps,an.vnc.j.fpicxdra.ij.cerx,quodluflicit.
Dedebilitate renum,& veficar: & diftinilionenocu- mentorum contingentium in adtione vri- nandi. Cap. 7.
DcbilitdS ren*& vefi-
j.de loc.aff. eap.i. & etnfdem ca,. 4. ac j. de "Vfk pATt. C.
•vltir/io.
^ABionii U Jio triptici- ter en po- uft.
DEbilitf s renum,& vefica: eft nocumetum adionis ipforum •, vel propria, quxcft circanurrimcnrum propnum; vel communis,qua:eft circa expulfionem iuperfluitatis aquofa:,& dicitur a61io vrinandi,dequa intendiinus,quam Gal.dixitcompofitam iicutprimam naturale, inquaquidem adtione naturaliterfehabente, trcsadlus (imul dicebatconcurrere neceflarios,& ordi- natos. Primus cit ipfius fanguinis fequeftratio. Secun- dus eft tpfius collettio,& retentio.Tertius eius expulfio vnica,& voluntatia,primus eft renum.fecundus veficar, &colli eius,cum lacerto latitudinali circumuolutoin jpfo.tertinseftconcaui eius,& virga: exiftentis,vtviae ad extra: ficut vritidum de renibus ad veficam./Egritu- dine aducniente talibus membris, & proprie rcnibus, vel ve(icx,qux(untprincipaliain adtionc, neceiTarium eftadtum eorum lidi,& perconfequensadtionem vri- nandi.Taliseniml$fiomultiplex,&diuerfa. Et diuerla fequuntur fvmptomata (ecundii diuerfitatem membro- rum fuorum,& nocumentorumactuumeorundem.
Nam fiquidenocitusfitadtus renu attrahendi,& (e- queftrandi,tunc aut erit debilitatus,& diminutus,vt pa- rum attrahant,& fequeftrent; ex quo in adtione vrinan- di prouenit nocumentum,qd dicitur vrini paucitas,& fequiturcachexia. Aut erit ablatus,vt nihil attrahatur; vel aliquid, dequo nonfit curandum,& accidit vrinx ftillatio,feu priuatio,& quandoq; hydropifis, dequibus fuperius didii eit. Aut erit fuperfluens,quia fuperflue tra hant,ex quo accidit Diabetcs,q multitudo,feulienteria eftvnna.',&fequiturexeacorporis deficcatio. Auterit corruptus,& tuc dupliciter,aut quia corruptiuu tribuat, & tunc accidit foetor vrinae,aut quia corruptu trahit,& tuncaccidit in renibus tremor, & fequiftardamiftura.
Sed fi in vefica,& eius colio nocitus eft adtus collige-
(
c. A di,& retinendi; aut erit ablatus, & tunc fitincontinen- na vrinx,& inuoluntarius exitus, & midtus in le6to,vel dyifuna,qui vrinidiarrhara dicitur,in qua Galcn.dixit ablationem adtionis effe animalis,quia lacerti colli vefi- ca-,qua: eft ipfius virtutis orgamim. In ftranguria vero *<<<'«>/• ablationem naturalis,non aniinalis. nam in eo lacertus iftefuam adtioneagit, fed vefici concauu non valetco- primi, qd naturalis virtutis eft inftrumentu, colligit.nt vefica,& retinet dilarato eius concauo, & oppilaro col- lo eius per contradtionem lacerti exiftentis in eo,quo la- xato,vt aperiatureius collum, & concauo eius circum- tradto, vrinaexeo egreditur naturaliter, & quandoque non c 1 rcumtradto,egred 1 rur etiam, & acciditmidtus in ledto, Auterit diminutus, & tuncerit deftillatio vrina:, & paucitas etiam eius (equitur. Aut corrupte fier,& ma- le,quia cum dolore,& ardore,& tuncacciditftranguria proprie,qux eft retenno, & ftrangulatio,ex quo (cqui- tur dolor in pedtine,inHatio,& cita mors,& frequenrer. g Si vero fic adtus nocitus in concauo vefica',qui eft com- prefliuus laterum eius vnd:que,vt expellatur vrina,tunc acciditdiliicultas vrinx,& (equitur vrinx retentio. Sic c<u>fi iraquedeterminaris nocumenns,qu?inadtionevrinan- di poifunt contmgere,de vnoquoque, Dci implorato auxilio, eft dicendum.
Siccrgo debilitas renum,& velicae,& earudefedtio '" c - in adtione vnnandi^&^. caufa immediata ems,aut eft f c , cr ,,^ s propria,& eit aut imprimens m corpore ipforum mem- «■ /- brorum,vt cftaliquaxgritudinum pr^didtarumjdequi-^.' - ^'*", busfufficienter eit didtum. aut mala ipforum comple- xiodiuerla,vela:qualis,dequanuncdicendum -,&eft vr m " h - ^ plurimumin renibus calida, m vefica,&inalijs,frigi c f t '! cc .af. da. Singulumenim membrorumiecundum Gal.ope- « raturper qUalitatiuam eius crafim, qiia:ex quatuoreft qualitatibus, quamdiu fcilicet eucratafueritcerta,prout membri lllius adtio expetit. Cum vero fuent dy(cra- fiata,&a:gra,nece(farium eftipfam ladi,efficitenim (e- „ cundum Gal.in virtutis eflentia, & in (ubiedto ipfius, quxinadtionepenetrabilis exiftit,cuiufrunquegencns fuerir,maxime frigida,diuer(a,vel xqualis,exeaenim nontantum debilitas, veldiminudo acciditfecundum diuerfitatem eius in fpecie,vel in gradu quxlibetalia prouenit m adtione vrinandi lxfio,& iequuntur fym- ptomatica fupradidta.
Namfiquidem in renibus fuerit complexio mala,& frigida valde excedens - ,attrahendi,& fequeftrandi au- fcrtur ipfbrum actio •, ex quo accidit vrinae rerentio,auc non eiit valde excedens,& tunc acciditdebilitas eius : ,& minorabitur 5 & lequitur paucitas vrinx. Aut eritcali- da valde excedens,& tunc fuperHue trahet, & accidit diabetcs; & (equiturcorporis exiccatio. Auterit (icca, & eosextenuabir,& debilitabit-Aut valdehumidafim- plex,vel caiiditati parum ad mixta,qux (ubftantiam re- num mollificet,& eorum meatus dilatet,& aperiat; ac- cidit debilitas renum deterior,quam fit.
Si etiam fit in vefica,& collo eius complexio mala,& ^ v '{y^ D dyfcrafiata humida cum caliditate, & frigiditate,ma ?W( /' gifque mollificent lacertum circumuolutum m eo, vt nullomodopoflitcontrahi, &collum eius conftrmge- re,tunc accidir inuoluntarix vrinx exitus, &dyfliiria, & fequitur multitudo vrinx,& midtusm ledto. Si vero non fit valdeexcedens,vtparum mollificet,&nonoon- ftringirperfedte,tuncaccidit deftillario vrinx, & ftqui- tur paticiras eius. Aut erit multurn humida cum pauc% caliditare,qux textulam viltorum veficx rarificar,& re- laxar ,debilitatem ineis feram,&pe(fimam generabit. Auteritficca cum frigiditate,vt vrinam acuar, &tunc acciditardorvrinx, & fcquitur refolutio, & debilitas. Aut ficcacum fngiditate;& tunc accidic ftranguria,& fcquirur dolor m pedtione,& mflatio,& mors quan- doque^•
Sietiamfit inveficx concauitate mala complexio, Sivefcai» &dyfcrafiafrigida,& humida,qux prohibeat conftri dlionemipforum larerum vndique,& vrina non queat exprimi,accidit difficultas vrinx. Etiam fi fuerit (icca,
vel

FRANC- DE
Velhtimf3a incollo eius, quifpafmet Iacertum,&te- neat circumtradlum. Sicque expeditis a:gritudinibus variatisfecundum plus,& minus, maior, & minorac- cidit m prsdidtis membris dehilitas,ex qua diacrfa pof- funt in adhone vrinandi prouenire nocumenta. Aut critxadens fupra fubftantiam fpiritus, vtquia fiteua- cuans ipfum,vteft euacuatio multahumorum,& pro- prie fanguinis exeis,vel coitus multus,vel refolucns ip- fum,vtmala complexio eiuscalida. Aut fuffocans, vt multa repletio ex humoribus,lapide,(anie, vel vrina. Autextinguens, vt narcoticorum approximatio. Auc cadensfupra viitutem,vtmultus latus labor reiteratus ipforum membrorum, &proprie renum,vtinlonga_j ftationein pedibus,&ambulatione multa,& equitatio- ne/ubita fineconfuetudine, & intermiiiione, dolore,& percuffione,& in vefica multa vrinx retentione, ardo- re,&dolore, quceetiam fpiritum refoluendodebilitant virtutem, accidit membris prsdiftis debilitas fecun- dumplus,& minus,exquoeorum adtio diminuitur,vel aufertur in expulfione vrinx.
Si per eon- Ht quandoque caufa debilitatis ipforum eft,ex com- • munitate ad fuperiora membra nobilia, fcilicet hepar, & cor,&cerebium jcum enim hxc panantur,prardi(fta debilitantur membra,ex quo nocumenrum proueniet ina<5tione ipfotum pra-didta, & diuerfa,vt didltim eft, accidentia infequentur. Et cauf^ lpfarum aigritudinum, figna,& cura: fuperius didix funt.
Caufa vero malx complexionis ipforum fimplicis, & commixtx, pune vel i mpurx, diuerfx, vel a-qualis, qux in debihtando eft peffima, feu plurima,duplex eftj
mterior, & exterior, & vrraquc ex didhsin lapide,6< ?
vlcere, & in mala complexione hepatis eft manifefla, & figna eius etiam licet loco,& proprietate adtionis lxfe,&exeuntium quorundam abcis fintdifferentia, perte ergo confidera, & appropna illa renibus,prout oportet.
Sjgna dtbL Signa vero debilitatis ipfius, fcilicet renum funt,vri- <0nurt"H. paucitas, & in fubftantia, & colore,ficut loturacar- nis; & quandoque rcfidet cum vena; lunt faluar,& quan doqueremanet ficut mingitur, nec refide:,cum noii_j funtfalux. Etextenuatio renum,licet non fit manife- ftadebilitas, inftando,& impotentia tolerandi anheli- tum,defe6tus incoitu,debilitas vifus,&dolorcapitis. i'fru t^/T ^edveficx debilitatis figna (unt defedtus incontinen- •uru veji- (j 0j velcxpellendo vrinatn,&grauitas in pedtmc, peritoneo,& fcnfus acuiratis, & ardoris, lenitas, afperitas inloco, & apudemiffionem vrina:maxime_>, &vrina eritfpiffa,& turbida propter illud, quod de- fcendit cum ea,qudd non digeritur,nec conuertitur - , & non expcllitur,nifi adiundta compreffione, & hxc deiltis fignis.
Decura. Cura malx complexionis talium membrorum,fi pu- ra eit fimplex,vel commixta, & diuerfa,facile curatur, licetdifficilius cognofcatur, fi vero xqualis,&fixa,dif- ficiliuscuratur,licet facilius cognofcatur, quemadmo- dum in alijs mernbrisexiftens,vt Gal. dixit. Eteiusfa- natio eft tres res. r.tr.cu.ad Primaeft remotioexterioriscaufie. Secundaaltera- < & X 'de C chffc- ti° • Tertiaipforum confortatio. Si veroimpurafue- rertjs morb. rit,& cum materia commixta,eius ianatio efttresres. "? d ! fie %''< ^ nma mater ix euacuatio . Secunda alteratio dy- fcrafiae; fi remanfetit impreffa . Tertia ipforum con- ?• ^ortatio.
tuctcHnuo. Euacuatio completur cum phlebotomij s prxenume- ratis,vel medicinis folutiuis,prout materiaexigit.C*^ fumptis,& clyfterizatis, & vomitibus, & diaphoreticis exterius approximatis peromnem modum, prout in lAitcratto. clira oppilationis eorum diximus. Alceratio vero com- pletur curn adminiftratione diureticorum calidorum frigidorum,& exiccantium,& hume£tantium,proutdy fcrafiaexpetit,qux omnia 111 cura oppilationis ex lapi- de ' veI humore,& vifcerum funtnumerata. Conforta- tioveroconipleturcum cibis, medicinis, & cibisfacilis digeftionis boni nucninenn,& dyfcrafisrcontrarijs. Et
PEDEMONT-'
E a proprietate conuenientes funt renes animaliumjSc^j proprie haedorum,& porcorum. Et veficadonulxexic- cata,& carneseritij falitx cum oxymelle,ficus humidx, & ficcx,fed nocens eis vlceratis,& zucchatum alhular, & lac camelarum, & ouium. Et ex potibus vinum^ odoriferum paucx ftypticitatis,puri,vel mixti,prout ftomachus,&dyfcrafia requint, &in hu. valde molli- ficante,& relaxante vinum paffum. Et cx medicinis flm Tem. plicibus,& commixtis,interius,& exterius approxi- matis,peromnemmodum,&c. Etexappropriatis fim- McdU. plicibus, funtgrana fiieleos fumpta in quantitateduo-/»»f'- rum almulufech cum rob,decem diebus,cyperum,bo- lum armenum,fed cum la6te ouino, oportetvt fuma- tur,&exeis funt, qux di£ta funtfupra incura lapidis. Etexcompofitis funt trochifci alchechengi,&oleum decherua, rofatum, de maftiche,cytonio,& alchanna. Mmdifii Etex munditicantibus eos funt, theodoricum, mithri fi CA " u * - datum,anacardinum,hiera Abuha. & oleum de ambra, p adfriguseorum,ad mollificationem eorumhiera Gal. tryphera de fcoria ferri,& alix tripherx.
De diminutione,feu paucitate vrinx,ablatione,& priuationeipfius. Cap. 8.
Dlminutio vrinx,vel paucitas, feu prinatioeiusex prxdidtis funr notx,& in fpecie caufarum conue- niunt,fed differuntin quanto eorum,quemadmodum & ipfx. Eft enim caufa eius,r.ut ex parte cibi,& potus, Caufa. vt matcrix, aut ex parte corporis, vt efficientis, aut ex parteextrinfecus aduenicntium, vtcooperantium . Et parte cibi,quia fit naturaliter ficcans corporis humidi- tatcs,& exiccans,vt eft panis miliaceus, vcl panici,bs^> furfuraccus. Sorbitioex oi obo,&lenticula,& Frudtus pontici, nati ex fe, corporis humiditates exiccantes,vd accidentaliter, velut carnes ialitx,vel alij cibimultum filis habcntes,panis bifcoitus, vel temporaliter, vtan- tiquus,autopirus. Exparte potus,quia fir paucus,8^_j G craffxaqux,vel vini fimilirer,& aliorum fimilium. tx partecorporis, auttotius.aut membrorum operantium in vrinam. Ex partecorporis totius, quiafitrarum,re- foIubile,vel multi fudoris,vel lubricum, vt Huxibile ve- trisad quem humiditas corporis tendcns, & Huens per eum,*in vijsvrinx*deriuant,vnde Hipp. vrmamulta *deuiaiur. noftu fa6ta,modicum (eceffum fignificat,& econuerlo. *"■ Velquiafitmulti vomitus,qui eradicando a fuperiori- Jt - bus,&abinferioribusretrahendo,vt Abuha.dixitdimi- nuerepoteft vrinam. velquiaaiiam fiirulem euacuatio- nem manifeftam patiatur,vtHi;xum fanguinisnarium, & fimilia. Ex parte membrorum cperantinm in vrina, aut per modum gencranonis.vt heparis debilis non im- pellentis ad renes aquofitatcm, generauit,vnde remanet in venis cum fanguine; nec tranfit in vrinam,aur pec modum tra6tionis,& fequeftrationis, vt renum dcbili- tatorum,vt in prxcedenti cap. dittum eft . Aut ex parte deferentium, & colligentium, vt vritidum, vel vcficx, jq qiiia fintoppilati, vel vlcerati,& perforati, quare vrina licet plus trahatur cum adcorpus vacuumtendir, non extra vadit. Ex parteautem extrinfecus accidentium pu ta acris,quia tempus,vel aens conltitutio fuerit ficca,in- aquofa,vel boreaIis,quxcorporis humiditates,& fuper- Huitates exiccauerit,licet per accidens, fcilicet ftringen- do ventrem,vrinam pr( uocer,& multiplicet, vt Hipp. dixit,vcl motusrefoluendoexiccans,ut inanitio, fames,
& abftinentia,qux exiccanr per accidens fecundum j
Gal. & vigilix,qu5 funt vehemcncis morus/fimiles mo- tui,vt Abuha.dixit. Eteuaporantes,vt Gal.ait,&ani- "■ m " h - mx accidentia immoderata, qux corpus cxiccant,vt Gal in techni defcnpfit,quxomncs, fidcbiles fint,mi- Tcdmi.feu norant vrinam,& eam paucam rcddunt, fi vero fortes, "'™ ed ' auferunteam,& priuant. j
Signaearum fimt talia. nam fiquidem proccfferint a s%xa. cibo,& potu,funt manifeftacx eorum affumptioneprx- miffa; li veroa caufain corpore toto,quiafir rarum,& Jcioltibile,duobusdeclarabitur fignis potifiime.f figno
(aritatis,

D E ^GRIT UENVM ET VESICAE.
i.iph. e f . raa:atis,quodeft pilo/ius corporis, ficur Hipp.docuit cuiii dixit, cutem raram dec.arat piius. &figno refolu- tionis,quodeftduplex. Vnumquod Gal. po(uit,& eft quia inmulta rumpnonecum priuatione euacuationis icnfibilis,&egeftionis paucitatecorpus non impingua- tur,fed remanet extenuatum. Aliud ell,quia in labori- busnon fubfiftit,fedcirodeficit. Si vero quiafitfluxibi- le,vel aliasfenfibileseuacuationeshabueritjprajceflioil- larum,& reliqua: ipfarum remanentes oftendunt,fi- cut Gal. dixit. Signa debilitatis eius in fuo loco di<5ta perpendes,cachexiam,veletiamafcitem. Similiter fi ex renum debilitate.figna debilitatis eorum in pra?cedenti capitulo di6la videbis. Similiter quoque fi ex parte de- fcrentium vritidum,& vefics,veletiam virga',quiaop- pilentur; ex fignis ditbs oppilationis ex humore,vel la- pide cognoiceie potes. £t ilranguria, & etiam fpafmi, acetiamex fignisdidHsm capitulo folutionis, vel vlce- rum,fi foluti fuerinr.vel vlcerati, quod ventris inflatio ex aquolitate replente confirmat,& ardor vrinse. tum Hmi- Cura diminutionis vrins,& ablattonis eius fiint tres yMionuun- rcs _ p r j ma re gj mm is permutatio. Secunda eft eua- cuationis retentio.Tertia vrinalium membrorum redti- ficatio, & confortatio. lAlttntii. Permutatio regiminis ell,vtalteretur,& permutetur fecundum quantum, & qualede exiccatiuo,quodeius eratcaufa ad humeciatiuum, in cibo, & potu,& in alijs rebus non naturalibus,dequoetiam fuprain curame- ri,& ftomachi diximus,& etiam impinguatiuum, de quo, Deodante, dicemus infra - , hocenim regimen pri- mam caufam,qus vt materia erit abfcindit; & etiam_j tertiam extrinlecus fubaufert,alterat,& emendat. Suaauttio- Secunda eft euacuationis retentioocculta:, & mani- »« rtttntu. feft^occulta", & infenfibilis retentio completur cum ci- bis,& potibus humores infpiflantibus, & cum medici- niscondenfantibus poros, de quibus fupra m fyncopis cura diximus,& hoc fupra in curadoloris,& Huxus.
Si vero fenfibilis fuerit,& per fudore, cum remitten- tibus ipfum,dequibusibidem diximus.
Si vero lubricitas ventris fuerit,& naturalis quia hu- miditas,& mollities in expulfione fuperfluitatum na- turalium confuetarum cum ftypticis cibis,velpotibus pra-miflis notis iitpra, corrigatur-, & cum fridhonibus, & balneis, & alijs diuertentibus ad hepar, & venas hu- miditates ipfas, trahentibus ad membra vrins,vr funtdiuretica.
Si vero fuerit lubricitas prarter naturam, medicetur prout de ea fuperius diifhim eft in cura fluxus ventris.
Similiter &fi multus vomitusadfit. Necnon,&fi Huxus fanguinis narium,curetur prout fupra in proprijs diximuslocis. Etdealijs euacuationibusfimiliterquo- queintelligas.
Tertia eft membrorum redlificatio, & confortatio, rtSifettto. & hepatis, prout fupra in curadebilitatis hepatiseftdi- dlum,vel renum,ficut in prxcedenti capitulohabuifti, veletiam vritidum,& veficae,&cum diureticis,vt ibi- demeftdidum,qux omniain fortitudine,& debilita- te,diuerfa eligenda funt,proutdiminutio vrin$,& eius ablatio,& earum caufa variantur in quanto.
Dediabete.
Cap. 9.
I
T)i&betes uid
"betn j~x labetes fecundum Gal. eftpropria paflTorenum, C/}. rarocontingens,inqua potus citiustrahiturqua oportet ad eos,ficut cibus in appetiru canino, &cito egrediturcum vrina, ficut cibus,&potusinlienteria_j cumegeftiono- C*ufi. Etcaufa eius eftfuperfluitas. Primo dcfidcratiui', Secundo contentiuje ipforum defedtus •, nifienim foret lkperfluitas defideratiua: ipforu no fic velociter trahere- turtnifiquoque deficeret contentiua ipforum,nonfic citoegrederetur.Superfluitatisdefideratiux ipforum,& attradtiuas virtutis caufa eft ipforum caliditas vehemes, 1 um materia,vel pura magis,quam funr vltra debitum, mcontinua tradtione, & forti a venis emulgentihus,& deeisadhepar extenditur,& de hepateadftomachu,&
A ad omnia membra •, vnde humiditas ipfotum urorans ea attrahitur,& exiccatur,& fequitur fitis vehemcs; qu^ potu non iedatur, quia eanon remanet,quare fiticulofa ab aliquibus appellatur. Defedho contentiusnon eft m eis principalis propter complexionis malitia calida?,qu^ eftcaufa fuperfluitatis attradtiua?, qua non deficitcon- tentiua,fed frigiditate propne,& humiditate; fed pluri- mumaccidentahsfecundum Gal.confequcns fuperflui- hcoprttS- tati attradtiua:; cum enim fuperfluiteorum attradlius, vrmar plus trahitur,quam renes aliquandiu continerej poflint,&ipfa veflca,quarc deficiente cotentiuaipforu, citoprofluit inalteratus per vritides ad veficam ;&in- ualefcenteexpulfiuaeius ingrediturcum vrina,ficutm lienteria cibus,& potus cum egeftione. Et aliquando eft principalis,& effentialis in ea,vt dixit Abu. propter ma- litiam complexionis putar, frigidi,vel impura:ab intra, velexterius venientis,quam fequitur fuperfluitasattra- dtiux ipforum non eflentialiter,propter contrarietatem complexionisincaufando,fed accidentaliter,& excon- " fequenti: cumenimin renibus vrinanon figitur tradta naturalirer,renes ex fanguinecum aquofitate veniente nutririnon pofliint;quareremanentes inaniti auidius trahunt,& tunc magis contentiua eorum deficit,& quanroplus deficit,magistrahunt, ficuteftdeueniread circuitionem,quemadmodum in lienteria eft videre.
Caufa veroipfius caliditatis renum duplex eft, fcilicet (mf*. ■ interior,& exterior,vt in lapide dicSum eft, & fimiliter frigiditatis caufas per contrarium comprehendes.
Signa fiquidem fit excaliditate faciente fuperfluere /1 sx attracliua, fenfuserit, & inuentio caliditatis rn lumbis,
& vrina multa-,& in principio,ficut loturacarnis recen- tisfecundum Gal. minustamen tindla,& rubea,quam fiprocedat ex defedhone difcretiuas hepatis,&proprie 2.1»^ cum amplitudo meatuum emulgentis venqin ea inucn- tafuerit, &fanguinis abundantia ln venis,qua:quanto maiorafunt,tantoplus fanguiniscum aquofitate tran- fibit,ad renes. Vndevrina ex defedtione contenriuae C virtutis fuperfluens plus rubebu; procedete verotem- pore,diminuto fanguineex venis,& proinde reftridtis membrorum meatibus, & exiccatis vrina egrediturin qualitate,feucolorepotus,quia aqua fubtilis,& alba:fi aqua fola bibatur,quse magis defideratur in ea,vel ficut alius potus, vel vini fimplicis, vel codti, vel aqusr com- mifta-,vcletiamfyrupus. Etforteeritalba,& fpiflaprcr- pter humiditatem membrorum, vltima extradtione, vndevrinaredditur ficutlac : & proinde membrorum confumptio fequitur,& mors vt plurimu. Si vero ex fri- si ex j,; f , giditate faciente deficere contentiuam caufatur, fenfus, &inucntio frigoriserit inlumbis,&vrina eritin prin- cipionon multitudinis magni, fed confuetx, deindo multiplicatur,&erit ficut lotura carnis,minustamen tindta,quam in pra:cedenti, in quafortitudoattradliui pra:ceflir,in proceflu verotemporis fociata fortitudine attradtiux mutabitur,ficut prima.
Curadiabetis in generali, & fpeciali,eft quatuor res. „ Prima eft omnis caufe ablatio,&exteriusprouenietis, d , Clt u &interiusexiftentis. Interius,vt fiquidemexcaliditate <*«*«»• renum proceflerit; fiet fubtradtio fubtilium,& calidorii ciborum,& potuum,& diureticorum calidorum,& ta- lium prouenientiu. Exterius,vt labor corporis, & pro- prie renum 5 ftridtura: lumborum; balneatio in calida a- quaadtu,vel potetia;mora in fole;decubitus fuper renes-, & fomnus profiidus,& vndtiones calidx,& emplaftro- rum,& aliorum talium, qua: renes habeant calefacere, hepar,humores, & membra,& accidentis, * fiue fuerit * si ur,. humoralis,cum phlebotomia fi fuent fanguis: cum cly- ftere ,pharmaciaappropriataleni. Si autem humor cali- dusfit,ideftcum vomitu, qui in euacuando eftpotifli- mus,quoniameuacuat deriuandoabeis. * fiue fit com- * si tm, plexionalis, * quia oppilatio fit in eis, cum aperiduis fu- * vtL perius notis; necnon & caufe coniundtx,qn? eft renum dyfcrafia calida. Altereturergo;fitenim talis dyfcrafia xgritudo,vlteriusaugumentata;quam talisfequiturpaf- fio,utfuperius didtumeft,&ea medwnteortaaliacon-
comitan-

FRANC- D E
«omitanmr fymptomata,& fitis,& confumptio corpo- ris,dequorum corredtione infiadicetut. lnquitenim Gal. Palameftmorbumeffe caufam omniumacciden- tium,accidentia tamen alia fequuntur. Secundum enim fequiturprimum,& tertium fecundum. fimpt. Complebicur vero eius alteratiojcum frigidis, qux non tantumillamalterent,fed etiam hepatis, & mem- ^turatw, brorum compiexionem conteperent, & humores adx- quent; hepar enim & corporis membra,li calida finr, eorum caliditate vfque ad renes extenta, eorum dvfcra- liam mtenduntjhumores acutos etiam gignunt,qui vri- nam acuunt, vt ipfa tranfeundo ad rencs eorutn calidi- tatem inHammat.fic ergo debent effe talia frigida vehe- menter,&illaproprie, quxnon prouocenr,nec iltisad- mixra,fed leniant.ita quod foluendo non prouocent,fed minorent vrinam, qualia funt ex oleribus, ladtuca,(pi- nachia,atriplices,& fimilia,&exfru61:ibus iuiubx,fe- beften, pruna, chry fomila, perfica, cucumeres, citruii, & mclones, cucurbita: \ & proprie carnesiplarum,non femina,quiaquo(itatem,& vrinam multiplicant,&fru dlus.mora- maturae,& grana acetofa, & muza,&exa- quistaqua vehementis frigoris,& aqua cucurbita:,& aquahordei cum decodtione iuiubarum,& lac aceto- fum,a quo extrachim eit butyrum, & melius efl ex eo, quod fpiffius,& craffius,& ouium,& aqua lactis bouini Simpt. »!. fubrratto butyro ; Et ex medicinis limplicibus elt ad «Uc. per oi hanc tntentionem mucilago p(ylli), & fuccus rofai um, tffyjncnda. ^ m alorum.Et exappropnatis mprohibendo vrinam, e(t merdafengi bibttum, & fcoria ferri eft optima, vel proiedum in aqua?ris,quod minorat; & alia,qua; m cu- Mcxtr*. ra multitudtniseiusdicentur. Etexterius approximan- dum eft, federein femicupio aquafrigida pleno,& rc- nes,& hepar vngere,epithemare, & emplaltrareexfri- gidis didtis,& fuccis, 6c eorum oleis, & proprie oleo de alchechengi, & fcorpionibus, decucurbita,de(emino melonis,(i dilatatio dudtuum non exiltat in ea, donec eorum caljditas extinguatur, & (itis. Etex medicinis ir. m erm. com p 0 £ ns c unt trQchifcj Jg C amphora,de fpodio,deba- lauftia, cumaqua cucurbiue, vel mucilaginepfyllij,vel dragacanrhi,vel cifruli, prunorum,& febeften,vtlemat nonconftipent: plurimum enim cum confttpationo ■Mcxtr*. ventr ; s funttales. Etcxteriusapproximandafuntea,in quibuscum infrigtdationeeft ltypticitas,quxdu6tuum dilatationcm,& emplaftratione coanguitent, & reten- tiuam renum confortent, ficut emplaltrum de hypocy- ftide,de capreolis vitis,virga palto. & balauftix,(em.pa- paue. albi, ladtucarum, fcariolarum,portulacarum, & fpodij, ribes cum aquaacrefta?,vel myrtar, & fimilium. Et ficut ceratum noftrum Galen. & oleum dt cytonijs, de zarur,& balaufttjs,& fimtlia.
^cuuw^' ex ^ r, gi<lttate renum contingat paffio ralis,qua:
" pro tanto non euacuatur afiti,& membrorum conlum- ptione,licet fit minor paftio,quemadmodum paffio mi- noreft,curaeius in eildem rebus confiltit,& complebi- turcum prxdidiseconttario (umptis,&qux renes,& totumcorpus calefacere habeant, non mfrigidare. Et ex calefacientibus conuenientibus 1II1 eft friitio extre- mitatum, & totius corporis cum rubiticantibus,motus, ventofatio, & balneum, & lizmptio antidoti,quod craf- (r (ubllantix (it, vt non cito penetret, ficut (yrupus, & alia liquida,qualeeftdtacalamentum,diatrion pip. the- riaca antiqua, & mithridatum, & vina cra(fa,vel ftypti- ca,vt calabrenfia. Stc ergocaufis ablatis,& abfciflis.ca- rebitpaffio talis,fcilicet veloxexiruspotus.
Vri, dimU Secunda res,eft vrinx diminutto,&retardatio,&ex nuentm.at. his,qux maxime retinentipfam, acretardantabexitu,
ijue retar- ■« * r i
Uantm <« & mmuunt eam,eft,vc non tantumpoftiplatrahentta, . deriuantia miniftrentur,qualia lunr, qua: prarmiflafue- runt,(ed etiam,quxcum retentione,& deriuationeeua- cuantipfam,vt eft vomitus pr?didtus,& (udorisprouo- catio cum frigidis approptiatis in cau(a calida, vtaqua hordei,& melonis. Indtget vndtione cuns corpot <s,& Stem injri- p r0 P ne fpinx cum tempcratis, vt oleo chamarmelinoj
i<*. jm- anethino,vel vinoaJbocuaquaodida.tnu lu^idacum
PEDEMONT-
E calidis,vt eftpotus calidx aqu?,& fpprieapijjanifi, cala- meti,vel pyrethri,& vndtionecorporis cutis,& proprie fpina: cu afaro,& oleo defpica,vel cyclamine cu melle.
Tertiareseft regimen,&eftcon(eruatio corporisin - aere frigido,ltyptico,cum quiete,& fomnotemperato,
&cibis ftigidis,& craflis plurimis,difficilisinflamma- tionis,conuerfionis in choleram,&aduftionem,gene- ratibus humores cra(fos,& fpiflos, quales funt forbitio- nes de chift hordei,de candarufio,feu chodro^cum ladte «t acri,vel lentium,vel carnis bouinx;etpedes ipforum,& ptlces recentes magnicum aceto,quoniamiitim miti- gant,ventrem foluunt,& fic vrina minuunt,& lacouiu codtum cum aqua,donec cum illa confumatur,& aliqua talia,qux fupra in dolorc ftomachi diximus,qbus prar- mittenda (unr lenienria,ne craflide fua conltipenr, vc pruna,perlica,& proprie dadtyli pingues,& paflula:» qux Ieniendo vrinam minorat, & poftponeda funt lty- ptica,feu pontica,quxcompnmendoleniant, vt frudtus p ftyptici,ficut pyra,ribes:&cytonianon prxmittenda, ne conftipando prouocent vrinam •, & mifeenda funt vndtuofalubricumfacientia, & pinguedines gallina?,& porci,caprx,& huiufmodi. Etcumpotibus vini acerbi, cum multafrigidxaqux permiftione,fi aquam folanon toleret,vel alicuiusex robub ftypticis,vt granatorum,ti bes,decytonijs,vel macianis,& fimiliacumclyfteribus lenientibusfceces,quashabent plurimum conftipatas.
Et cii lxtitia animx,& promiffionefalutis,cum auxilio.
(piritus omnipotentis Dei, qui folus (anat languores.
Ouartares elt accidentium fequetium paflionem ta-
, 0 . .. . . 1 1 eorretlu.
lem corre6tio,vtfins,& membrorum conlumptio,qux multum,& velocem vrinxexitum huiuspaffionis (e- quuntur. Obuiandum ergoelt primo fiti cum pocu co- Su*. (ueto maion, propter illud,quod cx membrorumhu- miditatibus conlumitur, cahditate, & ficcitate trahen- te. Etin caufacalida exaliqua prxdidtarum aquarum, & proprie frigida pura,qua defiderat: qux tranfire mo- ratur,vt Hippocr. dixit. velpermixta cum aceto,quod G radendointeftinanaturam (oluit, & cum aliquoexrob ftypticis,quodipfam rctinet,nccito tranfeatad vrinam. Obuiandumetiam eft vlcerationi ipforum membroru, *' fcilicetrenum,hepatis,ftomachi,&reliquorum. Et in s ' c "'f c caufa frigida,cum potibus vini puri craffi,& alijs calefa- s " cicnnbus membraprxdidta,quxfuntnota: Mebromm autem confumptioniobuiabimusdeindecum cibislau dabilisnutrimenti,& facilisdigeltionis,& potibus vini rubei lymphati competenter,cum onmi regiminere- fumptiuo, ficuc Galen. docet. Etex his,qua: luntlau- dabilia,& expertaconferentiatalipaflioni, & aiijs,ftan- tibus accidenribus,eft, vt (umat patiens ex aqua frigida in ea,qux ex caliditate eft: & in ca,quxex frigiditate eft, vinum multum,& polt horam euomat, vtex quoex- tinguit mcmbrorum inflamationem,retrahituradfto- machum,& educatur vomitu,ne tran(eat invrina,ag- gregat enim in (e virtutem digerendi,& euacuandi cau- lam caltdam,fiquafit,& caufis extrinfecis reliftendi; & j-j alrerando dyfcrafiam renum hepatis, & membroium, & contemperandi humorem, necnon mitigandi fitim, minuendi vrinx multitudinem, & prohibcndi eriam diflblutionem membrorum. Abuh. prxcipit trochi(cos Tr«4. ««? addtabetem ex caliditare,cum dilatationemeatuum re- 4uUum - num,& venx emulgentis. Rcc.(podij,tei'rx(igillatx,ca- crorum Huuialium combuftorum,ana partem vnam, ladtis partes tres,(em.papaueris,& (em.ladtucx,ana par- tem js.& aggregenturomnia cumucila.pfyllij,& infor- mentur trochifci,& dofis eorum fit,ficut videbitur tibi.
Ceratum ex inuentione no(tra,quo vnguturrencs,& Cir*tipw hepar eius,qui diabeticam paffionem patitur a calidita- nn ' te. Rec.vtnufque fandali, (podij, ana drach ij.feminuf* frigidotum,anadrach.j. camphorx drach j.ladtismu- liens ladtantis puellam drach.j. fuc.fempenmtx,fuc.fo- lati i,ana vnc.j.aceti drac. j. olei de cucurbita,& olei rof. quod lufficit. vnganturex co prxdidta membra cum in- nouatione lxpiflima.Etqiundoquefitpermodumem- plaftrijtumeoium lubftantm. Et quandoque per roo-.
d»m

DE ^GRIT- RENVM ET VESIC^E. s°
dum jnrufionis, & epithematis, vt facilius penetrent, A ta,qua contentiua deficit in veficaeft, aut interiorcor-
per tantoslacertos,&ofTa,intermedios vfqueadrenes, & fic eil finis huius capituli
De faetor vrim.
Cap.
10.
Teroy vri, qtitd*
FOetor vrinxeil tnala qualitas ipfius mutata in fen- fuodoratus,&eftvtodoreius fitdebitohorribilior, &qua:noneft adimpiimendum iecundum Gal. licut aliaduofymptomatum genera,vtcuram conuertatad fe,& medicum cogat defiftere acuradifpofitioniSjb^j caufa; (\ix, ficut illa tanquam illam prccipuam fanano- nem habens,ceflans fimul cum facilitate difpofitionis. Sedeftpotius ad iignificandum fignum exiitens difpo- liti6nis,velcau&,quam oportet curareeomodo,ficut Abuha.dixit,cum inquit. Cumautem vrinam odorem habet fceddum,& maturatio in ea fuerit,erit ipfius cau fa fcabies.aut vlcera in inftrumentis vrina;,qua; fuis co.
porea,autexteriorincorporea. Interior,& corporea,aut 1 eftinmembro continente,quod eftcollum vefica:,aut in contento cum lacertoeius ,aut quia larfio fit ineo, quia deficit contentiua ipfius,& tunc aut lxfio in collo, & eiuslacerto eft principalis in fe, quia fit * mollificans ex humore currente ad ipfum, vel eius compreffus ner- " '" uus,ficut in diflocatione fpodylium contingit: aut pro- ptercommunitatemad principium, fcilicet cerebrum, vel nucham,apoifemata,vei percuffa,& foluta; aut vici- namembra-,aut fcilicet concauum ipfius, vtquiafunt in concauo eius vlcera,tuncenim adueniente vrinaad ipfam fentit ardorem,& ftringir,& ficut vrina exprimi- rur,& mollificato lacerto colli propter obedientiam—» motiiKe,cuius organum ad fenfibilem extrainuolunta- riefluit. Sicex vlceribus concaui generaturdyfuria,feu deftillatioquemadmodum ex vlceribus colliftranguria procreatur, vt infra patebit fequenti capitulo. *cumad *« m.
gnofcuntur fignis,fcilicet dolore percepto in eis, vtin g matricem,cum repleta eftfoetu magno,quaficompri-
CtLufi%
Sirn*: £>e eitra.
ZyfurU quid.
Cauf& im, ■mediat*c.
aphor. docuit Hipp. Quodfimaturanoineanonfue- rit,pofiibileeft,quod fit ex hoc, & poflibile eft,quod fit ex putrefadione in fuperioribus membris. cumque hic infebribus fuerit acutis, & caufa membrorum vrina: non fuerit fignum maium. Cumque vrina foetidi odo- ris in fams perfeuerat, fignificat febres,qu£e ex putrefa- clioneaccidimt,aut minorationem putrefacSionis,quaE in ipfiseftretenta, & hoc quidem demonftrabit,fiilico alleuiationem habuerit. Ex quibus colligitur ei us caufa, & fignum. Eft enimcaufa,aquaprocedit duplex,aut interior corpovea,aur exterior incorporea. Interior eft humor corruptus,aut putrefadus, aut in venis,vt acci- dit m febribus febre putrida, autin membriscorruptis corruptione f^tente,aut quia fit ex toto genere praeter na turam,vtin cadaueribus mortuorum,autnontoto,fed partim,vt in apoftematibus,& vlceribus,quod eft pluri muminhomineviuente,6^_/hocaut in fuperioribus mebris,vel fpecialibus,vel in vlceribus pe6toris,& pul- monis,aut nutritiuis, vt hepatis vlceribus,autininfe- rioribus,vtin ipfis vrin^ mebris.Exterior,& incorporea eftcibus,vt afparagus,qui fumptus,& comeftus facit (q- tere vrinam,& fimiiia,vtattonalia. Etfignacaufarum ex pdidtis funt manifefta,& interioreft maioris f^toris.
Et cura eius eft duae res. Prima eftablatio caufe exte- rious, & abfcifho interioris, qua: ex prardictis fupra,& dicendisincurafebrium putridarum eft manifefta. Se- cundaeftaromaticorum adminiftratio,qu<e exdiureti- cis,ficut eft fpica,galanga, gallia mufcata, cinnamomii; & confimilia fcitur.
Dedyfuria, & inuoluntario exitu vrini, & deitilla- tione. Cap. n.
DY furia, & deftillatio vrinx, eft fluxus,feu inuolu- tariusexitus vrinas, cum impotentia continendi, & in hoc conueniunt ingenere, fed differunt in cura,&
mitveficam,vt expellat vrinampraster voluntatem,& faciat deficerecontentiuam i ficut in praignantibus faepe contingir,& vidimus multas conquerentes. Aut ad in- teftina repletaf^cibus. autad ipfaapoftemata,pedtir.e, & anum,& alia membra adiacentiaipfi,& eafimili mo docomprimentes. Sedre&e contentiin ipfomembro fcilicet vefic2; vt vrinas re<5te ■, aut quantitatis, & multi- tudinis eius,ficut contingebat in diabete,in qua defe6tio contentiua: veficx non erat ex fe,fed ex multitudine vri- nx,propter fortitudinem attradliu? rcnum-,aur erit qua- litatis,& acuitatisipfius moleftantis expulfiuam. Sicut enimmultagrauedofacirprincipaliterdeficere conten- tiuam,vnde ex confequenti fuperfluir expulfiuajfic acu- tamoleftandoexpulfiuam incitat,vtex confequentifa- ciatdeficere contentiuamcedentem fibi,vtfuprainin- teftinis,& ftomacho didtum eft.Caufa vero exterior eft, vr frigiditas maxime,& humiditas exterius contingens membravrin£e,vt aer frigidus, & balneatio in frigida aqua,cafus,& percufiio,& fimilia; quaequidem cauUt li fortes fint dyfuriam generabunt, fi debiles,deftilla[io- nemvrina?. Quarum fignaex prididtis funt nota,& ctiamfigna caufarum interiorum, qua? eft alicuiusea- rum pi£Eceflio,vel inuentio cum aliarumpriuatione,ex- terioris vero funt manifeftae.
Curaeiusfuntduacres. Primaeftabfcifliocaufa:in- terioris,&ablatio exterioris,fiadfit.Secundaeft mem- bri confortatio. Caufaeinteriorisdebilitateminconten- tiua imprimentis complent abfciflionem, medicaroina vnicuiquecaufarum conuenientia: vtfcilicet fiquidem caufa fitmollificatio nerui,& lacerti, & propria', com- plebunt illam medicins fuperius habits. Si vero ex co- munitate ad diflocationem fpondylium completipfo- rum redu£tio,fi poffibile fit.Siex communitate ad prin- Sittecn. cipium,curatiocaufe erit ablatiofimiliter fi ex vicino- rum,puta difpofitione, quoniam illorum redtificatio, caufie erit abfciflio;quxomniaex didtis,& dicendisfunt
etiammodo. Incuraquidemdifferuntnonineiusfpe- D mamfefta.Si quoqueex multitudinevrina:fit,cumme-
fjtu/k Mf*
cie,fed in quanto: vtrique enim lmmediata caufa eft de- fedtiocontentiua: virtutis in vefica,qua: in dyfuriama- ioreft,quamindeftillatione vrina:. Indyfuria enim,vt didlum eft,eft ablatio contentiua:,fed diminutio eius in deftillatione,licetquandoquepoffit eiuscaufaeffedebi- litas expuliiux,vt in fequenti capitulo patebit, fed illud eftimproprie,&ex conlequenti ',ex debilitateenimex- pulfiuae prouenit difficultas vrinandi, quam fequirur deftillatio-, vt fcilicet eodem capitulo dicetur. Sed ex de- bilitatecontentiuxvirtutisdeftillatioproprie,& imme- diate, procedir,vt fupra capitulo generali dicium eit •, & ficipfenon differunt in fpecie cauix, fed in quantitate tantum. In modo vero differunt: nam Huxus vrinx in dyfuriaeft multus,& fubitus. In deftillationeautem eft paulatim,& paucus ad deftillationis aqua: modum . Et quia in caufa conueniunt,& fpecie, couenien t in fignis, & cura,in quibus differunt folum i n quanto,proinde fi- jnul de his vnum capitulum faciemus. Et caufa media-
dicinis diabetis complebicur cura ipfius. Si etiam in a- cuitate conftat vrince,medicinx ardoris erunt expletiu^.
Et ex proprijs eft mucilago pfyllij cum camphora fum- ptacontinue,fecundum loannem Serapionem . Abla- t ionem verocaufe exterioris, complent,fi adfit ipfarum inutatio.Incontrarium autemoporter,vtprxcedantcu- rationem interioris abfciflionis,tanquam illud,finequo non valetillius abfciflio fieri, eo quod eius caufaexiftit efficiens,& conferuans. Et fiquidem remaferit impref- Simpnf. fio,quia mala complexio-,cum tinis,& ex calidis vndtio- nibus,& theriaca curetur: vel quia fuerit cafus,aut per- cuffio: medicinas cafus,& percuflionis pra:cedereopor- tet,de quibus infra dicetur-,deinde ad membri corre- dtionemdeuenire. Conforrationem verocompIer,mi- niftrario medicinarum habentium confortare neruos mollificatos,& proprie inferiorum parnum,& vefica: •, appropriata: retinere vrinam. & funt,qua: didtas funtia curaparalyfis,fimplices,& compofitas, Etexfimph-
cibus

FRANC- DE PEDEMONT-
ifi&ffitii.
faapoflu.
VituU ♦
^lexeA.l'&
bunfid.it iXte»
Simpl. jri£. cdttfortan- tta*
tompofita, LecalU*
^ied. appro frtata.
Nota de guula.
fofe&io ad dyfnrum.
cihus appropriatis vefici, & collo eius,in hoccafu funt calidx,ficcs, ftyptiae, vt plurimum, cx eo, quod pluri- mum elt caufa frigida, & humida, talis mollificatio la- certi in feprouenit,& iunt cyperum,(andatacha,& thus mafculum,& cortexeius, myrrha, & rtyrax ficca,pyre- thrum,& euula ficca alchanna mahael. & alhafce,(em. vrticx,afarum,mac. anacardus, nux mufch. cyminum, origanum,cinnamomum pomicum,galla: cyprefli,ftg- chados,acorus,& fimilia affata, neptouocent; ftd fty- pticando confortent, & retineant confortando. Sunt autemcum melle confedla coifia,& lumpta,vel cum_j mel!eemblicorum,vel mellicrato bibita,quod fit ex vi- no pontico faclum. Et ex compofitis eft theriaca,& mi- thridatum,confedio anacardi, tryphera maior,&try- pheraminorconfortata cum anacardo,vel fagenea mi- lta aliquibus ftypticantibus, & ponticis, vt granis myr- ti,& cupulis glandium, balauftijs, & fimilibus. Etex- perta; funt,pilul^ dealchafce,pyrethro,& diacyminum, quando eius fernina valde teiuntur, fumptum, & inun- £tum,eft iuuatiuum frigori membrorum vrinalium,& retinet inuoluntarium exitum.
Etcumdeftiilatioeximpotentia, & defedtu expulfi- ux procedit,miniftranda funt prouocantia cum con- fortatione, & pauca ltypticitate,qualia funt,quxinfra dicentur. Etde exterius inungendis in hoccalucfto- leum de alchanna,de mallice,de thure, & de cherua,& fimiliaolea,vt coltinum, nardinum, rutaceum,de ftoe- chade,de rhabarbaro; difruptisineis mufcho, caftoreo, vel euphorbio, & oleumde been eftfortafte valdebo- num.In ea vero, qiuxex humiditate cumcaliditateeft, licetrarojconucnientesmedicina? in conforrandofunt ltypticx,& frigidx,fimplices,& compoiua:. Simplices vero, vt coriandrum ficcum,rofa,& frudus,ftipitet eius,fcmen portulacae proprie,grana myrobalanotum, coralli,camphora, bolusar. fintautem fumpta cum zu- charo,vel bibita cutn aqua gtanatorum, fumach,cydo- niorum,& aliorum frudiuum ponticorum, mifto ali- quo diuretico caltdo. Et compofita funt,qux exhis, qux componuntur, & infra dicentur. Et ex vnguentis exteriuseft olcum rof & proprie omphacinum,myrti- num, de balauftijs,& fimilia.
Medicina: appropviata: in reftringendo, & retinendo vrinam funt,zarur, aqua: aluminote,& aqua: fiigidae omnes,merda(cngi, ft bibatur, vel ptoijciatur m aqua, quae bibitur,retinet vrinam. Fungi faciunt poflidere difficultatem vrinx. Vfus comeftionis carnium ericij facit,vt vrina cuni difficultate egrediatur. Et qiii affuete vtiturenula,non indigebit,vt mingatomni hora. Cor- texfcerbin bibita conftringit vrmam. & (coria ferri,& eft vlnmain retinendo. Mumia mixta cum farina,& fuppofita,vel diffoluta in (ambucina,et deftillata in vir- gam confert paucitati tolerantix vrinx. lutum ar. bibi- tumin ouo retinet vrinam . Etomnia pontica de (e funtcommunia diureticis, cum fanguinem incraffent; ficutlentes,& licet peraccidenscontrariumoperantur, quia prouocant reftringendo, lllud tamen per eorum_j poftpofitionem cibi, vel prxmiffionemalteriuslcniriui tollitur,vtfupra indiabeteeftdiftum. Inquitptinceps Abuha. omnis qui deficir in toleranria vrinx, iuuatur a medicinis defidenum coeundi prouocantibus,quxdi- centur infra. Confe&io medicaminis expetti feciidum Abuha. in frigida. Rec. mytoba. chebu. torrefactorum multum,fandarachx, myrrhx,olibani, cyperi, ana par- tes tresgaryoph.pattems. enuIxaduftx>granorum ma- caleb. ana partesij. Conficiantur cum melle etnblico- rum,& re(eruentur,& bibantur.dofis drach.ij. Aliud ad frigidum, Bi .Caftorei,myrrhx,alhafce,cupularum glan dium,pyrethri, ana partes xquales. Conticiantur cuin aqua myrtx humidx,& fit do(. drac.j.Confedio medi- caminis ad calidam Rec. coriandri iicci, rofarum rub. anadra.i;.(podij,dra.x.fem.la<Sucx,portulacx, ana dra. xv.boliarmert: dra.v. camphorx drach.s. gummi pon- dus dra.ij conficianrur cum aqua granati acetofi. A liud j^.charabXjboliaj.myrobalaiioium nigcorum,medul-
E lx glandium,& lentium excorticatarnm,ana drac.ij. co- riandri torrefadti m aceto pofiti drach.j.dof. drach.j. & omniapoft prxmiffionem lenificantiumalicuius mini- ftrentur. Aliudlo. Serapionisconferensiuuamentum manifeftum. i^.granortim myrti,glandium, corticum thuris, cymini, carmeni, & cyperi, ana partes xquales, terantur,& fit do(. drach.iij. cutn vino antiquo.
Aliud extremitatum myrti ficc?,aluminis,folio- rumalchannx,thuris,myrrhx,balaiiftixgiandium,ana partemj. Coquanturin vino,&deturex eodrach.j.in mane,& eft iuuamentum valde ad fanguinem,qui cur- ritexrenibus,&vefica. Dixit Vmain,qui nonpoffunt N '" t continere vrinam,vtanturmenta hortuIana,quoniam confortat plus omnibus herbis, & proprie ftomachum, & caftoreum magiscxteris carnibus,& maftix c^teris gummis,&galangaomnibus aromatibus,& Abu. tro- T " ch ■ chilcusconferens ad dcftillationem, &diarrhxam vri- " a " t ^* am nx i^.caftorei drach. ij.fampfuchi, rutx,(em. hyofciann p alb'i,anadrachm.ij granorum granatorum grana xl te- rantur, & (iant trochifci, & fit dofisdrach j.degranis cucumeris mundi,& cum albumine oui.
De ftranguria, & difficultate vrinx. Cap; 1i.
STfanguria,& difficultas vrinxingenere fimul con- Stmymd ueniunr,vtraqueenimeft vrinx retenno,cum inco- 1u,d ' fiderataporentia expellendi: econtra dv(uria,qux eft vrinx egreliiocum impotentia retinendi,& tamecom- muniterab antiquisvna proalia (umiturmdifferenter, diffetunt veroin quanto,& fpecie,cau(a,& loco. Diffe-
& r • /x n djfun* dtf-
lpecie, eit enim rn ltranguria vrince f creutu . retentio maior,quam in difficu!rate,quod eft quia in ftranguria vrinx retentio prxfupponit virtutis poten- tiamcontentiux exiftentis incoIlo,quamarguit fuper- Huitatis retentio,aqua procedit cum pofitione oppila- tioniscaufx. Indifficultate veroretentioprx(upponit vircutisexpulfiu^defectum in vefica,&lacertiscoadiu- " uantibus ventris,quamarguit duraexpulfio,&diffici- lis,cum priuationeomnis caufximpedientis,exiftentis incolIoeius,& via,qux ftatim dicetur. Infpecievero differunt ptopne,&<^_,- effentialiter, ftranguria enim eft omnis,& ab(bluta impotentia expellendi vrinam. diffi- cultasveroeft impqtentia facilis expulfionis vrinx,(eu potentia debilis,dura,& cum conaminead modum de- ftillationis vnnx,qux ficut proueniebar,vt(upraexde- bili retentione, ita etiam accidere poffit ex debili expul- fione,interquxdiftingtiir voluntasin emiffione Et tum accidit ex debili expulfione, & abftinentia eius •, tunj ex debili retentione. Incaufa vero differunt,& loco,nam StrM»g u . ftranguria prouenit ex peccato, & (uperfluitatecontqn- Uu f*y tiux.propter lxiionem exiftentem incollo veficx, & eius lacerto, vel quia fit fpafmatus ex humore currente, vel frigore,vel proptcrcommunitarem ad iupenora,vt in carabito,vel apoftemate nuchx,velin viaeiusjquia fitoppiIaraattenuationc,& caiiditate,& ficcirate,vt ln H febribusadurentibus, vel m frigidicate, vt algoratisex aere,& aqua; vel medicinis expreflionevicinotum tu- mefcentium, quia repletorum, vel apoftematorum, vt matricis,redliinceftini,pedtinis,peritone:,tefticulorum, vel ani'. Etiamquiapatiatur tenefmum, rhagadias,vel hxmorrhoidasdolorofi";, vel carnofe, vel coarcSatorie, quod eft plurimum ex humore craf!o,& vifco(o,(angui- necogelato, faniecraffa, vel lapide, vel ventofitatetor- quente,& repugnante. Difficultas autem eft ex debilita- Vjfvi* te,& peccatoexpulfiux,propterlxfionemexiftentem in ""f 4 '. collo veficx,vel propriam quia alteratum,& alligatum plutimum,vel vlceratum ,aut apoftematu, vel propter communitatemadprincipium fcilicet heparl?lum,vel lacertis ventriscoadiuuantibus ipfam inexpuliione v& magiscum vrinaeft pauca,vt Gal.dixit,patiennbus vcl in(e,quia fintdebilitatialiqua prxdidarumcaufarum, caf '*' aut mollificati in fe,propter communitatem ad fuperio- ra,vtcerebrum in ft!ipore,vellithargia,&nuchamapo- ftcmatam ,vel compreffam indiffolmioi.c ipondyliumv
vndc

DE ^EGRIT- RENVM ET VESIC^- 8«
ndelacerti illi mollificatiexiftant• Etquandoqueam- A ftematefuerit*,in alijs vero ccflioncm,& cum dolore,
j.dcfoe.aff. iaprtd.ite.
vr
bxconucniuntin loco.vt eft m virga,& viaeius. VeJin vritidibus eft oppilatio aliquo trium modorum.&fit diflScuItasetiamnon proptercaufam cxiftentem in me- bro tantum,vel loco, fed etiam propter caufam exiften- temin iocato,vt vrina,quia fueritpauca,a cuiuscom- preilione deficit virtusexpulfiua,autquiamulra, fupra quam non valet,quardiu colle6ia,& retenta exiftit,ex du ritic fcn!us,propter fomnum fopientem virtutem in no- dtc,vet occupationem in die diitrahentc ipfam,vel vere- cundiam compefcentenv, quare villi eius diu remanetes extenfi debili tantur in contradtione neceifaria expulfio- ni,ficut Gal. dixit. Aut quia fuerit acuta facies dolorem, cumtranfitper vritides, &proprie percollum veficn?, & virgam,maxime,fi non fuerint vlcerajcum enim fen- tiant ardorem,tunc refugit vefica a compreflionej&^j
ftringitur lacertus colli, & etiam lacerti ventris propter dolorcm ceifanta conftri<5tione-,quare retinetur vrina,
maxime fi attenuatoria ex fpaimo fueiit,vel apoftema- te.vel vlcerepartium vicinarum,&coai(fi:atoriacx fan- guineprocedenteabvkere concreato ibidem. Prxte- reain cbardhitoria ceflio maioreft,quam in llla, & eft cum rninori dolore,nificaufa lapidis fuerit. Etcaufas etiamipfarii diftinguir,& proprie coar£taroria-,& car- xiofx: nam cum extrahitur ex eius infcdtione, quandoq-, vimlentia inicdta apparent, quandoque humore muco- fo,quandoque fanguine,quandoque fanie,ex quibus caU fasdiftinguimus,&quandoquemunda,perquod diftin- guimus attenuatoriam a pradidtis.
Etinter caufas attenuatoriar, hoc modo diftinguen- dum: qux funt in collo vcfic^,na fiquidem fueritipaf- matumfpafmohumidoex humorecurrenre,ti)nc,pra?- ccdens regimen indicabit,& eius euentus iubitus;& fic-
txit-
rior.
Nota.
Sig. diftin- iiin.i.
catibus,& refoluetibus iuuatur,& diutius manet. Si ve- roaficatate,pr£ecedensinanitio,&febrisab(entiaillam Si cx & diflficilisfitexitus vrinar.Et cum ftridetpatiens,&in B faciet manifeftam,& paulatinus eucniescu maiori pcr- feftiingitur ,mingirvrinam,&ceflatdolor,&ardor. Et durantia,&fortafle iuuabiturhumidis. Similiter liex s ' tx fi'~ caufa earum exterior,in qua amba: conueniunt,eft ficuc frigorc,pcedens caufa,& fenius fngoris,iuuamentu a ca ' percufliojcafus, aeri expofitio frigida,& ventusSepten- lidis cum vrina incolorercmifla,& pallida. Similiter fi
excomtnunitatead cerebrum,vtin carabito,veladnu- cham apoftematam; prxcedens illoru paflio hoc mon- ftrabit,vel illius praientia.&fi eita cerebro fpafmus eritvniuerfalis.Similiter,&firalisoppiIarioincollove- Siex cppi~ ficajattenuatoriam exquacunque fpecial; fitcaufa,eam oftender,pra'ceflio cau(a-,cum luuameto a fuo cotrario, & nocurnento a fimili. Vel etiam fi fucrit a repietione interiorum,inuentio repletionis ipforum oftendit,& m- uamentum euacuationis lllorum etia fi apoftemofa re- pletio fuerit,vel alia paflio eorii occulta,veI manifefta.
Etiimiliter inter caufas carnofe oppilationiseftdi- pffirmU
<S.de loc.Ajf. ca.prtciSt-
Sig. CAttJa- rum •
Sig.iijlin-. gutndi op- fila,- hanc sb Alijs .
•$ignt\mg*- ntraie^
trionalis,fi enim valdefortis fit per egeftionem rennet, & vrinam,conftringendo membra-, & vrinamconfu- mcndo profundatione iua.
Si vero paruus fit,ftnngendo ventre prouocat vrina.
Et ficper accidens illud facit,& balneatio in frigida aqua. Ex quibus figna diftindtiua ipfarum funt manife- ita. Cum enim retetio vrina?,propter ftranguriam fit,& caufas eius, retentio, & mukiplicatio vrina: in vefica_^ maior erit •, & fic tumor maior apparcns in pcctine,cu omniimpotentiaexpellendi,quantumcunqueexprima-
tur pedten,£< $ patiens exprimat. Cum vero propter
deficultatem, &caufasipfius,econtra.Etfiquidem co- tingat retetio vrina: in ftrangutia, (eu difticultare com- muniterfumptis,exoppi!atior.e in colIo,velmultitudi- nevrinx,propter durinem (cnfus, fecundum Gal. diifi- cilis eft cognitio eius. Cognofciturtamen exprardidtis caufis,& eo fcilicet,q 9 percompreflionem pedtims fi re- tentio fuerit,& mulntudo,propter duritiem fenfus vri- na emittitut;fiveropropteroppilationem,nequaquam, ficut alibi ipfe ponit,& maxime fi fit dura.
Et etiam figna caufarum funt, nam fiquidem reten- tiovrinaejcum impotentiaexpellendiprouenit,excaufis ftragunre,vt putaex caufa in lacerto colli vefic£e,vt quia fuerit fpafinatus,& ex fpafmo, attenuatoria in eoperue-
ftingucndu, & caufas quoque coardtatoria:,vt ex prrrdi- dtiseft notti. Si vero vrinx rctcntiocum impotcntia ex- & cwtt,<- pellendi,excaufisde diflicultate proceflerit vefica:, de- bihtantibus expulfiua,concauo eius proprijs,quia fuerit alteratum,vel algoratum, qd eft plurimum, tunc figna confiderabiscum prsdidtisfimilis caufx in eius perue- nientis collo,q eft didta. & fi fuerit folutum,vlceratum, velapoftematum,fignafolutionis vlcerum,vel apofte- niatum pranarrata fuperius,demonftrabunt.
Siverononexcaufapropriainconcauoexiftente,fed t" "»- ex compaflione, & comvnunitate ad eius principia,vt efthepar patiens,& debile,fignadebilitatio hepatis,vt cachexia, & hydrops. vel mittentia, vt funt renes,figna
nitoppilatio. Signadiftindiuaintertalemoppilatione, debihtatis ipfarum videbis pra:cedere,qua; funt aicta. &alias oppilationis fpecies,funt: nam in attenuatoria 17 - ^ '
eft prareflio, & inuentio caufae cuiuilibet,& inuentio iuuamcnti cum medicinis conuenientibus vnicuiquc illarum,qux dicetur,& in coarctatione etiam fimiliter, fed diflcrunt m grauedine,quod eft commune,& gene- rale fignum in omni fpecieeius, quia in attenuatoria,vt plurimum grauedonoinuenitur femper ronc oppilan- tis caufxjdifferut etiam in tempore euentus,nam coar-
Etficaufa fuerit in lacertis ventris coadiuuantibusad expulfionem,& m leipfis figna debilitatis ipforufunt j,,mininu. de genere mala; complexionis,folutionis,& c oium apo- ftematis,quxinfiadiceturadefle,prima xftimabis ena debilitas expulfionis ent proprie cum vrina pauca: cum veromultaeft vnna,non eritmanifefta.
Siautem nihilin fe, &incommunitateadprincipia s;,*ircm. fuperiora,vt cerebrum, vel nucham patientia, vt elt di-
dtatoria elt quafi coar<3atorie,& fubito euenitfemper, D dtum,in paflionibus iIlorum,vel inrenno demoftrabit.
fed attenuatoria quandoque fubito, & quandoq; paula tim. Etfimiliterin exeuncibus,qd eft,quia in coardtato- nactim vrina egreditur aliquid mixtum, quia humor crafllis,vel aliquidfanguinis.velaliauid faniei, vel are- nula,qux etiam forte prscedere conluetiic. Inattenua- toriavero nihil erir,nec incarnofa,nifiex apoftemate fueritjnamtunccii vrina quandoque egreditur aliquid fecundum quodab alijs diftinguitur,quia quod egre- diturvirulentumeft, cumeft in principio,& poftmo- dum fit laniofum,& dolor eft vehementior. Er propta- reaiuuamentum a medicinis in carnofa eftinuentum nequaquam,& propriecum ex verruca, vel cicatrice_> fuerit,& forrafle non curatur,& quandoquceftprxcef- fio caufe,vel inuentio, vt cumex cicarrice prxceflerir, & quandoque noneft,vtcuex verrucafuerit Gal.vero dixu,q, inter tales Ipecies oppilationis, & etia caulas ea- mm 1 m m i tlio a rgal i x diftinguit: nam lmmiflioeiusin- tienit refutenuam in carnola abfcjue dolore,nifi exapo-
Similiterfi txcaula inmeatibusexiftat,vt oppilatione Sicxdftru. in vritidibus, vel virga, fignaenint paucitas vrinx,vel eiuspnuatioin vefica. Si exoppilationefuetit in vriti- dibus,vel eius mulritudo, & abundantiain vefica,qua ruinoroftendit,& inflatio pedtinis, fifuetitincollove- ficx,vcl virga,&etiam cum fri6tione,& in nutntione educetur fortafle,nifi carnofa extiterit oppilatio.
Cura ftrangurix, & difficultatis vrinx eft dux res, D '"*'*• eft vnacommunisei, & dyfurix,ac deftillationi,&eft caufx abfciflio,leu ablatio. Alia eft communis ftrangu- rix,& difficultati, & elt vrinx prouocatio conrrana^. exiftens accidenri; quod eft vrinx retenrio, fiueftran- guria,&curx dyfurix, & deftillationis, fcilicet cppo- fita: quemadmodum, & in illis cura eft vrinx retentio, fic e contra in iftis, cura eft vrinx prouocario. Inquit enim Hippocr.inapho. Conrrariacontrarijs fanantur.
Propria cura eft vrinx prouocatio in ftranguria,cum mollificatione. & prouocatio,cum ficcitate,& mode- Mejit*. L L rata

FRANC DE
raraftypticitateindifficultare. CoftcidHoenim &coar- ciatK) membiiin oppiLitione ih-angurixindigetmolli- ficatione,debihtas vetoindifficultate,ftypticorumcon- fortatione.Sedneretineantdebcntefietemperata. Ab- fciflio aurem interioris caufa*, extenoris ablatio,ex di- ttis fupra. ia eft manifefta, & repetemus,vt aliquahuic difpofiuoru propria admngamus.
*u.Uccrti Si igit caufa fitin lacerro, quiafuit in fe fpafmatus, jpafman. cura fp a f m j j u ; uo jicto capitulo; comixtis ei aliqui- bus diureticis,& proprijs membro, qux conrrahant me- dicaminum virtutem ad membrurn •, prout in cura vl- cerum recolimus .
S». tifdtm jjj veroipafmarusTuerit^non in fe, fed ex comunitate /«" " ad fupenora,vr ad cerebru patiens carabitum cUra illius erit iftius cauteabfciifio.& ex aooftemate nuchx. Si tx oppi Cumfiquidem mcaufafueritoppiiatio ex caliditr.te, U.caL f lcC iratefeb. ab(cinderur,& curabitur cura febris. Et
ex propnjs lunt femina communia frigida,vt eft femen laduc;E c.um vmo (ur-tili petmixto cum aqua granati acetofi, & regimen huniedtatiuum. ex T'" U " a f-t fi m catiia fuerit oppilatio frigiditate cxtrinfeca, coanguftante,& connelante,quod inuifcatum eft,oppi- lans meatum colli ipfius.abfcindere; &curabiturcum oleiscalidis,& confectionibus,qua: fupe rius habuifti,& breuiter cura complexionis fngida?,ettam fi fitacaufa inreriori. Etex conuenientibusilli,& appropriariseft, vt fumatur fimi coiunibini iylueftvisdra.j.& bibatur cfl vrinapucri,quomamcuhoc,qu6d calefacit,etiam pro- uocat;& ftercus muris aur.j. mpondere cumaquade- codtionisanethi,& quadoque (nmitur cum mumia,aut vcntrisarahamati poiidusdrac.ij.cumea menliiralalis indi,aquacalida,& tcrtiaetafx in laiteafinino-& hoc coufert ei,qui eft ex humore crafto,& etiam in paralyfi. Si tfpiutio Si etiam fit in caufa oppilatio ex compreflionefatta t xc omftcj. j n GO |j Q ve ^ C(T) repletione partium vicinarum earum,
curatio cauix erit abfciflio.
Sicx apaflc 5i vero ab apoltemate ipibrumad caufe abfciflione **"• prarmittere oportet phlebotomiam bafilicx, deindo phlebotomiam faphena-.quoniam ptouocatur cum ea vrina: & iniungaturei abftinentia duobus diebus,dein- de curctur apoftema lecundum luatempora,& mollifi- cetur,& liniaturcumadminiftratione thenaca; in bal- neo calida: aqu^,& cu oleis calidis inundtis notis,& em- plaftris,& ex lenienubus,& clyftenbu«,fimilitcr in ano immiflis,& virgavquales luntcaules,althea,f?nug.& fe- men lmi,cqpx-,& porri deco£ti,& elixati: qm cum leni- ficatufuerit apoliema, tuncdefcendet vnnacucoprcf- fione. & minoret aquar frigidz' potus, dimittat ftypuca. Si cx iuc. fiquidem in catifa fuent dolor ex ipforum argntu- dinc,puta vlceribus,h?morihoidihus,ragadijs,tenefmo, curetur cura illorum,cum pra miflione mitigatiuorum doloris,vt fupei ius didtum eft,in proprio loco de eis. Sicxvcr. Si vero in caufacius oppilatio fuerit a verruca, vel carne callofa in collo veficar, tunccura eiuserit in tinis ex herbis,& ieminibus mollificatibus, & oleis lemhca- tibus fcriptis fupra hoc, & in cura oppilationis hepatis, &cum fridtione m loco, & abftinentia ab acetofis, & ftypticis,& forrafleproderit,& fortaflenon; vtfupra in curaoppilationis heparis didium eft.
Sictmc.cx Sictiarn oppilauo carnofa talis fit ex apoftematein * r dhmAtc. c 0 ii 0 veficac,curabit cura prardidfa apofiematum par-
tiutn vicinarum.
Sicx todr- Sed fi in eius caufafuerit oppilatio coar6tatoria ex a*Mne . quacunque fuen t caula curabitur, & curetur cnra oppi- lationis renum,& vefica: iupra in principio tradita,& curacongelationis (anguinisin veiica, & breuitercum diurericis calidis,forribus,fimplicibus,abfcinderur,& compofitis, quas iupra in lapidis cura (unt dicta, & in- fra lubiungetur huic propria.
Si cMfa fit Porro ficaulafitin vefica debiliransexpulfiuam,& tnwj.c*. fitpropria,qux fit alterata,& infcigidata,qtiod plivi- mum,aufererttr,& curabitur cura oppilanonisfngicl^ hic lupcriusenarraras. Ei fi fir vlcusdebilirans, cura vl- ceru abfcindetui fupra iam dicta. Vel quia fit apoitema,
rEDEMONT-
. cura apoftematis ahfcindetur, & curabitur, qua* eft di- cta. Er fi lit non propria, fed ex communiratead princi- pium fcilicet hepar,aut renes, cura debilitatis lpfotum abfcindeturin proprijs didta capirulis.
Quodficaufadebilitatis expulfiua: fit inlacertisco- Si vicw, adiuuantibus ventris,curabirur,&ab(cindeturcurail- lorum,qua:dicentur.&fimollificati fuerinr,cura para- lyfis ablcindetur. Si etiam excommunitare iit ad cere- Sicxurinx. brum,vel nucham, vel tyondylcsdiflocatos.curailla- rum a:gritudinem,ablcindetur.
Et fi conrentu fuerit 111 ca,vtpaucitas,'vel multirudo Siex dMi. vrina:,vel eiusacuitasinduces ardore,abfcindatur cura fi»fi"_™fi- paucitaris multitudinis,& ardoris vrina:. Qd fi ca fue ritdebilitasfen(us,abfcindat,& curefeiuspiincipiu,qj fi sb-c. caufa fuen t in principio,f. in cerebro,vel nucha,aut lpfe lacertus,& collum vefica? cum medicinis habentibus acurum.obezcz,vt eft theriaca,mirhridatu,& iriunftio- nes cum oleo lambucino,delilio,narciflino,decroco,de balfamo. Et adminiftreruremj)la(traex folijsarboruih frudtuum,& olerum diledtorum fpiritui animali, vc al- liorum,mentx,& rutx: & mifceantur cum eis mcdici- nx exlpergefacientes valde,ficut eft femen armelis,tucx montana',deindeemplaftreturcumcispeCten.
Et fiin caufa fuerit longaretentio, curaeftcum tinis SicxmmU mollificantibus,deindecum ftypricantibus fupradidis, &cu cartamo,& fitnilibus, & emplaftris factis ex illis, deinde vtereeis,q funrvehemetis jpuocationis,vt fyrin- ga,& oieum ba!(ami eft maximi iuuamenti m hoc cafu.
Erficatfla fuerit ca(us, & percuflio apoftemationis, &nonapoftemationis, (ed remanet aliquid,runcprx- mirrendaeft phlebotomia, deinde rina:,& moliifican- riatemperate, & ftudc,vt mingat,quodfi minxeritfan- guincm plurimum,retinebis curn trochi(cisde chara- be,&deterra figillata. Prouocatio vrini.quxertacci- denti contraria, ex quo caufx prxceflit ablacio oppilan- tis,fit facilius,& fequitur ftatimfi tolacaufa retentio- nis oppilatio fit in collo. Ccflante enim caufa oppilan- te,ceffacoppilatioomnis,cumfiens,& fadtuminoppi- larione,taliterfintconnexa, quod ceflante fiente,ceflat & fadtum,vt fupra in apoftematedi6tum eft,& ccflante oppilarione,& (iatim tale accidens ceflar, cum ex ea de- pendeat velut vmbra,& maximecum remaneat vefics pocencia in cotnpreflione.
Quod fi caula rerentionis fitdebilitas in vefica,caufa abfci(fa,prouocatio non ftatim fict, nifi veficrc confor- tatio fubfequatur;ceiTante enimcaufadefe6tionis,adhuc debilitas remanetconfortationeindigens,vr prouocc tur vrina. Sicquoque prouocantiacumconfortatione,po- tiiisabfcindcntiacaufam funtadminiftranda. Similiter fi in caufa rerentionis vtraquecaufa concurrat,ceflante enim altcra,retentio remanebic.
Etquandoque vrinaprxfui multitudinein rercntio- ne, minando periculum doloris, & grauedinis,&cre- pationis proftcrnentis virtutem abfque eo,quod det fi>a- cium ad caufie ablarionem; adhuc eo manenre, cuiuf- r cunqtiegenerisfuerit,prouocationeindiget. Sicquein Commmlt omni caufa rerentionis vrinxelt neceffariaprouocatio, cu ~
r r ratiu4.
fictautem manentecaiua rerentioms,non certe,necpe- nitus,(t-d adulatorie: & ad prxfens cum his,quxnacu- ram alliciendo prouocanc ad expulfionem vrinx,vt eft intromiffiopediculi, vcl fefcclbs in capite virgx,vel otificiovulux,6^;, exiilis elt immiflionafalis inano deflile tabarzet, quoniam refoluendo ventrem prouo- cabit vrinam ad emiflionem vrinx. Etetialiniuoallij, vel cepx,velalcerius rci acurx fupervirgam,pectinem, & peritonetim,quoniam trahendo calorem,&natu-
rani ad locum, & difloluendo, & refoluendo cpjjil^-
tionis caufam, prouocabunt vrinam. Et ex illis eft ad- miniftratio diureticorum mollificantium, vt fupra_j hoc di<ffum eft, cum lenificata fuerit cau/a oppilans, cukifuis fuerit generis, & membrum conftri£tum,& coarctaturn in ra mollificatum, & rel.-ixatum, & mi- tigatus dolor quafiin modum adularionis ccdentvri- nx egredienti, cum compreflione virtuus potennx vi-
caria

DE ^GRIT- RENVM ET VESICAE-
-raria inexpulfione,taliaruntautcm fupradidta. Sunt,& ■alia leuem virtutem habentia,ne iua fortitudine faciant -diilenderemateriam plurimam,qux magis debilitet,& oppilet. Et ex rebusmagis conuenientibus eis,eftlac calefa£lum,cum non eft febriens, peromnem admini- ftrationismodum. Etexilliseft immiffioargalixfim-
})liciter immiflk*, vel cum pradi&is mollificantibus,& enientibus medicinis,per eam inieitis", velalijs,caufs cuiuflibetappropriatis,qu£ didafuntin capitulo oppi- lationis,& lapidis: quoniam cum comprimat mebrum, & caufam di(l"oluat,feu repellar,prouocat vrinaim&^ hocin mare, in muliere vero viceipfius fupponaturcu radicedauci,it,niperi,vel narciffi,cumoleo (ambucino, vellaurinoinundb,poftquam fedent in aqua decodtio- lns raphani, cicerum nigrorum, foliorum daucifylue- mtn. ilns. Cauendum autem,ne argalix immiffio inferat " dolorem,vel nocumentum, vel ex fua inepritudine,vel ex maloimmiffionis modo,qua;qualiterdebeat effe,& quomodo immirtenda (It,docet princeps Abu. in diffi- cultate vrinx capi.
Siquoque in caufa debilitas expulnonis veficx affi- ftat,caufa ablata lpfius, velin manente fuir vrinaepro- uocatio cum diureticis, ficcis, & moderate ftypticis, qux prouocando confortent, & non retineant; qualia uint,qux lupradicta funtincura lapidis, & oppilatio- nis,& infra dicentur; vel falrem cum compreilione pe- dinis,cum manududlaa fuperionbusadinfcrioratra- hendo,eorpore ftante,vel fituato rcdtc, talis enim com- preffio vicaria, & proporrior;abilis exiftit naturali vefi- cx compreffioni inproducendo vrinam,vt Gal. ait. Et exprouocantibusexpertisin oppilationeexhumoribus craffiseft,oleum deanetho, velde lilio,& decodtionis fabafuIarum,fcarabeorum, cimicum,vel cantharidis, pedtini applicatum . Et ex illis eft fi lumantur folia he- <ierx,vd fuccus eorum cum vino, vel aqua decodtionis agrimoniae, vel abrotani. Et ex extenus applicandis Tunt, folia (ambuci, parietarix, & pettofelini, &dauci decodta inaqua,& catapiafmatape&ini. Etexexpertis eft,quod circa inftans pofuit, eft, vt teranturfoiia parie- tanx,& bulliantin oleoantiquo,velchama'mel.infri- xorio,& cataplafmetur pedtini. Etexilliseft,vtfuma- turmaflavna filati crudi ,&bulliatcum cinere,& cali- dafufficienter pedtini applicetur. Etaquatribuloruni marinorum deftillata eftexpcrta. Etaquacicerumni- grorum inoppilationeexhumoribus,vel lapide. Etom ncs medicina-,qua;4dlapidemfuntconutnientcs,& po- ConfeSioAi tentes,valentin hoccafu. Confedrioele<5tarij contrare- "untiontm tent ionem vrinx ,exoppilatione viarum vrinx abhu- moribus craftis, vel lapide. ru.ani. fcenic.fcm. apij,vrti- ci/axifragia-jana drach.i). fem.afparagi, brulci,milij fo- lis,petrofelini,macis, fem. geniitx, fem.lini, (pmachia - , meu,phu,afati,ana drachj.liquiritiaEdrac.iij.fem.com- munium mundatorum vnc.j.pulueriscapil. ven.dra.j. teratitur,& cribellentur,&fiar eledtariumcummelle, vel zucch. Et fi vis laxatiuum facere,addas turbich,her- modadtvlorum,ana drach.j. cum calida.Confedtio diu- retica fortis ad ldem lecundii Abu.Bi .fauicha(ari,amo- ini,amcos,petro((<'l.fem.apij,rubex tindtorum,amygda- larum amararum,fpice,anadrach.xxx.fem.melo.dra.x. corporum cantharidarum abfciffis capinbus, alis drach.j.atnmoniaci dra.iij.refoluaturammoniacu cum triplicato vino fubtili,& fiant ex eis auellana-,vel pilul^, dequibus fumantur vfq-,adiij. Confedtioaliafmeun- dem.iu.caftorei,euphorbij,zingib.pip.lon.olei ballami, quod fufficit,& quadojadduntur opij,fem.hvofciami_al- bi caufadoloris. (em.vrticxpuluerizatidra.j. cum vino fubtili ftatim prouocat.Puluis educes lapides,& humo* res craffos de renibus,& vefica. iamfi,apij, fem.fijnu- grac. ana drac.ij. fchaman thi dra. j. n i gellx,rubex tincto- rum,ana fcrup.ij.dofis cochlear.i.cum vino fubtili.
Deardorevrina:. Cap
<J)dar vri> na fuid
ARdor vrina:eftnotus,quia eftnociuus fenfuiip-
1
fius vrinasjvel lenfus ardoris apud emifiionenu*»
A vrinae. Etcaufaeius ex prardidtis eft manifefta, aut ex parte vrin^autex parte mtmbrorum vrinalium,&pro- prie colli vefics, & virga:, in quibus percipitur vt plu- rimum. Et apud emiffionem magis ex parteYrini,noii autem ex fe, quia fit acuta ratione materix amtxcibo- rum,fcilicet & potuum. Et caliditatis membrotum ge-
nerantium,& trahentium, vt hepatis, & renum,vel
aliorum infiuentium illis aliquid accidentium, vt hu- morem,vel (aniem, aut ex defedtu humiditatisaptxad temperandum ipfam, & currendti fiiper meatus,vteos leniat,& glutinofosreddat,qu2generantur,& procedit acarnibusglandulofis,quaenaturaliterfunt lllic. Cuer- go deficit,remanet ibi vrina acura naturalis,& in mem- bris deficitlenificatio,& glutinofitas,quare mordet,&
Yiit mebra illa neruofa,& difcooperta,& ^puenitdolor.
Etcaufaardoris,& defedtus eius,eft ieiuniu,&abfti- nentia,coitus diminuens humiditates,& xgritudines eliquantes,& labor plurimus,& fimilia. g Ex complexione,xtate,& humiditate,& alijs cir- cumltantijs.
Ex parte vero membrorum vrinalium,quia differen tium,& producentium,acuitas prouenit,quia fint vlce- rata,vcl fcabiofa, qux cu attingat vrina de fe naturalitet acuta,& proptercolamentum humorum,& choleracu ea eft apta tranfire,morder,& accidit ardor .
Caufa vero eius eft ex parte vrinar, prarceffio regimi- nisacuentisvrinam.
Ex parte materia? cibi,& potus acutorum,&efficien- tis,vt mHammationis hepatis renum,& aliorum mem- brorum,vel corporisvniuerfi,&fen(usacuitatisipfius.
Ex colorc,qacitrma fuerit valde, & ex mordicadone caufatur apud egreffionem abfque fignis vlcerum, & fcabiei, & pra;cellione iciunij,plurimi labons,&etiam cuiullibet argritudinis eliquantis corpus.
Eius vero,qui eft ex parte defedtus humidiratis con te perantis cum lenitate, eft pccftio caufarum ipfiuscum macredine corporis prascedenti, & ienfus afperitarisin C loco ante horam vndtionis x & iuuantur humidis.
Sedeius,qua;eit exparte membrorum vrinalium,ve! quia vlceratorum,vel fcabioforum, figna funtpraxeffio fignorum vlcerum,vel caufarum eius;& fignavlceru prarfentium, & fcabiei ipforum didta, quia (aniofa fue- rit vrina,vel furfuracea. & dixit Abu. multoties primu perducit ad fecundu, & non e conuerfo, ficut ergo ege- ftio cholerica ad vlcerationem inteftinotum,& tunc anteceduntfignaacuitatis,& fequuntur fignavlcerum, quod te fcire oportet ne deuenias in errorem.
Curaeius,quxeft exparte vrina*, eft dux res,prima Dtmr*. efthumorum corporis,&membrotum ada;quatio. fe- cuda elt glandularu circa ccllum vefica:,& radice virgx exiftentium humedtatio.Primaeft humorum corporis, & membroru adxquatio in complexione. Cum enim vrina fccundum Gal. fitcolamentum fanguinis,&hu- 4.^!^. morum de hepate,per renes,& vritides veniens,& vefi- cam,adxquatis humoribus,& mebris, vrina colata red- j) detur innocua,& fuauis, maxime fi humiditate habue- rit permixtam obtundentem eius ngturale acumen, &lenientem fuperficiem vix. Sicquefecunda reserit ipfarum glandularum humedlatio,& reftauratio.
Primamcomplet regimen. Regimen autem eft,vt DuU _ fiateiusconuerfio ad contrarium difpofitionis pra-ce- dentiscum prxtermiffione omnis cibi, &potusacuti, & falfi,amari,dulcis valde,& acetofi, & diuretici, & la- cticinofi,& laboris, & coitus,& miniftratione frigidi, & humidi,atqueinfipidi,ex quoinfipidi generanturhu- mores,& lnfpiffantes (anguinem, & minorantes vnna, qtiorum mentionem iam fecimus in cura vlcerum, & lapidis. Medicinx autem funt,qux funt alicuiushu- Uciiein*. moris fuper excrefcentiam educentis, fi adfit; quales funt lenientes,& fuauiter educentes,vt mel,cafia,ta- marindi,manna,fuccus violarum, &aqtia ladtis,& fol- liculorum ienx in aduftis. Caueatautemabattradliuis, Docnmen- & diftolutiuis, fua enim acuirate vrinam acuunt, & rnm. membraexafperant. Quardam vero funtalterantesin- MefuA. L L 2, fiigi-

FRANC DE
frigidanfcs,& hume&antcs,fimplices,& compofite.in- u\s,&C extra,& per omne modum adminiftrationis,qua: ccrporis,& membrorum, & propriehepatis,&renum caliditatem,& inflammationem temittat, de quibus eft diiium iuprain i'tomacho,hcpate,& renib. fuiiicienter.
Secundam re complentet regimen,& medicini.Re- gimen.inquaQtum.f humedtatiuum cum cibis, & poti- bus,& alijsneceiTarijs rebus,& dimidione exiccatium, quod lupia in cura rneri ftomachi eft prididtu. Medi- cinae vero funt inundt$,& lniedta; ex hmneclantibus, quales funt mucilago pfyllij, femen cydoniorum,traga- canthi,albuminis oui,la<5tis muliens,vel afina:,velca- pr<r,oteuin rof. & viol.amygdalaru dulcium, de cucur- bita,& melonum, iniedtis, lingulariter, vel commixta:, & approximata:, tepida: aqua;. Etquandoquedebetei mifceri aliquid ftupefadtiuu, &proprie cum dolor,vel aidor eft vehemens, vt cft femen hyofcianii albi,vel lac fem. papaueris, vel etiam opij.
Eius vero,qui eftex vlcere, vel fcabi? vulnerum—* membroru cura,eft cura vlcerum,& fcabiei antedicta*, iiou ie\n. Et ex appropriatis medicinis eius fimplicibus, eft liqui- ejnirttia. p £r omnem adminiftrationis modum : & aflumpta proprie, & miedta, valec eni.m ardori vrinae,vlceribus renum,& vefica: icabiei ipfius, & myrta,& cytonium proprie,& fuccus eius.autoleum cum deftillatur in vir- gam,&granapini, & feniina communia,& iusgallin? mediocriterpinguis^&v^ladlisgrana prxdidta. Etex Syrufwf*- compofitiseftiyrupuscxpertusad atdorem vringex vl- prrtxi^ *d cere viarum vrins, vel fcabiei veiica: rcmittens ardo- X*"' rem,& confolidans vlcera. vngulas caballinar, virgx paftoris,confolidx mi.pimpinellx,grail"ulx,capillorum veneris,bugloira:,ana M.j liquiri. violarum,malux.ana vnc.j.iuiubarum,febeften,anaxj. papaueris,vel feminis ladtucarum, portulacx,ana vnc. s.feminum commu- nium,hordei,ana drach.iiij. zucchari libras lj. zucchari violati vnc.iiij. Trochifci proprie adidem (unt,noftri alchechengi; & alij experti,quorum defcriptio eft. i^.fe- minumcommuniumpurgatorum,papa.amygda.amy- li,tragacanthi, fem.althaex, portulacx, lacca: lutx, rubi. ana fcrup.ij. & s. terrae figillatx drach s. pinearum pur- gararum,alchechengi, rnacis, anadrach.iij.fucciliqui- ritix,pfylhj integri,anadrach-x.Conhciantur cumla<fi:e afinx,& fianttrochifci drach.j.dofis eorum dtach.nij. cum fyrupo. Prius tamen prxmittiuu mundificatio vl- cerumcum ftypticis, & vndtis, ficut funt ptoprieaqua mellis,velzucchari cumaqua cicerum, & deinde lac, q U j a m undificar,& incarnat. Cauendum autem,ne ito- " machus fit intemperatus, vel adfit feb.deinde vtatur
prxdi6tis,deinde incarnabis,& figillabis, ficut funt tro- chifcide charabe fupradidli,& vnch cum la(3:e,& tro- * cknrtd, chifci de * cera,& ficut funt tales,quorum confcdtio eft. 5i .farcocollx,amyli,cerufl^,thuris albi,ana. Confician- tur cum ladte,& mifceantur cum eo; & adde fi vis luru figillatum,& bdellium mechium,quialeniendoprohi- betexafperarionem, & minorat vrinam, & lapidem_j KmpuftrZ frangit. Emplaftrumconfolidatiuum,quodeindeem- eojifahdan- plaftretur virga, &peritoneon acuunt. i}£. dadtylorum, t '" m ' paflularum, gallarum,acacix, aluminis, hypocy ftidos, hyifopi,ityracis,merdafengi,ceruflx. Conficecum oleo rof & fucco caudx equinx,& emplailretur cum eo cor- rofio. Si vero non tunc,fufficit, vt fiat ceratum ex ccra, & adipe gallinx, vel caprx, & oleo rofarum, feiamino recente,& vngatur,& inijciatur.
Trochifci experti iji.hypocyftidos,terrx figillat?,cha rabx,coralli, amyli,iemi. cydoniorum. feminisalthxx, fem.melonis indi,apij,dauci,ana. Conficiantur cum la- 6te afinx,dentur drach.ij. vel nj. cum aqua frigida.
Tragea Almanforis admitigandu ardorem,& dolo- rcm,cuioportetinftare prius. Ri .papaueris,fem.melonis jndi,liqui.fem.cydoniorum mundatonim,anadrach j. pinearum,fifticorum,ana vnc.ij. pfyllij integri,vel hyo- fciami,quod eft fecurius,eius eninr fubftantia non vrir, ficut fubftanria,pfyllij, niii fumatur mucilaginis ipfius drach.iij anifi drach.ij.zucchari tabarzet, quod fufficit.
PEDEMONT.
E Puluis ad idem w.caudx equinx, ficcemr,& puluerizc- tur,& da.drach.ij.in manecum fyrupo myrtino,& mu- cilaginispfyllij drach.j. cum aqualiquiri. Etfividebis ibi lapidem adde bdellium mechium. Item fi dolorin- tolerabilis fit perducensad refolutionem,fiatencathif- ma.i^.fem.malux,& foliorum eius iem. lini viol. meli- loti rofcraflulx,ana,florum chamxmeli,& faenugrxc. parum bulliant in aquafontis,& fedeatin tepida,dum mingit,& poft emiflionem infundanturfiltru,vel fpon- gia,feuconum,& applicentur pedtini,virgx,&perito- neoideinde etiam inijciaturin virgamlacmulierisnu- trirxexfrigidis, & humidis, in quofitdiifolutualiquid opij,& exeo vngatur virga cum oleorof. Potus extin- £tiuus fitis eorurn. potetur hora fitis de fyrupo viol. vel myrtino cum aqua hordei fimplici,vel dilatatis ineafe- minibus communibus,& melonis indi; & poft cibudi- geftociboin mendie, vel node mane poteruntetialu- meredelaCtecaprino,mulieris,vel afinx,&eit bonum, p caueatautem,ne habeat ftomachu intemperatum,ab- ftineatavino omnino. Iteminungaturheparcumce- rato de fandalis noftro,& edam renes,& vratur frigidis, &humidis herbis,& frudtibus ftypticis, & per mter- ualla, ficonftipatus fit quidem plurimum, clyfteribus lenitiuis cum fi igidis pradi6tis,& muetur natura.
Conringitplurimum,quod compofitiofiatexardorc vrinx,vlcei e,lapide. Ex alijs itaque difficile eft inuenire, quodmulrum profit, obfitautem nihil,quo ca!u cum ardorem habeat adtu moleftantem, alia 111 potentia,& nonfentiatur,aliacontinue, ficutardor,immonon mfi peripfum, ardori plus continue attendendum, alijs per mrerualla, & localirer, & fi non fimul,quandoque vni, quandoquealteri eft inftandum. Iniecho magnxeffica- tnicBiouti- cixadardorem vrinx,& eft Gualterij.^.pfylhj partem,"dardo. ideftdecoquaturin aqua,& accipiaturetiam mucilago, " m vruu ' & decoquatur,& in oleo viol. diflbluantur,& cum laCte mulieris puellam nutrientis,&adde pulueris campho- rx vnc.j.&inijciatur totum per fyringam, & fi iumatur *-» mucilago cum camphora eft propria,vt dixit Serap.
De multitudine vrinx, &midu in ledo.
Cap. 14.
MVltitudo rrinx,aut eft cum quanto continuo,aut Muhitud» difcreto. Si quidem cum quantocontinuo,quan- J"" a J 1 " 1 ' doqueeftfola, &caufx lpfius contrarix funt caufisdi fauji. minutionisip4iusprxdittis,& quadoqueeft cumdyfu- ria,vel diabete,& prouenit excaufis ipfarum iuperius enarratis. Siverofircumquanrodifcrero,erirpermo- dum deftillationis,& exdefcdiu contenriuxaccidit ,vel expulfiux, velcauia in vrina, velalijsin caufa dcftilla- tionis prxdiftinCtis, & ipia quidem eft caufa mictus in le<5to,& etiam debilitascolli veficx,& lacertorumeius, necnon reuocatio virtutis fenfibiliscumquietea parti- busveficx,vt non fentiat membrum, velgrauedmem, qux in pueris, vel infanribus conueniunt fimul. Cum enim in gulofitate,6^_y multa cibi,& potus aflumptio- ne perfiftant,vrinain eis multiplicabitur j &cum debi- lem habeant contentiuam omncm,propter compofi- nonis humiditatem,etproinde funt profundiflimi ibm- ni,certegrauatacontentiua veficx, & vrinxmultitudi- ne,tuncvt virtus fenfibilis reuocara ad principium,& fopita,non fcntiet, vt imperet monux,& retineat,defi- cit contentiua cuir lacertus rnollificatur,nec vrinaegrc ditur. E t quadoque coadiuuat acuitas eius,cum ex gulo- firate aliquam rem acutam (umpfent acuentem vrina, quxctiam in maioribus crapuIaris,quandoque concur- runr,vt vrinam m ledto mmgant, brutorum natura,& mfedtionem fuicorporisfcetidam,etiam nociuam,prx- termirtendo verecundia,attingentes. Caufx vcro mul- titudinis vrinx funt notx.
F.tcuraetiamexhis,qux didtafuntin capitulisprx- didis,& cura diminutionis ipfius. Inquit Hipp.contra- >■
ria contrarijs curantur. Et ex fimplicibus medicinis r ! r hu ~ funt,qux apioprictate habent minorare vnnam,vrlen-
tes,

DE ^GRIT. TESTICV- ET VIRG^.
s?
tts,& alia,qiix a complexione,vt fiint bdellium me- A chiiim,dactyii, paffuix pingues, penidij,& alia lenien- tia,qui leniendo ventrem minoranc vrinam. Etcaro encij terreni confenpuero, qui mingit m led:o,<& renes leporis exiccati,c\' cerebrum eius •, & enuia,cum quis af- iuere vttturea;& excufabitura frequenti miCtura; & oleum debeen inundiumeft vlrimum,& rhtts eit con- uenicns,myrob. cyperum, coriandrum, gallia,myrrha, & alia pontica, & proprie li prxmittanturtis aliqua Iu- brica,vtfuprarndyfuriadidumcft. Hroporter,vtan- teintroitum le<2i commoueat fead mingendu,&ima- •gineturin ledtofuoeftcaliquod landhim,&incamern, inqua fh oratorium aliquod, nam cum talisimagina- tioremanet in fomno retinebitur fortaflis vrina,&fi verberetur, tunctimendo retinebir. f iftiHt a , i Et dc medicinis compofitis ftint,qux ex prsediilis viu-Mtixlme componuntur,& qux fequuntur. Confecho medica- minisad multitudmem vrinxconueniens. ^.Caitorei, Tnyrrhar, alhafoe, cupularum glandium,pyrethri,ana g partes xquales,fiant ex lilis pilulx,cum aqua myrta: hu- mida\ dequibus fumatur ad menfionem fcrup.j. Ciy- fter ad illud bonutn,&confortatrenes. i^.fuccumalha- <ce decottum,donecinipilferur, & vitelium oui,& adi- pem renum caprarum, colentur, & referuentur,omnia iliaxqualiter aegregenrur, & afTumaturdelad"e recen- ter mtii(o.& butyri,& adipis gibbi camei;, & olei alha-
fce,alchanna,pattesaquales,dofis fimiiis priina:, c< j
conqualfentur inuicem,& fiat exeisclyfter,
Confedio cum vinoiuuatiua eius,qui mingitparum, frequenter in modum deftiilationis. Rt. vniufcumfque myrob. anadrach. x. glandium infufaram inacetodie, ac nodte torrefadiorujsadaraoha:,cyperi,thuris maf.enu- Ix ficcx,ftyracis fi.cc.T,corall.omnium,ana drac.s. myr- rhxdrac.iirj Conficianturcum melle,dof.vnc.cu vino.
Aliudexpertum glandium, thutis, myrrhx ,ana partes a'quaies,decoquanturomniam vino quantitatis, vnc.j.co!entur,& ponanturcumvnc.j.olei,&dentur,& _ conferunr. Trochifci confeCh ex malfi,in qua pofitaert virrtisfimicolumbinicumaqua frigida,funrenim vlti- tni. Etclyftercum medicinis retinentibus vrinam,& iniectioeaium,quas lupradiximus. AliudSerap.iuman tur glandes,& infundanrur in aceto die,& nodte .dein- defngantur in patella,& terantur,& fumanturexeis drach.x. mytob.embhcorum, & belliricotum torrefa dtorum,anadrachm.vij.croci,thuris,anadrach.vijgra. niytti drach.x.terantur, , !<<:cribellentur,& denturex eis dtach lij.inaqua.inquafubmergiturferrum ignitum. Rimeiivm Remeduim ad michim in kcto, vbi prohiberinon prt iUx,qia poliit Bi .velicam,& immitteinea oleum^tdimitte pet iioram, vt madefiateo bene, demde immitte virgam_j inea.euacuato oieo,parum dimilfoin ea,&liga eam ad caput virgx,& anchas,& dormiarcumea,(i enim minget,non mingetin kdlo,fed mea, & rema- nebit in ledto,
S V M M A
111.
D
Geuf/eos pri nie.
±Auic.i.pri- mi Doltr,
3 •
QnartiC particnla fetlionis primx, de agritndinibns tcSiiculorum, & virgx.
P R O L O G V S.
Rinceps medicorum Gal.inquit,qua multis.n. exiftetibus dogmatibus na- turalibus, Etpropter generatione,& corruprionem animaiiu fanitates,& a-gritudines, &cura in ea foluvnum ^ inuenitur,id Erafiftrato,& virishu- iu(modi,i. alictiius gratia omniafacere natura,inaniter nihil. Etquiailludcuiusgratia oia facit natura, homo effe dignoicitur, qui cum iit peticulo neceflatix refolu- tionis fuppofitii5,non ftat (emper,(ed deficit in termino ei riaturali conftituto,& plurimu infraabbreuiato:prs- uidi r , ne defuxcte eo,& lic oiainaniteregeritjvtfemper
permaneretin vita,quod,vel quamdiu difponitdiuint lapietia quoquo modo. Et proinde in corpore hominis, vlcra nutritiuamembra,ad conferuationem fic praEfirfi- ti ex elfe ipfius necelfaria procreauit alia,eifque virtutes impo(uitdehderanuascumdeledtationegrandi,quain- ciinaretur,& prouocaretur homo plunmuadcoitum, &effcdtiuas adfuifimilis generationem, perquod (uc- cefliueperduretin vita,quodex(eip(o femperno valuit permanere,q uod A uerr. & A rift.voluit cum dixi t. Om- niaenim illud appetunt,propterilludefle agut. Etquia t.Jcamm* generatiohominis fit imnnflb (permarein matricem, velut femen plantarum in terra,&^_,- aliquaprocreauit membra,qu? ad fpermatis generationem etiam faciunr, & in maribus,& in f^minis, teftes.f. & feminaria vaia, & in feminantibus maribus ad emittenduin virgam,& ad receptionem ip(ius,ex quo emilfum cft,fcilicet ma- tricem m f^minis,tanquam locum proprium conferua- tionis,nepereat,& in quo fuam facit adtionem.Necnon generationi longius prouidendo,in eis vbera procreauit, conrinuata matriciperquafdam intermedias venas,per quas fanguinem ad matncem immifliim tempore con- ceptionis, poft pattum reaflumerent vbera,ipfa retra- hente natura,vt fua virtute conuerfusin lac, valeatnu- trimentum idoneum praitare fetui,doncc manderedu ra poflit. Sublimis iraque Deusin maiibiis, & fcmiiiis creauit tefticulos,generationis principalia mftrumenta, in maribus maniieftos,pendentesin buria: m foeminis vero oecultos, in duobus matricis cornibus collocatos; ex carne glancloiaalba,inter membra principalia nu- meratosad generandum fperma;quod generationisexi- ftit principium effedtiuum ex mare,& materialeex icc- nnna,exhumiditatedelataadeos in venisjqux elt qua- fi (upertluiras quarticibi in corpore toto. Et eft(anguis magis digeftus,& magis liibtilis, quem altcrar.r propna complexione,& conuertuntin albedinem,&fimilitu- dinem fuam;adquod adiuuat commotio aereitatisin ipfo perfpnitum,& formantemip(um,ficut mammille fanguinem venientem ad eas ex venis, & qucmadmodu e contra, hepar, chylum album ad fe rradtum conuertit inrubedinem fanguinis,visenim agentiseftaflimilare £bi patientem.Creauitquoqueduosproptercaufamdi- „ eA •ctam fuprain renibus, & rotundos, vt eifenr falui a no- mr «- cumento: & a fiphac maiore protendunt duo meatus vocati didymi,venientes ad telticulos,quos comptehen dunt, & aperiunt. vt duo folliculi intra burfam cu mea- tibus illis, Venit quoque ad duos teftes de venis pullati- libus,& quietis plurimti ramificatisex venapuliatiU,& venaquieta,quxillaru funtradices ramificationesnln- rimorum,& miiolutioniscum anfradtibus multisdefe- rentibus humiditatem illam fanguineam,qua- elt ma :c- xia fpermatis,m quibus aliquam recipitalrerationem_> virtutecarnis gladofo,in quainuolutx (untiuxta teftes, ex quibusinfunditur in teftes,& ibi fit fpermacomple- tum . Etiamibi generantur duoforamina,quxad vir- gam vadunt,cuius euacuatio fit cum illa ieplentur ven- tofitatecrafla, &venx arterixeius (anguinem,&fpiri- tu,& calotem. Cum enim virtus imaginatiua imagina- turcoitum ex fe principaliter, veles ienfibilt,anatura appercntecommora, cum fit vna de vinutibusfuperio- ribus,prxcipit concupifcibili,quxeft in cordc,vt mittat fpirirum,& caloremad genitalia membra,& calorilli fortiter veniens, diffoluit humiditates contentas in ve- nis, & arterijs inmotu,quo erigitur virgaad iniedtio- riemfeminisinmatricis concauum,aliterenimnopof- ferimmiiti,ficut GaWecLarat. Ettnncnonquieicitab xftimatione fua virga,quamdiu vafa (permaris tenfa fuerint,quxquodin eiseft expellere appetunt,fiuefit fperma multu, fiueacutu,adquod aditiuar caputvirgx cum fricatum fuent: quarea vafisillisattrahitur,& ef- fond 11ur(perma,& ex eamittitur in maritcem. Etin coitlinaturali,cui obuiat matrix eumorificiofuoaper- to,& trahit itlud defiderans lua propna virtute valdo.
Et ex telticuhs fuis,prx deledfatione etia, procedit (per- ma, ouod generarurineisad matricis concauum,cum Mefnx. L L 3 orgo

FRANC- DE PEDEMONT-
trgo concurrunt ambo,& omnia fibiinuicem pcimi- fcentur,& remperantur; generacio procedu. Vafa vero fpermatis ditta, funt velutduo mcatus proccdentesab vnoquoqueouono generatiabeis,(cd contiguieisapud jj)fa oua,feu teftes,ddatati manifefta dilacatione, deinde cum procedant ad virgam ftringuntui ,conItrittione la- cercorumgeneratorum fupereaA in mulierilms.rami- ficantur iterum apud ftatum fuum. Ht in proceflu iunt afcendenres veifus ingu !napoftprincipium,deindede- fcendentes vfque ad coHum veficariub meatu virgx,vt eciam,& quod eft inter lpfa digellio fpermatis complea- tur,donec redeat ad meatum,& expellacurin virgam, donccoportet ipfumpertici lllotepore breui,cum coi- ghtirf*. tnscelebratur. Virga veroeft membrum viri,talegene- ratum,& infitumex carne ligamenri ortaex carnepe- &inis,plurima: concauitatis, & netuisortisafpondyli- bus caudi, & funt ligamentales non priuati fcnfti fab- mcrfiinea. Etnerui,cumquibuseng!tiu\luntalij fecu- dum Gal. aneruis,cum quibus molliticatur,ex quibus cum carneconficiunturlaccrti proprij ipfi virgx,quod SituUur m Gal.in lib.de anatomiadi\it.In virgiquoqueluntmca- vngd funt tus tr£S ' nicarus vrina", meatus (pcaiiacis, & meatushu
trcimcAtut. . . .. 1 ..
Qvihtcrfit moris,qui egreditur cum aliqurstangitmulierem. bt tho vir- f L -ias,quoJ virg? aduenit virtus eredtionis a corde,& de- %-ociujh^iu fideratiuaipfius,aquoprouenitei (piritusper artcrias, Usru. & aduenit fenfus a cerebro, & nucha per neruos, & ab hepateper venas fanguinis, ix ventofuas craff>,& ven- tolus fpiritus. Exquibusperanatomiamcolledtiscirca medicinas tam neceftarias agrttudinum membrorum generationisin maribus ponedaspcr ordinem,eftcon- flderate. primo difpofitionestefticulorum,ranquam_^ principalium mtcr ea. lecundo dudtuum canalium,feu didymorum afiphac,aquoprocedunt. tertioofchei,feu burfe,inqua continentur.quarto vaforum fpermatis. quinto virgx,vt mftrumentalium. Et quia extalibus xgritudintbus enumerandis membrorum talium, l:c- duntur adtus vnius communis ralibus neceftarius ge- nerationi, falicet coitus,lxfionum lpfius oportet fub- iungere medicinas,quas fctre nequibimus,nifi ipfum prxnofcimusaitumlecundum Gal. Etquiatalisadlus fit cum crectione virgx, ideo oportct denocumento ip- fiusa6tus,& medicinis ipfius tra£tantes, fimul perqui- rere caufam eredlionis,& coitus,vt per eas fcitas.nocu- mentum, & caufas lpiarum medicinarum valeamus vnicuique diftin&e fubiungere proprias.
Continet autcm ,fecundum boc ,fumma tertia, capitula Jpccialia. xxi.
Demalacomplexioneteftium. Cap. i. fol.83
De mala complexione lpforum, & de magnitudi- ne,&paruttateeorum,& malo fitUj aceleuatio- neiplorum- Cap. z. 84
De eleuatione teftium, & de vlceribus ipforum.
Cap. 3. 84
Deapoftematibus,& quiaomnem lxdunteorum propria adtionem,qux eft generare fperma; nec- non,&doIoreminducunt. Cap. 4. 84
De fpermate,&nocumentis accidentibusin gene-
rationeiplius. Cap. 5. 84
Dedoloretefticulsrum. Cap. 6- De xgritudinibusdidymorum,ex[quibus plurimii contingit dilatado, & ruptura; dequa in quinta fummadicemus. Cap. 7. 3f
Demolliticationeofchei. Cap.8. 85
De varicibus,&duritieofchei. Cap. j>. 85
De gonorrhoea. Cap. 10. 8 f
Depollutione. Cap. 11. 85
Dcprurttu,& dolore virgx. Cap. iz. 8$
Deparuitateeius,& magnificattoneipfius.Cap.i;. 86 Deapoftenaatibusvirgs,& corrofionceius.Cap 14 8$ 'De apoftematibus,& medicinis eorum. Cap. 15 ■ 86 De coitu naturali,& preter naturam,ac fignis eius. Cap. 16.
E De ere&ione virgx,& nocumenpoipfius,acdimi-
nutioneeius. & multitudine. Cap. 17. 87
De nocumentis, & luuamentisprouenientibusex
coitu. Cap. 18. 87
De regunine eius, quem lxdit dimiflio coitus.
Cap. 19.
De regimine eius,quem lxdit fuperHuuscoitus.
Cap. 20 89
Deh;s,quxdele6lationem faciunt in maribus,& feminis in coitu,de qutbus per ordinem exequa- mur-,nomen Dominiinuocando,qui fit benedi- dtus in lecula. Amen. Cap. 21. 8y
De mala complexione teftium. Cap. 1.
MAlacomplexioteftium inueftiganda eftfolicite, vt fanetur, gcnerationem enim, circa quam exe- quendam lic natura ingeniata eft, ftudiofius lxdit,cum p. jneflentiam virtutis,qux elt ipfius mitium, maxime mferat lxfioncm ,ac procreationis fpermacis,fiuena- turalis, fiueprxcer naturamfic ipfutn reddcn'do,ficut Hippocra.dixit in aphonlm.generationi ineptum,cu- ius principium eft,& cfte poteft omnis generis : fed frigidum plinimum,& ficcapura,vel impura,& eft plurimum prxter naturam,& fubftantiam fpongio- fiorem ipforum humiditatem,& materiam colltgen- tem ; ad quam locietas eorum ad membrum fuper- fluicatum adiuuat.&fitus eoruin cuiuf^ue mueftiga- tio elt ex caufis, & fignis. Etcaufa eiusefr,aut inte- c * u f* . rior,aut exterior. Interior aurem eft propria,& na- turalis lapfus eius adeo vltimarus , vt noceat adui generatiux proprio virtutis in antmali j aut humor , & cibus,& potus. Et ea, qux accidcntalis eft,& eft prxter naturam ,aut eft ex communitatead fuperiora, vthepar,cerebrum,&cor. Exterior vero, vt eft aer, aqua, & confimilia •
Signa complexionis teftium geneiationisnociux, fi G na turalis fit,& a principio generationis proueniens, >.u tJhcu- funt fignagenerationis eorum,fiue xgrorum in narura l ° Tum • confimili,qux Galen.ponit.Iedin quantotamendif- ferentiaabillis, qux funt vlcimata,feu magnaexccden- tia ■ Sicut euiusiunt complexio nartn alirer lapla,quan- diulapfa fiierit,qu6d ftet cum natura.adHoninon 110- cet ienfibiliter. Cum vero modum cxcefterit, vt vltf- metur, Ixdit manifeitc adlum proprix virturis,quem- admodum ea,quxprxrer nacflram,ficut Galen. dixit. Etproindefigna vtriufqueerunt fimiliafpecie,afignis naturalirer lapfx, in qusnto diflerentia cft intra fe, vt infra dicetur. Cum ergo vehavquxin o(cheo,& vir- ga funt, fuerint valde latx, eminemes, & manifeltx, & raritascutiseorum multa, & pili ctiam pedtinis multi,
&fpifli fnerinrin eis, anchis,^ coxis,appetens, $
multumdcfiderium cottus,& vclocis coitus conlecu- tionismetniflionefpermatis,ipfumque fptrmaalbum fueritadcitrinum, velfufcum tendens rcdificato rcgi- H mine,complexionem ipforum cognofces naturaliter calidam, vltra quam generationi expediat. Si vero il- Jis contrarium,ftigidam mdicabis. Siautem inprx^ didtis membtisfentiat afperititem intadtu,& in pilis crifpitudinem non propter foimam pororum : &<^; in fpermate paucitatem,& ficc{(atem, dicas qofnplexio- nemefle ficcam eoram. Si vero contraria, vt lperma rnukum humjdum, & filofum, humida erit comple- xio. tt omnis cotrus,fignuiit intemperantixfunntur ab effe£cu,quiafperma (iuniflum,abeisgeneratum_j omuino eric, vt Hippocr. dixit. Et figna complexio- nis commixtx, ex permixtione pixdidorum figno- rum coiligi habenr. Signa vero camplexionis prxter naturam ipforum,funt limilia fignanaturaliscomple- xionis,quxprius non fuerunt inuenta,nec percepta: &quaado{]ue funtcum doiore,quandoquecum piuri- tu, quandoque cum mollicie, & paruokmu, qux in na- turalinon fentitntur.
CuiaeiuSjdt cura mate complexionisjin alijsmem- Cumh.
bns

DE ^GRIT. TESTIC ET VIRG^.
ferisdli(!!;a,&proprieinrcnibus,hepate,&vefica. Etfi- A quidem fuerit naturalis,incurabilis. Inquir enim Gah alterare enim vtique alicubi,& tranfmutare poffibiles fumus,& venere femper in rnelius malas conliituno- nes corporis,& lic eft curabilrs,(ed difficiiis. quod emm narurale eft, femper eli, aut fecundum plurimum,aut Auicen. dicit. Si vero fit accidentalis,& noua,facilis. Si ■ it dijfc- verohabituata,difficilis. Inquit Galen. malacomplexio ' ' fi peLfccte membrodominetur,dure f.inatur. Etiifue- rit fine pruntu,cura infra dicetur. & fi cum pruritu,erit curapruntus virgas.
De mala complexione,&: magnitudine,&paruitateeo- rum, & malo fitu,ac deuatione ipforum. Cap. 2.
rtntijs feb.
Mf.t.
tx:<p.
Sifn
Xit .i.
MAgnitudo teftium notaeft'. Fitenim,autpra:;er naturam permodum apoliematis, velelephan- ti$,dequibus infra dicetur. Aut ell naturalis fm femi- tam augmenti, & ec lmpinguarionis: iicut mammillis contingit. Et ligna diftmdtiua funt manifefta,qua: licet non fir aegritudo,tamenei cura debeuir;quiainter2gri- tudines nominatur,vtait Abu.qugadparticulam deco- rationis,& ornationis pertinet,li!cgratia ordinis ferua- dilocata. ficetiam mammillarumcura,eftenimfimul in vtrifque,& mfratempus naturalisaugmenti poftibi- liscommode. Erefttresres.primadebilitatnutritiuam virtutem,vtaugmentatxuxnon miniftretmateriam.fe- cundaparteseorum coadunat,coar6lat,& conftringit: vtextenfionem non fufcipiant,& augmentum,feddi- minutionem .tertia fubtrahit materiam augmenti,& impinguationis. Prima, & fecunda complentur cum frigidis,& ftypticis; quibus curantur mammills virgi- num ftantes,vt no cadant, ficut eft ceratum ex hyofcia- moalbo,epithymo, & cera. Etemplaftrumdeherba cicuta?,cum fuo femine fuperpofitum •, quod mammil- Jarum in puellis,& teftium in pueris,eft commune: vel fra&ura plumbi confradli adinuicem',cum aqua corian- dri humidijVel confrafti cotis,& lapidis molendini. Et deappropriatis conremperantibus illos, & virgarn, ell inundtioolei (ambucini.Tertiarescompleturcum fub- tradtionecibi-,ficutenim fecundum Gal. augmentum line fluente,& applicato cibonon potens eft fieri; ita eo abftradto,& diminuto eft asqualitas. Et deindecum ap- plicatione refoluentium fupra, & circa teftes;vt nutriti- uuscibustradlus adcos nonpermanear,fedrefoluatur. refoluentia tamen nota funt ex di6tis, & dicendis pro- prie in cura egritudinum iundturarum.Poft tempus ve- ro augmenti eft impoffibilis,nifi per modum impingua tionis exiftar, de cuius medicina infra in decoratione di- cecur,fed remedio eget,quo toleret, & melius deferat,& abfque impedimento motus.
Paruitas vero eoru ex contrarijs caufis exiftif magni- tudini,aut.n. eft naturalis,aut pra:ter naturam; & tunc aut eft fecundum femita phthifis,& hedtica:, de quibus
B
ardtara,&conrra<Sta. Tertiaconfortat virtutem nutri- tiuam,& augmentatiuam,& prsebet materiam.Quarra trahit illas ad proprium locum.Secundam remcomplet fomenrationeSjbalnea calida,cjux virtutem mollifican- tium,& dilatantium habent,vtfunt flores meliloti,cha- mxmeli,f?nugrxci,& althff^,& cajamenthi. Tertiam rem complentcahda,& hunndaexcibis, & potibus,& medicinis interius, & exterius per omnem modum ap- proximatis jquas liipradiximusin cura ftomachi,& in cura impinguationis dicemus.Quartam rem complent compreffiones defuper,& fridtiones de fubtus trahenres inferius cum adipe anatis, vel oleo mafticino, & picea- tione perdurans,deinde cum myrtino, roia. & de cyto- mjs,vt tradus cibi remaneatin eis,&non refoluatur.
Devlceribus teftium,&eleuationeipforum. Cap. 3.
SEd fciendum quod eleuationis, & contradtionis te- &»/*• ftium ad fuperiora pra:ter didta, eft alia caufa,f. vir- tutis debilitas,& eft ex fignis mortis in acutis xgritudi- nibus,prout Hipp.dixitprognollicorum (ecundo.
Vlcera teftium funt multa: putredims-,trahut.n.mul- vim 9>»> tam materiam propter dolorem a membris fuperfluita- u tum eius vicinis vltra lllam, quam pne debilicate llloru generauit,& influita fupremis,quampropterinfimum iitum recipiunt,& propterraritatecolligunt, acpropter eorum complexionem calidam,& humidam,& coar- dtationcin loco occulto,priuatoaere. Quarenon tran- fngrnj?>v fpiratur,corrumpitur, & expanditur mulntudine fua ad Cl,m ' vicinas partes; & fiunt vlcera ambulatiua, & corrofiua difficilis curationis,ficut vlcera membrorum fuperflui- tatum. Et multoties corroditur tefticulus, & indiget,vt caftretur,necorrofio ambulet, & multoties corrofioin ofcheo incipit principaliter, &cadit,& incarnatur,& caufatur cyftis duraadhirens tefticulonon fubtilidi- itin6ta,vr prius. Et multoties procedit a cyfti ad tefticu- Ium,& funt nota. & curantur cura vlcerum virgs,de quibus infra dicetur hic,& in fedione fecunda.
Deapoftematibus tefticulorum, & quia omnes lxdunt eorum propriam adionem, qua eft generare fper- ma, necnon, & dolorem in eo mducit.
Cap. 4.
APoftema quandoque fitin tefticulis, quandoque in ofcheo,& quandoque in vtrifque, & ois gene- ?»"»«<? • ris elfe poteft. Et caufa eius, vt plurimum eft per modu s^nl'. influxionis fiens, quam prouocat plurimum caufa exte- rior,vt compreftio,& percuffio,& cafus. Et quandoque eftinteriorcaufansdolorem. Etquod eft ino(cheo,vilu cognofcitur,& colore, & ta6tu, & fadtum in relticulis difficile cognofcitur,&eft q, ofcheum eftfubtilius,tra- dtabilius,& exten(iim,fubtiliatum,non incraflatum,fed cum eo eft quadoque febris,quiaeft nobile membrum, arrerijscontinuatum cumcorde. Etli eftin vtroque eft difficilius. Sedfebris difficiliorerirdiftindtiuaficalidu fuerit,& grauedo,& dolorfortior.Etquandoquedelite-
didtumeft;&dicetur,autellexcaufis exterioribus,fri- fcitapoftema tefticuli, & cum fuerit calidum,&ma-
gidis, & ftypticis,corrugantibus,& conltringennbus ipfos,& fufpenforia eorum. Quare retrahuntur,& ele- uanturadmirach ventns,& inguina,& occultatur lbi- ■Maitute- dem,& conftnngunt collum veficae,velveficam;adeo fiSjitis. vt difficultas accidat vrins,& deftillatio, & dolor cum mingitur. Et fignaeiusex pr£efentia,veiprarceffionecau farum habentur. Curaeiusnonelt neceftaria cum na- turalis eft, ad pulchritudinem enim fpedtat eorum par- uitas,vt paruitas mammillarum; nifi tanta: diminutio- nis fuerir,quod adtionem propriam ladat; tunc enim cu ra eft neceflaria quemadmodum, & fi priter naturam fir. E11 tamen poflibilis infra tempus naturalis augmen- ti,poft vero impoffibilis,nifiper modum impinguatio- nis procedat,qux augmentu non elt proprie.lmpingua- rienim poft macredine, de qua in decHratione dicetur, non eft augmenram. Etcuraquidem eftquatuor res. Primaaufertcaufam pneter natura, fiadfir,vrpoffibile Dcenr*, e ft ; & ex di6tis,& dicendis eft nota. Secundadilatat co-
gnum permutarur ad parres pe<ftons,& cordis hepatis, & cerebri, propter continuitatem cum eis, eft fi- gnummortis.
Curaapoftematiscalidi teftiii in quatuor rebus con- £>;m:e. fiftir,ficut cura apoftematum renuin,(. meiiacuatione totius; & in euacuatione partis; in regimine,&in feda- tione accidentium. Euacuatio aut totius eft facienda eo- demmodo,ficutinapoftematerenum. Euacuatioaure E«<kcmrit. partiscum particularibusremedijs applicandisin tefti- L " cal,a • bus,&repercuffinis,& itypticis, & refolutiuis,& vtrif- quepermixtis,prout temporibuseius congruunt,& de- benturexappropnatisipfisteftibusapoftematis. Qna- i» pri>,ci- liafuntex repercuffiuis fimplicibus approximandisin ^!< '•' principio,oleum rof aquarof acetum,mucil2gopfyllij, aqua&fuccus endiuia-,iucc. folatri,& aquacucurbit <T, aqua^carushumidx,*pofitione farina: hordei,faririx lentium excorricatarum, alchechengij&^. fimilia epi- » themata,& emplallrata,fingularia, vel permixta. Et Mefux. LL 4 fifue-

FRANC DE PEDEMONT-
<Augumen- sum.
Sratu.
Sinon ma- tuntur.
5? maturH fit aposrc- ma -
Documen-
{H.vl .
Empl. tx-> ptrtnm.
Diata.
Trinctpium jnemb. con- fsrtatio.
tSf apoftemg, Jrig.
Quid in prnic. a&e.
£vjd in * h~ gumeHtum*
$i in ftatu.
/» dechna- lioue.
%Si tumor fit vetofiit, vel acjnofUs cw Tatio qua.
Si in ofcheo quid agen.
Sifcifrho• fu-s tnmer,
BWplaft. ad
apoftemata icjhcucom.
*,4liud ad
ven~
tojiun.
il fuerit caliditas multa,& dolor •, addanrur pdidtis feme E hvofciami albi,& caphora: paru. Cumqueperrranfieiir principiu manifefte,tuc oporrer,vreisadmifceantur re- ioluriu.i,vt elt proprie farina fabaru,ciccru nigrorum, flores chamasmillar, & melilorucu melle,velcancis,& bdellio,vcl berbena,& folia caulis,& vitella ouorum. Et procedente tepore addanrur pridictis cyminu,& paflcE enucle".tx,pingues,coclx,& aggregatxcu vino,&em- plaftrentur. C\im aiit perueneric ad ftatuadminillrabis pdicta refoluenna (impliciter,& per fe, & emplaftrabis cu ftercore vaccinocu pauco aceto,& cinere caulis cum virellooui, & radice cucumeris agreftis,cu vino,& fas- ce vini andqui,vel melle,li!ij,hylTopi. Qupd fi non re- foluatur,& maturetur,miniftrenrur maturatiua, qualia funt folia maluaru,radix lilij albi,radix althxx,& muci- lago,fasnugrx.& fem.linicum axurigiaporcina corru- pta-,& c^pe album decoctum cum butyro ad frigidum». Deinde curn fuerit dubelatu,fiat apertio cum medicinis fuper ofcheum applicatis,qua: aperiendi habent virtute, p quales fuperius habuilh. Cauetamenneoccultetur,vt fequatur anum,& lhi aperiatur,quoniam fequetur tiftu- la mala •, immo cum iliud accidit oportet, vt afliduetur pofitio (krinz riti,cum aquarof.vel myrta",vt prohibeat ibieruptionem,re(oluat,&eXiccet,& mebrumdimittat innocuum . Ex his,qua; expertus lum ei!,vt primo ern- plaftretur,ex myrta,baiauftijs,rofis,chamxmilla,& gal- ladecoctis m vino, quoniam refoluit,exiccat,<& prohi- bet eruptionem,deinde cum emplaftro diachylon,dein-
defaita apertione mundmcetur vlcus,exiccetur,6< p
conlblideturctim medicinisfimplicibus,&compoficis, quales infra dicemus.
Regimen aiitoporter,q5 fit fubtile cum vino,rone ci- bi,& potus,& fubtraclione carnium,& vini.Et ctiquie- te,& alijs confimilibus. Accidetium corredtio ficut do- loris facienda eft,vt in pr^miiiisdidrum eit,& et ln pro- prio eft dicendum cap. & cofortatio piincipalium cum firigidisftypcicis,& aromatibus, vt non recipiantur,(i materiadelitefcat, &adipfa fuperiora eorum propella- G tur ,&cum trahentibus,adipfosteftes,emplaftris.
Et liquide fuerit frigidum, in principioex prardi'6tis refduentibus,cu ftypticis calidis,aliquid miniitrabis,vt eft farina fabarum cum cham;emelo bladta' bizanti?,& fchxnanthi,paffulx cum nucleis,myrrha,& thus,& fi- milia fimpltcia,vel commixta. Deindecum procelfTt ad augmentum, calida, refoluentiaminorabis, & augebis calida. Et procedente ad ftatum multo magis augmen- tabiscalida refoluentiacum procetfir,& minorabis fty ptica,quxeligesex pra:di(5t:is. In declinationefortiora, qualia funt rubea tinCtorum addita prardidlis, & olet nardini parum per virgam.
Et li fuerit ventofum, emplaftretur cii farina fabaru, thymo,oleo nardino,& melle. Et inijciaturaliqmd olei de enula,vel (ambucini cu mufto in virgam,vel de cher- ua,qu£ funt vltima;prius tamen fomentatione ptxmifTa cum aqua decottionis fem.apij,rutx, lpica;,anifi, fenu- grxci,& carui,& alioru exterminantiu ventofitatem. Et pj ciieftinofcheoaperrio cuphlebotomo reloluetea. Et fiquidefueritaquoium fimiliter. Similiterprimocuin tentabis ipiarn materia aquofam refoluere, & exiccare cum fomentis exaqua maris, vel falfa, feu fulphurea,& aluminofa; &exemplaftnsex refoluentibus,& exicca- tibus didtis in cura hxmorrhoidarumexiccandaru. Et furfuremplafttatum cum vino,& fale eftefficax.
Si vero peruenerit ad fclirofim,aut quia talea princi- pio fueiit,mollificetur,& refoluatur,diftin6te vel com- mixte,vt fuperins eft in alijsdiitum. Deinde addamus compofitas medicinas.
Emplafttum reloluesapoftemata tefticulorum,&et ofchei calidum,& frigidu.i^.granorum viridium elixa- torii vnc.j.s. paffularii enucleatatu vnc.v. cyminidra j. cauiis vnc.s. glutinispini vnc.iij. Conficiantur cii mel- le,&emplaftrentur. Emplaftrumaliudadfrigidum,& ventofum. t^.. ciceris m.ftaphifagnx, ana vnc j. cincris fcotpionis partem s.Conhciantur cum mellc,& cmpla-
ftrentur,&addeolei fambucini cumyitino,&cunar- dino,& inijciantur in virgam. Emplaftrum eflicaxad refoluendum fclirotizatu. i^. ficuum,adipisanatis,ana A "' vnc.j.foliorumoliuarii, & cyprelli,ana partes aequales, aggregentur cum vino,& butyro vaccino, & hyiTopo.
Ceratum noltrum ex diapenteeft folenne ceratumad frratSdU- apoftemata cum vlcerib. yi. fcoria argenti, decoquatur cumoleorofa. donecfiatficut fpiffitudojdeinde adda- ' CK turcerx,&gummipini,&reponatur. Abuh.fiatempla- ilrumex ruta,& folijs lauri fupra apoftema teiliculo- rum, vel cum altero eorum aliud conficiatur.
De fpermate, & nocumentis accidentibus in geriera- tioneipfius. Cap. 5.
SPermatis quatuor funt cattf.e materialis, formalis, Cnuf*. efficiens,& finalis. Materialis eft,vtiam di6tum eft, humoralis humiditas,feu fanguinea delata per venas ad reftesexcorporetoro,quiaex oi mebroperiefudationis modum-,& ex principalibus proprie, & ex cerebro plu- rimum fm Hipp. nonconuer(aadhuc,fedaptaconuer- ti. Eft.n. fuperfluitasquantitatiua digeftionisquartse, ^tdete.^. multa: aerciratis, & paucx terreftreitatis,qux fitcum sperma^d'. difpartiturin membris refudandode venis, tertia dige- ftione iam completa in eis,& digefto fanguine,& fubti- liato, &recipit alteratione inipiis membris, & fitpror pinquusalterationi, & affimilationi membrorum fper- maticorum,quia iam iun£tuseft ipfis,&a6tunutnens venas,& arterias,&reliqua membra dura, cum carcnt cibo,alteratione nonintetueniente multa, fed fblaafli- miliatione fuccedente, digeftio erit perfedta, & de fuaui illius,& proprie,qui vnitus eft principalibus membris pars (eparaturquarda,&mittitur pervenas adteftes,vt ibi fpermatis naturam affumat. Caufa formalis,feu for- caufa ma eius duplex elt,f. fubftantialis, & accidentalis, fub- ftantialiseftgonimum efTe,i. generationem faciens, & hocper fpiritum gignitiuum receptuin fpumofoeius, habentepotentiam trium virtutum vnitatum inipfo; quas defertad teftesa triplici principio,&fpiritustri- plexab eo procedens vnitus in fpiritu ip(b,qui recipit al- lerationem inteftibus,& compofitione aptamadexer- cendu aftus generatiux virtutis, qui in efte noftro funt priorcs,alterandi,f &informandi, quos non ex materia deducit,fed circamateria principaliteroftedit generan- do ex ca triplcx membrii, in quo quod virtutum de vir- tutibus erit in fpiritu gignitiuo, & in eo difgregatur, di- lcernitur,& appropriatur Pm exigentiam virtutis cuiuf- libet inharrentis illi, cuitis apud medicumbafis,fons,& principium dicit". & Accidentalis eft aibedo,quam reci- pitvirtutecomplexioniselementaris ipforum teftium. Efficienseit virtusgeneratiuacum complexioneteftiu, De eunefx quxduplex eft;vna immutatiua,& alia informatiua. fi"""'- Immutatiuaell vna,quceex humoribus corponsfper- ma generat in corporibus generantibus mafculos,(. & fosminas, primumde qua primus fermo prxponitur.
Aliaqui virtutes diuertit,qua: funt in fpermate,& per- mifcet temperando, fm quod vnicuiq; conuenirmem- bro,dans parti conuertendi* in neruum,complexionem neruo propriam: & parti conuertendx in arterias,com- plexionepropriam artcrijs;& ficdealijs,&illud feciido, poftquamfpermata vtraq; conceptafuerintinmatrice, & permixta fimul in ea. informatiua eft,qua: prscepto fui Creatoris vnumquodque membrum informat fe- cundumdiuifionesconuenientesilli. Finaliseftadcon- feruanda fpeciem perindiuidui generatione,proceden- fintii. tem excommixtioneduorum feminum receptorum fi- mulin matricisconcauofeipfacontemperantium. Ma- fculini fe habentis,vtprincipium lntrinfecum effcdtiuu in gencratione cumfit calidu,digeltum, & fpiffum,ve- lut grado.& f^minini fe habctis,vt materialeprincipiu, c«mpartti4 cu fit frigidu,ir^igeltu, & aquofutn ad modum fangui- nis menftrui,& proinde dcbile,& pafliuum f m propor- tionem mixtionis coagHli,& ladlisin generationeca- fei. Coagulurn enimcum caltdum fit,digcftum,6^j
lpiffum,

DE ^GRIT. TESTICV. ET VIRG^.
85
fpifllim, faa virtuteintrinfeca agit inlacfrigidum.indige A comprimiturcum percutiiicur, quareincurritdolorem,
aquofum,& coagulando conuertic in ca (eum ,vtlu pra in mammillis dicium eft. Et quemadmodum coagu lum non ingredicur in lixbftantiam, & corporeirate ca- iei, fed vircualicer cancum. Et carpentarius agens in li- gnum efficit fcamnum,ita g, non mgreditur fubftanciali ter,fed corporalicer eft diftinclus ab eo; eode modo fper- ma virileiubftancialiter , &corporaliterinembryonis fubftanciamnullatenus intrat , Sedingenerationeem- bryonis eft, iicucasSor, &gubernatorin naui,qui in na- uis lubftantiam nullatenuscorporalicer, & maceriali- terincrat, fed Iigna,cuius matenam in feipfo no habuir, fed ab excrinfecus procurauir, nec in fe procuratiua con- uercit in corporeitatem, & fubftantiam nauis - , quoniani limulinea contenrusnihiiexiftensdefubftantiaeiusef- ficit,& gubernac. Y r numquodq - , aucem exercere facit co- plexio eius calida,& humida.Cibus,& potus,calidus, & humidus multiplicans fanguinem cum fimilibus circu-
tumorem,&apoftema. Et caufa eft humiditas humora- lis, frigida, & humida, mollificans texturam villorum eius. Cum ergoponderent teftes,fua grauedinetendunt deorfum, & trahunt oicheum inferius, & prolongatur, & eft nota.
De varicibus, & duritie ofchei. Cap. 5?.
CVra eius eftduplex,leuis,&prima,aIiaeftfortis, Cumiov*. & vltima. Leuis quidem eftcum infrigidantibus, & ttypcicis, &emplaftratis, ik fumptis,& omittuntur " cattus, & fri£tio,& mocus ipforum,& coitus forris,& vl tima eft , vt fi prima non fufficiat. incidatur deinde fua- Doc " n "-- tur. Cauendum autem,neex neruis,venis,& arcerijs te- " fliii aliquid abfcindatur. Etproindetutius eft,vtfuatur prius, iuperius eleuatis cum inclufione illorum in eo, quod remanet in eo tanquam vtile coferuandum, dein-
Itautijs,&ei\isconcrariumfacitdecrefcere,cuiusnatu- B dequodexrrafucurumremanftt, vtfuperfluum incida-
Spermaqux
doperfeilH, dr quib. de taujis.
Vide pro hii tmnib.*Aui.
2.
traft. l.c.S.
ram, & proprietatem feruat. Et cum fueric perfe&u, fuis prarnarratis cauiis,generabit quale ipfum eft,id eft,a quo procedir; cui mater pro pofte affimilare mafculinu adi- Ue,foemininum vero difpolitiue, nifi aliud contradicat; quia conftellatio, & nnaginatio, qua: in generatione ha- bentimpreftionem, licetextrinfecus>prmcipij eiTcctiui, & matricis indifpoiitio receptantis. Si vero imperfedtio nem infehabeataliquamprsdidtarum caufarum om- nium,vel plurimum, (euacorpore toto,aquo procedir; vel rarione accacis,quiaprocedit adecrepito, vel infante. Inquir.n.Gal.Jnfances nonemiccunc femen fecundum: decrepiri vero malef^cundum emittut,vel propter ratio- nem regiminis,quia proceffitab ebrio,& patiete naufea- tiuam latietatem; vel ab co,qui mulcum coiuic: vel ratio- ne praux difpoiitionis,quia ab $gro,& habente membra debilicaca, quod raro generat maxime fi principalia fue- rinc; vel racione inepcicudinis vix, & inllrumenti, quia
tur, deinde confolidario fiat. De ofcheo,& varicib.infra dicetur capitulo de ramice. & de duntie fiat prout (upra dictu eft de apoftemate duro teftium, quorum eft burla.
De Gonorrhcea. Cap. 10.
GO norrh^a fm Gal. nomen Grxcum eft compofi- tii exgono Gr^ce, Latine,germen,& rhfa Grxce,
Latine fluxus.vndegonorrhxa Grxce, Latine inuolun- L i:\f.cJ. rarius fluxus cum eft abfq; veretri eredtione. Sed exirus fpermaris mulcus,duob. modisfit,autquiain membro, inquoeftexpelliturmultum,& voluntarie, vt incoi- tu naturali,& pollutio mulra,aut quia per ie exiuit inuo- luntarie, cumconcineriabeanonpoflit, vtcontingitin gonorrhoea. Et primi caufa eft, fuperexcrefcenria fper- Ca ^ r "' macis, & fubcilicas, auc ipfius acuicas,aut vtnufq; cxcef- fus in virtute expulfiuaimprimens nocumentum, quare mouetur natura,& virtus expulfiua vaforum ad expelle-
ab habente virgam longam,namprolongato fpatio rno- p dum ipfum frequenrius foliro.Et fecundi caufa exiftitdu
•. • v r* .. 1 1, n rt - J « kM* A ...... • »- —J »-*— I r* I T 1 C . .1 *-v-% ♦ A' I 1fOI'1 1" V f /, 1*1 O f* H 1" f n 01" 1 t" /1 I 1 f-\ I /IV /* lt '111 f /1 /j T /i
Cur.pradi- Ra enume- ratafint.
Dohr tejiii q iomod*.
Cdufk.
Si^n* j «gr etora.
Jf*llrfjc4tio efchci qua-
iif.
tus eius ad matrice venit ad eam colore eius iam fradto, & fpiricu exhalato, quare nongenerat, ficut Hipp.dixir, Et fimiliter fi nimis breuem habuerit. Inquit.ri. Gal. & enim hoc,f. fperma tempore nullo oportet permanere ex tra propria organa, fi debeat fua cuitodire virtutem, fed aut in particulis efte viri, vel in particulisf^minx copu- lari:quare ad matricis concauum noti poteft, peruenire, fed alteracur,& corrupitur prius. A tempore vero, quia paruo, vel longo tempore fueric recencum fuic lmperfe- itum. Vel nacuram veneni afliimpfit:vel a materia, quia a cibo proceffit complexionabiiiter,vel a proprietate ge- nerationi contraria. Hxc funt prxmiffa, vr eis fcitis,que ex parte fpermatis vtriufque,impedimenta in generatio- ne ta folicite a nacura inteta euenire funtpoffibilia,digno fcancur,& melion modo pofiibili fugatione fugentur,& corrigancur. Quacenus generaciohac, vfquead fterili- tatis capitulum poftponatur.
Dedoloreteftium. Cap. 6.
DOIor tefticulorum eft exmalitiacopofitionisdi- uer(<;,& vniufcuiufq; fimplicis, vel coimftx, pure, vel cu materia,vt plurimu, &quandoq; ventofa,& folu- tione continuitatis, vel vtraque ex apoftemate eft, ficut in loda diximys, & alijs membris. Et caufaeiuseft, aut inrerior,autexterior. Interiorefthumoralis. Exterior, eft aeris qualiras,percuftio, cafus, compreffio. Et breuiter caufa xgritudinum prxdidtarum ipfarum. Et fignafunt fignaprxdidtarumxgrnudinum ,& curaeft: cura earum.
Dexgritudinibnsdidymorum. Cap. 7.
Equalitate, &rupturadidvmorumdicere referua mus vfq; ad curam ramicis, & rupturx fiphac.
Demollificationeofchei. Cap. 8- Scheum in aliquibus mollificatur, & prolongatur prolongationef?da,& nociua teftibus. Facile enim
D
O
plex,interior,& exterior.Etinteriorduplexeft,autdefe- dtioconcenciuevaforum fpcrmatis,quare manitio fit ip- fius, inrantum enim fm Gal.euacuatiofecundum natu- ram procedens ab eo, quod eft extra naturam diftert, fi- militer, & retentio, q, femper a fortitudine funt virtutis procedetis; a defcftione vero fi extra naturam mutatur. V naquxq; enim virtus f m naturam fe habens opus qui- dem quod fuum eft perficit, expulfiua euacuationem, & retentiuaretentionem.Cum vero extranaturam muten tur, & debilitentur contrarium operatur; defedtio enim contentiux operabitur cuacuationem,& defedtio expul- fiux retentionem, non quod virtus expulfiua,& retenti- nua, aliquid lbi operentur,licet euacuatio,& retetio fiat, ficut nec cum naturaliter proceduntcontenriua, velex- pulfiua deficit, fed quiefcit potius, vbi fua contraria ope- rantur, & e conuerfo natura fic ordinanre. Et cauia de- C p *"£' s d c f c ' fedtionis contentiux ipforum,autefteftentialis,& m fe, unn«*. &eft mollificatio ipforum vaforum proptermalitiam D complexionis frigidx, &humidx cooperante ei exceftix fpermatis prxdiftinCto, aut cau(a eius erit ipforum con- tentiux defe6tionum non in fe, fed propter vehemetiam expreffiux lacertorum ipforum vaforum fpermatis, cu- ius caufa eft fpafmus contrahens vehemenrer lacercos ipfos (iipra ipfa vafa; quare comprimutur, & quod in eis eft (perma contentum exprimitur, & educitur, ficurin (pafmo contingit, &epilepfia, in qua retentio fic (terco- ris, & vrinx, & euacuatio fpermatis, cuius rei caufa eft, na cum epilepfia fit quidam (pafmus corpori continges toti fubito vniuerfaliter ,quo contrahuntur nerui, & la- cerri corporis totius m ea,& tame lacerti, an i,& colli ve ficx creati fint ad continendum fupetflua inteitinorum, & veficx,lacertiverovaforumfpermatisad exprimen- du,quod rn eiscontentum eft, q,uemadmodu lacerti mc ri in exterioreeius tunica fituati, & ventns, & omnis a- dtiofir per contractionc, quxinfpafmoerit neceflaria, non eit inconueniens,vtilloru retentto fiat,fpermatis ve ro euacuatio in epilepfia,vel fpafmo vniuerfali. Excerior
vero

FRANC- DE PEDEMONT-
Cdufi t*i& vero caufacoadiunans, & eftficutvifio, vcl audiruscoi- tus,vcl cogitatio vehemes inipfo, vtdefidenurcoitus val de,quare moueantur adoperationes fuas vafafpe-vnatis motuforti,&defcendatfperma, ficutcu mouentur mo- tu debili, & mittant humorem paucu per fe,vel ante vri- na, quod m mulieribus accidit propter eandem caufam.
Signa primi modi,cuius caufa elt fperma,funt,quia e- greditur cum ereiiione. Sed figna Iecudi modi,cuius eft caufa defecho contentiuae, funt, quia egreditur abiq - , ere- «flione,& inuoluntarie,& cu fignis multiplicationisprx ter eam. cuius caufa efi: fpafmus lacertorum vaforu fper- matis, quoniam iila eft etiam cum ereitione. Sed differt aprima quonia licet fit cu eredione, non tamen fit cum voluprate,& fenfu, vt illa,ficut nec pollutio:etia eft cum fpafmo vniuerfali manifefte,illa vero fine. Sed figna e- ius,cuius caufa eius multitudo fpermatis,funt,quonia ad expulfionem eiusnon fequiturdebilitasetiamcu muku fit,nifi fit corpus debile. Et figna eius,cuius cauia clt ip- fius tenuiras,elt exitus eius cum tenuitate, &aquofitate. Et fignaeius,cuius caufaeftacuitasfpermatis,iunt,quia fentitur in egreffione mordicatio, & ardor vrms fequi- tur, & color corporis ad citrinitatem tendit,&fignificat ipfum caufe prxrcritx ex cibis,& potibus, complcxione corporis,& circumftantijs confimilibus.
He tv.ru. Cura gonorrhca:,qup eit fluxus fpermaris pnter natu rameftquaruor res. Pnma mollificationevaforu tollit, & virtutecontentiuam confortat. Secunda lntemperan- tiam (permatis adsquat. Tertia fpafmu lacertoru foluit. fhtrmtci*. Qua,- taa ccidentia confequcnriacorrigic. Prnna rem co- plant ficcarum,& itypticaru medicinaru,fimp[icium,et compofitarum, calidaru, refoluetium miniftratio, intus & extra,f m omnem modumiquales funt, qu? di6tae func in curadyfuriae,& malecomplexionis teftium frigid^,«Sc Di*u. humidae,purar,& cum materia,& cum paralyfi. Sccun- dam rem complent vitx ordinatioin cibis,& potib.ma- xime,& in alijs rebus confimilib.eis, vt fiquidem fuper- excrefcar quatitate fperma.minoretur cibus,& potus, ca lidus,&hu nidusiauferatur, necnon, qux habentapro- pi letate (perma multiplicare; frigidus,& ficcus, vel cali- dus,& ficcus multiplicetur, indicetur etia ille,qui a pro- prietatefperma habet multiplicare, &exiccare multi- plicantia fperma, vt Gal.ait.lunt etiam multiplicatia lac, prxter agnum caftum , quimultiplicatlac, & minorac lperma, & exeis quardam funtcibi, vtcoep^ dulces,cice- ra, fabae, & granapini, &pifcis nominatus multorum pedum. Quxdam funt medicinx,vt fcinchus,& telliculi vulpis, qua»dam faciunt illud, & funt cibi,& (emen lini, vt medicinx, & eruca, & alia qua: infra in cura dimmu- Mir.on.ntia tjonis coitus dicemus.Minorantia,& exiccantia (perma flcrma. {" unt: cont raria multiplicantibus ipfum, vt frigida, ficca, fiue fint cibi, vt lentes, & acetofa, & ftvptica,vt fumach, fiue medicin^ fint calid£,& ficc§,vt menta,que cotraria- tur fpermati a proprietate ,vt agnus caftus, calamenthu montanum,& fylueftre,ruta, & fimiles,fiue frigid^ fint, & ficcar, vt femen ladtucae, coriandrum,radix, & (emen nenupharis, camphora, opium, hyofciamus, folatrum, & (imiies,qux a proprietate non tatitum a complexione habent fperma minuere,& exiccare. Etin ha:matite eit proprietas re£tificandi gonorrhceam, &ireos auferendi eam, & in menta cum contrarietur fpermati a proprie- ybkbotO' t ate,vtnentiphar.Etficorpustoleret,& regimcnnofuf- vlmitus. ficiat, wunoretur languis a temperantia, vel fuperfluita- DocumhS. te fua,vt prouocetur vomitus,fi necefiitas vocatjnon au- Stfit jpc- cft conueniens euacuatio per folutionem naturae,
ma fubtile ... .. r *
turano. necper diurenca cum talis attrahat marenam propter Svcrm* in- propinquitatem,& vicinitatem,vtexercitetur multum, ■Qij/Mti*. v jgi{ ec ajg er _ vclo p e ccet in fubtilitatefubftantix, cibetur cibis ftypticis, & crafiis infpifiantibus fang.qua- lia funt, qux dicta funt in cura doloris ftomachi, & ar- doris vrinar, & approximentur, qux ipfum infpiflando, habentconfortare aproprietate,vt coriandrum, & men ta ,quac cum hoc ,quod incraffat confo'rtat a proprietate vafa fpermatis. Si veropeccetqualirateacuraftimulan- re naturam, cibetur frigid is, & hunudis; qnalcs Hmr,qui
E m curaaidoris,& vlceris didtr funt.Et vngatdorfum,rc nes,& inguina vfq - , ad alchatin ex frigidis,ficut oleo rof. aqua coriandri humidi, & folatri, la<5tuca;,& portulacx,
& iaceat fupra ftratum fngidu, & (uper latusdextru,& illiscibetur,&fimdibus.Tertiam remcomplentincura Ipafmi fuperius ditta. Quartam rem complent, qux in ' virtute releuant ficcitatem corporis, extenuationem, & inanitioncm',humcttaiit,reftauranr,& replenr, vt eft re- fumptiua dixta. Exitum vero naturalem fpermatis,qua- diu ad defcctionem adduxerit,non oportet retinere. In- quit Gal.fperma diu retentum in corpore efficitur vene- num. Cum veroaddefcdtionem,&corporis,conlum- ptionemadducereincipiat,obuietur,&cureturcura , '" P ' eius, qttem ledit fuperfluus coitus, de quo dicetur infra,
Deus annuat qui fit bcncdiCtus.
De pollutione. Cap. n.
p T) Ollutio eft expulfiofpermatis in fomno,proprieho J. ra no6tis,in a:tate adolefcctia: fentuur;qua: mfcxime''" ' fuperabundat, qusautem entcontingens, & per mter- ualla temporis facbi. Et caufa eius erit motus naturar, & € * u f e < virtutis expuliiua; folius nataralis vaforum fpermatis, runc confortata: ad expellcndum nocumentum fuper- fluumtertia, velquartardigeftionis', fcilicet fpermatis quantitate, vel qualitatc, vel vrraque ,quodplurimum fitin fomno, & econtra cxpuliionc fuperfluorii primar, & fecundx digeitionis,quij in vigiljs viget magis cum fit copofita ex naturali,& animali, & illu i propter occupa- tionem natura: in digerendo tunc cibum, quaremulti- piicat femen, & maxime fi fupradorfum, & ceruicem fiat fomnus, quoniamcalefiunt,&dilatanturpartesillx: quare facilius expellunt multipiicatam in eis materiam, adquodadiuuant fumi folueiab eapetentes cerebrum, quosimaginatiuacomponitadmulierisformam, fecun dum naturx neceffitatem,ad quod mouetur,ac fi in ea a- geret,vt expelleret,nec elt morbus,fed accidens fignum.
G Quod fi in principio morbi matetialis fuerit,longum fi- gnificat morbum,& multarn materiam. Si veroin fine, vel declinatione morbi, digefta materiam. Si vero fuerir multa, & frequens,&quafiquotidie,eritmorbusin va- fis fpermatis ad inodum gonorrhcex, ex contentiux ip- lorum defed:ione,& figna,& cura erunt qux lllius.
Exconuenienticuraeitdormire fuprafblatrum, fo- tuntU. lia falicis, & agni cafti, fupcr qux feden t mulieres A the- nienfesfecundum Auer.in dicbusfeftiuis,quoniam red- dunt eas caftas,& femen iadtncx, & iris fumptum, exic- cantenim fperma,& prchibentpollutionem.Et Galen. f.fin.iu.cM laudauit laminam plumbi,fupra dorfum applicatam,& ligatam,quoniameiuseft in hocimpreffio magna,pro- hibet emm pollfitionem, & fedat defiderium coitus, fed nocetrenibuspropterfrigiditatem,quare oporter,vt hic attendatur,& proinde melius eft cum Itipitibus agni ca- fti fternatur fupradorfum, quoniam prohibet pollutio- nem, & virgxeredtionem abfquenocumento,proprie- jq tare iua. Et inungere membra (permatis exalthxa, & fe- inine eius, vel emplaftrare.
Medicina.Io.Serapio.ad gonorrhfa,&pollutionem. Mcdicin» gi.radi.cannx perficx fic.calamenthi montani, & hyo- (ciami,fem.rutx,fem agni cafti, rofarum rubcarum,ana T/ am ' drac.ij.terantur,& cribcllentur,& deturinpotuexeacii aqua trigida,& cum aceto permixto.Dofisdrac.ij.
Aliud Ioannitij.i^.fem.rur^, ani.dr.ij.caftorei,fe.hyo- fciami albi, ana vnc.ij.iofarum rubea,balauftiarum ana drach. iij.s.terantur, & cribellentur, & dentur ex eo in potu cumaquafrigida.Dofiseius.drach.ij.
Aliud Gal. ^.(em.ladtucxdrac.ij.fem.ru.drach.i.fe- denegi.drac.iij.s.terantur,& cribellentur.Dofiseft drac, ij.cumfecaniabin.
Aliud Hebr^-i. t^.fem.agni cafti,rnte.an.dr.i.tcrantur, & conficianturcu acetopermixto, & poftillud vtantiir ^gri exercitio donec aftringatur corpuseius,& locis cius fit virtus.Ifaac. Accipiaturexfarinagladium,cuacerbo vino omni d;c,crfimilitcr (emcn ladtuce cum luc.portii.
Item

DE ^GRIT- TESTIC. ET VIRGAE- ««
s *f kfh Ttcm fiat emplalh-um. ^.farinxglandium,&diftcm A tionabilis,&cura vniufcumfq;caufaeftnota. Etquide pera cutn albumine oiii, & pone (uper pedtinem. Item fi pruruus fit ex materia tendente per canalem eius,pul-
fiatele&arium.i^.balauftiarum, fem.ponulaca-,an.dra. iij.anetlif,fem.ruta',ieiii.arnogloflar,an.<lrac.jj.facpu)ue rem, de quo ftomachoieiuno da bibere cum aqua frigi- ^ a ' ^ uta 3 & byofcianius cum fyrupo de myrtO,& aceto profunt fpermati.Etagni cafli,rutx, anadra-i.balaultia- ru,dra.i.'iabiberecum aquafrigida,&a cibis calidis, & potibus leabflineat. KaiisconieClioad dnninuendum Iperma, & dcftruendamercctioneni. ^i.fem.agni cafti. drach x.iem. portulaca; tantuTndem foliorum calamen- thiexiccatorum, fojiorum rutr,anadrach v.cymini,cy peri, balauftiarum, ana drach.ij. fumantur in puiuero ( irachiij.& nominatur fodograna corporis.
De pruritu, & dolore virgar. Cap. i z.
*rwihu T) Ruritns in virgaacciditexmateria acuta,falfa, & ifmmtdt. | baurachia delcendentia fuperioribus partibus vici- nisad ipfam, & refufa ad partes cuns ipfius, quandoque tendit per canalem eius,& tunc accidit titillatio in virga, fit ereitio eius ad modum pruruus matricis,ex quo mu- lieribus accidit priapifmus, &immoderati coitusdefi- deriuny. Et plurimum eftcaufadoloriscum valdeacuta fuent,& pungens,& vlcerans;& fit dolor m ea,& ex ven tofoace interclufa i n cocauitate neruorum, venarum,& arteriaru,& carnis eius, vel apoftemate, vel ex retentio- ne vrini muita?, vel acutas,vel vtriulque. Et quandoq; cx caufa extrinfeca, vc comprdlione, cafu, & percuffione.
Defanii Signapruritus acuca; matenx,(al(«e, & baurachia;no- fruritus, ir ca func ex prxcedenci regimine, & ex pra;cedenti pruri- v ' r m, & difpolidone membri •, qnia rubet cum ficcitate, & aduitione,& refoluuncur quafi furfures,cum fricatur,& fcalpitur. Et quandoque eft cum virulentia,& humidi- tate,cum eft phlegmatica falfa materia, & eft fine ere- ctione, & titillatione cum refudat adcutem. Cum vero tendit percanalem cum titillatione, & eredfione fit, fe- quitur dolor. Etcum fuentdoloreiusex ventofitate,ell tenfio,& mfiatio virga;, & finegrauedine, fi fit pura, vel s; iclor ix cumgrauedine, fifitibihumorumpermixtio. Etfifit
ventofit.
Dt eura tbarmac.
jyiutrfn.
tfidtd.
ex apoilemate,figna apparebunt ipfius,fimiliter fi ex vri nx retentione, &acuicate proceflerit retentio vrina;, & fequicur punctio, velardorin emifiione. Et fi ex caufa extrinfeca fiatdolor,eft manifefla quidem.
In curaeius eftduplex regimen. f vniuerfale,& parti- culare,viHuerfale efl tres res. Prima eft materia; euacua- tio,& ett vt corpus euacuetur, & purgerur,fiexpediat,vt materia ab ipfo non infiuat,nec delcen.dat ad lllam. Et illud compknt phlebotomis,& purgationesappropria- tac humori adufto, &fal(o cum prxmiffionedigeftio- nisip'ius,qua;funtiamnotx. Secunda eftdiuerfio ip- fius, & eft vt facta euacuatione, fi expediat, fiat vento(a- tio ab interiori parteiuxca radicem virgx, auc ponantur ibifanguifugx.Tertiaeftregiminis,& vitx oidinacio;& eft vc aftineant ab acutis filfis, & baurachijs, & vtan-
uerizctur camphora, & croci parum, & diftemperetur cum aqua rof. vel lacte, & cum fyringa eijciantur, & ti- tillationes, qua; acciden t, ficut m mulieribus contingit „ & matricibus earum . Curadihtaln apofteinatAuscali- dis, & gonorrhcea calida, & priapifmo calido eft conue- niens. Etoportetvtfrigidalupradorfum, &membra coitus applicentur.Et ex appropriatis eft radix nenupha ris,& radix lilij,& inijciantur,& a;quentur.
De magnificatione virgx, & pariritateipfius.
Cap. 13.
DE magnificatione autem virgx, dicere poftpone musvfque adcapitulumeorum, qua; deledtacio- nem faciunt in coitu,& ibi patebit ad plenum.
£ De apoftcmatibus virgx , & corrofione eius.
Cap. 14.
VLcera virgx, & apoftemata funt proportionabilia vlcenbus,& apoftematibus teftium,(iintenimex humoribus defcendentibusacorpore , &fuperioribus membris. Et deteriorafunr,qua?fiuntinlacerto,quieft in radice virgf,et ano,eo,quod fit in capite,quod eft,quia indigec exiccatione forti,& dolor cum hoc eft vehemes, plurimum veniunt ad corrofionem, & putrefadtionetn.
& miuus malum eft,quod fic in pelle. Ec fi quidem funt in parce exceriori, funcnota, &fen(ui.Si veroin via, & duchi vnna;, cognofcunturex dolore magis m vrinx e- greflione,&fanieegredienteante vrinam. Etfifitapo- ftema in via,& ductu vrin?,& dolor eritcum ftranguria prius,dcmde fadta lanie, &eiuprafoluicurpuftula, & ftranguria ficut Hipp.dixit in aphorifmis.
Cura vlcerum virgx, fi funt mtrinfeca, eft cura vlce- Br ru r* vi- rum vefica;. Etex appropriaris eis funt trochifci, de char c:ri V,T &'- C cis papyri, & de panno combufto,alumine adufto, chimoleaabluta pofteiusaduftionem, corticesarboris pini,merdafengi,& thuris miniftrati.in traiedtorio. Si verofuntextrinfecus,autfuntrecentia,autantiqua. Ex recentibus funt medicin£propri£,fimplices,etc6pofit£.
Et ex fimplicibus,melior eft aloe puluerizatus fuper ea,
& folia gladis puluerizata, & ligata,foliarorifmarini pul uerizata,p!umbumvftum,cadmiaablutacu vino,tucia, & margacita: noux,& aduftaefunt mirabiles, &cineres ouorum,& epithemata cum aquafrigida.Si aute humi- dioraillisminiftreturficciora,vteftos vftum,cinis cor- ricis pini habentis granaparua adufta. Et fi indiget gene ratiuis carnis,mifceantureis thus, farcocolla,& maftix.
Et excompofitis eft,medicamcn expertum adea,qu£ MUuam', indigent exiccatione vehementi cumincarnanone. fc. <xetnu.-». tutix,(arco.aloes,thuris corticis lndiani,algarabadpfti, gallarum,balauftiarum,acaci£e,an.partesa:quales,fioris a:rispartem vnam.s. Etcapitumgranatorumacerofoiu
turregimmehumedtatiuoprxdi61;o,alterando. Particu- ^ panem vnam,& fiatexeisvnguecumexoleorofnum.
lare, eft vt balneetur virga,& adiacentes partes fededo in fetnicupio aquxdulcis,decodtionis violat Li ,aceto(x,me- liloti, & fumiterrx,in qua fit afperfum oleum rof.& ace- tum, vt materiafluxaobtundarur, &refoluatur;deinde fugantur, & vngancur exoleis foluentibus, & notis vn- guentisdeficcancibusadfcabiem,& pruritum. Etexil- tdlUud. itspropriutneft hoc .?i .acacix,memithx,anadrach.i.fa lisammoniaci,aloes, ana drach.vij. croci.xij.par.drach. vnius,vmex quantum omniafunt,t«rantur,& cribellen tur,& conficiantur cum oleo fambucino Et fimiliter in lnunRio. vngacurdonec inbalneoftatexalbumineoui,&melle cum oleo rof.& aceto. Et fi maceria fic phlegmaticaad-
Si materia,
Si corrof.
De cura do~ liru virz*.
Defcriptioalia Galen. J ^.fcorixferri,plumbi vfti,(an. drac.chart^ combuftf,aluminisadufti,anapartes£equa- les,terantur, &mifceanturcumoleorof. & fiat empla- ftrum, vel vnguentum.
Vnguentumexpertumad virga vlcetatam. R;.mellis v^entum quantum vis,& vngeferrum ignitum in eo tocies,g> de- ducaturad fpiffitudinem fapx,& eonferuaeum,& vre- reponendofuper vlcera;quonia expertum eft. Vel fiqpi- dem fuerint antiqua,addatur pr?di6tis minutum thuris, & corticis euis,& aloes,ana xqualium partium,prius ta- menabluantur vlceracum aquacineris ligni ficus.
Quod fi illic fueritcorrofio,& ambulantia fiant,tunc
daturalumen,& ftaphifagrixparum,&falcum terebin oportet,vtprohibeaturcorrofio,& ambulatiocum pro
1 • £)_ 1 1 __ ... C r- /Inn Jam .Q r fl 1 l-v r * 7 r ^ K I 111n M11" Rs P»T r ^IT» f- n f n r Rs f I* t /-»#»n r 111
thina,& abluanturcum aqua maris pnus. Et (iquidem fueriribi corrofio ,lenificetur virgaculenitiuisexoleis, vt fifamino,& adipe gallinx, & anatis, & meduilis cru- rum vituli, & cerui, &cera, & refina,in balneo. Et cura doloris e;us,eft eur? doloris teftium proxima,et propor-
Curatio vl- certs corrcfi-
pnjs,& funt,vt abluantur,&epithementur^& fricentur cum vrina hominis antiqui proprij, vel afini, vel aceto: deinde cum fuccorubi, deinde fuperafpergacur puluis glandium, & rubi ficei,deindeemplaftrenturcum radi- cepentaphyllon,& (umachdecodionis,velcum alumi.
ne,&

FRANC DE PEDEMONT-
lis,
ne,& fjce vini,& falis gemx .vcl cx afphodylo,cum fa.ce E vini • Et fi fiatexeisdolorjeiriplaftrcrarcum emplaftro fa£lo ex farinaInpinorum,& hordei ,CLim oleo oliuarum fyluetlrium, vel laitem oiariphacino. Et ex expenis eft, vt (umatur cinis capillorum hominisaniuden , & lentes montanXj &fiaremplaftrum, & lupponarur.Et vltimu efl.vt flimatur de vnoquoq; arfenicordm,drac.vij.caIcis non cxtincix lapides.xx.& acacux.xij. conficianturcum aceto, & fucco aiexius humidi, & fiant trochifci in vm- bra,& adminiftrentur. Eft enim cauterizariuum,& pro- hibens ambiiiacionem vlcerum,& corruptionem cu po- tentia, aCtualisautem propter neruofitatem membri cft inconueniens. Receptio alia forrioi .fe.vtrumq,arfenicu, & calamenthu, ftaphifagria, & cincres anethi, & piper, dequib.fianttrochi lci. Viautem cefTentacorrofione,& ambulanone,runcemplaftretiir cumallio fylueftri 5 quia fiicit eacohirsre,& cum tefticulo vulpis,quia incarnat ipfa. S i aute fuerint fraudolenta,& maligna,& denigren- tur, tuncrneliuseft (ecundum pieceptuni Hippocratis, p vtabfcindaturtotum nigrum, & dcir.de curenrurcum vnguen to carnis generatiuo, & confolidatiuo. Et ad rha gadiasvirga:, curaeft cura rhagadiarumani. Etexpro- prijseft, vtfumaturrucia, chimolea,&alchannacon- trita, & tragaam:hum,&cumvitelioouorum, & cera, fiac vnguentum.
De apoftematibus virgx,& medicinis eorum. Cap. i
frrari* ijut ••—• y curaapoftematum eius eftpropinqua cureapo- XI ftematum tefticulorum, magis tamen tolerantia funtftyptica in principio proprer naturam propriam, VngHtntum p r0 pter humiditatum decurfum.Et exappropriatis apo j'ITirg*!* ftematibus calidiseius eft vnguentum: quod Rec.corti- cum granatorum,rof.ficcarum,lentium,anapartcsequa les, & decoquancur in aqua, & crocus in decoitionc fol- uatur,& teranrur cum oleo rof.& adminifti entur.
Aliud expertum, &fortius. i^.chimoleam cum aqna folarri,veI bolum armena, lenres, & alchechengi, teran- G rur,&fiat,vtfupra.Aliud Ifaac.Rec cadmia.',argenti,ce- mfr,lithargyrij, memitha?,an.dra i.& s.cro.acaci.t, ba- ]aiiftianim,anadrach.ifac puluerem,& vngecumoleo, rof& acctO.Aliud Rec.frondium vins,thuris,ana dra.i. ceruif;e,drach.iiij. tempera cunn aqua ,vel albuniineoUi, oleo rof.& croco, & myrrha fac vnguentum.
Aliud. iv. cinerem frondium viris, myrrham, tcm- peracum aqua rof.&inunge, Aliudexpertum adapofte- mafngidum, &eit propnum. Rec oihuin daftylorum panes.ij. althea: pattem.i.conterantur cum aceto, 6 C <'ji > cinplaitrentur.
Aliud cum eft ibi apoftema dUiUm. Rec.furfuris par- tem.i.ammoniaci. vnc.i & eft didtii (iipra in apoftema- te tefticulorum, fed hoc eft magis conuenicns ad verru- cas virgx, &eradicateasfcillalmitacunioleo&gum- mapini,ellcboruscumaceto, lacficusfylueftris lacfi- cinium acuturn,cahrharides limtcecUni acero; aur inci- datur, &ponatur fuper medicina retinens fanguinem, deindcliniarurcum aliquo prxdiftorum. Etfifueritlbi nioium, fumatur baiurachaduftuni, & cinis ligni ficus, & mifceanrur cum aqua, & ponatur iupcr morum. Auc dccoCtio ficus,alumen,aut fel afini.quoniam erad icatip fum i & fimiliter capicafardJlarum adufta, aur ladtici- tiia,c]uoniim delet iplum.Etex experti s, & probatis cft, vt puluerizerur cortex granati acetoli, & ponatur dciu- per, & ligttur, quoniam infradtemconfumit. Etquan- dOnoii fufficiUt' incidatur, &puluerizetur de ftiper acra- mei!tum,&arfenicum,&<imiliter fi fuentdeteriusillo non eruexcufatioquin cautenzetur.
Decoitu naturali, & pnrternaturam, & fignis cius. Cap. 16.
CoittiS JHI,
W1 /. Oitnsnotuseft. Erenim atftus naturJcadexpnlfio \ J nem Ipermatjs, ad quetn ex feipfisanififialiafiirro- fc'mouentur, & agun k ablque doctuna. Et quidcm du-
plex eft,fci!iccc naturalis,& innaturalis-,& vtcrquea fine denominationisaftumitcxordium•, fienimadgencra- tionem,quam intendit natura,fitnaiuralis,diceturfim- ct^wmido. piioter, fiquoqucad euirandanocumenta,qua'ex femi- nis retentioneprotic-niunt, riaturalis dicerurfecundum quid, cum profit indiuiduo ,&non fpeciei. Si veroad aliud, vt deleitationem, vel opprobrium Dei, & natu- rar, non folum innaturalis,fcdomninopraternaturam, & fimplicirer dctcftandus merito comprobatur. Et ta- men naturalis fua habec ii^dicia ad diffcretia eius, qui eft prarter naturam, quoru quxda funt ex parte coeuntium fubieitoruiTi qua;dam ex partecaufarum,qua'da ex par- te fiendi temporis, atq; horx, qucedam ex parrequalira- tis,quadam ex partequanticatiSjqu^dam ex parte modi, quxdam ex parce ordinis.
Exparte quide fubiedtorum coeuntinm, vr putaquia fit mafculi agencis,& fosminx patientis,fanorum,& bo- ni regiminis eiufdem/peciei,prfedtorum in a-rate, vc a- dolefcenticc proprie, cx fexu, vtquia habeanr propna in- ftrumenta fextis diftincb,non confufa,feu pcrnnxra, ve! dcbilia,vt habent hermaphrcdiri.
Ex parte caufaru, vt fiat a defiderio fano,fcilicet mul- titudinefpermaris conimouenns naturam j quam noa excirar imaginatio: non commouerafpettus jnonven- tofitas-,non ftimulatpruncus fluencisalicuius hunndi- tacis,vel feminis ardor,non multitudo fa:cis concirar ,no mora mingendi.
Expartetemporis, vtfiattemporemaiorisappetitus De ipf i us, qui eft in mare, tcmporehvemis, & vens, &in m W i . mulienbus .Tftate, quiafpermaearUmfrigidum arftate acuitur, & digeftio fortificatur m hycme, 6c verc, vt in apho. dixir Hip.multiplicans fperma,&vtex tantisin- teruallis-, quod [j/erma firgeneratum , & in vafis fper- matisaggregatum: nec fit tanto tempore retentum, vt frigiditatecorrumparur.
Exparte horce,vc non hora repletionis ftomachi, nec Defora ccn. inanitionismembrorum fiat',quoniarn vtroq-, modoeft <«»>""> valde nociuus,fed prima digeflieneltomachii & ieciida heparis completa • & tertia mediata membrorum, quce eft poft lbmnum,qma (it cibus miflus appofitus, & vni- tus membrfs, ipfis veronon coagulatus, &aflimilatus pcrfecte,fitq; fperma fic iam generatum,& hora fic pro- pinqtia, quod fuperHiuratem digeftionis rercia: fequatur euacuatio, fitq; hora temperata, & temperatuni corpus. Er Gal.determinareinrcruallatemporum docuitpercf fc<it:um,dicens,dummodo e5r tantis interuallis fierer, vt ca P- s "' neque diflblutionem fentiar,&<eipfo leuior fadtus fit, & melius dormiens, falubrior erit venereorum vfus.
Ex parcequaliran.<,vt commifceanturpropnjsinfttu mentisprout nacura inftituir,vt virgaimmittatur in vul uam,ranquam i;i vasproprium,&concutiendofi iccn» ttir, & deie<Setuc.dr>nec perficiatur coitus, & emirtatur lemen nd generationem.
fc x parce qUanrirat;s,vt fiat non mulrum,rcc frequcn tcr,fed per lnrerualla, ficur didtum clt, & roties,vr com^ plcxio rolerer, & habitudo, & a:ras quoque, & regimen luppetir, arquevius, & intcntioregulat.
Ex parte modi hendi, vt mafcuius luprafcEmiiiam , non econuerfo. Intali enini modotimeturex labore m emittendo fperma, & nealiquid curat in virgam dc fpennate mulieris.
Ex parreotdiniSjVtnon fubito mifceantur,fedprxce- Dtirii», dcnte delectationis adtu,ex amplexibus,ofa.ilis,ra6tibus vberum ac genitalium-, qnamdiu agens, & patiens, at:i- da videantur, & fe mutuo prouocenrex delcdtancjiead coitum. In quo igitur h.rc coitdnerint indicia,& proprie- tares,naturalisiimplicirereftdicendus.lnnacuralis vot eit cum omnia,velpluradeficiun't.
Signacoitusinfe, &abfolutc confiderati funr, quo- Dl f lg „- Sa niam m vrinacoeutis lam apparent, ficut filapermixta, ex reliquia feminis remanente in virga? meatu, &in cx- pulfiolie quide fpermaris, qucc ir> coitu maiordclicia le- qmrur, qium in expulfionc aliatum fupeifiuitatuexdu- phci caufa. Primaeftdiuina ordinatioad gcnealogiam
(eruan-

DE ^GRIT- TESTIC- ET VIRG^E.
s?
.feraandam.Secundaeft fpermatis matcria,quxeft tem- A &ars, & exercitium, vtlonga equitatiocalefacrens, &
ars fullonu lnfrigidans illa. Si vero ex defedtu eiusin fu- perioribus,exfortitudinedigeflionisprimae, &fecun- dy,qua robufiadifpofitiofupenorum oflendit,& datis inflatiuis inuantur. Si vero fit ex defedtione fanguinis,& fpiritus generati,ex debiliratecorporis, & ariditatefcie- tur.Si vero in caufa eflicienre,fcilicetin fpiritu defidera- tiuonon mouenre, & innaturanon impellente, auterit ex caufj in principijs fuperioribus; autin via : autin vir- ga>& genitalibus:autinadiacentibusmembris.Etcaufa in principijs,aut erit in corde,&vt plurimum efl,quia iit iicca;,& gelidx naturx: vel aliqua a:gritudinepaifum,cu- ius figna (uperius habuifli, quare abfcinditur defideriu, & defideratiuus fpiritusnon procedit.aut eritin hepate, quiafueritfrigidar,& ficc£complexionis,& pauci /an- guinis, & fpiritus,quare materiafpermatis abfcinditur, vel quia pafiiim aliquam sgritudinem fuerit. auterit in cerebro: quia fit naturaliter dyfcrafiatum, frigidum , &
KuHu i"'- p e rata,fuauis, bona,non mala,&acuta,vtaliaru. Scien 7epttnnitf- ^ uin c l uoc )'> quodanimalia polt conceptum nonappe- tuntcoiaftn,pra:terrqulierem, eoquod appetuntpro- pr*"rmui„ ptcr naturam,non propter voluptatem, & delcdtatione,
rem, & cur ' . - l i r o
Uftt. vrmulier,acetiam,quianoabundantlpermate,& men- ltruo,quod moleftet, ficut mulier, eo quod tranfit in eQ- rum additamenta, fi (uperfluat.
Deeredtionevirgse, &nocumento eius, & de dimii- nutione eius, & multitudine ipfius.
Cap. 17.
Ylrga? erectio eft propria actio eius cum animal mo ueturadcoitum. Fitautem piopterplenitudinem cauernofi netui lpfius paulatim fadtam, quo plenO pcni- tuserigitur virga,tenditur,& dilatatur, &firmatur. Et cauia eius,eft coitus caufa: ltcet pollic effeereitioabique
Ctufa. t$- coitu,& non e conuerfo. E t eft materialis,& efficiens;& B humidum; vel quia fuerit aliquam paffum jegritudinem
1 «rp ftr ft - /1 1 . _ . I . . . 1 ' . l* w ] ' X I . " _ 1" ' I r* 1 r /*l"t /1 1«
eiens nu.
,r ' a " vtraqueeft duplex mediata,& immediata.Materialisim mediata, eit ventofitas crafla: quam impellit caufa effi- ciens immediata,qu£eft natura, & fpirirus libidinis mif- fus a virtute concupilcibili deferens fanguinem, & fpiti- tum cralfum, tranteundo ad virgam, vr erigatur ad coi- tum,quod efficit abfq; doctrina,ficut ca'tera mcbra pro- priam adtionem, ad quam exercendam ordinauir ea na- *. dtU. tura,ficut matrix,& vbera fua,& ftomachus,& alia. Er cap.i. plurimu fit poit (omnum, &infupineiacentibus,quo- rum fcemora calefiunt, vt Gal.ait;calefactisenimeis,& artei ijs calefiunt magis, & earum ora magis largiora ef- Cmfa. mc. ficiuntur,quibus ficexiftentibusnon minimuin conci- d '"* m *- ratur venrofa fubftana, & ad neruu dirigitur ,vt impleat ipfum,& erigat.Mediata,& materialis eft caufa ex cibis, & potibus calefaciens, & humedtans, in qua eft humidi- tasextraneaaptaad ventofitatemcouerti,in qua prima, & fecunda digeftio agend<e,& conuertendx nequit fini- revelociter,immofigitur, & tranfit vfqiaddigeftionem tertiam,& illicinflatur,vt funtcicera,fabx,& vua\ Me- diara,& efficiens eft omne,quod mouet naturam,& fpi- ritum defideratiuum ad coitus adtii,& illud eft;aut quan titas fpermatis grauans fua multitudine naturam; aut a- cuitas qualitatis illius, & mordacitas naturam moleftas: quare mouetur adeius expulfionem, & erigit virgam ad coitum,& tunc eft coitus conueniens: aut eft ventofitas exiftens in languine,quo nutritur virga,teftes,& femina- riavafa; aut mordicatio materiie ftantis in glandulis po fitis in duobus lacertis orificij vefica:, vel materia: fubti- lis venientis ad virgam de renibusjaut imaginatio,vcl a- fpettus coitus,vel mulieris,qux mouetconcupifcibilem exiltentem in corde, vt mittat fpiritum,& caloread vir- gam, quiimpellitfpiritum ventofum ad ipfam,quoeri- gitur, & tunc coitus non eft conueniens. Inquit.n. Abu. ^ nam plus obedit animx,qua contranj s qualitatibus in ip fam,autalibi agetibus. Et alibi mouetenim fanguinem resintueri rubeas. Et fiquidem vfus coitus cofortat hoc
abfcindentem virtutem fenfibilcm, vt ltuporem, vel le- thargiam, aut compreffionem propter calum, & percuf- fionem,vndecommotio confricatiua, vtdefcenfus fper- matis,non fentiatur,& horum omnium di<5ta funt figna. Aut quia immediatiua caufa fuerit occafio, vtcum vere cundus fuerir, vel ratio, &intelle<5tus retraxit ipiritude- fideratiuuin caufa feruandi caftitatem, vel metusposnje propter peccare.aut quia meditatus eft f^ditatem, & im- munditiam aliquam mulieris, feu turpitudinem; quare natura retrahit fpiritum,&non impellir. Etcaufa in via elt oppilado,aut in uenis, qux funt poft aures, & neruis, quia funt abfciffe vel etiam oppilati,aut in artenjs.vt in oppilationibuscordisex fyncopi, aurin <r ~\'enis ; vtin oppilarionibus hepatis.Et caufa in virga eft mollificatio eius,proptermalitiamcomplexionisfrigid?,&humidf, cuius fignum eft, quia pofita in aqua frigidanon contra- hitur, aut erit in teftibus, & vafis fpermatis, & difficilis fenfusipfius,& eius defedtus,vel aliam xgritudinem fuc rintpalh;quorum fignafuntpra:mifta,&caufain vici- nis erit,aut propinquis: vt accidit ei, cui hajmorrhoides 1 incidunturi authabentibusanum dolorofum, & vefica, qua: funt manifefta. Nocent enim illaneruis commum- businter anum,& lacertos virgx. Aut remotis,vt habet renes frigidos,vel a:grotantes, aut totum fimiliter cor- pus,figna cuius habita funt in primiffis.
Et iignacaufarum mediatarum, & occultarum funt Sig. «ys- ha:c,nam fi fit ex paucitate fpermatis, vel eius obtufione J"™ qualitatis, & cum mordicatione ipfius habentium in- utduk, ducere motus in fpermate commouendo naturam ad eius expulfionem, figna erunt contraria illis, qui didta funt in gonorrhcea.
Cuius caufaexiftit in fpermate,& ex illis eft,quia egre Siefynpttr di turapud coitum res pauca, &illud eft plurimum pro- prer coplexionem fygidam,& ficcam. Etcotiginrquod fperma fit plurimum, fed fitquietum cogelatum,& poft coitum defcendit,qui calefacir ,& tribuitei motum dif-
membrum,&ip(um reddit lacertofum ,& craifum, & D folutionis,& fiuxus;& fignadefetHus ventofitatisinfan-
<9ptir»u,m
fUttms.
ad exercendum ipfum potens, &forte, & dimiffioeius ext«iu^t,&debilitat. Inquitenim Plato,quiescumdc- feceri t labor, et exercitiu proprie adtoris eius virtutem, & lanitatem augmentatjquodetiamin vberibuseft vi- dere manifefte ,cumq - , fuperfluat fecundam natura non clt nocumentum, fed potius virtus, nec eit fiiperfiuitas, ied forritudo magis. Nocumentum ergo fiquod accidat in ereCtione,ex quo coitus la:ditur,dimittitur, vel aufer- tur; necnon generatio quoque ex diminutione, feu defe- itu, vel ablatione alicuius praedi£tarum caufaru eius,'vel omniumprocedit neceflario,fi debilisfit,vel aufertur, vel ex iupetfluiratealicuiusipiarum, velplurimum prx- ler naturam fi fuperfluar, vt in priapifmo.
Signacaufarum immediatarufunt,nam finocumen- tum 111 ereitione fit ex defectu matetis, fcilicet-ventofi- tatis in membris inferioribus,cognofcitur ex complexio negeniralium - ,quia frigidanimis,velnimis calida,& fic ca fir. Et regimcn fimiliter, & cucumftantia? comuues-
guine nutriente virgam funt, quia non fcntitur ibi tefio, nec ledtigatio. Et iigna defedtus materise mordicantis, qux circa glandulas exiftit funt,quia ibi necpun£tio,nec mordicatio,nec pruritus,adeft. Meditatiua cau(a eft no- ta , & fimiliter mediata materialis, quia mediatio, ncc eft cibi,&potus fumptio inflatiui.
De nocumentis, & iuuamentis prouenientibus cxcoitu. Cap. 18.
MVltitudo vero defiderij,quida eft naturalis,qu .T- dam prxter naturam.Naturaliseftexabundan- 1 '" > ' tia caufarum prasdidtarum, naturalitertamen. Prater naturam eft ex abundantia,vel fuperfiuitate ipfarum. Et diciturpriapifmus,&priapifmus quidem (ecuduGal. eft propria paffio virgs. Et ficut gonorrhcea vaforu fper- matis, & efttenfionisipfiuseredtio, &in rotunditare Si longitudine magnihcario, nulla exiltente coitus con-
cupifcen-

FRANC. DE PEDEMONT-
cupifccntia; hocetiim fumptum eft a quoda Grxco, qui E Priapus vocabatur,pid:us autem erac tn muro cum ve- retro adeundem modum quem habebat.
Cuius caufa eft duplex, dilatatio, & apertio arteriaru de ventofa fubftantia,vel de crafla in neruo vererri gene- rata, veidefuperinfluxa, vel vrrumque, «""Vcfuprain curaeredionis virgx diduseft modus, qui primum ad- iuuac, vel piurimum tiat ex prima,facilius enimeft vr a- periatur os venarum, & arteriarum,quam vent£>fitas ge nereturin neruo. fruf*. Caufa aute ventofitatis materialis, & efhcientis diita eft hic,& fupra de ftomachi inflatione. Dilatationis vena rumgenitalium caufa,eftequitacio, & coitus multus, & vfus rerum ex cibis,& potibus multipiicanciu,& acuen- tium fperma, & aquo(itace,vc funccicera,eruca, & vinu nouu,& ftritturaarceriarum, & fomnusfupinus,quare calehunc pacces illx,& aperiuncurorificia venarum, & arteriarum. Ec forcaflis ambxtaufe in hoc concurrunt, & fe iuuanc,vc fupra in caufa ere&ionis eft didtum. p Sil»a. Signavero vnmlcuiufq-, exaccidentibus proprijs, & iuuantibus medicinis poflhnchaberi. Namcuiuscaufa ell vecofiras, figna func cicillacio,ac ieciigationis in virga perceptio,& cito venic,ec citorecedit,quod curacur,quia approximatis m cdicmis vencofitatem rclbluentibus, vt fupra virgam,& inteream,& anum ; & fuper femora, & dilfoluca ventofltace diflbluecur priapifmus. Scd in ea cuius caufa eft orificiorumarceriaiurn,& venaru diiata- tio,cicillacio,& iediigatio non fencicur,& non cico vcnir, nec recedic,fed grauedo,fi diu fe acoituconfueto patiens abftinuerit,vndefpermafitmulnplicatum in valis maxi me (i cibos, mulci ipermacis fumpferic,& quiete vcacur, & ocio,& imaginecur coicu, vel mordicatio,(i cibos cor ruptos,& acucos comedent,& prxcefleric equicacio lon- ga,calefaciens inferiora, & proinde aperiens ora venai ii, & approximaca medicma frigidaiuuecur, &prohibiti- ua generationis fpermatis,cal:da vero lxdatur.
Cura nocumenti coitus, &eredtionis fi diminuatur,
T)e euYA ni * eumenti coi tus•
Secundam rem complentea,qu£in curaoppilationis neruorum, & paralyfi arreriarum cordis, vt m (yncopi, & venarum,vc in oppilacionibus hepatis dida (unt.
Tertiam rem complent, fiquidem caufa iitvirgafue- mS. rit v t mollificatio, ea quae funt didia in cura paralyfis, & 'jf" cura virgs di£ta f uerunc. fi vero i n tefti bus, & vafis fper matis caufa fic, curam propriam didta fuperius miniftra biseorumdyfcrafia;, vcl alten a-gricudini eorundem. Et c '-- n " b fiquidem eorum dyfcrafia fuerit talis, qua: inflationem ""' in eis refoluat vt caliditas fuperflua,vel congelet,vt frigi- dicas in eis, alterabis eorum caliditatem cum diureticis frigidis,& fomentacionibus,epichemacibus,& vnguens fngidis,& cibis, & pocibus fiigidis. Ec eorom frigidita- temciim diureticiscalidis,cibis, &potibus,&alijsme- dicinis calidis,exteriusapplicatis,nocis fupra in cur^re- num,& veficx,&cura certium:& cum his,quxinfradi cencur. Si aucem m vicinantibus membns fit caula,vc m partibus ani, hxmorrhoidarum, & vefica,curam vniuf- cuiufque propriarh miniftrabis. Si vero in renibus, quia fueruntfrigidi,curabis,& calefacies eos. Calefadtio ergo renum, & dorfi elt quid iuuatiuum in eredtione, & coi- tu. Et etiam fi caufa fuent in toco corpore, quia fic debi- le,ficcum,& gelidum,calidis,& humidisconfortetur medicinis.eledtarijsjbalneisjvndtionibusj&emplaftris, & regimine humedlatiuis,& cibis, & potibus refumpci- uis huicadhiiproprijs,quxdicencur.
Quartam rem complent, quxfanguinem fpilfum, Dnu. craflum,lperma,& ventofitacem mulriplicant,ficmate- riamecedtioni,& coituipr^benr, naturam,& virtutem, ac Ipintum confortant, & mcitantad ipfiim , &iicad- iuuant,quorum qua-dam funt,vtcibi,&potus,& medi- ^ cina:, & quscdamapropriecaceipfumiuuanc. Ecex fllis elt in reliquis conueniens regimen-, vt cibi, qui funt cali- dum,& humidu generantes fanguinemjV t funt calidi,et humidihumiditacequafi fuperfluaaptaconuerci in ven tum craflitm aptu non ciro confumi,& finiri-, quales he- par,pannicus,panis fimile proprie cumgranis iefami.Et
i velaitferatur cumgeneracionemimpedianc, velprohi- G excarnibusvolacilibuscarnesgallinarum,&galloiupin
beantauideanacuraintenta, oportecdiligenterperqui- rere,& follicicepartradtare. Ec funcquinq; res.Prima,fu periora membra, aquib. virtuces proccdunr, & fpiritus, & redtificat,& confortat. SecUftda, vias tranfirus pr.rpa-. rac. Tertiagenitaliamembra, vt virgam ,teftes, bur- fam fpermatis, & alia vicinantia membrafabalterac ,& adcoicus adtum conforrandodifponit. Quarta, prxbec languineri),f.fpiritum craflum,& ventoficacem,& fper- ma.Omnis enitn virtus obtufo,eft indigens matetia pro pria, vt Gal.ait. Quintacaufasexterioresad coitumin- cicac,& prouocances procurat-.
Mcmkjprin Primam rem complent adminiflratio medicinarum, Xl'l"2 q ,jasad curam pr?didtorum principaiiu diximus fupra. rtpic. Etexconuenientib.eisinhoccafulunr; nam fiquidem videris caufam in eis efle frigidam pluri mu propter cor, mimftrabis, vtcheriacamvetere, & mithridatum,pro- ptercerebrum vero,diambram,etdiamufchum;proprer
guium,iuuenumpullorum,columborumpinguiurn,car nesanatum,&pafferum,& cerebra ipforum. Et ex qua- drupedibus,carnesouium, vitulorum,&porcorum nu- tntorumindomo, & mcdull^animalium iplorum. Et ex aquaticis,carnes pifcium paruoium, & cancri Huuia- les,& pifces tluuiales exiccati. Sintautem elixar, affx, & nonfrixx. Fnxuraenim minuitnucrimentu fecundum Abu. Ec ea quar ab illis proccdurit,vt eft lacproprie boui num,camelarum, & ouium, bucyrum,oua gallinarum, anferu,columbarum,& anacum, & pifcium . Eccx her- bis, caules, baucix, borago, buglofla, menra, & andaco- cha,& capica cardonum. Erex granis,vc eft frumcncum codtum,rifum cum ladteamygdalarum, vel ouis,cicera, fabar, phafeoli, pifa, & fcrnugraxum. Et ex nucleis fru- dtuum,ficutfuncamygdala:,piiiea:,fiftici,&auel!an£,nu ces,& nucleanucis md.x,& nuces reccntes. Ec ex ftvpti- cancibus, afparagi, prarpucia vitisalba:. Etex radicibus, heparautem diacurcuma,& horomofiam,& fageneam, jj fecacul,napi,ccepa:,albi porri,& alia parum codta,vbera,
- & mithridatum etiam propcer omnia. Eft enim fortis medicina in omni defedtu coitus,propcerfrigus in omni membro,vcaic Abuh.Cum v r eropercepensefle,proprer maliciamdigeftionis ftomachi,curam conuenienre mi- niftrabis, & ea proprie, qux digeftionem reddunt perfe- fedtam,quorum cognitionem habuifti fuperius.Stoma- chusenim incerprincipalia operactonefua; digeftionis, meruic compucaii, & fiquidem foctis caloris,& digeftio nisfuerit,&fimiliterhepar,quod vencoficacemprohi- betgeneraie, infrigidabis,& xquabiscum frigidis ci- his, inflatiuis, ficut funcpyra,cytonia, mora,lac,faba:,& fimiles, & cum medicinis fuperius dictis, vel fi fuerit forns frigoris,quod etiam vencum generari prohibet,ca- lefaciescum cibis calidis inHaciuis, vc func, cicera, pha- feolijcum iale,in quo fir aliquid alcilix, & plurimum cin namomi, & potibus vini rubci fpifli, & turbidi,cum fri- ^tionibus,baincis,vnctionibus, & cmplaftris calidis, fu- prain curaeorum didtis. .
radicesiringiorum recentes. Potus autcm fit vinum ru beum, fpiflum. vel tui bidum, duke,nouu,vel cemporis medij,&odoriferum.aqua fitfereanon fb!a,cum fic no- cibilior, & maximefrigida valde. Etfiquidemibifuerit frigusmanifeftum ,confortabiscaliditatemeorum cum zingibe.cinnamomo,mace, & pipere. Quod fi calidicas (uperabundat,cum frigidis,quales funt lac aceto(um,me lones, citruli,cucurbita, cucumeres, & frudtusolera multa,& fpinachia chryfolocanna ; ladtuc3,& portulaca, & fimiliter albumen ouoriim.
Vr medicinx vero, quadam funt fimplices, quxdam j compofitx,quxtnfradicencur. Et fimplices,quxdam ha " u " func calidx,qua'dam frigidx, & quxdam temperatar. £t K '" exeis,qu£dam funt ex cerra nafcentibus,&plantis,qux- dam ex animalibus;qua:dam ex mineralibus,&ex plan- ris,qu;c calidxfunc;quxdam luric femina,vc femen napi, f~Vt vrricx,& femen arcecic£E,lupini,& alcherna, mencaitrum honulanum, ouodeit meta;& femen alpa-
ragi 3 &

DE ^GRIT. TEST
ragt, & femcnraphani, Iinguaauis, &{emenapij, Sc i petri folmt, &covdymeni, piperlongum, & macop'- pcr j & quxdam (unr cx fruitihus, vc grana becn, & o- Ieutn eius. Etquxdamfunrexradictr us,vcradixalub, beca, zcdoarix, cofti dulcis j teiticulus vulpis,qui fortis cilincoitu, &ercc'i:ione,& radixcardi,cocpcffitum , & (ciiLf,parum fecacul, & ztngib.& proprie amoo con- dita, galanga;, pyrcthrum, aflarum,hermcda6tyli, & napt debarbaria,ipfienimcommouent, ficutcaliditas Kot.idc *l- vini in totocorpore. Quidam funtgumni £E,& eorum i»- procedcntia »ltgnis,vt funt tragacanthum,& allia,quo- niart) mHantvalde virgam, &adcoitum tncttant, & proprieinfrigidatosjcumex eoaur.i.btbiturcum vino, iitcci eius caiiditas eft fuperans caliditarem cuphorbij ; & quan^oquecum humiditate iun6ta, quam in frigidi- rateplurimum inuenit,inflationempra;ilat,quxadge- nitalia membra fua porentiaprodiens, facit eredtionem, & ad .oitum mcitat. Quacdam vero frigidx funt, vr fcmcn portulacx, ladtucx, & fem.melonis,& fem.caul. qui - vcro (unt tempcratar, funt vt focnugrscum, filamii, ' dadtyli, qui vero ex animalibus, funr ficut vermis mul- torumpedum, Itellio, lacertus,& propne extremitas caudi'eius, vtfumeneius, & renesipfjus, & faltpfius, hoc modo faclus. Sumatur lacerrus in diebus a'ftatis, & decolletur, & mundentur viicera eius, & implea- turiale, fufpendatur invmbra donec exiccctur. Cum autem fecerisillud, tunc accipe fal , &proijce_j corpuseius: dequo fale fufficiet tibi modicum minus, quam icinci.
De mineralibus vero funt, qux confortant principa- Iia, & qusdam cor, vt hyacinthus, quedam cerebrum, vt lapis quiinuenitur in capiteanimalis, vtferpentis,pi- fcis, vel galli; &qusdam hepar, vtlupus, & qua: currut curfu propnetatis. Etexeiseft, vtlumatur vererrum tauri,& exiccentur,&pttluerizetur, &etus modicum proijciaturfuperouaforbilia,&forbeantur. Et iterum res mii'abi!is,iumatur coagulum cameli mafculi exicca- tum, & fumitur apud necellitatem quantitatis ciceris C in duabus libris aqua?, & btbatur anteper duodecim ho ras,quod ft larderetur, ablLtatur in aqua Irigida, & aqua mellts oibita cum oleis, & pauco croci.
Mti. com- Compofira funt, qux ex eis componuhtur, & qux- M"*- dam vr cibi funt ex his, & quxd.im, vt medicinxjfecun- dum quod indigentia teinuitat. Et ex cis eft, quod con- uenit mfrigiditate, & eft vtfumantur vitellaouorum, &pu!uc'rizentur dc fupraalthit.i.afa & falfcinci, & fu- livantLirpoft balneum,funtenimfortiores , & fiat fri- dtiocum oleolambucino, & de libo. ht iterumoua in- tegi a quindccitti; & fumarur quinta pars eorum de fuc- cocoep^, & fiat forbitio ,quar liimaturcum aliquode fa- libus, & (ctninibtis prardiCtis.
Aliildfumatur bauciat ,&coepe,& napi,& minuti de- . coqttantur cu fabis,ciceribus,& phafeolis,cum rnelle,& Qirhe ouina,& deluper aliquid de femjnibus calidis pul- ueuzetur,parumaltilia',cinnamomi,gaLyoph.& zingi- ber. Et quod conuenit caleladtis, eft, vt fumatur lactis ^ lih.i', & proi)ciatitur fuper ipfiim tereniabin. drac.xl.de- coquatur donec in (piflctur*, & bibatur omnidie ex eo quantitas cadi vnius. Er potus calefictorum lit lac loco vin i,infrigidatoru vero fit potus vini pr;edi(5li, vel paifn larumdukium natura',& fiat potus. Alius,lumatureru ca,napi : &ficus,& paffolarum,& decoquanturin aqua, & coientur, & colatura fumatur.
^\lius potuslecundum Abuha. fumaturalhafce,bau- dlcamcnld c ' x ' cruca, & napi, & decoquantur in aqua vehemen- ctitim.' ter,& colentur exaquaeorum, & ponatur in vnaquaq; partes aqux vi.pars ficuu, & medieras didti- partis,pal- fularum rubeatum bona; dulcedints, vxj. nuces Indica:. Et fiat inde vinum de paihs. Alius fecundum eum. Rec. luccivnar, &ponattirinomniparre. x. minarum eius, tertia mina de hac medtcma. baucix ,fem.erucx, na- poru m, & bauct.c, fem.afparagi, l; ngux auis,granorum alchilaznaporum barbarorum, &vtriulque been om- niuraanapartes xquales, terantur, & ponantur in pan-
ICV. ET VIRG^- 88
no, & ligentur in eo molliter, & ponantur cum fucco m vafe,& moueantur omni hora,vlits autem talium fit co- ueniens,quiamoderatusquantitate,&qualitate.tempo- re, modo, &ordine,&etta non declinetad cibos prius: ex eis eni m prouentt exuberatio mareiierum,& confor- tatio virturis, deindead medicinas.in quibus virtuiis vi uificatio eftabique prxftatione matcria-.
Caueat autem nefitexeisa quibusproueniatad in- n , cumr - flammationem,& febrem,&exiccationem,quare inter- tum, poIent,&contemperenr naturam,deinde redeancad ea, qux funtcoitus, 6c poit cibos, & medicinas plurimum vinumodoriferum bibanr. Deuirenr autem omnes ex cibis,& mcdicinis,(]uc ventofitatem refoIuunr,vel gene- rari vetant fua caliditate, vel fi igiditate , vel etiam ipcr- ma, qilxdidtafunt fupra decura gonorrhcex. In alijs vero regimen eft, vt vtatur rebus non naturalibus iuua- tiuis,& abftineat a nociuis,& c-ft vt degat in aere tempe- rato,non calido refolutiuo,necfrigidocongelante. Exer citentur deledabiliter, q> fufficiat ad fuperfinitatum pri- marumexpulfionem,& vitet exercitiumrefolutiuum. ckindcquiefcat. Et dormiantadperfettioncm digcftio- ms. Non vigilentmultum, corrumpuntenim vigilix nuiltx complexionemcerebri, &corporisaliquo ficci- tatismodo, vtdixit Abuha.Euireteuacnationcs,& pro- prie phle!>otomiam,& fudorem, & repletionem naufea- tiuatn, & ebrietatem. Lxtentur, & gaudeant,& omni- noomifluLCuriofitare :vitcnttnftitiam,dolore,timorem, follicitudinem, &cogitationeminalijs.
Quinram rem complenr,fabulationesnarranr,can- tufq; qui ad amorem funr,& coitus afpedtus, & imagma tioeius,&pulchrariimulierum, cum dimiflionecoitus, donec confortetur; deinde procedar ad coitum cum pla- cida,&amena,di6tainralibus. Ercauear turpem,tm- placidam,& antiquam, & eatn qux nondum peruenit ad xtatem, & virginem menftruaram , & fcetidam, & quxcumalio coiuit. Omniaenimtaliadcbilirantvir- tirtcmmembrorum coitus, fedgradatim perueniantad ipfam, fed prius calefadti, & inundti cum his, qux infra dicentur,coeant,& non multum,multitudo namq; coi- tus quandoque abfcindit iplum.
Ex medicinis iuuantibus coitum, quxdam funt inte- luuMti* cd rius approximandx,quxdam exterius. Et ex exrerius ap proximandis, quxda iunt linimenta, quxdam collyria, qu^daclyfteria. Ex linimentis,qux coitu adiuuant,funt; qu^dam fimplicta,quij<!a compofita. Simpliciaveropro pria, & potiffima funt, qute fiunt ex oleo de nuce indtca, oleo degraniscotti,oleofambucino,& quandoq;mifce- tur parum pyrethri,& afa,cum oleo fambucino,& cype lxi, oleo de ity race, & adcps leonfs, quia eft vehemcntis virturisin hoc, filiniaturexeis virga,pe6te,peritoneon, fcmora, anchx, & renes cii ftictione faciente fubintrare.
Etexcompofitiseft vnguentum Rufi, forre valde; Vngutntan quod eft. ^.myrthx, fulphuris non extindti, granorum v '"< au cartami,anadrac.ij pyrethn.lcrup.ij.piperisnigrigran. \xx.cordumenigrana.xx. terantur cutn drach ij. coepx optimx;& fi terantur vnaquxq; pcr fecft melius,dcinde milceanturcum croco, &reranturdonecfianrinfpiffi- tudinemellis, &inunganturcum rnclle a(fhatim. Et afa,in virgsereCtionem facit, & ftimular,quod fi timea- turineacaliditas vehemens , mifcearur cum oieo rofa.
Etex fuppofitorijs funt, quxfuntfadtaexgranis cotti, &deadipe anatis, & depyrethrocum nuceindica.ltem fiat vngtientum , quo inungantur partes prxdidtx. Kcc. ccEpxaibx .vnc.ij.caudarum fcinci.vnc.s.(aryrion,drac. i.fcm.finapis, lera.cccpx,& apij,ana drac.ij.mufchi,am- brx,ana.drach.i. conficc cum olco de fcinco, vel de cype ro. Ex clyfteribus vero elt hoc.tv .captrum arietum,& te fticulorumeius,lib.iiij.fcinci. diacfc.i.carnisanatis,!ibi. cicerum, lib.s.decoquantur m aqua vfquead difloJutio- nera. Deinde funvatur ex aqua, & adipe ipiius, Iib. i. & pcnatur lupra illam olei, mufchi, vel degranis viridi- bus, veladipefcinci, &clyfterizetur,&hocadinfrigi- dationem. Ad calefadtionem verolinimenrafiant ex oleo de papauere, ex oleo de granis portulacx - -5: fucco
ipfius.

FRANC- DEPEDEMONT-
ipQus.'Sc(3 cx intetius approximandis, quedam funt iu- fcula, vc qus fiuntex iute capitum pulloium columbo- ruin, cum vitellis ouorum, & pulmenta ex fifamo cum butvro vaccino, cum tefticulis arietum. Qusdam roh; quod. Rec.fucci cospxalba-, mellis defpumatl, ana lib.i. ainbrx, mufchi, ana drach.s.olei mufcelli.vnc.ij.dcco- quantur vfque ad fpiditudinem, &: quohbet fero vtatur vnocochleari, &(uperbibat vmumcaliduin. Et (unt qui addunt femenerucxagteftis, caudarum fcinci,(aty- rionum,ana vnc.iiij.piperislongi.vn.ijhfticorum mun datorum.vnc.i.zingib.galangx, been albi ,& rubei, ana drach.ij. dactylorum, pinearum purgatarum,ana vnc.i. qusdam eleclaria, vt diafaty rion,confedho tcfticulorum vulpis, quam in antido.noftrodiximus.
Muldtudo deiiderij coitusnota eft, figna caufarum eius, & exceflas earum ex oppofito (umenda funt ex fi- gnis caufarumdiminutionis ipfius, quasfuperius funt narrata_^.
Iu nrs. CVRA.multitudodefiderij coitus,quadoeftcum for
rnultifj. ... i
sBttut. tititdine corpons, languineitace, fanitate complexionis, &adolefcentiia;tatis, & potentiafupracouumabfque iuccelhone debiiicans, noneft neceffarium, vtoccupa- tiofinnregiiTiineeius, &in fradtioneipfius: fradrioe- nim eiuscorrumpit complexionem, & deftruit virtutc, Nct*. propter vehementiam fui nocumenti. Et fciat quod ge- neratio fpermatis confortat corpus,& cor,& paruitas ge nerationis eius corrumpit calorem, debilitat materiam, & intei!e£tum,quodfieueniteiexilloinfrigidatio,debi- liras, atque raritas corporis, & faciliras fudoris, vtantur exercuio pr^parationis,& balneari inaqua frigida (i pof- fibile eft: confert enim, & non oporret, vt frangatur de defiderio aliquid, nifi de illo, qui eft propter fuperfiuita- tem repletionis excaliditate,aut humiditate operationu eias in ea cum euacuatione. In illo autem cuius caufaeft acuitas fpermatis,vel alterius humiditatis, ve! alia caufa ftimulans,ficut dictn m eft fupra in cura gonorrh^x,pro cedatur curatione priapifmi,quarnifi acceleretur,exten- fione virgx perueniret xgerad tetanum ,& quandoq; ad apoftema vaforum,propter tradlionem rnaterix, extefio eurdticGa- nisdolore; atquecalore, & moreretur. Gal.vero taledo- j '"'mitb cu ' r curan p a 'fi° ncm cum v.primum euacuatio, fecun- atX" 7 '. dum mfrigidatio, tertium calfadlio, quartum regimen, & diarta.quintum corredtio accidentium, vel prxferua- tioabeis-, Primu relpicit corredtionem accidcntium,vel praeferuationem ab eis,quibus propter periculnm inftan dum eft prius. Et cum hoc caufam materialem inflatio- nts,feu generandx ventofitatis abfcindit.completur aute cum phlebotomia,virtute,&xtate confentiente.fiuuen tute,in qua maximeconuenit,euacuandoenim materia, qux poflet attrahi, & infrigidando caliditatem trahen- tem, a tetano prijferuat, & apoflemate etiam, ptirgatio- nemcum vomitu abfq; lolutione ventris, ne faciat ma- teriam currere ad inferiora,& inHet magis:quare coi ie_j dimittant/uperiora vero exercitent. Secundum refpicit dilatationem venarum,& caufam eius, & etia ventofita tis deficietem (ubalrerat,& rectificat; completurautem cum frigidis, proportionatiscalori, interius, & exterius approximatjs. Interius,vrladtuca, coriandrum, nenu- phar, camphora,& fimiliafrigida,&ficca,habentia vir- tutc coferuandi fpermaris materiam, papauer: fua enim ventofuate fortafle iuuaret ventofitatem, & cum frigid? aqux potu. Et exterius cum balneo fngidx aquxappro- ximacxgenitalibus, veltoticorpori, & renibus. Etcum cmplaftris, &ceratisfngidis, vellaminaplumbi fuper pedtinem ligara,& fuper rencs fi non nocet,& ftratis,fa- 6hs ex folijs rol.fahcum,& myrtoium, &c.Tertium re- fpicic ventofitarem iamgeneratam,& inflationem refoU uendam.completurautem cum vnctionibusexcalidis temperatis, vteftoleum chamxmillx, &emplaftru ex agno cafto Quartum elt regimen,& dixta,& elt vt abftt Ctitw um* ucac ab 111'latiuis, & vtaturexrenuantibus, vtruta,agno peratiiitua. cafloui Itomachi infiationibus didtis. Quintupatetper %7utidm' n P^ m '^ m '^-oituSjfiquidcnaturalis fir,iuuamentumpr.e- , jj aan( }j u ij UO) ^ ipecici.Indiuiduoquidem,nam virtu-
E tes corporis validas reddit, cor, & c^tcra mebra allcuiaf, oi cmfonat ,euacuationeautem fpermatis calorcm na- turalem fuffocantis fua multitudinecaloripfealleuiatur erigitur, & confortatur, cuiusconfortationecxtere vir- tutes validx fiunt,naturales,vitales,&animales ad pera- gendasadiones'. Ipfeenimcalor naturaliscum fitcaufa omnis aCiionis naturalis, tanqua fol naturalis in animali exiftcns, ficur Hip.dixit,animal ab initio conficitjappeti tum facit,conueniente digeftioncm,& cuilibet membro afIimilationem,fuperflunatesexpellit,humiditatesdila- tat, & ex extcndit,ficut corpora ad augum® ntum pcrdu- cit, & complet,fumofitatibus venenoiis ad retenuonem fpermacisaggregatis,propter eius euacuationem ceflan- tibus. Cerebriq; liberaturfpintus,& ammal dilataturad gaudium, ficq-, membrum viuificat, & vigorat: cerebru quoq; ab impreffionibus melancholiciseripit. Caput a grauedine,& doloreoculi,& tenebro!itate,& omnt s fcn fus perfcdtiorcs reddutur, & clari: dolorcquoq; renu, & p emundtorioru,qui a re[>letione funt,fanat, & materias a- poftematum accidentium in partibus inguinum, & te- iticulorum abfcindit. Speciei vero iuuamentum praftat in eius confcruatione. Haciunr uiuamcnta coims natu- ralis teperati,innaturalis vcro iuuamentu no prarftat Ipe ciei,necindiuiduo,necquoadanima,nec quoadcorpus, vt plurimum didtum eft.Intemperatus aurem cu fir du plex,f diminutus,feu miffuspenitus,&fuperfluus,& di- J" miflionisipfius,nocumentaperueniunt contrariaiuua- rat, mentis ipfius temperati exiftcncis, pradidca maximein derelinquentibus ex crci tiu mjretenr u m enim longo tem jx>re fperma aegregatur, & narura venenofam acquirit, exquo fumus refoiuitur frigidus, & ventofus,qui pctens corconflringitcaloremnaturalem, &fpiritum concul- cado (uffocat,& extinguit,ficq-,corpus totum infrigidat, &omncsadtiones naturales debilitat, & petenscapuc de fui natura cerebrum perturbat. Et fenfus hebetes, &: tenebrofos,interiores,-& exteriores reddit,& ipafmii in- ducit; & anhelitum aufert, prout mulienbus accidit in ^ fuffocatione matricis, licet rariusquam in illis, Ort in fuffocatione matricis dicetur. Ex fuperfluitateautipfius nocumenta eueniunt generalia, & fpecialia. Generalia funtquarponitcum dicit,quoniam ex venere fitcorpus frigidius,rarius,debilius,& ficcius. Specialia funtqu^ex ilhs fequuntur, vel caufx litorum fiunt, qux calidaexi- ftunt in fuperfluo coitu de fubftantia cibi, feu humidita- tum naturaliummembrorum, & principalium magis, ac fpiritus multum educitur, propter dcledtationem, 8c (ic calordiminuitumaturalisvalde, & refoluitur,quare corpus infrigidatur, foluuntur virtutes, & partes mem- brorum corporis non regunrur,ficq; coqions inlequitur raritas,& quanto plus homo coit, tantoplus dclect.uur, & tanto plus debilitarur.
Nocumenta verofpecialia funt, queex illisfequtltur, & ex eis funr,qux calorem, vel diminutionem,vel rcfo- lutione fequuntur,& infrigidatione,vt elt tepor,rigor,^t horripilatio, & propriein corporib. inquibusmali hu- j-j moresexiftunt. Etquandoq;iequunturfebrisacutx,& fuperat i ipfis nigredo,& citrinitas coloris. Etex eis iunr, qux accidunt ex debihtate virtutum,vt qux ex debilita- tenaturalihepatis,&itomachi. Vndeeftcafusappeti- tus, debilitas ftomachi,rugicus,&digeitionisdebilicas, & excenuatio membroru & cafus capilIorum,& fijtet eo rum anhelitus,& ftringiturnatUra,& accidit dolorcoli- cus,& pollucio eius multiplicatur; & proprie in quatita- te, & regiminecalidis,& humidis. Etexeis funt,qu?ac- cidunt ex debilitate virtutis vicalis, & cordis, vt eit pul- fus cordis malitiaanhelicus, rixa, & triftitia,& proprie in illis, qui haber compiexionis m.ajitiam. Et ex eis iunt quxacciduntadebilitateviitutisanimalis,& cerebri,<$£ m fenfitiua, vt eft vifus obfcuriras,& debilitas in auditu, vel tinnitus,& aliorum fenfuu hebetudo,& ftupor adeo, vt fentiaturformicaruminceffusacapite viq;ad finem dorfi,& dolorem quoq; renum, & veficx, & laflitudinis ipeciem r.refactnm, qua- cum materiam attrahit a mem bns vicinis,& Xtnngitur eorum natura, & accidir quoq;
debilitas

DE ^GRIT-
«ebilitas In ffiotu, & neruis motiuis,adeo vt setiat onus fuicorporis,exeo, quod virtusdebiiis illud tolerarene- fluit. Inquitenim I )iophi'ius,coiputcomponitur ex de- fercnte,& deiato,dcfercns eft virtus,delatum cit corpus, TigsliSj&egreflio ocuiorum , licutin flrangulatis; & <x eis,quxacciduntex corpons raritate, vtfudorrefolu- tiuus virtutum omniamcoadiuuante debilitate. Etde iominibus, funt, in quibus eft fuperfluus coitus magis nociuus, &m quibus minus,&in quibus mediocriter fecundum diuerfitatem eorum in potentia toleradi ma- gis, minus,vel niedioctiter. Magis vt hominescalidi,& humidi complexione,xtate, & habitudine,& vit? delica tx. Minus vero conrrarij his. Mediocriterveromedio rnoclo fe habentes, & cum accidunt nocumenta funt magispencu!ofa. Etfinhiliterdimifliocoitus,non tame tantum quantum fupe: fluitas nocet. In hisenim, in q- bus iuuatiuum fecundum, quod cducitur, non eft flmi- le liis.in quibtis fupetfluum, &abfolute nociuum. In il- lis enitn nocumcntutn magis prarflat, quodeit plus eo, quod eft minus; nocumentaenim plura in extenfo tem- pore exeius fuperfluitate accidunt, &corrigibilia mi- nus-, nocumenta e.irn prxnarrata fuperfluitatis plura_j funt, & difficilius corngibilia nocumentis omiflionis, harc enim inanirionecorriguntur, vel exercitio, vel ab- fciiiione, &abftinentia (ola j illa vero rehume&atione, quxdiflicilioreft. Inquitenim Gal.replere diflicilms ell quam inanire. Et fi in mulieribusaccidat ex dimiflione coitus accidens, lcilicet pt.r:ocatio matricis,qua: eft pe- riculofior, & difficilius corrigibilis, illud eft tantum ex repletione etiam atque rarius, & acciditinmulieribus tantum, & non in viris, in quibus eft grauis nocumenti fuperfluitas cum continue,vel quolibet aclu emittant, & ad illud conentur, fasmin.-e vero rariflime, & fr dele- rJe fimpt: ctcnrur magisfecundum Gal.noneftillud propteremit t ere folum»(ed propter recipere quoque,eoquod aque fe- cundum fententiam eius. £t breuiter dimiflio m mulic ribus coniuetis plerunq - , nocibilior eft fuperfluitate coi- tus. Superfluus veronocibilior maribus etiamconfue- tis propter caufem iam dictam. In iftis autemfecundu 4.dtI».tf. Gal.iiiem facitpius, quodminus. Inquit Hippoc.men- ftruis plunmis venientibus accidunt xgritudmes, & no venicntibus amatriceaccidunt argritudines: qux ergo corpora a fuperfluirate Iseduntur, digniuseft, vt coitum minorcnt ,non tamen totaliterdimittant, omnibus.n. complexionibus, & hominibus etiam dyfcrafiatis con- uenit moderatus,vt Gal.ait.Et fciendum, quodretentio fpermatis incoitueft mala, quoniam quandoqueperdu- f. Mph>.!?. cit ad contritionem duoru ouoru vnius,vt dixit A buha. nocumeta vero fupflurtatis, & dimiflioniscoitus didta, man jf e ^ a 3 q U j|3 US oportet deinceps fubiungere cu- ras,& regiminia vnicuique propna,qux fequuntur.
Deregimineeius,quemlxditdimifliocoitus. Cap. 19.
Egimen vero eorum, qui coitum dimirtut eft tres
rcs. Primamateriamadcoitum incitantemabfcin dit.iecundamembrorum genitalium alteratdyfcrafla, &eorum ;unam fubalternando refrenat. Tertiamebra Ixfa redlificat,& confortando alarlione, & nocumento vlteriori prteferuat Primarem complenteuacuationes cum phlebotomia, fudore, & exercitio fuperfiuo, & de- riuantes cum vomitu. Et minorationes ciborum, & po tuum multiplicantium fanguinem,&: fperma,& vento- htatem. Et vfus ciborum,& medicinaru habetiu mino- rare fpcrma,& reddere caftu, qui iunt dictcr fupra in cu ra gonorrhcts. Secunda rem complent fomenta, vndro- nes,& empiaftra infrigidantia cor,genitalibus applicata, qui dicffca funt in priapifmo, & diuerfio animi ad alia cu riofa. Tcrtiam rern comrlent ea, qua' ftomachum,& ce rebrum, & corpus mundincant,& in mulieribus matri- ce,& qua illa confortant, & confortado fumos a cople- xione,vel ^pprietate ab eisexpeiiut,qualia funt fimplicia vtcoriandrum,proprie prieparatii inaceto,(andahs,fpo- dium,& alia compofita, quxdtdh funt incapitulis pto-
lATRICIS-
prijs, oportet tamen, vt non fubito, fed pauiatim mini- ftren tur, & perueniatur paulatim ad diminutioneffi coi tus cum interpolattone opportuna.
De regimine eius. quem krdit fuperfluus coitus. C ap. 20.
EOru vero,quos fuperfluus coitus l?dit regimen du- plex eft,generale,& fpeciale,generaleeftduplex,vnu coitii,qui lalionis eft cau£,abfcindir,&diminuit:Aliud nocumento generaii prouenientis ex eo proportionali apponit. Speciaie, nocumentis fpecialibus correfpodet; primum in curapriapilmi eft didtum/ecundum innuit Gal.cum dixit,quia enim ex venere rarius,frigidius,im- '• fi" 1 "- becillius, licciusredditurcorpus,oportet,qua: infpifsar, calefaciunr, & roborant virtutem aflerre, ha?c vero cu regiminecomplentur humedtatiuo,pra;di6toin curadi minutionis ipfius. Sed vnicuique nocumentorum ipe- g cialium remedia difpenfat, qui quia funt plura, & diuer fa,quibus in proprijs capitulis eft prouifum omittamus, & prouidenti animo, & iudicio eligantur.
De his,qux deleiftationem faciunt in matibus,& foemi- nis in coitu. Cap. 12.
INquitprinceps Abuh.noneftturpemedicoliloqua- 3 ,.p, tihi tui demagnitudine virga:,&coangultationc vuluaf, s- traa. .. delectationem pra-ftantibuscoeuntibusipfis;funtenim cau(x,quibus venituradgenerationem,&fpecieifalute, necnon coiungunramorem infeparabiliterperdurante, prout Diuinalapientia ordinauit.Cum enim virgapar- uaexiltir,muliernon deicdtatur, & cum vulualargior, c " [ '" neque vir,quia fperma non emittitur, & fi emittatur cu paruitue;quareanxiantur corpora,&re(oIuuntur, & fpermata debilitantur,& ly: generatio nonprocedit, nec fpecies conieruatur, & cumnon inueniantdeledfa- tionem adinuicem diuiduntur vnufquifq; quoties fibi C compareminueniat,cui adhxreat,vt deledtctur.
Expedit ergo regime perrractare magniticationis vir- Dt hil V* gx,& vulux coanguftationis,& alia deledlationem pr?- itantia quoquo modo. Et ex magnificantibus virgam etiam adhuc augmentatam,eft friCtio,exercitium,& ci- bus multiplicans fanguinem, & etiam potus,in augme- tatis iam eft regime lmpinguatiuum, quod infra Chri- fto dante,dicemus in decoratione. Etex proprijseft fri- «Siocufanguifugis,& lumbricis terreltribus exiccatis cxalhalalebieth, & fumantur, fanguifuga:, &ponantur in vafe, inquoeftaquaearum, & dimittantur hebdo- mada vna, & vltra donec exiccentur; deinde terantur, & iiniatur virga cum eis.
Etexcoanguftantibus vuluam funt quxdam, qux il- StriuftntU lud faciunt conftringendo partes vuiua:, & collum ma- tricis coadiuuando, vt ftyptica, & pontica per mcdum encathifmatis, fufliimigij, epithematis, & collynj, ap- proximata circavuluam , qux funt notafupiain cura D fluxus. Et exillis funt gallximmatura', & *myrrha,ba- *myu. lauftia-,meipila,& finnliacontrita,& decodtacum vino pontico,cumcypero ,aGgalliaadredolendum. Etexil- lis luntcorticis pini,drac.iiij.alumii^is, partes.i^cyperi, partem.i.decoquanturin vinoponnco, & odonfero, & madefiatin ipfo pannus lini, & fuperponatur vice poft vicem, & elt bonum medicamen faciens acquirere vir- ginitatem . Et quxdam iiludaguntconglutinando, & funr nota fuprarn cura fluxus fanguinis narium, vonii- tus fanguinisjvlcerum renum, veiicx.
Quadam iliud faciunt trahendo humoresad ,'abia, & ad parietes vulux, & repellendo,quare tumentlabia, & via media coardtatur, & iiinr medicinx ruoificantes, & calefacientes,& ex eis propriu cordumeni,& fi bulliat cum gal!ia,& mufcocum vino,&epithemeiur.
Exprxftantibusdeledtationem vtriiq; elt retentio in Ve hu orecum meile emblicorum, cubebarum,& *hafcx, & t r '? an, i" zingib. & pipercum mellemultiplicatfaliua,quxpra:- ilat vtrifq; deledationem, ex qua etiam fi mungatur ca- Mefut. M M put

FRANC. DE PEDEMONT
putvirgacnon?ftma!um,cumprimadeledatio eoirus infn€tioneexiilit,/ecunriain emiffioaeipermans, & quia mulieremirtit fperma,&rccipic.maiorein deledta tionem recipit, cum emittic viroemitrctecum ea, vnde Gal.dixit: in lenfu verogenifalium mcmi >io; um,qux- dam virtus eft propria fOrtis,/ciiiCct cxiitcns, qua; in vi- ris eft expuliiua, iu foemmis in teiliculis, & vafisfper- matis:in vuiua enim io.tiscft virtusappeticiua, quia natura fortitudinem habctvirtutis meijcicndo,& lii- (cipicndo fperma cum nimitJdefiderio, & deleclatione.
S y M M A
IIII.
D w> wtw- brn organ* generAtiontt iv mulicri- bui.
Qnjd/lt ma trix.
Qvartf pamcul.f feciionis prim<e,de cura. agritudinum membrorum generationis in mulicribm.
PROLOGVS.
T tuiimus hucufquc fermonem in me- bris in generationein maribus vtici- tis naturis,iuuamentis, &attionibus naturalibuseorum,<acdifpofitionibus prcter naturam eifdem cotingcre po(- fibiiibus medicinas adducamus iahi- brcs; deindearieremusfermonem in inftrumentisgens rationis in mulieribus fimilem;c)f conuenienruenini vtrorumquc propnjiiimis inftrumentis habet geneiatio proprie fieri, & eis mutansa fanicatequomodolibet mi- pediri. Sunt autcm duo membra orgatiagenerationis m mulieribus naturahter creata, fcilicer Matrix, qua; fa- cit ad effe,& vbera qux ad permancntiam faciunt gene- rati poitortum.
Eit autem matrix mebrum figune concaua; receptio- niseius,& conferuationisgratia, ex (ubftaiitianeruoia, non quia ex neruis a cerebm procedentibus fit contexta, fed potius eius fubltantia iimihscft neruis ,quia alba , vi(co(a,exte(a, panniculoia; licet nerui aliquidadueniat, r>t ttmpefi ex quibusfentit. Et cotnpofiraex duobus panniculis,(eu m "" tunicis ad melius con/eruandum; quarum intenorcft afperaad modumlingua: bouis,ad melius contincndu, & venofahabensplures venasquietas,& pulfatiles rami hcatasex venis porrx,qnibuscontinuanircum hepate, mammillis, & corde, quarum otiticia figuntur in ipia, & vocatur foramina matucis, fiuecotvledones ,quibus continuantur panniculiembryonis, vtcx fanguinecur- renteineis embryonutriatur,&ciusfpiiitus, &calpr euentetur frigiditatc eius, & tunica exterior plurimu eft neruofa,& non funt tales nifi, vt dilatentur apud conce- ptum,& magmficationem embryonis, & apud partum conftringunturadexprellionem ipfius. Fitquantitasma tricisiequiturcorporisquantitatem,ficutfunr mammil \x In puellisenim minoreft vcficaearumpiurimum. In augmentatis vero, cius quantitas eit completa, ficut vberaoccupans fua magnitui!ineomneid,quod eft in- ter propinquitatem vmbilici vfquc ad meatum vulua: po(tremum,adquamperuenitcollumeius. Ettigura eius eft extenfaarcuata,m cuiusextremiratibusiiabet duo oua fimilia teftibus viri nuda, non coopeita,vt illi, & quen»admodiur^ viri habent vafa (permatis inter du- os tefticulos, & expulforium radicis virgae, fic rnuheres hat>ent va(a ipermatis incer duos teiticulos, & expulfo- rium ad concauitates matncis; habct enim duas conca- uitatesmatrixipfainhomirubus,&in alijs animahbus lecundum numerum papi!larum,nonquod (irnume- rusembryonum fecundum numerumconcauitatum ta tum, vt aflerunt quidam. In ipfa enim matricein con- cauitaribus eiusgenerantur quandoquequinque,&eft maior nmnerus, ad quem peruenitit nati prout Albuca- fis, & Ioan.Serapionis,& Ariit.ix.deanimalibusair. Et quia duas habet,quaudoq; plutes generatur, & plurimu duofunt,&iieatiinumero confequantur,&ip(aapud retentionem menftruorum incraflatur, & cum meftrua tur,extenuacur,& munda remanet,vt exinde melius co- ceptionifiacapta. Eteitpofica inter vcficam a partc au-
mxtrtci cva » ntre.
E teriori,&inteftina apofteriori,vtfiteiaduobusIarcri bus obfaculum, & itatus eius fit in tutela fimul inem- bryone; & ligatur marer cum dorfo ligamcntis plutibus fornbus,& ad parres iuminis,& vefica', & olblaro pcctr nis,txiftentibus de genere neruorum; venarum,& arte- riarum. Etcollum eiuseft nt'ruoium,&laccrto(um,tu- gofum,fri6tioni aptum,quodcoituincrafiatur,& impin guatur. Eteius logitudo a-qualis eft inter vj.digitos viq; ad ix.& quod eft mter illud. Et quandoq; elongatur, & abbreuiaf per vfum coitus,& dimifiionem ipfius. Et qfi que aflimilatur in quantoin figura virga: cum qua coire coniueuit,& elt habens meatus duos. Vnum in extrinfe cum,inquoftmtpanniculi conrextiex vems,& ligarne- tis iubrilibus valde,ortisex onmibus partibus eiussquod deftr uit vio!atio,& currit, quod in eis eft de fanguine. Et cum coit matnx vfq;ad llludos trahitur,quafiproce- dens ad illud defiderando attrahere fperma, per fuain n3 turam,&formam.Et mea?uscolli vefica?,pcrquemex- P tra vnna edticitur,cft iuxta ipiam a parte(uprema, * f ~~Vr alia membra tranieundo per ea,non Ixdat. Etin aliqui- bus mulieribus collum cadit ad fiuiftrum, & m aliqui- bus earum ad dextrum. Aliudin pro 'undo iuxta os ma- tricis cx quo deglutit tperina, & cum deglutiuit conclu- ditiu-,quod puncra acus non poffet ingredi, & eo aperto Dei prarceptopariet f^tum. Etin coiloiuxtaosipfius fun t orificia venarum, per qu? menftrua exterius expel- luntur,quibus litperfluitates corpons corius purgancur, non venientesadeiusconcauum,neinficiaturconcauu continens, & contcntum. Ex quibus manifeftecolligi poflunt aCcior.es vniuerfalcs,fiue naturales cau:f,&£gri tudines matrici euenire poliibiics, cauix.f earum, 6c fo- ca,& nocumenra adtionis ipfius. Actioncs vcro natura- les (unr menftruare,concipere,impracgnari,& parcre-
yEgritudines autem pollibiles euenire, funt propria:, r;>1(A _ & excomunitate. Et propri? funt fimplices,&compofi- nt,pofiti-ta t?.Simplices,vt malacomplexiofimplex,& commixta, pura,velimpura,mala compofitio, & folutio continui. G Etcompofit;c,vtapoftematum genera. Excommunira re vero fimt, vt communiter ipiacompatiatur membris alijs,& maxime fupenonbusprincipalibus,ficutaliac6- patiuniureidem,proutaccidit in iufFocatione matricis, & multiplicatis xgritudinibus in matrice debilitatur he par; & difponitur,vt fiat hydropifis. Nocumentaadtio- num fun t plura, lecundum plurahtatem eorum,qua;in- fra ponetur. Ex quartim confiderationeperuenircopor- tetadcognitionem agritudinu pra'did:arum,&cxcxeu tibus menftruis,& alijs, qualitate mutata, dolore, & tu*. morecirca ventrem apparcnte.
Continebit igitur fecundum hax, hcecfumma quarta, capitula. 19.
De mcnftruis,& eorum iudicijs. Cap. 1. fol.51»
Deconccptione, feuimpra;gnatione naturali.
Cap. 2. 510
Deregiminepra;gnanris,&faetus,&concipientis maiculum, &gemelIos. Cap.3.
H De r artu naturali, de quibus tantum folummodo procedemus,quantum fpe6tat ad indigeitionem eorum, vt per eorum notitias, cauias conierua- tiuas, & nocumenta ipforum (fi qua; eueniant) cognofcamus, & eiusprouidentiam, vel cutam faciamus. Cap.4. ji
De tnala complexionematricis,& cura eius.Cap. j. 91 Dea gritudinibus cius,ex q bus eft oppilatio. Cap.6. 91 De lufpenfione matricis,& deafcen(ueius,&dc declinatione ipfius,& defceniuieupr^cipicatio- ne. Cap.7. 95
Deprifocatione macricis,& medicinis cius. Cap.S. 0$ Defpeciebusfolutioniscontinui matricis ,exqui- bus iunt vulnera,corro(iones,& pucretattioncs, rhagadiXj&tiftulx. Cap. 9. <j^,
Deapoftematibushumoralibusmatricis. Cap.io. 94 De nocumentisin attione menitruandi,&pnmo decuratluxasmenftruorum. Cap.n.
De

DE ^GRIT-
De<5urfiiroatvicis,feufluxu,&aqua. Cap. iz. 96 Dccuraretcnnonismcnflruotum. Cap. 13. 96
De nocumentisin actioncconcipiencli, & imprx- gnandi,& primode fteniitate,et difficultatcxm- prxgnattonis. Cap. 14. 97
Dc mola matrcis. Cap. if. <>7
De nocumento partus, ex quibus eft difficulras.
Cap. 16 101
De cura accidemium, qua: fequuntur partum.
Cap. 17. 101
De rctentione, & cxtradtione ecunda:. Cap i}5 101 Deabortu, & accidentibus,qu&' (equuntur.Ca. 15. 101
De menftruis, & eorum indicijs. Cap. 1.
• - •
jtlevflmum yf Etifirui funta fanguinefuperfluentc in muHeri- qui. J_ VjL bus,ficut fperma ex fiiperfluoeius in viris, aliter tamen,& a!iter,prout Arift.ix de animalibus dixir, talis s. rfe f/«. enim fanguis m mulierum corporibus aggregaturquo- dniitM.t.3. f jj le permdigeftionismodum,proptcrlaplum naturz iplannn ad frigidum, & humidum cx decidentia fexus, cum fit femina mafculus occafionatus, hoctamen clt Diuina fapientia ordinante, cuius gratiaearum illultra- ta natura emittit talem fanguinem m matricisconcauu, vltraillum,quem infubftantiaeiusemittit pronutrime to ipfius, graria genealogix' leruands, vt fi quidcm purii in eo fit,cedac in nuriimentum, & augmentum corpo- lisembTyonis iamex (emine mulierisipfiusmatcriali- rer generati, quod vero impurum,aut (uperfluum, de corpore cxpellatur,qucmadmodum cftvidcrc 111 plan- tis' umidis,exqu!bus(peciesgumorumemanat, quod mcnftruum dicitur,(eu flos mulieris. Etquiacorpus ipfius generationi eft aptum, cum completum fuerit,& per.cCtum,dicente p:ilo(opho,runc vnumquodquepcr fedtum eft, cum talcquale ipfumeft,gencrarepoteft,fan guis ille ad matricem non mittetur,nec menltrua appa- rcbunt donec completum, & augumentatum fuerir, cu priusin nutrimentum,&augmentum matricistranfeat ommsfanguis, quigenerationi fitaptus: hocautem te- pus hxi t narura in xii j.annis, cu m maribus in xiiij.limi- . taffer,i<c hocpropter defedtum natura: mtilieris,quia in vtero tardius copletur, & citius perficitur extraipfum; quod enim debile, & frigidum elt, tarde venit ad termi- num ,& cum peruenit,parum durat;ficque mora, & liarus in compkmento cft breuis, & ex tunc menftrua completa priuanturex liccitate corporiscooperantera- tionextatrs. Inilioauteinintermedio,generationefien- te, ills fanguis totus rerinetur, & puium cius propter nu trimemtum embryonis,atqueaugmetum,&carnisge- nerattonem immittiturin matricem,propartead vbe- ra, vt lac nar nutritioni eius opportunum poft eius ortui impurum vero partitn releructur in venis fecundini, & vacuocius. Et tuncauxiliaturfualubricitate, vtfaci- * • lisfiat exitusembryonis. Etproindecumantepartum menftrua (uperueniant inquantitateconfueta,fa:tum fignificat argtum vel debilem,vtdixit Hipp. niliin mu- t.tfi». t». l ,ere anguinea vaide,in quantitateminori confueta.Ge neratione vero non fientein muliere(ana,purumeius retinetur in membris,& eam impinguat, vt eft manife- ftum,quod vero impurum eft,ad matricem tanquam to tiusienrinam impellitur,viabeaextracorpus,vt fuper-' fluu educatur,quemadiriodfi per hxmorrhoidas exiens: qui tamen ah|sanimalibusre(eruatiir,vtinadditamen-. tum fui corporis conuertatur,nec tamen quotidie educi tur ,licet quotidieaggvegetur, nequotidieabon-.inabilis Infeitioeius,& deturpatio inlequatur, immopaulatini aggregetur, quandiu (uperfluentis fueritquantitatis,qua naturaex|)ulfiuafui corporis nequeat tolerarc, & proin- de adeius moueat expulfionem. Haxaurem tempora, vera Dei fapientia compenfauir, vt tempus aggregatio- nis eius a:quale elfer menfis vnius, & plus,& minus,fe- cundum naturaetemporis,&regiminis varietatem,& di eitur tempu-s inteqx>lationisip(oruni. Etfimiliterrem- pusaperitionis ipforym m fine mfnfis coadiuiuairin-
MATSICIS. ' ' 90
fluentia Xunar, & perdurationis ipforum, vt.tquale Ht- illud, quod inter vnum dicm eft, & (eptimafiam, & elt tempus dicrum trium, licct in aliquibus fit latms", & in aliquibus breuius,proptercaufas pra:diftas,& nmilitcr quantitas,&quaiitas;cum enim perindigeftionismo- clum aggregatur talis fanguis i n corpore mulieris, in qua digeltio fortiorelt, vt in mulicre virgine,pauci cibi, & maioris exercitij.concurrentibus alijs circumftantijs fi- milibus,,quantitasminor crir. !n qua verodigeftiode- bilior, vt m lapfa,& molli,&mulri cibi, & oci),circum- ftantijsetiamfimiiibusconcurrentibus,maiorcrir,pro- ptereandem caufam. Color communis 111 pluribus ip- r>e }arument(ubrubeus,adalbedinem tendensad modum l " ! '»'?"*• fanguinisarietis nouiteriugulati. In puellis languineus "' inpnncipio. In melancliolicisveroiubeus,ob(curus-, in cholencisautem rubeus ciarus: in fanguineis rubcus ro(eus: m phlegmaticis ad albedinem multum tendens. Cum crgo menftiua funt temperata mquantitate, qua- litate, & temporefuoconcurrente fecundumconfuetu- dinem fuam naturalem inomni fpacio, funt caufa tar.i- tatismulieris,& mundificationiscorporiseius,inom- ninociuo in quanto, & quali, & faciunt iplam acquire- re caftitatem, & paucitatem defiderij, & euentus ipfb- rum erit fuauis cum bona tolerantia, & abfcjuealiquo accidenre paruo;natura enim mulierum difpenfans cor- poraeatum,permatricem ex menftruis,velurperrenes et vriiia ftatim videturexpurgari,vt Galen.ait. Cum, ergoalteranturadiipofitione fuanaturali, veniuntcum prauisaccidentibus, fcilicet dolorecapitis,faftidio,caiu appetitus,debilitate cordis,dolore dorfi,rehum,Ium- borum, &ancharum grauedine, quzeuentusiplotum funtfigna,&(iintcau(aa'giitudinum plurimarum. Et■ fiquidem alterctui in colore, vel temporc, cau(a cgritu- dinisindicatneceffariamprxuifionem^dicenteHippo. t inapho.Mulienmenftruafinecolore,aiitnon lecudum iefemper fa6ta,purgationeindigere fignificant. Sivo roinquantitare,fiunt a:gritudinumcaufe,vel morbi. ! Inquitenim Gal.fanitatem eife temperamentum, & x- qualicatem exiens, aut temperamentum proculdubio venit in infirmitatem, & fi parum; caufa morbi fit •, fi vero multum, morbus appellatur, vnde Hippoc.Mcn- ilruis plurimis venientibus, & non venientibus a ma- trice accidunt a:eritudines,accidenres,ex(upeifluitate jpforum(unt a-gritudines inanitionisprincipaliter,& per fe, qua: funt nota:, peraccidens vero, & confequen- terfuntaegritudines rep!etionis,ex quibushydrops eft plurimum. iCgritudines vero accidentesex retentione iplorumfimpliciter, velinparte, funt repletionales ,6£ perfe propric, & quasdam harum funt propria: corpori, quxdam matrici, & qu.rdam communes vtrique. Cor- pori autcm proprix a:gritudinesfiunt,cumantequam impeliaruradmatncemgeneratus fanguisexquo men- ftrua fieri deberent,corrumpaturin venis,&feb acccn- dar,& colligaturinaliquo membroadapoftemata, vcl ad pnter naturam aliter difponatur. Matrici proprie^
! fiunt, ex quo ad marricem miftiis eft, vt retinearur ibi- dem, necextraexpellatur :vtriq;autemcum luffocatio matricisfiatexeo,&h.r,&alia:£egntudines omnis ge- # neris difterentesinter lefecundum diuerfitatem com- plexionis, namfifueritcholerica gencranturineaa-gri- tudinescholerica:; fi melancholica, mclancholica:; & fi phlegmatica,phlegmatici; & fi fanguinea, fanguinez i Peraccidens vero ,&fecundariofiunt .Tgritudinesina-' nitionis, v t Huxus ventris, fluxus fangumis narmm,vo- mitus fanguinis, harmorrhoides, & fimilia,eiusmare- riam deriuantenatuta, vt Hippocra.ait 111 aphor. mulie n . ri menftruis deficienubus fanguinem ex naribus fluerc bonum.
De conccptione,feu imprxgnationenaturali.
Cap. 1.
COnceprio, generatio', & impr.Tgnatio,confignifi- »
cantidem generaliterfumpta:: lpecialiter anjem- Mc/ue. *MM 2 conce-

FRANC DE
concsptio eft feminis amatrice appnchenfio, & prior gencrario eil embryonis, &confequens. lmpra:gnatio verocft muiieris, & vlttmonpparens,quafi vna alteri fit diipofita, im:i:i(To enim femine in mauiee,vtroque exi- itenre generationi apto,& bene difpofito, vt quia femen vin,& muheris non iit aiteratum, nec cyrruptum, nec aliquo modo notabilitet infeftum, fcu debilitatum,irn- rno pci; -'cdtri m ,& fanum, vr fupra dc fpermate eit diftu - , inmatriceeriam temperata,quod Hipp.ait,cumdixit, f.apbo. «i. Qnxcumquc frigidas,& denfas matrices habent non c5 cipiunt. Similiter,& in maribus habensgeneratiofper- matum, maximcconcurrente mtetiori impreffione (ii- penorum principalium, vt quia in eo fit dcfiderium,hi- laritas, voluptas. Etexteriorum fupercmleftium corpo- rum miiuentia, & aliarum rerutn regiminecondecenti. Sicutenim vidc.eeit m femine proiedtoin terram,quvVi runc ternperatnr germinatio, cum prardictis confimiiia adfint,cum veroindifpofitio fu ex parte eorum alterius, vel araborum, germinatio impeditur, vel annullatur ftilcepto enim femme inmatrice nonadhuc generatio ciitcetta, niii (cmen sr ~Viri mixtumfueritcum femine muliens.quatenus contemperenuit, & muicem a»ant conuenienrer in matcria generarionis, dicente philofo- pho,Semen enimnifimixtum fuerit exduobus, non generabituranimai;ficutnec cafeus,n!(i commi ceatuc c<!agulumlad:i. Vndeg;nerationisvirtus ociofaeil ca- rens materia propria,quam atcingat, tuncautem bene mixcum eiit cxduobus fetninum ,cum in coitu fimul ambo f crmata emittentur conuenientibus voluptati- bus,&appeticibus,quieasimpeliantad inuicern mter fc; matcrialis cnim cum appetic formalem,& cconuerfo fibi occun unt impuifa admuicem,& melius coni mifce- tur, & temperantur. Cumque tale fperma mixcum_j fucrit macrice cali, nec aliud lmpediensiuperueniat ex parre reo) mmis, & caufarum, qu.x fiint caufe aboLtus, dequo infra, Chrifto dante,diccmus,& matrixcolli- gccur fuper ipfum totaliter, vt nullum interueniat ibi va cuum , & os fuu incrinfecu eciam caiiter clauder, vt nec 1 * ido «f. punctaftyli/velacusingredi poflit,vt Galen. dixir,con- «. & j . <ie ceptiotunc fa<2aefle dicicur,6i extunc fperma manetin cau.fimpt. forma lactis per fexdies jdeindealceratutpotentia vir- 's&uttrre- 1u cisgeneratiuce ex iftent is in fpermate viri,quxalrerat, t»Mit ipcr & permifcct partesfpermatis mulieris,donans vnicui- ^uTptTftx qtle membro generando compicxi<ineni propriam, & iies.&em- tunc primadifpofitio, qux accidit.eftduplex. Primaeft brjo fitt . fpumatio fpermatis exoperatione virturisinformatiuat ex virifemineprocedentis. Alia eft compofitio fubtilis cuiufdam membri exfuperfiua parceipfiusex virtuco fpermatis viri fecundum Galen. velexcalore matricis, vel vtriufque fpermatis mulieris magis,& viriminus fecundum alios. Circa pritnam, natur.c mcentio eft, vt generec tres veficas, qua: fint minerar fpiritus viralis,na- tutalis, & animalis m virili fpermatecontenci, in qui- bus iigantur,&exerceant, quod vnicuique proprium_j eft. Lt proindeprima vefica fic profundain medio hu- ; miditatis,vt deturlocus cordi;deindefiuntexlatero 1 eius fupremo, & dextro dure vefica:ramificata,-ab lila, # confu(.E inter l'e non bene diftinctae itatim ; deindc fepa- rancur abinuicem poft horam, & difcernuntur, & iit fu- premus locus id, ex quo creaturcerebrum, & dextrum, id ex quo creatur hepar. Et impletur llladextra fan- gume ad albedinemdecliui,& penetratadexteriorem partem humiditatis poft duas velicas ventofitas man- daiis, & extcndens, vt recipiat reftaurationem a matri- ce, & fpintum, ex fanguine cracto virtute virilis femi- nis a'o ipfa, vt creecur vmbilicus. Ec deindc fiunt linea- tionesoperationevircutisillius, & informantur reliqua membraradicaliaexreliquoiemine mulieris, ordine,& cerrorum dierum fpatiomfradiftmctoruin. Etcircadi- fpoficionem alteram naturx intentioeft, vtgeneretpan- niculum, quoinuoluatur embryo, &a matricediftin- guatur, quemadmodum cruftain paneex calore aftan- te clibatii generatur,in quem panniculum penetrent, & figantur orificia venarum matticis,exquibus virtu-
'EDEMONT.
. te virilis feminis ,fanguistrahittirad matricem,& acf locutn concauum generationis, vt ex eo embryo nu- triatur, & membra cius, tam modica, cura fint ex tno- dico femine procrcata , debitum recipiant nucrimen- tum, & membra (anguineagenerentur,& tunc piopric, cum membraeius creata funt,multo indigentnutrime- to,& induratus eftpanniculus i!Ie ,qui polt (patium di- uiditur in pannicuios tresproptercaufaminferiusaffi- gnatam, cura antegenerationem panniculi paruo indi- gentc embryone nntrimcnto, non nutnatur abillo,nec foraminibus.Inquitcnim Gal.generatur vero, quod eft. \ Ordoauttm,&lpariumtemporisingenerationemem- ' brorum , prout rarionabilis antiquoturn coniectura in- finuac,& exi erientiaantiqua caliseft,nam in ptimis(ex dicbus, qni funta principio conceptionisformat vircus informatiua einbryonem, non perendo aliudex matri- »
ce. Et poft illudappetir, & fit incscptio alarum m pedto- re in alijs duobus diebuspoftillud,&funcdiesoctoa principio: deindein alijsquinq; diebus,&funrxiijaco- cenrione, penetrat (an^uis a toro, & fit illud vnde crea- turcompletc. Etdemdenouem aliisdiebuspoftillosfit humiditas fanguinea, caro; & iam difcernuntur frufta carnis, & difcernuncur membra principaliatria mam- fefte,&iam feparanrur aliaaconradtuaiiorum , & ex- tendicur humiditas nucha?; & deinde poftinahjsnoue diebus feparacur caput ab humeris, & extremitatibuSjCt lareribus,& ventre. Etdifcernuntur fenfusorganaita, vtfentiatpoft illudin quatuor diebuscompletis. xxxv. diebus a principio concepcionis, quod paret in embryo- neaborlo,&inaqua pofitofecundum diftindtos dies, in quibus inanifefte adfunt pnediftindra membra, & omniainxl.diebusaborfo, &inaquapo(ito. Hocenim eft tempus xquale, &medium adinformationem, & breuiuseft.xxx.fecundum aiiquos,& longinquius, & magis extenfum cft.xlv.nam, vtquidam dicunt,nonin- uenitur in aborfo mafculus complecus ante xxx.dies,cu eius compofitio fitvclocior quam fosmina:, vt Anftot. dixir. Etcaufam fuperiusaffignauimus. Etgeneratio embryonis tunc fadta dignofcitur, & tunc apparet im- praegnatio,ideft ventris plcnitudo. Ec cum peruenit adinformationem perduplum te*npons,inquoinfor- . niatur embrvomouetur,& cumfuperuenitmotuidu- plumcius, in quo mouetur peruenit ad augmcntum_>» ciur>,&nafcitur,fi impediensnon interueniat, aut ex parte matricis , aut ex parte embryonis,quia infirmi fucnnt,&expartc regiminis,itaquod informacio fiet in xxx. diebus fecundum illos,na(cctur m fex menfi- bus; eft rarum,neccft vcrum, quia fi eflet nacus in fex, viuerct ,quod eft ralfum; fi vero in xxxv. die- btisinformatio compleatur,nafcecurin vij. menfibus, &eftplurimum;fivero inxLdiebus informatiocom- plecuur,nafcetur mmenfibus lx. & eftfrequenter. Et s ' c "" d "" t
* r ... . .... , ac aliarum
caufa triphcanoms pannicuh, mquovoluitur facus quam natura intendit ,eft, vt in primo panniculo exte- rius pofito fecundina vocato terminencur vena: pulfaci- VJ ~ M ' lcsextranfuerfo, aquibus per vmbilicumeuencatione fpiritus recipit embryo, non per os,qua: diuiditur induas,&aliam quintam <r Venam,&vocaturbiles, &eftinuolutusembryo ibi, ""Yteffundarurexeofan- gu;s,& colligatur ad ipfum foetus vrina ex effuforio vmbilici,non cx virga vfque ad horam parttis,& di- cirur Alchas,& eft vt retineantfudorem_j. Tertius eft panniculus (ubtilioralijs, vtaggreget humiditatem limofara ex embtyone,& non lardat cum fui fubtili- tare, & duritie, & quemadmodum la:dit fecundina_j, cum fit (uperficies tenera embryonis , ficut «^lcera confo!idata,qua:non funtfirma. luuamentumautem inretcntione illarum fuperfluitatumeft, ^vt feparet inter ipfum embryonem , & matricem,& (uperiiui- taces,& humiditates;& hoc neiiiaacuitate, &mor- dicacionc c 'A ; nna:,& fudorla:dereinembryonem: & qttartum vas in cOlligendo (uperfluitatetn ficcamege- itionis non fuitineis neceflarium,cum inco,qui nu- taturnon fitcrafla fupeiiluius,ncquc iax,cum lubtilc
cxiftat*

D E ^GRIT.
cxiftat. Cumq-, fprrma u;ri caiidum fuerir,digel1:um,& Jdfcu**" j &grandinofura,&ahundans,& potens 1'uper
httclitiu, fngiditatem,& lndigeitionem fpermans mu!icns,& er tMjiuti clUT1 hocproceilua dexcro telticulo,(iimaturque, & tra timjetus. ^ eatex renc a j tIorej propinquiori hepati,& proinde cali- diori,(untque conuenientia coitus polt mundificatione matricis, &cecideritindcxtrum matricis. Et fimiiitet iperma m ulieriscum proprietatibusconfimilibus,gene rabit,v: plurimutn malculos, adquodadiuuat aer,re- gio, tempus frigidum, & ventus feptentrionalis , & iimiliter xtas, adolefcentia,non puentia, propterin- complementum, non fenedtus, propter detectum. Et contrariafiadfint, generabitur vtplurimum fcemina. Etdicuntquidam prudentes,ficurratexdextroindex- trum matricis , mafculinat •, fi vero ex finiftroinfini- ftrum, fotmininat. Et li currat ex finiftro ad dextrum eius erit foemina malcuhna, feu virago, & fi ex dextro in finiitrum erit mafculus fosmineus. Porro cum fper- ma commixtuai abundans fuent inquantitate, vt diui- fum in partesincidatin duasconcauitatesmatriciscum potentia virtutis releruandac in vnaquaque fietgenera- tiogemellorum diuerfi fexus plurimum, &quandoque ciuldem,& parum faluantur,necellinconuenienscu in qualibet parteeiusgsneraciua: potenriaintegrerefer- uefur,quemadmodum m vnaquaquepartediuerfifpe- culi vis eft repiacfentatuia imagims,& illud eftpluri-
mum ». Er quan;ioque eorum generatio a duobus
fpermatibus in duobusprocedicica , vtfitimpnegnatio fuper lmpra-gnationem, interquas nonmulcum mter- fecat tempus,& tuncraro faluantur in refpedtu genera- tionis vnius: nam cum acciditin muheribus fortibus mult^ caliditans, & fanguinis, & multorum pilorum, in quibus matrjces func fortes, necaborciunt cum men- ftruis femel aduenientibus, neque bis ; tunc cafus liti- gij, & contentionis funer ambos, quod plurimum per- ducic ad febrem, & alias argritudines euenientes, eft vt alcer abortiatur ipforum, quod fi cadac imprajgnacio fu- per impr.xgnationem non invalde fotti,&inea,qu^ non concipi t nifi propter apercionem fua: matricis, non proprer fortirudinem eius, timetur: quod filius pnmus fir debi litatus, quare concipitur fecundus,& caufa debi- 0/ mttticii litacis eft, quia defeclus eft ianguinei nutcimenci. Qui- thdTt* bufdam vero vifum eft, quodimpragnacio fuperim- '" J ' pra gnationem fieri non poffit, & quod poft impraegna- tionem concludicur os matricis, ficut Hippoc.dicit, necnon cumex marrice fpermanoncurrat,exquoha- buir,quod opcauic ,propter,quod fpertnacurrir. Sed fecundum veritacemapud impr;rgnationem concludi- tur os ipfius , non tamen m recipiendo, ied in cufto- diendo bene, quod auide conceptc ne perdac, & fi fper- maamatrice etiam tunc non currat, verum eftexem- plum,fed nihil prohiber ipfum curreie intra,cum men- ftruailliccurrant,& iideledatioadeft in fecundocoitu, non ent magisad recipiendum quam immitrendum, nam fi recipit,quod formale, vtgeneret ireriim, lm- mictet etiam materiale, vt compleatcum abundat. Et dum imprajgnacur puella, qux non eft confueca, quod cft in duodecimo anno compieco, licet fic raro, timetur eius mors propterparuitacem matricis. Etcum mater elt lana, & boni regiminis, embrio vt plurimum fanus eft, cum ergo infirmabitur mater in toto corpore, quia t.Mph.jt. f e bj-j at:>ve ii aa iiq U omembro,&proprieinmatrice,ne- ^ * S " ceffe eft ipfumpaci,& magisfimaliregiminisfuerit, vel apoftema calidum in matrice,mortale,eft,vtdi- xit Hippocr.
r.*rvi Signaconceptionis, &impra:gnationisfuntplura,& etputnu. ipforum quidam func fignaconceptionis, quxdam ma- fculinx,quxdam faeminm?, qu«-E:iam gemellorum,qu£- dam fingularis, & qusdam fana;, & quadam xgrx, & exconcepcionisfignis,qui'dam (uncfumpcaexdifpofi- • tionibus percepcis a muliere in feipfa, qusdam ex perce- pcis, & confiderans a medico circa iplam, quadam in- ueftigaca ex experimencatis in ipfa. Priora vero funt per- cepaoconucmentix emiflionis duorum fpermatum,&
MATRICrs. s>r
A cum velocitate,in quacaput virga°ficcumfit,&cum fu6fioneadunationisoris matricis claufe abfq^duritie, vt ipfum ingredi non poflic ftylus fecundum Hippocra. & Galen.in aphor.& hoc propter ficcitatem ex fudfione auida,&forti,vtnon inueniatur humetftatiolocipoft coicum,& cum eleuarione eiusad fupenora, &ante- riora, & retinencur menifrua vfque adtempuspartus,
& poft menfem, aurmenftruatur parum, & accidit do- lor paruusin eo, quod eft inter vmbilicum, & receptio- nem, & quandoque fit difficuftas vrinaj, & accidit, vt abhorreatcouum, licet pra'gnans mafculi magisabhor- reac, &fi coicur cum ea non emittic fperma, lmmo do- letfubvmbilicopoftipfum ,&anxierates infunt,nau- fea, & abominatio, vc Hippoc. dicitin aphorif. quod '-'fi-fii eft,quiain conceptuori ftomachi nocetur, fecundum quod Galen.fubiungic,&ex lllis eft vertigo, dolor ca- pitis, tenebrofitas oculorum , & pulfus cordis. Qus aucem amedicoinfpiciunturcirca ipfam, funtcommo- g tio appetitus mali: & lllud poft menfem ,aucduos, vt fupra in ftomacho didlum eft, & citrinatur albedo ocu- lorum eius,& profundacio palpebrarum,molhficatio ipfarum quandoque, & acuitur afpedhis eius, & mino- rantur eiuspupil. , x,& incraflatureorum albedoj&^ non citrinatur fecundum mulcitudinem, & neceflaria efta!teratiocoloris, & euentus impreffionum egredien- tium a natura, quamuis fint in praegnante ex mafculo minus,quandoque impra;gnatio fedat dolores dorfi, & ancharum, propter,quod calefacic eamatrix,&pro- prie cum conceperit mafculum, & cum parir,redeunt. & quandoque alceracur corpus eius ab eo,quod fuit5 quaredilatantur,&citrinancur vena?eius fuperipfum, & virides fiunc, &in pluribus prxgnancibusaccidic, vt in mcliificacioneearum corporain principio retencio- nis menftruorum,& exfuperfluicaceeius,quod reftat ex cibatione ipfius cum pauco indigeac propcer debilira- tacem,& paruicacem fui, deinde cum magnificacur em- , bryo, tocum cranfic m magnificationem eius,quarerc- - deuntadnaturahtatem fiiam.
Qux vero infpedta funt excra ipfam, funt figna, qua: fl* infpiciuntur in exeuntibusabea, & propriein vrina: 111 principio enim imprxgnationis vrina eft clara: fubftan- tfantiae, & coloris irini.i.vari) ,quia citriniadfubalbe- dinem rendentis, & fuper ipfius luperficie fubftantia;,& coloris irini eft ficuc nebula, vc mmedioeiusfic ficut cottum carminatum, vel difperfum, propter difpofitio- nes alias digeftionem materias procedentis a membris, quorum calor confortans eft ex impra:gnatione, & pro- prie fi mafculus fuerit conceptus,& in ea funt velutgra- na,qu£defcendunr,& afcendunc, & cum mouetur non turbatur. In fineveroimprargnationis locoeius,quod apparuicin principiofubalbedinis apparebirrubedo, & turbedo;quia eft ficut malum vinum rubeum,id eft corruptum,&aqua cicerum,& cum moueturturba- tur. Patientis vero fecundum plurimum nigraeft, & in fundo eius eft ficut acramentum, & fordes.
1 Quse vero fumunturex experimentacis in ipfa funt, Tx P"^"- vt puta fecundum, quod Hippocra. dixit in aphor. Mu- lieremfi vis fcirefi conceperit,quando dormicura eft <•'umhtim. mellicratum da bibere, id efthydromel,quod fir ex mellis drachm.ij. cancummodo,& aquapluuiali can- j.dfh.j/. tundem, & cum expergefit fupinttur. Et fiquidem_j torciones habuerit,concepic ; fi vero non minimo . Ec eftexperimentum certum, nifi in conluetis bibei o illud. Et iterum in alio dixic aphor. mulier fi non con- ceperir in vcero,vclis autem fcire,fi concipiet,id eft fi concipere apta fit,fupp. & laborec in die leiuno, con- teges eam veftibus foilicec in fero: & fuffumiga eam de- orfumaromacibus per traiedforium fcilicec, & fiquide odor viderur tranfireper coipusados, &nares,cogno- fce,quoniam ipfa ex fe non generar;eftaucem culpa viri, quod licecin cognofcendomulieris apcicudinem ad conceptum , ineptitudinem ab Hippocrac.fit introdudlum, tamen eadem ratione ad cognolcendam conceptionem fiftencem,vel non,poteft aliumi. fimi- Mcjite. MM 3 liter

7
FRANC DE PEDEMON.
litcr experitur fupponendo allium,& fuper dormien- do, & confiderando fi iapor, & odor afcenderitad os, & naies, & fupponitur ariftolochia cum melle, vt infra dicemus.
tS £ t ex fignis conceptionis mafculinar, quxdam fumii turexpaitedifpofuionum vtrorumq;generantium-, & quxdasn ex parte difpofitionis pr^gnantis tatum,ex par- tegenerantium mafculi fcilicer,& fxminx difpolitionii, maaris quidem, quia cuius vis elt fortis corpons, squalis carnis in durine, & mollitie, & multi <pemiatis,& cali- di; & quiacit magnorum reitium, & magnarum vena- rum; fortis deiiderij, qaern no debilitat coitus, ex cuius dextro excidat fperma • £t modus eft, vt reitringatur teiticulusfinifterapud emiffionem fpermatis, & effun- datur ex dextro, ficut ruftici faciunt, cumq;adoleicentis prius inHarur tefticulus dexter,tuncipfe entmafculi- nans,& fifini(ler,tuncerit foemininans. Etfimiliterille ad quem cito feltinat polkuio non a nocumcnto, led a fperraate, eft faciens malculum,& exexperimetiseft, vtcolligaturfperma,&fi eftfpiffum, &proie6tum in p, Itrni «» aqua rotundecur,&defcendat,eft generatiuum mafculi. cttitmuif Et ex fignis muliens elt, vt mulier lit sequalis formae, & TU ■ corporis,folidae carnis,non moliis, & menitrua eius fint digefta, &fpi(fa, &noncruda,&fubti!ia,necaquofa, necadufta,tiec debiliainfe, fed refpedu(permatis viri; &CU1US os matncis vulueoppofitum eftjcuius digeltio fonis eft: & cuius ven<c funt apparen r es, & maniteltar, & cuius fenlus, & motus fecundum ,quod oportet exi- ftunf, nec habet veiitnsfolutionem,necconftri6t:ionem a(iidiianr,& oculi eius funtdecliuesad fufcedineabique fuoaibedine,& eltgaudens.&aniinsiarta^.Etpucllx vi- ri potentes in principiocu coeut funt velocis lmprsgna tionis^ppfortitudinecaliditatisearu, & paruitatem adi- pis matricum ipfarum,& humiditatum earii. Etilltj qui bus velociter eueniunt menftrua digniores funt vt con- cipiantmafculos,& fpacium miidificationis elt breue, qma vfq-, ad xxxij.dies non vlque ad xl. quibus vero eco- traiuueniuntur,vtplurimum iuntgenerantesfeminas.
Signa vero fumpta ex concipiente, & prxgnante tan- tum (unt: nam prignans in mafculoeft benecolorata, t.apb.ti. & mundioris faciei,vt Hip.dixit. Etplurimasleuitatis, & agilitatis, & faniorisapt etitus,& quietiorum accide f tfh tium, & fenrit grauedinem in latere dextro, vnde Hipp. maresquidem m dextro,foeminx vero in (iniftro gene- rantur,& proindecum mouetur f^tus,(entit motii rn la- tere dexrro,&cum mammilla incipit augmentari,augu mentat J dextra,&alteratur pu.-illa dextra in albedinern, vel in rubedinem,noin nigredinem, vel fulcedinem; & ab ipfacurrir lac prius, & quod currit ex ea eft craffum, vifcofum, non tenue,& aquofum,itaquod deliillatulii- p4peculum,&expoiirum Soli remaneat(icutfruftum grani,vel margant£e, & fi trahaturgutta lactis exdextra parte eius,& cadit in aqua defcedit pp eandem caufam, fitpulfusdexter vehementior.plenus,&frequens.Etdi- xerunt quidam, quod cum ipfa mouetur a ftatione lua, mouet prius pede dextrum, & oculuseius dexter leuior eft,motus etiam leuiores, & fi moitet* poft meriles cres, »««ni maSjfoemina vero * poft quatuor. Quibus vcro (unt
contraria, portant fijminas iecundinn plurimum. Et ex experimentis eft, vt fumatur ariftolochiar,aur.i.teratur, &conficiatur cum melle, &lupponatur cum lanavin- di de mane vfq; ad mendiem m itiuno, tunc fi dulcefcat flilitia eius,eft concipiens maiculum, & fi tit amara,tiic eit foemina,& fi nullo modo alteretur, non eft pra:gnas, & hoc indigetperfcrutatione_j. d? fitniige Et fignumgemellorumeft, vtconiidereturpraEgnan miUonm. ns ve[lter> & fiqaide noinueniaf' m corugameq; nodus, runcemhryo entvnus. Si auteinuenianturrugce,&no- di, runc numerus rijtuum erit fm numerum rugarum , & propriecum in vno latere ientitur motusablquealte ro,& econuei fb. Et fignafaniratis fgtus fiint fanitas ma- tncisintoto,&parte,&pro; riemmatrice,&bonitas nmricis, & mouerur fetus debito modo,& confueto. Et figtiaijgruudinis eius iunt ecotra,& cu accidit fluxus
E verris,vel meftrua fupuenerint modo inr6fueto,eftim-
poihbiief^tum eflclanum,vt Hippo.dixit. Etapparitio s.<yh.t,, ladtis mammill^in ; rimomenfe,&' ctirn exprimitur,& emulgetur, fcetum fignificatdebilem, & rempoium di- uerfitas,feu mutatio indicat fcstus agritudinem,quem- admodum Hip.in apho.iij particuladixit.
De regimine pragnantis,&fgtusconcipientismafcu- los,-& gemellos. Cap. 3.
REgimen praegnantis,& ferus eft duplex,generale .f. & fpeciale.Generale eittresres. Primafanitatem eorum conferuat, &completur admimftratione lcx re- rum non naturalium debua, & eft vt degat in aere rem- perato, & occupeturexercitio temperato, & moru (ua- ui,&dele£tabili. Etcibus fitfanis niundus,&carnesfa- cilis digeitionis,& boni nutnmeti,qu<enot?funt,& vi- num fit fubtile,& odoriferum, & vetus,nigLum,medio P criter fiypticum,& lvmphatum aqua ferrea. Et in iecun da menla fumat paduias,cytonia dulcia, & pyra excitan tiaappetitu,& mala muza, & granata. Etlomnuseius,
& quies temperatus,& vigili£fimi!iter,&a(Iiduet leni- ficantiafuam naturam,maximeficonftnngatur valde, fint autem ex lenificantibus cti §qualitate,ficut funt fru- dtus lubrici,& herbi, qnx ex*a:tate vegetantur,vtpru- * *JI*f . na datnafcena exiccara, cerafa, & fimilia,& tamarindi, manna,& herbs molles: hyeme verocanc$. Replecio- nem temperatam cibi, & potusa(fuefcar,& gaudiistem peratis,& lenificantibus uiijciatur.Et acribtisalteranti- bus,&aborlum / puocantibus,&hocomiflione,& vita- tioneomnis rei pmutatis fanitatem eoru, & q aborfum inducerepofTunt,qinfradicentur. Etvfusmedicinaru cofortantiu mebra principalia,& ftomachi,& marricis; ex quibus funt electaria,vndtiones,& emplaitra,q hic in fra dicentur. Secuda res eft, q accidenna lupertienienria impgnationi corrigir, & emedar, qui ad aborfum pdti- cete poffunt. Ex qbus fun t dolores vetris,difhcultas vri- G na;,&abominatio,& deftillatio,&nauica,corruptioap- petitus,dolor ftomachi,& vomitus,dol r capitis,& ver- tigo,& tenebrofitas oculorum,et pul;us,feu tremor cor- dis,inflatiopedu,inollificatio,apertiomenftruoru;de q- busomnibus fuperius diCtaeit cura, ptercur(iim men- ftruorum,& harcregulaineaobferuadatacitefuhiuget,
& eft vt cu leuioribus fi pofhbileelt,& exterius applica- dis jpcedamuSjin primismaximetribus me(i:;us,& vl- timis.lncjt.Hipp.jignantes fi f urgarccouenitaquatuor a h r vlq; ad fepre,minus vero bas. Erin curfu menftruorum cwr* c«r- comendatii eftphiloniu ici ficu valde: & exprum eft, vt fummifau» bibat vinii ponticu cuaquaaluminisnigrum,qm prohi r ^ m f r *Z"' bet voinitti,& coferuat ferum m matrice,& fedeat m a- qua decodtionis gallaiu,balau(tiarum, corticum grana- torum,gallarum cypfli,myrtilloruni,& huiuimodi tepi da.Etfumatmanevnu trochifcorii deterrafigillata cu fucco myrthino, fub mamillis abfq; fcarificatione,prius omnibus,apponantur ventofe,& vngatur venter,& re- nes,cu hac vndtione.i5i.boli,mafticis,fang.dracon.rerrx Vn H figil.thuns,anadr.ij.fumach,berberis,nucucyprefli,hy pocyftidos,acacii,anadr.ij.colophoni;e,faiin£ filiginis, ana dr.i.cofice cti (uccoplataginis, & virga: paftons. Ad vomitum exptus eft (yriipus de acrefta,acetofitas citri. Ad mollificarionem experta eit theriaca Andromachi cu vino decodtionis falun-, hoc.n.mollificationem, & obdormitationem tollirmebroru, humidirate matricis exiccat,& cofumir, & coferuat f§tum,vtair Abuhali.
Ad pedum inflationes,diminutio potus, & fubrradio iurium,& fomentatio in falfa, vel maris,& emplaftrum pid«n de folijs caulmm aflbrum, & commixtio eorunde. Ele- •
dtarium Gal.expertum ad conforrationem f^cus, &con fortationem ipfius,&matricis. 1]i. doronici,zedoaria:, • margaritarum,vtiiufque corallij, vtriufquebeen, al. & ru.gallarum, fpodij,aflieodorifcra:,gal. muicara:, car- dainomi minotis,cinnamomi pontici,anadrachm.j.bo li armena:,terrx figillatx,dra.s. fyrupi ro(.& liicci virgx paftoris, quod luilicit, dofis,vnc,s. hoc enim re&ificar
difpofi-

DE ^GRIT- MATRICIS.
Outx pr* cnAnttit Jpt mlu.
rinpohtioncitt matricis carum, & ftomachi,&inteftino rum,&coidis,&ccrebri. Etdiambr?cofed:iofacitadil fuxl fubtradfcis mulco,& fpica,& cinnamomum fit ponti cum,& addat hypocyitidem,& fpodium, & fi udtus ru- bicum lumachperhcitintcntionem. Emplallrumex- perturn adconforrationem ftomachi ipfarum, & reten- tionem vomirus, & fluxus ventris, eft emplaftrum no- itrum de ga ; lia intentioniscaliditarfscontiafngiditatej & fi mundificationeindiget,mundihcerur,cum gelenia- bin cum aqua polypodij licci Inundtio bona confortans ligameiira.Ri.olei myrtini.dr.iij. diftiiluaturineo thuris albi,&maftt.anafcrup.j.&mugantur renes, vel exoleo maft.cum puluere terra; figillatx.
Speciale regimen pcaegnantis eft trip'ex, vnu,quod co ' petit habenti mafculum, aliud, quod copctit habenti ge- mellos,etaliud,qd couenit habenn debilem,&lnhrmft. Primu eft duplex, vnu eft difpohtiuu,altud coferuatiuu. Erdiipofitiuumeft,qddtfponit marem,& foeminamad mafculi r pcrcationem,& impnjgnationem,&eft vtam bocalehantcuabis.& potihus,& fumpdone mithrida- ti,& a; (iiffiimigatiombus aromaticorum,peftarijs,cly- fteribus,vndtionibi^'& ^pprie cu aromatibus calidis,&r cotorrantibus matrem,& diiponenti >usconceptum,& jPpric iti.n mufco,croco,xyloaloe mudo,& crudo,atque camphora,& cum cofortatione verctri,& gallia mulc.et ftudcant,vt vtriuiqvdfgeftiolitperfetta, & deuitentoia adn fngida,vtpoma;& poturn aqu^,& vt dimittant coi tuad tempus nor»omnino, q.a corrumpit (perma,vt di- xi".His,viuant in gaudio, &decubet in dotno la'ta,in qua fint picturj; rnafculorum, & cogitent in mafculis,& fir- mcnt meiiitationem fuam in mafcillis fortibus, & me- lioris ibrmar,&pulchriorishgurx, &coeant. Conferua- tiuiim vero eft triplex. Prirnum, vr habenti mafculum pra'di6ta exhibitadeclinent adcalidum parumcumin- tcrmiihone fri^idorum. ieciidum, vt cibus,& potus fit multe qualitatis.Tertium eft,quod infra fpecificabimus 111 aborlu, fi Chriftus voluerit, qui fit benedidtus,& ha- benti gemellos fimilia competuntex cibist Ex hisau- tem, qux cum proprietate operantur,hoceft lutum cre- ticum fulpenfum fuper prargnantem, prarleruat enim eas a() aborfu,& alleuiat partum.
Eledtarium ad ventofitates, q fiunt pr^gnanribus, & folutiones naturx, & nominat'conferuans ftn lo. Sera- pionis.Ri.caftorei,nucismufc.zcdoarie,doronici,oium, inadia.v.ameos,lemi.apij,anadra.j.(emi.hyofcyami al. mar.qaritarum non pforatarum,ana dracs.zuc.dupluin nmn .um,mifceanf,& fir potio.dr.j.cum vino. Aliud prg gn u i nis,& ventofitatibus matricis,& coieruat embrvo nem.it zedoari£e,doronici,anadr ij. margaritarum non per.oracarum,bdellij,corailij,charabx,& .etxcoCtx, & crud.T,.iiiadr.ij.cafloiei,dr.j.s.vfne<T,(picK,ana dr.s che- i),croci,gario.auadr j.mellis,quantum necelfeeft, dofis fitdr i-cum vinopermixto,autmifccatut cum zuccha- ro, & detur. Inquit Abu.ad pneonantes, & conferuatio- Xou. nem f^tus,tlictiacacon(eruat fecum.f Gal. & Androma chijcjux diattflaron vecodicitur lacitaborium; hoc Se- rapionis hiius dixir. luuantad apoftemataaccidentiain pedibus Dr <fgnantium,funt papyrus,quando infunditur ctlm aceto,& ponitur(u eriplos,& oieum rofatum,qn mifceatur cum aceto, & concutirur, & mungacur cum cope^. Et ialtritumetiamcumaceto,&chimolea,& eft marmor lnucntum in luto vitidi.quando ponitur cu accto,& linitur,& cinis,& ial frixum,quanc o tericur cu oleo,& linitur tritum tn aquacaulis, & aioe,& faufel,& faridalus rubeus,quando linitur cutn aqua folatri.
Dc partu naturali, de quibus folummodo procedamus, quancum fpeCtat adindaginem eorum, & pro ip- forum notitia, cauias conleruatiuas, & nocu- menta ipfqrum, fiqu.c eueniant cogno- fcamus, vt eis prouidentiam facia- mus,&curam. Cap. 4.
PArtus naturalis eft,cum foecus mouetur ad exitum, qui jam completus in vteto ment. Sicqj natura ceu
B
EleflariuJn ad ventofi- tates pra- *nantium.
^arttu na- JAfAlfi %Hld.
A intentionis finem adepta,velit inmanifeftumducere, quod patrauit,& proinde mater natut^organum in hoc adtu tnouet ip um,deliderans expellerenociuum.Etip- ttufi. fius caufa elt coardatio eius,& defedtus fanguinis,& ae- ris,fibiprouenientis amatriceadeiusalimentum, & fpiritus eius ad euenrarionem, quare recalcitrando mo- uetur, quaerens exire locum fuicoai<5tationis,vtquod fibi deficit,fupplearur poft partum. Et tunc matrix fu- fcipiens nocumentum eius,claUla tam longoexiftens tempore mox aperitur,&comprimitur,adeiusexp»l- fionemodoquodam mirabili. Vnde Gal.air,quidenim '• vtrique naturs exiftit mnabiliusquam menfibusqui dem totis nouemclaufifleosmatricis,& dihgentilfime, vt neq; acumen graphij. 1. lcriptorij fu(cipiat,perfe£to ve ro concepto dillantiam habet tam magnam, vt totii ani malexeat penllud V lllud tndiuinoprxcepto procedit.
Habet asut indicia partus naturaWs ex parte temporis,ex sign*. parte figurar exitus fetus: & exeundi modus. Exparte vero temporis,vttempus completionis ipfius,fitcor relpondens tempori creationis eius, & motus,vt fupe- rius didtum elt. Et fi accidat in vere,melius eft,quia na- turaeftfortior,&di(pofitio membrorum addilatatio- nemaptior. Etproinde tempus naturalepartusduplex erit,vt plurimum contingens. Primum erit menfiu no- uem copletorum, vel diminutorum in feptimana vna, ficut m muliere quadam vidimus ex experto, licet lliud raroaccidat. Aliudtepus, &raroc6nngens,eftleptem menfiii copJetorri, in cctauo vero menfe rarius eft: & cti eft,minus faluat natus In decimo vero raiiflime,licet vt plutimu faluet"refpedtu lllius, qdeft, quianatus m o&a- uo,aut no eft c6pletu9,quare moritur,aut fi eft copletus, quiacreatusin *xx die f'uerit,& tunccum petierit cxitu in (eptimo menfe,&!aborauir,& quia non exiuir,rema- fit debilitatus, cum trgo in odtauo mefcexir, irerum de- bilitatur ,quare morit J , nifi in locis meridionalibus alias feptentnonalibus,ni qnrbus funt mulieres viragines.Se- cundum Ati.& Auei.in partibusfuishilpania-.Qucd fi C percranleat odto, tardat exitum vfquead nouem ,quia quieuit 111 odtauo menie,& refumens vires egreditur confortans. Viuerlimiliter linatusindecimomen e_» completus fuerit in nono, fed tunc cradtansexitum, & non potuit: fi exeat indecimo,'accidit, ficutaccidir na- to in odtauo,quod fi complementum habuerit in odta- uomenfejaccidit eificut natoinnono,cuiuscomple- mentum extitit in feptimo menfe, licet parum accidat, vt tantum tardent,& virtutis debilitatem fignificant.
Ex parte aurem tiguraepartus eft naturahs,fi cgrediat' fetusfupracaputfuum,fmredtitudinem orismatricis, abfq; inclinatione,inanibus eius extenfis fuper coxas, & econtra elt non naturalis, & quis fit inf ra dicetur.
Ex parte vero modi, vt fit velox,facilis, &quia abfq; accidentibus fortibus, & tunc vt plurimum exit.
Signanaturalispartusfunt, vtcuperuenitprxgnans * )S , ad menfem vlnmum,f m (uam conieCturam, & fenferit grauedinem fub vmbilico, & dolorem in dorfo,&min D § u ' ne > & caliditatem in ventre,inflationem inorema- tricis magnarn,& hiimectationemeius,tunciam appa- rent figna partuspropinqui. Ciiq; mollificatur eius cau- da,& mflantur mguinaeius, & lmpletioeorum fitior- tior,tunc pai tus erit ftarim,& proprie fi aquam emittat.
Etfigna facilis partus (iint, vt (entiatdoloreantepar- tum m anterioribus,& declinet ad pesttinem, cum veiO ad poftenoradeclinat, eft debilis. Et regnnen eius e/!,vt dimirtat 11 o tu r.c o b f t c t ri x ,& n 1 n 11 a gar ,f cd coniortct pa- rientem cibis bonisdonec pariat jdeinde cibeteamci- bisfacilisdigeftionis,boninutrimenti,multa*qualitatis, & pauca;quantitatis, & vmum fit odoriferii. Etftudeat 111 mundificationeeiusperfedta,qua'in mafculoprimo tenditur vfq;ad xxx.in fcrminavero viq;ad xl .dies- Im- perfedtaenim mundificatio eft caulaomnis prau^difpo firionis,qua: ei accidere poflit,quar multiplex eft,led,qti£ in diflicili partu plurimum accidere confueuit, dicere diflcremus de caufis ad cap.iljud,vbi de omni praua di- fpofitione ipfarum intendimus latius dicere dante Deo.
M M 4 De

FRANC- DE PEDEMONT-
^iAU tf>VH -
ple*. M-xtri w dufleXo
OA
&c figttii maU com- ficxioni . /o apho.ft.
CuYAtio»
Dc mala complexione macncis,& curaeius. Cap. j.
MAlacomplexio matricis,eft fimplex,& compofi- ta,& vnaqii£eque,aut eft pura,aut impura, &cu- iuslioet quidem cauia, aut per vicinitatem, & proprio eius cui<e,& caufx procatarclica: aliqua caufarum ,qua: funt noti,& caufa: per communitatem eius ad hepar,et renes calidos,ve! fngidos,vel totum corpus.Caufa vero impura;,& eftplutimum, aut eft propria, & eft humor coadunatus,& colledus.aut a fuperioribus miflus, vt a totocorpore,vel di<Sis membris.
Signa malx coplexionis matricis,qua:dam funt com- munia omni malx coplexioni eius,et funt defe£iio adtio nisproprix,fcilicetcoceptus,& fterilitas.Inquit.n. Hip. qu^ciiq-, frigidas,& denfas habet matrices, & calidas ar- detes,vel ficcas,vel humidas valde, no cocipiunt. Qux- dam verofunt propria calids, & funt inHatio percepja in partibus vulux,& membris adiacentibus, & commu nicatibus illi,pruritus,& pundlip, & defiderium coitus forte,velut priapifmus, & fortis attraiftio ff ermatis, & vlcera matncis,mulntudo piloru pediinis, & difpofitio menftruoru,quiapaucitas,quoniaipfumc6!umpfitadu llio, & calor ipforum,qui m panno in nodte fuppoiito poteft cognofci, & propriecumexiccari pcrmittatunn vmbra,na color aj)patec vehementis rubedinis,& nigre ■ duiis,& citrinitatis,& odor eorum grauis,& acutus, & anticipatio temporis.Et tindluraaqua:,& ficcitas ons,et velocitas pulfus,& regimen pra:cedens calidum. Ht fri-, gidx figna funt prxdictis contraria,& conceptio difiici- lis. Et figna humkia: funt tenuitas menftruorum, caufa lua: humiditatiseftabonus facilis.Et ficce funtil- lis contrarja,&; difficilis partus.
Cura eius,ex dicbs in cura mala: coplexionis renum, & vefic.x,& teftium,eft manifefta, & eil tres res. Prima abfcinditcaufam,fiadfit,fecundaalteracdyfcrafiam,ter- tia corrigit accidentia,vt debilitatem, & dolorem eius, de qua infra dicetur.
Confedtiopeffanj fm Raf ad calefaciendum matri- c e,& adiuuat ad lmpr^gnandu. Pz.caltorei,fiyracis, gal- bani, euphorbij,opopanacis,carpobalfami, granorum been,cofti,bdellij,fpica:.ana partes squales, refoluantur cum vino,& fiat peffarium nodlibuspluribus, & funia- turinpotuomnidie de diamarte. deindefufFumigetur cum eis,& approximetur focio.
De xgritudinibus matricis,ex quibus eit op- pilatio. Cap. 6.
OppiUti» Ppilatio matricis, aut eft incollo ,aut inconcauo
\^/eius. qua: vero eft m collo, aut in oriScioeius eft exteriore occurrente vukuu.aut in meatu, aut in onficio mteriore,concurrentematricisconcauo,quod osma- tricis intrinfecum dictum elt; auc eft in orificijs venaru menitrualium.Qua: vero eft in concauo eius ,aut eft m meatu vaforum fpermatis,aut in orificijs cotyledonum. Etiameius,qur eftin orificioexteriori,autell folidiras panniculi ,qualis eftin virginibus, aut res carnofa ibi, velut virga natutraliter concreata, aut apoftema durum ibidern pr^ternaturam eueniens,aut incarnatio vlceris, hxmorrhoides infiatae,morum,claui,verrucr,& quali- beteftcarnofa.
Ctuji. Caufa eius,qui' in meatu cotingit,vt plurimu eft car- nola-Gaufaveroeius,qeftinorihciointeriori,quod os matricisdidtueft,fimilitereftcarnofa, vel pinguofa in prxter natura crafiis,& caufa eius,qua' eft in ori ficio ve- naru menilrualium,vt plurimueit coarctatoria, & raro eft attenuatoria, rarius carnofa.& caufa eius , qux eft iu meatu vaforu,&orificijs cotyledonum fimiliterexiftir.
Signa quxda funt coia,quxdam propria. Communia funt,nam quflibet ipforum fi fortis eft, fit caufa fterilica tis, fi vero debilis, caufa erit difficiiis impra'gnationis, &partus. Cum enimpanniculus illenaturahsprocrea- ius non iic folidus,lic« 110x1 ruptu5,icd foramma habeat
Tcjptrium 4d c/ilefit- siendn trieem.
qmtup,
E plura,per qua; matrix pofiit de fpermate etiam proijcerc extra ipiam,& in faciem eius,vel in exteriori loco calido temperato,putabalneo,inquoi"uacaliditas conferuetur fuo orificio occurrente,et trahetur aliquid defiderio fui, cum fit parum,& conceptio fiet,& tamen cum difficul- tate,vt Philofophus ponit,licet fupra in cap.de fpermate a Gal.aliter fit dictum. Sed figna propria diftindtiua fpe- cierum,& caufarum ipfarum funt.nam qua: eft m orifi- cio exteriori, eft manifefta, quia fubiacet fenfui, & elfc prohibens,vel nnpediens coitu. Ea vero,qux eit in mea- tu,&orificiointeriori,eftocculta,& cognoiciturjper ite rilitatem.Alijs vero caufis exiftentibusex his,qux infra diceredeber. Sedintereas diftinguitpofitio, velintro- mifiio digitiobitetricis.cumenirn non inueniat duritie coardtantem meatum,oppilatioeritin orificio interio- ri.Si vero inueniat ibidem, oppilatio erit in mearu exte- riori. Er fi fine dolore,eft carnoia. Si vero cum dolore, erit apoftemoia,& xftate prolongatur,hyeme'abbrenia- p tur,& fortalTeerit vtrobiq;. Ea vero, quxinmeatueft, cumcarnofaexiftir,fimihter digiri impofitioillud often dit,& dolor perceptus in coitu. Signa vero eius, qua: in orificijs venarum menftrualium iunt retentio,& priua- tio tnenftruorum,cum fignis domini) humoris crafii,et viicofi. Sed fiquidcm fit m concauo, & in meatu vafo- rum (permatis,funt matricis prartbcatio, nifi aliud con- tradicat. E t eius,quij eft m orificijstotyledonum,& poft unpr^gnationem,aborfus velox,deficiente farui (angui nis alimento,iicet illud quandoque ex totius corporis communitatecontingat,quia liccum, & tenue fit prouc Hippoc. dixitinaphor.
Curaeius.qua: eft interioris orificij,pofiibilis eft,& fa Dccwa *p cilis.Etfiquiciem fit carnofa,cura eftdua:rcs. Primaeft abidiiiocarnisaddit^. fecuJ.aeft regnationis ^phibmo.
Primacompleturdupliciter.f. cumcorporis difpofi- tione,& modo. Et eft,vt (edeat coramlumine cum pau- co fubftentaculo ad pofteriora,& eleuatis coxis crura faciat adhxrere eis,& brachia lioentur fortiter fuper eis, G &m curuaturafuorum popiituro;deinde cum fcifiio- neauferantur,& fit illud,autcum ligatura ftricta.donec putreliat,& cadat,vt nonaccidat fluxusfanguinis,vtdi- ctum eft in hxmorrhoidibus •, aut cum corrofiuis phar- niacis,autcumlnliriaiientoterreoacuto taliter,vr de addira non remaneat aliqutd,nec aliquid de radicali tan gatur. Dcinde regatur cum ftypticis exiccanribus me- dicinis. Et quandoque in * accidentibus medicinis,qux * i nc idinti liotx funt, & quandoq; cum corrofiuis. *<«.
Si vero tuerit panniculofa, cura erit eti.i dux res. Pri- ma eit apertio. Secuda apertionis coferuatio. Prima co- plerur cum fciifuraprimo modo. Secunda copletur du- pliciter,primo modo cum interpofitione pilxex lana in fufa 111 o!eo,& vino.Secunda cu confolidatione labioru fciffuraru. Fit autem cu ftypticis,& cicatrizantibus me- dicinis,qux notx iunc,quas fequaturcocubitus freques.
Sed fiquidemfit interiotis meatus, & carnoia, cura eit quatuorres. Primaeftextradho caufx, fi poflibile H eitjcum vncinis. Secunda eit abfciflio eius cum inftru- mento,fed fiat cum cautela, vt paulatim incidatur, non fubito, & in multa quantitate", ne frangatur vefica, vel aliquid de matrice,& incurrat fpafmum & cuzez. Ter- tia erit, vt incifio tegaturin principio, cum iana lnfuia in vinopontico adhxrenti incifioni. fecundocum vn- guentis lenitiuisconfoitdantibus vlcera ventns, & fup- pofiris cum naiaii, & fint actu oinnia calida, 6z a frigo- re preferuentur.Quartaeftaccidentium corredtio;vteft UcciiitiZ dolor,qui oporter, vt (edeturcum medicinis mollifican " rr ' a "- tibus tiictisiuprain tenefino, & fiuxu ianguinis: cuius regimen (uperius habuifti.
Eius vero que in orificio intenori exiftit, cum carno- fa,cura eil impoffibilis. Sed eius, qu!b eit in orificijs ve- narum menftrualium, & vaforum fpermatis,& cotyle- donurn fi coar&atoriafir,curaeftimpoffibi!is. Fiatau- tem cum incidcntibus,& itypricis pharmacis, prout in ctira retentionis menitruorum dicemus.Quod fi fuerit carnoia,eit euam impoifibilis.Si vcro attenuatoria fue-
rit hxc,
Dccurntn

D E ^GRIT-
rit hxc,vtin ipfa accidi t in confumptis, curabitur rehu- medlatione vniuerfali torius,cum regimine hunicctati- uo,& particulari pattiuin ipforum,cum balneis, & fef- /ionihusin eis,& vn£tij>nibus,& humedlantium rerfl, quxnotxfunt. Etexappropriatisfunt medulLx lauda- biles pofits,&carnobite,& myrrha lenit duritiem coar ilantem,& oleum de lilto,& vinum & bdellium clt co- ueniens. Si vero apoitemofa fuerit,quxcumque fi t iuua- bitur cum mollificantibus, & refcl uentibus temperatis in modum cncatinfmatis approxitnatis cum miectioni- bus vnguentorum,peflanjs ex eifdem mundhs.rcliquas particulares operationes chirugico dimittendo. Et in cu ra hcEtnorrhoidatum, & mori, aliorum, cura ipforum in viiga,&anofupenusdi6ta,eftnota. Etex appiopna- tis fi.mphcibus in apertione oppiiationum matticis eft vchuen,& bdellium vtrumque, fpodiumaperitos ma- tricis,mundificat eam,& prouocat meftrua, oleum ma- ioran® calefaciendo,& fubtiliando confert coauctationi oris matricis perducentis ad prsfocationeui, & oleum narciili aperircoar6tarionem,& confert (lolonbus eius, & oleum abrotani, femen vrticx cum vmo bibitum a- perit os matricis,&gallia, & medicamina compofita—.? funt, qus ex his componuntur.
Defufpenhonematricis, &afcenfii eius, &declinatio- ne lpfius, & defceniu, feu prscipitatione.
Cap. 7.
Matnx -vtXJi Atrixmoueturdeproprioloco,& quandoq;fub- ntouetur. £yj^leuatur,& fufpenditur: &quadoq-,dechnatadal- terum laterum,dextrum.£vel finiitrum. Et quandoque de(cendit,& pr^cipitatur adeo, vt quandoq-, extra egre- diatur,& quandoque vtrifque motibus hmul mouetur.
Cakfit. Caufa autem efl; duplex. vna prxternaturam, & alia naturalis. Prster naturam caufa eft ipfius motus diitin- 1. delo. ajf. tri.&plurimus fecundum Gale.eft fpafmofa contradtio <*p-s. concatenationum ipfius,propter repletionem venarum ipfius, orificijs venarumabftra£tis:cum enim concate- nationes fiiperiores repleantur apoftemofe,vel non apo itemofceis contradtis fubleuatur matrix, & fufpeditur. Quandoq; caufa illius eit ventofitas fubleuans. cum ve- ro laterahs,declinabis ad alteram partem, cuius conca- tenatio eit contracta; reliqua.f extenfa, feu mollificata. Et quandoque caufa in ea,funt humores craffi,& vilcofi colletti in ea. Sed ficoncatenationes vtrafque non fpaf- mari,fed & molliticari contingat,& extendi; neceffc elt delcendere ipfam. Caufaautem mollificationiseilacci- dens,& eft humiditas vifcofa, mucilaginofa, aggregata ineis. Etquandoqueeftprimitiua,vtfrigiditasfubin- transexaere frigido,balneo frigido, & feffione fiiper lapidem frigidum. Caula vero extenfionis earumpri- mitiua - , vtcafus,& percuffio,curfus fortis:aut tuflis, & vociferatio-,aut fternutatio vehemens;aut terrcadtio ex ftrepicu,non inquantum retrahit,ied inquantum rradiu calorem , & ipititum fubito extmguit, & infrigidat, & fic paralyticum facit,aut difficultas partus, &grauitas, autmagnitudovinlis virga: ,autlabor obftetricisin ex- trahendo fcetum, & fecundinam;aut exituseius fubi- to:aut putrefactio concatenationum,& ligamentorum. Cauia autem naturalis, eft caufa vtriuiq; motus ipfius, & fimultanei cum fucceffione,modo fupra, modo late- t.ieu. cff. raliter,modo infra,et eit,vt exiftimo,quam Gal.afleruit, czp.s. affirmans Platonem,cum inquu. vetncu!i,qui in vulua dicuntur,cum fintquafianimati , concupifcunt filios procreare,fi diu permanferint, ap fruotum non afferant, anguitiantur,& nequeunt vno loco manere-, per corpus enim moti vias fpiritus oppiiant, anhelitum etiam cor- rumpunt,quarediuerfa,& magna accidentia in mu- lieribus fiunt.
Sirnt. Signa quidem,& accidentia,qua" cx fubleuatione eius contingunt,funt dolor,& grauedo fuper vmbilicum, & fenfusreirotunda:: ve! ficut manus apprehendens ibi- dem,anhelitus corruptus:timor&trillitia,abominatio, faftidium, dolor capitis, verugo, icotomia, & difcreta
MATRICIS- 93
. mulier fentit illam, & erudlatio,fi cum ventofitate fue- rit.Declinationem eius, & accidentia comitantur.fdo- lor,grauedo,alteratio laterum, remotio oris matricis ab oppofitione redta, per quam m ipfam immittiturfpet- ma, qiTarc conceptioimpeditur, & oblletrices cogno- fcunt per tadtum cumdigitis partem decIinationis,& cognofcunt,an ilta repletione, apoitemate j aut per du- ritiem in conftridtione inuentam, & quandoque acci- dit pivxfocatiua, & proprie cum declinat ad finiitrum, & hydrops, & mola proprie, &cum declinat ad dex- trum. Defcenliim veroeius comitantur accidentia, & dolor renum, & laterum, & inguinum, tenfiuus,& in pechnegrauatiuiis,{pafmus,& tremor, & ienfus rei ro- tunda: in pedtine,in egeftione vrin$difficultas,ex eo quod matrix defcendens,comprimit meatusfecis,& vri n£,qua: eritalba in colore,& fpiffa in fubftantia, liuens fupeiius cum refolutionis crinoidalibus,flaui coloris,& nign,nuiita:adhircntia: refidetisin fundo.& apud vul- uam ientit rem defcendentem leuis tadfus,propter eius connexionem,& cumegreditur magis ,eftamanifefta. Et fiquidem in cau 1 a fit res pra;ter naturam, puta repie- tio vcnarum, cum obftrudtione orificiorum ipforum, indicateam retentio menitruorum. Si vero fit caufa mollificans, antecedens regimen,& exitus mucilaginis appolitionecollynj,&humiditatismultiplicatio in na- tura cum alijscircumftanrijs confimilibus.& ii ventofi- tas,eft ibi fonitus,& rugitus. Si vero fit primitiua eft ma niieita. S1 vero caufa fuerit naturalis indicat eam con- luctus conceptus,necpriuatus cum fanitate,fortitudine, & hilaritatecorporis,& bonitateregiminis.
Cura eius,qua: pr^ter natura eft ex repIetione,eft quin t>t c»». queres.Primaefteuacuatio.Secunda eftipfiusmatricis redudlio.tertia eft ipfius reducta; conferuatio.quarta co- ueniens regimen.quinta corredtio acciden tium.& fimi- liter qux mollificatione procedit.Euacuatio vero eit du plex.vna repletionis venarum,alia humoris craffi,& vi- icofi,earum orificia obftruentis,vel mollificantis conca tenationes,&ligamenta. Primamrem coplent phlebo- 7:eflllell ^ tomia faphena: in afcendente,& in declinante ex oppofi nma. to pede,& in defcedente ex bafilica. Secundam rem co- plent pharmacapropria,pra:miffapr£eparatione,educe- tiatotocorpore,ficacochymiafitineoinfluensilli ■,*Hc * ex contraria parte * mota eius.& fomentationes,fefliones, *»>»'» undtiones, & nafaiia appropriata, in educetido lllos ex macricis partibus;quac infrain curaretentionis meftiuo rum dicentur.Secundum eft retractio eius ad oppofitu, & redudtioad medium loci,& ^qualitaiem.Completur autem in fubleuata eius traciio ad mtracum fternuta- tione ex obtetanico,retentione anhehtus •, & uentofis in ambobus inguinibus, & pedtine,& coxis, apphcatis. & dolorofis ligaturis in cruribus, & pedibus. Et in decii- natione ad alterum, cum earum appofitione in oppofi- tis tantum. fimiliter ligatura, cubitusiuper op- pofitam partem. Et in * defcendendo cum appofitione * fii. earum, fupradorfum,& renes,fupraumbilicum, latera. & ligaturis manuum. & cum applicationeodo- rabilium, uel fctndorum circa nares,os, & uuluam. de- lectatur enim matrix,quafi animara exiftcns, odoribus, & triftatur fcEtoribus, ut currat ad illos ,fugiat uero fce- tidos; non quia mentem,& intellectum habeat, ut ani- mal ; fed a fui proprietate ;quadotauit ipfam natura. Et proinde in fubleuata ,fcEtida nanbus,& ori applicentur; odorabiliauulua:. ex quibus proprie eftgallia fuffumi- gata;hocenim defcenderefacit matricem prxfocatam; &declinantemadaiterum latus. Similiter econtrain defcenfu,eius reductionem adiuuabit obftetrixpoft bal- neum,uentrem manibus fecernendo, & cum intromif- fione digitorum inuuluaminundtoruin_jadipegalli-
II a:, uel anatis. & adproprium locum iubieuando, & co.rquando,& ad redtitudinem reducendo, cum appo- fitioneuentofe magnre in mediofuminis, in umbiiico,
III medio dorfi. Tertia eft conferuatio ipfiusiam re- dudbe,quodremiffione accidentium, &relatione ob- lletricis cognofcere poteris, & iliud cum quiete, & de-
cubitu

FRANC- DE
icuhitu fupino,& ftypticis applicatis intus, & extra_j, cumembrochisexvino ftyptico deco<5tionis,vndticni- • buSj& emplailrts, & per otnnem modurn approxima-
tis, exquibus funtpropria experta fimplicia,& compo- fita, qui infra dicentur. Simplicia funt myrru?jacacia, corticesgranatorum, & rofx, (cha-nanthus herba, qua: oritur fuper lapides, eum funt m aqua, & faciunt lubri- care pedes,& lentes, & breuiteromnia ftypticaodorife- Bitu. ra. Quarta res eft regimenconueniens, & eft, vt rega- turin aere temperato declinante ad frigidum. Hippocr. inquit motus a caliditate eil, e cotra fngidumparalyri- cum faciens.viretomnern morurri anim$, & corporis, & omnes fifperiores nominatos. Repletionem cibo- rum,proprie vjfco(orum,craflbrum,frigidorum,venro- forum, & falforam. vtatur vero bonis,& ftyptnis. Et potus fit frigidae aqu2e,& llypricas,cralfae, & aluminofa: diuerforum Etinaniaturclyfteribus, vel vomitibus, vtfupenusdittumeft. Vtaturquiete,&fomno. Quin- ta res,& vluma,eitaccidenuum corre£tio. & ex medi- cimsaccidentuprxditla corrigentibus,qua'dain funt commnnia,& illa funt balneum ex aqua dulci,decoctio nis anodynorum mollificanuum - Quardam funt pro- pria,qua: ex dictis,& dicendis in propnjs capitulis colli- gerepoteft prudens.
Si vero caufa fuerit naturalis,ctira erif altera duarum rerum, vel conceptionis, & generationis procuratio,fi poflibile eft: vel cum fuo viro fi honefta, vel cum alio,li inhonefta,vel libidinisextindtio, li viduafit,vel virgo, vcl vuurn ablentem habeat. (X hanc complenr fperma exiccantia, qux dicta futtt in cura gonorrhcea;,pollutio- niSj& coitus exuberationts. Abuha.dixit in defcendente refupinctur mulier,et aperiatquod eit inter crura fua,& airutnelanam ex lenibus vellcnbus,& madefacta adhe- rere fac matrici. Deinde accipelanam aliam, & infunde camin acacia:fucco,autin vino,inquo diifolutumiit aliquidftypticum.& pone fuper os marricis, & rcdit di f.icilitaread interiora, deindeaccipealiam lana, &ea cti aceto pone iuper vuluam. & pr&cipe mulieri, vt iaceat fuperlariiSjVel dorfum,& adtinet crura (ua, & iertret la- natn,vt eft,teinperata in ea,ne cadat. Etpone ventofas fuper radicem fuminis eius, & fuper dorfum, & faceam odorare odores bonos valde.
ln declinante detur in potu oleum decherua,&fimi- lia educentia phlegmaticos chymos:& ventofas, & en- cathifma cti decodtione fpica;, confett lubriciran matri- tnduwtt. cis.Abu.etiam dixit folia vnica: recentia,* reddunt ma- trice exeuntem, loco emplaftri contnta,& iuperpofita, & bouinum itercus fuffumigatum. Gal. drcit, cutn ma- ter egreditur, animoniacum diftemperatur cumiiicco ablynthij, & inde inungatur venter cutm penna; poftea accipecaftoreum, ruta, arthemiftam axjualiter, in vino coquantur cum confumptione dtiaru partium, & tertii dain potu.Etm fummac6uenir;:uraeius ,cu cura mol- liticationis,& exitus ani.& dixn*, fi matcr lateraliter mo ucatur, vrtortionem ,&rugitum ientiat,quod indicat venroiiratem interduiam,apni,ienu :ir5cum, & ruta,in vinodabitur, vel codfumcum melle,vel doronigi, & fcivtnanthurri,&anftolochiarotunda- Item accipe aga ricum, alphaltum, feme plantaginis,& Lttureia-,& pul- uenzacum viao cocto.Item anitolochia,& proprieco- (ftacutn oxymelle ftyptica,ventofnati mauicis eftpro- pna,& ftomachi,arq;fplenis. Iteintromirrem balneu, & poit lpfum fac emplaitrum de iucco rapi itri,& farina hordei;& appone vent ri,& vultix.
Item ad exitum matricis caufa virilis virga - , fternua- tarionis,vel alteriuscauix primuiua:, Ime pannum lini cum pice,velaliquo oleo pulegino,vel muiceiiino, 6^-. impritne vulute-,&iiga,quou q\ mater per fe reiidear, & cahdafacta fit. Si vero tngidiratem receperit, balnecrur in aqua decodttonis foliorum lauri,pulegij,abrotam, & tnulx,& arrhemifiafj deinde faffumigetarcutn muico, ambra,&gallia.
ln afcenden tc,balneetu r cum aquacicutx;q.h (uble- ledat dolorem. & fuffumigecurcum capiius, vel
PEDEMONT
E fcarpis, vel a a. & inungatur venter cum oleo fambuci- no,vel de enula,vel nardino, anethino, de lilio, & ruta- ceo. Syrupusaddigeftionemhumorum phlegmatico- Sjrupmdi. rum,& molliticantium ligametij matrtcisjaut ii defcen- dat,&obftruantur orificia venarum; quareretinentur, & contrahuntur,& fiunt caufa fufpenfionis,& declma- tionis. Recipe arthemiii;e,rad:cuireos,enul£,radicisli- lij,cham?dryos,chamxpityos,thymi,iringiorum,rorif- inarmi,radtcum ireos, & bugloffa:, radicum capil.ven. adiatos,an.M.j.anifi,marathri,epithymi, floru vtriufqv ftcechados, petrofelini,feminum afparagi,ipica: celttca', fcha:nathi, liquintia: mundi,ana vnc.i.zucchari libij. vini mali granati,li. s.fiat fyrupus,dequo vtatur mane, &ferocum aquapluuiali. Digeita tnateriapurgetur cii f U rg»tit. his pilulis.iv..theodoriconanacardinum,bened:cta',ai)a vnc.i.s.agari.lcrup.i.eiulx.icrup.ij.fiant pilulx.
Et poit tertium ,intrer balneum iftarum herbaru ry. arthemiiia:, radicis ireos, lihj, alth?e,bugloffE,ana M.i. p omnia builiant in aqua,& fiat balneum per duos dies,& tertia d;e poft balneum phlebotometur de baftlica. qui- bus expeditis fiat haec fuffumigatioprardidta, & erit effi- cax,ii Chriftus voluerit. Et cum matrix ad proprium lo cum redierit,apponatur hocemplaitrum fuper fumen, & renes.i^. maiiicis,thurisalbi,opopanacis,terebinthi- na:,galbani, fcrapini, refina:,ftyracis liquidx,coiopho- nix,anavnc.i.cerxrubex,draci).ij.fiat ceratum.
Dcprxfocacionc matricis, & medicinis eius.
Cap. S.
PRxfocatio matricis,fiue fuffocatio,fiue anhelitus ab Vtcri pr< latiodicatur,in pr^ienti capitulo ha:c oitedere eft in /1««» j..t. tenuo,paHiine cnim matricis fignificantquxdam.qux a iuis accidctibus (brtira eit nomen, commixrus ex fpaf- mo,& fyncopi.quarc Abu.catn dixit modum eilequen- dam epilepfia:,& lyncopis. & ex fenfus, & motus abla- tione,atqueanheluus,quare Gal.eam iiiffocationem di- G xit. Caul;tveroipfarumeftpaiIio,fcilicet cordis,cere- s-deh.nf.s bri,&aliorum prtncipalium,non propria tamen, fed cx colligantiaad matricem pnncipalirer patientem, media tionevelaminis,&venarumpuliatilium,&quictanmi. ex menftrui, vel ipermatis diutuma retentione. quare matricis fuffocatiodidta. Et moduseft,cum enim men- ftruaretinentur, matricem neceffe eft pnti multi lin- ter,pnus Hippo.diccnteinapho.Menitruispluribiis vc f l/t 77 nienubus, acciduntxgntudines, & non venientibus a niatriceaccidunt ^gritudtnes. tales aurem coniiatom- nisgeneriseffe malxcomplextcnis, & repletii nis rece- ptaculorum,& venarum ipfius, exteniionis, & folutio- niscontinui. Malxcomplextonis frigidx pluris,cum materiafrigida iit,& mult_a,&quandoquecaiidf fir,pu- rrenat;attgtncntutn etiam fi ex nurrimentocaiido fic 111- £rig:dato.& non fequitur, niii ex eoaccidatputreladtio •, quemadmodumenim pucrefadtioexcaliditate,ttaex pu treiactione caliditas accidit, ait princeos Abu necnon, & quandoque ' apoftematum, eius natura non potentc matenam cxtraducere,propterobfttudtionem meatuu. n-.r. quarefpargituc in fubftanuam matncis,et apoftematis, cooperante dolore,prouocanre al ia menitrua fuper ipi a; ticcnon,& materiam aptam trahi,fi quxin corporcfuit. autquiaab ^gritudinibus propriaproueniutaccidenria. & nroptcr coiligariatn ad principalia, iniurgunt alia to- rum corpus vexantia.Proinde ex rcpletione pr^.didtorii, matricis motus pra:ter nacur.im. pncdictis accidit, cum fuis proprijs acctdentibus tupenasdiitinctis. Exteniio- nes veroeius dolores fordes adeo, vt mulierem torquere faciant vndique,& caputgenibits nnplicari,vc refolutio nis,t yncopis prouemt maiitia irigidjecoinplexionis.ob- ftrtidrione meatuum,& pororum ipiius: quare materia CQ2rcfcarur,& coardtarainfrigidahuur,& putrefier,& fu mu:a emirter.propter tuimahtiam vcnenotam natur.r inuhcris,&calon eiusinnatoa fpecictoracontrarium , & cum non habca t fpi racu I a ,qu i b u s e x t i a corj .us poilit c*xciudi:elincceftefiirfum afccnderead.ftomachum,&
cum

D E ^GRIT-
cum eo peruenerit,ibi naufeam gignit > vomitum,&om i'C.neiusadtum pctturbat,& diaphfagmaintrigidan- «iojDrohibeteius motum.quareanhelitum corrumpir, vei toliir afcenfum,iicetaliquis fit necefiarius,quamdiu viuaeXiilat.Etmaximequiavlterius afcendedoad cor, caloremnaturalemineotanquamin fuo principio fic <1 er>11 itatex:inguendo, quod magnafenfibili euetatione non eger.ficq-, igitur neceffitateciiminuta,&: organo im- pedicoanheiirus adeo fenfu priuatus exiftir, quod abla- tus totaliter videtur.adcuiusindagationemlanam fiib- tilem carminatam bene inter nares, & os, talibus anti- qui mandauerunt apponi,vel cyphum plenum aqua,fu- pra ftomachi orificium. Exiftente enim anhelitu quan- tum libet diminuto eo mouentur,& eis non commotis, priuatoanhelitu,mortuaiudicatur:proprie cum ex tali flimocor ficetiam conftringatur,vtneque fpiritum per urterias emittat.quare pulfus ibi aufertur, neque calor, nec fanguis apparet p venas, vnde corpus infrigidatur, &pa!liduscolorapparer,vmidooccuitato,mortalis. Et ctiain fyncopis accidit,vlterius afcendendo, & cerebru *ta, attingendoipafmum gignit, * &eiuscontrad:ionein fe, quarecontrahetur vniuerfaliterpnus. Et deindefuper occupato ccrebro,fenfus,& motus aufereturin totojqui bus ablatis fecundum a&um, & habitum includitur Vttripr*. vera mors. Qux accidentiaex retentione fpermatis ma- /•«'» ,x gna,acfortiora.&terrendaeucniantneceilceit. Kesta- mcn ^uantopurioreft,&magisnatura:conformis,ma- ioris eft luuameti, quamdiucum natura cofiftit, fcilicet quodnaturale,&peioris conuerfionis,atque malitix, cum incontrarium fux natura: vertatur magis,circa natunt vigoretn perdendo. Et proinde licet ex fanguine fperma fit generatum,quia eftex eo per alterarionem depuratum, & coagulanoni propinquum,per naturam adconleruationem fpecieifolicire referuatur menftruu cxeo,vtfupcrfluumfequeftratur,cum, in contrariutn fux natura: vertatur deterioris conuerfionis: quia per congelationem, vel putrefadlionem malitiam Veneni
acquirat,maxime fi ex maia materia fuenr ,6C ; peioris 1
impreftionis,qua accidentium terrendorum,quam fan- guis cum deficat eife (anguis,quod clare pater inladle, quodcumex fanguine generetur fic maioris eritiuua- menti,quam (anguis,cum in propria naturaexiftat,pro ptereandem ailignatam caufam,& cum in contrarium naturx vertatur,vt per congelationem, vcl corruptione in ftomacho,fit peioris conuerfionis, quam in naturam veneni,& maioris impreftionis atque malitia:,qua fan- guis,fiafuanaturapropriapermutetur-,prout fupra in Strt.opnu. ltomachoell moftratum.Quamobremarbitramur Se- rapionemexiftimafle ex folo fpermate debere caufari. quod quidem arguit.quia viduatis meftruatis etiam ac- cidit,& coniugatis,etiam iilis retentisnon contingit, quafivoluerir dicere ex menftruorum retentione non contingat,quanduiexfpermatisretentione,uecita pra- ua.Qua propter eius euentus licet fu rarus, plurimu ta- men accidit m fanguineis mulieribus,viripotentibus,& adolefcentibus,& "fpermateabundantibus, libidinofifq-, ] coireconfuetis,non viduatis.&conieruantibus cafttta- tem,& quibus men ftrua retmentur, & autum n i tepore.
Verumquandoqueaccidunthuicxgritudini periodi ficut in epilepfia. Etcumappropinquat periodus acci- dit debilitas confilij, & pigrities cogitatioms, debilitas *r.ij Tf ir. crurum,&citrinitas faciei, *difnia,pulfus cordis,&do- loi capitis,&quandoque fitis. Cutn ergo firmaturacci dit fubet ,velpermixtiorationis,deftrudio fenfuum,& deftrutfho vocis,et fpafmus,cum rubedine maxillarum, fyncopis & ftndor dentium. Et cum appropinquat hora refoiutionis eius incipit apparcre humiditas quxdam ad partem receptncis.qua: ad tadtuin fentitur, & redeut fenfus eatum,& inteiledtus,& quod ex matrice fit cum retentione menftrui,velfpermatis,fignum eft,quodeft, quiaaccidit in tnuliere fana boni regiminis,vidua,cuius Defyuii menftrua non defecerunr.
Sed fipnaeius, qtixcftexmcnftruis,funt; quia prx-
numatruu & ,i i i
j.afh,. it . ceflit retenuo mcnltruoium, quam mdicat quandoque
MATRICIS- s>4
generatio laftis im mammillis. Hipp. dicente in aphor. Si mulier,qua- nequeprxgnanseft,nequegenerauit, lac habet, eius menftrua defecerunt, grauedo corporis,de- bilitas tcnfuum, & aliafignaretentionisipforum ,quar capitulo fuo dicentur. Et funt diuerfa iecundum di- uerfitatemhumoris vincentisin ianguinc.quemcolor menltruorumoftendit. Cumergoineovincitmclan- cholicus,accidit melancholia,& mania,& loquetur fola, propter cerebri communitatem , & fyncopis for- tis,proptercommunitatem cordis,& deitrudtioanheii- tusproptercommunitatem amborum,& diaphragma- tis. Quod fi phlegmaticus erit,grauiora,&quietiora habebit accidentia. Etficholericuseritacutus,&inco- lumis. Signaeius,qux eft ex fpermate,funr, nam mci- pitcum nocumento anhelitus,& magnificaturtimor, cum emiflione coitus confueti,menftruis non retentis. Etaccidit inultoties,quod cum obftctrix tangitmatri- cem,eius fpafmofa accidic commotio,&defideriumj* * fuanti qualiter defcendit fperma grofium,& fanatur. & quan- ' doque defcendit iilud ex contradtu fuiipfius, & mue- nit tequiem. Sed numquid accidat feruantibus caftita- tem prxfocatio,ficut inulieribus; qux cum noaccidat, videturarguere,quod non ex fpermate,fed ex menftruis aci?idatfolum:cutuscontrarium Serapio dixit. cui Gal. refpondit,quod virisitT retentione ipermatislongaac- "V"'' cidentia accidttnt, multa praua,qux fupra cap.de ilio, quem dimiflio coitus lxdit,habui<ti. non ramen ficfre- quenter,eo quod laboribus refoluitur,& non congre- gatur;nec tam grauia, molefta, &terenda,cum non fitextam mala mareria in viris, ficut in foeminis. Eft enim in eis ex generatione ianguinis meftrui,quod me- lancholicum clt, & fuperfluum, nifi fit coardtatumin pro!'undo corporis,ficut m muliere: Quare fimiliter principalia non lxdunrur,quod deciarar, quia mulier in talipaflione mortem frequenter incurrit,mafculus ve- ronunquam. Etqtialiter nonacciditinpra-gnantibus, in quibus menftrua diutius retinentur. quod quidem_> contingit;quia licet in eismenftrua retinenttir,expu- rioritamen eorum parteembryo nutritur,&augmen- tatur;&quod fuperfluit ex eis vtiliter,anatarapartui referuatur, ficque ne putrefiat,vel conge!etur,ftudiofe intcrclufum in (ecundin^panniculo conferuatur.exquo matrix non patitur •,& fumusetiam ad fuperiorapnn- cipalia non afcendit,nifi grandis fit caufa; & illud eft ra- ro. Prxtcrcacur fenfu ablato fpafmus contingit,cum dicat Philof. quod fcnfus,& motusadxquatur. vtetiam Gal.quod fentirepati eft,quodeft minus imouetivero t.Jth .aff. agcrc,quodeft maius. Ircmfi ablato fenfu, motusre-
manerenondebeat,quomodo ablato fenfu, & niotu
fpafmus,quieftmotus,(equeretur? Quibusdicendum, quod fpafinus motus eft prxter naturamnecetiam in- conuenienseft (enfum, & motum naturalem amitti a- dtualiter; & eum, qui prxter naturam eft, accidere. di- cente Hipp. in aphoril. Si inebriatus quis repente fine vocefiat: lpafinoinnatomoritur. Et fiquidcm(enlu,& motunaruraliomi(To,prxter naturam motusquifpaf- mus eftaccidar, muito magis,folo fcnlu ab!ato,talis mo tusprxter naturain contingere poterit. Etquod dicit Gal. veritarem habet in fenfu,&moru naturali; vel vbi percundem(unt neiuum: Prxtereafifimilisellepiie- pfix,fpafmo,& (yncopi,apoplexix,& lethargo,eo quod omnibus in fupradidtis accidentibus conuenit, in quoa fingulisdiflert? Diflerentia veroeft duplexinteream, & prxdidtas; vna e(t (pecialis: alia generalis.Generaiis eft namque:quia 'icet m ea fint accidentia prxdidtarum, funt tamen in ea non fingularia, & diftindta, (ed omnia confufa&mixta. Specialiseft,quiaepilepfia fitab que menftruorum retentione,& in coeuntibus magis, & os fpermatis in ea, qux difficilis eft: & ex cerebro. nec nar- rat,quq acta funt epiieptica,cum euadir a paroxylmo,fi- cut iactt prxfocata-,nifi prx.ocatio mnxima (it,&l.mmo derata;nec(entit aliquid eleuari furliim, vlque ados fto- machi&deponi. necnon,&in a!ijs,quxdi6tafuntac~ cidentibus epilepfix. Prxterca in epilepfia fenfus,& mo-
tas

FRANC. DE
tus intcgte eft ablatus j in hac vero non integre. Pra:- terea inrer ipfam, & lechargutn difhnguir febris conti- nua,qux lethargum concomitatur •, & pulfus vndofus, plenuSj&princtpiumdolorisincapice in prxfocarione Soluti».: diuerfiis.Sed tnter eam,& fpafmum diftinguitur lecun- dum Galenum ,quodeft-,quia(pafmusexreplecione ac- cidit,& inanitionepaulacrm jprx ocatio fubito,& ex repletionefola.
Cura huius paffionis eft tres res. Prima matricis srgritudinem tollit, qui ipfius eftcaufa. Secundaordi- nat regimen. Terttacorrtgitacctdaitia,qui licettertia fit in numero,propcer crrorem tamen aitquorum,& pcrtculapatientis fietpriorrn ordine. Prima confiftit induobusfimp!iciter,fcilicet in caulk abfcifiione,& in morbi, fi quis fadhis fit, curatione. Caufe vero ab- fciLliocopiecurcumprouocacione fangutnts menftruo- rum, vel fpermatis pncter naturam retenci. Inqutc e- nim Abuha. Cumque ventris conftridtio, qni Huere folcbit,aliquam xgncudtnem poiTidere feceric, ipfius euacuacionis reuerliofecundum plurimum ip(am me- dicabitur.dixic fecundum plurimum,vc quandiu re- tencioniproporcionaca fuent: nam fi fuperiiua,poteft efte morcis cau(a, ficucalibi poiuir,cum dixic. Cum recencio folutionis concurbat, & eius (olucio facic acqui- rere tranquillttatem_j, eft mcTrtale. hoc autem eft per eius abundantiam, & excefltim, eriam fi febris fit cra- ■dicaca,prout dixit ln alio quodam locojqux vero minor fit,nonillicomedicabitur. Fiat autcm talis prouoca- tio cum his, qux euacuando trahunr fancuinem a ma- trice, vr eft phlebotomialaphena:5 & proprie, quas eft fub poplite. Etin pinguibus cum ventofis fuper loco fapheni, fcarificatione prxccdente, vel cum fanguifu- gts,propteroccultacionemvenae. Deinde cumpurga- tione humidicatis vifcofr, qua: oppilando venas, reren- ttonis eftcaufa. Et cum hiera picra, & hiera colocyn- thidis, & ruffina. Etpilulis de thapfia, & fcctidistpra:- parattonepraxedente, cum oxvmelle fcillicico & aqua diurecicorumcaIidorum,& proprie rubea: tindlorum, nigella:, quinque radicum, enula:, & fimilium. quibus fecundum omnem modum vtendum eft fimplicibus &compoficis,in viamedicina:,& cibi,& feminibusex aperitiuis, & diureticis, vt eft faenugricum,anethum, femen lini, & (ampfuchus,& abrotanum,fi(ymbrium, fauina,ruta,vrcica , & alia,qux fubriliando fangui- nem,redduntipfumacutum,& aperiunt. Et cum_j balneis thermarum proprijs, & collyrijs ■, & prouocan- tibusmenftrua,qua:ftatimdicentur m fuo capite , & propneex cordumeni, pipere, & euphorbio •, quod ell forte faciensdefcendere menlhua ftatiin. & cum fuffu- migijsex cypero,ftyrace liquida,fpica,& nigella,& cumcommotione oris matricis,& parcium eius,ap- poficis digitis obftetricis inunCtis cum axungia galli- na:, & oleo de lilto, vel de been, nardmo, vel anethino; ipfa enitn conferunt, fiue recencio lit menftruorum , fiuefpermatis,faciuncenitn declinare matricem pre- focacam ad inferiora, & redire ad squalitatem •, & pa- fatu Mcdi ran tmenftruaad prouocationem. Ercum exhibitione e*u. in potu, caftorei, & myrrhx cum aqua mellis, & fage- nea: diacymino, & fagapenum, cum aqua cicerum, aut phafeolorum rubeorum •, & caftoreo , & nigella cum rub. tinftorum m oxymelle (cillitico puluenzata funt vltima.aut acctum fcilliticum, & oxymel eius, &opopanaci (crup. j. Et Almanfor. cum ex eofumi- turin potu, eft tn eo fanitas. Et ex his, qua: trahere ha- bent fanguinem ad matricem ; eft oppofitio ventofa- rum fuper renes,deitide fuper coxas,& inguina, ge- nua, & crura, & clauiculas pedum. & fridtio ipforum; & ligaturacum inftitis dolorofapcrhoram dimifla_j. Calefatflio cumfomenris fetuentibusj & cum clyfte- ribusaaitis, vn(3:ionibus,&emplaftrisex rebusrubi- ficantibusnotis,qu:E fanguinem fubcilienc,acque tra- hant. & omnibusaSijsprouocancibus menftrua, qua: in fuo locodicentur.
Si veroretcutu m fueric (perma, tunc oporter, v: im-
PEDEHONT-
E petu * cribuatur: & vfque ad illam horam vtatur exer- * cirio, & exiccatiuis (permatis, vteft agnus caftus,ru- """• ta,calamentutn, ficla,femen almarij, & dyaciminum, cum diurecicis •, vr eft decodtio de radicibus. Et opor- tet, vt lntromitratobftetrix manum inun6hm,vt prae- di£tumcft,vt faciat commotionem deledlabilem,ita quod cum commorione accidat dolor •, lpfa enim fortaf- fe expellet fandum, & faluabicur. & fimilitercum fup- ponuntur res mordicatiiue commotionem facientes,(i- cuc (al gemma, cum oleo laurino; & ficuc zingiber & piper, acque cordumenum,liincenim mirabilesin hoc.
Ec caue in hac difpoficione phlebotomiam,quoniam rnfrigidac:immoadmi(ceas ea,qua: excirant calidira- tem.& (unt mulieres,qua: ingenianturcoire cum eis cum inftrumento in modum virgi virilis, ex quo dele- dtantur, & confert. Morbi vero curatio fadli ex reten- tione * illorum, vt eft mala complexiofrigida, & huius * curatio,ex didhs, & dicendis eft manifefta. Secur.da F res,qua:e(i:regiminisordinatio,eft-,vtabft;neatabom- DUta. ' nibus multiplicantibus fperma,ficut cft vinum ,licet fyncopis illud peteret, & carnes. & vtatur exiccantibus fperma, quae (upra in cura pollutionis didta (unt.Tcrtia rcs, (cilicet correftioaccidentium, qui verenda funr ; vt eft fyncopis, alreratio fenfiis, & mocus, acque anhe- luus, dolor fonis ex(pafmo,& huiufmodi prxmiccen- daeft,tiatautem cum expergefacientibus primo-,puta fumiganoneex fceridis approximatis naribus,& ori-, quales funt petix conbufta:,pili,& pennxconibufix, & cornu,afa fcetida, caftoreum,ruta,harmel, & humimo- di ophcalnicha, & vigilancia, & confimilia. & cum li- Sufumpa gaturis in excremis, (ridlionibus, compreftionibus do- '* lorofis, concradlu capiIlorum,& aurium,& narium: & clamoribus,& vocationibus, & alijs,qux uitta(unr in cura lethargi,apopIexix,&epilepfix, & fyncopis. & fac eam fternutare,tener.doos,&nares,vt Hippoc. dicitin aphor. Etapplicaventc(asanchis,inguimbus,&coxis. q & fomenra cum rubincantibus; & emplaltra cum eis, & euphorbio injjuina & fuppone collyria prxdicta cx acuris, & odoriferis, vt eft gallia, folium garyophvl. & cyperum, & laurus, & clyfteres ducentes ventofitactm ex anifo,fceniculo,ariitoiochia,(pica,& fimilibus ;dor nec redeat.quod fi in prxdidtis fcnfus, & motus non re- deant, nec anhelitus, tunc neceftanum eft, vt fundatur oleum feruens fupercaput eius.Sit autem aliquid ex aro matibus confcrtantibns cerebrum,& calefacientibus valde •, quale eft nardinum, de baKamo ,& de been. aut cauterizeturfinciputeius,finoneft excufatio inde. Et quandoqueeuadit cum phIebotomia,& redir. cum ergo redierit anhelicus,tunc curabis (yncopim cum his,qux cor,&cerebtum confortanr; & conferunt ad huiulmo- di,&aliaaccidencia. Ecexfimplicibuseft fagapenum, Sjr.apu cu garyophy!. & excompoficis confedtio nominara con- fedtio iuuamenci:& eft mirabilis fagenea,mithridatum, medicamen de mufco,& thenaca.Et fi times ex mithri- dato,exdiamufco decommotione fpcrmatis ,conforra- tioramen naturx,& cordis ex eis implendo illud, & re- fiftcndoilli, eft maiorisiuuamenti;&cum alijs iupra 111 cap. enarratis,intus,& extra, & per omnem modum adminiftracis,qux habentcerebrum,cor ,&totum cor- pus conforcare. Dcindcoporccc rcdire ad prxdidta 5 ex adminiftratione enim prxdidtorum ceflant xgrirudi- nes,& aliaaccidentialeuiora, nifi fit folutio continui, velapoitema. Cumergo accidit illud,oportef, vt cure- tur cura folutionisapoftematis,cum his,quxconueniut eius prxfocationi,qualirer inapoftemate. Recipepin- guedinis anatis, & gallinx,ana drac.iij.cerx bonx •, cro. myrrhx,amomi,malticis.ana dra.j.olei baKanu, olei li- 1 ij cceleftis,ana dra.ii j.terantur ficca,& liquefiant humi- da,&admini(lrenturinpefiario.
Aliud iuuaciuum & expertu, r *. ftyracis. unc.iij tbu- ris,piperis,ana vnc.i.&s.cerxalbxdrach.vij. pinguedi- nisanaris, & anferis,ana vnc.iiij.pinguedinis gallinx. vnc. iiij.olei balfami,olei lihj albi, &lil:jcceleftis,& oleide iprca, ana fccundum quantitatem necefiiraris.
Si au-

DE ^GRIT- MATRICIS-
Siautem vis vt fit fortius tuncaddein co.drach iij.cor- dumeni femi. vrticx,aure. iij. uufceantur, & admini- ftrentur.
chum ni Oleumquod lenit, & calefacit, & conueniraddolo- plfZt»- rem matr icis,& pr^focationem.Ri. helcha iibat,o!ei ma aimatrick. fficis,& fpicx,olei laurini,anavnc.s.oiei lilij cxleltis, & anethi,ana Iibifedenegi,& bdellij,& pyrcthri ana vnc. iiij-meliloti, cafisfilt.& nigells,& calamenthi campe- fttxsaut fluuialis, ana vnc j. terantur medicinx ficcxCi- cut pu!uis,d:liquefacalchechengi cinn oleis,& milcean tur omnia.& vngatur cum eis.quod cft lub vmbilico,& pedine:ancha:,&pedes. Inquitfilius Serap. Si eucnit ****• afgritudo, (cilicet haxmulieri, quae eft pia:«nans; tunc non oportet,vtadminiftreturphlcbotomia-,autventris folutioi mmo contenti fumus vnciione cum oleo, exce- pto cx oleis calefacientibus & refoluentibus, ficiu elt o- ntiu, leum de li!io,& de been,& qua: funt fimilia. Et aduerte- dumquoddixit, fieuenerit,quafi dicar, quod raroacci- «Lt,propter caulam luperiusallignatam.
I:eminquit,&ad vkimum dicofermonem abfcin- de:item,quia oporter-,vt curentur mulieres, quibus ac- cidit ha:cjegritudo,& non funt pr.egnantes: (ecunduin quantitatem complexionisearum,&humidiracem cor- poris earum,& ficcitatem earum.nain illam ex eis, qua- rum corpus eft leue,album,humidum; curamus cu me- dicinis debihbus. Et ex illis,quce funt fecundii contrariu illius,aonec fitearum cOrpus ficcum,neruofum,curan- <« Vctxie- tur cum medicinis fortibus. & fecundum hunc modii, ***• curantur vetula:. & illx, quse fentiunt infiationem cx ven:ofitatibus inflatiuis, cum his,qux refo!uunt vento- firates.& illis,qua: fenriunt grauedinem,danrur ea, qux mcidunt, & fubtiliant.& illx, qux fentiuntacuitatem, curantur cum his, in quibus eft virtus exrmctiua. Sup- politorium Abuha. educens fanguinem menftruum. $£. ftyracisliquida:. vnc.iij.piperis, thuris,ana vnc.i. adipis anatis.vn.iiij.fe.vrticas.vnc.iiij.fiat ex eis lyciniu, & lupponatur.
De fpeciebus folutionis continui matricis , ex quibus funt vlcera, corrofiones, & putrefaCliones, r]iagadix,& Hftulx. Cap. 9.
95
u T TLceramatricis,qu?damfunt(imp!ieia,&mund.r,
- V q "
Vlctro.
' V <F?dam compofita,& cum putredine,&quando que funt corrofiua: & quandoque cum apoftemate. & quandoq^cuinprofundatione.&qnquc non profundx, &quandoqueperueniunt adfiltuSam. & quxdamlunt jn collo,& quxdam in eius concauo. Er caufa vlceris, tmtf*. quxdameftinterior,& quxdam exterior. Intcriorell cur(ushumorumacutorum,quifipaulatim congrega- ti (unt in ea, erit propria. Si iubito confluant, ex toto, autaliqtio memkro,eritexcoinmunitate,autdubelati vlceratum,aut plaga vlcerata,& eft propria. Extenor eit cafus.vcl peicuftio-,autcfifficilis part 9 , aut vulnus inftru inenn inci(icntis,autex medicainineacutolupcrpofito: *ut craflities virgx deuirginancis.& lllud eft non profun dum,fed in collo cius tantum,& limilia. Et caufa putre- dinis eft ,quia vlcerafunt profunda, qux non cuacuan- lut abhumiditatibusplurimisegredicntibusad profun dumeius,inquoretinentur,& non mundificantur. Et exciscft quandcxjuecorruptioembryonis multiplican- tis putredinem. Corrofionis ipforum caula elt acuitas, & aduftio bumiditatis & putredinis eorum, quare cor- rodit velutcancer. Et caufa fiftulationis ipiorum,cft prolongatio ipforum, quia curn proprijs non rccipiunt curam. quare prolongatur cum puttedine multa corro- fiua,&concauantur.
Signa vlcerumeiusfunr,exiruspuris,& fanici,& fan- guiniscorrupti,&viruienti;3i: humorisdiuerfi coloris, &odoris;&nocumentum ex medicinis mollificanti- bus,& iuuamentumex medicinis mundificantibus, & ftypticantibus.
figna purredinis eorum,& forditiei,& tabidiratis, mcit. eft multitudo humidicatum corruptarum,fu:tentiiim,
A & eft ficut aqua carnis. E t fi cft cum corrolione, iliud qtiod egreditur eft nigrum, cum ardore vehementi, & pulfatione..& circumfluitione pilorum,vt dixit Hipp.in aph. Etdifferentiaintercorrofionem,& cancrumcft, * quoniam cum cotrofione non eft grauitas,necdunties: & (equeretureamquiesin horisquibufdam ,&propric poft exitum eius,quod cgreditur,& non eft plurima lon gicudocorporisin curatione.Cancer vero cftailidui do- loris,fi in principio fir.Si vero 111 proceflu,erit cum pun- 6tione(enlus,&ellcum pullationelongi fpatij. Et fi- gnum mundificationis vlcerumprxcedens *fanitatem »f«met,«. cft, quia quod cgrediturcft ad craiiitiein, & albedinem decliue,& leue,abfqtte dolore ve.hemcnti, fetore, feuar- dore,feu mordicarione. Etqux non funt profunda, funt lenfui manifefta, profunda verofuntoccultafenfui. Ec cum lunt cumapoftemate, funtcum prxdiftis fignis apoftematis,ex qtubus eft horripilatio,& febris. Cumq-, vlcera marricis (ua putredine,& corrofione pertranfeuc g carnem,& profundantur, ita quod viciqum aliquod ex membris vlceretur, & corrumpatur os peiitmis,& col- lummatricisputrefiatadeoquod quandoque perueniat ad radendum pilos pedtinis,&inddit viiqueadpartes ani & lacertorum eius: Quxdam lunt in parre manife- fta, & qticdam in parte occulta. & declinantia ad larera eis (unt iimilia. Etrhaeadix matricis funtex genere fo .
lutionis ad modum fciflutaium contingennum exfic- cirate eius, quare non pofliint recipere debirum apud coitum,vel apud partum,extenfionem, abfque fafiuia. Et quandoque caufa ablcindens eft magnitudo apoite- matis.quareapparentrhagadix,& propriecum tangit", & qtiandoq-, craflantur va!de,quandoq-, fiunt ficut ver- rucx,& incraflaturlocus. Etfi /untinco!loeius,aut 111 concauo eius,intuitu fenfus, vel cum obftetncis digitis cognofcerur. Et fi * gratiafiftuiarum funr antectflio vl- *//■"' F '~ cerum,qux non fanantur cum curationibus proprijs,& prolongaturfpatium eorum cum putrcdine multa,& curfu virus,&doloris attrahentia:deinde dolores i!li C fiuntficutdolorescancn;cogno(cirurlocuseius,vbi; cr ueniturcumeoj&fcitur ftatus eius*vt fit cum caine *"">• adhuc,aut pertranfeat vfque ad os,per id,quod fentitcx- tremitatisradij,delenitate,& moliitie,a(peritate,& du- ritie.Etrhagadiarum figna,funt dolorapudcoitum ,& exitus virgx fanguinolenrx;& poflibile eft, vt pei ucr.ia- turadconfiderationem ipfarumperpofitionem fptculi fub muliere,& apettionevulux luper ipfum.
Curavlcerum fimplicium,&pautorumeftconfoli- Dtcu.vUe- datiojtamen difficilis. Inquit Gale. incifio enim vulux difficulter confolidatur; ipforum vero compofitorum ' cum purredine, fordicie: & fi cum cortOfione fuerir, vel apoftematc,mundificatio,c6folidatio ,accidentium corre£lio,& conueniens regimen. Munuificationem complentaquxmellis,ve! pafluiarum inie-Sio cum in- ftrumentOjVel aqux deco6tio,cum liidc, & hordco, vtl cum aliquo ex mundificantibus vnguentis, habennbus mundificareforditiem,&putredinem, vel habentibus D ruundificarecorrofionem,&redbficaic ipfam,aut cum fanatiuis apoftemarum, vt dicturi fumus. Cum eigo mudificata fuerint vlcera,curentur cum confblidatiuis, exquibus funt vnguenta,pulueres, & finnlia. Et ex vn- guentis,qu?dam lunt,qux conferunt in principio rci,cu nondum nafciturcaro,Recipe lithargyrij,ceruflx, farco colix, ana partesxquales. fiat ex eis ceratum cumoleo rof. Et fi fuerint in illis fordes,mifceatur cum eis parum mellis. Cum autem caro incipit naici eliimatione debi- ta curetur ciihoc vngucnto.R/.tutix ablntij partes ij.cad mix argenti, cerufx,farcocolIx omnium, ana partem j. fiat exeis ceratum cum oleo rof.& cera,& adrniniftren- turcum tenta,autexeis fiat puluis. Et fiquidem fit pro- funda,& in collo eius, ficut in deuirginata a craflitie vi- rilis membri,oporrct vt fortes dolores, qui adiunt miti- genturfecundo in vino decoftionis ftypticorum. & ad- miniftrentur ceratalenientiaconfolidationem prohibe- tia,a!ienenturconcubitus,deinderedeant ad ipfum pau iatim,& in tempore medio regatur cumceratis prxdi-
«is, &

FRANC- DE
advnifceatur cu eis terra figi!lata,& fimilia. Cor- t reiSio accidentium eft, vt fiquidem ardor adfic, vlcera curentur cumhis,qu2:ardorem micigant, & caiorem * mitigantiafinr,ficur muciiagop(yllij,femen cyronioru, *cor,jiiida- & a q lia iuiubarum.& febeften,& aqua hordei. Si vero * con(blidahcia,fint,ficut liiccus folacri,arnoglofie,oleum rof.albarum,albumen oui,lac, fuccus portulaca*, traga- canthi.& clemus a;> bibendum cacarcticum de iuiubis femen papa. & myrca:, & dolores forces micigencur fef- fionibus in aquis,cc vinis clt ftypcicis,& anodynis,vt eft fijnugt'ecurn,balauft/a,lcnces,&fimilia.
Regimen conueniens eft, vc rempore mundificatio- nis vtarurpcifanr t hordcacea,aqua cicerum, ha:dorum, gallinarum,& lacle aquofo. Tempore aucem confolida- tionisgenerancibus fanguinem cralfum,& viico um,vt luntextremaanimaliiim,mjlium,n!um,panicum,& (u mat lac,& fimilia cra(Ta,& ftyptica omnia.
lllaoccuka fiftula,qun: ex eis eit in occu!tp,& profun " do,non curatur,& proprie fi venicurad veficam,rehqua p vero ab ea curancur,erim fi difficiles fmr,& peruenennt ad abradendum pios, & perforauerir os foramine par-. uo. Et fi quidem curacur,cura duplex eft, vera & poffibi- hs. Vera cura per abfcillionem,& perforanonem fir,qtie periculofa eft propter neruofitaremmembri, timetur enim ex eo fpafmus,permixtio rationis,& permixtio vo cts,& rnors, quia non eft poffibilis tiiti in ea, qnire!t in manifeftOj &cuiuscarnem mortuam oporcet incidtre. Cura vero poftibilis eft,vr mundi ficetur corpus, & ma- s.nphe.47. trixexiccetur,&conforcetur.Inquirenim Hipp.inaph. Si matrixin vercebro poftta , fecerit faniem , necefte eft commotum tieri,& hocquia vera cura eft impoflibihs, i.iph,. 3 s. iuxta mandatumeius in alioaph.Quibufcunquecancri ablconditi fiunt.&ex eis qua: conferunr valde,eft cauda equina fecundum omnem modum adminiftrata.
Illiagadiarum vero matricis cura intrinfecarum eft duas res, micigatio accidentium, & con folidano lhaga- diarum.Completurautem cum fuppofirorijs penetran- ttbus,& deftillatiombus iniecSlis, exaquis.liypticis per- G rrtixtis cum vnguentis redtificancibusfficut vnguentum fadtum ex cadmia,& plumboadullo',& vnguentisrha- gadiarumani.Accidenciumcorredtio eft:vc fi cum ctira tione fentiat mordicationem, mifceatur cum eis, ficut vnguentumbafiliconcum adipibus-,& proprie fi indi- get maturatione.Et fiquidcm curhagadijs fueritcrafli- ties, quam figtiificat longitudo fpatij, & paruicas rcce-. ptioniscurationis,adminiltretur vnguentumdechartis cutn oleorof fi vero non tolerat illud, ponatur cu olecv delilio,& glutenhalimbacIi. Cum autcin h.xcquieue-
rit,curentur cura rhagadiarum purarum, proprie-
quando vlcerantur.& quandoque indigetur eis,que liint ficut cortex xris, aut tragacanchum opimecricurti, aut galla:,autil!iusaggregatis.lncrinfecus vcro fufficiec pui- uis tucise cum vitellis ouorum, & vnguentum de ceruf fa,& fimilia.Cly fter.i^.aqua: paffularum lib.j. diffoluan tur inea meilis rof.vnc.iij.&coletur,&addeolei amyg- dalarumamararum.vnc.j.Ifaacinquit. Si venxfintvc eorrof^jdemus fanguinem dra.myrtam,thus,bolum ar- dequtbusomnibus liatclyfterjvel cum licinioappona- /l tttr puluerizata mcmctain aqua arnogloffa-, ve! acacix.
T.icinium valens ad pruritiem vulua:, & priapifmum_j mulieris,et purgat putredinem,corrofionem,et faniem. i^.crocum,camphoram,litharsvrium,baccarum lauri, albumen ouorum,oleum rof. fiat nalale, vel clyfter. Ec fanguis drac.cum fucco plantaginis iniectus va'et.Dio- fcor. dixit farinafcenugrxci cum fanguineanferis valet ad duritiem matricis.Valetetiam lac ficcum cum vitel- lis ouorum,fi fiatindenafale.
De apoflematibus matricis humoralibus.
Cap. 10.
xApojitm* A Poftemataaccidunt matrui,ficutin pr.cdiiStis mc auv-'?Ux xi.l> r i s fecundu dtiplicem moduni, per viam conger ' ' ftionts,& fluxtonis, Ec caufa earum fufiicicus eft ciupiex.
'EDEMON-
interior,& eft ipfius difpofitio , vtdebilitas, &retenti'o menftruorum.m ipfa materiam aggregans. Etexterior duplex imprimens,vt caiiis,percullio,& mulcicudocoi- tus;&propriehabentis virgam craffam:autdifruptiofa cta ab obftetrice cu m recepit foetum;aut incifio cum in- ftrunientoprouocans rheuma,& faciensipfum in regio ■ n es eius intermedias,& vacuas fubintrare;& coadiuuas eftfrigiditasaeris prohibens relolui mareriam. Caufa vero matcrialis,& exqua,elt antecedens replecio vniuer falis totius-,vchumoresquatuor,ventoficas,aquofiras,& vifcofitas. Penes quos Ipecificantur, & ab inuicem dif- fertinc cuiatione, & parciculis ipfius ma,tricis. Materia —' propria cft ex fanguine menltruo non ex fpermate; licet adillam immittatur& aggregetur in vafis feminarijs eius;(cd inconcauum immitcitur,aggregatum quoquc iri vafisipfiusproprijsnon in eoium lubltantiam pene- trat,fed in concauo continetur,fanguine vero menftruo *»»•"' in venis cius cxiftenre diffufo,cx quibus poflibile elt fub inrrare refiidansin vacuas regioncs ipfius, vt faciarapo- ftema.Caufa vero materialis lubiedtiua ,eft ipfa matrix iuicipiens fecundum aliquam ftii partium ;quandoquc enim fiunt in ore eius;quandoque m concauitate: quan- doque m altero laterum ante, & retro, & decerius eft, quod per plures eius occupatur partes. Caufa finaiis.eft: vt materia expellatur,& finon extr«,falcem adipfam de riuecur:& dcindeeXrra ducaturrrout poffibile eft. qua- requandoqucrefoluitur,quandcq; (aniatur, & dubela- tur;& quandoq; couertitur per relolutionem partis fub- p n fr,iK- tilisad. uriciem. Etcum aduritur ad cancrum,&quan- "»>• doq; ad fiftulam, & quandoqueiriterficic.
Signa, quadam funt communia omni fpeciei, qua- Dc dam cuilibec propria. Ex communibus quxdr.m lumun tur a nacuramcm bri fcilicer matricis patientis, queoam • ab aliis membris commutiicantibus ipfi. Ex natnra membri,vt eft dolor. gratjedo in ''"Vrero, craffities, & coarctario; lta vt non lir exitus ventofitatis, & inftatio pe(5tinis,&almirach. Qua: veroab a'ijs pcr communi- tatem fumuntur,funt vc dolor ftomachi,fubuei fio, nau fea,fingulcus,& defeftiooperationum eius; dolor capi- tis, & ceraicis propter ccrebri communiratem, propria in fincipire,radicibusocu!crum,& colli.cius extenfio in dorfo,toto corpore,& vfq; ad extrema.mollificatio cru- rium,& manuum,dcbihtas pulfus;& finulia totunl cpr pus vexatia. Propria vero animaliscuilibec fpeciei fupt. nam cum apoftema fueric calidum,dolor crit acutus» cum pulfatione;horripilatio,& febris inflammara,S<^> ficcitas,& lingux nigredo .Cum vero elt frigidum,figna erunt conttana.Er fiquideni fit aquofum,vel vctofum, alia habet propriafigna, qua:ir.fra dicencur cajntulo dc curfu, & mola. Ec fiqmdein apoftema fir in aiiqns iui parte ,dolorindicatparrisilliUs. Nam fieftin parre po- ftrema,doloreritin dorio, tV retmctur ftcrcns, pvoprer coardtarionem inteltini redti. Et fi in parte anteriori.do lor erir in illis, &fequitur deltillario vrin.T, vel difiicul- tas ;quoniam vefica ,vel collum cius coarcStatur exapo- ftematc- Quandoapoftemantur latera matncis, exrcn- duntur, & dolenc inguina, & grauantur cox.r, & dolet vcrrebrum partisapoftcmacis arcris. Scdciim apoltc- maturgoncauicaSjdolor elt in vmbilico. Er fjuando apo- llematur os eius; tunc partes anteriores dolent, &-lllas qua:funt ftndt .T, & quando rangirurcum digitisobfte- tncis,inuenitur durum,& claulum.Cumque minoran- turaccidentia,& dolordelecur, reioluetur apoftcma.^. Cum autem tumorremaneidurus,& graucdo;tunc co- uertitur in duritiem finedolore,& fi eit magnum com- prehenditur tactu.Cum vero augeantur feb. & dolor,fi- gtiificat conuerfioncm in faniem: & cum minoratur, dubelatur. Cum veroaccidentia fortificantur prrrdidta; &acciditfudotfrigidus;ablatio vocis:fyncopis;& infla-; rio almi i ach,figniticanr augmentum apoltematis, & in terficit;&cunieuadit,prolongatur, & cum rodcreinci- pit , in cancrum conuenitur ,& propric cum apoftemi durum non eft 2'quahs figura:,a quo procedunr,fictit va- ,' tices > 6malx coloris.deciiuis ad rubedinem fulcitatt
eom-

DE ^GRIT-
commix:U5,& plumbcitacem fi fubiacet (enfui; quod fi non,figni(icat ipfam grauiras,& (eii.io pbcida, cxrdolor, & communicac pcften, rcnes, dorium, & inouina. Et cum vlceratur, currit humiditasacuta, virulentadecli- uisad viriduatem;&quandoque(anguis purusproptcr corrofionem venx.
Dt Cui.i apoHeiiiatis tnatricis eft tres res; euacuatio, ac-
spoficmatis cidcutium mirigatio.regiminis recbticano. Euacuatio duplex eft,vniuer(alis,& particulans. Vniueriaiis totius corporis membri mittentis. quia fit repletum.Comple- turautemcumpra:mi(Iione phlebotomix de bafilica, vt fluens materiaperantipari(la(imeducatur,deindecii coniecutione phlebotomia; de vena (aphena vfque ad ilcf«i(5tionem 5 ficutiuflit Hippo. vt qux tiuxacft expella- tur; & prouocatio menftruorum, maxime fi prarceffit eorum rftcntio,eftconueniens;& tortaffis refoluit. Vel ^uiafttcacochymum.Completuraucem cum phanna- cia vomitiua appropriatum humorem ediicente,ac prf- millione dcbiti digefnui,quod eft notum. Vel feceffiua, ficut ex lenibus,quae non inquietent naturam, difloluat, & pvouocent adcurfum iuperapojftematum locum_j, quemadmodum fuprain cura ftomachi diximus. Eua- cuatioautem parncularis confiftit m particularibus o- perationibus exercediscirca apoftcmatum locum; quas diueriitas temporum morbi vatiat.&difponit.atquedi- Sidptfltm* ftinguit.iiergoapoftema fit calidum,in principioeius operabis cum adminiftratione repercutientium mate- r:am;qualia lunt ex fimplicibus rofe,lentes excorticate, corrices granatorum, baiauftiarum, cyma: vitis; arno- glofla,folatrum,endiuia,& virga paftoris, fucats portu- lac.c,& pfyllium,quod extinguit iaflammationem,fem- peruiua.rafura cucurbitx, farina hordei, & fimilia; (it autein eorum miniftratio cum feffionein aquis dulci- bus deco&ionis ipfarum,& embrochatis, & epithema- tis,cmplaftratis,clyfterizatis,inun£hs,& (uppofids.Em plaftrum de papauere diflolurum in decod:ionecum_j oleo omphacino, vel rof autdepomis in hac hora con- nenienseft.Cum veropetuenitad augmentum ,admi- < fcebis pra;didhs;qux mollijicant, &reloluunt; ficut fce- nugrxcum, althxam, me'ilotum, chamimelum,ane- thum,crocum,maluam,puluerem molendini,& fimi- lia. Etin ftatuaugebisqux refoluunr. In declinatione verominiftrentUL ,quxrefoIuunttantum, vteft aquafi- fymbrij,(ampfuchi, laurus, p^ypodium. & fimilia: & ladanum fuppofitum refoluit ip(um,& proprie ea.qux coucniunrapoftematibus frigidis, ficut ammoniacum, bdellium,ftyrax,galbanum,&cera:& medullx omnes: & pingucdmesomnes;& olea,quxrefoliiunr,&propric oleum deenula. Quod fiapoftema non refoluatur, & perueniat ad aggregationem faniei,miniftrabis matura- tia qux dicta (uuc, quibusadmifcebis.quac funt fortiora caliditatis quam lpfa.Cum crgo prolongabirar matura- tio (ixniei confert in velocitate maturanoniseius empla- ftrum de fanugrxco, atina hordct decoclacum aqua ficuum,mix r o cum ea aliquo de (imo columbino,& fer- mentoadaperiendumipfum,velemplaftrum dehyflo- j po,adipe anatis,& anfei is,& vacc x;& medulla cerui, ac butyro,&fimilibus.&exeispefliiriurn fa&um conti- nuoadminiftretur. Cumauremdubelatunifuerit pro- pinquum ori matticis,poffibiHserit (edtio (ecundum de bitummodum. Siveroininterioriparreeiusfueric,o- poitetquoderuptioexipfometfiat; velexartecum na- ilurtio;veI fucco fcabiofe fumpto,& iniedio in his, qux fupra in hepate didta func. Cum vero apertum fueric, tuncplurnnumegredieturpuseiusex vulua, quare o- portec vcmundificantiaminiftrentur,qualiafunr, qua: didta lunt in prxcedenti cap. iniedta. Et vnguenti bafi- Iicon minus cum oleo rof .clv fterizatum e(t coueniens; & cui n buty ro vaccino recenti,et proprie cum (pi fla eft. & fi fubtilis fuerit fcediodoris,clyiterizabis cum lns, in «qutbuseft ftypticiratis p^us. Ec quandoque egreditur perveficam:quareoportet, vt adminiftres potum la- js, & pfyilium, femen melonis cum fyrupo rofquo- niam prohibent vlcerationem vefic<x. £t quandoquc
MATRICIS- •?<:
L erumpit ex inteftinis; quare oportet ,*"Yt clyftcrizctur cum aquahordei,balauitijs decodtis in ea,& oleo rof & zuccharo rof. deinde curatur pcrfeita mundificatione cum medicamineincarnatiuo iniedtoper clyfterem. & denturin potu trochifci de charabe,& ponatur vnguen tum lncarnatiuum, cuius virtuspro.undetur luper io- cum,inquo(itdolor, quodfifiiiuletur,curetur prout iupra didturn eft.
Si •'Vcro frigidum fuerit, &phlegtnaticum curetur cum refolutiuis, exiccantibus,& ftypticis ;qux in cuia apoftemarum aliorum menibrorum numerauinms. Si veroin duritiem conuerratur, euacuatione melancho- lix naturalis,& phlegmatis crafli curabitur : deinde cum localibus & mollificantibus, refoluentibus, notis fupra in cura fplenis,& renum. Etcum in cancrum mu s tatur, non curatur,vt Hippo. in apho. & proprie fi fuc- rit vlceratum, fed commorum oportet tatum fieri cum mundificannbusvirulentiam,& putredinem corrofi- , uam,& foluentibus choleram nigram per conuenientia exhibi tis i n terual la.
Accidentium vero mitigatio completurcum his,qu$ do!orem,&ardorem mitigant: cxquibusfunt leffiones in aquis,& iniedtiones, nafalia,& embrochx,& empla- ftra ex anodynis.quoruin quxdam funt calida; quxdam fngida,quibusvtioportet (ecundum neceffirarem_^. Cahdafunt, vtfoenugrxcum,(emen lini ,melilotum, chamxmelum ,althaEa ,vitellum oui, malua, & fimilia. Compofitum,vtceratum factum ex fxceolei dimilfi in va(c xris cum cera citrina, inunctum exterius. Frigida vcro 11r.u empIaftra fadta de papauere cum coriandro, (blatro,& oleo rof & albumine oui,&lllud, quod refol- uiturexplumbo adinuicem fricato,aquacoriandri;& ltcrum decodtio lentium clyfterizata ,&lacafinx,& fuc cus arnogIoflx,coniundtim,vel figillatim. Et fiquidfm ex vlceretiuatfanguis,miniftrentur qux fanguinem flu- entem detmcnr,& fimplicia&compofita (uperius no- minara. Et fimilitcr fi debilitas ftomachi mitigeturcu proprijs. Etcordis compaifio perdLtcens ad fyncopim , fudorem frigidum, & vocis ablationem cum confortan tibus cor,& cerebrum,regatur.
Regimen conuenienseft,vt regatur in domo boni, citt4 . & temperati aeris, redolentis. & quiefcat & vigilet. & prohibeatur, ^^Vel minoretur cibus indiebus fuis primisvfqueadtresaies;&prohibeatur aqua penirus. in die primo vtaturvomitu,& refolutionefaali.Con- fedtio fuppofitonj adajx>ftemadurum matricis, & do r " : ** *p°- lorem frigidum. thutis,been, !i!ij, iudaici, galbani, dl ""' ana vnc.ij cerx,opopanacis,ammoniaci,anacirac.j.ma- iticis, caftorei, ftyracis liquidx; o!ei de bdellio: adipis anatis, olei chamomillx,ana drach. iij.gummi cum vi- 110, & melle. & eliquentur adipes, & aggregenturom- nia;& fiat fuppofitonum;&adminiftretur. & c/i Rafis. Confediio decodtionis qua (edaturdolor matricis. w. fampluchi, balfamitx, (cmmaabrorani, caulis, foenu- grx.femenlini,chamxmeli,meliIoci ,ana partesxqua- !es,& fedeatunneis,&eft Rafis. Confcdtio ad dolorem matricis ex apollemate. feminii lini contriti cum drach.s.vitellioui elixaci,croci anadra.ij.opij,(em. hyo- fcyami,aria drach.j.
Confedtio fuppofitorij fedantis dolorem matricis. Supptfu- cerx, chamxmeli, adipis anatis,opij; ana xqualiter,& ™ [ ed ^- fupponatur cum lana, & elt filij Serapionis. Confedtio m " fuppofitorij fedantisdoloremmatricis calidum. fe. ro- farum ficcarumdrach.iiij.feminislactiicx,& amyli,an. dra.i.terantur,&cribel!entur,&conficecum violis,& olco rof.& ladte mulieris, vel afinino, cum ladte mini- ftretur. Item ait.&oportct,vt caueas, & obferues,quan- do perueniuntapoltemata ad ftatu, miniftrare aliquid exeis,quxexcitant & prouocant fanguinem menftruu. In horavero declinationis,poftquam iedantur apofte- mataparum,fiindiges,vt prouoces,fanguinem men- (truorum ; tunc oportet vt fiacillud.
De

FRANC- DE
De nocumentisin a&ione menftruali,& pri- mo de cura fluxus menftruoruni. Cap. ii .
ir.tfbo.ti, TNquit Hippq.menftruisplurimiseuenientibusacci- _J[ dunta;gntiidines ) & non cuenienribus a matrice ac- ciduntxgritudines ; ex quibus iruuiic lana effe fi fue- fint moderata, vt iuperius de menftruis didfcum eft, vt crgoad moderantiam reducantur, fi immoderata fint, caufas immoderantia: inueftigare oportet, & earum fi- gna-, qua:fcilicet funtoccultajquas inueftigans Galen. ait plurima vcnire,vel non veniretotaliter,vel in parte, cum fint contraria,& ex contrarijs caufis fiunt-, plurima enim (unt,autex apertionc (uperflua ons venarum ,aut ex peccato(anguinisinquali,m fubftantia,& quanto; quia calidus fuDtilis ,vel muhus exiftat, quibus conten- tiuadeficit -,&expulfiuaiuuatur. quaieplurimaerunt, & fuperfluent. Ec hoc aut in matrice,aut hepate,velcor pore toto,communitate matricis ad illa,a quibus fuper- fluirates fanguincas per menftrua ex matrice natura in- ftituit expurgari. ficutalibidixit. Econtrarioautem op- pilatione macricis,aut frigiditate,aut craffirie,aut pauci- tatefanguinisdetinentur totaliter, velinparte,quibus confortatur rctentiua,& deficit expu!fiua;lecundum va rietatem ipfarumin ouanto.
Caufa omnium duplex eft. interior, & extetior. In- terior lnapcritioneoris venarum matricis, hepatis, & totiuscorporis,fanguinis mflammatione,& fubnliatio- ne. plurimum eft malacomplexio calida,& humidadi- latans. & quandoque funt vlcera, corroliones, rhaga- diSjfiffura;,fradluravenarum macricis,& menftrua- lium; & proprie apettio apoftematis, & nmilia quaic contenciuamdeficereeftneceffevbiquc. Exterior aucc duplex eft,auc aliqua rerum neceffariarum, aut non ne- ceffariaaccidentaiis. Neceffariarum quidem; vtaerca- !idus,& humidus,motus fortis inffammans, & non re- foluens,corporis, velmatricis venasapericnsjinflam- mans,& fubtilians fanguinem in matricc,& corpore to- to cibus multus,&potus,calidus,&humidus generans fanguinem fubtilians,&inHammans, vel multiplicans /neohumorem acucum. delsilitans naturam corporis in digerendo,conuertendo cibum, & expellendo luper- fluicates eius via alia confueta-,quare mareria fuit educe- da. inde vigilix multa;, fomnus diminutus.repletio, & proprieex calidis humoribus (ubtilibus, inanitio frigi- dotumcrafforum ,atque inanitionis,feu euacuationis fanguinis confueta: retentio.& fanguinis fluxusex naii- bus,himorrhoidibus,per vomirum, leceffum, vel vri- nam. priuatio confueti fudoris, puftularum, vlcerum, fcabiei,apoftematum, & fimilium ;quorum materiam natura confucuic pcr prxdictas regionesexpel!ere,nunc veroretcntamconatur ad matricem cxpel!ere,exinde cxperiendam.ira,tolicitudo.& gaudium lmmoderatum aperiensoravcnarum,inffammans,& fuhtilians (an- guinem,acdi(poncnsadmotumdehepate,vel de toto corpore ad matricem, & de matrice ad fluxum immo- i. afln. rt- (j eratum a d exrra. Caufa vero non neceffaria eft balneu calidum,& humidum,vt Hipp.ait. quecumqueinfrigi- data funt, calefacere oportet,exceptis his,quibus fanguis emanarefuturuseft.fridHo muhain']ammans non re- foluens. Accidentalis,eft artificialis euacuationiscon- * fuerceomi(Iio,& propriefanguinis,fudoris,vomitus,& fluxus ventris,puftularum,vlcerum,fcabiei, vel apofte- matum,& fimilium priuatiorquorutn materiam natu- ra confueuit per prxdictas regiones expellere,nunc vcro rctenramad matriccmconaturimpelierc, vtexindeex- tra ducat. Et in oppilatione venarum,& fanguinis fupra tlicfce difpofitioni contraria tam interior,quam exterior e contrario eft fumenda. Interior namq-, eu malacom- plexio ficca,vel frigida,vel calida fuperfluens: fimplex, vel commixta,pura - , conftringens ,attenuansora vena- rum:vel cum materiacoac&anj eft,vr rlurimum.quare confortaturconcentiua,& expulfiua debilitacurniatri- ecihepate,&corpore coco,& languinis diipoiitioobcufj
EDEMONT-
ditur, infpiffatur, ac minuitur, * licet difpofitio aliqua * carnofa,Ucet raro cjicniat,vcl ajX)ftemoia. Excerici ex neceffarijs eft,aer frigidus,ficcns-,vel calidus fuperflues: quies mulca infrigidas,& infpiffans,*fcilicet motus pau- cus,& cibus paucus,& potus frigic!us,atque ficcus, fan- guinem minutum,frigidum, acq; fpiffum generans: ac craffum,&vifcofum humorem in eo multiplicans, vcl a eciamfificmultus,naturatamencorporis mulieris for- tisexifticindigerendo,plurimum couertendo,& fuper- Huum expclledo in via occulta, vel fenfibili ad modum virorumrvel conuertendoincraflicicm,atque pilos,ficut animaliabruca in eis,& additamentis eorum. quemact- modumcft videreinmulieribus viraginibus,qus ner- uolx funt,& lacertolir,quod earum anchx funt fortiores peitoribus,& pilofa?,& cxercirij multi,velin craflis val- de.quare ex cibo,vel potu nihil,vel parum fuperfluit cx- pellendum. fomnus multus, vigilia: pauca;. repleriofri- gidorum,&crafforum humorum, inanitioacutorum, pigritiamcntis,triftitia,timor,gemitus ,oiT )nifariam de- fes,ideft pigricia- Ex non neceflarijs vero ,caufa erit bal- neum frigidum,& (iccutn; naturale, vel artificiale; fri- dtio multa refoluens,& exiccans totum corpus, vel ma- tricem. Accidentales funr,ficut euacuationesinconfuc- ta: arrificiales,educenres ex corpore matenam,quar con- fueuirper menftrua ex matricc excludi,vcl fuperaduen- tus alicuiuseuacuztionisnon lolitx , velderiuanrisma- teriam ad aliam regioncm,&exinde educentis.
Signa, menftruorum riuxus pb.imiis hcet mulicri Defarm. fitnotus,& fimilicerreretitio ,A priuatio;mcdico ta- men fiifficienti ex fe,& abique mulieris relatu,debet efle proprijs figms nocus. Sunt autem figna ipforutn argn- tudines,qu£exipfisaccidunc 4 quas (uprade menftruis, & pra'focacione diximus.quarum quadam macrici .unt propri?,quidam ahjs membris nacurahbus, & vitali- bus,& animacis pc-r communiratem accidentes, & alia toticorrori,qua:omittanturhic. Idem enimquoJibet loco repetcrenon nifi aiienatioeft fecundum Gal. Sunc quoque,&accidentiaaIia qux fequuntur, vnde Galen. ait. Si mcnftrua ceffauerint,'aha accidentialequuntur fcilicetdolorin femoribus,collc,capite,&carne,& ocu lorum vafis,& acuta fcbris; vrina mgra,viridis, & airu- ginofa, fimilis lotura: carnis,& carbonum, ik nonnul- lis naturaconftringitur. Accidunt quoque pluries acci- dentia anteprodudtionem iplortim,cum duricerprouo- cantur. Quod fi tiuxus vitra modum extiterit, fcquerut corruptio coloris,tumor pedum, & totius corporis, m- digeftio,& defiderium,& omnia accidentia fluxuicc m municantiaapparent.
Signa vero caularum,quxocculta fiinr, hxc funt. In fluxuenim rnals complcxionis cahda:, & humtd^fim- plicis, & commixcaijpura-jvel impura- matricis,hic lu- pra habui fti. & hepatis, & totius cotporis. (upia vbi de hepate didtum fuit. Signa inHationis, fubtilitatis,& mulrirudinis fanguinis in matrice,ex qua!itate,& quan- titatemenftruorum ,percipies, & ex fignis repletionis venai um,& partium adiacentium,vt venttis, pectinis, renum, & coxarum. Etfimilitef 111 hepate, & corpore toto,ex fignis repletionis vniuerfalis, qux nota lunt. Signaquoque vlcerum,corrofionis,rhagadiarum,hflii- rx,fracturaram,venarum matricis apertionis,apoftc- matum,& fimilium fupra funt didta.ln priuarioneqtio que figna econtrario colligenda, ex pra-didtis funt nota capitulis; ex eo videlicet ,'de oppilarione matiicis pro- prie illuc ergo redi.
Curaplurimi fiuxus,& priuationis menftruorum,cx f*r curafluxus fanguinis ex naribus,& hxmonhoidarum " r "~
i fl T • 1 1 ttlTfi
gencraiiternotadt Ineacnim duplcxeratinccnno,ge- neralis,fiuevniuerfalis,&particularis.Vniuerfalisqui- dem inquinqueconfiftcbatrebus,quarumquatuorpri- rai fiuxui conueniunc huic plurimo, quas ex illis colli- ges, &ad propofirum reduces,cum inuitabitnecefTiras reftringendi. & eft cum defcdlioincipitapparere, vtfu- prade harmorrhoidibusfuitdidum. In priuacioneve- ro,&rcctncioiie,trei»ex eis funcopporiuna,fed rercia
dimitca.-

DE ^GRIT-
/Krmftaruf, &qun , -trt, & earum contraria procuretur,& clt, >-t ianyuii rc emus, qui ad matricetn conftituit traf- mimnondeiiuetur, ledadipfum, quoquo modocon- uenienti rahaiur, nifiaiiud contradicat,via'honconfti- penrur, fed dilatentur. Tra&ienem vero complent ea, qux (upra in curapra;focationisex menlliuorum reten- .tioneCuntdidta. Dilatationem verodiuieuca: medici- na",calidx,& compofita:. intenus,&exterius,& per omnem modum approximara;complent, quiinfradi- centur, & fupgiiusibidem aliqua nora (unt. Particula- risporrointentio verlaturcircaparricularesintentioncs in matrice contra dilpofitiones earum cum localibus thu.li*. cxerce>las Eftautem rriplexearutn di'pofitio, aut enim fluebant fuperfiue,aut diminuebaaiur in toto,aut in par te, 6c fic lftcomplete Huebanr,& addebant fupra capitu- lode menftflns: quarra,quiacum prauis accidenribus >rf. ibienumeratisretenra*vniuerlalifiutntiaerant. Sice- quidem in dunbus talis coiififtit ad praefens mtentio. in redtificanda dilpolinone, <M accidentium corredtione. Etquianatura membri licet nonvariet localia rerrxdia liic, & ibi, led diuetfa dilpofitio tantum,oportethic alia jcmedia, qui marrici in hac (ua diipofitionefuntpro- ptii,licet aliqua fint eis communia,qux lbidem funtdi- <fla,enarrare{Implicia,deindecompo(ita.
In plurimis ltaque, lupi-rfluenribus menftruis qualrrercumqiie, fiue refpedtu complexionis proprij corpons,xtatis, regiminis, &habirudinis , difpofitio- nis, fiueconftietudinis /ymptomaticz, fiue crincx non rclpectu temperati, relpeClu cuius huiufmodi (uperf ui- tatemhabet. Si cum nondiminuta, &pauca, cum defedtio incipicnsapparueritaliquafortepr^miffiophle botomix baulic£e,aut nigrse, vel purgano humoris fan- guinei acuentis pra:(eruat ,eaprarmi(Ta, & deriuationes (anguinis cum dcriuanribus notis, & proprie cum Sitijs magnis appofitis fcb mammillis nb(que igne cum fu- (Sioncfortijveletiamcum fufficienti flamma, vtiuffit Hippoc.&fupiadorfum,&interanehas, &lpatulas. . Recfcificatio quoque regiminis cum his,quce cum ftypti- citate fanguinem laudabilegignunr,quia cra(Trrm,& fri- gidum , 6c pr«ccedente alterationecorporis heparis, & humorum cum frigidis ftypticantibus, necnon coardta- tione viarum, & dudtuum, qux inter renes, pedtinem, &inguina(unt, & vltra,perquasadmatricem defupe- nonbus fangu s fluit cum frigidis ftypricis,cong'uti- nantibus, notis fupra de confolatione medicinarum, cu fupcrflucnscarardtricumdocuimus reeincrc, incanoni- bus vniuerlalis intentionisconrends, ingeniabimura- perrionem venarum matricis, vel fcifiiiram, vel fradtu- ramprEecludere, & fuperfluentem fanguinem retinere, & ebtbitis puluenbus, & inicdtionibus, encathi(mis,col lyri)s,&emplaftris,&vnttionibusex eis, queeillud ha- bentefficere complexione, vtfrigidirarc , & ftypticita- te, conglutinatione, caufticitate, vel a propnerate, quo- rumquxdam (implicia, &compofita funtcommunia hic,& ibi;in pra:didtiscap.enarrata,&incura fluxus ven tris. Quxdam huicfpecialiter fubuenienriaex fimpJici- E bus,aut apertione (ci(Turar,& fradturx. Quardam com- muma iunt ficut arnoglofta, cui nulla herbarum eft par in cura fiuxtis (anguinis acuti,cofert enim bibita,& inie- 6ta, & chronico, & non chronico, & alhafcc fumpta in potu, & camphora, lac enim codtum cum ferro ignito, & fcoria ferri bibita,& iniedtacum fyrupo myrtino, vel aliquo ftypticorum, vtell fuccusgIandium,&corticum granatorum,caudaequina, confolida,lingua hircina, & cauda pecorina, femen, & radix nenupharis, herba co- riandri, ro£& (emeneius- Et planracicutxcum fuo(e- mine (uppofita, & emplaft rata, qtix retinet, & confert dolonbus matricis ,&althxa, &folatrum fuppofitum, & emplaliratum, & eft expertu, virgapaftoris, fumach, viola (aracenica,corrigiola qualibet die fumpta in quan- titate drach.iij. Et fcoriaferri fumptacum rob, &fup- pofita, elt enim vltima, licet prohibeat lmprxgnatione, gummi arabici, & tragacanrhus. Et femen lini torrefa- dmn cum aqua calida ferrea, alum inofa, & proprie bi-
\- , -
MATRICIS. ?7
^ bita,& encharhifmara,& aqua pluuialfs,aceturf?epithe- matum cum panno (upra pedtinem,irguina, & renes,re tmentipkim potenter,nabac,granapini, charabnaba- tia cornefta, ik (uppofira, & mifta, & frudtus eius, ace- rofitas citri proprietate fua, cytonia, zarur, & omnes frudtus pontici.
Et fiquidem propter vlcera matricis , apertiovena- \icnvm rum talis exiftat,miniftrabisea,qux mundihcando con- folidantvlcera, & (untgallxaduftx exiccatx in aceto, chartx combu(ta:,oftraca combuita, ik. cornu cerui adu ltum,& alix medicinx fimiles lllis, eriam, fi ex apertio- neapoftematisfuerinr. Si veioex corrofionefadtain ma cu■njU. triceminiftrabismedicinasahas;ficutthus,propriecor- ticem eius, & aloem,fan.drac.& corallum,myrrha,cha- rabx, & luturn, memithe,amylum, & ceruuam, mcrdafenacorum,colcothar,terram figillatam, bolum armenam,& quxillisfuntfimiles. Oportettamen, vt prqdidtorum quolibet puluerizato ficut alchohol diure- 5 ticum altquodadmifceatur, cuius virtuteadprofundu matricis cito valeat penetrare. Et fiquidem fuperfluar, proptertenuiratem languinis curabitur cum aquofitatis cuacuarione, vtcum procurantibus fudorem proprie,& alij s, qux infra in cura curfus matricis dicemus. Ex com pofitis veroproprijsfunttrochifci defpodio cum cam- phora, rrochifci cum rerra figillara; noltri trochifcide camphora, trochifci de charabe. Si propriefit cxacuita- te fanguinis, & coriandrum, & alia fanguinem incraf- fantia,&obtundentia. Etfimiliter trochifci defcoria ferri, eledlarium eius, & rryphera, philonium perficum eft vltunum, & alia opiata; vt eft confedtio arthemifix, theriaca noua,diaoIibanum,& firffllia - ,oportetautem,vt fumantur cum aliquo ftypticorum , vtaquagranorum myrtx, &aquarof. Etfiquidem fluant, fineinterp^la- tionecontinue,adminiftenturcum reireratione. Si ve ro adlunt periodi, in hora periodi ftudeas ad fcdandum, obferuetur tamen horaquietis,ne tunc aliquid prouoca- tiuum fumatur. Sed quando eftneceffarium periodum prxuenire:& illud eft ante tempus periodi, prxdidta eua cuentur, & mundificantia miniftrentur. Sint ramen le- z> 4fWBM . uia, qux non agitent, trahanr, & prouocenr,fed mundi- »m. ficando retineant. & conforrando membra fuperiora du dtibus, & vijscoanguftationem acquirant,qualia funt ex my roba !anis,rhabarbaro, fumoterrx,fucco barbx hir cinx, rof.velagari. & culcutx ,educunt enim choleram, vel aquofitatcm ex fanguine cum retentione, & mundi- ficant matricem, & fimihbus. Deinde matrix mundi- ficetur, & confortetur, vt non recipiat fuperfluitates e- grcdientes a neceffitare. Etilludetiam cumtempera- tis,qualia funtexmundificantibus,fceniculum,fi(amu, fcenugi xcum, & althx^ folia, & radix decodta m aqua, & bibiracum melle, & (uppofita. Rt fimiliterladanum in forma glandis: amygdala (uppofita, & lac ficuu cum «""Virellooui, &fuffumigiumcumameos, granapini,
& feffio indecodtione fua: & fuppofitio cum galla ad confortandum matricem, nerecipiarfuperfluitare»,& menftrua,&funtfumach,naboJi,fpica,rubus,& flos eius proprie, gallx, & decodtio frudrus myrtx (ecun- dumomnein modumadminiftiaticnisexhibitaomnia fupradrdta. Compofitaaliainfradicentur.In priuarione vero, &retenrioneipforum omnimoda, vel m parte; e contranoeftagendum ,prxmiffis enim rebustrahenti- bus,& mouenribus fanguinem ad matncem, &alijs prout vniuerfalis intentioindicabit:elaborabimus cir- caapertionem orificiorum ipfarum venarum menftrua lium ab his, qux aperiuntfanguinem, & acuunt, reddendo (ubtilem faciuntporos facile penetrare. Ex quibuslunt bibita, & puluerizata in aqua meJlisfum- pta, & (uppofita,& iniedta,(euencharifmata, fufFumi- gata,&empla(lrara,&inundta, proutincuta fufFoca- tioniseft didtum . Et funt fimplicia, &compofita. Et fimplicia in oppilatione, fiquidem coardtatoria fue- rinr, (unttriplicia,qti?damleuia, vtabfynthium, mer- curialis, flosfchgnanthi, marrubium, arthemifia;la- danum,amygdal?, tk nuces,'aIoe, & enuIa,&decoCtio Mefute. N N eius,

FRANC- DE
eiuj, ra#Kiunipcri,iris.decodio phafeolorum rubeoril, femen anifi, fctniculi.petrofelini, & (ampfuchi,& cafix ligneae,agnicalti, * febeften, & eft coriandrum putei,vel Capillus veneris,bacheca,acorus,afparaous, atulacocha, fccnugra:cum, ii(amum, granum viLide,amygdala*, ra- <Iixaltha>i, & proprievbifueritattenuatoria ,quocafu fuppofitaii\unganturcurnadipegailinx,anfi.'ris,vcl ana tis, & oleodelilio, velamygdalino,&exillis eftcari- cainuerfa, in hydromellcinfufa,&:fuppofita : cu(cu- tx, cufpides herbarum caulis, meri, & mel. Quaedam funtmediocria, <r >tchama:drys, chamzpitys,bal(a- mum (umptum, & fuppofitum cum cofto, ftyrax, afa- rum, gentiana, polium vtrumque, cinnamomum, dau- cus, hypericon, diacapparis, apium, lubne, angul,pule- giuiji, vrtica,ruta, piper, fauma, fagapenuin,opopanax, ala, vtrumquecaftoreum, cordumeni,rubea tindtoium fuat forna. Et exillis ,quxfupponuntur eftopopana- cum,& frudhis eiu-;, & radix bryonias, & cyclaminis, & fcrpentarii,& poeonia: ,&cofti, fuccuscucumeris afi- nini, centaurea, pulpa colocynthidis; elleborus, gummi oliux iylueftri';, cordumeni,& cum fupponitur euphor- hium (uper coftum, liatim prouocat, & myrrha, & pe- troleum fuffumigarum, & fpecies gummorum; & pul- pa colocynthidis (ola. Si vero fitenr carnofa,curam non haber.quod ficompellerisad curantium eam,tutxcopor- tet, vt cum lcnientibus, & aperientibus in eaprocedas; prout fuprainoppilatione hepatiseft didtum. Si veroa- poftcmofa,cutabitur curaapoftematis didta. Ex compo- fitis tunt trochifci myrt£,diacurcuma,fagenea,dialthea, dia!acca,diacalamenthum,hierapicra, & fimilia.
Nota, Accidentium vere corredfio, qua: ex retentione pro-
ueniunt, iatn fuperiusin cura fuffocationis funt nota, pl^imorum. l? ~Vniuer(aliter autem cura vmufcuiuf- queeftvnacumhis, qua: fanguinemprouocant, oppilationem apenuntfecundum omnem adminiftra- tioms (tipra didlum modum. Eorum vero, qux ex fu- pei fluentibus immediate accidunt, cura vniuerfaliter eft cuin his, qux retinent, & confortant. Eorum vero, quaeconlequenter, & mediate,cum alijs,qua: in proprijs d:cta funt, &dicenturcapitulis. Confedlio medicmx vltimi lutumentiadfuuertiua menftrua. rz . terra:figil- 1 at;r,boli armcna:, aluminis, gallarum, fanguinis draco. ana partes xquales. fiat pulms, dequo recipiatur draci. camphorae, drach.ij. & galla: (exram drach.i.& to;u dif- ioluatur m lvrupo myrtino, & detur ,&eft Abuh.Item expcrtaeil (pongiola quxdam albamarinain litoribus maris inueta,& minutim ex!nbita,& fcifla, & commix- tacuin zucch.rof. & eftexinuentione noftra , & viola Mn*. faracenica . Confechociyftens nd liuxtnn exconatio- num matricis. Bi. colcothar,tragacanthi, acacia-,corti- Mid«.nift cuni thuris,annmifiij, ana, partesaquales, & tiat ex eis perjiunmcn trochi(cusaur.i.& boli armcna:,gummi arabi, carabx, t™' ana drach.i.ponatur ln drach.ij. fucci ftyptici, aut aqua aluminis , & clyftenzetur m ea matrix. Et fi fuerit lbi doI*r fortis adde hyolciami, &opij, autfeminumci- cutaE:, quod fufficit, & eft Abuha. Suppofitorium bo- num, & proprie ad corrofiones , &vlcera. Recipo teftasfurni, &fuccumbarbx hircina: , granaacrefta:, chartam de panno combuftam , fandalum album, cor- ticurn thuris, terram figillatam, capita granatorum, vel folium, fcoriam ferri,coriandrum ficcum, & (uppona- turexcis puluerizatis drach. iij.cum hisimbibita aqua myrti, & teneattotanodle. Etdetmis conferentibus ei eftenchatifmain decodfionerof. cum ilipitibus myr» t.T, & corticibusgranatorum viridibus ,gallis, & galla- rum.cyprefli, balauftiarum, & barbx hircinse; & qui- damaddunt radicem vlmi,filicum, &frudl:uumpon- ticorum • Itemdeepithematibuseius, eftalchanna in- undta fuper fumen, & partem matriciscumoleo ftypti- co fortis ftypticitatis. Ex naftalibus, & fuppofitorijs propnjs eft lana,vel codlum intinclum infuccoconfoli- d$, vel gall.r viridis ,cui fitfuperaiuerfus puluis trochi- fcide balaufbjs, v-elde terra tigillata defcriptionis no- fttac, Et ex vltimis clt naitale quod. $i.colophoni<e,
PEDEMONT-
E camphorar, fcorii ferri.confice cum fuccc folatri horru- lani,& (upponecum coto. Filius Serapionis.Confedtio medicammisretinenns languinem. r ?. Sedenegi.(atig. ^
drach.tragacanthi, ch.irabx,coralli, aluminis lameni, balauftiarum, boli ar.tcrrx fioillata', fem.portu.ana par- tcs 3equales.teranrur,&cribellentuij& denturex eadra. iij. cumaqua(umach,& fem.apij, autcumaquaanti-. monij contriti, quod fit infufum die acnodie in aqua ar- nogloflx.Clyfter.i^.fucci virgx paftoris,vnc.ij.decod:io nis corticum granatorum, extremiratis myrti, nucis cy- prelli,gallarum, rof. & balauftiarum an. vnc.ij.mifcea- ttir, & inijciatur cum clyfteri. Galenus veroaitcum j.mcv>k>. curaftet talemfluxum cum medicinis mterius, & exte- ea M- riusapproximatis cum noncontuliflet cum fuccofolo arnogloflkclyfterizaui, & dedi illud per os, & (anata ex titit. Etfi t.itibus(uccisaliquidexretiner)!ibus fangui- nem conglutinatione fuamifceamus, opportunum eft, & proprtc fi cum lolutione, vel vlcerefuent. Peflarium- F Recip. gallarumimmarurarum ,aluminisiameni; aca- tia, fannx, thuris ana partes arquales; tere, & cribclla, &conficecum myrtahumida, & fuppone cumcoto.
Aliud retinensfang. valde. Kec. cornu cerui combufti, cliartx combuftx, gellarum ficcarum, ramich, trochif. delacca.fandal.al.aluminislam .oftracoium tiguli, & ouorum, litij, galhrum aduftarum extm6tarum m ace. lang.drac. calcadis,chalcanthum vinde, nam quando antiquarur fir calcadis, col/cothar, antimonij frixi cum oleo, fumach (edenegi, fpongia: combufta extindtxin aceto ,oftracoriim aduftoru, corticum thuris-,omnium anapartes xqualcs; tere, & conficecum aqua fumach, aut arnoolo. aut virgx paftoris. Suffumigium retinens fang.menftruum effluentem fiiperHue. i^. maftic. colo- phonix; boli, fang.drac.ana, argilla ficca bis ponatur fu- praprunas, & reciputfumum perembotum. Syrupus ad idem.Rj.fucci plantaginis,phafeolarix,corrigiolf,pen taphyllon, vio. faraccnicx. ana vnc.vi. his (uccis dcpu- ratis,&colatisaddaturlib.v.fyrupi rof. & zuccharialb. k lib.i. in finedecodtionis irrorentur aqua rof. veJnenu- pharis lib.i- mquadudfus fitlapis hxmatitis, &in pe- cia rara bulliant, (ang.drac. boli ar. terrx figil ana vnc.j. dofis vnc. vna. cumaquamirtx, & eftex muentionej noftra.
Confectio fvrupi prouocantis retenta menftrua. i^. s calamenthi agreftis, & calamenthi pulqgij, radi.enulx rt,' n campana',&ireos,matricaria:,radi.iuniperi,hypericon. ta ana. M.i.rubcx tindtoium nigellx,zcdoarix,& doroni- gi.rad.dauci,fpodij, prafhj,fchenanthi,ana vnc.iiij.om- nia coque in lib.vj. aqux vfque ad medium, & cola, & ponefeccsinlib iiij.aqua-,& coqtie vfqueadmcdium,&' cola. Etaduna vtraquecolamenta,&ponemcllis lib.ij. & coque,& initio ccctionis ponc fpicx,cafix, garyophyl lorum,a<ai i, cinnamomi,rnafticis, croci,ana vnc v. fub- tilirerpuluerizara in panno lim, & mitte aceti fciilttici. vnc.iij. fi non prohibeantaIia,educitenim menftrua,ex caufa frigida,& coarclaroria retenra,& eft fanum, & ex- H pertum,dofis.vnc.ij.in auioracumcalida.
Pilulxpoft pi^dictam pr^parationem educenres hu- mores oppilantes , & apenentcsobftrudlionem vena- rummenftrualmm funtpilulijde hierapicra,pilui^foe- tidx, & degummis , &dethapfia, & alixfuperiusdi- dtx. Encathifmaprouocans mcnftrua,aperiendoora venarummatricis: fanguinem trahcnsad inferiora ip- fius, fubnlians, &aperiens, vt faciliusegrediatur.i^.fa- bina 1 , pulcgij,calamenthi, apij, feniculi, agnmoni .T, fi- lipendix, parierarix, abfvnthij, nitx, matncarix, ana partes xquales. bulliant in aqua dulci, & fedeatur in ca- lida. Irem fuffumigatio poft prxdidtum encathilma. R£. gallie muf a(ari,gum mi hedcrx,fpicx,croci,mu(chi,am bre,centaurc5, puluenzcnrur, &ponanturfuperpru- nas; & cum embotofufrumigetur pannus tegendodor- fum, prouocanrcnim hfCmenffrua, vtait Hippo.cum '.-fho.it, Inquit. Mulicbria cducitex aromatibus calcfadiio; fi non capitis graucdinem facerent. Etcx eis funt fuffu- migatio cum altero horum fcilicet colocynthidc,a(a,fa-
gapeno,

DE ^GRIT.
gipeno, opopanace, &cordumeni, & etiam commixra. tmjrrU. Confedlio fuppofitorij efficacis. iji, * myrti,calamenthi. amborum anavnc. iiij. fampfuchi, vnc.viij. rutacficci vnc.x. paflularum enucleataru vnc.xx. coficiantur cum felle taurino, & fiant peffaria. Oleum de fpica,fambuci- num,delilio,iridis,amygdal.amararum,oleum denar- uuudptff* c ifl" 0 ,deiunipero,prouocarfuppofitu. Aliudpeflarium. $£.caftorei, mufchi,ambr.T,myrrhi,croci,ana partes x- quales. Confice cum oleo de been, & fiant peflaria.
Irem fuccus papaueris rufi^liccus matricariar, ab- fynthij,dauci,radicum apij,& pctrofclini,panetarix,pro uocat. Aloes fumptus ; & fuppofitus prouocat menftrua.
Exproprijsj &expertis medicaminibus adacciden- tia praxlicta , ex retentione menftruorum infurgentia. cumacciduntmulieri anteproruptionem ipiorum, efl: vt per tres dies ante tempus confiietum ipforum come- dat mulier matricem cerux, & capra: elixatam quoli- bettrium dierum mane, & in ieiunio de vtraque co- medendo.
Decurfumatricis, fcu fluxu aqua:. Cap. 12.
COntingit quibufdam mulieribus", quodcurrant ex earum matricibus, non menftrua,de quibus di- ftumeft; fed humiditates aha:alterius generis. Exeis enim funt aquola?, zrugitiofar, rubex, vel citrina;, pro- pr i js coloribus, & fubftanti j s defignata:, ficut ex earuin rclatione habuimus,&infpeximusinpannis, & vafis j. Jt tdu. coilectas. Qaarum euentus eft ex fuperioribus corpo- WJZ-m. ln quibus ralis materia generatur, quam naturaex ' etsimmitt^periodicead matricem, tanquam nauisad lendn im, per quam tomm corpus in mulieribus fta- tuic expurgari, illa null!mi malum habente. Sicutin- nuit Galen.cumdixit. Itemcontingit fluxusfanguinis, '"Vuluanihilintirmitatishabente. Caufa,quia natura totuin corpusper vuluam,ficut per renes,vel nares mun dificat, quod plurimum eft phlegmaticum,& tenerum. Porro quod egreditur eil a;ruginofum, rubeum, citri- num,velaquofum, qua ^omniaamenftruis differunt, quia veniunt a remotis, in quibus difpotionem aliquam prarter naturam percipiunt, '^Vt grauedinem, &tu- morem, malitiatn anhelitus,& digeftionisfubalia fpe- cie,quamadueniat menftruis: funtenimdecollo ma- tricis, ficut dephlebotomia exiens fanguismenllrua- Jis. Sed,quodaquofumeftindebilitatis,quietis, tene- ris, & phlegmaticis, currereeftconueniens, vel dica- musanaturapermoti. In contrarijs veroa;ruginofum, rubeum ,&citrinum,peccatoexiftentevtrobiquedige- fttonis hepatis, & venarum , exfrigiditate ea maiori, qu£e menftruis caufaeft, vel caliditate fuperflua gene- 3>in4. rantibus tales fuperfluirates in eis. Cuius figna fupra in hepate funt monftrata •, vel cum febre acuta, vlcere, feu apoftemate inmembris, quorum materias naturaper matricem expurgat.
De cura retentionis menftruorum. Cap. 13.
Decumn- T T JEc non oportet retinere, cumnaturarepcllatil- *"»»• XJ. latperconuenientemregionem,& idoneam(nifi fymptomatice, &dummodonon regulet illa) fed natu- tx prouidcntix dimittere,fi critice, vel quandoque fyin- ptomatice, nec valenseaconrinere dimittitexindepro- rumpentia. Sed vt ex matrice periodice educanr,ftudio- fius operare, itaquidem, vtcompetenti quantitatenon deficiant, neque tiuant,cum in fuperioribus magnum , quia fymptoma, & naturx defedtionem. Quo cafu funt retinenda, vt infradicemr,fed (uffictant, & earum pro- portionentur generationi. Verumquiatales humidita- tes prodeuntes, licet mulieribus talibusin fe fint vtiles, etfi lm moderata: fint,tamen funtex eifdem in fuadigni- tate, &indiuiduitate, &quolibct modo turpes, fafti- dium generantes ipfis,&viris, facientesfemenlubri-. care, vel corrumpentes, & proinde genealogiam, & ge- nerationcm , quamnaturaluer appecuntprohibentes,
MATRICIS- ?«
A expeditquoquomodo prohibereeas, negenerentur,cu naturaliterin corpore fanogenerari non debeant idonee regulato, & quoddeeisiam generatum eftamembris corporisdebiteexpurgari j & ne ad matricem venianr, conuenientibusauxilijsderiuari.
Curafiquidem eft tresres. Prima eft prohibitioge- Dtthr*. nerationis ipfarum. Secunda eft eius, quodgeneratum cfl,& quotidie generabitur,donec prohibi cio fiat, expur- gatio,& nead matricemfluat,denuatio. Tertiaeftac- cidenrium corredtio. Primam rem complentrerum_j non naturalium dcbita ordinatio ad ficcitatem tendens, & medicinarum conuenies exhibitio malitiam comple- xionis hepatis,& venarum aiteranttum,prout digeftioni complenda: hepatis , &ipfarum expedit, qux fupra in hepatefunt monftrata:; hxcenim non funtfolum pra:- feruariua:,fed etiam curatiuas.Secundam rem complrtit, qux fuperfluitates aquoias, &choIericas habent edu- cereperporos fenfibiliter, &proprieper fudorem , vt fudorem prouocantia. Inquit emm Auic. Sudor efta- ® quoficas (anguinis ,cui cholericum cftadmixtum. Aut pervrinam, vtdiuretica, &chemefir,quodeftfpecies opopanacis, feddicit Auer. quodellfortius;& nonha- bet partem in refoluSndo faniem , & aquofitatem— j , vel infenfibilirer, vtexercitium , & fepelitioin arena, fames, fitis, & abftinentia ab humidis, & brodialibus,
&alijs in cura hydropifis denotatis, vel fluxu ventris, fi quidem aeruginofie fuerint vel phlebotomia de ba- filica, vel nigra, fi rubeae fuerint i velvomitufichole- rici, de quibus omnibus incura fluxus ventrisplene didtum efl. Etfi exmatena febris acut$ , apoftema- tis, vel vlceris exeanr, carx illarum proprie ipfarum eft cura,qux in fuo quxraturloco. Et fiqtndem fuperfluant cum pradidtorum reicerationeagendum eft, & etiam cum his, in fuperfluentibus menftruis di£ta funt fupra.
Inquit Hippoc. Omniafecundum rationemfacienti, & *■«/*»./»• noneueruentibus ilicofecundum rationem, non tran- fire ad aliud oportet; manente eo quod vifum elt a prin- cipio. Agensenim etfinon inbreui propter indilpofi- tionem fiibie&i imprimit, in longo tamen tempore im- primendoprocedensperficiet, &manifeftam facieta- «Stionem.
Tertia res, fcilicet corredtio accidentium eft, vt miti- gentur dolores,alleuientur grauedines, & pundtioncs •, vtfuprainmenftruiseftnotatum. Ordinatio artiticia- "3W». lis balnei exiccatiui aquofitatum polt naturale , ficut cll thermarum •, & proprie fudatorium, eft multiplex. Vno modoficut femicupium fiat benecoopertum, vt non expiret vapor,vel fumus, & fit in medio eiustabu- laperforara inmultis locis, & defubtusponaturaqua maris calida fimplex, vel decodtionis exiccantium me- dicinarum,vt baurach.fpuma:maris,nitri,fulphuris. Et herbarum, vt ftoechados, foliorum chamanneli, rorif- ma»ini, & foliorum, prout neceflitari tibi videbitur ex- pedire. Et defuper fituetur corpus, vt fumus ipfum be- ne attingar. Et cum tepefcereincipit, habeantur lapides molares igniti, vel lateres, & proijciantur in aqua,etiam ^ iterum fumum recipiat, quoniam multum exiccat.
Alij veroaiiter faciunt, caldariam magnamde a:rebe- necooperram, vtex eanullus fumusexpiret,conilruunt fupraignem, in qua prsdidta imponunt, &faciuntea bulliri, & per manicam quandam, feu canale de ea in tt- nam protenfam, in qua bene cooperta ftet corpus, & fu- mum recipiat, donecbene fudatum fuerit. Etex tunc egrediatur, &quiefcensinledto iterum fudet, & reite- ret,quantum fuerit neceffe. Hoc enim balneum non io- lum fuperfluitates tales deriuando educir, & extccat j fed etiamdyfcrafiamfrigidam,&humidam corporis, & membrorum ipfas generantium alterat, & emendat, vtcum bono prsemiflo regimine, non vlteriusgenercn- turdigeftione conforrata, cuiusgenerantn.rdebilirate, &quodeftinmatriceiamfluxum, &contentum con- fumit. Et balfamus bibitus,& euaporatus exiccat hum i- ditateseius. Et vt confumantur, & vlterius matrix non recipiateas; fedeatinaquaaluminis, velgranorum ru- Mefua. NN 2 bi,&

FRANC DE
bi,8c myfts. Et lreratn poreruntfuffumigari, & fuppo- fli ex eis, qualia funtfandaracha, fpongia maris,alumen, fpica, lcoria, fal nitrum,fpuma maris, baurach,fulphur, ftyrax ficca,fuligofurni; telaaran£se,fcarpa,alchanna,& fimilia. Et clyfterizentur ftypticaex aquis, & fuccis iam diftis in menflruis fupra.
De fterilitate, & difficultateimprargnationis.
Cap. 14.
STerilitas,&impragnationisdifficultasdifferunt,fi-
cut ablatio, & diminutio. Conueniunt enim in fpe- cie,fed in quanto dififenmt;,& fimiliter in fpeciebuscau- farum,fed in quanto ipfarum; cum enim funt fortes cau- fa funt fterilitatis, fi verojdebiles fuerit, funt caufa diffi- cuftatis . Et ii quidem caufanpfarum contrariar funt caufisconceptionis fupenuspra;diftin6l:is,qua: funtex propinquis, &immediace operantibus, vtvnocompr?- hendatut capituloordinare. Dicimus autem, quodin corp.nre integro fuis membris,a:tate perfed!:a,& apparen te in fe fano:aut (unt ex caufis mterioribus principaliter, aut funt ex caufis extenus lmprimentibus.primo modo, aut funt ex parte viri,aut mulieris,"aut vtriufque. Ex par- te feminis, aut ex fe, quia fit ex aliqua mala mareria ge- neratum, qui a proprierate haber, vt fperma generet m- foecundum, vtdixit Egidius,& Archidiacon.velquali- rate diftin&um, vel infedum aliquo malo humote, vel corruptum longa retentione,& debilitatum,fiue imper- fedlum m principalibus,vel lifum aliorum communita te membrorum, veltotiuscorporis, quiafebriens ,aut tempore diminutum, vel fua proprietate,ficut difpofino aihonsnon frudlificantis, vt dixit Almanfor.aut alijs accidentibus caufis,vel qualitercumque ineptum fuent, «^t lupra de fpermate dicSum eft. Ex parte veto inftru- menti, feu virgx, quia fuerit nimis longa, vel breuis, re- cipienti non proporrionata, vel debilis mollificata, vel in erettionedeftciens, vcl modoquolibet hrfain caufa nocumenti eredtionis, & in fpermate (iiperius pracdiftin- cto. Expartemulieris,cauiaeftmultiplex,autenim in eiusfpermate,autin loco anaturagenerationi eius de- putato, vtinmatrice. Caufavero infpermate eius fi- miliseft caufx eius in fpermate viri iam didte. Caufa ve roinmatrice , auterithiorificioeius,f< collo, quiafic totum, vel oppilatum, vt fuprainpropriocapituloeft diotum. Quarefemen trahere 11011 valcbit, necconci- piet licut Hippoc.iin aphorif. dixit, cilrtiinquit. Qnx- cumque vero priter naturam craffx nt>h concipiunt, hispinguedoos matricumobturat,autin matnciscon- cauo, & tunG ,autquiafiradyfcrafiadebilitata: quare femen non attrahit ,(i frigidafuerir; autnon retiner, fi fuerithume&ata, velmadefada, lubrica,&egreditut femen; autquiafitfeda, & immunda ipfum corrum- pens, auc congelans ipfum. fi frigida- fuerit, quocfr eft plurimum: vel nimis calidaipfumadurens, &confu- mens; aut ficca,vt terra arida, & arena: & eft, qua: non folum femen exiccat; fedetiam alimentum fanguinis immilTum m toto corporeconfumit, vel quia fit in vijs eius, veliplorum vaforum (permaris denfata, & oppi- lataquarefperma ineius concauum non diffunditur; neclanguisad alimentum immirtiturjvel fiimmittirur, 11013 eft bonus.quare non trahitur ad matncem, nec nu- ^.tpbi.con. trit- Inquit Galen. cibusnutritiuusomnisqualitatisex- 'Jumen U cc ^ u ' ve ' f^rtitudinedebet carere, quamfi habeat ip- ?t. fumalreretnatura, vtfuprain fuocapitulodidtumeft. s.nfha.m. Vnde Hippoc. dixitin aphorif. Quxcumque frigidasf, & denfas habent matrices non concipiunt. & fimiliter, &in maribus fubiungendo. Autquiafitjaliquaprxdi- dtarum agritudmum generata , ^elaccidentequoli- bet lxfiin fc, velcommunitate admembrum aliquod propinquum.vcl remotum; vel totum corpus, quia fue- rit fjbriens.
Ex parre vero vtriufque mnltipliciter, aurquia non fuerint cu amore, & defiderio debire copulati, aut quia coruntes non conucneruntinetnjllioneipermaus , vt
PEDEMONT-
E debirafeminarecipiantmixtionem,veIficoiiucnerunt, ventofiras (eparauitea, vtnon permifcerentur adinui- cem,autquiapermixta nonfuerintcontemperata,& di- ftemperata, necinter feinuicem, vel cum matricecon-» temperantia receperunt, quod declaratur, quia fadto di- uortio, & copulatione cumalijsgenerabit vrerqueper contrariam cau(am.
Caufe verocxterius imprimenres, quidam funtex neceflarijs, quxdam exnon neceflarijs. Exneceflarijs funtqu?dam,vtaer,& Hbcautfua virtutemanfefta,quia fueritpeftilens, &refoluat, vtcongeleffemina, vel cor- rUmpat virtute occulta, vt quia a conftellatione influen- te in corpora alicuius rcgionis fteriliras eiusaccidit,quod eft mamfeftum. Videmus enim aliquas regiones bcne prcducentes maleconferuantes, & aliquasfblum con- leruantes bene, & aliquas in vtroque, nulla cau(a mani- fefta, interra, velaere, velregimine,&exercitium_j laboriofum fubitum, cum falru plurimo ad pofte- p riora, quoniamfacietdefcendere(perma, &cum fter- nutatione maxime, & proprie immediatepcft coitum. Quiesmultiplicansfuperiluitatesinficiens, &corrum- pensfemina. Cibus,& potusfupcrfluusmalus,&in- ordinatus, multiplicansmucilagines facientes lubrica- re femen , & pra?ftantesalia nocumenta. Similerfu- perfluusfomnus ,&vigilix, funtenimmotuifimiles, 6^1 quieti, vtdixit Abuha. Superfluainanitio, (cili- cet(anguinis, &aliorum fuperfluorumhumorum, na- turalis, velaccidenralisocculra; ve!manifefta,vomiru, velfluxuperducensad diminutionem materix (eminis, velfanguinismenftrui. Et fuperfluarepleriofuffocatiua feminum;&anima;accidentia,vtgaudium4ubitum im moderatum: timor eueniens4iubitusdolor,& triftitia.
& ex non neceffarijs funt, vt nalneum frigidum, vel ca- lidum refolutiuumomnitempore: fumptio reiprohi- bentisconceptionem;vt bibitio multa camphori,& em plaftratio teftium cum hyofciamo nigro, & fimilia,qu3E infra in diffieili partu dicemus.
G Signa, ftenliscognofcitur mulierpereffectum ,om- Drfig*is/i* ni fcilicet prsmilla cura, & ingenionumquam tamen rtkutn. impra-gnatur cum proprio, velalio, vel fi virogene- ranti cum alia copuletur. Et figna, & proprietas vira- ginis (unt in ipfa. Et fimiliter virfteriliscognofcitur per effedhim. Et figna: quiafpanus ideftfine pilisin barba. Difficultas vero impra:gnationis cognofcitur, quiatarde, & raroimprxgnatur \ & non nifi cumali- quibuscurisprimiftis, &ingenijs, quiinfradicemus fecundum Ariftotin degenerationeanimalium. Qux- dam habentadi(pofitionenaruralimulieris ,vtprimsL_rf a:tate non concipianr,fed fecunda, & tertia, fic quxdam in prima, nec (ecunda, (edrertiafic. Vidimusenim_j quandam dominatn medici filiam, quxnunquam con- cipere potuitnifiadquinquagefimum annum,& pri- morempore fuit paffa molam, deinde anno fequenti fuit imprxgnara vere. Quxdam prima fic, & fecunda,
& tertia non; aqtiiritur enim quxdam dilpofitio , vel indifpofitioipfiusad imprxgnationem mutationexta- tis, cum proportionatur (uocampari, vel difproportio- natur vere. Et fignacaufarumfant, quxindicanr,an caufa fitex parteviri, autmulieris; ficuteaqux Hip- poc.in fuis apho.cum dixit. Mulier fi non conceperitin vtero, velis autem fcireficoncipier, tegeeam veftimen- tis,& fuffumigaeam deorfum aromatibus.Etfiquidem odor percorpusadnares, &osperuenerit, cognofce_> quoniam ipla non ex fe non concipit -, eft autem cul- paviri. Alijautemdixerunt. Supponaturallium,con- fideretfi peruenitodorad os, autnares , aut non* Si enim non peruenerit,oppilario in poris,& dudibus ma- tricisoftenditur, quxprohibet imprxgnationem ; vel malacomplexioeiusconfumensvaporescalida, & fic- ca', vel congelans, &inlpiffans,vtnon penetrent, fi fri- gida,&humidafuerit, lcdhocfignum eftfuper parti- . cularem caufam ftenlitatis, non (uper omnem, cum a- lix caufx eius fint multx ,prxteroppilationem, & ma- linam qualitatis ipfius. Alij vero alia dixerunt, qux in
aliquo

DE vEGRIT- MATRICIS-
99
aliqiio non verifeattir, mfi figna irucfligtnturprrpria. A dum cft caurefimiliter, ne cum fortibus, & pcriculofisj Signa dcfcdus in materiafeminis funr,cibim.ili, &:po- ac urationabilibus fiar,vrftolidi ngunt,&: imperiti,cum tus, vcl pauci prxafliimptio s vel ipfius afi iduatio, & di- " " * '
geftionis maliria. Signa vcromalitixqua!itatis,&: vafo- ium iunr, quoniam fi calidum fir, cito eniittitur,& fen- tit mulier apud emiflionem cius acuitatem,& ardorcm, & cuin recipiturextra,apparetcolordecliuisadrubedi- ncm, vd citrinitarem, & odoris acuti, & fubftantix tc- riitis, vel (pifla*, fi adullio non perucnirin geniralibus,fi- gnacalidttatis pcrcipies, & fimiliter vrina - tincTruram.fi vcro frigida conrranaapparebunr; fi vero ficcapaucum crit craflum,&corpusent fimiliter ficcum, fi verohu- raidum,conrrariaapparebunr. Signaimperfedlionisip- iius (unr,quia fit aquo(um,& indigeftum:& eft cu paflio lic teftium,velalicuius membrorum principalium. Si- gnaveroineptuudinis ipfiusexpartc totius corporis,vel aliarum caufarum fenfui notafunr, & manifcfta, in viro commumtcr, & mulieie fperma quidem perfcctum, (a-
quibusnonxquanr, fed diucrfificant. noncontempe- rant,fed diftemperantmagis, & inprauas.difpofitiones adueniunt, & iicgenerationem non procurant, fed in- teremptionem magis.
Vteigocaute,& tuteagamus,fpccialem in adxquan- do eosficprofequamurintenrionem. Confiftitautem in tribus rebus, iji caufx iieriJitatis abfciffionc, in femi- num vtriufqueconforratione,&inapti modi coeundi ad gcnerationem oppcrtuni inucntione. Specialis inten- tioeft, quamex dimiflione gcneralis accipientes ina- : 61 um deducimus, cum fpecialibus, & proprijs medici- nis,& eit, vt fi quidem fteriliratis caufa in femini viri al- fiient, vtablcindatur varijsauxilijs fecundum varieta- tem cau(arum,vt quia fi fueritex mala materia procrca- tum abfcindamus iuuandodigeftionem, miniftrando cibaria, & potus, & fimiliter calida,& humida,qux bo-
num, & generatRium,eftalbum,fplcndidum,vifcofum, ^ num faciunt (anguinem, & fpermafiiperexcrefcere, vt
eft (upra de (permatc didlum. Si vero quia fuerit imper- fcciumin tcftibus, & alijs principalibus fuperioribus, ihidcbimus ipfa principalia corrigere , & confortare_j cum alteranribus eorum dyfcrafiam aromaticis , co- rum Ipiritusconforrantibus, &multiplicantibus, vtfu- praincura nocumenti creclioniseft dictum, necnon, & ipfum tempore competenti mandabimtis retincri, & rarocoirc, velalias eorum pafliones auferre. cum his, qux fuprain proprijscapitulis ipfarum fuar feriofede- lcripta. Similiter fi aliqua praua affeftum fuerit qua- litate, alterarione prxdidtorum amborum ftudebimus illam cum diureticisnotis calidis, vel frigidisalterare. Si quoque eft aliquo malo humoreinfe&um, cum mun diticantibus fangtynem, &purgantibusabfcindemus. Similiter fi corruptum fuerit ex longa rctenrione, man- dabimus coirc frequcntius ; nccnon fi ex communira- te alicuius membrorum vicinorum teftibus , &vafis contigerit, vel corporis totius,procuratione, & reciifi- cationcillorum corrigetur, & in rcdrificationeregimi- nis,necnon accidentium exteriorum,& cauiarum amo- tione,fi ex illis contingit.Sed fi cx parte inftrumenti cau la fterilitatis contingat, quia virga fuerit longa, vel bre- uis, curamnonhabcr, &proprienimis longa; brcuis enim vt dictum eft fupra, occurit vfque ad vulux onfi- ciummatrix; &cumdefiderionaturali trahitfperma, ficut trahit ipfum per*re£tum ibideminnon violatis, » vtfupradidlum fuit, inoppilationematricis, 6c quan- doquetrahiturcum afluefadtione proiedlionis vento- farumininguinibus,& alijs, nifibreuisfitadeo,quod deledlationem aliquani non inducat,qux ramen in aug- mafticaxtatccorredlionemhabet. Si vcroquia molli- ficata fit,cura paralyfis corrigctur, quam fupradiximus in cura neruorum . Porro fi caufafuerit in matrice, quia cius collum fucrit tortuofum, vel eius orificium cft flri- ftum adminiftrentur continue radij deftanno, qui in craflcntur paulatim, &inunganrur adipibus lcnitiuis,
& vnitur ficut grando,&odoris palex ,vel Horis fambu ci, & pafitum in aqua defcendit, ficut mdegeneratione animal-ium drxit Arifto.
Signa vero caufarum procedcntium exmatrice, vt quia m oriiicio fit oppilata, vel collo, aut tortuofa in ip- fo, cx capitulo oppilationis ipfius (imt manifcfta, fi fit invia vaforum (permatis; vel fanguinis adalimcntum immixtio . £t fiquidem defcctus ianguinci alimenti communiratc totiuscorporis fuerit, ariditas, & fubtili- ras cor \j. . is demonftrabir. fi vcroipfius maliriaqualita- tisipfius^' r.rbftantia prxcolleclx. Sedfigna malxqua- hratis coiiciiiti ipfius matrids habcntur ex tadfu, quem pcrcipirapud coiuim virga viri, vt, fi quidem calidafue- fint,perueniuntad caput eius (enfiis taChis caliditatis: fi frigida fenfus frigiditatis,fi humida humiditas abundas, deturpans.accoirum iiidelcdtabilem operans,& curfum matricis. Sificcusecontra habentur etia ex difpofitione genitalinm apparentium membrorum, & alijs exeunti- businvrina, &rotii;scomiTiunitate. Si verofitaliqua prxdiflarum xgritudinumgrauata, prxfentiaillius o- ftendit, &fnniliterfi alicuius mernbri communitate,
Vel totius corporis. Sietiamplenitudoexmucilagi- nibuscotylcdonum,cx regimine, & corjwris intcmpe- ramento pcrcipies, &grauedinis fenfucircarenes, & inguina. .Signacaufaruinexpartevtriufque exiftcntiu, cxperimcnto funt manifefta,& propric mulieris rclatio- nc. Et figna inremperantix ipforum intcr fc, & ipib- rum caufa matricis, (unt defedtus aliarum caufarum,& quia fadtodiuortio, & complexione,aim alio getierabit vtcrque, vel alter. Caufx vero alixexterius imprimcn- tcs funt fer.fui manifcftx.
Cura.incura (fenlitatis duplcx.cftintentio.gcncra- lis fcilicet, & fpccialis. Generalis eft adxquario maris ad muliercm. ficquidem quod omnibus, qux adgene- rationempertinent maxime, & mediatcexpropinquo, qux funt diota, inter eos fiat proportio,& tcmperies.ex
cojitempcranriacnimeorum inter fe generatio proue- D &oleis, &intretbalncum humedlatiuum,& confcrr nit, vt habuifti. Verum talis apud medicum diflicilis 1 ' n 1 r ~ *' r ~
cft, & quafi impoflibilis, & penitus ignota,vel diflicilis,
& laboriofa cognirio xquabilium, maximc fi inxquali- tas naturaliter adfir. Etproindc fi agannis aliqtud ad ipfum procurandum intereos, attentius pcrquiramus, fiuc fterilitas fit ex naturali difpofitione fiue accidentali.
Et fi ex difpofitione naturali, aut erit perpctua,aut tepo- ralis fecundum variam difpofitionextatis, vt dixitphi- lofophus. fiprimomododimittendaeft , vel alterifo- cianda ,& fic e conuerfo, naturaei contra opcrante vana funt omnia,dixit Hippoc. fi vero fecundo rnodo fimili- tcrdimirtcnda, velcum lcuibusdifponcntibus,&con- fortantibus, & curis fecundum fapientiam proceden- dum,qux fi non conferant, quianon beneapproprien- tur proprer difticultatem cognitionis, non noceant pro- ptcrgenerandi malitiam, &naturalcm difpofitionem permutenr.ex hoc cnim, quxaliqua xtatedifpofita erar, net jndifpoiitaiemper. Si vero accidentalis fuerit,agciv-
in hoc cafii comcftio caulium, cymini, anifi, apij, & fi- milium. Etfi fuerit carnofa,non curatur. Etficaufa oppilarionis fucrit humor, euacuatione cum hieris,cly- ftcribus, & collyrijs, & particularibus, & proprijs cdu- ccrur. Scd fi quidem fucrit ex multitudine adipis, cu- rabiturcxercitiorefolutiuo,&cum extcnuatiua,&^_j cxiccatiuadixta. balneum quoqueexiccariuum eftcon- ueniens ,& poft ipfum antidotacalidaexiccatiua , vt theriaca,& theodoricon, clyftcrcs, & fuppofitoria exic- catiua, & vndliones ex mellealbo,& oleo dcfpica, & lilio . Et fi fuerit mala complcxio m eius concauo frigida, vcl calida, ficca, vel humida; vel qualitercum- quc commixta; cura malitix complcxionis ipfius didta incapitulo proprio. Etilludcum didbs balneiscnca- thifmatibus,clyfteribus,fuffumigationibus, & fuppo- fitorijs , declinantibus ad qualitatem, quam dyfcrafia exigit. Quod fi caufa eius fucrit humor coadunatus in eo prxccdente dixta, purgabitur cum purgationc cor- Mdu*. NN i poris

franc. de
poris prjeccctrnre, cum clyfteribus, & fuppofirorijs, qu? jnfta dicenrur. Eriam fi vcnrofiras in cocolletb fuerit, prohibes a clebica fpermarum mixtione,c-urabicur cuni educentibus materiam eius,& extenuantibus ventofita- tem, veleducentibuseam cxproprioloco, & regimine extenuatiuo. Et exillisfuntea, quxinfra dicentur rn mo!a,& ventofirate.Etexproptijs,vtarilto ro. Et ii op- pilatiofuentin vjjs vaforum fpetmacis, velalimenti,cu ra;>itur, prout fupra in cura oppiilationis eft didium—^ • Quod fi caufa facnt ex parte malitix alimenti quia fan. fit maius redhficatione curabimr,& ifixra.
Et fi dcfedtus fiierirex partecorporismulieris, quia prxrcr naturam tenuis fuerit ; regimtne humeclatiuo p ra-d i (5to em e n da b i t u r, & impinguatiuo; quod fuoloco (Chnlto propitiantc) dicetur.Necnon, & ii ahquasgri- tudinum, vel accidenteaiiqiiofuerit grauara*, cura iliuis propria medicabitur,qux ex di&is,vel dicendis eft colli- genda. Si autem ex malitia regimmis cotyledones ple- ni mticilagine fuerint, & grauati; & rcdlificatione regi- minis ad calidum, & ficcum permutatione curabitur; aut edudtione ipiomm eumcollyrijs, & fimilibus.
Sem.nr.for Conforcatio vero leminum, quxcft fecunda fpecia- lis, completur cum hisquxcumquc digeftiones habcnt peifedas, & (anguinem gignuntxqualem, quxfupe- rius incura ftomachi habuiiti: &memhra geneauio- nis principalia, maximain iua folira, & detJitaacqu.iIi- tate conferuant, qux in proprijsfuntdidta capuuhs. Sicergo caaiain ablcmdes , & cum talibus, & fpermata conforcantihus', quodin vnoquoque acquiratur rem- peties, & ex mixtione remperatorum, maior tempe- ries tiet. Vel fi non poftibile fuerit, proprer indifpofitio- n?:n naturarum, (cxuum, vcl a;tatum,remperies hcri in cnum quoliber: fitdiuerfitas meis. &iniqualitas rc- (eruetur, quodexemiffione vtriufqueadinuicem refiil- tat xqualiras, quxgenerationiseftcaufa. Etquia^^Vt plutimtim difpofttio frigidain viris, & in mulieribus humida,vel vtraquc, fterilitatiseft catifh, & p! u ti m um recipiens curam abfcindentia ip!a proinde calida erunt, & ficca, quxdicentur infra fimplicia, & compofira_^. Confortanria quoqtic femen ralia erunt, quar lUacalidi- rate frigiditatem alterent, & fua vinuteetiam humidi- ratem expurgent, & ficcent, & qux fu.i proprietare con- forrando inftrumentagenerationis, tx fpermatis, con- ceptum, &imprxgnationem procurcnt. Et excom- pofitis, qux ftnc nocumentocxpurgant, funt hierx e>:- hibitx, clyflerizatx, &fuppofirx. E;ex conforranti- bus funt anridota, & confeiStiones magtix, & mithrida^ tum, diamufchum, theriaca non omnis, vr Serapioin- quir, quiadiateflaron, vr Abuha.inquit deabo: tus regi- mine, fed Gal. v'cl Andromachi, qux communirer ha- bentur in vlu •, qux non folum imprxgnationem procti- ranr, fedetiam foetumin matriceconferuanr. vcponit Abuh.demedicinisappropriatisloquendo. Et ex illiseft theodoricum,& medicamen alchechengi,vt (iipra in cu ra nocumen ti erediion is eft d idlum.
Et exappropriatis fimpiicibus funt, vt mulieri de- tur vrina elcphanris •, nam eft mtrabilis apud proptn- quitatemcoitus, &hora eius; &rafuraeborisbibira_j cft. prxfentis iuuamenti, cum offe decorde cerui; & fe- meufeteleosexpertumeft, & darurpecudibus foeminis deeo, vt mulnplicetur earttmgeneratto; & oleurn de balfamo bibitum, euaporatum, & fuppofirum; vel de beenin pef&rio (uppofitum ; & oleurndelilio ; & pef- fariumde napta nigra, colto; &adepsan(erism lana, & cum fingulisaromaticis,fcilicet mu(cho, fpica,cype- ro,anetho,origano, ameos, hyffopo, bdellio, & telticu- lis vuipis, & darfefebram eft mirabilis. tk nux cyprefti, & baccx latui, gallia, amomum, cordumeni. Et ex omni c.tlef:i£tiuo, & ftvpcico propne, & iuppofitiocoa- gulorum , & propria coa.guli Ieporiscum oleo viol.poft mundificationem adiuuatadimprxgnandum, autfup- pofitio ftercoris, & proprie gazelli mafculi: pro- pne!i ponaturcum eo aliquidrefticuli vulpis ,&fup- pofitiofimi cius, veJfeilis adhib, ve) leporis; velleo-
pedemont.
E nis in poncierefcrup. i. Etexc%mpofitis funt, qt'.x infra dicentur.
-Sequitur fpecificatio , & ad adtum dedudtio tertix Ccmrdi n» rei, qux eit inuentio modi coeundi ad concipiendtim apti. fietautem , & complebitur talirer , vteligatur aptior hora ; & elt poft mundificationem mcnftruo- 1 urn, & tamdiu ftcnc (eparari, quod generatio feminum factafit bona,& perfedta,vtprxfertur;nectamen ran- tum, quodcorrumpatur a fngido proptef longam re- tcntionem . inquocafuoportetcoire, & lterumabfti- nere modcrate. Cum ergoxftimatum eft , quodipla generaciofacta fit, vcoportec, foncantfeambocutri_^ vfu confortantium prxdi&oium ; & muiier apud 111- troitum ioci, poll fomehtationem loci cumaqua caii- da decoctionis matricarix, foliottim citri, chamxme- li, & ro(. fumigetur perrraiectoiium,cum aromaucis nonvaldecaiidis, &cftgalltaproptie,&conteCtiotx- rx. Etvirablutispedibuscumcalida prxdidtaaroma- p tica; & lntinct.i virgacumhis ; qux delectanonem_j habenc inducere fupradidtis deueniant ad verbavene- rea, & cogstando in adtu venereocum defidcno mutuo intret ledtum, & cum ofculis, & amplexibus adhxreant inter (e , tangendo mutuo vbera , & pedlmem , peri- toneum , arque virgam. Cum ergo defidetium c<. m- mune coeundi vfrique procedic valde, permifccantfc permixtionenon vera, & completa:deinde lercrrahant, & tangant quod eft mteranum dcfuper , & vuluam .
Eft enim ille Idcus deledtationi«prouocansip(am , & alliciens in ofculisplacidis non celiet requirereeam. Cum crgoaduenithora dcfidenj, & vehemcntixadhx- rentis'~Yt;iufque, & incipiunt oculi mutari inrub?di- nem.anhelituseletiari,in verbisbalbutira, & tangendo vuluaminueniesosa(perum ex concurfu matricis ad lp- fam defiderando fperma; tuncimmittat virgam eleua- tiscoxis complear imvnitcendofperma oppoficum ori matricis,quiaaliterpcrderer. Studeatautemquod ine- mifiione(permatis ambo fimul cucniant in hora. Sic au cemimmiffioeius, noncum multadilatationeorisip- fius,neaeringrediatur,quia corrumperetipfum.Et pro- indefuganturamboinftrumenraante;vt ftringantur,& adhxreant melius inter (e. Et in cmiflione, inter (e ad- hxreat fortiter, ne fimul cum fpcrmate ingrediatur acr.
Etfiapud emitlionem ipfiusfentiat virmatncem con- currere ad caput virgx, &ipfam (tringendo fugere,cft maximumfignUm coneeptionis (ecundum Gal. Quare i <■"«'. tuncoportet, vtnon extrahat cam, (edeam intus dirnk tat.donec ceffatanhelirus infpiffat:o:deinde (e p. ulatim retrahat ab ea, & mulier ftringendocrura lenirer in vul- uam dimittir;dcinde dormiat cruribus ftridtis,& cdora- mentis pofitis naribus,quamdiu eftpoftibile, quod naru r: confueui t appetcr?,v t iacear,& cum expei gcfadta fuc- rir,fi acihucappetat,fuper cocat,& quiefcat. Deinde fur- gat fuauiivr,abftineatq;aboinnibus, quxprocurant ab- ortum,qux infra dicemus.
Ex corripofitis vero medicinis,& expertis, eft confe- Sjnpm v* H dtio fyrupi prxparatiui materix frigidx impcdientis conceptum ad purgationem. Recipematricarix , pule- g:j, calamcnthi, radicum enulx, acori, althxx, fccni. & dandani,ana vnc.ij.cufcutx, vnc.s.meliflx, praflij, a- meos, ana vnc.s.corticum citri, vnc.i.paffulaium enu- cleatarum, liqui.ana vnc.i.cicei um partcm,i.zucch.Iib. i.aceti feillitici.vnc.i.melhs rof.vnc.iiij.in pecia rarabul- liant gallixdrach.i.fpicx drac.s. Dofis mane vnc.ij.cum aquagaryophyllorum. Deindc purgetur vterq; fi indi- geat cum hiera,&agarico; vel cum pilulis fcEtidis,& be- nedidta , &rerebinthina. fi materiafucntcraflavalde, poft purgationem balneeturin aqua decodtionisfolio- rumlauri,mentaftri, faluix, otigam,pulegij,&prx- miflo fufficienti exercitio, exercitetur,& prximfla mun dificanone corporisvniuerfi, matricisfiatexpurgatio, fiue nnindificatio,calefadtio, cxiccatio,ataueconforta- tio, & mtindificctur fi expediat, fed fiat primoclyfter, deindefuppofitorium. Qjfttr p*
Clyltcr fit tale. ^.pulpx colocynrhidis.drach.ij.bul-
liant
#

i
DE >CGRIT. MATRICIS.
IOO
ffisax*
fiant ir, aqna in eiusquantirarc. dra.iij.diflolua- A
tur hier^- Gal.drac.ij.velcolocynrhidis,& inijoatur pef farium.ijt.macis, bdellij,gallia;mulcha.anadrach.ij.pul pa.- colocynthidis,drach.i.pule.hiera: 3 drach i.conficecu ladani ; & fiatpeflarium longum, itaquod perueniatad marricis concauum,& aliqui addunteuphorbium. Ca- lcfadtio, exiccatio fiet cum vndionibus, peflatijs, atquc iufTumigijs,&confed:ionibus.
Vndtio talis fit, & eit efficax, & exper-ta.^.radicis c- nulicarnpanx,&munda", & tntar,lib.i.radicibus bran- cha? vrfinx, lib.v.fimilicer rafx, & trita - ,qux bulliant in lib.vij. viniodonferialbi fufficienter,cumlardi verens contriti, lib.iij matricaria:vnc.i.deindecoletur,&cola- tura ponaturin olla noua: & facbullire, & mitte rhuris albi,mafticis,ana vnc. v.cerae nous. vn.vi. Et cx quo prx di&afuntliqucfa&adeponcdeigne, & lmmicte pulue- rem harum fpecierum. ij£.cinnamomi,gallix, garyoph. fufliceili, nucis mufc.macis, galangx,lpici,zingtb.ana drach.nj.croci drach.i. & aggrega bene cum fpatula',de- inde fac coagulaie,6c tiic videbis quocl (upernarabit vn- «Stuofum coagulum •, & refidebunc fpecies, & in medio tritvinum. Vtatur ergo eis fic,& inter balneum,& bal- nect totum corpus fuum, cu aqua decodiionis foliorum iauri.&mungac totumcorpus departeillius vmi,& ven trein ex ipeciebus,& induat fc-, & recedat. Sequencibus autediebus donecdurabir,intret balneum fimiliter, nec lauet (c, (ed luperungar crura, & brachia , & coxas, & nates ex vino: dorfum vero,& peCtus ex vn&uofo : totu veroepigaftrion ex fpeciebus, nec coeac cum ea virom- nibus diebus, fedqualibetdiecumegredicur debalneo. .Ad calfaciendum vero, & conforcandum fumar de cry- phcra haccum vinodrach.ij. i^.garyoph.vnc.i.fefelcos, drach.v.ra(ura:ebocis,zingib.naliurC]j,afari,anadrac.iij. anifi,amecs,bauci£,carui,ana drach.inj.mellis cmblico- rum, fucci humani gencris, & macricaria?, ambra:, ana drach.i mufchi drach.v. Exhisfiattryphera, vcivtatur confedhone diambrac. Calefadtio,exiccario,& conforta- no etiam fiat cum fuffumigationetali.Recip.ligni aloes, caftorci, cafia: Iigna:.ftvra.calami aro.gallia:, ana drach. ij.mufchi,ambra:,ana drachm.v.conficecum fucco cy- marum lauri, & fuffumigetur cumeo. Deindevero abhiac fe bene, & coeac vir cum ea modoprzdiiio; fed <r ~Vtatur quolibetdie mtenm ele&ario rali. Kecipefe- SMidnum cacul albi, mundi, & exiccati,in aqua facyrionum, quo-
4mm*m.
rum aquafitlib.i. tefticulorum vulpis drach. viij.radi- cum raphani, drach.nj.baucia: vnc ij. pinearum purga- tarum vnc.i.hfticortim vnc.iiij.granorum fifami, drac. iij. zingib.bcen albi ,& rubei, ana drachm ij. nafturcij, cinnamomi, piperis,fcheiilelongi,anadrach.v.zuccha. lih.v.oici (elamini,drachm.ij.oleum balfami bibitum, &cuaporatum, &galiia facirdeicendere prjcfocatam, iKcllinatam,& confert frigori, & munditicac,& exiccat humiditatem matricis, iuuatadimpra:gnandum fecun- dum Abuhali.
Peffarium Abuha. educens humiditares matricis,ca-
Demolamatricis. Cap. if.
MOlaamoloPerfice, vel Gr?cedi£taeft,quodeft MoU y«.i multxcarnisparturicio; Lanne veroimprscgna- tioeft mendofa, in qua accidunt,licetraro, muliensdf- fpofitioncs fimiies difpofitionib. veta' impiirgnatioras, quas Hipp.in fuis retulitaphor.in retencionemenftruo- s.ifhc.et rum,fcilicet ex alreratione corporis, & cafu appericus ex conclufioneoris matricisjdeindemflationemammilla- rum ambarum: & tumorc venrris,quiaugeturquotidic viqucadquantitacem embryonis,velut hydrops; in quo fentic motum fimile motuiembrycnis, & moueturper compreilionead dextram, & finiftram;& remanet viq; ad tempus nacuralis parcus,& tunc accidit dolor partus, & anguftia, &nonparic:immoextenditur vltra vfquc ad annos quatuor, vel quinque, & quandoque vfqjad fi- nem vitap.nec recipit curacionem , & quan*doq;emictir, ^ acfipareretaliquidquod cft diuerfarum fubftatiartim: quandoqueeft ficuc fruftum carnis, cui eft forma mul- tarum fpecierum inanimari corporis, & quandcqueeft vencoficas tantum, & quandcque flintfupeifluitacesag- gregaci aquofe, & mixta: cum (angtiineplurimo, deturnefcit venter. .
Et caufa in generatione haru fubftantiaru eft duplex, Ct-fi. vnaexiftensinmateria,aliavcroincfficienre.In materia quide cft mukicudo materiu fanguinrx t iTufr,& iradfse a mulra calidirate, & ficcitate matricis poft ccitu,in qua matrixcomprehenditfpermamulieris tantum. Ineffi. ciente vero eftduplex vna per modum priuanoms& eft defctfhis vittutis virilis fpermatis;quarenongenerat,vel concipit hominem. Etcaufi defedfuseft,quia autnon interuenit (perma virile, nec fuerat admiftiim in coitu, vtcornprchenderet ipfum matrix: ficuccomprehendit fcemininum.ficuc accidic in ouis venci,quoi um genera- tio eft abfque coitu, ex calidicace matricis trahent is ad fc _ fperma mulieris cum menftruo quod comprchcndir, &
- fimul extendendo generatoua venci, autquiainterue- nit, vtemiflumincoitu, & comprehendit ipfum ma- trix cum fpermate mulieris; fed fuit mefficax, & imper- fedlum;vel exfe , velexpartetemporis,quianon fimul mcidicinmacricem, necfuitfimulcomprehenfum, vt cfletex duobus fpermacis mixtum , nec ftlit dcfcctus ipfius rationec bicdti, & materia:;quiafic monftruofum generafletanimal, necracione matricis, quia fic (per- mamuliebre non comprchendtfier. Alia eft per mc- m,u. dum pofitioni's,& eft multa macricis caliditas,quxfper- ma muiieris comprehendens excedir cum matenailla, & dcficicntcdidia virture informatiuavirilis feminis, non informat hominem :(edden(at incarnis fruftum fua fortirudine dtirum,adeo, vrferroncnIeuiterdiui- datur, ficut calidicasignisfuo exceflu conuertic argil- lam, in lareretn, ita vterus nacurali fua aqualitace coa- gulacfanguinem in carnem bonam teneram , & tunc quod egreditureftfimiIefiuflocarnis,nulIam animalis
lefaciens,&exiccans.Recipcallium ficcu,&humidum, £) habensfimilirudinem.Conringirramen inmeridionali-
& fundatur,quancum ipfalunr,deoleo rof.decoquatur, donec in eo difloluatur, & recedat aquoficasabeis, & (upponaturcumlana,& eftmirabile. .Suffumigatiofe- cundum cum ad idem fiat ex trochifcis myrrhx, ftyra- cis,haccarumlauri; & omnidieluffumigeiur. Aliud Serapionis. Sumatur medicina vomitus, & xftimo fitnux vomica; & inuoluacurin lana, &co.mburatur, &c fupponacur. [plaenimabfdndicurhumiditatem ma- rricisexiftentcm in totamatrice,& mundificatur valde. Item clyfter ad mulierem,qux humedatur ab coneubi- tum,& non imprxgnatur, mundihcat matricem,& con forratconforcacione bona. Recipe corcicum churis, cy- peri conrriri, ana drach.xxx.myrrhx bonx, drach.x.de- coquanturinlib.iij.aquivfquead vnam,& colentur,& cly fterizentur ex ea omni die lib.vnius tertia diebus tri- bus continuis. Si vero ftenlitas, ex alia caufa,quam ex humiditate,& frigiditace fuerir,curecur cum contrarijs, qux cx diciis funt eligenda.
bus, & auflralibus regionibusin mulieribus multi, & praui fanguinis; ex malitianutrimenti, ftipraconceptu vcrum',quoddamfruftum carnisaprxdida maccriage- nerari: portans, & habens fpecicm animalis, fcilicet bu- bonis, vel harpya: viuentis, quod mulieres feram appcl- lanc, quaequandrqueembrycnem cpprimir, perimir,& intenmit; & quandoquecum co in partuemirtitur,&, vt afleiunr,rantx proprieratis exiftit; & malitiar, quodii cadens in terram hora partus mordeat embiyonein,fta- tim moriturfcetus. Cuiusanimalis forma, &vitanon cxiftita virtute fpermaris viri primi: fed errore ipfius, cum lam animal,& hominem informauerit: (ed lecun- di m coitu (ecundoemifii. cuiuserror procedit ab in- liuentiaconftcllationis, feu virtutis caleftis, vt Arift. xviij. deauimalibusdixit, &quandoqueaccidic,g> illa calidicas illam materiam noncOnden(at in fanguinem pra:muIticudinefui;fedillamnacuracooperantedigeren dodifloluat, couertat inaq , !ofirr.tem,velventum;quoj Mefua. NN 4 emiflum

FRANC D E PEDEMONT-
imp-r/t
emiffiim fflffl cgcedietur, erit ficut aquofitas fanguinis E mixta,vel ventus, vt dixit Auer.
,1 rnu di Signa. Ex fignis autem,qua*dam funt dillinguetia in- $inzui(}bt,s rer molam, & veram imprargnationem •, & quardam in- 'Z tSr ,™Md' reL ' earP > & hvdropem ; &quadam interfpecies molx.
Diftinguentiaverointermola, & veramimpngnatio- nem funt manifefta; liceterrentineisprudentes mali-
Suibus, & proprie in magnatibus; quoniam in mola res la non mouetur hora, in qua debet moueri; imo non jnouetur omninonifi horaquadam, & vnotadlu, & proprie percompreffionem, & motum corporis; & ali- ternonmouetur. In vera veroimprxgnationepoft tres menfes mouetur fgtus motibus diuerfis, & pluribus, abfquecompreffione, & motu corporis. Praeterea duri- ties ventrisinmqiavehementior eftduritie ver^impr^- gnationis, ptopter caufainprxdidhim; fed nec fentitur corpus formatum m matrice. Et fentitur multoties.do- lor m mola fimilis cohc<j,et apoftemati matricis propter conftriftionem otobi. Et funt mulieris pedes molles val j: de cum minoratione.
Bcfijms di Signa vero diftinguentia inter hydropem, & molam, quoniamduritiesin molaeft maior vfqueadtem- inptfim. pus: cumveroconuertitur m aquofiratem, velventum illa materia,fenfus commotionis ventofitatis,& aquofi- ratis , eft minorin mola. quam in afcice. Et venrer per cuffas non refonat, ficut in tympanite; quoniam aqua, & ventofitasin matricisconcauoexiftit reclufa, & ftri- cta-, & tument pedes in hydrope generaliter, led in mola morantur. Diftinguentia verointer fpecies molxfunt. Nam in mola cuius materia eft carnis fruftum, eft duti- ties maior quam in alijs, & grauedo. Et fimiliter graue- do maior in ea,cuius materia eft aquofitas,in ea vero cu- ius materiaeft ventofitas,minor, &timormaior.
Cura molx, eft dua: res. Prima eft perfedta euacuatio eius,quod pr^ter naturam in matricis concauo contine- tur,ctim magis moleftet. Seciidaeftdyfcrafix matricis, quaeipfiuscaufaeftalteratio. Inquitenim Gal. Noneft
ftioradicis porrorum cum placentulis, & fuccusradi- cum rapifta' bibitus, & radices.
De nocumentis pattus,ex quibus eftdifficultas.
Cap. 16.
OVid fit partus naturalis fuperius habuifti,& quide r j u ipfe plurimu eft facilis, & quadoq; difficilis. Faci- «»H4. lis eft,qui cittts eft,& curn leuibusaccidentibus:difficilis veroeil illicontrarius. Eteft,autexcaufisintrinlecis,& eflentialibus-,autextrinfecis, & accidentalibus.
Primo modo eft duplex, aut ex parte parientis, autex Cm f*- parteembrvonis. Exparteparietis multipliciter.Aut.n. erit ex parte matricis in fe, aut vicinantiu membrorum comunitate,aut corporis totius. Exparte marricis,quia fit parua - ,quia concepit ante duodecimum annum,vt di- xir Abuh.licet illud rariffime fir. Aut quia eft conftndla incollo, &orificijseiusnaturaliter, velaccidentaliter, quia interuenit aliqua caufarum oppilationis eius,no re- cipiens curam. Et ex his,qua: fuo loco funt didh,vel fic- citas,velapoftema-,vel funt v l cera procrenta,rha gadie,& hxmorrhoides-,coanguftationes colli,& * orificia,vt non *„$,i„s. recipiantdilatationem abfq; dolore graui. Ex parte vici- nantium membrorum,vt quia fuerit vefica apoftemata, vlcerata, vel fcifla:cuius copaflion£ non valet matrix.fua operationem complere, vei etiam inteftina fint fimiliter paffa - , aut quiafuerintinanovlcera, rhagadix, & hse- morrhoides, quibus matrix compatitur; vel replenoin- teftinorum ex fece ficcacomprimente: aut quia fint la- certi ventris tenues,& debilesin iuuandof^tusex marri ce expulfionem, ficutiuuant expulfiones,fa?cum, & vn- nx, maximecum fintpaucx, vt Gal. ait in interioribus. Ex parteautemtotiuscorporis, vtquiafitdebilis; vel rationecomplexionis, quiafitnaturxfrigidx, quxha- betdefe£tusoperationisexneceflirate,vt Gal dixit. Vel ratione xratis,quia puella multum; vel antiqua, & dura; vel habitudinis, quia fit tenuis, ficca valde: vel pinguis,
poflibilealiquam difpofitionem curare finaliter, adhuc G c^Vel rationeconfuetudinis, quia fuerit infueta, & pri-
manente facienteeam caufa. Primam rem coplentduo; primum eft,quod materiam ad euacuationem adxquat, & difponit, fecundum, quod ipfam educit. Difponentia funt regimcncudimiflioneexercitij, & proprie inferio- * tUcMti». rum partium, & refupinatioin dot miendo,& * eleuatio inferiorum cum euacuationibus, fiphlebotomia,& vo- mitu , &folutionecum pilulisfetidis, &proprie cum fumptipne aqux dccodlioms fcenugrzci, da6lylorum,& fimilium ,&cumbieralogodion.&euaporatione cum pannis, vel fpongijs infufis in aqua virtutem habente a- periendi, & mollificandi fupra ventrem applicatis. Ti- nx, emplaftra,embrochx,& vndhones ex illis,& breui- ter cum his,quxpartum facilitant,qu? funt nota,& dice- tur fuo loco; hxc enirn non folum euacuationem difpo- nunt,fed etiamaccidentia mitigant.educunt vero lpfam quxcunque fortiter menftrua prouocantia dicta funt, & qux procurant, dicenda in aborfu. Ex quibus funt anti-
mopariens,&timida, &pattix rolerantix, quare eft inquieta,& vehemetis permutationis perduccntisadal- teratione figurx infantis ad inconuenientiam expulfio- nisipfius. Sedfiexparteembryonis, hoceritduplici- ter, aut ipfius in fe,autpropter fecundinam.In (e aurpro pter fexum,quia fuerit faemincus, vel propter quantita- tem,autc6tmuam,quia fuerit magnus valde.vel paruus catens bona copIexione,aut difcretam, quia fuerint it . u I tinumerodiftindli; vel quia vnuspluramembrahabeat, & proprie capita, ,vt monftruofus; vel proptcrqualita- tem ,quiafueritlenis valde,quare eflbgit a compreffio- ne: vel per modum, & ineptatn figuram egrediendi, vt cum egreditur fuperpedes fuos,nec manus eius funt pli- catx fupercoxas, & iun£kc,aut fuper vnum pedem,aut fuper latus, & eft deterior modus. Vel propter inconue- nientiam temporis, vtquia intempeftiue mouearurad exitum; velantetempusdeterminarum, & propriein
dotamagna, vtdiamarte,diacurcuma, magna theriaca, jlj tribusmenfibusmedijs, quibus ligamenta funt fortio-
& diateflaron,& fimilia. Quod fi contentu fueritaquo- fum,educeturcum diureticis, & vrinamproucannbus, notis, & cum regimineexiccatiuo iam noto in curahy- dropis,& curfus matricis,& hamefcir non parum habet in refoluedo aquofitatem, & euacuando ipfam, & fanie, & educendo f^tum mortuum,vel fruftum carnis. Si ve- ro ventofum,cum regimineextenuante.&educentibus ,! "~Ventofitatem : &proprieex matrice, vteftariftol.ro. & proprieoleumdecherua,&da(Sy.indi;quicum hoc, quod trahunt molam,dolorem fedant cholericum. Se- cundam rem complent, qtix malam complexione ma- tricis calidam, & ficcam alterant,in propriocapitulodi- <5la.Exquibus funt regimeninfrigidatiuum notum,diu- retica frigida, T inx, euaporationes,& emplaftra,cu vn- dionib. exfrigidis, & humidis: nafaliaex mucilaginib. frigidis, & ex pinguedinibus,&oleis frigidis, & proprie qualeeft oleum alchechengi; eftenim hoc vehementis juuametij& expercum ad educendum fjtum, eft, come-
rafecundum Gal. aliquacaufacogente exhisquxabor- fumfaciunt: velpoft tempus, vtquia accidat eialiqua ex debilitantibus caufis,vel mors, quare deficit alter mo uentium. Propterfecundinamvero,auteft,quiafitdu- ra, & crafla, non recipiens fostus; aut quia fit tenera ci- todifruptionem patiens, quare egredianturhumidita- tes, &aquaantequamfcEtus egrediatur ;quarehumidi- tatelubricantecarebit. Porroquieft ex parteextrinfe- cus accidentium erit ex parre regiminis in fex rebus non naturalibus. Ex quibus eft multa frigiditas, & ficcitas aeris conftringentis membrapartus, &acciditin regio- nibus,& ventis feptemtrionalibus, temporibus,& con- ftellationibus, vt Hippo.dixir iniuis.aphor.cum inquit. Et multa caliditas refoluens vtriufque virtutem,& con- fuetudo ciborum ponticorum, & potuum ftypticorum, &balneatioin aquisa!uminofis,&frigidis. Etacciden- ti a animx, triftitia, dolor, vcl xgritudo virtutem debi- litans, fames, & fitis, & inanitio, vigilix fuperfiux deij-
cienses

DE ^GRIT- MATRICIS- .01
eientes vittiltem,&fimilia. Etexillisobftetnciscrror A &infrigidarur femcn exillensantecaliHum. Etdetu- in procurando. Ecexhorum contrarijs prouenitfacilis mefcunt mammilla;,ficut Hipp.dixit.&quadoquecur- s . t ph.sj.
partus. Etquidemcumcaula: funtfortes inprohiben- runthumiditates viruletxf^tidiex matrice,& profun-
do partum,& corpus debile in fuibncndo,morirur par- danturoculi pra-gnantis,&eorum albedo fit fufca. Et
tus,&r pariens,licet, vt quidam dicunr,poiiit viuere par- fit infrigidatio exrremorum,& difpofitio hypofarcica.
tus,filtatim materin vrero incidatur^ix^excrahatur, Cura,in difficili partuduplexeft regimen necefla-Daur*.
cumadhuc poffit habere fpiritumeuentatumaliquan- rium.Vnumantehoramipfius,aliudinhora. Anteho-
Viu.c*p. diu,quod innuit Galen. de interioribus vj. loquens de ram quidem, eft omnis caufae exterioris ablatio, &in-
hcedo tra&o ex vteromatrispi^accipienteIac,viuoana tenoris,ex parrepatientis, cjuac prxtcr naturam elHm-
turapromotonondodto. Erquandoque viuitpartus,&: pediens ipfum,ablatio, (fiqua: poffibilis ell)fi non fit
morirur mater, vt plurimum tamcn moritur partus,& po(h'bilis,vc quia naturalis difpofitio, habilitatio ipfius
viuitmater;quoniam multoties difficultas partusper- quoquomodo,vtpartusfacilis fubfequatur. Abfcifiio
ducitad rupcuram venasin matrice,quareaccidit lan- quidem caufarum completur cum concrarijs,qux m
• guinisfiuxus. Etquadoquein peilore,&pulmone,vn- propnjs didta funt capitulis,decura matricis,veficar,
defirfpucum fanguinis,& phthifis. Etquandoqtiead &inteftinorum,& ani,debilitatis neiuorum,&rotius
incilionemneruorum,& lacertorum,propcerveheme- corporis. Difpofitio vero,& habilicacio omni caufa:
tiam tenfionis;quare accidit fpafmus. Etquandoque conueniens,&communis.Completuraucemcumape-
adfiffionem mirach vencris, &proprieinparuis,6<:te- rientibus,& mollificancibus reddentibus membratra-
neris;quareaccidicruptura. &quandoque bocium pro- „ #abilia,&ad excenfionem, & comprefiionemapta,&
pter recencionem anhelitus,nonexprimendoinHatione propriein parua,antiqua,& nouiterpatiece. qualiafunc
inflammantem,& trahendo materiamcum condenfa- calida,& humida, & lenientia,& lubricantia fumpta
rioneeius in gulam . Obquam rem aliqui pra;uifione_> inreiius,&iniecSa,& exteriusper omnem modumap-
vtentesconati funtprohibereprargnationein talibus,& proximata. vtfunt iura pinguia carnium,& proprie_»
proprieparuis,& antiquisdebilibusjcoieClurantes me- gallinarum iuuenum,& pinguium,6^^_;,olealenientia
liusforeperderefilium procreandum,quam procreatu iiimpta,& mucilagines feminum cytomorum,& lim,
<imul,& matre. Ethoccuomiffioneformximprigna- dad:ylorum,& fimilium. Et vina matura, lymphata,
tionisincap.decura iterilitacis dittx, & miniitratione non frigidavalde,&omneregime humedratiuumprx-
omnis cauix iterilicatis, cuius impreffio fit emendabilis ter quod impinguat valde. Ec interdicantur flyptica,&
in tempore confecutionis augmenti, & fortificationis ponrica,& hocper menfem ante. Cum veroappropin-
adiprs,& hoc ne omni tempore iterilis perfeueret. quat hora, quia incipiar fenrire aliquas grauedines, &
Etdeprohibenribus,aproprietate,qua:dam (unt,qux dolores,approximenturtina:,feffiones,& euaporationes
approximata antecoitum illud faciunt,vc camphora_j cum fpongijs,pannis, & alijs approximatis frequenter,
fumpta plurima,& emplaitratio teftium cum hyofcia- &aquis decodtionis althari, & malua: folioru,f?nugrx-
monigro,&iuppofitioalchitram,& inundlio virgicu ci,cham£emeli,coron2regis,& capil.ven. balneaautem
co.Suffumigatiocum corticibusheder^poft menitrua, vniuerialiararo,funtenim ex reibluentibus,&debilica-
&oleum balfamicumceruifa,& menta,& fcoriafcrri. tibusfrequenterapproximata.Etpoftipia,vndionesde
Quxdam funt qua? poit coitum approximata illuda- pinguedinibus,&oleis, & mucillaginibus,& medullar,
gunt, vt piper fuppofitum, & ftercus elephantis fuffu- C & cerataria,& ex illis circa dorfum, ventre,ilia,renes,&
migarum,aquaalbedarogi fumpta,&proprieindebili. coxas. Et imedtiones cum clyftenbus eorundemcum
Quydam ante,& poft menftrua illud operantur,vt pul- refupinatione,& deieitionecapitis,& crurium; & pro-
pa gianati,alumen,fummitas caulis,& femen eiusapud prie vbi ficcitas matncis fit caufa,etiam corporis
mundificationem. Etpoft coitum eftin hocfortis,& vniuerfiexilliseftcoitusfrequens.&iuffumigatiocum
proprie,quoniam poniturin alchitram,& fubmergitur aromaticis,vt mufcho,ambra,&gallia,vt vuluadefcen-
in calatnentho. Et fuppofitio foliorum alburab poft dat,& mundificatis inteftinis,confortetur cibisbonis,
mundificationem. &proprie quando funtfubmerfiin multa: qualitatis,& paucxquantitatis,& potibus vini
aqua eofum. Et fimiliterpulpa colocynthidis, & albe- odori,&exercitetur plus folito; hxc enim addunt in ne-
gueften,fcoria ferri, caulis,& femen eius, fcammones, cefiitatem attrahendi aerem, & diminutionem nuti i-
anaarqualium partnim, & aggregatarum in chitram,& menti embryonis,& defcenfum ipfius,quaread exitum
fuppoiita. Et multoties partus difficultas perducit eas ad prarparatur.
alias dilpofitiones, & accidentia; quorum in fine facie- Regimen vero hora partus, & eft cum fentiatgraue- F ti me»
mushicfermonem.Et multotiespartum naturalem fe- dines,& dolores,& humiditates aliquxincipiuntappa- tyit*.
quitur fluxus fanguinis,& retentio eius,qux illiuseft rere, eftduplex, vnum eft ingeniatiuumad defcenfum
raiifo " facilem,& egreffum,caufarumque ex paiteembryonis
Vtflgni,. Signa,ex his funt figna difficultatisipfius,& figna abfcindens. Aliudeft mitigatiuumaccidentium . Pri-
facilitatis. Etexfignisdifficultatis,qua:damfuntbona, mumeft,vtcum taliaappareant,pra:cipiatur mulieri,vt
quxdam mala. Signa vero difficultatis ex caufis pra*di- j-> fedeat hora vna, deinde furgat, & ambulet faltando,&
v £tis percipies,ex anguftia, & anxierate. & fi dolor fortis afcendat gradus, & defcendat grauando,& clamet,vel
fit ante partum, non declinans inferius •, & fi declinar, tsneat anhelitum fortiter,& premat ilia fua,& des len-
eiusdeclinatio eftadpoiteriora. Et fi difficulter parere tem ad bibendum amaram,quoniam facit defcendere
fitconfueta. Signafacilitatisfuntcontraria;& funt,vt ipfum.deindecum fentitos matricis aperiri. & humi-
apudpartum fentiaturdolor paruus,& declinet infe- ditatesampliusemanare,fedeatinfellaperforata,pofito
rius ad anteriora,& confueta fuerit faciliter parere,&c. puluinari poft ipfam,obftetrixque ftet coram ipfa,& in-
Signa quoque bona in difficili partu,quifaciiit acquire- fpiciatdiligenterembryonis motum,&patientisadtus,
re lecuntatem, funt inquietudo,& motus foEtus ,doIor quosregulet fuis manibus vndtisoleofeiamino,delilio,
declinans ad inferiora,& anhelitus bonus cum virtutis vel amygdalis dulcibus, intus in vuluam intromittedo,
potentia.Signa vero malaecontrafuntintelligenda.Et &tangedo fuauiter,proutfuadocuit experientialonga,
cumpeiducuntad fudorem frigidum,pulfus frequen- paiietemq; dirigat,&cibis,&potibus,ac verbisperfua-
tiam,debilitatem,& fyncopiam, funtpeflima,& mortis fiuis,& de cito^partu, falubri,& mafculino confortet.
fertmx pra:uia. Signa vero cauiarum funt notaexprx- Quod fi mulier fuerit pinguis, non iedeat, fed iaceat fu-
fentia,feu anteceffione ipforum, & regiminisprocrean- pra ventre fuu,& ponatcaput fuum fuper petram,& ge
tis ipfas. Signa gemellorum habuiiti. nua fuacuruatafub ventre, vt comprimatur matrix,&
Si<*na vero mortis ipiius funt, priuatio motus con- pinguedo afcendat, & non defcendatad os matricis, &
foeti,^nec ex fe mouerur, fed motu prxgnantis,&eit fi- comprimat oseius,&pariat in forma quadrupedum. cut lapis, qui mouetur delatereinlatusapuddecubitu, Cumautnon pariant,&accidenxia intendantur,&fic
r partus

FRANC DE
partusfiat difficilis,oportct vt reiteretur regimen pri- mum,qm faeilitabit,& mitigabit accicienaa, & dolore. sf. & fac ea foniter fternutare,vt Hipp.dixir ore,& naribus coprehenfisjfortafle.n.pariet quacfi non iufiHciantjtunC fuccurrecum inftrumento,quoos matricis aperitur,&: fuppofitorijs,& fufFumigijs, & medicinis, ex pilulis,& alijsalleuiantibuspartum,quxinfra dicemus. Cumque apertum eit os eius,& ^pparet tecundina, fcitur f^cus exitus appropinquat.quod fi cardu.f. cauia fecundina?. *vt. * quiacito fcindatur,comprimat fepatiens,vtfimulcu exitu aqu~>fitatis, exeat foe(us,quod (i non prius linitio- nibus,»5i miedtionibus ex leniennbus, & lubricitanti- bus adiuuetur,& alijs.quod fi non f-inditur, propter craffitiem fuam,oportetquod fcindatur vnguibusob- lletricis, vel forficibus,affumptaex eain digitisaliqua Neu. parte eius,ne f^tum atcingat, & l.rdat,quia fi foetus non eftc6p!etus,& tuncfuafortitudine nonegrediaturfcif- fionocebit, quoniaexitu aquofitatis ficcabitur matrix, quarefaecus non poterit lubncare j ficque elongabitur partus,& embryo non curabitur,& pcribitnec iuccur- rere poterunt inundliones,& cerata lupradicia. Porro fi cauu tarditatis fuerit embryofua quantitate,quia fuerit magnus,&propne caput (uii, muet obftetiixin dilata- tione vulua: colli matricis, & oris eius, imponendo ma- num (uam fuauiteroleis,& ceratisdidlis,&dicendisca- lefadfis inudiam. £c fimiliterli f^minafueiit,& gemel- U. Qmid fi propter ineptum modum,& figurarn mepta egrediendi,puta quiaegrediarur fupra pedeseius,mani- bus,&brachijs non adha;rentibus coxis,quocafuhabi- licandcefunt manus,& bnichiaeinbryoniscum vndtio- nlbus. & ceratis, & fuaui obftetricis traibtione, & pa- nentis forti expreffione. Sed fi fupraalterum pedeegre- diat J ,oportet,vt non fedeat,fed iaceat cruribus eleuaris, & deieCto capite, obftetrixque manufua reponatpedes fuauiter,deinde reuoluatur pariens reuolutionibus plu- timis,donec embtyo reUoluendo fe, capntfuu inclinet infenusad portam egrelIioms,&ex tunc fedeat. Quod finon iit lllud pofTibile,(ubnli ingenio pedem mtromif- lum luuet cum alterarione, fi polfibile ell,& vtrumque fimul apptehenfum,manu inundta cum oleo irino,tra- hatfubito, femperparientem confortandoper omnem modum. Quod fi non fi r poflibile,quod pcarmonatur, extrahatur prout infra dicecur in mortuo. Et fimiliter ingeniandum fi fuper latus ipfum egredi conringat. Quod fi difficultas accidatcaufa mortis,pra;milfis prx- . dictis facilitabimus.fi non egrediatur,lufpendatnr,& cum vncinisextrahatur. &feliinain hocantequam in- fletur,& pariens debihretur,& fyncopizer. li integre trahi non poffit, incidaturli poffibileeft,& fruftratim extrahatur.finon fit incifio poffibilis,conqualferur manu,& rumpatur,vt facileexrrahatur. E t antiquorum quidam ingeniati fueruntad inueniendum regimenin extranendo illumaliomodo,cuius nos relationem di- mifimus propter paruitatem fiducixinipfo,& nititur ad medicitias,quarum vlus falubrior eft . f * ih tiu- Et ex medicinis trahentibusfcetum mortuum,quar- ttntmftmp. j am f u nt fimplices,quf dam compofitf. Exfimplicibus verofunt chremefisjqdeijcitf^tum virtuofe,nechabet parern in hoc,ficut,& in educendo aquam,&lemen thymi,quodeijcit fetum mortuum;ammoniacum,bal- famum,opopanacum,caftoreum,genrianxradix,darfe- fehan fuppolitu,& giimi oliu.e, atiftolochia vtraq;bibi- ta cii myrrha,& pipere*,extrahitembryonern.& naftur- tium,& torum,qd eftciceris medietas. lachrymaalmu- fech fuppofita extrahitfcetu. chamoedryos,& thurides, & ladanu fuppofitii in peifario extrahit fetii mortuum. melcatramefir fuffumigatu,& bibitum,& mynha. Et * Htratf:. cum ex * narciffo bibuntdrach.iij. cum aqua mellis,eij- cuurl * us mortuus,& viuus. oleum irinum,arthanita rubea,piper;r.idix fimilirer cum bibiturdrach j.&fup- poniturextralvt fetmn. Cenraurea,coftus,& galbanum iuppofitum,& cuffus fiippofitus,abrotanum, roba lup- pofita.ablutiOcitm arhaleo,&inunctio vrntris, & ilij eseo,& fuccus eius,quandoexcortice lerbnn fitfuffu-
PEDEMONT.
E migatio,extrahit fetum. lactuca afini bibita,& fuppofi- ta. ablutiocum athaleo,inundtio ventris. & ilij ex eo,&
(ucco eius eijcit foecum fortiter• Et hermodactylus,vt in pricedenti cap. didtum eft,non habet parem in edu- ccndoipfum fcetum mortuum,&menftruum.
Compofita funt,qu£ex Jnscoponuntui;& m fumma r,nifi c u omnes medicinx educentes vermes, afcarides fuperius c *~ numeratar,fgtum extrahunt, & educunt. Exfacihtanti- ' bus vero partum,qu2datv. funt fimplicia,quedam com- pofita. Et ex fimplicibus, quacdam funt talia natura,& a pcoprietate,qua:dam a proprietate folum. Prima funt, vt cortices catia fift. puluerizatse data: cum vino, & eft expertum bonum,& efficax. & fumereinporu afam,& cafiam,& eftbonum,& vltimu. & fimilitercinnamo- mum,quoniamalleuiatpartum,& accidentia. Etiteru decodtio foliorum alth.ra: romanac in aqua, & feffioin eafacitilla. Et aqux fcrntigraxi, phafeolorum,& capll. ven. contritorum, & diffolutorum in fyrupo rof. & ali- p quandooleo irino. & datum in potu,crocus.f & fefelis f acilem faciunt partum in om nibus animalibus. Secun- da funt arrugo ferri, lutum cretieum fufpentum fuper pra;gnantes,coii(eruat prargnantes. Ettenerein manu finiltra magnetem,& lmitioeius cum cinere vngula: afini,&equi eft vltimum,& fuffumigatio cum ea,& fuf fumigatio cum oculo pifcis faliti,6<^_ > -, fufpenfiolapidis aquilafupcr coxam eius,atit matricaria: aphricanx fa- cileinefficit partum,& fine dolore. Et ex his funt verba Vert* fm- fancta,& funtexhis,qux procurantipfum fcitum,& il- lud, vt in vino cyphode vitro (cribatur exterius pfal- mus,Mifereremei Deus,aprincipio vfquead verfum.
Domine labia mea aperits, exclufiue,cii penna,& atra- menco; deinde lauetur cum aqua ltajquod omnes litera: fint ablutae cumea,& datur ad potandum ei tota. Item in aure dextraipfiusdicaiKhax verba.Memorefto Do- minefiliorum Edomrn Ierufalem,quidicuntcxinani- te,cii Pater nollerter.Et funtalia,qfaciuntfacileipfum, & fecurum,& illudeft,vt fcribatur. Dixit Dominus Do G mino meo,vfque ad Tecum principium,inclufiuein chartanon nata,& cum filo delanapervirginem filato, cum ter Pater nofter,fufpendatur ad collum parientis.
Ex compofitis vero,quadam funt encathifmata,quc- dam luppofitoria,quxdam pilulx, qu.edam fuffumiga- dd dt ^ tionesahx. Encarhifma,inquofedeturaddifficilempar tum .Bi .piilegij,foliorum althxx,maluarum,fa:nugrx- ci,fem.lini,lenticulariim amararum,vel herbxipfaru, capil ve.anaM.j bulliantinaqua,&fedeatinea!Suppo- fitorium ad idem. Ri.tiicci mentx.mquo bulliatpulpa r,wnd ' colocynthidis,& infufa lana fupponantur. Aliud lu.ari- ltolo. cum buchormariem,aur itaphifagria,& miniftre- tur. Aliudjfiat cum elleboro,opopanaco,& felle tautino cnm melle: facitenini defcendere viuum,& mortuum.
Suffumigatiobona. R ;.myrrhxfolius,velipfiuscum galbano,& caftoreo, confedtorum cum felletaurino, & lutfumigeturaur.j. Aliud Rec.iulphu. citrini,myrrhx, rub.fellisvaccini,opop.galba.an. fuffumigetur cum eis, H et fumigatio cum fpolijs ferpentis,& flercoreaccipitris.
Pilulx facilirantes partum.i^.iabinx partes ij. hafcx, Piuufin- ammo.rub.ana drac.s.confice cum fuc.vitis, & drac.ij. f " Alix «i.arift.log. piperis,*myit^,anapartesxquales,co- * ficecum fucco (y(imbrij,& drach.uij. omnidie,cum a- qualupinorum,funtenim aboifum facientes, partum alleuiantes,& mundificantes matricem fortiter,fi Chri ftus voluerit. Alixidem operantes. bi . bdellij fubalbidi, myrrhx,fabinx,& fiant pilula*cum cafia fiftu. & melle, &da v. Confadtioad idem,cuinonadxquatur. Rec. cife&ia myrrhx, ftyra. caftorei,ana drach.j. cinnamo. fabinx, anaaur.s.conficianturcum melle,daaur. ij.cum vino. Eteftemplaftrum,& cerarum, & epithema,quod reci- pic pulpx colocynthidis, fucci eius,qux humidaeft,& mitcecum fuccorutx,adde myrrhx, & lnungaturpe- ttcn vfquead vmbilicum. Regimeautcm corredtiuum accidentium prxdidtorum,& aliorum,quxcontingere ' poffunt ex dittis, & dkendis in propnjs capituhs, eit manifeitum_j .
Dc

DE -^GRIT.
Dc cur?. accidcntium, qux fequunturparrum. ^ Cap. 17.
ALfquorum tamen,qiue vt plurimu infequiiturpar tum,fanationcm afferamus hic fpecialiter,ex qui- bus eft febris,inHatio vcntris, & dolor eius, & matncis, Cau/j.' motus eius.Quorum caufa plunmum elt lmperfedia languinis mundificario poii partum, vtfupradenatu- rali part u efl diftum.&de illis eii debilitas,& calus vir- tutis,cuiuscau(a eftfanguinis fluxus plurimus,vlccra- tio,& tuptura matricis, vcl ven.c eius, 'tolor.ini,& exi- f„ratit. tuseius. Sanatioeius impeifcftx mundihcationiscft fanatio,didla fupra capitulode retentione menllruoru, & hic quantum neceffe diccmus. Et eft,q? fiudeamusin prouocatione,& perfeclaeiusmundificationccum diu- retias calidis,qu<r (anguinc acuanr, & at tenuct,ductus, & viasaperianr, qux (upcrius notalunt, & cum itnpel- lentibus materiam admferiora. hxquibus eftftcrnuta- tio,& rercntio anhclitus,&cum trahentibus adinfima, . vrcum vcntofis,& cum trahentibus,& elcuantibusfi- muIjVtfimt fuppofitoria, & fuffumigationcs fupradi- itr. Etfuffumioano cumoculopilcisfaliticumcinere vngul.cafini. QikkI fi h .rc non excufant,&debilitas no proiiibeat,phlebotomia faphenx cft ncccflaria,qm cdu- cit,&prouocat. Fluxus etiam fanguinis plurimi lanatio fuperiusdidta eft,indecura fuperriuentiummcnftruo- rum. hic aurem addidimus.gj cu apparet, opor:et,t|, cx- tremavittis l:gentur,& proprie manus, & brachia, & nonpedcs. Ecfubmammillis ventofx,& panniinfufi in accto ltipcr]jonanturventri. Et fupponanturcollyria ex ponticis,vt balauftijs,charabe,rof thure, gallis,& vi- no pontico. Et fulpenfio liercoris vaccmi in iana,in co- xaeius,& cortex citri retinet ipfum. Sanatioeiuseft duplex,euacuatio eius,quo retinetur fanguis. & hoc cuui prxdidtis, & proprie phlebotomia vcnx,qux eft fub poplitc,vel faphenx,& eft alteratio febris. Er ad ll- ludquidcconueniens elt aquahordei altcrans,& mun- dilicans,vcl ^jua cicernrn cum ca, vel feminacomunia diffiluta Et granata dulcia. & muza, & potus aquxla- 6tis, & tamarindorum,& mannx,quoniamaltcrando leniunt vcntrcm, qui in eis plurimum conftipatur. Et iura gallinarum, & prunorum decoCtio idemoperan- tur,& nutriunt. Sanationem vero inHationisvcntris, facimuscum aquacicerum,puluerecymini, & vini pu- ri,cum diameatha,vel alchechengi,vel fagapt no,& ori- ganocutri mftftice. Etclvfterex attenuantibus,velna- (aleeftconuenicns exariltolochia rotunda,lchxnatho, & ftyracc liquida,cum doronigi,&zedoaria fumpta_j. Dolorem ventris, & matricis cum encathilmatibusex anodynis,maluis,& fcnugr?co,(cin.cymini fifamo,radi ccalthxx,floribus chamxmeli,mcliloti,& cicuta. Et vndtionecumoleofifamo.amygdal. & viol.& cum co- mellione rheriacx,& trypherx magnx cii vino,matrica rix,vel folioram refinx. Et fuffumigeturcu thure,(iyra- ce,& fem.racemorum rubi,ana fuper carboncs. & mo- tus cius finatio (iipradidtaeft. Vlceribus vero prouide- muscum his primo,quxmundifkanr,& fcdatdolores, vt elt fuccus morcllx, & planwginis cum oleo rof. inic- fti,vel luppofiti,vclalbumcn oui cum Iadtcmuli9ris,& fucco portnlacx. fcdeat m aqua ftypticorum, & ponti- corum prxdidtorum. deinde vngantur cum vnguento albo,&alijs,qux in vlceribus neruorum lauclantur. Et cum exhibitione in potu boliarmenx, terrx fjgillatx, i tcc ifUt-. & lang.drac.fuccoplantaginis. & * inijciatur. Dolorem ani fimilitercuramus,vt (upra. & exitum eius fimiliter. Etex proprijseft ,vtabluaturin vinodecodtionispon- ticorum, & fuperafpergatur puluis cornucerui vfti,& reponatur.& quiefcat, & vtatur ltvpticis.deinde lcnien- tibus. Sed fi funtvlceracx,& putrefa6tx,notandum,qj quibufdam fitvnum foramen exano, & vuluaparicn- tibus,& matrix progrcditur foras. Cuiuscau(acft par- uitas membrorum,& teneritas,magnitudo fqtus,& ob- fterricis defecius. cS: hoc mnlienbus eftocculrti,quibus fic fubuenimus. Ab experto confulimus,vt vino calido
JVIA TRICIS- iot
abluaturmatrix,in quo butyrumfit diffo!utum,& fo- menterur diligenter, donec mollificctur. & ex tunc fua- uiter reponatur,deindertiptura fuatur in quatuor locis filoferico, deinde pannus lineus imponatur ad vulux quantitatcm,deindepice liquida liniatur. hocautem fa- ci: matricem recrean, & * reneri propter (ui rupturam, *rtantn: &mundificando confolidat. Ercollocata ftctinledto p xl.dies,ta!iter,vr pedes fint altiores,& abfiineatab om ni motu corporis,& animx,& balneo. Et g, ne talis ru- ptura cotingat partui,fic prouidcamus. Pannum in mo- dii pilulx oblong^ poni facimus liib anoad hoc,vrquo- libet conatu expellendo pucrum,fn meturm illo;& lllud compnmat, vt non fiat ln peritoneo folutio talis.
De retentione fecundinx, vcl extradtione eius.
Cap. 18.
SEcundinaquiavtplurimuvn (ccundolocopoftpar- Secundmt tum excat didta eft. & quandoquc fimul cum fcetu, vn ' le ' iliU - &quandoque inuoluta, qnque expol:ata,&qnquepoft partum rennef. Etcaufa eftaut in virtute panentis,qux remafit poft partum debilis,autin fecundina,quia lit in profundo matricis fortireralIigaca,& tixa,coadunata m modumfphcrx,ac cotvledonibus fortiter alligata, vel emiffaaquofitateficca in matricis anguloremanfit,lu- bricitarcpriuata,aut inore matricis,quia poftpartum adunatum, & humoribus concurrentibus prx dolore conclufum,& fortaffe omncs caufx fimul concurrunt.
Signa caufarum ipfarum funt manifefta, * vbi cau(a * eu » fecundjnx. cuius figna funt,quia difficilis partus prx- ceflir, & grauedoin (uperioribus,& digitorum motio nihilattingitexea.
Cura extradtionis fecundinx, ad*ipfius cxtradtione * cuu! eftfeftinandii,pcrducit.n. rctentaad pcipiraticnem eni- xa,vt Hipp.dixit. & hocquiaretenta corrumpiturfaci- le,de fui r.atura non hnsregimen. & vapores ex ea mali afccndurit ad ltomachu,cor,& cerebrii. quareaccidctia prxfocationis matricis ca incurrere eft neceffe. In exrra- ctioneaut cius eft duplex regime neceflariii. vnu ad ha- fcilitandu extradtione,qua fola narura facit. aliud ad ac- cidetiu corredtione. Regimen ad habilirandu,eft qd fu- perius cft didtii m cura ditficultatis partus. Et copletur cti cibis,& potibus ex cofortantibus,ex iunbus carnium cordialium colati,& noncolari;vitellisouorum-,& vmo odorifero: & mcdicinis,qux (unt didta ibide,& in caufa aborlus,vbi de alijs cxtrahentibus dicimus - , quorum re- memoraticnem faciemus,vt fimpliciu,& compofito- ru. Quxda os matricisaperiunr,qiixdam fecundina !e- niunt,& matrice; quxda ligamenra cornipunt,& fran- gunr,quxda (ecundinam delccnderc faciunr,& ad cana- ledingunt, & ados matricis educunr, vt exindecadar. Ex aperientibus prout fupra de oppilarione matricis eft didtum,funt vchuem fuppofitum,& (uffumigatu;oleu lilij,& maiorana confert ad coardtarione matiicis per- ducentisad prxfocatione; oleum denarciffo, & irinum. Secundftriovalet prxfocationi orismarricis,iuniperus,
& fifr galbanum cum vino bibitum calefadtum, cottu, finapi«,& agaricus,gagarcs, & femen vrticx,cum vino bibitum,& oleu abrotani calcfadtuin aperit os matricis, &omniadiurericacaIida. Etex expertis,qux aperiunr, rimm &defcenderefaciunr,elt vinum dccodtionispulegij bi-{'"*>»• bitum, encathifmatum,& encathifma fadtumexaqua decodtionis fceniculi,& vfnex,& prxdidtoru, & ex illis eft inftrumentuapcrtionisorismatricis.Exlenicnribus vero bdellium vtrumque,fuppofitii,& fuffumigatum,et myrrha,& medullxgallin9,anferis,& anatis;& mcdul- lxcanabiti ;oleudelilio,fuppofita, & intictaexterius,& inretius iniedta,& cncathifmacum folijs malux,&al- thxx,branchxvrfinx,furfuris,&fimiliu.Etexcorrum- petibus,&frangentibus ligamentafuntfuffuiuigiacum fulphure,vclarfenico,& gumi,& folijshederx,vclna- fturtij,& concharu. Et exfacientibusdefcendercfccun- dinam eft lens amara cum vinobibita,gallia (uppofita, odorara,& euaporata; foetida naribus applicata, rercn- tio anhehtuSjfternutatio vehemens,compreflio ilioru.
Et

FRANC- DE
Et ex rSirigcntibus ad canale,& trahcntibusad os matri- cis,& facientihuscam cadere,cft vnguentum bafilicum immiffum,poft lllud adminiftratur olcum rof pulueri- zata defuper altha;a,& fumptio ftcrcoris accipitris in po tu. Exilliscll manusobftctricis prudentis,& expcna: •cx aliquo lubricantium inundta, & impofita, ita vt m- undta ipfam trahat,fi per (c non apparcar. Cumquc ce- xi'*h*tur peritapparere,tunc * tendatur faciliter,lhielabore,vt_no icindatur,& abfcindatur,& ftringatur, quod tactum eft coxe mulieris,& coneturin ftcrnutatione,& detndc co- moueatur !euiter,vt feparetura profundo, & cadat, & fuccurre cum facicntibus abortirc ex (uppofitorijs,& fumigationibus,qua; dicemus lbidc. Etquida antiquo- riilocutuseftde extracSione fecundinx fermone, vtdi- xit Abu.qifcomittamus gratia breuitatis. Regimcn au- temad accidentiu corredtione (ubfcribemus deinceps, & eft,vt ftomachus,cor,& cerebru,cum confortantibus defendantur, & proprictatem habentibus inobtufione ienfuu,que (upra in cura ipforu (iint narrata,ficutquoq; p ad oppofitum,& circumferentias,prout oportet traha- tur,& illud cum ftidtionibus cxtremorum,fomcntatio- nibus eorunde,qua: liintcx genereacutarii. Cum his er- goprxmiflis non cadat, elaborare cum talibus noopor- tct,quoniam taliaaromatica frequchtcrapproximata.^» s.tpkt.ti. graucdinem, & dolorem capitis faciuntfccundu Mipp.
& anguftiam cordis, & ftomachi defeciioncnij fcd di- mittatur, quoniam poftpaucos dies (oluccui: corrupta, & lubricabitin modum aquofuatis,vel cadet.
Dc abortu, & accidcntibus,qua: fequuntur eum.
Cap. 19.
ABortus eft, concepti embryonis prxtcr natura,& ante debnu tps,ortus . Et illud qdem,quia qnquc tpemformationis,qnque poft,fedante motum,&ante coplemetii: & qnq - , poit coplementii contra natur.r dc- bitu eft cmiflus", & qnque viuus,& vt plurimu mottuus. Etcaufacius,auceit interior,autexterior. Interiorqui- C dc,aut clt 111 matrice,auEeil in coceptu,& fi in matricc, autin fe,autexc6itate. Et caufa in matrice,aut cft in ori- hdofui,cu fuerit naturaliter amplu,non valensdcbite coardtari •, aut accidentaliter ex hunnditatibus matricis concurrentibus-,& mollificantibus illudjaut in concauo cins,quiafit diftndtii aliqua malac6plcxionc,& liumi- ditate replctum,& relaxatii, non valcs colligi (upra em- bryonem ad cius retentione debitam,vel quia fit aliqua a:giitudinum prioru(pecicgranatotu.vel quiain venis, & cotyledonibus fint muciIaginesaggregat£,ora earum oppilantes,quibus fanguisad alimentum mittit', vel lua grauedine illos riipens, vel quia fit vctofirarerepletum, iilos ex liia extenfione fiangente, qux ex mucilaginibus i!lis plurimu gcneratur,quarcabortus fecundo, vel ter- r.-dfh. t - 0 men r e (euuuntur. Inquir.11. Hipp in apho.Quqcunq; corpora mocicrate habentes concipiunt,& abortiunt te- ciido, aut tertio mele,his cotyledones mucilagmepleni funt,quapropter non poifunt pra: grauedine continere j] fcetum,& abortiunt. Ex coitate vero,aut ad aliquod mc- brum grauiter pafliim vicinum eft,quibus eft anus,cum s.4/h.71. patiatur tencfmum. Vnde Hipp.in apho.fuis Mulieri in vtero habeti tcnefmus fuperuenies abortire facit,vcl re- motus,proprie principaleexiilat,qd catarizas,& tuflim inducat,aut etiam totu corpus, quia pgnatis corpus val- defuerit conceptu confumptum, & attenuatum, vnde s.*ph.»t. Hipp.inaph.Quecunque pra-ternatur.i tcnucs exiftctes concipiunt,abortiunt priusq. crafle fiant,aut cuacuatio- ne aliqua inariitu,&proprie fanguinis,vel fpontanea,pu sm !>. ii- ta cu meftruis vnde Hipp.in aph. Si mulien in vtero ha bcti menfttua (upuenerint,impoflibilecft fgtii efle fanti, & ideo fequi aborium eit poflibile,vel artificiali, & pro- prieciiphlebotomia.vndeHipp.inaph.Mulierphlebo tomataabortir,& magiscuius fctus maiorcft'. Vel vlte- >*• rias humoris cti Huxu vetris. vnde 11 ipp.in aph. Mulieri in vtcco habeti,fi vcter multuni fluar,eft fufpedtio abor- Eicndi .ne adefedtu nutrimeti fcrtUiidducat.Vel v omitu,
PEDEMONT-
E vnde Abu.Ampliusfaciedueftneprargnans vom3r,qin fuperfluitates cum co egrediuntur. Et vomitus,& lahot ea ad extenuatione pducur,fortafle ad ruptura ligamen- toru,& cum fupei Huir,ad manitioncm. Aut vchcmcti fa medebilitatu,vclaliqua actitaru a-gritudinu captum. vnde Hipp.in vtero habcti ab aliqua cgruudinti acutaru corripi mortalc,aut vehementi repletione,& naufeatiua iatierate grauatu fuffocatiua fetus,& alimeri ipfius cor- ruptiua.Sed ca in coceptu,aut eft in ipi"o,aut in paniculo iecudinx. In ipfo,quia fuerit grauiter infirmatus,vel de- bilitatus aliqua carum debilitantitiintrinfecaru,vel ex- trinfccus accidentiu, vel qa exipfis fuerit ad mortead- ductus,quare natura expellercnitet eii, grauata,& quia humiditate currente cx ea virulenta mordcrur,& mole- ftatur.Etquadoqucex laborein exitu refolutus moritur, & qiique iuffocatur: quibus non exiftentibusemittitur viuus. In panniculo vero,vt quia fuerit fra£tus;vel debi- lis fuerit creatus proprer tenuitarem fpermatis in fua ra- dice;aut quia aliqua ca ruptus. Etefftifa humiditas lam- bendo,& lubricando matrice incitat, & iuuat ad fcetus expulfione. Et caexterior cft ex pnmitiuis aliqua,vtcft frigiditasmultaaeris,mortihcando,quareinregionibus valdc frigidis,& icptctrionalibus multiplicaturaborius. aut multa caliditas rcfolucdo, ficut cotingit in meridio- nalibus. Er ex his elt balneatio multa in frigida,vel cali- daaqua,pducitcnim ad rcfolutione virtutis vrriuique, mollihcationcm ligamentorum, apertionem ductus,& receptaculi dilatationcni. & nccefiitate augmentata tum facit properare ad exitum,aeremfrigidumappe- tendo. Et cx illis cit mutatio tempoiis prxter naruram, vt cum prarccffcrit hycms auftralis,& fubfequatur vcr- borealis,vc Hipp.dicit in apho. Etexilliscftmotuscor- poreus vehemens, &exercitium laboriofum, & ialtus vchemens, & propriead pofteriora poftcoitum, quo- niam facitdefcendere ipcrma, & fcetum. Aut ca(us.& percui!io,aut coirus fupci Huus. & ex illis motus a phar- maco perducensad ligamenrorum rupturamptopncj meftfibustnbus primis. Autanimalis. vf lra fortis,ti- mor,& triftitia.gaudium magnum,& fubitum .
Eraccidentiaquidem aboriusfunt dolorcsfortiorcs, quainnaturalipartu. quoniam hic violcntus,& lllena- turalisexiftit. vtex llhseit Huxus ianguinis lmmodeta- tus,ex quo fpirirusdeficcie cit neceffc, exinde ma- trem finiul cum fcctu petire.
Signaabortus,quxdam funt ftifpicani^i ipfum futu- D '/.?"» rum,qua'dam indicantiaipfum propinqu%m,&prom- " bcr "" % ptum. Primacxcon(uetudme,& habitudinecorporis totiusfumitur:vtquiafuerit valdegracile,vclpinguo- fum,& abortireconfueuic. Et ex diipofirionemammil- larum,vel ip(arum qualitate; vt cmn fuerint pnus tu- me(cenrcs,& lolidx,(ubico molles hant, graciles, pnait Hipp.dixitinapho. Etcxquantatecaufarum pra-didta- ruin. Cum enim 11011 fuerint valdefortes,illum (u(pi- candii,& vcrcndu portendunt. Cumquefortes valdeil- lum promptum demonftranr.Cumq; dolorcs fortesac- ciduntin matrice,& laffitudo; rubct facies,& accidic rigor; & proprie in febre; & dolor in capite,&in radici- bus oculorum; tunc indiocnt ipfum promptum,& prx- fcntcm,& propric cum mcnftrua proiumpant. Et iigna qitidem caufarum intrinfccarum, q occult.Tfunt,ex-di- ctis funt nota,& plurima* ipfarum funt manifcftx medi- co,vel prargnanri cx relatione ipfius. Cumque caufx,& figna apparcnt ipfius abortus,aiterum duorum ingeniti eft fumendum. Aurenim funtdcbilesaborfum porten- dentes,& tunc,vt prouideatiiK, cauiela, & prxuifione_» vtendum. Aut iunt fortes ipfum fcctum promptu mon- ftrantes,& ineuitabilcm,<!<f tunc auxiIium,quo fiar to- lerabiliuscftminiftrandum.Inquic enim Hipp.N0n.11. illius cft,vc futurum periculum, vel omnino prohibcat, vel (altccompctenri adminiculo tolcrabilius fiat.Prxui- fio confiftit 111 abfciffione caufarum. Cauteia vero in n e prou. con(eruationeprxgnantis,& fatus. AbfciffiocauCuum completur cum cqnrrarijs vnicuique earuni proprij.«,vr fiquidc os matricis fueric natliraliter s implum,conltrir, -
gaoir

DE ^GRIT- PARTIVM VENTRIS- 103
gatur ftypticis pharmacis illinitis, emplaftratis, & fup- A niuamcnrumeft fimileiuaametolacerrotu.q fcquutur.
pofitis, & fuffumigatis, qux fapra in rerentione mcn ftruorum (uncdidta. Sih fiaccidentalirerex humidita- tibus in profundocuri^tibus,cura curfus matricis tolla- tur.Sic quoqj fi fit humedlata matrix, & humiditate re- pleta,vel menftruis rerentis ante impregnatiomsrem- pus,qux poflent prxlonga retentionecorrupta lxdere foetum,cum mundificantibus omni mo, & exiccaribus notistbidein leuioribus, necnon& fi fit vento repleta etiam cumextenuantibusin molamatricis fuperiuscli- ilis. etia fi aliqua praedidtaru xgritudinum fpecie fit gra nata,curaipfarumpropria medicetur,fil'r fi patiarurex coitatead aliqd membrorutn,velcorpons totius. Qnod fi prx fui macredine fiat abortus, regimmc humcdtati- uo,&impinguariuo vtendum,quod dicemus(annuen- teChrifto. ) Etfi inanitum fuerit cum Huxu,quasfu- perius habuifti, velquiaaliqua xgritudinumacutarum fit captum,cura propria vnicuique, quxex di6tis,& di- cendis eft nota. Et fi fame,refumptione cum teperame- g to. Etfirepletum vehementer,euacuationepaulatina, ufh n. & abftinenriacorrigatur,Inquit Hipp. Multu,& repete euacuare,vel replere,aut quomodolibet corpus mouere fallax,& naturx infuaue;paulatim vero melius. Com- plebituraute repletionis euacuatio fiquidem fi fanguis phlebotomia moderata,qux embryonem adnutrimeti defedlum non adducat; (ed tantum fuperfluum fuffoca- tiuum,vel malum fanguinem eius corruptum. Si vero alij humores, cholagogo leuiori mundificetur, vt eft rhabarbaru,myrob citrini,& chebuli,indi,& mcnfibus medijs primcs,& vltimos tres verendo,vt Hippocr.do- cuit,aut cum fena,fi humor replens fuerit adultus, non pilults,& hicris,vtaliqui prxfump(erunt,necnoncum Ienientibus,&fanguinem mundificantibus, vt melle, cafia,tamarindis,& manna.fuc.rof. lupuli,boraginis,& bugioflx: & floribus earundem, fumiterrx, & aqua la- 6tis,&fimilibusquibus in tribus primis menfibus,& »•<;*. /. vltirnisvtipoteft. Etficaufafuen'tinconceptu,aufera- tur,& cofortetur,proutinfra dicetur, & fi mortuus fue- ^ rit,extrahatur,prout fupra in difficili partudidumeft, & ingenio,quod dicemus. Si vero fuerit in panniculo, quo inuoluitur auxilio fuccurratur,quod infra diccmus. Et fi caufa exterior apparuerit,amoueatur,& in contra- riamdifpofitionem adducatur.Inquitenim Gal. corre- dtio immoderationis per contrariam immoderatio- nemeftfiens. Cautelavero confiftit in confortatione mulieris przgn^ps,& fftus.Et completurcum regimi- ne ipforti (uperius prxnominato-, & medicinis proprijs, qua; narrabimus. Auxilium vero,vbi caufx prxualefcen doipfumpromptum demonftrant, & ineukabilem,eft duplex. vnum confiftit in habilirando, vt facile,& cito cmbryoexpcllat*; retentio n. ipfiuspericulofaelt,&ma- tricis*eftca. Aliudconfiltitinaccidentiscorredtione, ne mortispericuloadducatur. Habilitatioeiuscopletur cu illis,qux dificili partui (uccurrendo facilitant ipfum, qux (unt (upradidta. Corre6tio vero accidentiu ibidem exntit nota,quoniam ad dolore remittendum.Etxeten- D tionem fupetfluitatis fimguinisetcolligere potui exdi- ftis m retentionefuperfluitatum menftruorum.Amen.
S V M M J. V.
Etvltima particuld quartd, Sctlionis primx, qux efl de izgritu&imbus membrorum apparentium, & partium ventris.
Equitur fumma quinta,quartiparti- culae,fe6tionis pnmx finalis,& vlti- ma: quxeft de medicinisxgritudinu membroru apparentiu, & partiu ven- tris,q in fuperfluorii expulfione funt adiuuantes. Sciedum th eft,qj primu, quod nobis de ventreoccurrir,elt cutis; deinde fub ipfa elt panniculusprimus,& nominauitipfum Gal. mem- branam,& eorum duorum aggregatio elt mirach.cums
indefunt lacerti viij. duoprimi occurrenteslongitudi- nales,protenfi ab olfibus peiitoris vfque ad ofla pc&rinis/ exiftetes degenerecarnotorum. Et fubeisfuntquatuor tran(uerfales,quorum vnus protcnditurad extracofta- rum faKarum, fupra extremitarem carum, ad finiftrum inferiuscirca fcemur,& ancham: & alius a finiftra parte coftariifalfarum,&cxtremitateearum, ad dextrum in- ferius circa fosmur,& ancham: q multa protenfione de carnofa fubftantia definente iii medio,in carnofam •, de- indein paniculofam fubftantiam deuenerint extrema, fubquibus duo alij latitudinalesexiftunt,panniculum ventris,qui fiphacdr immediate tangentcs,carnofx ftib- ftantix;protenfi de ilijs partis finiftrx ad ilia partis dex- trx,quorum iuuamentum confiftitad connnendum , & calefaciendum inteftina,& ftomachuiad cxpellendu, quodin matrice, & vefica expelledumexiftit,vteortim compreflionisauxiliof^cile expellatur,& adfuftinendu diaphragma,cum adeft exufflatio,quodetiam fuacon- ftrivtioneadiuuanr. Deindeeftadeps,q pinguedolacer- torum df,cj ex frigiditateneruofitatis,& carnofitatis ip- forum,& ipfius fiphac, ibidecx vndtuofirate fanguinis generata multiplicatur. Iuuamentti eius elt,vt fua rarita- tecolligarcaIidiratem,&fua vifcofitate confoneteam, quxreflediturad inteftina, & itomachum iuuandx di- geftionisgratia. Deindeeit fiphac,paniculus vocatus be nrcron,cui adhxrct pinguedo valde. Cuius iuuamentu eft,vt cotineat oia inteftma,& vifcera, & liget cum dor- fo,fuo proorio loco conferuet ea tenedo firma,& lundta. Eteorunf ruramen,& diftinitio inter lacertos,& alia vi(cera,neturbenturopcrationesexeorum motu. Etad exprimedum fuf>erfluirates,cnm Jacertis, & mirachco- currendo. Etipfeeft principium,aquooninispannicu- lus corporis habet ortum.Cum.n. afcenditcontmuatur velamen,& fit eius inferior tunicavna trium ipfius. Et ex eacum penetrat,oritur panniculus tegcnspe<5tus. Cu , verodefcendit,& continuatur duobus llijs, adueniunc ' lbi ei dux vix vocatx didymi, inquibus penetrat venx; & fufpenforia teftium. Exqbusfiuntduxcyltes,& fol- liculi tefticuloru. Deindeelt zirbusadipinus,quieltpa- niculusfubtilis,exeo qui fuperfluita duobus lateribus fiphac: & exeo,quod defcenditapud ftomachumjSc^ duodenum, & ex eo,quod defcendit apud pedtinem eft ramus duarum venarum pulfatilis,& non pulfatilis,ex- tenfus,fupra ftomachum contextus. Etlulpenfioeius eftex ftomacho; & continuatur pectini,& cft cornpofi- tus ex duobus panniculus,quorum vnus capit alium,in- terquosfunt acies pinguedinis plurimx; &vcnxpai:- ciores in eis ad modum retis, & eft ficut cyftis,vel fac- cus, in quo aliquid retinetur,fi apponatur:& cftmte- rius; ficut interior panus fiphac,& ficut exrerior ftoma- chi,&eftadditusabinteriori parte,extenfus fuperom- nia vilcera m homine, quoniam eft magis indigensau- xiIio,indigeftioneper comparationomadaliam; fiia_^» enim fpiflitudine comprehendir caliditatem, & fua vi- fcofitatepinguedinem illam conferuat,quam refledtic continue-fuper hoc,&hoceftiuuamentumfui.In fum- ma iuuamentum omnium,& commune in continendo vifcera,defendendo,& exprimendo,& calefaciendo. Et in medio ventris eft fume, qui eft locus vmbilici cu- ius forma elt ad modum inteltini,quo trahitinfans fan- guinem a concauo fecundinx ad fui nutrimentu,& me- diantibus venis,quarum orificio inea concurruntdi- ftributione co*rporis totius. Deinde funt lnteftma, & alia vi(cera,quorum anatomia prxmifimus,( Chrifti omnipotentis gratia)qui fit per cundta fecula benedi- 6tus. Ex quibus xgritudines ei euenire poflibiles copre- hendere poteCis generaliter,& elt dolor, & ruptura,quo omnes operationes,iuuamenta Ixduntur, dicitur ruptura,quam ramen,hernia, & fpecieseiusfequuntur; & quandoque eminentia vmbilici,fuis capifulis prxdi- ftindta. Caufasquoqueextrinfecas,& interioresearum. proprias, & communes, & ligna earura_j.
Et

PRANC- DE
Et fecundum hoc ifta quinta fumma, tria capi- • tula continebit.
Dc crepatura; & fpeciebus hernix,& medicinis eius.
Cap. i. fol.io;
De augmento vmbilici. Cap. i. 104
De doloie ventris,& iliorum. Cap. 3. iof
De crepatura; & fpeciebus hernis,& medicinis eius.
Cap. 1.
•gjtpt"r* yv Vpturaeft folutio continui membropanicuload- nfUxT" XVueniens,eiusdiuifiones vniuerfalitercomprehen- dens; qua: fi pannicalo continenti inteftina, qui dicitur fiphac,accidat, vocatur proprie crepatura. Acciditau- tem ei,in loco iuxta fumen,& raro ■, quoniam ille locus fuftentatuseftlacertis,& cumaccidit minoriseftemi- nentix,eoquodgrauantia intemna inferius tendiuit,& eft deteriorum accidentium, licet in principiodolorem non faciat: quoniam egreffain ea funt inteftina minuta, qu:e egreffa coardantur: quibus coarftatis coardant f<j- cem,& vomunt eam. Et quandoqueaccidit in fumine, quare fequitur eius augmentum,&vmbilici, &quan- doque fub eo,& circa ipfum, & eft parux additionis,& quandoque accidit inferius circa inguina,&|ell v t pluri- mumjquapars illa grauedine inteftinorum magisex- tenditur,nifi faftentetur lacertis,vt fuperior pars,fed ex- tremitatibus lacertorum. & eft maioris dolods,propter magnitudinem eius, quod extitit comprehermimjCK^ maiorisadditionis,quamfequitur defcenfus eius,quod- extititcomprehenfum anre illius rupturam, vtintefti- norum,& proprie monoculi •, quoniam non eft circum- uolutum, &ligatum vt alia ,autzirbi,autvtrorumque, cum eft magna in burfam inteftinorum,quare tumer,& inHatur,& vocatur proprie hernia,feu ramex. Et in mu- lieribustumentinguinaad modumtumorisofchei. Et tamen,vt prxter rupturam eius defcenliis talium acci- dat,vtcum peruenit dilatatioin vijs inferioribus partis eiusabfque ruptura. Etdilatationiscaufaell effufiohu- miditatum glutinofarum aquofarum, colledtarum in fpatio ventris ad modum aqu^ hy dropicorum. Et quan- doque rumet ofcheum, & inftatur, propter effufionem humiditatumprzternaturam in ipfum,autaggregatio- nem ipfarum in ipfo,propterfrigiditatem,& conuerfio- nem ipfarum in aquofitatem, quare replenturaquofita- spttUs htr - te . E t quandoque inllatur propter conuerfioncm ipfa- *"' rutn humiditatum in yentofitatem, aut cafum ventofi- tatisi illud. Et accidit fpecics herniximpropne,& abu- fiuedidlx.faquofa,&ventofa. Et qnquerumefcit,& in- craffatur ofcheum,propter humiditatem fanguineam, f^culentam defcendentem ad ipfum *, aut ex apoftemate duro,autpinguedine ita,vt ailimileturramici, & vocat hcrniacarnofa. Ecqnqueinflantur tm vena: eius ex illa, & vocatur hernia varicofa. Etquadoquemollificatione vehementiabfque ruptura,quareprolongatur,& fimi- laturhernix. Etharum deterior,& difficilioreft vtraq; varicalis.f. inteftinalis, & zirbo(a,qm eft cum ruptura, vel dilatatione. Aliaru vero detcrior eft carnofa,& van- co(a,qm matetiaeftfixa-, leuiorveroaquofa,& ventofa, qmperforatione fola euacuatur materia,& detumefcit Cdu/k. ofcheum. Et carmn ruptura: fiphac,quxdafunt intrin- fec£e,& qua:dam extrinfeca:. Intrinfecs funt humorum corrofio,& repletio tendens, ventofitas'extenden^& motus fuper repletione,vox fortis,& fternutario,ex[^ef- fio partis,6^_p apoftematisapertio. Extrinfeca: funt,vt ignis adurens,percuffio,enfis penetrans,aut animalis morfus,& fimilia. Caufavero dilatationjs viatii eft de- bilitas ipfarum, & effufio humiditaru mollificantium, & relaxantiu ad ipfas; coadiuuate motu forti,percuflio- ne,& cafu: aut retentio (permatis moti, & prohibiti ab expul(ione,aurafcenfio mulieris fiipra virum,aut labor jncoitufuprarepIetionem,aut fatietatem,&aggrcgatio rentufitaiis, & cgeilionisin ventre, labor, & anhchcus
PEDEMONT-
in ipfo,qui etiam poffunt effe caufa rupturx ipfarum.
Ex fignis,quxdam funt ruptura: conuenientia,quar- Sign* r«. dam dilatationi viarum,qu<edam hernia:. Signa conue- nientia 1 uptura, quibus ipfa cojmofcitur,funt apparens additiofubmirach fubita,cum dolore, & tumore;qui additurapud motum,retentionem anhelirus,&expref- fionem, diftinguitur diuerfitate locorum,&fi fitinfe- rius circa inguina tumore burla: fit hernia eius,nec co- fertexiccatio,necftypticitas. Et dilatationisquidefignu eft tumor,& additio in ofcheo paulatim appares abfque dolore,& prxter motum iiibitum, & laborioium,voci- ferationem,& alia,qux funt caufa rupturae percepta. Et eft hernia follicuh tefticulorum, non burf^,& ofchei immediate,& confert exiccatio,& ftypticitas. Signoru veroconuenientium hernix,qua:dam funtherniipro- pterdefceniuminteilini, & funt magnitudoeius,& red ditioeiusvelox cum refupinatione, & fenfibilitasrugi- tus cum premitur proprie. Quidatn funt conuenientia p hernia: propter defcefum zirbi adipfam, & funttumor minor in comparatione ad illud, & euentus paulatim, licet minusquam in dilatatione, nec fentitur rugitus m illa, licet fit fimilis|illi in tadlu molli, & difficultate cu- rationis,& faciliredudbione. Etramexquidemaquofa cognofciturper tenfionem ofchei cum fplendore, & ta- tius mollicie,& lenitare. Et quidem ipfa r.on redit,nec ingreditur, &propriefi ibidein fit aquofiras generata, noninfufamateria. Et ventofacognofiirur in inHatio- neolcheiabfque grauitate,& dolore,cum tenfione, & refiftentia imprefiionis,& eft facilis ingreftijs,& reditus in omni fitu. Et quadoque accidunt in ea dolores fortes, quoniam extendit ofcheum,& tefticuloscompiimit. Et carnofac fignum,eft quod non eft materia intus ofcheu, vt inpraediclis,fed in eius fubllantia diffufa inuiftata,& adha:rens,& eft cum craffitie,& duritie,& inaequalitare. Etfieftexapoftemate duro cognofcitur perprxceffio- nemfignorum eius,&diciturburis. Hernia vero vari- cofa, ex venis repletiscognofcitur tendentibus ad nigre- G dinem contortis,&complicatis,& mollificationetefti- culorum,& prohibitione ipforum a curfu,& motu. Et fieftinatterijsofchei, tadfu comprehendit ipfa,fi vero invenisnutrientibusilla membra,cumfint profunds, tadlus non comprehendit illas.
In curaruptura* intentio patientis, licet prius infpi <"«««>. ciataccidens, videlicet herniam,quiaab eo perceptam magis moIeftantem,&in adfionibus impedienrem,at- trahentem impudicitiam ipfius opei^medicantis,exe- cutio tamen vertitur ad eiuscaula: abJationem prius. Eft autem caula: ipfius ablatio duplex; vna caufa eft communis omnibus hernia: fpeciebus, alia vnicuique fpeciei propria. Communiscaufxipfius ablatio,com D '"" pletur regimine,quod in fex rerum non naturalium de- bita miniftrationecofiftit, & eft vt degat in aere renipe ratecalido,& frigido,declinantead ficcitatem,vitet ex tremitates qualitatu eius,& proprie humiditatis. Vratiu cibis ficcis,& vitet humidos,& brodiales, & vetofos,ac replctionem,& potum multum,& propne aqux.Qine- fcar,& dormiat temperate. Vitet omnem motum cor- poris, & animae, vniuerfalem, & partialem 0110 to.tum moueatur corpus, vt eft fternutatio, tuffis, compreffio, retentioanhelitus,atquefingultus,vomitus,& cc-itus,ec balneatio,& proprie poft repletionem •, nec ftet,nee am- bulet fupracibum valde, & breuiter fugiat omnes cau- fas rupturXjdelationis,&effufionis medicinarum prx- didfas,in quarumcontrariainnitatur. Propria veio ex fpeciebus hernix, & abiationi caufx quxdam eft,qua: appropriatur veris, quardam non veris. Abfciflio verac cauia: verarum fpecierum hernix,vt inteftinalis, & zir- balis immediaterupruram fiphac,vcl dilatationcm via- rum eius refpicitiablatio ergo eius cft,vr hxc vniantur, &confolidentur; illa vero coanguftentur, neutra vero ipfarum fieri poteft medio ftante, quod defcedat in bur- fam,vt ergo hxc fiant,expedit prius, defcendat intefti- num fcilicer,aut zirbum ad locum propiium reducerc, dcinde rupturam vnire,& confolidare,vel dilacationem
viarum

DE ^GRIT-PARTIVM VENTRIS- 104
viarum dehiteangtiftare. Reduttio autem eius comple- tur cum balneis,& cataplaftnatibus, & infufionibusre- rum mollificantium, & dolorem ledantium, dccotta- iumin aqua,qualesfurit nialua; foiia, & bifmaluar, &
branchae vr(inx,viol.(cn>en lini, ix foenugra ;cuiD ,in
quarum aqtta (ic pannus,vel fpongia mfufa, & fupralo- cum immi(Ta,donec locus mollelcat, & diiatetur,dein- dere(iipinatione corporis fada,& cruribus eleuatiscu comprcflionc tendente fuperius,reducantur inteliina, vel z;rbus, vtraqttepoftquam fcqui debet ruptura; vnio, & coafolidatio, vel dilatationis coaguiatio. Vnio au- tem, in : per interius confolidatio fumpta poriones, & di;erarn,&cxteriusapproximata,& empla(trata,& non poreft heri quaptumcunque fit in conglutinatione, & llypticitate fornftima ,nifi etiam infrigidantibus tan- tum,cum partes ruptx non poflint vniri,& ad debitum fitum reduci; arte,vei ingenio, propter magnitudinem vulneris ,ineptitudinetn, & compreftionem membri, quod fubtile,& inianguineum eft . Expedit ergo ad aliquid propoitionabrle illi confugete;ialtem,vtillam prohibeat ab augmento, & proprie apud corporis mo- tum,donectempus adfitminiftradi chirurgicumopus, quodin confolidationeipfiusefficacillimum eft,& pro- batutn • Proportionale vero eft ligaturn, cum brachia- li habenteeminentiam perpendicularem adclypeifor- mam,in loco refpiciente inguina, vbi ruptura exiftir,& fafcia defcendcnte fub coxa; cuin qua in locum pofte- rumligata ttringatur,&eftnota. Et modusoperarionis chirurgici eft,vr pnusobferuato pridifto regiminecor- pora purgentur,(i cacochymia ftt apparens;veIphlebo- tomentur,(i repletionis funt figna,0k fitmulta,vtnatu- ra in mittendo humores ad locum magni doloris red- daturauara,deinde fupralocum inguinis recipientem rupturam,quamextranfitu inteftini, vel zirbi defcen- dentis,& redeuntis cognofces, & percipies: cum impo- fitisdigitisapponatur ruptorium, & euiterur ferrum_«> omnino,fit autem primum leue, & non faciat fubitam commotionem,& dolorern fortem; fed facile toleretur, quales ex nitro cum calce abluta, vel ex arfenico cum calcc mixto, & fimilibus, deinde apponatur fortius, vt arfenicum, fublimatum, & randiu immoretur in Ioco, donec rumpendo, corrodendo perueniatvfquead Dxcumm. didymum. Caueat tamen ne rangat inteftina,vel ad >■»». ca perueniat virtuseius,quoniam vlcerabitnecconfo- lidabunrur, Sc prc\prie fi gracilia fuerint, & morietur arger, vtin quodaifi norabili vidimus ab experto. Et ad hoccuitandum ftatim expedir, vttoto temporecu- ra; ruptura; faciendx, iaceatfupinus 111 ledio anchis,& crunbus eleuatis,&aparte fupetiori vbifuntinteftina interponatur aliquod, quod defendat ea,vt peciola, oleorof. intinda, &vitet repletionem,& inflationem, &loeusquotidie requirarur, & pluries. Caueatetiam ne chorda ligans crus cum ofie pedtinis,qua: fub vlce- ris loco exifiit,attingat, quoniam fequeretur contra- dtio,&fpaftnus,&vtplurimummors. Etmoduscau- nsnmiirj. te j3» c fl 9 qni eftdidtus. Cumergo perueniuntaddidy- mum,tunc infpiciatur vlcus fubtiliter, & inquiratur, vtrumdidymus fit dilatatus, vel ruptus. Siverodila- .latus fir,comprehendatur acu,& fortiter cum filoferico reftringatur, & deinde vlcus confolidetur. Si verofit ruptus,nec comprehendi valeat,vt ligetur rnptorium, repetaturcum morajtlonec pertranfierit ipfum vfque ad os; tunc veroauferatur, & applicentnr figillantia,& incarnantiacum ftvpticitate,deinde repletocarne vlce- reapplicentur figillantia,& incarnantia,qua;funtpon- tica,& exiccantia fortia,quaIe eft puluis galla?,cortex thuris,fandaracha,& fimilia,& patiens nutriatur vifco- fis,&duris. Confolidatioin infantibus, & coangufta- tio dilatatorum duituum, & viarum ,qui didymi no- minantur ; completur cum confolidantibus interius fumpris, & exterius applicatis ftvpticis, ex balneis, & emplaftris; & funt glutinofa, & vifcofa,quales funt fpe- cies confolidx,corrigiola, mumia, terra figillara,grana nafturtij,millcfolium 5 dccoclio nucis cyprefh,& hypo-
A cyftisproprie cumbalauftia, & fimilia cxcibis,&po- tibus,<Sc ex decodione eius lumptis,& exterius appro- # ximatisj&emplaftratis fimphcibus didtis,& alijs,vteft Xo.de centauteacui intft proprietas vniendi frufta carnium, UHre *- quandocum eisfimul decoquitur. Etex eis funtcon- fe6liones,& emplaftra compofita,qua: mfra dicentur cuni ligatura,& ftnctionc forti. Et quandoque ftifficit folaligaturain dilatatione infantium . Quodfiruptu- ra fupra,vel circa vmbilicum affuei it,reduCtio fiat inte- ftinorum,velzirbifiat facile,quia folarefupinationein- firmi, & manus comprellione, quod fi addatur in ru- ptura,incipiatur m deficcando illud,quod dilatatum eft, propterhumiditatem,adunandoquod fixum eft,&in- genieturin confolidatione eius, & regaturvt fupra_^. Et quidam nitunturin hocdilatando fimbrias fuas,& eorum efficaciftima cura generalizando fuperiusin fu- perioribusomnibus,cum non videatur poftibiIe,nifiin cura infantium exiftcnte parua. Et illud eft apponerc g fupra in locorupturie emplaftrumex rubificantibus,& trahentibusfanguinem ad locum primum. Qualeeft proprie,quod fit ex paffulis nigris cnucleatis,caricis, & vir.o nigto ponttco^ana&^/ bullitorum fimulin olla ad infpifiationem deinde cum adminiftrationc emplafttQrum ex ftypticis,& ponticis (anguinem illum traclum infpiffantibus,& fclirctizantibus,qu«e fua craf- fitie.&duritie obtutabunt. Qualeeft propiiefadbim ex gypfo,& lapide marmoreo, cerufia,gaiiis,luto figilla- to,& fimilia, & quod fcribitur infra.
In abfcillionevero catila; propnerarricis aquofe,aur vcntofx,dux res funt necefianae fcilicetextradtioeius, quodin ofcheoeil contentum,& materiei prohibitio rcgenerationis,& multiplicationiscius. Extradlio au- tein riet cum refolutione,vel incifione,vtl pcrforarionc eiuSjCiim ferro, velcauterio,ad modum extradlionis aqus, aut ventofitatis hvdropicorum, talem autenv-» complentiafunt didtafuprain curahydropifis,& func exemplaltris,fuffumigijs,& balneis ficcis,& vndtioni- C busreloluentibus. Incifio autem completur cum fer- ro,& cum medicinis acutis adurentibus,& exiccanti- hus,& conftringentibus illud,quod ruptum,vel dila- tatum eft ex fiphac, & foraminibus eius, ne vlterius de- fcendat,& ttanfeat. Etmodus perforationis velinci- fionis cum ferro eft,vt refupinctur paticns inledto,vel fcamno,& fedeat poft ipfum ali^uis,qui extendatvir- gameiusad fuperiora, &eleueniur tefiicuh adfuperio- ra pechnis,& elongentur ab ofcheo, & perforeturcum phlebotomo ofcheuma parte dextra, velfiniftra, rece- dendo a commifiura,deindeftudj( in euacuarionetoniis aquofitatis, & egreflione ventofitatis. Et modus ajx?r- tionis cum cauterio eft, vt fumas ferrum fubtile,in quo fint vncini,& igtiiatur,ficut ignitur cauterium,& fc-pa- ratefticuIos,quantum poffibile eftaloco cautenzatio- nis,& reuolue cauteriumabofcheo,ira vtnon inueniat tefticulum,& inueniat ofcheum,&alberiteron,& con- ftringat,& calefaciat ipfum, vrnon egrediaturpoftip- fum aquapoft illud, cft melius quod conftringas mea- tum,deinde incidas cruftam,& confolida- Etfortafie incides ex alberiteron aliquid, & cauteriza, & pone ftipra fcifliiram 'ftyptica. & prohibe a'grum potare a- quam. Prohibitio generationis materia; muitiplican- tiseamfit cum euacuatione, & $quatione cibi, & po- tus. Etregimenin ventofa,eftregimen inHationis fto- machi,vel tympanitis,quod fuperius didtum eft.
Regimen vcrocarnofx, & varicofx,eft regimen du- rorum apoftematum,& llludeft cum moliificanribus, & refoluentibtis alternatimapproximatis. MoJlifican- tia funt pinguedines, medullx, olea, mucilagines. Re- fbluentia funtgranorum fpecies, vt refina,terebinihina, bdellium ,aloe ,ftyrax liquida,ammoniacum, & fimilia, iris,crocus,& chamsemerum, fprca, &c. Compofita funt,& exeiseftemplaftrum bafilicon,ceraniin hyflb- pi, & fimilia . Emplaftrum leue ad crepatnras infan- em^itrS tium fecundum Grxcum. Recip.corticum thuris,ma- ^"Zflr' fticis J farcocollx,tragacanthi,anaterantur,& aggregem u>,m '
tur

FR ANC- DE
tur cum vino dc paffis-, diffoluta in co mumia, & aliqui addunt aloc,& giuten pifcium. Sdaliqui folumfaciunt cx balauftijs,p(yllio,& radice lilij iylueltris,6c lenticulis aqux,& fortalns fufficit, vt liniaturlocus cum bdellio diffoluto in vino,thurc,& colophonia. Aliudfortius Oribafij. Recip.balauftiarum,granorum nalhtrnj,gra- norum granatorum,gallarum immaturarum,ana drac. decoquanturcum vini ftyptici vnc. viij.decodiRneve- hementi. Er rcdudtis inreftims ad fuperiora embroche- tur locus cum fngido,&apponaturemplaftrum,nec re- moueaturdonec perlecadat- Aliud efficax fccundum Ioannitium. Rec. aloen, difloluatur gluten in aceto vi- ni,&aggregetur medicinacum eo, & fiatex eisempla- Itrum. Emplaftrum Papa: Ioannisad crepaturamex- pertum. Rec. lithargyrij,opij, lapidis hematiris,fang. dra.fang hominis recentis,galbani, mafticis,thuris,co- fti,boli armeni,ifculi,mumiar,ammoniaci, ana drac.iuj. picisnaualis,colophoniK,cera:alba:,& rubex,ana vnc.s. myrrhi,cardamomi, aloes, ana fcrup.v. colocynthida:, palmas marinx adu(ta:,gallarum,balaulHarum,ariftolo. long.radicum confolid? minoris,anadrach.j.vifciquer- cini vnc.j. fac decoquipellem hosdinam m aqua, donec tota pellis dilToluatur,deinde colerurcum expreffione. Etcum colatura illa tere, quae funt terenda, & liquefac, qua: (unt liquefacienda: incorporentur jfculi, & beno contritiin vifco fortiter mifceantur cum pra - di£tis,do- nec mixtum reducaturad modum emplaltn,&pra:ce- dente balneo cum aqua pluuiali decodtionis balaufiia:, myrtce,corrigiola:,confolida:,& radicum lini,appona- tur,& fuperligetur brachiale, hoc oportet per tres menfes, feruato prartlicto regimine. ad Puluisquo vtarurcumcibis. Rec.nucis mufc.vnc.s. •Mm . garyoph.vnc.iiij.cinnamomidulcis vnc s. holiarmenx vnc.ij.femin. nafturcij. Item aliud emplaftrum fecun- dum lud^um. Rec.picis,hieri,cera:ruber,anavnc.s.li- thargyrij,ammoniaci,galbani, mafticis,terebinthina*, conlolidx maioris, & minoris, ana vnciam vnam, vifci quercini,gypfi,&myrrhr,olibani,ana vnc.j. aloes,ari- ftolo.long.&rotundXjifculi ana vnc.j. boliarmcni vnc. j.pilorum leporisminutimincifomm tantundemicon- ficianturcum melle,&applicetur.trahitenim fanqui- nemadlocum ,&cum ftypticis confecutiue appoiitis condenfetur in lapidem, & oppilcturruptura. Aliud ad idem Kec. picis naualis lib.j. colophoniae lib.s. galbani, fagapeni,ammoniaci,opopana-anavnc.s. cerx vnc iij. acetilib.s. fiatautemexeisceratum in ftagnaraliquefa- ttis,& quac liquefadta fuenntparum deipfainaquafri- gidaimponatur,& cugi fe tenuerit pixgrxcapulueriza- ta,cum maftiche,& thure, cum pra:didt:is incorporetur in llagnata,&cum fpatula fcmperagitandobeneincor- porctur in ftagnata, & cum codta fuerinr, adde terebin- thini vnc.j.deindc fuperaquam frigidamcola, & ma- nibus inundtis oleo laurinocollige,& fortiter malaxa, vt aqua inde exeat,& fac magdaleones, & cumvino eo- i.hv.mentu rumemplaftra. Linimentumadcrepaturamaquofam, nd crcpat,,- & ventofam, difloluatur bdelliurnin oleo fambucino, /£« &vi- apoftolorum,vel nardino,& vino antiquo,&additoca- to/am. ftorei puluere,& hordei puluere,vel milij; fiat.
Deaugmento vmbilici. Cap. i.
COntingitvt egrediatur vmbilicus,& emineatex- tra,& illudeftin infantibusproprie. Er caufaeius eft,aut propter rupruram iniplonato fupcrius proue- nientem,videlicet ex planta,vel orru,quia egreditur zir- bus,velinteftinum,& inHatur, ficuretiam contingitin o(cheo,aut ex cau(a hydropifis, lta vt mollificetur,& ag- gregetur in eo aquolitas,vel ventofitas contenta in con- cauo ventris replens,et extendesip(uin,aut propter cur- fum fuperfluentis fanguinis ad ipfum ex apertioneve- nx,&arterix ipfius,quarecutiseleuaturin ahum . Si- gna caufx primx funt,quoniam calor naturalis non rr.u tatur. Ereft locus diuerfitans alicuius,& proprievbi cgrediuntur inteftina; & cltcum dolore aliquo,&tu- mor cum mollide, & occultatut cum preinitur . Et
PEDEMONT.
, qiiandoque in occultatione rugitus pcrcipitur,& admi- niftratione mollificantiumex balncis,& vndtionibus,
& motus augmenratur.
Signaeius,qua:cft ex aggregationehumiditatisfunt, Dcftgru. quod cum compreffione ccdit,& eft leue, refpedtu prae- cedentis jcolorccutisnon mutato,& ctiam fiex vento- fitatefiat,&cll leuius,& magis refiftens comprcffioni, & fonitusinco,&voxexiftit,fi percutiatur. Signave- rotenij,funt mutatio coloris cutis ad colorem fiingui- neum, & nigrefcentem. Et fignum eft,quodexaddi- tione carnis nata:,aut apoftematis,eft,quiaeft graue,du- rum,quod compreffio ficut alianon occultat.
Cura autem eius eft proxima cura: ruptura:, & fpe- cierum hcrnia: fupradidx. Et modus eius in prouenicn- te ex ruprura eft duplex. Vnus cum glutinanribus fty- pticis,interius, & exterius, ex emplaftris approximatis, poffibilisininfantibus,& egredienribus poft partum, cum ligarura, quam faciunt obftetrices,in quibuscx
■ apertioncvcnarum,&arteriarum contingir. Aliuselt incifione,futura,& contolidatione chirurgica in corpo- libusduris augmentatis. Conglutinantia,&ftyptica, quibusprimus completur modus, funt charabx, thus, balauftii,glans,galIa,antimonium,acatia,alumen,tere- binthina,terra figill.& fimilia fimul confe&a, veldiui- fim applicata, cum ligarura ltridta, & quandoque addi- turcerufta(ec!undum menluram vniusillorum. Et fi- mile eft,fi(iimatur tenta,& inuoluatur fupra ipfum_j pannus,& accipiatur minutum thuris,& conficiatur cumalbumineoui,&liniaturcum eofuper vmbilicum, &repleatureo. Modusveroincifionis eft ralis. pra?ci- piar mfirmOjVt ftet,& tcndat ventrcm fuum,& conti- neat anhelitum,donec apparcat,quantum poftibile elt ipfiusaugmcntum. Ettuncfacin circuituhuiuscum atramento fignum diitindtiuum; dcinde comprehcndc
quodeijciatur,cum vncino fupra myrach folum, ira
quodnon accipias,quodeft fubeode zirbo,vel intefti- no,deindefacrefup:narc eum fiy>ra collum;&deindc ligacum filo fub vncino,ira quod cadat ligatuia infi- gno,neccomprehendar aliquid ex eo, quod eftfiib mi- rach,fed folum ipfum,ex tunc vero incidecutcm,& fiie locum defcriptum cum filis duris,extenfis adinuicem, & itringe iplum fupra vcntrem,& dimitte cutem,& con(blidapriusIacertos,deindeconfue cutem,& confo- lida ficut oportet. Reliquarum vero curacum exiccan- tibus,& lenicnt!bus,acrc(olucntibtii notis complctur.
Ad exitum vmbilici fiat cmplaftrnm probatti infan- fmtbilri tibus,quibusacciditmagis.Ri.granorumlupinoium_i ** M-j.petiam vnam panni linei combure,quaconficics cum vinonigro,& pontico,bulliantdoncc infpifletur, & intindtam fpongiamliga fupra locum poltcain ace- to, & aqua rof. & in eo inuolue itupas, & applica (upra vmbilicum,&eftRafis. Aliud fortius ijt.Aluminisnur. xv.gallarum aur.iij. terantur, & conficiantur cum vino calabrcnfi nigro, donec infpiflentur ; & infundatur fpongiapoftin accto, aqua rolara. Item ponatur fu- peraliqtiempannum glutende corijs,& tepidutn vm- bilicoapplicetur,& luperponatur puluinar debombi- ce, & panno Iineo,&ligctur cum fafcia. Itemaliud. Rec. aquam aluminis, vinum calabren(e,ana,in quibus bulliantrofo, & fpongia lntmdta (upponatur, 6c fi vis efficacius,builiant cum galla:,maftiche, & rhus, & in- fafcia. ltcmadeiusexitum,aqu#ium vinum mcinere refunde,& exeo fupcr emplaltra. valcr eriam ad vento- fum,& confnttiocumcompreftioneex faliuaieiuni, & famelici curat cam,fi ex leui fuerit caufa.
De dolore ventris,& iliorum. Cap. 5.
DOlor ventris,& iliorum exdidtismdoloreintefti cauf*.
norum in parte notuseft; quoniam accidjtex cau- faexiftenteintusmirach,lacertis,& panniculis ventris. Et quandoqtie ex communitate (upcriotuin, vt dja-, phragmatis, pleura - , pulmonis,&aliorum vel fubtcrio- rummembrorum, vt lntcftinorum; velaliorum mem-
brorum

DH ^EGRIT. IVNCTVRARVM.
10 s
s r
M M .A V E T^O 1. eft prxfentis confiderationu , cor.tinens capi- tula decem.
fwttic
brorutn profundcrum correrpondentlum iJIis, vt j(lo- A machi,he[atis,fplen!s,renum,& fimilium.
Sigrium diftindiaum eft quoniam cum paffio eft propru in mirach,doletcontinueapud tadtnm, & quan doquealierarurcolor,& tumor(fi adfit )& fequitui la- certorum figuram. Cum autem pafho eft ex commu- nitate interiorum,dokntpropter raftum,nec ;emper apparet tumor, n ficum apoltemaineisfiierir,magni!, & cll pra:ter lacc toi um figuram; neccolor cutis muta- tur,& additur, & c iminuituraddit;one,&diminutione pafl onis iliorum,qui pra:cefl]t.
Curaeft, nam fiquidem expropriapaflione fuerit, &ex malma<omp'exionisfrigid .E ,qux eftplurimum e 1 caufa exterius accidente; aut ex ventofitate interclu- facum caiefadtori)s,balneis,& eieclarijs ex diacymi- no,di.ur;on pip.& alijscalidis,&proprie itachade me- dicetur. Et ex medicinis appropnatis eifimplicibus efl ammrniacum bibitum, vel epithematum cum mel
men lini, & ftoechas, & abfynthium, & reliquaanody- na. Hipp.verodixir. Quibulcunquedolor circahypo-
Sermo generalis in iun&uris, &difpofitionibus, &do- loribus earum^caufisq; & fignis ipfarum ,& eftpro^mialis. Cap.i. foLxo?
De medicinis iudurarum, &curadolorum ipfarum in gencrali, vtarthretioE commune. Cap. 2. 106 Dedolore ipfarum infpeciali , & primode dolorehu- meri, & lpatuls, & medicims eius in fpeciali.
Cap.3.
Dedoloredorfi. Cap.4.
De dolore ancha:, & ifchiatico, & medic. cius.
Cap.f.
De dolore podagrico, & medic. eius in lpeciali.
Cap. 6.
107
110
XI x
chondria fine phlegmone fuerit, febns fuperueniens cu rat igntudinem. Attendendum tamen, qtua dicitfuper ueniens-, vt quia fponte, vel cafualiter prouocata fit; ve- nietis veroartificialitet prouocata nonfemper,nificor- poremundo,&confumptioni inepto. Aliterautemdi- Ipofitio fi procurabis fortalTeaccidet tibi,ac fi nequam , &tefortiorem mtroduxeris indomum tuamhomine teadiuuandigratia,quicum inuenent aliqiiidexconti- nenttbus, vel contentis,cui innitatur, firmabitur in co- de.rr, necpoceris iplum expelerecum volueris fed for- tior exiftens cxpelltfr te,ita vt, quod vocafti m auxilium, innon auxilium conuerteretur. Sedfifueritexfblutio- ne conrinuicum exhibirione mumijefumptx, &cum compreflione inundte prarcedente phlebotomia cure- tur, & granis nafturcij, & lucco cytoniorum pra:nu:ri- ds,non fra&is, & cum emplaltro ex confolidantibus no tis,&conuenicntiregimine. Etfiquidcm exapoftema- tefuent, curetur cura reliquorumapoftematum, qua: indicationemapatitnte particulanonfufcij iunt. Etfi- quidem excommunitateadfupenorafuerit,velfubte- riora membra, & profunda, curetur curadoloris pe- ctoris, & pleurefis •, vel cura doloris hepatis,vel fplenis, &inteftinorutn didta. Etexfimplicibusmedicinis con- uenic*ns,& cxpetrum cft betonica,cum teritur litut eft, 8c emplaftratLir, aufertenim dolorem,& infiationem vcntris. Etfumptse exea.drach.iiij. cum aquadolotem hepatis, & cum melle,& aceto dolorem fplenis fedat. Et abfynthium emplaftratum cum oleo de alchanna fadto
cerato, aufert dolorem ftomacht, hepatts, 6< llio-
tum . Excompolitiseft hoc,quod fedatdolorem ven- tris ? & itiorum ininfantibus, &prdbatis. Recip.fucci pariciarix,fucciherba: fa:niculiana,guttas.iij.& cum latte in cochleari da ei poft balneum, in aqua decodtio
ribus iundturarum infurgere confueuerunt. Cap. 7. ,
De his,qua:prxferuat,& doloribus mndturarum. Cap. 8.
De varicibus,& de medicinis earum. Cap.5. Deelephantia,&mediciniseius. Cap. io.
uz
iij JI 3 "3
Sermogeneralis in iunduris, & difpofitionibusearum & dolonbus, caufis, & fignis earum: & eft proce- mialis. Cap.
1.
TE fcire oportet,quod dolor iuncturaru eft nociuus ndoriiifn. fenfus ipfarum ,& eft rec>piens diuifiones penes mrii ? ud - fuas caufas eflentiales ipfarum, atq - , accidentales,quibus variatur fua dilpofitio atquecura.Caufe vero cfltntia- les doloris funtduplices,respercipiens,& res imprimes, nihilenim aliud eft dolor,quam contrarium impreflo- remfubitofentire,vtdixitAbuh. Penes caufamperci- picntcm,qux eft membrum,a iuncturis fpecificatio- nemrecipit,& diuifionem hocmodo. Sciendumpri- mo,quod luncturx paffiu«|fumptx ofliummembro- rum corporis extremitates alteratim adinuicem funt coniundtx. Adtiua; vero partes extrema lpforum con- tiguatorum ad feinuicem contingentes, & ex ligamen- tisdeextremis adexttemaofliumprotenfis,& chordis lacertorum m corum circunu alligantibus compofitx, & commiftaevenis, & arterijs fupercurrentibus, atque cuteanaturaordinatis. Etvtpereasmembra,& flexio nem ,&reflexionem recipianteorum operationibus,& motibus opportuna. Qux omnes fenfibiles valde funt, quia neruofx,dur?:ne rn motueorumquaficontinuo rumpantur, & ne calefiant, frigidx, &proindedebiles vtraeque ipfarum,quia aprimo principiofuntremota: inter fe, concauitatem, & cauernofiratem habentes, vt colligant,&conferuent humiditatem,nec exiccentur
nisipfius panetarix. Aliud. Recip.fceni. granorumna- j) inmotu,quifinon contingarinquanto, velinqualiex-
ftu''.!emi.apij,ameos,zingib.cinna.ana partesa-quales, fagapeni,ad pondus omnium,fiantexeis pillulx, vt auellanse, & mimftreniur.
P A R T I C V L A (VVINTA
fcftionis prim .T, finalis,& vltima, qu^ eft de medicinis aegritu- dinum iunclurarum.
Vbfequitur particula quinta fectionis ptimx, finalisipfius ,& vltimade mc- dicinis aegritudinum iundturarum , concinens fummas quatuor. Quarum Prima eft de medicinis dolons ipfa- rum. Secunda de medicinis difloca- tionis. Tertia.de medicinis folutipnis, & feparationis. Quatta de medicina apofkmacum earumdem.
cedereeas, exiccari, & caiefieri eftnecefle,ac debilitari magis-,venas quoq;& viasad ipfasexmembris,&cor- poredilatari,quaproprerfuperfluitates,&humores cor- poris traheread feiplasinfiuxasrecipcre,illas conferuare propter fpiflitudinem, frigiditatem. Et proinde jcgritudines omnisgenerisincurrere, & plurium rheu- maticas, &dolorem ,propter caufam inferiusaflignan- dam , quibus xgritudinibus nunc prxtermiffis, tan- quam ad fedtionem fecundam pertinentibus , qux de medicinis xgritudinum vniuerfalium tradtat, tantum de medicinis dolorum ipfarum hicdicendum,qui in generalibus omnibus xgritudinibus eft fymptomafi- bi prxiudicans fanationem fua fortitudine inter omnes, &curam ipfarum vniuerfeliter comprehendens, nec- non a membro,feu iundtuns denominationem reci- ^ rthrlt ; cii piens in genus, & fpecie variato.Dolor.n.iundturarum, <j,ad. aut eft vniuerfalis omnib.iudturis,& fic arthretica nucu patur,ab articulisdidta,quigeneraliter iudturx dicutur,
Mejitg. O O aut

FRANC- DE PEDEMONT-
aut aliquihus proprijs,& hic fecundum varietatem iun- &urarum vatie nominatur, quia variam ab eis proprie- rareaflumitjVt infra patebic ; lundtunx.n.in ventte lunc corporis,& tales fpondylium dorfi eff; nofcuntur, q> ba o> dntte- fis eft corporis vniuerfi, ficut carina nauis. QuucHa funt membrorum extremorum de corpore proJeu.ncium, & 'dUMrun.' hxcdiftinguuntur dapliciter qu.rdam enimiunt (iipe- rioruextrcmorum, vt inanuugeneraliteracceptaiii,qu£ da infenoru,vt pedu iimiliter generali modo fumptoni. Et vnaquxq; ipfarum totide recipit fediones, quot in fe continet iundl:uras,aquarumqualibet propriam deno- minationemrecipit,quxgeneralicer iudturarumdolor dici.ur,&proptetnaturam earum, variam,& diuerfam curationem. Denominationem vero recipit,nam ex eis eftdolor,qui dicicur humeri,& fpatula%Humero.n.fpa- tula,& adiutorium cu furcula coniunguntur, alius cubi ti, alius rafceta: manus,&cacterarum mnCturaru ipfius, quechiragra loanniciusappellauit.achir Gra;ce, Latine manus. Alcenus vero, qui eft petiis quida dittus eft do- lor anch;c,vel ifcniaticus,alius pop!ins,alius rafceta: pr- dis,&aliari'i iundurarii eius,podagricus nominatus,se- fudoloris,quilibetinloco, vel liichira ptopria pceptus, atq-, diftmdtus. Curationem quoquediuerfam,dequa intra dicetur, rtcipit a varia nacuraipfarum. Aliqu.i-.ii. jpfarum (unt magis viciniprincipio,vthumen,fpatul?, aliqu® profundi iacertis craflis, & pellibus inuolura:,vc ifchix,& anchx,aliqttx vero magis difcoopertx, a prin- cipahbulque remor^; vt manus, & pedes,ojcere Pm ma- gis, & minus proinde ipfarum dolores in corpus diuer- limodeimprimentcs,& caufas falubres curauuas pluri- tju». rnum variantes. Penescau/am vero imprinientcm fe- cipit dolor iuncfturarum notificationem, & diuifionem fic. Caufa veroiplam imprimens, qua;dam eft intenor, & qu^dam extetior. Interior eft m fe,& ex coitate ad mit tenria mebra.Et materialis plutimu, q phlegmatica pp earum natura,& digeftionis defcdum. Omne aute me- brum c6j 'lexionis trigidf aCtiones defcdtas habet ex ne- cellitace dixit Gal.In ie quidem inala coplexioqua;libet plurimtifrigida. Ingenere.n. ^pportiojiabili facilioreft tranfjtus,dixit Abu. Excoitateveroeft quilibethumor e/fcnciamdoloris varians§jiu fpeciem,&eftpluiimum phlcgmacum choleta,deindephlegmacrudum,dcinde fanguis,deindecholera,& tarius inelancholia. Etquan- doque ventofuas operans ip/um acutum, velobtulum, continuum,velinterpolatum,acorpore:oco,vel hepate, & cerebro,& qijandoque inteftinis parientibus, propter propinquitatem miffus,& influensper modum lheutna tifmi ad ipla,vel permutationcm. In dolorevero iplaru rheumatis cauixomnes ftequeatcrconcurrunt,quatu quxdam eftgenerahs,& immediata; alix lunt fpeciales, & mediatx. Generaliseft,quam Gai in fuo lib de virtu tibus dixit, cum ait jqueinadmodumenim membva ad fc inuicem trahuntefcam, lta ad kintiicem deponut fu- pci/laitates, & ha:c cau!a vocatur rheumatum. Specia- Ics verofunt,quas Ioariitiusin fuo introductorio numc- tauic, cuminquit. Modi vcromorborum cx innatutali mc nialitia cum aliquo^iumore decurrenteadinntmame- *»• braquatuor funt. Primus eft virtus meinbri lmpellen- tis,&debilitasrecipientis. Secunduseftmu titudo hu- Vim htc morumdi&orum.Ternuseftdebihtas virtutisnutriti- tmmt. ux . Quartus eft largitas vix pororum. Fortitudiriisto- tiuscorporis,&hepatis rcfpectu iun&urarumcaufafa- tis eft nota. Debilitatis iundurarum duplex eft caufa,na turalis, qux fuperius eft narrata, & acciden talis ex tcm- pore,vtcafus, & percuHio,velaliquasegntudo. Acciden talis debilicatis nutntiux caufam fupenus m ftomacho habuifti. Ex qua principaliter cum malina regiminis humorum multitudo procedit,errat eniminter alias plunmummala nutrititiorum membrorutncoplexio, & corponsvniuerfi,intantum,quodexaudta tempore_j procedente quandoque malos, & 1'uperHuos bumores gignir ad iun<5turas currentes, dolorem pnt ftances, qua tur.icunque bonitas regimiins fubfequatur,coadiuuan- te largitate duduum, & viarum, quxaD humidxtato
E cum caliditate liumorum frcquenter currentium pra- creantur, & motu; licque deinceps fibi viuerefi' r "Velic faluus a dolonbus tunc non poftit, quod equidemver- bumab admiratione mulros eripietconfueta,hi.n. hu- mores rheumatizantes taliter adiuncturas doloiisea- rummultiplicati caufxhunt,aiterandoquidemihbiro malam complexionem diucrfam inducunt, & replendo concauitates earum, chordas, neruos, & lacertos exten- dunt, &illorum quafi continuitatem foluunt, totamq; mncturameleuant m tumorem. Etquandoqueapoftc- mando vtrumqueinducunt, licetraro propter folidita- tem,&duritiem lubftantix partium,obquam humo- ralismateriacolledta,vcIfluensde facilinon fubintrat, fed lntenedas vacuitatesaptius,& multiplicataineis parte alterat, & extendit. Cum ergo dolores iundturaru pertradtamus, & eius curam,arthreticum chiragticum, & pcdagricum didtum ficcreatum intelligamus. Cau- fa vcroexterior elt ex primitiuis, eft vt plurimum aeris P frigtditas cogelas,& ficcitas indurans priuando humidi tatem eius nacuraliter ordmacam,iiue fit temporis, fiue litconftitutionis Boreahs, vel caiida diffoluens,& hu- ms6tans,vt temporis, vel conftitutionis Auftralis, ficut Hippo.in fuisapho.nobis retulit. Aut eftcafus, vel per- cudioextendens, vel .cindens,veldillocanspartesvni- "■ & '• uerfaliter iun<5turarum; & fimilia, qux inter caufas ac- cidentales feriofius numerantur. Penescaufas quoque accidenta'es,feu difpofitiones diuifionem recipitiun- Cturarum dolor; videlicet penes naturam corpoi is, con luetudinein, fexum, xtatem, rempus,conftitutionem, artem, ik dixtam. Hx.n.funt caufx doloris accidenta- les,& circttmftantix corporis difjxjfitioncm variantcs ipfius;atqueeuentum,curam quoquedeterminantes,
auxiha, vt fequetur. ln corporibusenim complexio- '^' s .!' nis debilis, naturaliter lapfis, vt frigidis, & ficcis;vel ex xtate,vtfenibus,quia pueri non podagrizant,vtdixit Hipp.nifieimenftrua deficiant,licet mafculus ex lapfu fexus magis lllud incurrat, quam fccmina: fedquia er £ maliciaregiminis,quemadmodumpuerieximmodera- tadixta,vel accidetaliter ex malitia regiminis frigididi- fctetis, vel ex xgritudine aliqua maximechronica debi- litatis,vel conluetudinepatiendi dolores ipfos, vei quo- rum parentespati confueucrunt,cum fit ex morbis, qui hxreditantur m femine, temporeautumnali,ac ve- ris,& conftitutione confimili,dicenteHippocrat. in apho. Podagta,& maniaca vere,&autumnomoucn- tur. Etpluribusartelaboriofimotus,&exercitij,^t viatorum,&portantium onera. £t diffolutiscibi, & potus, maxime vini puri in leiunio fumpti, & proprie circa venereadicente. Hippoc.mapho. Eunuchi poda- gticinon fiunt,nequecalui. Prxdidtiiundurarum_j multiplicantur dolores,& diTpofitionespropter natu-
rx defedtionem, & digeftionis corrupnoncm ,6< in
corurn contranjs ininuuntur; vel nullatenus fiunt pro- pter contrarias caufas. In primis quoque didtis corpo- ribus dolores accidentales curantur tardius, & ab auxi- lijs minus rccipittnt uuiamenta, & citiusredeunt: licet " periculi fint minons. Et in eorum contranjs funt cconrra, &iniun6turis eorumremanetficutgyrfum, cumeorummatenxfint cruda',luperquorumuinctu- lisonturetiam multotiescaro,quare torqucnrurdigi- n, & confranguntur, & dolor fortis, cum maceria* ipfb- rumfinc cahdx,&humidx. Signa caufarumimpri- mentium interiorum hicoporcet fubiungere'tantum, cum dolor ,& locuseius, fcilicet iundhirar,ilntmani- fefti ex didtis. Si quidcm eius caufadoloris fit mala complexiopura ex quacumquc manifcfta caufa, dolor enc m lundturis abfquetumore,grauedine,&coloris mutationo. Si vero fueritcum matcria, quod eft vt plurimum , econtra fehabebit. Et fiquidem fuerit phlegmacica, vc eft pltirimum dolor erit giauatiuus paruus,locus albus, tumor magnus,&molIis,tadtu frigidus abfque pulfatione. Si vero choleiica fticnt, econtra fe habebit, licet tumor in ea quandoque fit maior, & grauedo,ex eo,quod eft plurimx etiufio-
nis

DE vEGRIT. IVNCTVRARVM-
&9tA,
nis vice vna.- & iauarar frigidis, lxdicur vero calidis j A licet in raliexiimannbus, & nocencibus (umpto, ex feipf ■> vero,& certo fupra cognitionem nabendam cau- fe morbi, cum fit ex poiterioribus fumptum, & effe&u,aquoomnisa&iocom robatur,poiiitaccide- re error; qui nifi lciatur qualiter accidat, non poteric cmtari j malum entm ni/i cognitum non euitatur, vt Boetiusait. Accidit quidem d.upliciter, & ex parce_> nitrniJw. ^oloris, &parce rei approximanda;. Ex parce aucem doloris,quia , auc dolor eft tancum indammans , & non refoluens , auc ad refolucionem perducens. Pri- moenim rnodo res frigida miniftratadolori,eciam fi ex frigida caufa accidat, conferre videcur, calida ve- lonocere. Secundo mtxlo rescalidaapplicacadolori, enam fi ex cauta ptoueneric,conferre videcur, frigida vero nocere. Ex parte rei miniilrandx , auc ratione proprietatis,autcomplexionis. propriecacis,quia non fuerit propria dolori , & membro , cuius eit; quare non imprimet luuamentum , fed nocumentum pro- „ ptercomplexionem potius; eft enim vnicuiquecorpo- ri, & membro, vt ab vna medicina patiacur non ab a'ia,vtdicic Abuha. rationecontrarij ,aucenim eftca- lida,autfrigida. fi ca!ida,vel trahetido,& replendo, s.uger dolorem; & fic videtur nocere. Ec fi ex frigida caula accidat, vel refoluendo minuir dolorem,& fic videtur conferre,etiam fi ex calida caufa accidat. Si vero (it frigida, aut ilupefacir, & fic minuir dolorem, & in hoc iuuare videcur, etiam fi ex frigida caufa acci- dat, aut daudendo poros retinet maceriam, maxime fi ftyptica fuerit,& ficdolorem augef ,quarevidecur no- cere, eciam fi ex calida caula fiat, & fic calida xftima- bitur frigida , & frigida calida, quod etiam accidere poteft ex qualitate accidentali, vel lmpreilione acci- dentali, vt ponit Abuha. ad hunc autem euitandum er- rorem, non oporcec hoc fignum coniiderare tantum in cognitione morbi: fed iplum cum alijs coniungere £gnis , quibus eli deuer.ire in cognitionem illorum ■, circaqux po uit proprie Hippocra.m aphor. cum dt.cir. C Contemplari autem oporcet naturam , statem , con- fuerudineiii, diitarn, tempus, regionem, & artem. H$c enuneft dodrina Galen. quam docuit ad talem_j euitandum errorem. Si vero materia fit fanguinea,co- lor erit rubeus, & dolor medius inter pridid:os,& cum pulfatione,&duritiemediocri,&caliditas radtus. Si vcro melancholica, dolor erit minor,& tumor cum du- ritie,acliuiditate,Sivero materia fit ventofa,tenfio erit abique grauedine,& dolor cum vnitione. Et fi mixtaerit materia,erunt figna confula. Et iiquidem fitpanlatim aggregata, tunc dolor minorcum incipit, & paulacim augecur. Si vero fubito intluxa, dolor ma- sor ent, & repentinus, & fiquidem a cerebro fit infiuxa prscedeus paffio ipiius ludicabitur , & catarrhus, & matena ipfaeric vt plurimum frigida, & quandoquea- cuta,& falfa in fapore lpfo percepca. Et incipic a fpondv- Ubuscolli ,& procedic mferius per humeros ad mem- fora,manus,& peranchasadiuncturaspedum. Sivero ab hepare ems sgncudo fit procedens idemonftratur cum fignis repletionis ipfiui, & venarum maceria eft ca lida plurimum. Similicer fi a ftomacho, auc inceftinis, auccorpore. Forricudo aucem membri impellentis ex naturafui ,& ex tranfmiffione fuperfluorum cognofci- tur,& alleuiatione fui,debilitas recipientis.f iundturaru cx natura ipfa colligicur iupradicta. Ec fi elt naturalis ex mala figura, & compofitione, qu.T complexionem fe- quuntur malam debilitatem ex parteparentum, qui fi- militer paffifuerunt. Si veroaccidentalis,exantecedetc cafu,& percuffione,aut aliqua argritudine, qua funt paf- fx. Mulritudohumorum ex lignis repletionis notis, vel cacochymis debilitatis nutrmux, ex mala difpofitione membrorum nutritiuorum omnium,& proprie pro to- tooperantium, largitas viarumex amplicudinevenaru accipitur,crafficie,inflacior>eip(ai"um,fi manifeftx (unt. Si vero occulrxex frequenti paftionepotelt coniectura- rr. Si vero maceria doloris in mntturis fuerit profundis
106
immanifeftis, vt funtanchx,& ifchix, atque geniculis alijsdignofcetur fignis,quxinproprio dicentur capitu- lo, coadiuuante Chrifto.
Dc medicinis iunifturarum, &curadolorum ipfa- rum 111 generali. Cap. 2.
SErmo nofter erit deinceps demedicinis doloru iun-
Mtt».
cturarum in generaii,qua: arthretica dicitur.Sunt au tem lecundum alterum tnum modoruin.Quxda enim MtdU. «r, funt conferuatiux, quxdam prxferuatiux, & quxdam '"f 1 ""- curatiux. Conferuatiux autem ipiarum func ex fimilt- bus,& ex iuuancibus proprijs iumptf,qu? in medicinis neruorum lupra funt dictx, & dtcenturalix mfra, fini- p!ices,& commixtx.
Prxferuatiux vero caufis, & accidentibus debentur, abfcindendis , & euacuandis, fi humorales exiftant, vel alterandis, fi complexionales. Compofitio enim Dc g corporiscumfittriplexfecundum Gale.prima eftcon- "i s fimilium ex humoribus, vt materia, & complexione '
fimul cum virtute, vt efficienteprocedant.Secunda elt officialium,& ex prima vel tertia fit fecunda,qux eft to- tius. vnde Gaien. compofitio fequitur complexionem, & rem diuinam.
Cura propne ^gritudinibus foluendis couenir,autac- c idetibus ex fe imprimentibus vt dolori,& fimilibus fe- quentibus illas-,& caufis coniun£tis abfcindedis, inqua- tum xgritudines dependent ex eis,& conferuantur.
Priinisitaquepretermiffis vt (uperius notis,et in am- babus fequencibus neceifario actendendis, de prxferua- tiuis,& curatiuis dclorum ipfarum dicendum,arsenim fecundum Gale.prius infurgit in caufam,qu£ magis vr- get. Eft autem in eis criplex mcencio, vt lupra in cura fodx,doloris ftomachi,&inteltinoram eft dictum. f. caufx abfciifio,doloris fedatio,& fimul perfecutio vtri- ufque. Verum quia (ecundum redtumcurx ordinem procedendo, cura circa caufx abfciffionem primo ver- C tirurdoloris ipfius,cumfitcommunis,&gcneralis in omni: ipfius vero doloris fedatio non femper fit prxfe- renda, nifi in cafu, prout fupra in dolore inteftinorum eft didtum, pro tanto in hoccap. de cura, qux elt lpfius caufx abfcilfiua in generalidicemus. Eft autem triplex, malacomplexio diuerfa,folutio continui, & vtraque in apoitematefimilisconfiftens-, plurimum tamenmala complexio diuerfa eft cum materia,proinde fecunda,& vltima prxtermiifa.de prima hic tantum eft dicendum, quxcaufx imprimentis huius fit abfciffiua. Si crgo fic malacomplexiopuraexquacumque caufa altereturcu propnjsiun<5luris,&communibuseisomnibus 111 ar- threticacomprehenfis. Cuiuscuramhicprofequimur propne. & fiquidem fit frigida,quxeit vt plurimum, altereturcumcalidistemperatisfemper ftypticis, qux in dolore dorfi non competunt,ni(i debilia fint,fed potius aperitiua , cum materiam propter vicinitatem ad principalia non oporteat recinere, nec repellere, fed j) vcfluanc mferius operari,attrahi extenus, & refolui.
Qualia func ex communibus omnibusftaechas,fam- pfuchus, betonica, hyiTopus,chama:drys,cham^pitys, herba didta arthretica,pcs coruinus, faluia, zarur, aco- rus,origanum,fandaracha,alumen,myrrha,fulphur, & fal, grana pini, nux Indica, & ipforum olea, & vinum lcillx, acetum eius, & oxymel interius, & exterius per omnem modumapproximata. Sivero calidaalteretur cum frigidis temperatis,& ftypticis,interius,& extenus peromnemmodum approximatis,qux alterando dy- icrafiam iuuant partium,& iuniturarum fubftantiam,
& vias conftringunt,ne recipiant fuperfluitates,Qualia iunt ro(x,cytonia,fumach,mirrha,foliacannarum ,ren- ticula aqux,rubus,virga paltoris, & memithx, tribuh, earum aqux,olea,lutum figillatum,&armenum •, &i"i- miles,fimplices,&compofitxexeis,quxin noftrdlh- tidotario funt defcriptx. Si vero fit ficca, alterecurcuin oleis.f. viol.amygdala. dulcium, fefamino,de foenu_ grxco,& /em.lini,de pineis,nucis Indicx,vel violarum }
Mefu*. OO z aqua
»

franc.de
qua fimpHci tcpida, epicbemata,vei maluarum,& fimi- lium. Si vero hiunicla, & vr plunmum cum materia, qi.ia: alterando,& replendo,&: excendendopartes mndhi rarum dolores inducunt. Et fi quidem paulatim fit ag- gregata,tres resexpediunr. I. alteiatio,& comortatio, Zmcmm . euacuatio, & regiminis ordin.uio. Euacuatio comple- tur dupliciter. modo primo cum phlebotomia de riigra oppotiie partis,deinde vena relpiciente pioprium mcm- brura iunCKirx, vel cum languiftigis penuncturam po fitisfi fanguinea fuerit materia, & er. toto ceflTauerit a fiuxu. fi vero humor alius a languinefuerit, purgetur pharmacia propr/um humorem educente de mnttu- ris,fimplici,vel compofita,quas in antidorario diximus przcedente digeftione. Etin medio tempore fi oportet, dolorem fcdantia miniftrentur, qua: narrabimns infra. Secundavero, & vltimocum refoiutiuis kndturisap- plicatis, qua:etiam infenus defcribemus. Et fi ventola, v4iteratit cum eis,& extenuantibus. Alcerauo v;ro,& confortatio & conforta f t q UacU r, cum prxdidtis caiidis, vel fngtdis (lypticica-
tem babencibus.
Be npmi- Regiminis autem ordinario fit ad tenuitatem, & fic- ms crdimtr c i tatem rendens plurimum , & contrarium materiae generacx,& generand?,quod feriofius in prxferuacionis capitulodefcribcmus. Si veroabaiijs mfluxus, & lubi- to, cum fortem, & repentinum proinde intolerabilem prxfteni do'orem,tresresfunr necelfaria:. Primoenim oportet dolorem fedate,prout infra cap. de difloluenti- bus dolorem dicemus. Secundo oportet fluxum cura- re, (cu prohibere. Tertio xgritudini iunclutarum pcr eum iiTipiefiiEptcuidere ,vtfupraautontate Alexandri in cura tuilis diximus.Supraquoque oitendimusetiam ex didfco Galen. quod ad curam fluxus tria concur- runt. Opcrtet enim primo prouidere metnbris init- tentibus, vt fonti,non vijs, nec recipientibus mem- bn >. Membris autem mitrencibus mulcipliciter proui- demus cum confortantibus non cum debilitancibus, licetenim propter fortitudinem mitrant, non eftproui- Sui.m. dendum cum clebilitantibus rantum •, Virtus enim_j mcmbrorum non eit debilitanda, & cum fint mirtenria maxime principalia ,potius confortauda, vt cum pra: forritudine (iia diminuta micr.ant pcr poros occultos ad mndturas,&membradebilia intra cotpus,foitia (uf- hcienter fafta per poios confuctos , & amplos excra corpusluperfluitaces excludant, quam adiuuant fi con- fovtantibuscibis, vel medicinis poros illos expurgan- ria mifccanrur,& naturam iuuaiuia ad expellendum per eos ; qualia funt mercurialis folia,polypoduun , tartarum, infrigidantia, pruna, & tamarir.di, & viola - in maceria'calida cibis mixca,ve! pricalfumpra,iX fi- nnlia ex medicinis,& clyfteribus ad expurgacionem in- tefliuorum adiundta, & alia abfreLiiua, vt carica:, mel- lis, ibeciesque iaiis notx, & diuiecica calida, vcl tngida fecundum neceflitatemmateria: adexpurgationem via- rum vrinalium, & frictiorarefaciens poros,proprium cum oleo chamnneli,deapio,ca!amentho. Etfudo- rem prouocantibus, vt aqua hordei, & fimilia intus fumpta,& balneu ficcuad expurganonepororumcutis, & prouocatione natursad materiam expellendam per diftarum rcgionum.Viteram ,adquam magisapparenc inclinari,qux etfi nonconfortandafint,neque dimi- nuenda in le, diminuentur tamen per confortarionem patietisparticu'^ cum itypricis miniltratis. Cumenirn virtus fortis fic relpedtu metnbri recipiencis,quiadebilis forcificato membro recipiente, virtus mitccns refpedtu eius nonremanebicfortis,quarenon mitcetvlceriusiili. Secundovero cum euacuationibus,& purgationibus minoratiuis in principio, & cura eradicaouis prxce- den te digeftione, & rertio cum extenuatiua din:ta,& ab- ftinentia, & purgationibus, vt non habeant, quod ini- mi:rant,fed inanita facta potius trahanc. calia aucem c® orcantia,& purgantia in capitulis de cura vniuf- cum que fuiudidta, fiuecerebrutn. fiuehepar, fiue ve- Sia:,fiue ftomachus,fiue immittentia, fiueinteftina, vel alia.Et extenuatiua dixca, & c ura itomachi c!t nanata.
PEDEMON-
E Quarto cum alteranribus infpiflantibus materiam, ne fui acuitate, & iubtilitate fluar, quaiia func, qua: fupra in cura cararrhi diximus . Er proprium eft corian- drum, & ex illis elt balneum duicium aquarum eucra- tarutn,quod Galen.commendauic in fua cherapeuti-£'*• "■«• ca,vbi cerebrum mittat:quod^quatdyfcrafiam capiris, ' e °* materiam per poros reibluit, & reliquum ems inipiflat. Et vltimo cum deriuationibusadoppofitum parris pa- nencis,& fiquiiiem vlrra regeneretur per magnicudi- nem dy (crafia: lpfius mittentis,qux (iint mulra luperius enarrata. Ex quibuseft in fngida materia mitcencecere- broemplallrumexfinapij&thapfia, & maxime liipra commifluram coronaiem capi tis, vt lbidem docuit Ga- len. vei cautcrium aiftuaie in commiflura oppofitum, quodin vltimis oporret quod hat •, & condirionibus ob- (eruatis,qu£ requiruntur,licetparum prodefleappareatj & fi adtioncs in eo conuenianc.
Ec ex eis,qux maxirne fumus experci func duo.vnum p incerius (umpium , aliud exrerius applicatum m hoc matena frigida fiuenre decapite retinenda. Prnnum eft diapraflium fecundum Nicolaum 111 luoanciciota- rio, vbi luas iaudes enumerac. Secundumeft cradtio forcis vnius capillorum exiilencium fupra commillu- ram cam fortiter fuperius, vt cutis leparatio foner, ficut fuprain cura vuex docuimus. Et expertum eil (acel- lum fiipra commilTuram capitis, ex exiccantibus in ca- lida materia, vt panico,milio, ro(a,myrto,& •radice (olatriproprie. lnfngida,expulegio,ongano,& fer- pyllo,pipere,fp!ca,cubebis,& fale , ftercore coium- bino,& granislauri, & myrrha, quxconfortnndo ha- bent .orcuer deficcare,&m vtraque ex iliis comraix- ta cum landaracha. In eo quoque, *~*Vt in alijs mittcn- tibus membris,deriuamus cum <r ^Ventofis applicatis membris extremis oppofitis, friftionibus, compreflio- nibus,& ligaturis doiorofis,fomenns ex rubiticanti- bus,qualia lunt vrtica,thapfia,calamenthum, fimiiiadecodtain aqua feruentij& cauteria aCtualia, G &potentiala,cantharidibus,arfenico , & calce;& fi- milibus cum fucco flammula: confcdtis ^ & fimilibus, qux fluentem matenam trahendo ad oppofitum a par- ticula,velmndtura parience diuertunt. Vijsveroper quas fluit materia vaiie prouidemus. aut enim (unc manirefta: vena: apparentes tendentes ad iundturas, & tunctripiiciter prouidemus. Primo cum ftypncanti- bus,& conltnogenabuslupenusappcfitis,qualia unt mvrrha, alumen, galia:, gypfum, cytonium,tcna_j figillata, cum ouotum albumine emplaftrata, & fimi- lia. Etcum coadiuuantibt?sdud:us,&venas(umpiis, qualia (imc , qux defcripfimus ln libro conloiationis medicinarum cum fuperfluic manitio. Sccundo cum t ligaruris ipfarum cum filo, vel pilo, prxcedcnte cutis apentione,quatenus valeatapprehendi, cum inlhume- ro a:neo, & vncino, & vltimo cum cauterizacione ip- farum,vc percallofam carnem, & porum generatum m loco cauterizationis oppilentur, & claudantur via: ipfa- rum •, non tamen omnium,fed earum, qux plus viden- tur infiuere,nenutrimentum lubiedum particulis fub- trahatur. Et ideo in ea eft tegimen neceflarium, quod infra dicemus ■, vbi de cauterizatione loqueuu^r. Aut funcvixocculcx,&profundeafenfu remotx,& tunc coadiuuantibus ,&confortantibus didtisibiquenarra- tis lolummodoprocedemus. Membrisverorecipienti- bus,&iund:uris, acimpreflioni fadtas in eisex fluente mareria prouidebimus, cum particularibus remedijs applicatis exterius, fecundum diuerfitatem temporis, Dtcum% vanetatum& dilpofirionum . Inprincipio quidein, dum fluit materia,cum mareriam repelientibus,defen- dentibus iun&uras^&confortanribus ne recipiant,& (edantibus,acomplexione vel proprietate operantibus iilud,prxterquamin luncturis ifcnix,& anchx;pro- pter caufam,quam in fuo capitulo reieruamus. A com- plextone qualia funt ftyptica, calida, frigida, vei com- mixta fecundum partes,vel tempora, fecundum exigen tiam dilpofitionis, & caulaj, feu maceria iumpta ex hiSj,
qux

DE /EGRIT- IVNCTVRARVM-
■quse fuperius funtnarr2.ra,& alijs qux infra diccmus. A •propnetate vero, vt bolum armenum, ianguis drac. & Jutum figillatum cum aceto fuperinundtum, quod fua proprierateconferuat membra in calii, <Sc prohibet ef- iufronem materierum ad manus, & pedes, & fedat do- Jorem. Neceftdubitaaduminapproximanone dicto- rum, vel eis etiam fortiorum'derecurfu rnatenae ad in- teriora,& membraprincipalia,propterquatuor, princi- paliterautem, &maxime,proptereuacuationem prius fubtrahenrem materiam propterfortitudinemprmcipa lium repelienremipfa,propterextenuationem dictam dencgantem, &propterrecurrendi modum ,nonenim recurrit vnita ex lundturis ad ea, quemadmodum ex einuiidtonjsad eofdem, fcd diipartita inpartibus adia- cenribus,qux debiltora funt illis.
- Feftinandum ergo ad euacuationem,&minoratio- nem materixin principio,cum phlebotomia partisop- pofitx, fi marcrra fit fanguinea: & in alia cum vomitu jn dolore lundturarum inferiorum,& pedis: & ciyfteri in 'oiore fuperiori,& manus; vel cum vtrilquein vtra- c]uecarum;vel cum pharmacia leui,antequam ad appli- cationem vix,& iundtun procedas ftvpticorum,& dise tarniubtilifiimam iniungens, &abftmentiam, fineeo- rumpr<Eceilione repdlendo ad principalia;perduceret enim ad pernitiem,vel fi ad alia in tumorem- Et interius donec exerceas ralia ad mitigandum doloris acumen, cuipriusoporret intendere,contentus quoque eris in adminiftratione fedantium anodvnorum, vel frigidoru ku:um,& efFufionis aqu^ ipforum fuperiuncturas tetn perac.e calidiratis,vel frigidiratis,fi expediat; qua. feruo- rem obtundar,& contemperet,& non repellat (nifi acu- men doloris perducat ad mtolerantiam, & debilitatem) quo cafu oportet tranfiread tortiora,& narcotica fecun- dum regulam fuperius aflignatam. Eft enim minus ma !um corpus prohibere refblui,& materiarn repelleread principalia,quam eius contrarium, cum illud cirius in- ferat mortem,& aliud pollit habereremedium,& proin deillud eft eligendum magis. Remedium autem eft, vt ilis applicatis fornbus frigidis, ftatim recurras ad deri- uantia trahenria aprincipijs,& ad oppofitum cum eua- cuatione,& fine,& cum confortantibus ipfa,& repelle- +s. e if(i em5 q ll£ fuo loco funt nota. Et quandoque
inadminiftrationedolorum inoppofitis membris. ln- • quitenim Hipp.duorum dolorum qui fimul fiunt,non
fecundum eundem locum, vehementior denigratalte- rum. Et in prouocatione cum fomniteris capiti applica- tis,& fnCtione luncturaium, & membrorum patienuu cum ractu fuaui. Erm exhibitione infpiffantium, acu- men compinguentium,atque infrigidantium, qus fen- fum reddatobtufum,deinderediad ftypticorum foitio- rumappiicationem,fi materiafitperduratis effufionis: fitquefngida,velcalida,proutdifpofitio exigitex mate- ria,qux dicemus.Caue tamen,ne fine cautela miniftres, q uoniam valde fi igidaincrudanr;& materiam fubulem a*4principaliapeltunt:& refolutionem congelando red
B
i©7
A dimittentibus partibus, & extrahentibus a iun&uris, qualia funt ex fimplicibus turbith confortatum,hermo- dadyii, granorum lpecies, & alia. Et ex eis compofi- ta, qure m noftro antidotario fufficicnter enumeraui- mus. Deinde vtamur diureticis,quoniam deficcantma- teriam luncturarum doloris, cum fit ex fuperfiuitate digeftionis hepatis, & venarum: fit autem ex lenibus, fortiaenimhumoresadurunr. Oportetetiam,vtftypti- cis applicandis lundtura: admifceatur , qux tempera- te reioluunt. CefTante vero fluxu, & declinante dolo- reftudeasmateriei lefiduumrefoluere ex lunchiris cu temperatis. primo ex fomentis, ceratis,epithematibus, vndionibus,oleis,& emplaftris^qus in antidotario fcri- pta funt; cum eis enim refoluta tota materia, qux flue- bat,ceffabitmalacomplexio,& extenfio iuntfturarum ab illa imprefTa;ficque finaliter ad confortationem ipfa- rum oportet infiftere. Etadcorredtionesaccidentium, quse talibus ^gritudinibus confueuerunt infequi,de qui- bus fpeciale capitulum infra faciemus (annuente Chri- fto)qui fit benedictus,tantum hic medicinas ad arthreti cam adiungemus,fimplices,& compofitas; quas per ca- pitula ponemus diftincla proprias , & expertas. Et aliquas fimplices,ex quibus funt dolores fedantes ar- threticam,digerentes matena,euacuantes, refoluentes, & cauterizantes.
Dedoloreipfarum infpeciali,&primo de dolore hu- meri, & fpatulae,& medicinis eius in fpeciali.
Cap. 3.
DOIorem fedantia iun&urarum, vt plurimum do- lorem non tollunt,cum caufam eiusalterutram totaliter non abfcindant, fed minuant, & pertradtcnt quatenus commode toleratur vfque ad omnimoda eius abfciffionem. Ex quibus funt qu.rdam talia per fe,qu;e- dam per accidens,& corum,qu£ pcr fe;quardam funt ta- les a complexionc; qua;dam a proprictate; & quxdam C vtroque modo. E t qui a complexione.qua^dam funt ca- lidx, & quijdam fngidx; & intereas eft gradus diuerfi refpe£lus,ficut fupra in curadoloris ftomachidiximus. Ibienim oftendimus, quod ex calidis. quxdam erant temperata' caliditatis omni dolori conucnientia,& v- tramque caufam eius refpicientia,malitiam enim com- plexionis omnem,propter eorum temperiem alteranr, & remitrunt, & materiam eius temperara calidttate re- foluunt,in parte membripartes molliunt,& tradtabiles reddunt, maxime fi lenientia funt, quare extenfionem meliustolerant,&dolorem. Etfiexexiccantibus funt, extenfionem earum congregant& remittunt calorcm, & fenfum in membroconfortant. Eterat quardam fim- plicia,ibi enumerata,& qu^dam compofita,et funt hec. Sumatur f£nugrzcum,& teratur cum aceto bene, dein- de fundatur fuper ipfum mel,& coquatur,donec coagu- letur,& liniatur,vcl emplaftreturcum panno lini,&di- mitrarur duobus,aut tribus diebus, & fuccurratur exic-
duntineptam;&iun6lurasdebilitant,indurant, & red- p cationiipfiuscumoleorofeftenimconueniensinprin-
, . _ «r-u-— •• i:j-/..l..i— cipiodoloris,&afcenfioneeius.& exilliseft fcm.lini,
cum foenugra:. conquaftatum cum oleo fiiamino, &ex eis,quedam funt fortioris caliditatiscOnuenientes in dolorefadlo ex materiafrigida,& funt vtcmplaftretur, cum caulib.recentibus,& apio,et fi adhuc fbrtior fuerir, emplaftretur cum oleo irino,farina f^nugrxci, farina ci- ceris,me!Ie..etpaucovino ftyptico,cumaliquantulo olei deaichanna,&c6muni.Etiterumcinis lignorum cau- lium conquaftatus cu oleo chamqmeli, quia conueniens cft,& expertii. Et cx experus,& temperatis eft epithema ex vitello ouorum cum floribus chamxmeli pulueriza- tiscum oleo rofatocommixtum. Et ex iiliseftalthxa cum adipe,& terebinthina toties ablu tacum frigida, do nec albcfcit, & deinde inunctaaim reiteratione. Et cu volueris eam abftergereinungemanus oleo,& frica lo- cum ,quoniamabftergetur. Etexilliseft abfynthium, & ftgchas fecudLim omnem adminiftrationis modum. Etei lllis eftemplaftrum fadtum ex chama;melo,meli- Mtjue . OO 3 loto,
dunt nodolas. Valde etiamcalidafubtilerefo!uunt,craf- P««». fum dunittunt lapideum,& plus attrahunt,quam refol- iianr;(icquexgritudinemamboprolonganc. Etquidem cautela eft, vt valde frigidis aliqua ex calefacientibus propri)s;calidis vero valde aliquid ex mollificantibus mifceatur,vtinfra dicetur. Etcumcepent dolorallc- uiari,& apparetiuuamentum,auieratur: Si vero mate- rianon fitmuita, nec vehementis eftiifionis continu£, s.ftn.tutn. fed periodiceinduccnsdolorem,;uflit Galen conforrari c*p.f. patientem particulatn cum frictione ficca: dixit enim, quod fudio maxime ficca prohibet dolores,qui per per- iodos in quibufdam generatur membris, in medio tem- poreaffum; ta,&maxitneanteperduashoras paroxyf- mi; cortfottanturenimcum eis membra, & minus iu- fcipiunt ea,qua? affuete influunt rheumata, & hoc com- muneomniumeftsetaram. Procedente vero tempore oportet, vt occuperis circa refiduum matcria; cum ma- turatione,& eradicatione cum piiarmaus educentibus:

FRANC- DE PEDEMONT-
%tmed\uin vittmur».
Ioto ,f?nugr*co,feminelini,folijs !auri,& harmcl.i. her- E ba foetida, folijs caulium, tadice aligath-i- herba dequa fit afa,&eil aniudem,gummi alborin, & oleonardino, & oleum mafticinum,de ftyrace,de fifticis, & vulpinu, & taunnum,de cerafis,& granis citri,citranguloru m & aliainantidotariodidfca. Et ex frigidis,quardamfunt fimplicia,ex quibus erant quxdam frigida ftyptica apo- cruftica,& qu^dam narconca in gradu diueria, fecundu plus, & minus, & in dolore calido conuenientia, hi-c cnim mateaam calidam pellunt,alterant membridy- fcrafiam, extenfionem congregant & fenfum lpfius ob- tundunt,& mediocriter itupidum reddunt,fi mediocri- ter fint narcotica,fic vtramque caufam minuunt,'nififri gidafucrit in materia,quo cafu prarcedentem tantum minuit.Et quedam funt cum frigiditate lenientia rn ma teria ficca,propria,vt femina communia,lac,olcum vio. de cucurbita,de nenuphare,de melonibus, & aqua ipfa- rum,mucilago pfyllij,& oleum ablutum,& fimilia,qua: jbi fuprafpeciticauimus.Etqux'dam (untcompolita,& F funt.vt fumatur oua cum integrirate fua pr.Tter teftam, & mifceantur cum oleo rof (aluix. & modico aceto, plurimum.n.nocetneruofis,& vngantur, vel epithe- menrur. fidolor fit acutior,fiat epithema cum (ucco cannae humida*,cum oleo roi'. & aceto-,vel lenticularum aqua,vel fiadhucintendaturjfiat vtponatnr iundtur^ in aqua tepida,deinde fundatur fuper eas fngida,vel epithe mentur ex pfyllij mucilagine, oleo rofato, & aceto, vel ex fucco folatri ■, vel virga? paftoris, vel lemperuiur, vel coriandri humidi,vel endiuia*,vel bleta;, vel cucumeris, vel cucurbitac,melonis,& fimilium,vel fucci, aut femi- nis hyofcyami vtriufque,&poma mandragor.x, inace- to bullita, vel fucco eius cum butyro vaccino, quod in- frigidat, &lenit. Ex vkimisautemeftopium cum la- &e hominis diifolutum, & oleo de cera,ita tamen quod fir paucxquantitatis, multum enim eius eft cura men- doia ipfius, & mortificantium non fedantium, fintquc pcnrnxraei,quas membra a nocumentoeorumdefen- q dunt,ipforum frangendo malitiam,vt eft crocus, rhus, & myrrha,ftyrax,& caftoreum. poft qua; fcquentur no- cumentum eorum corriget:a,vt eft fomentatio, & em- brochariocum aqua chamaemeli ,vel ceratum ex oleo eius, quoniam frangit, & con igit narcoticorum nocu- mentumimpreffumgeneraliter momnibus membris. Et interius miniftrentur diureticafrigida,& fimplicia, velfolutiuis mixta-,quoniam confumunt,& exiccant materiam. tt prseter has funt alia permifta virtutem ha- bentiacalidam,&frigidam,quorum qua:dam funt fim- plicia,vt platago,qu.r facit penetrare mcdicinarum vir- tutem, myrrha, rofa ipfa matura, & oleum eius quod fccundum Gale.calefaCtainfrigidat, & in rigidata cale- facit. Solatrum, endiuia, rubus, caulis rubeus propric acetofus, & aqua maris a6tu frigida, & fimilia. Et quc- damfuntcompofitaexprxdicSis. Etex expeniseft ca- taplafma ex mica panis,vitellisouorum,lacte mulieris, &oleo rof& conquaflatis in modum cera:. Earum ve- ro,qua:? proprietateiundlurarum dolores funt fedan- H tia,funt lutum figillatum, & bolum cum aceto,vel oleo rof. inundltum, quod etiam malam complexionem ca- Jidam alterat, & folutionem vnit,qua:eft caufa doloris, ficqueplafmaiundurarum conferuar, atquc confortat. Et ex (edantibus fimplicibus vtroque modo, eft infrigi- datio,cum aumeli, quod eft oleum dulce valde fpiffum ablutum. aniudemquandomilceturcum oleo irino,vel dealchannaconfertdolori iundturarnm proprie, & fter cus eameli,opopanacutn, hermodadlvlus moreempla- ftri fuperpofituseftconferens.
Theriacaomnibusdoloribusdorfi,& propriein ho- ra Huxus, mehezechenegiconfert omnibus dolonbus d->rfi & anch$,ius gallorum confert. folia dulb funt vtiliaeiSj&proprie dolori geniculi.ftercus columbo- rum defuper inundum eft conueniens, & ftercus vac- carum empiaftratum cum melle,& puluenbus alijs. harmellinitum eftbonumdolon iundturarum,altit,& nndicochaeft bonadolonbus luncturarum exventofi-
tate,& apud timorem contradtionis.&iam fanati cx co. Et (enien raphani, & gentiana expellunt pulfatio- nem, & conferunt dolori earum ,& fimiliter enula_j. InquitDiofcoridcs. Emplaftrum ex folijs chaunen.i. arborischarabxconfertpulfationipodagra:. Meucon- fert bibitum, & linitum, aqua manna,& fulphurea confcrt embrochata, vcl fomcntatione fadta. Et (cam- monea cum aceto inunita, rura bibita, & emplaftrata, fraragi. i. thapfia bibiturad dolorem iundturarum, & confert, & fimiliter decotftio fpina; albx thefillx, inun- gitur & fel luperiunCturas frigidas,aqua deccxftionis vulpisembrochatur, & oleum eius inur.giturfuper do- lorcs iundturarum, & finapis. Et in calida oleum ab- lutum cum frigida, vel plyllium emplaftratum cum oleo rof. & aceto, & oua vel hordeum cum fucco cyto- niorum,&acetoemp!aftratum. fedat enim & prohi- bet fluxum fuperduitatum ad iundturas. ihyofcyamus ctiam, & radixzabroc.i. mandragora: emp!aftrata,& mufcum embrochatum fiiper dolores calidos,&cai- fia fiitu. linita.Et alia funt compofita ex prxdidtis. Qu^ vero per accidens fedant,qua:dam fedant fenfum, reuo- cando ad principium vt lomnus,qua:dam deriuando, & trahendo ad oppofitum,vtdojorfa6tusinparteoppo- fita, & remouet. vnde Hippocra. duorum dolorum_j, T ff , quifimulfiunt non (ecundum eundem locum,vehe- mentiordenigratalterum. quxdam fenfum obtufum, & caufam imprimentem reddendo,vt cibaria crafia, & potus,qualiafunt,qua: fupra indolore ftomachi dixi- mus,& iiint prouocantia fomnum, Et exillis eft cimba- laria fub ceruicali pofita,quseftpropria. in quibusom- nibus doloris ordo eft feruandus,& modus. Et ordo eft, vt fedando dolorem fortem, aut caufe ablationem im- primentisipfius cum finaliter auferri non poffit ea ma- nente,primo miniftrentura propnetate fedantiacu fint cfficaciora, & prima, & praualeant in virtute his, qux acomplexioneilludagant,vtfupra incurahepatis di- ctum eft. &nocumentum non inferant ctiam fi in co- gnitionecaufae doloris proueniat errot. cum enim con- ueniar,nectimorrepellendiad principalia,nec replendi iuneturas magis,dummodoin complexione fit tempe- rata; deinde ea,qua: a coplexione, vtanodyna,&tempe- rata,&parumexccdentia,cmn timorprxdidtus ex eis nonaccidat; & in omni dolore valcat. ficut llla -,deindc temperata, parum exccdentia, calida in frigidis, frigida • in calidis,& mixtain mixto^qualiter, vcl vnoplus altc- ro minus,aut nunc vno, nunc altero fecundum exigen- tiain pr^dominantis matern,qug fi frigida fir,c'olentes iund:urasdefendurit,nec repelluntad pnncipa'ia, fed tantum ad partes conuicinas, propterparuitatem excei- fus,qu£ & fi no fufficiant proprer doloris foi titudinem, fadtaeuacuatione inmediotempore,in vlnmo mini- ftres forriora cum fedent,& non replendi veniat timor, vt fupcrius diChim eft. E t modus eft vt exterius approxi meritur per muniftiones,vel cerata.vel epithemata, em- brochas,emplaftra,euaporatii ncs,&faccellationcs. Et, ^ per interius,vt per cfyfterium inieCtiones,fed varig. In- """" quit.i^ Galen. quod varie oportet vti pharmacis,natura cnim aftuetalongo tcmpore vni negligit illud &c.
In digeftione materierum dolorum arthreticoru tres resoportet attendere. Prima humorem digercndum euacuationis gratia, qua: in cura huius ^gritudinis eft neceffaiia,vtinfrapatebit. Etlocum feu membrum fi- tuationis ipfius.Et viam.perquam habcttranfiread lo- cum euacuationum,perquem habent extraduci. Eft.n. materiahumoralisipforuminlocis remotisa vijseua- cuationum,pofitaqueibi plurimum inuifcata,qua: non poteftnificum fortimedicinaiterata cducijO^t dixit Abuh.maximecum perftnCtoscanales habeatpertran fire. quapropteripfam cporter ada-qtiare, & viasaperi- re.VndcHipp.digeftamedicari. Etalibi Aph-ij- Opor- tet chymos nociuos non alios purgari. Galc. qucque ait purgatiode locomorbi procedens melior eit. & alibi. «•*/*»•* Corpora vbi vult quis purgare oportet Huida facere. Humorum digeftio completur, cumadirquantia ex-
pulfius

DE jEGRIT. IVNCTVRARVM.
pultiusvirmci defponentibus, qiiomm , rinxdam funt A tubriliauua humorum craiiuiei ■, qiiardatn mcidcntia
ioS
cius vifcofitatem,vt qux plurinui ni eil in canfe;& quff- d-atn nirpidanua/iihnlcm de fe ad lunduras fiuere apra. • Locus eii,& membrum generans,& mittens, vt hepar, & vena',vel cerebrum, Itomachus, & fplen, & corpus totutn. Etmembrum recipienspaticns,quod iundu- ra-exiftunt, quorum infpedtio complctiu' cum aperitt- uis.Etqutaapertiovijs,perquasmateria habet traniife ai loca euacuationum, & ad iundturas plunmum ell communis, iique non poffit,proinde iianc iultare, quin noceat i!lis,complenda eft cum aperitiuislenibus mode rate ftypticis,vel eis admixtis,& inclinanbus eas ad vias euacuationum • Materiam autem auxiliorum prardiditi complenrium,aut aliquibus mfitas virtutes ad illam ha benttbus oporretfurai, aut exdiuerfiscolfigi, vt infitas virtutes habentibus quidem.dixitenim Gale. Infitas vir tutes.habensfortiusoperabitur. Et funthaecqujefupra in alteranda mala. complexione disimus iundturarum, qua: doloris eft caufa,quorum qtKedarnerant adfrigida, &quirdamad.calidam.Etad frigidam floschas,& fe- quenriaaliaibidem nnmerata, funt enim propriacere- bro plerunque mittenti,& neruis frigidis, hepat i, atq ue venis,& membris alijs,& toti corpori algoratis, ad qua.- corum virtutemdingunt,&cpnfortant. Etquia calida eorum dy.fcrafiae alteratiua,craflorum humorum (ubti- liatiua,& vifcofitatis riptica,incifiua.Inquitenim Gale. fecantenimambo iiumorum craflitiem,&vifcofitate acetofa,&drvmia.ha;ccumfrigiditate,aliavero cum caliditate,funtque viarum apentiua leniter,quiame- diocriter ftyptica,tunc materias ad vias euacuacionu in- clinantiaeorum piunma, vteft flcechas, hyifopus, pes coruinus,& (cilla,po!ium,anethum, Kerua, rubea,ga- ryoph p£onia,anft. femcn rutx,&gentiana. In ventoia vt cyminum, tolium,cinnamomum, acorus, & os hu- manum vftum fumptuminpotu,&faluia ficca, ace- tum eius,& oxymel, qux inclinant ad intcftina, & diu-
Jiorumrofa. drachm. vij. ftoecliadisara.drachm.vj.po- lypodij drachm.ij.mellisde(pumatilib.ij.acetifcillitici. vnci. iij. fiatoxvmel cum aquapaflularumlib.i. mellis rofa.lib.femis.aceti fcillitici vnc.ii. Etcondiascum cin- namomt>,nuce mufc. & corticecitri,ana, quod fufficit. Aliud ad calidum.Recip. endiuix, lactuc;c,Iupu!orum, lenticularum, aquarcoriandri ana vnc.i.rofa. vnc.i.ftae- chadis, vnc. s. radicum fccm. vnc.s. zinir, &pediscor- uini ana vnc. s. memitha-, fumach, ana vnc. i. zuccha, liii.i. (ucct eridiuia-,fucci cyconiorum , &granatorum acetoforum,ana vwcias duas. Etcondias cum fpodio, & fandalis ,& dacum aqua ferrea finiphci.Verum quia atthretica morbus mirabilistotum corpus jliquans; do- lonbus membra continuando debilitat,neruofumque ftomachum fubuertendoneruofiscompatientem cibos conluerosdelettabiles, arque potus abominabilesred- dir, & medicinales multo magis,cum fint aipedius hoc- nbi!is,odoris,atque faporis-,& maxime fi talia non tole- ret per nacuram,mgeniari oportet antidota fic confice- re.digeftitta, atque nuilto magisphannacaiolutiua, vr cotWnodiuspoiITt',qnod iuflitequidemGalen.dicens, qubd vnacommunis debet inteptio facere pharmacum de!e6tabilifliraum m quantum pofliuiius, dummodo 'eiusquantum ad vltimttatem cuftodiatUr virtus,non cnim harcdiffoluenda gratiadele&atifenis. Sicequidem ad digeflioncmordinabimusnon fyrupos tantum,fed eled:aria,trageas,mcllicraca,condita,&fimilia ex dele- dabilibus, &propnjs,qucefiex longo vfu etiam fint conueria in t.Tdium, dimiffis eis, cum diaita,cibis, & potibus medtcitialibitsad hoc virtutemiiabetibus cum dclettatione lhidiofius prodemus,hocenim Gal.pr^ce- ptum. Prarcepit enim extenuatiua diaira ad digeflionem crudorum humorum vti,&cibis; & potibus exteniian- tibus,vt capparibusinacctodecappanbus, &vino me- diocriter acido , & mellicrato condito. Item zingib. &piperincibis,&falfamentisadmixtis,& porro, & aceto,&chondro. Etporrocumaceto,&finapi cum
retica fngida,vel calida (ecundum matenxexigcntiam, C melle, & fallamento fadto ex eis, vt porro, fale,& ane-
qiKu ad vias win?:&quaiciam ipforum decoquenda funt inaquacicetum ,&apoftematiscum melledefptimatO in modumfvruptconticienda,quibusa!iqua exalteran- tibus dyfcrafiam calidam iuperius numeratis funt ad- denda,vt funt rofa:,endiuia,coriandrum, vei aqualenti- cula:,lacrucx,& fimilia, frigida, & flyptica, qux' infpii- fant choleram,qux prx illis inflammata,& fubtiliaca fluere poflec, & ad fluxum aha mcitare ,quibus frigidis pracdictisetiam in alteratione membrorum a digeflio- ne cholcrx,qux doloris potefl efle caufa, confectis, ali- qua iunt admifcendaex prxdidtis calidis,qux dirigant virtutes ipforuni ad membra pr?diita,& natiuam con- feruenteorum,&materiam craflam in fine,in cuius mixtioneeft,vtraro valeant adxquare. E x diuerfis opor- tet quandoque colligere, qux ad has complendas inten- tiones,& ad alias poflibiluer concmgences oporcec com- ponereiqux ex didtis, & aicendis func notx,& talia (iint
tho,quibus conticianturalbum ius, &compofita Lom- bardorum,Tufcanorum,&a!ijs vanjsfecundum varie- tatem membri, & cautx. In humoribus vero calibis fubtilibus,&acutisecontrario cum tiixtacrafla ex eibis craffis, & potibus inipiflantibus eft procedendum, quce iuntnoca,& fumunturenam exfrudtibusacctofis&^ muzis, qualia limt granata, arancia, pruna,mora cclfi, acetofas,acetum &fimilia,& adfolutionem iptorum eis admilcerimercuriaIem,polypoilium ,& oleum ,qui & finon proponereturcaufe, &xgritudinis excefltu prx debihtate virtutisearum,&proinde nequeant magnum iuuamentum, & cito lmpendere, vt alix medicini illi aequipoilentes virtute in proceflii tamen temporis ad !a- nicatemperducentoptimam. Inquitenim Gale. quod agens forte,facit breui,debile vero m longo, non tamen hi multum. Etquia naturam medicinis puritis magis conferttant,& quia inquantitatemaiori quotidie mini-
in modum iyrupi confedta.exquibusefl fyrupusfecun- j) flrentur. Serapiodixit Euacuatio, ex medicinisad cu-
dciures iun- tiuraiiim,
dummuentionem noflramad frigidum,oxymel fim- plex, vel fcilliticum, fecundum difpofitionem materif cum melle rof&aqua ferrea decodtionis Itoechadisara- Syxupuitx- bici. Item fyrupus de ftoechade, cuius de.criptionem fn-.Hi. ad m noflroantidotariofcripfimus Aiiusexpercus. Recip.
acori,, radicum, arthrecicx,becontca;,ziniar, capil. vcn. endiuix,!upuli,meliflx,pediscorumi, floeci-adisarabi- ci, ana vnc. s. rola. drachm. i. zuccha. quantum fuffi. Oxymel conueniensadarchreticam.Rec.ireos,beconi- cx cum rauice faluix domefticx , chamxdtyos, cha- mxpityos, & pedis corui ni, eupatorij, valerianx, pen- taphylon. ana M.i.radjcum fonic. afparagi, & brufci, graininis ana vnci.i. femi. foenicu. peomx, anethi, ana vnc. s. polypodij. vnc. ij. hxc omnia refideant in aceto perdiem,& nodtem ;deindecoquanturinaqua,&ad- xtantur mellis defpumati librij. aceti fcillirici. vnc. iij. & decur. Item aliud. llecip. radicum foenicu. vnc. i. aatfi,fpmi. anadrachm.itlj. fiiluix ficcxdrachm. v, fo-
ram doiorisiuncturarum, feuarthreticxeft neceflatia. Eit enim, vt fuperius habuifti ^grttudo repletionali s va- cuitatisiunchirartim,&partium adiacentium cx mate- ,ria humoraliproprie,quam euacuatio fanat, vt Hippoc. dixic. Euacuationis autem intentioa duobus fumitur principaiicer,avircuce.f.vtfit fuflinens, & a repletionc, obquam fitcorpus, vel membrum indigens,proutJin aphor- Hippo.dixit.iuntautem euacuationis fpecies due fmeuatio- generalescum phlebotoniiafcilicec & pharmacia fccun dum Gal. quarum vnaquxque fuas vicarias habet,qux " fpecialiter a fpecie re : . letionis fumutur,et Socoiaut enim repletio eft cum multitudine fanguinis,et tunc eit phle- botomiavtendum,in quaattendendxfunt, propter lor cum coditiones hic (upra in capitulogeneralis cur?nar- ratx,vel fi hoc non poflit tieri,aliqua nriniftretur, prx- dl<2is attentis,ei vicaria, vel proporrionalis, vt puta fcarificatiocircacrura,velfpatulas,quxapud Galen.elt D ' uJiifueta,apercio h?morrhoidatum pr^cluiarmn, 6^ Ja "» mhl '' Afejittf. O O 4 men-
L
1

FRANC- DE PEDEMON-
mcnftruorumin mulieribus prouocatio, ieiunij impo- b fitio,fri<3;io,balneatioin fine,qux non lubito minuunt,
& euacuant, vt prxdi£la,fed paulatim, & proinde a vir- Si vero cum multitudine ca-
AtthreticA aeoutniitia,
tutemelius tolerantur. cochymia alicuius humoris exiftat, pharmacia purgan dum. In cjua funt confideranda principahter feptem, fcilicet,proprietas,qualiras,quanticas, fcu virtutis poten tia,tempus,hora,modus,& ordo. Proprietas quidem, vt fit ta!is,qucc a proprietate euacuet replentem, educat fubtilem calidum,vel craffum,& frigidum,peccantem, f.Afht.tt, Vt plurimum.vnde Hipp. Siquidemqualia oportetpur- gari purgentur,&c. nec ii cralfum educat, qmnetiam de fubtilicumeo fimul,omne enim pharmacum primo choleram mouet,dixit Gale qui coramota,& non edu- «Sa prompte fiuit ad paticntes iunoturas,&; craflam ma- gis habilitat:& cum fit tortioris impreflionis,maiorem priore mducet dolorem, fic equidem dolorem noncu- raili,fed potius augmentaili,ficut in cura feb.retulit Ga len necnon quae ipfum a membro patiente extraiiant,& a mitcente educant,fi aliquod mittens fit,vt lufiit Hipp. Simpiicia inlibrodechvmis,talesautemfimpiices &compofitas in noilro antidotario quxras. Et fi vis in fumma ribi de- fcribemus hic fimplices. Ex quibus funt conuenientes ad archretica. Et funt hermoda6lyli triti cum pipere,vel anifo,vel cymina %qma de fe nocent ftomacho,&pes cq- ruinus non nocet,iicut Paulusdixit. Etquandoquead- mifceturei aloe, velfcammonea, vtconfortetureorum folutio,lapisarmenus,granumnil,grantim regis,& in iuregallorum antiquorum,centaurea,co!ocynthis, tur- bith confortatum,pyrerhrum,fpeciesgummorum om- nes, & bdellium,& farcoco!ia,& vitisalba, & afarum, & ius galli antiqui,cum falegemma,& dauco, fcilia,in- de,fuccocucumeris afinini,afcebram,& fefera.Etexeis funr,qu£conferuntcholericx,vtaloe,&fcammonea,& quidam vtrique, vt agaricus,quxdam melancholica:, vt lapis armenus,& epithymus, & quxdam ex aduftio- ne vt fena.fumus terra;. & qua-dam ad phlcgmaticum, & melancholicum, vt ftcechas,& polypodium, r )uibus genera myrobalanorum adminiftrentur,feu afiocien- tur in diuerfitate intentionum. Et hic aliquas ex compo fitis fubiungemusexpertas.
Qua' itas autem,vt non fint caliditates fortes diflolu- tiucc, qu,x humores quietos, & coaguiatos diffoluant, via(q'„& venasapenant,& fluere faciant ad iunfturas.fi in fe viruuem ftypticam infitam habear,vel alteriusrei admixtam,qux meinbraconfortenr, humoresrefrqnet, &ductus,feu vias ftypticandocoanguftent. In quapro- prie commendatur hermodactylusab antiquisintercg- tera foluriua,licet ftomacho noceat, quod eft commune pluribus folutiuis.Sed lliud cum reciificatione ipfius ca uerur,vtcum mixtionelongi piperis,vel aloes, quxom- nia fi in eode pharmaco fimplicifint infita, &inuenta, vtinagarico,proprieeftoprimu. Si verodeficiut aliqtia per admixtionem altenusprocureijtur, vteft myrobala nus,rhabarbarum,aloe, & fimiiia, taliaautephannaca fimplicia,& compofnain antidotario noftro didla funr.
Quantitas vero,vtnon fit quantitatis excedentis, vel fuperBjicntis virrutis,qu .-E humores pra;cipitet, fpiritus refoluat, virtutes & membra debiliter, nec deficientis, qua: diffoluendo, & non educendo incicat ad fluxum hu mores,fed fit cum bono arbittio virtuti,& humori pro- portionata,in principio leuior & minoratiua, in procef- fu poft digeftionem fortior,& eradicatiua,& in hoc con fideratio temporis eft contenta. Hora enim matutina- lis,& vacuitatis ftomachi; cum plurimum folutiuum ta lium fit ftomacni fubuerfiuum.
Modus autem, vt cum potione, pilulis, & eletflarijs, trageis, vel cum vomitiuis fumatur, vel cum cibali ali- quo mifceatur,fiabominabiles fadti funr,vt docet Gale. & ficdantquidamlac tithvmalli cum caricis,vel fuccu cucumerisafininicum placentulis, vel ius galli antiqui, m qno decoquitqr granum iongum, vel piper longum, fimiliamellicratacondiracumfoiutmis conficnmr,& f~Vina vmdemiarum rempore cum folurims inieftis
ebullire permittuntjqualia funt turbith, liermodadyli, & polvpodium^c enim (umptacum deledationeedu cunr iuperfluitates ex corpore, & iundturis abfq; nocu- cumen to magno,fi corredla fint per interualla temporis fumpta prxfcruanr,non fojum curanr,vel cum clyfteri- busincijciantur,vel cum collyrioimponantur.
Ordo quoque,vt premittantur in clyfteribus; deinde vomitus,vel e conuerfo confiderarione patientis partis, vt fuperius didtu eft,deinde in potionibus, vel alijs,quje habiliuspoifuntaftumi,deindefolutiuafecundumalios compofita fubiungemus.
Clyfteradarteticam frigidam.iji.centaurex.vnc.i.po ciyjicr u Iypodij,vnc.diias,anifi,f\'ni. anavnc. s.afari. vnc.s.mer- a " h "" ca - curialis.M.i furfu.P.i.ireos.vnc.s.bulliat inaquadulci. deinde colentur, & colature addantur mellis comunis. vnc.ij.falis comunis quod fiifficit, olei rutacei, vel iucci ruta:.vnc.ij.&olei anethi,quod fufficit, &alij faciuntcu aqua marina,& aliqui addunt colocynthidem, & agari- p cum,&aliqui diflbluuntipeciesgummorii,vtfagapeni, opopanacis,& euphorbij in ea,et eft forti',& efficacius.
Clyfteradcalidam. Recip.aquam malux,violarum, prunorum,febeften,& hordei, diffoluatur mel vio. caf- iia liiera. Vomitusfiarcum aqua decoftionis raphani fuperafperfo baurach,&aceto,&quidamfaciunt cum ia!aro condito refidente per nodiem in vino, deinde co- laco,bibito, &alijscumalijs vomitiuisfuprainantido- rarionoftro notis.
Trageafolutiuaad arthreticam frigidam.experta. Tragca p>. turbithal. gummofi & mundi,ana vnc.i.zingi. drach.i. lu '>*<» hermodadvlortim eledfarum.vnc.i.piperis lon.drach.i. *" h '" ua - anifi.dra.i.garvo.dr.ii. puluerisofljshumanidracbmas duas, tribulorum marmorum puluerizatorum, drach. vnam,&s.rof.drac.i.myrob.citrinorum.dra.i.zucchari ad pondus omniu.dofis cochlear. i. in aurora,poft quod fumatur hauftus tepidas aqux. Et quidam addunt eiula, &quidam refidere faciuntttubithin luccocucumeris afinim,& eftfortior.
G Eledtaritim folutiuum ad arthreticam frigida,&eft fe cundum Morangium.Recip.turbithalbi»&gummofi, & mundi.drach.i.efulx. * vnc.i.pulpxmyrob.citrino. * j rac i,. &chebuiorumconrrirx,&refidentis inlafte per dies rres, falis gemmx.ana drachm. vnam garyo. drachm.i. Conhcianrur cum (yrupo acetofo dezuccha. & fucco rofa. Collynu adartirreticam. Recipe mellis libr.fem. falis gemmx,falis communis,& baurach,an.vnc.s.fter- coris foricini.vnc.i.pulpx colocynthidis,fagapeni,opo- panacis,anadrach. vnam,builiantvfque adcoagulatio- nem.deindeinformenturcollyriaadmodumdigiti.im- ponancur cum fuerit necefle.
P.lulx ad dolorem iundhirarum calidu, & funt loan nitij.f^.aloesiuccotrini.dr.i.myrob.citrinorum.drac.i. d.'iv'r. fcammonex,dr.s.eful£,grana.iij.maftic.fcrup.i.confice u«rarum. cum fticco cytoniorum,vel macianorum.
Intem potio ad idem. Rec.fucci granatorum dul. ex- 7 \,i„ prefforum cum pulpis,lib.s.refideant in eo per diem, & <<*«»• pj nodfemmyrob.citri drac.s.deindecoletur,&colaturx addaturmucilaginispfyllij. vnc. i.tamarindorum. vnc. i.&decur,aliqiuadduntfcamonex.fcrup s. Item adar- Ei c a a , n m threticaex matetia phlegmatica cii cholera mixta.Reci. ad " icm - ttirbichmundi.dra.vij. &s. contriris cum zingib. dra.s. piperis longi.draiiij.efulxcontritx cum piiis, fpicx.dr. ij.&s.znccha.albifiimi.vnc.x carnium cytoniorum,vel diacytonitem dezucch.vnc.iiij diagridij,dr.v.ccquatur zuccha.adperfeitionem, &poitea diflbluantur carnes prxclrdtx,&deindeaddatnurclc6tarij defucco roflaxa- riui.vnc.ij.& vltimo alij pulueres,& ficfiateledtarium. dofis.vnc.s.& eft Rogenj.
Potio ad frigidam arthreticaexperra,& eft Hvberon- ti.Recip.betonicx,pediscoruini~chamxdryos ,chamx- ^dlTrthrl pitvos, arthrecicXjCapil.ven.ana M.i.affar/,fchxnanthr, ana vnc.s. pafliiiarum enucleatarumdrach.i. corrictim cirri, myro. citrinorum,& chebtiiorum, ana vnc.s.po- lypodij, turbith contriti cum fuc. hcrmodacty.conrn-, torum cum pipe.al.ana vnc.i.bullian: in aquacarrarni,
mercuria-
Vilul4. ad
ad '

DE viGRIT- IVNCTVRARVIM- i°9
mercurialiSjrfeincie co!entur,& colaturz addacuragari- A crocus,me!ilotum,anifum,aloe,maftix,phlegma|fubtilc
ci pulueriza<i,dra )•& diiroluatureledtarjj de lucco.rola. dr.iii).& detur 111 aurora, &aliqui faciuncbuliireagari- cu;n,& aliquiadauntmcl.rof&eIt bonum valde,mun- diiicat cuim ftomachum,& alia vilcera confortar,& va- let 111 omni materia.
Tduit exfet Pilulx experta; ad arthretica cholericam,& phlegma- ItithoUr/ t '" ra •Rec.puipx ) myrob.citrinorum,dr.iiij rhabarbari, «».' ' dr.j.agarici,drac.j.&.s.ele6fcan. defuccoroflaxatini.dra. iiij.diagridij. repred:..lrach.j. mafti. garyoph.anafcrup. j. tu rbi th drach. j a rtericx, ftcEchados arabi .ana d 1 ach. s. puiuenzentur.&conficianturcum fuc.rof Irem ali^af - propnacx expcrta: adargritudines iuncturarum mixta, & furit lud .Ei .Rec.turbith.alb &mundi, aloes,(uccotri- nijCbrti.myrob citri.ana vliciij. rofanifi,zingib.anadr. j.pipe.longi diac.s.croci,garyoph.anagrana.xv.conficia turcum lucc.refolutiuo.dofis.drach.il.
Syru/mt ti Syrupus ad arthretica educens materia phlegmatica, MTtkreeica. ^ cholericaadufta,& meiacholica.i^.pedis corui,arthre dc;e vux,Mralyfis,betonicx,hyftbpi,ftechados,melilTa;, chama:dryos,chama2pytios,lu uli,endiui£,hepatica:,bu glo(Ta:,boraginis,capil ve.ana Mi.radicum f(gniculi,afpa ragi,brufci,refidencium inacetopa(fu!ato,liquiritia:,flo- rum rorifmarini, tofana vnc.j.dauci, carui,anifi,cymi- ni,cartami,affiri, (cha:nanthi,radicum acori,anavnc.s. cafix hgnea: vnc.s zucchari,Iib.j. & s.mellis roflib.s.a- ceti prxdi6tatum radicum.vnc.iij. &infinearoinatizet" curn cinnamonii.dr.ij. cubebarum.drac.j. zingib.i.ligni aloes,piperislongi,fpicar,ana drac.s.Et (unt qui faciunt illudiaxatiiium,(5£ addunt ineius decodtionepolypo- dium,epithymum,agaricum,& turbith,hermodaciy.et cartamum lecundum diuerfas intetiones,qtias profequu tur. Etaliqui myrob genera,qux'ltypticant,&confoitat foluendo,&aliquiadduntt"rangentia, & educentiaexre nibus lapides,vel de vefica, quos plurimum patiutur ar- idtm!" id thretici.Etfemengenift?,grana folis,faxifragia,& fraxi- num,& eft efficax,& experrus in pra:feruatione,& cura. Item fiatdecodtiotalis .Si .in ferocaprino depurgaco bul liant,fem.fumiterr£,dr.iij. myrob.citnno. & indorum, anadr.v.epithvmi,folliculorum fen?,anadr.vj.tamarin dorum,vio. anadr.vij.cereniabin.v.cafia:,dra.vjj.pa(rul. enuciea dr.x.& in parte diftbluatur de hiera logodion. drac.iij.& lumatur, & purgat melancholiam,& humo- resaduftos,&hiera Rufiini eftpropria,&lapisarme- nus cum fero caprinoeft proprius.
Refolutiua materia a:gritudinti iundturaru refoluti- uis materierum aliorum membroruapparetiiifortiora merito e(Te debet,cti natura earu fic frigida, & a fonte ca- loris remota,& fubftacia folida, quia neruofaligamenta lis,&o(Tuofa. Et proindeplurimu materia earu m craf- faca,congelaca, frigida,vifcofa,quxliquefa6tioni refiftit, tarde refoluitur, &in vapore,& fumum couertit"', necno quiainvacuo earumintrinfece pofitaadexterioracutis diificile ttahitur, & tanto plus,quanto magis in corporis profundo fuerit fituata,vt funt iuctur.ir,ancha',& ifchi^,
B
debilium. Et funt ex debilibus lal craflum congelatum, fal ammoniacu,& fal gemma,pra(Iiu,iris,ftcechas,& fi- mf ia,& (unt fortes. Qua:dam vero ipfarum refoluut ea- rumcraftitiem fubtiliando,&attrahendoexprotundo lplarum ad exteriora cutis, vt caric.x,mel apu,lentifcus, abrotanum,apium (ylueftre,ca!amenthum,atift.ruta cum melle,& iiintex debilibus,vrtica, nafturcium,gum mi,ruta fylueftris,& alia: gumrnorum (pecies,vtammo niacum,galbanum, euphorbium,refina terebinthina,& alia cx eis,chitram,coftum,& caftoreum,& (unt ex forti bus. Et ipfaruniqua:dam refoluunt attrahendo,& ficca do,vt(9pe,allium,lacficuum, melanacardi,(apo,&cor texnuus,atramentum,&fermencum. Etquxdatnadu- rendo,& vlcerando, vtftaphi(agria,co!cothar,atramen- rutn,(cilla,vermis pmi,& fortiores eis funt thapfia,& ca thatides. Oportettamen,vt vlcera(eruentur apertacii cepe contrito,vt tracta materia per ea valeant exiccari.
EtquaEdam earum refoluunt penetrandoinprofun- dum lpfarum, vt aqua vita:,& eft experta,6f olcum apo- (tolorum, & terebintinx. Et quxdam eatum refoluunt Ieniendo,& molliticado, vt adeps anatis,anferis,vulpis, * vrfi,&animalium rapacium. Etmcdul!a:cruris vituli, cerui,& afini,hy (Topus hunida,muci!ago feminislini,f? n u g rxc u m, a lth ^x, & olea ex appropriatis, vt oleum de fem.lini,de pineis, vulpinum, decolocynthide fadtti ex decoctioneeiuscumoleo rof.donecaflumaturaqua de caltoreojde finapi,de chetua, de nuce romana, quando aflat ur,& oleum de cofto eft vlcimum, & proprie cu lty race, & de cofto, cum aflade centaurea,de maftice, & rhabarbaro,de filticis, & de nuceindica, derafis,degra- niscttri,&citrangulorum. Etcorum coagulatioeltcii cera, qua: refoluit faciendo ea perdurarein membro. Iri quibus tamen ordo feruandus e(t,vtpra:cedenteeuacua tione,a fimplicibusincipiamus,& leuioribus, deindead fortiora,& compofita. Atcendendum tamen, quod 11 ex eis applicatisfecundumordinem tumor dolor non ! refoluatur, fedpotius augeatur,oportet vteis dimiflisad euacuacionem miccentium redeamus, eft enim fignum regeneratx matcris ,quam trahunt,& non refoluunc.
Vnde oportet reiterare, deinde Huxam refoluere, vel lii- ■ N "' pralocum iundturicontiguum llypticorumaliquodap plicare,quod talem materiaintraliiprohibeat, vbilo- cus euacuatiom non adfit.
Compofitx verofunt,qux exhiscoponuntur,& alijs, Ma.ctmtt quaruquafda in antidotario nro pofuimus, & atias iv:J UA - alios hicdc(cribemus,quarum quxdam (unt balnea,teu euaporationes,& fometationes,qua:da embroche,queda vn£tiones, quxdam emplaltra •, quas nunc per ordinem defcribemus.Balneorum quxdatn (unt naturalia,vt ther rB*ine*rum marum,& qu^damartificialia. Et rhermarum qu^dam funt ex aquis falfis fulphureis,vel fulphurana, & balnea murtellx aluminof^, vt elt balneum bulla:, qua:da funt ex ferreis, vt ferrorum balncum, &aqua: laiicta: Lucia:
Neapol. Er plura funt ex fumis,vt eft ludatorium. Arti-
deindegenu,deindefpatul3e,quaproptermedicinarefo- p ficiaiiafuntplura,quadair7 er.im (untexaquamarina_j
lutiuafimplex fineadtione aliqua, vtelt chama:me!um proprie proprer infitam ftypticitacem,quam habereme ruit per casleftem virtutem,per fe partim conferre vide- mtjnifi virtutemhabeantrelblutionisfortem, & attra- ctiuam de profundo earu fic, quia materia apta eft con- uerti in lapidemipropterquodprsdidta lenitiuaiufisde bentprxmicri, ve! eis aflociari. Sunrenim hxduplices communesomnibusmembris.fiuncturis appropriat?, ac differentes in forcitudine,& debilitate,diuerfimodtj approximanda: fm diuerfiratem materi£etemporu,atq-, fituuin, vt quia m fubtili materia leuioresapproximan- d^ funt,& in principio,ac in iudturis pofitis in jppatulo.
DicumttM. In earu vero contrarijs applicanda: lunt fottes, & ta- men lenitiuis mixta,ne refoluendo (ubtilc cralfum indu ratum dimittatur. Quarum qua:dam funt fimplices, & qua:dam compofita:,quas inferius fubiungemus. Et fim plices iundturis apt.e refolutione matenetii lplarii coi- tcr,qua:iam refoluur.t liqucfacicndo iplas coagnlatasvc
fola,vbi inueniatur, aqua falfifica ex laie communi, v bi marenon adfit. Aliquafuntex dulciaqua limplici in materia calida, velnon fimplici, led m qua pra-decodtg funt aliqux ex medicinis iuncturis appropnatis,& mate riam reloluentibus, vt elt ftcechas, laluia, chamxmelu. Et in frigida pes coruinus, iris ,pra(Iium,abrotanu,apiu fylueftre,origanum,vrtica, folia fambuci, radices ebuli, ruta,anethum,maiorana,folialauri,cyminum,&fimi- lia. Et alia ex prxdidtis (ecundum mtentiones Juas. Et aliqui mifcent vinum,& aliqtii cx vinololocum lale, <Sc eftexpertum, &aliqui embrochandoapproximant,& aliqui embrochant cum multo,aliqui cum aqua lurino- rum, aliqui cum decodtione lpinx albfe in calido, & fri- gido,aliquicum decodtionecaulium. Omnia verofunt miniltranda fecundum proprietates,&exigenciamdi- fpofitionis,& cau fae, aliqui cum (pongijs, & aliqui cum (tupis,vellana, aliqui cum filtromadetactom aiiquo prxdidtorum, & in iundturis inuoluto,& aliqui rccjpiut
va-

FRANC- DE
* tijihhtt. vapotes*Fefiftentescx aqna,prius beneferucnticircun- uolutis pannis,doncc (udet membrm-n,detncie cumtepe fitaquaabluuntj&perie fugi permittunt, & aliqui la- pides molares,vei lateres ignitos in aquarn proijaunt,& fumum ex eis refolutum m ltincturis recipiunt ad rciol- uendum,& exiccandum. Et aliqui recipiunt m toto cor- pore ad dcriuandum, & euacuandum iupecfluitates, & exiccandtnn,&propneimpotentesad exetcitium,&ad euacuationesinepti;pra:feruatenimeos,& curat,& pro prie vbi pr.TcefferitvomitiiSj vclialtem enema,vel exte- nuatiua dixta,&abftinentia,inferiusdenotata in ca.pre feruationis,&ex illiscil fridlio cum nitro, & iale,non (o lum iudlurarum,(ed corpons vniuerfi,& (epciin in are- na calida donce (udet,vel i n lixiuio, fed caput oportet, fit coopertum a (ole,& aliqui euaporant cum aceto caii- dolimplici materiacalida,altquiaddtint iiilin vtraque, omniaenim hacc pra:didl:a refoluendo tollunt dolorem, &confortant. Vn£liones,&emplaftra pluraadhancin tentionem pofuimusin noffroantidotario conuenien- tia, & experta, & hic aliqua fecundum aliquos fubiunge mus expertos mcdicos,& famofos.
Vnguentum bonum magni luuamenti. i^. oleianti- qtli quantit,item,lib.j. & coquaturinco vipera cum ru- ' ta, & vngatur,fanatenim fanatioueintegra,& eft Abu. Aliud reloluens refiduum dolorem lundurarum calidu ' in fine.Rec.atoes,croci,myrrhx-,ana pArces §quales,linia tur cum aqua caulis, atquccndmuc, Cv oleo chamx-mii- lx,vel ceratum ex eo, & diachylon diifoltitti 111 oleo cha- inxmcli, & maxime polt balneum aqu.ccalidx dulcis, quod in frigidis non conuenit cuin dilarer,& humeilet.
Aliud ad idem Rec.velperrilionum decollatorum jftii meroxijfucci alinatinatorii,oleiannqui, analib.s.arilf. drach.iij. decoquanturomniafimul,donecconiumatur aqua,&remaneat okum,eftenim(?.num,& expertuin.
Vnguentum refoluens materiam mn&urarum craf- fam,& frigidam.J^.caftorei,myrrhx, cofti, puluerizen- tur,& mifceantur cum oleoantiquo. Aliud. i«. ftyracis liquida',& ammoniaci, & rni/ce cum oleo indis, & fu- perinunge.
Ahud.Ki.ceram,&diffolue inoleoantiquo,&oleo iris,ana vnc.j.addepul.euphorhij vnc-j.,& vtere,accidit enim ftatimcalorin tncmbro. AHud calefacicns mcni- brum.Rec.pipe.cafto. cuphor.anaaur.j. pyrethri,aur.ii. viol.atir.i. & adde vnc.j. olei coftini, & vngelocti, & eft Rafis, :edaddit,quod prxmoiiianrur iunctuuCj&aliain niateria fubtili ,& calidahon funt conuenientia. Cum cnim pcr fe fit refolubilis,pauc.c reiolucionis indiget me dicinis, qualia funt calida anodyna (uperius numcrata. Etante applicationem medicinarum praxalcfiat mem- brum cum calida,donec rube!iat,dcindeapplicentur cu reiterarione.
Aliud vnguentum mollificans, & refoluens fimul. iji . cetu',drach.v.olei irini.drac.j.meduUa; cruris vituli,am- moniaci,ftyraCis,bdellij,galbani,anadr.x. liquefiat cera cum oleo itino, & alix mcdiciua: pulucrizatx confician E turcumeis.
*ii iLm. r Exemplalhis ad refolutionem matericrum ititiclura rum qua'dam funt lcuia,quxdam mediocria, quijda, for- tia. Exleuibuseftemplaftrumdeftercore vaccinocali- do, ficut emitti tur, vcl calefacto, & elt melius pulueri- bus alijs,vel de ftercore columbarum, vel caprarum cii oleo chamivmehno. Emplaftrum, quod cauillata dicit, & fitex furfure cocio inacetocum modico croco, vel mixtocum aqua rolim calida caula,vel cu ni vinoin fri- gida. Aliud refolutiuum-Hi. ammoniaci,liti|,anaxqua- les parteSjterantur cum v 1110 antiquo, & oleo omphaci- 110.& farinafabarum,&emplallretur calidum. Aliud cx cinere cyclaminis cum accto, & melle,& elt mirabi- Ievalde. Aiiud mediocrc. si.cineris caulium in quanrita tequa vis,fgnugraeci deco&i in vino,florum chamsme- li,ana vnc.j.ammoniaci diflbluti m (ucco ruta;,dr.s. con ficiantur cum mclle, & ernplaftrcntur.
Aliud.Ri.furfuns partes.ij.flprum cliamemeli parte.i pulueri^a ,& confice fum oieoiauij. & operaie. Afiu.d.
PEDEMONT- .
E Rt.ammonia.vnc.ij.dilfoluaturcum f^ce vini,quod fuf- ficit emplaftretur. Aliud forte.Recip.olei antiqui lib.j. s. nitri Alexandrini, glutinisalbotin,ana lib.i.euphorbij, vnc.j.ireos,vnc.ij. farin^fcenugrg.lib.j. &fiatexeisem- , plaftrum.
Aliiid.Recip.bdellij,opopanaci,liquefiantcum aclipc anfens,vel anatis,& cmplaitra.fiint.n.iuuatiua valde do loribus iactis ex humore crudo. Ahud fugitiuum refolu- tiuum.Rec.nitri danich.ij. & fiat ex eis emplaftrum.
Item fumatur euphorbium, & mifceatur cumolco de lilio,& liniatur cu eo, & eft ex mediocribus. Aliud forte.Rec.baurach, gallie, pyrethri, itaphifagri^.&cal- cis,ana mifceantur omnia cum melle,&aceto,& empla ftretur,& elt Auic. Aliud.Ralis leue.Rec .fariniE f^nugrg cicumaquamellis. Etcalcis cumpinguedineantiqua^ & ltercus caprarum cum oxymelle, cineres cauliurn cu ammoniaco,& ammoniacum cum oleo antiquo,& ace- to.Aliud. Recip. fiarinx lupinorum, (tercoris columbi- p ni, f<jnugra-ci,ana partes xqualcs, contice cumoxyme!-- le,& fupefpone.
Ahud.Ri.radicum ireos, arifto.cllebori al. coficiaptur cum oleo. Aliud fortefecundum Rafim. Rec.arilt.pyre- thri,radicum capparis,lupinorum,ireos,liercoriscolum borum,calcis,ana partes iquales, de ficubus ficcis quan t.um deomnibuscontere,&confice cum oleoantiquo. Aliudemplaftruinmollificans,&diffoluens.Recip.am- moniaci,bdellij,(tyracis,liquidx,ana dra.x. oleum irinis quantuni (ujiicit ad mollificandum, & conficiatur cum hcubusnigris.
In cautenzatione miniftrandain doloreiuncturaru plura iiintattendenda.Caufaincitans f.inltrumentum, fcu cautenumjtcaipuSjhoraJocrvVmodus cauterizandi, </<>- & ordo. Primo quidem ^onfidc.amla elt caufa,qua: nos incitat,& inuitat ad admimltr.-gdum ipfam,qu^ eft du- plex.f.caufa necelfitatis,& cauia vtilitatis, qua: a patienti loco (umuntur. Caufa ncccifuatrs nosinuitansadeam eft, quiapr^didta mcdj£atnina non fufhciunr, quaread f» ipfum tanquam ad remedium chirurgicum ; & vlumu recurrendu,cum fit caufavtihtatis, & luuamcnti.vt in- fra iequetur. Non fufficiuntautem prxdidta ex eo, quod mernbra corporis nutritiua adeofuntex diuturna paf- fione defe6ta,& habituata dy.fcrafia,q> materia regcnera do aflidue multiplicant, & phlegmatica ex fe eriam bo- noferuatoregimine. Et multomagiscu exprxgenera- to falt idio nequcant ipfum feruare dc'L)ite,vt (uperius di- 6tum elfiundtura: fiunt dcbilitatx,& fub dominio ipfo- rum pofita: inrecipiendo, vixquoq;funt dilatatx,& la- plx,vt cotinuead lpfas reundant materia, qux noncelr let Iiquentibus doloriblis moleftare, nec valeat per picdi cta educi,qux fiuit a nutritiuis quondiegenerata ,ppter inobedientiam,&lalciuiain; vel propier lmpotentia ca- piendi ea,nec qux fluitbonomodoi efolufpropter fux congelationis craflitiem, & vifcofuatis ineptitudinem, & foliditatem partium iuncturarum, maxime (I fint iu- durx politx m protundo, ficut funtiundturasanch?, ifchie.genu, &fpatulx,vt fuperius habuifti,ex qua time- tur ne multiphcata vlterius lua lubrica humiditateiun- dturarum anche, & ifchi^ ad diffolutione producat, vel congelara, & indurata adcontractionem, , & nodofitate ipiam, & alias, & membrorum impotentiam in opera- tionipus alijsnecelfarijs exercendis. Sicqueindigeat pa- tiens alio ad deledtationem coiporis ad holi lirnnifiio- nem,ac am abitcrfionem in fece(3ibus,dequo Galen.di- xit.Quicunq;non moliis fueiit nattirx, debet vdq; ma- gis eligere centies mori,quam t.ilem (tidinere vitam,mi ui(tcanda elt itaquecauterizatio neccflana. Cauia vtiii- tatis, quarn ex ea confequitur patiens, elt multiplex; m- troducit enim iuuamenta , & pr^/cuiat a fvmptomati- bus, & periculis pnnarratis. Iuuamenta introducit; na fuo calore membra confortantur, & confortata cutn eis calor materiam iam fluxa fubtiliat, poros apenr, & pro- pte refoluit, atque con(umit,fi fagidafir,& humida, cfx non (itcpntraria, non calidam fibi fimilem, cum ea au~ geat/fubtiiiet, & iufiammct, & faciatfurere, vt inquic
Gal.

DE ^GRIT- IVNCTVRARVM-
fettnHfiUo
110
Gal.vbf fjr pauca. Pracfcruat etiam ajfymptomatibus,& A fita lana ligetur: fitque fnpercaput infirmivas aqua roC
plenum, qua irroretur facies cum (udat,& anxiatur.
O rdo quoque eil,vt pr^ccdat debilis impreffio cautc- rij,deinde fequatur fortis,& fufticiens,& fi pr^cedat Itu- pefadtio membri,quo minus fentiatur eft laudabilis, & hoc qualiter fiat infra dicemus tertia fedtione. Imprcflio vero cauterij aperta referuetur, quatenus materia illa fluat, quxadiundurasfluere con(ueuit,&qu£fluxaefl tracta expiret, fi emm claudaturcum via folitaprat cau- tcrio ibi generatacicatricetotaliterobflruatur, & matc ria regeneretur non (eruaro regimine dcbito, & cuacua- tione non fa6ta(vtoportet) perinterualh multiplicata non valens currere ad iun£turas,vt confiieuir,regurgita- bit ad mteriora principalia, & ad mortem perducet, & erit error nouiflimus peior priore,nili per intcrualla mo dici temporis quoquo modopurgetur. Exhisautem, qu^aperram feruant impreflionem,eftcerealphira,in- tus impofita, & folium heder^ fuperpofitum veljaepe
penculis pr$narraris,cum vias,et ductus refundentes ad lundturas regeneratam materiam rarificet: atque mate- riam ad cutem fluxam fubtiliet, & liquefaciac, & attra- hat de profundo ad cutis exteriora, quatenus perapertio nem eorum commode,qus fluxa elt, & qua: fluxura ell, antequam ad iuncturas perueniat,extra corpusvaleat expurgnri.Tempuseleftum artaris lcilicec vtpoft i^.an- nos,& ipfius anni fcilicet temperatum, vt veris proprie, &autumni. Horaminiltrandi eftcumcorpus,velpur- gatum exiftit,ftomachus eft inanitus,& aer temprratus, CdHitrium de mane fcilicet infra terdam. Inftrumentu vero ,quod eftcauteLiumduplexeft,adluaIe,&potentiale:adtuale cft,quod per ignem fit, feu inftrumentum ferreum , vel aureum lgnitum. Potentiale vero, quod fit, permedici* nuscomburentes, & vlcerantes, vtcantharides,allium, & alia fuperius enumerata. Earum autemeft melius a&uale, ficut teftatur in lib. de cautetijs, cap.j. Albucafis
dicens,q>igniseft fimplex, cuiusoperatio nonperuenit g tritumcummelle. Dolorcollieftdoloriundturarueius
ni li mpmkrnm niin^ frjnrrriTarn r nprnnrpr ilii c mi^ n.< c '
nifiad membrum,quod cauterizatur,necnocet alijs me bris coniundiis nifi nocumento paruo. Adtio vero medi cinx combureti? peruenit ad td, quod elongatur ex me- bris,& forte facitacciderein membrosegtitudincm dif- ficil ioris fanationis, & forte interficir,fed ignis non facit illud propter fubtilitatem, & bonitatem fux natura:: ni- fi fupcrfluat. Locuseft vtindolorehumerorum,vel fpa- tularum apponatur cauterium tribus digitisfubhume- ro inferiusahmdtura,non in ipla; tunc enimcaulaerir, fi in ipfaiundrura ponatur,contradlionis, & Ipafmi. Et fiaccidar, vtdillocetur humerus propter humiditatem lubricantem, proutcontingitinifchia, &nonfigillat'in hora reduttionis fux,fed iterum refiliatforis,apponatur cauterium fubtiliatum cum inftrumeto triangulato do- nec penetret cutem vfque ad latus aliud. Et fi ponatur in foramine,Iaqueus eritbonum,prius tamendiflocatio adfuumreducatur locum ,&proutpoteritmeliuscon- feruetur. In dolore vero dorfi, & lumbofiim fiat caute- rium digitistribusfubipfis.&fontanella. Indoloreve- ro iundturarum manus,& brachij,fiatcauterium tribus tnifihUdi- digitis a nodo. Item in paflione ifchiatica, &dolorepo- **• naturcauterium triangulatum fuper ifchiam, &cum ac cidit, vtdillocetur ex humiditatelubricumfacienteeu, tunc reducatur ad locum fuum, & bono modo feruetur ibidem, detnde cauteriza fuper pyxide anchx cum cau- terio circulari,poftquam fignalti cum atramentoin cir- cuitu pyxidis,& fic refoluatur,vt cadat tpfa pyxis m me- diocirculari. Aliusmoduseft,&eftRafis. Accipiatur inftrumentum ad modum cochlearis fadtum de ferro, & fit diametru eius, ficut medietas palrrti, & fint in cir- cuitu dure eminentic ad modum oflium dadtvlorum,& ignias,& iaceat £g,cr fuper latus fuum, & fuper pyxidem anch^, fignacirculum,& fupponc.
Jn In arthretica vero,& dolore fubterioru membrorum «. ponaturcauterium fupra noilum in pedea parteexterio n,& ahud fimiliter infontanellatrib. digitis fubgenu.
etiU CHTAttO
lacertorum,&chordarumcircunftantiii. Etcaufaeius eft fimtliscaufe doloris dorfi,& eft a cerebro plus.Etfi- gna eius funt manifelta,quod elt quia non poteft patiens voluerecaputluum ,immo ftatacfi patiaturtetanum, tk apudmotum eius fentit dolorem fortcm. Er cura eft confimilis dolori dorfi,& ex conuenientib.& appropna tiseft cmplaftrum exfolijs (uche.i. cyprcsfi; vtl vngerc cum oleo decham^melo,&deamygdaIisdulcibus, & inuolutio cum pannocalido liiflimigato cum ligno alo- es,&thure. Dolor humerieft doloriundurc, qua adiuto do- riumcum furcula, & (patulaalligatur,&quandoq; eft fixus in ea,quandoque ad /patulas extenditur.proptcr in »>». fimum fitum,&motum. Etquandoque vfquead ma- nus,& digitorum extremitates velut in ifchiatico fit. Et caufaeiussftconfimiliscauf? dolorisaliarum lundtura rum,propria,& excommunitate, plurimum ad cerebru fiiperius fituatum,&ad nutritiuapropellentiafurlum, maximc fi fit ventofa. Et figna earum funt m genere o> fimiliafignisaliarum. Curaquoqueconfimilis, differes tamen in membri natura, qux eft fuppofitio fupra vitse principiu,& vicinitatisad ipfumquaproptereftnecefla- rmm,vt apocruftica dimittanturomniacum materiam aptam defcendere ad illud proptergrauitatem facile ltn pellanr,propter fitu,& vicinitate, fed oportet vt extraha tur ad extraquoquo modo, vt fuperius di£lti,& cum pro prijs dolor fedetur, quoru quarda funt fimpltcia, quxdi copofita. Et ex fimplicibus, elt in frigido, oleii maftici- num,& coftinum,& aquaardens, iundtura elt eflicax,et cxperta.ln calido vero,oIeurof&oleum cbam^mehfi- mul mixta,& alia comunia oibus fuperius numerata.
De dolore dorfi. Cap. 4,
DOIor dorfi eft fcnfus reinociua: imprimcntis mali Dc! ° r tiacomplexionis, veleontinuilolutione,vel vtraq; ¥ "' " in concatenationibusfpondyliumdorfi, &eftvtplun-
Studeasouoquelocum particularem cligere, vbicaute- D mumgrauanuus,&extenfiuus. Erquandoqueeltincol c ' u f'
rium fiat, & elt fontanellaillarumpartium pr?did:aru inrcr duos lacertos,&chordasinuenta,perquam venar, tk ductus funt naturaliter tranfeuntes. Sic ergo illuS ibi dem imprimas,vt aperta cute virtute cauterij rarefianr, & aperiantur fic, vt materia corum fluere confueta expi rct,non aurem totaliter incidatur, ne nutrimentum fu- biechs particitlis auferatur,nec vtlacertumnerutim , vel chordam attingat,ne fpafmus fubfequatur.
Mdut Uc't Modus eft,vt iaceat infirmus fecundum figuram ma *'■ gisaptamappofitioniipfius. Elt vtprohibeatureimo- " tus, & * conferuetur eius circuitus doloris, & tunc im- pleatur medium eius fale, & ponatur defuper parum o- let,& ponaturdefuperpannis. Etigniatur cauterium au reum, vel ferreum iulto mo.lo; & mter locum,& ipfum inittumentum mittatur,quodprofundationemcauterij regujpt fic; vt cutem rotam perforer, tranfeatq; vfque ad carnem,& ad vias perueniat, vel earum fuperficiem, & non vkra: deinde repleatur lmpreflioadipc, & fuperpo-
* ibfcrue- fttr.
lotantum,&quandoquein dorfo,&lpondylib.eius, & cft,autacaufisintrinlecis,autextnnfecis. Siabintrinle- cis,aut a proprietatc,aut a comunitatc, propria funt ma- la complexio quxcumque, plurimum frigjda, puia, vel cum humorisvitioj&plurimumfrigido phlegmatico interclufoinlacertis,& chordis intermedijs fpondyli- bus, & inuolutis dorfo; aut replente illos, & trahentc , feu extendente: vtindolore iundturarumcontingir,aut molliticante,& lubricum faciente. Vnde accidir difloca tionon confirmataadalteram quatuorpattium,quare accidit gibbofitas,concauitas,arcuatio,torfio,et afthma, ficutinnuit Gal.autventofitas interclulaineflefranges iplum non complete, nec fridtione magna, quia tunc ef- fet mortale, aut apoftema. Factus autem acommunita- Lo<o te,auteftpropter repletionem venx magna:excen(£etu- pta dorfum, auc propter apoltemara, vel vlcus pulmo- nis, & cannx eius, vel proprer afthma, ex quoaccidit dillocatto,& gibbus,vt dixit Hippoc.aut propter comu-
liuatem

FRANC. DE PEDEMONT.
m
f jl|:
B
)!
1
mtatem matficis cum patitur fuffocationem, aut cu ap- propinquat paroxyfmus menilruoruni,aut cum appro- pinquat tempus partus, aut cum appropinquat hora cri- fis ex matena declinante, vt euacuetut criticc per regio- nes inferiores, cuius fignihcano dolordorfi eit factus. Aut a caulaextrinfeca eit, vt a labore nimio,& ex i 1 ia eit faiius a nimio coitu, & ab onere rci grauantis, &a per- cuiiione,& a cafu facientibus diilocationem,vei iepara- tione,vel fractura,vel apoftemate.
Siergo iit a caufa propria manus innuit dolore in eo. Et (i fit a rnala complexione pura, qualitas a6tu calida, vel frigidaindicat,& fenfusinfirmi linegrauedinefen-' tiensillam,&iuuaturacontrano, lxditur veto a fimili, &eiusinc^ptio eitpaulatim,&fieft humidanonexic- cabic oleum,quo inungetur,fi ficca eft,exiccabi t i'lud,& praxeffit febris, tames, & fluxus, & vigilia?, laboriofus motus,nec caufarum antecedentium,figna eiunt. Si ve- rocum humSte fucnnt, figna caufarum antecedentiu •, fcilicet repletionis cacochymix oftendent regimen prs- cedens,exeuntia,& circumftanti? fimiles,necnon,& gra uitas lociquandoque paulatim incipiens,vel extenfio, fx fueritventofus,veldislocatio lundkuratum fiens, vel fe- quens. Si vero fit abapoftemate.eftdolor aggrauatiuus maior,& fcbrisquandoque, & malinaanhchtus,& pul fus frequens, & velox. In fa6to autem a communitate , non inuenit manus in loco dolorem, &hocfi acommu nitate fic abfolutus. Et fi fit a repletione vena; magna\fi- gmhcat repletiocorpons,& venarum,&extenfiodolo- ris 111 toto corpore, & dorfo cum caliditate, & inflatio- ne,& pulfatione in loco. Factum autem a communita- te aliorum membrorum difpofitioillorum membroru oftendit, & fimiliter fa&um a Jabore,& onete,pLXceffio ipfuin indicat. Ecfadtum caufacafus,&percuffionis, &gibbofitatis, pricelho eorum per infirmum tibi indi- cata manifeflat, & fenfus vifus,& tadtus tibi fraCturam, & feparationem, & dislocationem ab illis lntroduttam indicant, & demonftrant.
Cura doloris dorfi ex fumma doloris cura' iun£tu- rarum exiltens,cum fit /pecieseius, eft dua: res, fcilicct , caufo impnmentisabiciilio,&dolons(edatio,fiquide fortis fit, & intolerabilis, quod elt raro, nam fi paruus exirtatjfolaeft abfciffio cauls, aufevendo enim eamfi- mul, & dolorem auferemus, & noneconuerfo femper. lncura ergodoloris quandoquead (ymptonia,&dolo- rem prius inftamus cu fedantibus,& plunmum ad cau- fam mtendimus cum abicindentib.quandoque vtrunqj HefidMti- agimus,proutfuprain cura ioda:,clt didtum.Sedatia do- tus ddtri. j orem vehementem funtduplicia a complexione,& pro prierate-, a complexione funt duplicia,fciticet calida te.ni perate,& anodyna, frigida, apocruftica, & narcotica, fi- cutiiipraincuraarthietica:dictueft. Pnma luncin mi- tigationedolorisconuenientia. Sccundafimt vitanda,et maxune fi fint fortiter ftypiica,& exteiius applicara,ma ximecum inimica fint neiuis, &offibus,materiam re- pellant ad interiora,& pnncipalia. Tertia non (untcon- cedenda cum plurimum caulam imprimentem non au- ferant,fed detineant, & naturam mortiticando dolorem fedent,vel mitigenc, vndemendofa dicuntur, vndc noa competent nifi m cafu, vt cum prima non fufficiant, & doloris potentia ad intolerabilitatem perducanc, licec il- lud fic raro, fedopottet,quod miniltrenturcum modo fupcriusdicto. Qjx a proprietate funt fedantia fupenus . ' diximus, fimphcia, &compofita,abfcindentiacaufam ' func. Nam fidolorfica mala complexione contraria al- terabunt. Etquia,vtplurimumfrigida,ambulatio, & exercitium curat, & regimen calidum m alijs rebus non naturalibus,& propne m cibis,& potious-,cibentur ergo aqua cicerutn nigrorum •, &afparagis cum acoro,& vi- telluouorum, & carnibus columborum , & iure gallo- rum,& potentur vino iubtili vinofo parum lymphato. Etexcenus calefaftoria approximencurexfridtionibus cum manibus calefadtis, & iacccllacionibus.ex chama:- meio, pulegio, origano, calamentho, lale, & fefeli •, eft tmtr. proprram, &.oleis, fcilicer ruuceo,coftino, iauri-
Cma ;
E no, nardino, velde lilio ,quodeft mirabile,vel deanhe- to,vel de ftvrace. Et propne fi fic ex communitate dolo- ris,& renum Et ex ceratis ex pndidtis cum oleis,& iuc cis pra:dictarum herbarum, & torrefadtis cum coprel- fione inunctis, & balneis calidis,& cmplaitns ex prsedi- dtis,& ammoniaco,opopanaco,iagapeno, & bdellio.
Etfifueritcum humore,fiquidemfueritianguisre- plcns venam illam fupra dorium extenfam, phleboto- mia de nigra,vel de faphena eft conueniens, vel hchiati- ca, vel qua: fub poplite eft, vel de hxmorrhoidibus. Et fubfequenter vnctio cum aliquo leui frigido, ve! oleo ro fato,& balneo frigido potentia, & non adtu. Etpotus a- qua: granatorum, & fimilium.
Si veroaliushumor,fiquidem cholericus hiera Gal. ln %onfortata cum diagridio bene reprelIopra:cedcnre di- ** geftione cum oxyiacchara.
Si vero fuerit phlegmatica, hiera: magnx proprie, vt In eft hiera colocynthidis,hiera Logodion,& pilulg fa:tid?, ""' p &deiagapeno,&dethapfia,pra:cedcntedigeftionecum fyrupo acetofo, & compofito, vel fcillitico, vel gcenia- bin,vel oxymeile fimplici.
Si vero melancholicus,quod eft raro, pilul;c delapide lazuli iuntconuenientes,pi£ecedentedigeftionecum iy- llC4 ' rupo ex acetofa,de buglofia,& boragine,clyfteria trahen tia ,qu .-E ex affaro,centaurea,polypodio,agarico,colocyn- thide,& hieris, & deriuatio, & euacuatio cum vomitu, deindecalefaetoriapi£edi(5ta,& balneathermatum exfu nus,aquis lalfis,& fulphureis,&cum potioncex theria- ca diaceileron, & diatrion pipereon, &cum inunctioni- bus de euphorbio, & de rerebmchina, & oleo apoftolo- rum cum emplaftro degranislauri.
Etfiquidem fitexvento poftpra:di£tadeturo!eu de cherua,& vcntoiaappliceturloco, & (acculiex milio,& fale, veHulphure. Et iiat vndtio ex oleo nardino,& ruta- ceo. Rubificantia quocjueapplicabis, aut enim refoluct ipfam,aut ad cutem dorfi ducent eam .
Etfiquidetfi fit humorlubricans,&mollificans,fa- Q ciens diifolutionem, poft purgationem, & euacuanone applicentur epicheroaca,&emplaftraexiccantia, ficut eftfpongia marina rccensinfuiainaquaaluminis cum fale,baurach,fa enitro,cinere,fpuma maris,myrrha,fan daracha, fulphure,diffolutis m eo,vel in lixiuio, vel aqua marina, & vino,& emplaftra fadta ex eiscum cala menthis,baccislauri,cypero,& ftyiace ficca., Et fiquide materiaex aliquo membrorefunuatur, illamex il'o eua cuare,& deriuare,confortare, & eius viasapcrire, & ex- purgareoportec, necnon, &-dorium confortare,ne rcci- piat,vt iuperiusdictum,& hoccum fncitiOne ficca ,vnde Galen ait,quod fridtio,& maximeficca, prohibet pcrio- dos doloribusquibufdam, quiin membris gencrantur, Dc & generari folenr medio tempore afiiimpta, & maximc* / Jlfa \.j°~ m . ante duas hotas paroxyfmi. Confortantur enim ab ea mebra,vt minus fufcipiant ea,qus affueta infiuunt rhcu maca,& hoccommuneomniumeftxtatum. Siverofit ab apoftematein lacertis,& chordis ipfiusjcura eit, cura apoltemans,vc iuperius habuifti. Etfieftexpropmqui- tate rermini menftruorum partus, velcrifis,cum tem- peratis, & anodynis fedantibus dolorem, & iuuantibus motfim matena* abique eo,quod inducant ebullitionem in ea,& motum fortem,qua: funt nota.
Et fi quidem factus iuenr a nimioonere, & moturei grauantis, & percuihonem inducentis, & dislocatione, ac percufiione, vel fraclura, cura eius eft tres res, Prima '• eft ccffatio a motu oneris ex delatione,ac percuffione, & inun&ionequietis. Inquicenim Hippo.in omni mocio- necorporis cumcaepent quisdolere, quiefcereftatim , remedium eit. Secunda eft nutritio cum cibis, & poti- busnutrimenti, &fimiliter fi fiat a coiru. Tei tia eft cu- radislocationis,& frattura?,quamdicemus,(fi Chnftus voluent)qui fit benedictus. Etexconuementibuscum propnetatem fedando dolorem dorfi,funt fimplicia,& compofira. Etexfimpjicibus eit ok-um veteris naragi- lis,ideft nucis indicx: confert enira dolori dorfi,« ge- mculi, & fpinachia dolonbus cioffi fauguineis, & pr OT .
prie '
I

DE ^GRIT. IVNCTVRARVM-
i r i
oMedicame jtd dolortm dtrji.
pricgcniculi calido. Oleaaderciolori dorfi valer,& ge A pnmenribus, qui vn obique;unt e?dem,& funt mrrin - niculi antiquo more emplaftri fuperpofitum. Erdeco- <Sio afparagi bibitur propter dolorcm dorfi, cicer con- fert dolori dorfi maiorana ii ponarur in ceratis, & linia- rur fupcr eum, & inguina,magaleb eii bonus doloribus dorfi,cvperus confcrt,& ihingitdor(um,& neruos,fefe- Iisconfert ,roha.i. auellana mJieadifiumpit ventofita- _ tes in dorfo, & ex iucco fit ceratum ad dolorem dorfi.
Compofita deinceps fequuntur, receptiopilularii dc thapfiadefcriptioneDemocriti conferentium ad para- lyfim,dolorem dor/i, genuum, & ancharum,iunctura- rum,5c podagr^ Rec.aloes,turbith,hermoc!a.ana vnc.x. thapiia:,acori, (alis naptici,pulpi colocynthidis,agarici, granorumherrnel,bdelIij,(agapeni,anadrach.ij. zingib. macropi.mafti.finapis,anifi,cofli,anerhi,anadrachm.i. epithy.my robala. amboium ,ana drach.v. conficiantur cum aquacaulium, 6c aichechen.anadrach.iij.dofiselt, drach.ij.cum calida
lecx,& extrintecx. Et intnnfeci iunt proprix,& exco- munirate. Propri.x funr vt plurimum materiales, & humoresalteranres iundruraripfius partes& extenden tes replendo,&iecundum plurimum fun: phlegmati- cx,& ventofe j deindefangmnea;, deinde melancholi- cx : deindecholerica:;& quandoquemixta!. Excom- munitateverofuncplurimum matricisceruicis,& ex permutarione materis: pafliontim eiusadancham cui appodiatur. Etquandoque propter viciniratem.Inquit Hippo.fi matrixin vertcbro pofirafeceritfanicm, ne- s.afhi.f*, celfeeftcommotum fieri. Etextrinfec.e funt plurimum cafus,percu(Tio, &debilitasfequens feliioncm liiperre- duram,&afiiduitatem equitandi infuetam, (altum, & ambulationem forrem.
In accidentibus vero eorum differunt, licet enxm in membro,fcuiuncl;uraancluconueniant principaliter, differunttamenquantum ad circrfcriptionem, (eufir-
Con ecflio pilularum dedende, & eft fpeciesgrami- ^ mitatemeiusin ea,&exrenfionem,fienimdo!oripfius is,vel carapuciajconferentium ad torturam, colicam , eft fixus,'& perm
nis
dolores dorfi,& genuum,& omnem dolorem,cuiuscau fa eft phlegma craffum, viicofum, & vetoiitas craffa. ri . cinnamomi excorncati a cortice fuofuperiori, dequo proijciantur lingux reperta: interduofrufta, & grano- ium,addeti:'.o (ucciliqui.agarici,aichechengi,& herbx cupatorij, abfy nthij,ana partes a'quales, tere, & confice cum aqua,& informentur pilalx paruar,& llle qui de eis facit pilulas, inungat (uas mauus ex oleo de baKamo, & odorifero,dofisearum eft, adrach.j.v(que ad ij.& fitfu- per cas cibus zarabcgic i,& funt alchingi.
Piiuix dc opopanaco li(a(emoni,conuenientes ad do- Ioiem genuum, & dorfi, & paralyfim,& torturam.§c. zingib.macropi. thapfixind? j myrob.citrino.embli. & beli.myrrhx,turbith, fcammoncx,croci, cafto.ana vnc. ij.opopanaci, hermodacty. fagapeni, bdd. ammoniaci, pulpx colocynthidis,anadrachm.x.aloc:sdrach.xx. In- fundanturgummsinaqua caulium, & conficianturcii cis medicinx,& informentur pilulx,dofis efl,drac.ij.
Pilulx de euphorbio cofcrentes ad paralylim,&moI- lificationern ,& humorescrudos defcendentesadner- hos ,& membra. Recipe agar. pulpxcolocynthidis, eu- phorbij,fagapcni,anadrach v.aloes,drac ij conficiantur pilulx cum fucco faluix,dofis,drach j.& fem. ciyltirdt»- Eilij Serapio.Clylter conferens ad dolorem dorli, &
fhtu. colicam:& foluir humores craffos, inteftinisinferio ribus confcrt,& ik hiaticx, & dolori antharum .ri .fem. lini,fanugrx. centaurex uiaioris, & minoris, ana P .j. mcdtillxcaita.vnc.ij. baffach vnc.j.& lem.ficusnume- rox.furfuns,(alisiudi,ana vnc.ij.chamxmeli vncj.feifl. cheruxconrritx vnc j.fagapcni, opopa bde!lij,colocvn- rhidis, nallurtij, amygda.amararum contritarum, ana drachmas decem,'3c ex virgis malculinis numero v.cau- lis,ficlx ru.ana vnc-j roquantur cum vj.lib aqux,donec remaneant dux, & colentur,denturex ca P.ij. Etinde- fcriptione a!ia dux tertix.Iib.j. baurach tertij.ij &olei
fi(amini ,o!eioliux,anavnc.j.olei debeen vnc.(em.o!ei j) htcr,&podagrapropterficum membri,&longinqui
&permaneatiniun6lura, & circufcnptus di- citurdolorancha:. Cum veroextenditur perlacertum, & neruum latumretropercoxam inferius, lfchiaticus. propr;enuncupatura fchia,quodcoxaeft nuncupatu. Sic quoque licet incaufis conueniant quantum adea- rumfpeciem, differunt tamen quantum ad quanrira- temipfarum. Cum enimcaula elt itabilis, & firrnain loco minoris quantitatiseffe digno citur,quam cum extcnditurp;r ncruum idemprxitanrlo nocumentum in toto, non cnim nifi lua multitudine ampliatur tan- tum,& ad ram remoras extenditurpartes primanon di miffa. Quandoque enim, vrdtctum eft,adcoxam ex- tenditurper neruum latum, ficut Abuha.dixitper ve- nim venicntem ad vtrumque pedem, ex parte inferio- ri duarum partium venx orientis a gibbo hepatis, ficut dixic Rafis. Credo enim, quod materia illafit in vena , quamreplet,&transfunditur abea ad illumneruum, &impedit motum. Etquandoquepermutaturdeiun- C (Sura,& elt in neruo laro, & quandoque vfque ad genu, & impeditinchnationem, & eredtionem. Et quandoq; vfque ad crus, & pedem, & impedit ltationem; quan- doquefinaliter vfqueaddigitosj&impedit firmitatem, & quancloquefua multitudine ph'egma mucilagino- fum lubrificando,& mollificando ligamenta, piociucir, vt vertebrum de pyxideanchx refiliat fortis, & re nte- gratur,et accidit dis!ocatio,& claudicat modo(nifi vftio ne fanantur,)vnde Hippo.inaph.a t. Quibuicunque ab "
ifchiatica moleftatis vertebrum refilitToras, & lterum ^ reuerritur inlocum fuum,histabefcit crus, & claudi- cant,fi non vrantur. Conueniunt quoquein fortitudt- necurationis,fortioris,difficilioriscnim, qux funt,qua doloresaliarum uindturarum propter 'oci profundita- tem,licetdolor humeri, & fpatulx finr pcricnlofiores, propterpropiuquitatemadprincipalia, licetquoque cu renturdifficilius. Cum verocurat; funt, & eradicantur earummaterix,redeunrfacile qualibet excaufa.Simi-
defpica,vnc (em.mifceantur,& clyfterizenturex ea te- pida,& quandoq^fit fmegummi. Aliud.fe.ainmoniaci, (agapcni ,opopanaci,farcocollx,ana vnc.fem. fi<idantur cum vrina tauntribus diebus,&clyltenzeturcumeis inquantitate vnc.iiij.&omni dicquinq; vicibus,alias, diebus.Abuha confedtio nominataimperialisconferes ad ditficultatem vnnx,& dolorcmdoi fi, & debilitatetn renum. & dimitte fpacio trium, vel quatuor rcgulo- rum,vel lunarum.
De dolorc anchx, & ifchiatico, & medicinis eius.
Cap. (,■
DOIoremanchx quandoqueantiqui ifchiaticuap- pellarunt,quodeft,quia conueniunc incffcntiali- bus,licet io accidentalibus differant earundem. Conue- niunt quidem in effent :alibus,(cilicet lnmembro, fcu loco pnncipaliter patiente, qui iun£turaanchxeffe di- gnofcitur,cum fit ex fumma lunctiiratum doloris,am- bocnimin eoincipiendo conueniunt,& in caufisim-
tatem;dolorcs vero luncturarum (uperiorum manus tardius, propter fitum,& piopinquitatem adprinci- palia_^.
Signa caufarum eius ex generalibusfignis funt in prooemiali capitulo nota, licet difficilioris inueftigario nis fint nropter materixprofunditatetn, & diftantiam fenfumaiorem,& ipfarumcogniiio poteftarbir a iex fpecie,&quantitatedcloriscircunfiantijs,iuuantibuS, & nocentibus,& exeuntiius;licctex alijs minus.quam dolor iundturarum aliarum,propter prxdictam j ro- funditatis caufam.
Curaeiusconfimilis curx generalidolorisalfaruni c * r *- itinctimrum,quia arthretica d:citur iutatum ab eo dif- fercns,mquantum naiurxmembripronria mcdicami- na,&remedia localia apocruftica,& diaphoretica (uis approximando partibus variatpropter firutn,cum ma- teria in ipfofirpofita in profundo, &adlocum profun- dumcurrar,& proiade extrahetibus, & rcfoluenrihus
cgeat

FRANC- DE
egcat fortibus,apocrullica exterius applicanda, & inte- rius, cum clvfteri ipfum recludent lbide, maxime fi fint fortia,& ftyptica,ibique retinebunt, & mukiplicabunt, & multiplicata nocumentum diffolutionis, quod in pl- fura eft ex fe rmpriment magis, & condenfabunt, quare ditiicilius,& tardms refoluetur,licet rariffime lapidelcat propter amplitudinem vacuitatis iundluraj, & eius fitCi profundum. Quapropter caloris inHuentiamplusreci- pit alijs exterius htuatis. £t fortalfe ipfam ad principalia repellentpropter propinquitatem, cum plunmavis fue- rit,& fortis effufionis,ficut in dolore humeri,& fpatulx- fuperius di&um eft.Quare oportet,vt cum materiam in principio fluentem ad lpfam retinere volueris, & dolore impreffum ab illafedare,approximes illa debilia,qux defendunt membrum vellocum,materiam fluentem re ftaenent, non repellanti&indent, vtliint fortiterftypti- ca,qux materiam ibidemretinedomultiplicent,immo fint debilia, fi materia iit calida, & fubnlis, vel fint ali- qua calida eis mixta, qua: exceffum ftigiditatis contem- perent, & iuuent in penetrando, fintque ex lenientibus fumpta,qux mollificando ledant dolorem, & materiam refolutioni ada;quant. Velfaltemilla dimittas , & fiat occupatio in euacuatione cum phlebotomia venx ma- gnx,quxrefpiciat membrum, fi quod mittens fit,& a re cipiente deriuet cum traftione eius ad contrarium cum ventofis,& emplaftris,&alijs dolorofis, & cum plilebo- tomia vena: lfchiatica: in ftatu, & ex quo declinauit, & ceffauit fluxu,vel (aphena:, (i dolor fitleuiornonexten- fus in fylueftn, fed in domefticaparte, & cur natura po- plitis,& propriecum materia eft in fupremo,quam(quo niam ex propinquiori educir) prx illis eam Galen. com- mendauit,& ex venis, quxphiebotomantur eft vena in- ter minimum,& fecundum pedis, fi materia in inferio- ribus lam exiliir; phlebotomiaenun huius venxeft ma- ius iuuamentum,quam ifchiaticx,& faphen^ in hoc ca- fu, ficut phlebotomia faluatellx manus eft maius iuua- mentum approbatum in agritudinibus hepatis, & fple- ms,in hoc cafu pr^did:o,& m quibufdam fanguifugij lo- co phlebotomix appiicantur. In reliquisautem rnem- brorum cumeuacuatione ex vomituprimo,deindecu clyfteri,&pharmacia leui,deinde cum forti,& eradicati ua prxcedente digeftione, vt fuperius dictum eft(nifi do loris fortitudo ad refolutionemperducat,)licetiIlud fit rarius,quod fi accidat,apocrufticis fortioribus, & narco ticis vtendum,melius enim eft augmentum materix , quam corpusad relolutionem perduci.In ftatu vero, & declinatione oportet,vtocctiperiscircamateriam iam fluxam cum reloIutione,fint autem refoluentia, ficut,& omnia aliamedicaminainea, quaminiundturisrclig.s fortiora, & leptomeris fubftantix propter fitum,& pro- funditatem, virtutem babentiaattracifruam ad exterio- radc profundo ,& manii'clKa,qualia (unt ventofx cum igne,vel (udtione,& fcarihcatione, vel rubificaria, vt vr- tica,calamenthum,& fimilia,vt'finapis,gummi, ruta agreftis,ftaphilagria, pyrethrum,nafturtium, & gum- ma pini, & pici commixra,attrahir enim, & refoluit cu perduratione,& veficantia,vt funt thapfia, mel, anacar- di,cxpe,alliaemplaftrata, lacficus,& tithymalli,quibus nnfcenda funt aliqua Ienientia,ne (iiaforti refolunono craffum dirnittant lapideum, qualia funtadipes, & me- dullx. Etfi ventofamateriafueritcum ventofitateex- rrahentibus, & refoluentibus ex habitisexteriusappli- catis,qualia funt, qux ln inflarione ftomachi, & cura_j tympanitis funt didta.
Medicaminapropriaad ifchiaticum dolorem fimpli- cia,& compofita nunc dicemus, ventofationis modum adea prxmittentes,& eft vtaccipiatur ventofaduorum orificiorum,vniusautem orificij fecundum magnitudi- nem anchx,alteriusftn6ti,cumquo aer fugi p (lit,& ftri(5tuclaudaturbene,&in amplomitrat"ltuppaigni- ta fufficientis quantitatis,deinde applicetur fuperan- cham ,deinde ftrictumosdeoppiletur,& fugarur betie per ipfum,quantum poflibile eft, &dimittaturduabus koriSjdeindeauferatur, & tergatur iocusjdeindc vefici-
P EDEMONT-
E tia miniftrentur, fi expediat. Et ex medicinis fimplict- bus,& propnjsei, & frigidx eft affarum fecundutn om- nem modum adminiftrationiseius,& proprieinfufio eius, quodconfettifchiaticis,&dolonancharum anti- quis. Cinisadmecumaceto fuperpofitusconfert lfchta- ticis,ireos clyfterizatum, & cortex capparorum confert ei,&baliamum confert ifchiaticisbibitum. Ethyperi- conisdeccctio cum vinobibita quadragintadiebusco- fei"t dolori anchx, & ifchiaticx, & fana t eum, decorXio afparagi bibitur ad ifchiaticam, nalturcium confert, & ebibitum, & clyftenzatum, & emplaftratum cum ace- to, & fauich hordei,& cum inungitur locus melle,& iu- perafpergitur puluis eius fedat dolorem.Sordicies capra rum ladtantium vtiliseftifchiaticis emplaftrata delup, &attramentum Affyrix clyfterizatum cumvinocon- fert. Ex ftercorecaprarum,& vaccarummontanarum fit emplaflrum ad ifchiaticam, & aquaoliuarum (alita- rum clyfterizatur ad ifchiaticam ex aqua pifcium falito- p rum, & fucco alhafce, fauich, & vinofit emplaltrum_>» ad ifchiaticam,harmellinitumeftbonum. Colocyn- thidisaure. coniert^, frudlus arbons lauri confert ifchiaticx.
Cham^pityos cum melle bibitum quadragintadie- bus (anat ifchiaticam. Omnes pattes apij fumeron funt conucnienres ifchiaticx. Muriconfertdolorian- chx,& ifchiaticis *eft, & propriealbum confert dolori- * etUm bus vtriufque anchx, & iun6turarum, & petroleum, & proprie album,pcnraphyllon confert doloribus vtriuiq; anchx,origanumconfert doloribus vtriufqueanchx, fcammonea cum fauich, & aceto liiper dolorem anch^ moreemplaftrifuperponitur,ruta confert ifchiaricis bi- bita,&more cmplaftn fuperpofita cum melle. Kubea nndtorum datur inpotucummellicrato,&confert if-. chiaticis. Ex calamentho quandoque fit emplaftrum ad ifchiaticam. Cordumeni confertdolorianchx phlegma tico. Qoftus elt bonus ifchiaticis fuperpofitus,vt empla- ftrum. Abrotani decodtioconfertiichiaticeantiquf dif- G ficili. Etenulafulen decoquiturrum mellrcrato, & fiat emplaftrum ifchiaticx. Ex lupino fit emplaltrumfu- pet ifchiaticam, finapis confeit, fru&us litij confert ei.
Calidx verooleum ablutum, & althxa cum adipe anie- ris,decoctio radicuni papaueriscampeftris m aqua, da- ta in potu confert lfchiaticx calidx.
Ex folutiuis fagapenum foluit materiaS phlegmati- cas,que funt in vtnfque anchis,bibitum,& clyfterizatu, euphorbium cum fpcciebus mixtum, fcihcet pipere,cin namomo,& fimilibusconfert ilchiaricx; & educit ma- tenas frigidasex vacuitaribtisanchx. Ammoniacu con- fert dolori ifchiatico bibitum cum melle,aut aquahor- dei, &educit materiam ancharum.
Clyfter ex centaurea confert ifchiaticis , & educit OyJ ,tra "' phlegmaexanchis,&fi:nihtcr fuccus,& decodtio cucu. afini.clyftenzatus, & decodtio alllorum,quoniam edu- cit phlegmaexanchis,&fanguinern. Agaricumcufy- rupo acetofo d;.tur in poru ad lfchiaticam. Turbith etia confortati& colocynihis,fecundumomnemmodum adminiftrationiseius.Radixcucumeris afininiclyften zara epftliemata,& emplaftrataconfert iuuamentum magnuW ilchiaticx. Sarcocolla educit humores craffos ab anchis.Etgrana regum trita,& coda 111 luregalli an- tiqui. Et fcammonea educitex eis materiam caiidam.
Compofitxverolunt,quxcomponunturex eisfecu- Cempifit* dum diuerlas mtentiones generales fuperius habiras, & fpeciales,hicattendendas.hxqtiibuseft medicame Her metis,quod eft proprium digeiens, & adxauans mate- nam fngidam, &eft mirabi!e,quod Kecip. chamxdry- os,gentianx,ana vnc.viij. Arifto.ro. vnc.ij. fem. rut^fic- cx,lib.j. rerantur ,& cribellentur cribello fubtili ,dofis cochlear, ideft cu aqua mel!is,vel oxymelle fcillitico lo- co eius;demdepurgetur cum vomitiuis fortibus, dein- decum folutiuisvenrris.
Ex vomitiuisfecundum nos eft,quo I fitexfiorecum fem.geniftx, cum aqua calida. Aliud Scrapionis. H eci. finapis vnc.ij. baurach. vnc.j. condvfi, dumch.ij. teraiiT
turj^ -

DE ^GRIT- IVNCTVRARVM.
A
I IZ
BttanHi
'tur, & cribellentur, & dentur in potu cu aqua anethi. ,Aliud Hippo.& titcum comelHonecxp^narcifli.
Exfolutiuisad itiatcriara frigidam propne, (untpilu lide erapino, de hermodadty. piiulx etidar, pilulx de thapfia, pilula-deftyrace,&pilulsiuuamenti. Ethiera hermeris ad pr^ieruationem fumpta m vere eft iuuatio, & eftexperrum. Pilula:cxpert£eaddolorem anch?, & ifc'iiaticum, laxatiua'; 6c proprie rheumanzante mare- ria a capite Kec.turbith vnc.uj. zingib.dra.lemis cetau- re?,colocynthidis,anadr.ij.& femis. /agapeni,dr.s.alo- esiuccotrini. vnc inj.rol lagen .T ,mafticis,anadra.s dia- gridij repreffi dra.i.&s.Connciant ur cum fucco rapha- ?«»« , ti n '>dofisdrac.s.
Medicinaoptima ad dolorem anchar.recip.pulp?co- um locynthidis,drac.v.paiTularum linegranis.P.j.builiarin 11j lib.aqtif donec remaneat tertia pars,da tertiam parte, cducit enim xx- vicibus ex phlcgmate,et humorc crudo.
Aduertendum, quod quia/blutiua,&euaciiatiuain tali paffionefunt fortiora,& cum materia nonpoftit ni- fi reiterata euacuatione eradicari, oportet vttaliacum interpolatione mimftres;&in mediotemporis natura cum cibis,& potibus, feu forbitionibus confortes Medi cus enim ficut Galcn. dixit,eft naturxadiutor, tuncau- tcm petfecte adn»or natutx eft,cum cius cotranum de- ftrui:,& ipfam fortificar, & fuftentat, quod Hippocr. in fuoregimmeadtiuorum docuit,cuminquit. Cumphar macauerit (orbitionibus vtere. In quo quidem tempore fi mdigeat minorabis cum collynjs, & digeres,ii quid rc fiduum eft digerendum cumantidotis, quare alia com- poiita medicamina funt fubiungenda.
Inquit Abu.ex embrochispoft purgatione mcdicin^ conuenientibus ad ifchiacicam reloluentib.refiduu ma- terise<l,vtfumatur oleidealchanna,lib.iaceti,lib. fe- mis.nitn. lib.iiij.cardamomi.vnc.fernis. hyftbpi vnc.fe- mis,& bulliant(imul,etin eis (ubmergatur lana,&eua- poreturexealocus.
Ex balneis funt balnea thermarum prxdidla fecundu ( matcrixexigentiam, vel artificialiter conftitutacxaqs, & medicinisfimplicibusrefoluentibus prxdidtarupro- . prie. Vnctioncs ad idcm poft prxdictaapplicanda con- uenientes funt,qiue fiunt ex oleo de pvrethro,de euphor- bio,velcaftoreo. Cerata conuenicntiafunt,quxexali- quo prxdidtorum oleorum connciuntur, & cera,quonia facit perdurare in locooleumcuiad mifcetur. Exem- plaftris refoluentibusillud,quod in profundo remanfit, eft emplaftrum fadtum ex ftercore caprino,& aceto for- ti. Eftenim ficut emplaftrumde (inapi,&eomeliusac iuuatiuum magis.
Aliud Andromachi. i^.picis. P.j.fulphuns viui.P.j. contriti,(icutakchol.mifccantur, &linianturfuperan' cham, & ponatur fuper charta quoufque cadat per fc . Et aliqui faciunt ex duabus parabus picis, & cft debilis.
Aliud expertum valdc. R&ip.radicum thapfiaein ?(ta te dum elt viridis,& contere, & conficecumcera,& in- uifca eam ad ancham, & dortiim, & liga, & dnnitte a
/j. mtth*
Comnt.2,
EmlrachA" tto»
*&alneg.
TtnfUflrA .
Aliud. Recipefarcis viniaduft .T ,catapuciz,canthari- des,& nafturtij,anaconficecum fuccolcill«e.Aliudfim- plexinunge cummelleanacardi,donccampulleturlo- cus,&modus extrahendi mel exeo,elt, vtbulliatana- cardus in fortiaceto ad lgnem, & permittaturdiu bul- lire,donec exeat mel,& tunc illud cx aceto,& accipiatur,
& v(lii referuetur.
Aliud Galen. quod eft efficax nulla aliacura indigetiS poft ipfum, (acragnidi, vel (eraragi.i.thapfix viridis in f ftate decoque bene cum fepo, &apphc^uper dolorem anch?,vel arthretic£,& dimitte p duas Iroras, & cum (u- dauerit patiens intret balneum,<3<r auferatcmplaltium, & fioportet reitera. EtquiataliafuntfcrtisattraCtioms, locum habent poft perfedtam corporis euacuationem, leu mundificationem, non autem ante, quonia plus tra- hunt, quamreloluant. InquitGal. meminifle oportet. quod euaporantia pharmaca corpori pleno approxinata plus replent, quam euacuent, & magis curn fuerint for- B tiora. Clyftet conuenienspolt purgationem cumvomi tu,& folutioneventris, cum prolongatur egritudo pro- ptie,decoquanturcolocynthis,nafturtium,& radixcap- paris,centaurea,& cucumer afinuAs, thap(ia,& rubea, inaqua,& fiatexeaclyfter. Collyriumfiatexmedicinis excoriarioncm facientibus, & fanguinem educentibus, vt eft decoctio cucume.aftnini, colocynthidis,pyrethri, fellis taun,centauref,naftur.allij,rhapfix,&fitcum mel le,& lale,fortafte autem talxa fanant.
De dolore podagrx. Cap. 6.
POdagraeftdoloriundrurarumpedis,incipiensadi- rp, " l 'l T * gicis,&polhcc,quandoque a latere,quandoquea cal' caneo, & quandoque eleuaturad genu,& ad coxam, & eft vt plurunum quandoque dolor ilchiaticu s, & aliaru iundturarum eueniens proptertria,propterfitum infi- mum, propter remotionem aprincipal. &proptermo- cum, & laborem in fuftinendocorpus. Et cau(a eius elt ~ confimiliscaufis doloris aliarum mndturarum. Et vide
tur Gal.quodnon fit in ea,nec lundturarum aliarum do e _ afh ^ lorinchordis, & neruis,fedinlacertis vcnis,& cuteex- terius circundantibusprius,& deinde ligamentis,& va- cuitatibus iur. durarum, adqua: ex venis tranfeuntibus perillos effunilitur,quibus repletis, locaconcatenatio- num,fcilicet nerui,& chordar extenduntur, & fic dolet, & non replentur mfubftantia (ua,qucd (i replentur, fpafmarentur pod-igrici,& arthretici, cu fpafmus ex eo- rum replenone procedat,(ed conftat,quodnon fpafmat"', ergo materianon elt in eis,(ed in vacuitatibus iun£tura- ium,quaproptet Hipp.in aph.ad do ! ons iefidentiam s ct '■ materix lpfiusin loco fngido fituatx refolutionem ;cu dolor podagnc 9 , et arthreticusgeneraliter (it acutus, qa trahit mortem etiam,(i cholericus (it,& propriecnm re gimincprauo,terminum ftatuitdierum xl.non.xnij. di- xitenim. Quibufcunque podagricitumorcsfiunt his dolore detumeicente in xl.diebus relideiit- Et figna cau-
quatuor liorisvfquead fex,deinde ingrediatur balneum D farum fpeciahum, ex fignis caularum generalium pof-
aereum, cumque rorareiiicceperit, ingrediaturaquam, & tollatur emplafttum,& ponatur (upa - locum lana cum tragacantho hebdomada vna, & iteretur,quoniam fanabit.
St vero fuerit fanguis ineo mortificatus,cauteriz<2- tur cum aureo rubeo locus fanguinis.caurerizarione ve- hemeuti, vt currat ex eofanguis,deindeemplaftretur defuper ex fatina confectacumoleo,quoniamhquefa- citfanguinem.
Emplaftrum Rafis,quodextrahit materiam depro- fundo iundturarum ancha- vrendo.Recipe nafturrij,py- rethri,capparisana,confice cum aquacicerum,cineruin lignincus,&confice,& liga doncccomburat,deinde folue, & fi nigrefcat locus,bonum,fi autem non,iterum apponc,donec appareant ampul!a:,deindelaualocum cum aqua calida,vt cefletdolor ,&inunge locum buty- ro, & non conlolidentur vlcera, & quanto plus itctennt aperta, tanto melius.
funt haberi (upraincapitulogeneralienumeiatis.
Curaeiuselt limihscura: generali differensabea in fpecialib. medicinis ,& propnjs: ficut propriamembri i„ mi u,n* natura requirit,limplicibus,& commiftis,& ex fimp'ici busfunt quxdam conuenientia ineius fedatione,cti eft caiidus ,vt fanguis menftruus, & fperhia hominis fupe- rius iundtus, & laceiuscum opio,oleo,& cera,& axun- gia cum farina hordei fuperpofita. Expfyllio cum olco rof & acero fit linimentum podagrce,& dolori iumftura rumcalido. Etexendiuia,fpuma maris rofea valetpo- dagrx cum cera,& propnecum adipe anferis,& cafia (i. lenitur podagra, & iuuaturlactucaa(ini,acerum cii (ul- phurelinitum confert, licet per fe noceac neruis. Gaga- tesetiamconfert podagra?. Althitherbanitri cum cera- to ponitur fuprapodagram. Aerugoferri cum vino fi (u- perpomtur cum auro ex frudtu lauri, & folijs rorifma. mixricumacetoconfert. Mu(cus confertpodagra: cah- dx, lutum fuaue in principio podagr* hnitiun con-
ferc,

FRANC DE
fert, & lutum figillatum, & armenumcumacetopro- hibenr fluxum ad pedes, & manus, &ex hordeo fitem- plaiftrum cum cytonijs,etaceto ruperpodagram,& pro- laibet Huxum fuperfluitatum ad mndturas. Et fuccum delinitum cum aceto. Et deco&io fptna: al.ex lente,cum r * ^uich ponitur * emplaftrum fuper podagram calidam, l» Jrtpda. fuccuram linitur ad calidam emplaftrum ex mugal.
Ad frigidam vero itercuscaprarum montanaru cum adipe porci eft conueniens,oleum vetus, & anitolochia bibitur,&epitWmaturfuperea,&proprierofa. Etex folijsarborisclmabx,qux diciturchaurum fitempla- ftrum pulfationi podagrx, & oleo plumbi, & iuuantur qui bibunt ea, decoclio amomi bibitur ad eam, & fedef" in ea. Chamxpitys,fulphur cum nitro, & aqua eft bonu linimentum fiiperpodagram: caulis.uperpodagra po- nitur cum fccnugrte. & embrochatur fuper dolorem mn dtu^rum decoftio eius. Radixlauri liib cumfterco- re vaccino valet fuper podagram. Emplaftrum ex fale cum farina,& melle,hermodad:yli more emplaftri (up - pofiti cum farinahordei, aut mica panis pinguis,& vi- tellooui confert podagrte ,& fedat dolorem ftatim, & eft conueniens theriata omnibus dolonbus iunfturaru, & proprie in hora fluxuum.
Silutina. Ex folutiuis eft colocynthis,mel,& fua folutione con- fertei,& doloribus iundturarum hermodactVli. Grana reguvn contrita, & cocta in lure gailorum antiquorum educit materiam a iuntturis,& confert podagi\x,& tur- bith confortatum •, prxdi£tx enim conferuntdolori ge- nuum chiragrico, & cubid, quod emm confert iundtu- ris a principio,remotis,multo magis hic confert, q pro- pinqui funtipfi,'nifi fintexprohibitis;naturaerum in omnibus operatrix cft, medicus vero minifter. Ex ap- propriatis fimplicibus,& conuenientibus dolori genicu li iunt, oleum veteris nucis Indica:, oleander more em- plaftri fuperpofitum videlicetdolori geniculi. Etfter- cus vaccarum eft melius partibus alijs. Ad calidam ipi- ttfffiu di nachiaemplaftrata,&dulb.
f,«a£ri ex Excompolitisad podagram conuenientibuseft,fyru TtdT" 1 ^ P as fecundum inuentionem noftram adarquans mare- riam fngidam,qui i^-pedis coruini,pediscolumbini,iue arthretica:,chamaEpityos,faluia:,herba:nirri,origani,fl?- chadis,fpinx al.ana vnc.j. radicum fcEnieu-afparagi,bru fci,refidentium m aceto iciilx, ana vnc.ij-paffularum e- nucleataru vnc.j.amomi, acon,anavnos. Arift.ro. vnc. s.corncum citfi vnc j.florum rorilm. rof ana vnc.jvhor- dei.P.i.cicerum.P.i.zucch.geleniabiiijanalib.s.vel mel- lis defpumati,fi materia fuent valde fngidaya-affa r v.ifco fa,acetiprxdi£ti vnc.ij.Aiiusad calidam-K.endiuix,la- Otucx, virgx pa.lupulorum, coriandri,barba: hircinx, plantag.pediscor.ana vnc.j. radicum fparagi vnc.j.rcfi- dentisin aceto,paffularu, hordei,ana P.i.rof.vnc.i.fem. papa.& portula.ladtucx, & eudiuiar.ana vnc.s.zucchari lib j.mellis rofvnc.iij.aceti prxdicti. vnc.iiij lroratura- Mcdirnme c l ua ro ^mugar: vnc.iiij.& detur mane cutn calida. Uxatimim ■ Medicamen iaxatuuiniad pod.igram irigidam,&eft ad foda- Rafis.i^.zururgf i.hermo.olibani,&cymmi,anadrac. s '* m ' xx. contice cum fucco faluix in modum pil ularUm, do- fisdrac.ijcSficecum aquamellis,vel geleniabin.Aliud. B!. turbith.al. & gummofidrac.j. pulpa: colocynthidis, dra.iizingib.fcrup.j.malti. fcrup.j. ftxcadis ara.hyffopi, anadra.j.origani. lcrup.s. conficein modum pilularumj vel oxymellis, vel puluerem cum hydromelle. Aliudad calidam.Bi.myrob. citr.drac.j. aloes dra.ij.tragacanthi, mafti.anadrac.s.Conficecum (ucco (aluixin modu pi- lulai um,vel dacumaqua hordei m rnodu potionis.
Pilulx valentes ad podagramcalidam.^.colocynthi d'>,niafti.aloes,abiynthij,fcammonex,ana vnc.j.& tera iu' - ,& cribellenrur cum fucco folatri.conficiantur, &in formentur pilulx. ciyjlf *d Clyfteradpodagram.Ri.afari,mercurialis,malu?,ce- taurcac m i'ioris,ana vnc.iiij. polypodij.aga.i. ana vnc.st ial.geminx P.i.roellis communis vnc.i.j.hierxpi.fimpii cis vnc.s.olei iambucini vnc.ij.& immittatur, loluit co- ueaienter. Emplaftrum emendans nocumentum ftigi-
PEDEMONT.
E dorum, & narcoricorum indudtum in iundturisex mul ta mora, & longo vfu, & eit ltupor,& difficulras morus, difloluanrurfellacum oleo chamxmeli, & applicentur i hoceniniacquiritiuuamentum,& maturat, & facitre- dire caliditatem innatam ad membra, quxinfrigidata funt ex vfu medicinarum ftupefacientium,non iecun- dum,quod neceffeelt.
Aliud.i^.ziniar M.i.farin^hordei vnc.ij.conficecum melie,& emplaftra. probatum cft,vtdictum eft fuprain medicmis neruorum.
De medicinis difpofitionum, & accidentium, qux do- lonbus mndturarum lnlurgere confueuerunt, vel infequi. Cap. 7.
DIfpofitiones,&acridentia,quidoloresiuncturaru confueuerunt infequiifunt debilitas,& * laxitudo., * Ufiitud*. ipfarum diflocatio,duritics,nodatio,conuerfiocolIed:r
p humoris in lapidem; apoitematio,& conrractio; vlcera- tio,& aperrio,vtegrediatur aliquid groffunr m modum calcis,vel gypfi; &quandoque aliquid virulentum.Iun- (fturisiraque remanenribus debilibusprouidemuscum confortantibus fortibus, fimplicibus,& copofitis. Quo- rum ex fimplicibus, quxdam funt taiia a complexione, vtfunt reducentia ad remperiem ,&adiuuantiapartes ipfatum,quxdam a proprietate, vt funt,qux fupra in ge- neralicuraiunt indu£ta,cum quibus recipientibuspro- uidebainustudturis. Etexcompofitisfunt rhenacaan- tiqua, mithridatum, & omorufiajconfortant enim iun- dturas,&c.membra, & reliquam mateiiatn re/oluendo confumunr. Erexexpertisfuntea.quxinnoftroantido- tano funt fcripta,& ex illis eft aqua,qua iundtur^ debiles euaporatitur, & fomenrantur, & embrochantui i f& cpi- themantur,nifiquid exfrigida caufa fuerinrpaflx,in ' ' aqua falfa naturali ter, vel aiuminofa, vel fulphtirea bul- liant ftcEchas, & ialuia, & (iiper afpetfa vini boni tertia patte,velquarta, & euaporentur,deinde fomenrenrur,
G velepithementur. Etquandoque in folovinobuuianr, vel in fimplici aqua,&propriepluuiali,&euaporentur, deindeperfe,ipfisficcis,fiatinun6liocumol£omafti- . cino,de ftvrace,de rhabarbaro, & cetaurea Si vero paffe fuerinr exaqua calida, in aqua ferrea, ve! enea,naturali- ter,vel artificialiter, tum ferri lgniri exrindtione,aut etis bulliant grana,vel folta myrtx,rof ficca:,vel glandes, & laltiia' parum, & prxdidto approximentur, & eis per fe ficcis fiar tnun&iocurn ol.rofvel myrnno, vel lentifci- no,&fimilibus. Siverocum debilitatefintlapfe,.& • < - mollificarx,pr^dictisaddimusoleum de lt^chados,dc cham^melo, &defrincfoproprie. Et linitum empla- ftranum, velgranam y rrx,& ftringunt,&confortat iun- dturas lapfas excaiidacauia, & lutum figillatum,& ar- menum cum ol.rof. luperinundtutn eftproprium,con- fortat.n.earu oem naruramj caufam doloris tolhr quan- ciiq; & fluxu prohiber,& dolore fedat cfi ( pprietate,& fi quide fit diflocatio fadta,reducatur,& coieruent cu em- phftro .actocx ftvpticiscoglutinannb. notisfuperpofi- tis,& ligaturacouenienti. Exemplaftriseftemplaifrum ex mugat,&^6mune elt oxycroceri Nicolai. Porroduri tiei,& lapideitati ipfaru prouidemus cftaqua decodtio- nis radicii alth^x,fem.!ini,meliloti, fifami,& abfynthsj, deindeinuges crioleo_amygd dulciu,delilio,nucisIndi car,pinearu,&fifticoru,veI fifamino,& cataplafmatibus ex alrhxa,& adipeanieris. Et ficu duntiefuerint craffe fubtiliari oporter,ideoemplaftret'ciimfiiamino,& bdel- lio,quod propriumeft iplaruin congelarioni, & fina- pis, & refina emplaftrata, & muageeum o!eo de ueos, de bcen , de euphorbio, & oleum <;e iunipero fanat inregre_>. Etdecodlio cafeiantiquicumcrureporci fa- liti, fatta confedtione vnguenn in dolore cum duritie, &applicata efficitur, «""Vtfcmdatur caroperfe, egrediarur virulentia , & aquofitas multa, ficutGa- len- expeiHis eft, 6^ alijsmulti,& fequituralleuia- tio. Et ex cxperris , & vltimis eft, vt fomenrencur cum aqua althex pradiCta, addita faluia, & pauco vmo,
dem- '

DE ^GRIT. IVNCTVRARVM.
r r
rtdncle vng.itnrcu o!coapollolorii,vel rerebinthina; ex- tcnnar enim ncruos mciaffatns,cOngearas iunduras ex oppilauoneapcrit,quod oleucoftrnum et opcrarur,fiex ligatura longi tempous fuennt oppilata-, & congclatx. vScd nodanoni ipfarii,& contntioni, & conuerfioni !iu- moriscolleCH mlapide prouidemus cum mollificanti- bus,& refoluentibus iuccedenti!>us,ve! vtrique mixtis, qualia funtex frmp'icibus ammoniacum, bdclliu diffv lutum in (Ucconirxcumaxungia anicris. Ex copofitis eft hyffijpi ceratil fm oes defcnptiones cius,& ceratum diapente,& fimiha,& alijs mediciniscompofitis,&an- dacocha,& oleii eius funt prOpria,pnferuantenim a ti- more contra£tionis,& re(o!uiteaS,etia finati umtquiila exea . Ipfis veroapoliemanbtis prouidemuscu his,qua: dicemus in curaapoftcmatii, licet miicturis accidat ra- ro,fi oipotens pcrmittat. Ex proprijseftemplaftrn ex la- pide afio cii farina hibarum,& ex chevri,cum apoftema lpfum induratur,& ftercus cameli emplaftratum. Et fo- liadulb,&propriegenicuiorum. Sedlpfisvlceratis,cu oleo prouidebimus,&proprie cumqnod egreditur eft viruicnt(i,(i vero fir ca!x,&gyp(um,cum cypero,&axti giaanferis emplaftrata fit prouiiio. Ornnia tamen adtu calida mini(trentur,fngidum.n.neruis,&oih'bus,& ("pi- f.aph.n. nalimsdulhteftimmicum dixitHipp. Deindemedici- impUftrum n as coinjiofitas (ubiungamus expertas. Emplaftru bonti confirtan- coiifortandum membrum,!eu iundiuras,& refoluen dum mem- dum mareritE refiduum, & non indigerur eomfi poft knm. enacuationeintegra.dixit Abu. «i.fauini,nucucypreffi, offium numanoru aduftoni,ana partes xquales,alumi- nis partem j. tragacanthi (extam.i. glutinispilciti quan- tum iufficitadaggregandum. AiadFmeundeco ercs, vt primii,&conferc molhficationi ipfarum iuuametum manifeftu,& exrrahit fpinas,&offa putrida de profun- do. Rec. fcm. vrtica: mundati,(puma:,baurach,falis am- moniaci,an fto.ro. radicum colocynthidrs,glutinis albo. anaaur.xx fenugrx.piperis,macropi. anaaur.x. ammo- niaci aur.xij.cordumeni,xylobal(a. thuris, myrrhx,adi- piscapr3c,giimmi pini,ana aur.x.cera;,lib.iiij.meHis,lib. ' vnj. laciis tici fylueftris, aur. viij. olei de liiio, quantum fuff.ad conficiendum ficcas medicinas, coficianturoirH nia,& fricentur,&adminiftrentur. Exconuenientibus duntiei,&lapideitati efteuaporatio iuncSurarum,?*^ genuum,cum fosceaceti, & in omni parte eius ponitur fextapars harmel contriti, fuper quaproijciunturlapi- designiti,& fiat fuffumigium,& vifcus cuaquafui po- deris rcfinilcnitduritieiuncturarum. Etexconuenien- tibuseft, vc fedeatin decoctione afini fvlueftcis, inqua ponunturomniamembra eiuscum ia!e,& anetho. Et retlificaturcum feminibus,& porns,& fimilibus. Et ex illis eft decoClio hordei, vel vulpis, aut dabach, & mo- dumponit Abuhali.
Et ex eis,qui pneferuare habet a lapi deitate funt em- P' a ^ ra 5 ex qmbus eft lioc.R!.f?rmxorobi,& lupinorum htncihrasl aniuden,ana P.j.conficecum oxyme!le,vel ex vitealba, cum partelitij, velex ammoniacocii vinoalbo,&oleo^
A Emplaftrum proprium ad diffoluendum Iapideitate. K.amtno. opo bdell. galbani, mtri, (ulphuris,ana de li- thargyroquantum de omnibus, &coquatur lithargyrii donec fiat fpiffum. derndeconficiatur cum aliismeriici- nis,& ponedeluper. Aliud t^.oafeum longi temporis,& nafturtium, ana & pulueriza infimul, & poftea accipe pcdesporci anriqui falfi, & coque cum aquailla. coque nafturrium,& cafeum,&facemplaftrum deftiper lapi- dem ltindurarum. vnderumpetiu' cutis,& exibtit ven- tofitatesomnes ante,& furn expei tus illud fa-pe. Ex co- ferentib. contractioni ipfarum ert oleum de andacocha potatum,& munCtum. eft enim res magis conferens,& prifennins. Modus faciendi eft,vt decoquatur andaco- chacum feminibus in vino bono, & oleo donecconfu- matur aquofitas. cuius dofis fit vfquead vncuij. & mi- nus. Et ex il!is,qu«-e experta funt ad contradum,funt,vc lumatutpcllis ouis hora,qua excorticatur,& ponatur fuper ip(um,& liniatur lacte vaccino dulci,&iuuabitur g eo. Etadminiftratio balnei ftatim ficci, & fudorisin furno,autfoueaignita,eft iuuatiuum.
De his, quarprafferuant adoloribus iundturarum.
Cap. 8.
Alenus inquitde melioribus rebuseft,vt medicus J v tatur pra;uifione..confert enim medico,& etiam """"1"' infirmo,ac vtrique, & facilius eft, quam vri curatione. Medicointantum confert. nam eum oftendit excellen- teminfua ("cientia,& pcrfectum, & vtendo prxuifione agit,quod fibi proprium eft, vnde Hippo. nonneillius cft, vt futurum pericuhim, vel omnino prohibeat, vel faltem competenti adminiculo tolerabilius fiatr Et pro- /. Proxmsf. indeinfirmo etiam confert,necnonquiaex futuripra:-- fcientiaconfidet inipfo,dequoenim pluresconfidunr, ei plures fecommittunt,illeplures fanat. Vtiqueauoque priuifionevti faciliuseft,quam vticuratione. Eftenim medicofacilius caufamtantum auferre,quam caufam, morbum, &accidenria fimul, ac infirmus ipfiusobla- tionemfacilius tolerabit ante,("uper aduenru morbi, & doloris. Et euacuationem feret modeftius,feipfa ante do lorisaduentumin fuo robore perueniente. vnde Abuh. duminquam iftas a:gritudinescurantur,&cilius conce- ditur phlebotomia,quam cum in eis ceciderir quis.
Circa praeferuationeadoloribus iu£turaru eil(ciedu r quod talis praeferuatio duplicem viam habet. Vna con- feruat,& confortat naturam iuncturarum, qux doloris eft percepdua. Altera obuiatalteranribus,& ipfam na- turam permntarehabcntibus,qus doloris funt impref- fiua Naturaenim confortata minimepatiturabextrjn- fecisalterantibus. Etfiquidemalrerantiafortiafint,po£ fibileeftipfum pati,faltem in longitudinetemporis,nifi ipfis quomodolibet obuietur. vtramque igitur via opor- tet fimul profequi,vel prius vnam,fecundoakeram . In cafuenim praderuationis cum naturalepermaneatim- mutatum,&alterantianihil impreflerintadhuc mani-
omphacino,& pofitadeluperfarinafabarum.Etempla- £> fefti, (ed tantum conftituerinr caufam eius,oportetfm
./!_ . l .. 1 l _ 1 (~f~ - 1 . .. .' L. . 1. 1 1. „ /* — 1 xr 11 ^ /~l 11 1 t t*a i o / t V - .-.
ftrart cum bulbo diffoluto in aqua prohibet lapideira- tem. ErexempIaftris,quxconferunt mndturis corntcr- lis in lapideitatem, eft farina lupinorum cum oxymelle vel accro mixta. Et ex eis siit embrochx,&vn6tiones di- ctx(upra,& fimiliterembrocha;ex aquis,inqbusdeco- C.ta fiint calamenthum,alhafc? cum aceto,aut decod:io- ne,in qtia cafeusantiquus decoilus eft,propricin iure ca fia: fift.& myrob.& euphorbij, & aqua cinerum cauliu combuftorum.Rafisinquitad lapideiratiscuram,ablue membrum cum aqaa,in qua decodiasfunt radices mal- uauifci,anethi, &chamime!i, donecrubear,quod eftin circuitu lapideitatis, quoniam quando eft fortis lapidei- tatis,!ocus ille non rubet; deinde ponedx funt pinguedi- nes,& medul!a;die,ac noCte ,pofteaaccipelapidem nia- gnetem,&ponein igne,donec rubeat; poftea irrora,& pone membrum defuper, & vaporetur hora vna. poftea jaua cum forti aceto calido, & fiat vniuerfaliter per ali- qtioc dies.pofteareitera mollificanxia^iouecxefoluac.
Gal. & debemus,quodnaturale eftconferuare,&con- fortare,arquefimul permutarecum habentibusobuia- re - , necaufam ad fufficientiam, & exceffutn lacfionis ad- ducant. In cafu vero curationis cum alterantiaimpref- ferint,atque quod naturale eft permutauennt,nifipra:- cedatimpreftionis ablatio, & doloris,non poterircoferr uatiofieri,ficut fupram debilirateftomachi didtum eft, quoddiumus Hippocr. in fuis innuitapho.Jcum inquir. Humidsedia:tajomnibus febricitantibusconferunr,ma ximeveropueris,&ahjs omnibusficaffeietisrefici. Et alibi. Nonpuracorpora quanto magisnutries,r-atoma- ' gislxdes. Efttamencum fimul vtrumque ag!mus,vc fupra de fedancibus dolorem eft didtum.
Completur autemprima curn conuenientiadmini- ftrarione regiminis (ex rerum non naturalium,ac v(tt medicinarum iuuantium,&in omiftjone noccntium. Iuuatiua quidem generaliter funr, qua-cunqueex eis te- perata: funcad calidicacem,& ficcitatem dechnantes.
Meftu. P P Cu:n

FRANC- DE
Cum enim kmchira; fngidarfint,& humida: iuuantia funt contraria modcrate,nocentia funt finniia. lnquu Galen communeeft omni dyfcrafiaeiuuaii a contrarijs moderato vfu,a fimilibus vero la:di. Specialiteraurem eonuenientia regiminisin aere eft,vtdegatin tempera- te calido,& ficco,& fi non naturaliterinueniatur,artih- cialiter difponatur,prout fupra in cuxa cordis diximus. Exercitetur tepcratemane,& feroante cibu. poftexec- citium vero fricentur iundtura; temperate cumfaleni- tro auc bauracli,autfotnententur cum aqua macina,vel aluminofa,vel ferrea, deinde quiefcat. In cibis vero,& potibus,vt fintin fubftantia,& fpeciefacilis digeftionis, & boni nutrimenti,& paucarum fupecHuitatum,qualis <unt panis mundus furfuris modicum habens, carnes ficc;c,& ex quadrupedibus, & volatilibus,& alijs confi- mihbus, quibus aliqua ex appropriatis lundturalibus membris funt mixca. Membrum enim fuum fimile nu- tcit, fed cum difficile digeftibilia finr, bene excocta,auc in pauca quantitafe, & per interuallaconcefTa>in quah tatecontraria humori peccanti generato,vel generan- do.lnquantitate continuafit temperatus,&addiminu- tionem,& tenuitatem tendat,quod humores no multi- plicet,fed minuendo exiccet. fic qtioque famem,& fitim toleret,& proprie fi pati con(ueuerit,phlegmatica caula, fames enim exiccat corporadixit Htpp. Incempore,vt poft purgationem (uperHuitatum quotidianarurri pri- mx digcfttonts,& fi non fponte,artificialiter cucoliyrio pcocuretur,& Lecudx,& tertiar cum exercitio pr^libato, fi exiccari poterit, velcum dilatatione, & fridhonecor- ports vniuerfi. Ordinem etiam,vtpr;rmiflis lubricanti- bus cibtim fumant conuenicntem. Et modus etiarn eft, vt non (ubito repleanmr,& multum. Potus fit vint fua- uis maturi, mediocriter ftyptici,cum aqua pluuiah,vel ferrea,prouc itomachus tolerat.Tempore vero paflionis loco vini fit aqua pradifta - , no pura,fed mixta cum zac- charo in calida,vel tnellein frigida,& quandoque cotn- ponitur hydromel curn cinnamomo, pofl horam vero dormiat de nodletatum,de die non, vel lbmnum vntun eontimuun fi fueritconftietus. Teperatefecibo,&potu repleat fic, vt orexis proponionemr digeftioni femper, & accidentia animx finc cemperaca: Intemperataetiim namram (imt exterminantia,& digeftionem corrum- punt. corruptio autem digefttonis eft mater omnium acgritudinu,& archreticx maxime:ha-c enim iunCtur.is, & totutn.corpus iniua natura bonaconlimili feruant. Et cutn medicmis appropriacis in confortando, pndi- itindhs lupra in capi tulo praxedenti, debite miniftratis, fi earum plafma lubftantiam,& vnitatem confortant,vt nullatenus dolorem incurranr, maximefi abttineanta ^Ahlknhi.t. nociuis. Abftinentia enimfumma medicinarum exi- fummimc- ftir,vt Gal.afteruit ref^ondendoacl qua-ftionem, qua: dtcmarum, (" umm3 medicinarumerat ficnt retulit Iftac.
Nociua autetn funtmaxime,quxfpecialtterfubiun- gentur. Et braiiter,aer frigidus,humidus,paludofus,la- cunalis iuxta flumina,& conftitutio eius auftralis, fu- perfluum exercitium,&proprie fupra repletionem,& equitando,atqucocium, cibi, feu ferculum de palta azi- ma,frixa,velfubcmeritia, carnes crafta:antiqua:,& val- deiuuenes, &propriefi exhumida matre ftnt natx,vt a<;n-»rum,aut porcorum,&animalium inaquadegen- tium,& falitx valde,ladiici'nia,pifcesrecetes,magni pro- prie,nonfquamino(i,oftraca,malagia,& malecaftrata, omnia genera ftingorttm, fubftantialeguminu,& pro- i. it hm ». prielentium . Inquit Gal. Hellenesetum cum propter hu.Um.3. indigentiamleguminacomederent;fequitureospedum debilitatio,omniaacria, fiiidtus aquofi,vt melones. Et herbx fimiliter,vt bleta,& atripltces;mulci}dicant enim in fanguinehumorcmaquofum fluereaptutn,& liiper- fluum,nifi confcranc prouocado. Et breuitcfomnes fru dtus prxterficus,& vuas betie maturas, & pafiulas,can- ca.s,& dadlylos, & baucias infrigida, & malagranata, pruna,&pyra r in aqua calida aquafrigida fuinpta, & et applicata; frigidum enim inimicum eft necuis, 6c ofti- sAii.tt- bus,vt Hipp. dixitm aph. Ec vinuplmimum etiam vi-
PEDEMONT-
E nofum,& purutn fubtiIe,&proptiein ieiuno,lococuius vino de mclle cum diureticis,& aromaticis,& aqua pre- didta bibere poterit,fi ftomachus toleret,& natura. Re- pletio quoque multa,& diuerforum ciborum,ac inordi- nata,& tempore non luo aftiimpta, vt pro tempore non famis,nec confueto,quare femelin die comedere vtile cft,& maximediftolucis. Coitusquoqupmultus,& fu- pra repletionem,imo fi poilibile eft,ab eo abftineatur,li- cet arthtetici plurimu appetat:eft.n. caufa maxim£ ^pcu ratioms doloris arthretici,& podagricimaxime. vnde Hipp.in aph.tunuchi non podagrizant neque calui fiiit. dotmitatio diurna cii laxet iundturas,& neruos. balnea- tio in aqua dulci,& longa mora in balneo etiam condc- centicoluetudine. Et ars nociua,vtfullonum,& viato- rum,& operantium itando,& breuiter omnia digeftio- nem indignantia,cum materiam rcgeneret,& luperflui- tatesmultiplicent. Et iundturasdebilitantia,calefacien- tia,cumdolores attrahant,quod fierror accidit,corrigat p cu vomitu,fi repletio,& indigeftio loca pnmxdigeftio- nis non tranfeat,vel clvfteri,(i dcfcendat adinreftina;vel cum phlebotomia: vel pharmacia-, velcum diureticis fi trafierit ad fecundam: velcu fndtione,exercitio,vel bal- neo ficco,& fame, fi ad regionem tertii digeftiynis per- uenerit. Abftineat ergoab eisomnibus,& fingulisalijs, fcd minus nociuis,fi pofhbile eft. Intellige tn fane,quod diximus,abftincant,anociuis omnibus,vtnon fubitofi con(uctafit,fedpaulatim. Inquitenim Hipp. Prarterna- turam diata cibi,& potus, qux fecundum fimilicudine iic,pocu r eft ad tuendam fanitatem,quam bona,fiad cam muratio fubita fiat, abfiineatqueab eius mulra,& notabili quantitate. Inquit Hipp.vbi cibusprxcernaru n- ram intrat,iilic xgntudinem facit. Abftineantquea frc- quenti,&continuo vfu. Inquitenim Galen. nonenim oportetnegligere,putafacereomniaad efumpra:paran- da femina cognofcentes qua-quc, quam id,quod per lin- gulos dies generatur nocumentum 11011 faciar,proprer paruitatem,tamenaggrcgaturex lpftstempore multo, G & manifeftuiit quandoque. deiur ergo in pauca quan- titate,&per interualla; maxime fi appetat valde, & in alijsfitfaftidium. Vnde Hipp.Parum deteriorcibus,& potus,& deteftabilis, magisapperendus,ideftappetitui concedendus, maxime fi cum aliquo redtificantefuma- tur,vt tn libroconfolidationis diximus. Attendant quo- cjueconfulimusdocumenta prxdidta I hpp. & Galen. ftudiofiusobferuare,cti ccrte arthreticam,& jcgritudi- nes alias faciant euttare omncs ad aliam difpofiri; & ma xime,quiguftauerunt cum intermorbos omncs maxi- me perdant, eos prohibendoab opcrationibus confue- tis,etiam morbo declinante, ac cellante totaliter, quod " ' aduercens Gal. exclamauit mitihce contra eos maxime medicos exiftentes,dicens.
Qualiterigiturnon tutpe cftoptimanaturafornu.ru huc quidem portari ab alif; propter podagra; liquari ve- rodoloribus lapide liabentem,&*anum dolentem,& * clS ' iecundum veficam vlcus, & cacochymiam habentem ? qualiter non turpe eftpropter * mirabilearrhreticarn,& podagram itnpotentem vti fuismanibusalioindigere? qtiiafterat cibumori,&anum abftergann feceflibus?
Melius eft quicunque nonfueiit naturx molliseligere vtiquecenttes mori, quam hanc talem fufhnete viram, & ii medtci iint,reprehen<!cntur in tllo poetico, & aho- rum,Medicus iple vlcenbus manans.
Secunda via complebitnrcti obuiantibiiscaufisan- tecedentibus doloris lmprefhuis didtis,antequa ad aug- mentum nocentcminducant dolore. Qualesfunt,fitn- rrmfeca: caufa didta: iint de genere complexionis malar altcrantis, vel de genere humoraJisextendentis,& re- plentistres res.Alteratio.i. euacuatio,& regiminisordi- natio iam prxdidli. Euacuatioaute facienda cx corporc eit, vel membns,ex quibus plurimum humoradiun- dturas Huere confueuir, velexipfts cumexeis genera- tus aggte^etur paulatim, quale eft hepar, vena-,& cere- brum. Completurautemeuacuatiotaliscumhis,qus in cuns fuperius diCta funteorum^tutoribus tamen. L\
exma- ,

D E ^GRIT- IVNCTVRARVM-
Medieamen vrile ad p-* fcruAtionem twfturAru .
114
tx tnaxime prxferuanribus,fiini:,'vomitus, c!yfleres,& A bobus. Etcaufaeft.dercenfus humorisadipfas,vtputa
pharmaca propriorum humotum peccantium edudli- r ua,ftyptica virtuteparticipantia,qualia funt myrob. ge- nera,agaricum,rhabarbara,hermodaciyli,abfinthium,
& ipecieshiera;notx,& proprie Hermetis, prxcedente digeftione,maxime vere, & autumno, quibus maxime commouentur, & intemporibus medijs perinterualla modiei temporis. Alteratio malse complexionis ex qua- cunquecaula fuetit intrinfeca,vel extrinfeca frigida,qua: eii plurimum, velcalidafit: cum appropriatis medici- nis,fimiliter'frigidis,vel calidis fiet»quae fupraui capitu- lo genetalis cuix funt didlx, deinde compofitas fubiun- gemus. Medtcameh Herrnetis,qpod eftprbprium,& mirabile valde in, ptxlertundo a doionbus iundturatu,
& adminiftratur poft euacuatibnem,& eft ex diureticis,
fanguinis melancholtci,deinde puri, deiindephlegmati- ci craffi,& grauis non putrefa&i. quia fi'putrefathis ef- fet,non feruaretura maligno vlcere. Eccaufain defcen- fueius eft triplex,quemadmodu didtum eft inarthteti- ca-, quare poft eam de cura ipfarum (ulMUnxittius. Et eft dilpoixtio membrorum fuperiorum humores generant-; tium,ficuthepatis proptereius dyfcrafiam,-(eumalam habitudinem,& regiminis maliriam multipl-ieantis (u- perfluitates etus,& Ipienis propter eorum fgritudinem, &proprie oppilationem immittentiUm; Vt eorum,& aliorum percipientium noeumetum amultitudine,vel mala qualitate humorum pr^dtClorum.Secunda eft lar- gitas venarum.Tertiaeft debilitas infcriorum naturalis, vel accidentalis,vt percufirone,?gritudine,vel aliocafu,
etibius iuuantibus,qnx diximus- cliamxdryos,gen- aut ltatione fuper pedes longa,vt aflifletibus, regibus,& tianx, ana vnc.ix. anft.ro. vliclij. fem- rutx ficcx,vnc.j. magnatibus,accidit,& magna portanribus onera,aut ni terantur, & cribellentj.u' crtbello iubtili, & adminillre- mio motu,vt accidit curforibus,& iteragentibus longu. turcochlear.i. Vomitjuum conuemens. i^. aquxtepi- g quaredebiliranturpedes,& calefiunt,(Sc venxdilatatur,
Syruptu U- xatiutu. ad idem,
dx,in qua baurach. puluerizatum fuent, & admifcecti aceto quanticatenl decentem,& bibaturadlatietatem.
Aliud fotceeradtcnns materiaphlegmatica, & mela- choliqa ^.aloes. fem ellebori nigri,fcamone?,ana vnc.j. euphor. nitri,anadrach. s. conhciantur ctimiucCocau- liutn- Clyfter pnmusfitex adxquatibiis,"vt malua,mer- curiali.rionbus charnx*. furfure,met.oleo, & iale.fecun- dofuccedat acutus ex *{ecodhone prxdtciorum appro- batorum foluentium.
Sytupuslaxatiuus expertus. B>.iux,betonicx,ilxcha- dos,p^dis coruini,arthretic^,plantaginis,an.M jliquiri. pallulai ri,ana dira.j.polypodij vnc.ihj afari,cartami,ana vnos.mellis apum,vel canx,lib.j.aceti icillttici,vel fim- plicis vnc.ij.in petia rara bulliant agarici dra.iij.hermo- dattyli,turbith,anadra.j.piperislong.zingib. ana dra.j. cuheoarum dra.ij Inquit Abuha- ex medicmis maxime prxferuannbus a dolore luncturarum compt)fitis,futttj,
& trahuntur humores ad inferiora. Erquidem talium humorum deiceniixs quandoque eft criticus ^gntudines fuperiorum fequens,vr accidit in line xgritudinum acu tarum fynochx, amphimerinx,&quartanx,in apertio- neoppilationti hepatis,& venaru,& fplenis. Et in xgri- tudinibusmelacholicis.Vnde Hipp.Caluis varices non *■*}!>.i*. innaicuntur,^ fi nalcantur rurfus capillati riunt. Erali- bi maniacis, & melancholicis hxmorrhoidas habenti- bus,varices innafci bonurn . Quandoque vero fympto-''-"^- "< maticus, vtfa£his in principio xgntudinum prxdidta- rum,vel cum incipiendo accidant nulla xgritudine pre- cedente. ficut dolor iundlurarum proueniunt, & tales' non curantttr, & propne duranre xgntudine fuperioru, vthepatis,& (plenisdiita vniufcuiufquecaularum .
Signa, ex fignis caularum arthrettcx nota iunr.Signa verodiftinguentia interearum euentum criticum,~vel fymptomaticum funt qualia Hippocr.in fuis aph. retu- -•
kiera Hermetis,hiera lluftini,& htera logodio fumpcx lit,cumdixit. Siqualiaoportet purgari purgentur,con-
I -• /-» ♦- I 1-t-^. (-it- on! m lilti /l-ll 1*^1 r ^ ♦ort' X/" kotl o /1 trofr* r, f on .—.
in Verediebus aliqtiot. Confortantenim iunciuras,& extrahut <uperfluitates,& plurimiiper fudorem,& pro- uocationem,& confertint arrhretic^cu chroniea fuerit.
Eleciarium ad purgandum crafTum phlegma de fto- macho,& iuiicturis,& crafiis,& fuperfluis cibis multi- phcatu,& prxferuat ab arthretica, & podagra.F^.pulpx cytoniorum decoCtorum inaquafimplici,hb.j. zucch.
fert,& bene ferunt,ii vero non,contrarium -
Cura varicu eft fimilis curx arthreticx. Eit aute bre- c U r*tio. uiterquatuor res. Prima refpicit fuperiora mebra,gene- ratia,multiplicaria,& mittetia cuacuanda,& in fuis pra- uis difpofitionibus emendanda. Secunda reCtificar re- gimen. Tertia refpicit pedes,vt confortandos,& crura. Quarta refpicit venas,vt coardtandas. E t ea complentia
lib .j.turbith.al .gummofi,&mundi vnc .ij. zingib. pipe- ex prxdi6lis fupra func nota. at vero (unt,quieasinci-
ifn*.
ns long.ana vnc.ij. lpicx dra.j. ctnnamp. eledii drach.j rertia garyoph.dr.j. Et fi vis vt aliquid educatur decho- lcrafacbuhirecytonium inlib j. fucci rof. Et fi visadde drach.j.diagridij benereprelli,&conferebat bene Duci Calabrix. Egoautemadderetn locodiagridij hermo- dattylos. Francifcus de Pedemonte. Trageaadidem Rafis Recip.turbithdrachm.ij.zinsib. dra.ij. zucchari drach.iiij.ludxuseleclarium laxatiuum phlegmatis,& cholericx arthreticoru curn fuauitate. Recip cinnamo. elecli drach.ij.garyoph nucis mufc.galan.folij, ana dra.
dunt,ligant,& cauterizant, ex quo accidit membris fii-. periorib. nocumentum dittum lupraincautenzatione arthretic?,(nifi fuccurratur aliter,vt didium.eft ibi. Et ex illiseft nocumentum,quodaccidtt melancholiam, vel maniam pati confuetis. vndeficut illarum apertioeft curaillarum,& prxferuatio, itaipfarii mdfio,& eradi- catioillaiu eft caula.lnquit enirn Abuha. Cum retentio { euacuatioms,qux fluete folebar, aliquam xgritudinem pofiidere facit, eius prouocatio illius erit cura. Nocu- mentum quoque fit in inferiorib. accidit.n. in incifione
i.(emis.turbith.al.& gummofidra.vj. & eledtarij defuc D earum extenuatio cruris, & pedis,priuariseis fanguints
corof.dra.j. zticch. albilib.j.polypodijlib-j. Pilulxprx- feruantes ab arthterica,& podagra,quibus vtebat tnbus numero quolibet menfe Comes terrx noux abfque pr?- paratione Syrupi,&erantefficaces cum fola dixtxre- d;ificatione,euacuabantenim vicibusx.& viuebat cum appetitu. Rec.agarici, abfinrhij,corticnm myrobalano- rum,citri,& chebu.colocynthidis redtificatx, hieralo- godion.vel Herm etis,et eft proprior,ana dra.j. & femis. rerantur,& confictantur cum fucco cytoniorum, & be- torticx. Etdeindeinformentur pilulxin formacom- muni,& recipianturlij.vteft dicium. Trypheravtele- «aarium elephangi.bonifaporis,quodfit temporexfta- tis eft expertum_j.
alimento,proprie fi fanguis defcendens fuent purus.
Et medicinx conuenientes varicibus funt ex fimpli- cib. poft cura fuperiorum. Cinis caulium epithematus pedib. & veniseorum,autoleum de oliuispuluerizata defoper tamarice,& emplaftro cumlnpinis decodiis,& embrochatio aim aqua eius,& fimus caprarum epithe- matus,&farinafcnugr.farina raphani,&femenerucx, & fimilia,&epithymi cum aquacafei,lapis lazuli,&ar- menus,& propriein caufa melancholica. Etexcompo- fitis (unt hierx magnx virtutem ipfarum habentes.
De elephantia,& mediciniseius.
Cap.
10.
Devaricibus,& medicinisearum. Cap. 9.
Variees «ji.
v
Arices funt dilatationes venarum cruris,& pedis. £t quandoque eit in vno pede>et quadoque in am-
ELephantiaeftxgritudofaciensaugmentum prxter SUfhS.jid, natura in mebris,& qnque elt in vno mebro, v t pu- ta in cruribus,& pedibus; & dicitur propne elephantia quandoque in virga, vel in lingua, & dicitur trifmus,& quandoqueeft in pluribusmembrisficutaccidit Nico- machojdequo dixit Galcn.§> cius membra creuerunt Mefua- P P 2. adso»

FRANC- DE PEDEMONT.
4 (Jeo, vt vix moucrc fepoflet,&qn.intoto corporeeric zqualiter,tunc ent fecudafpecies leprx:eftenim cu me, lancholiain cute totadiffufa,vtin muliere nohilividi- cum illud fuerit poit tempusnaturalisaugmenti.
Et quide eaufa eft multitudo fanguinis craffi phleg- *^ € ° matici,vel melancholici ad pedes,quo nutauntur,& (u - perfluit exeo multum,vltraiilud, quod eftneceffarium nucrimento eoruin debito,nec refoluitur; (ed recinetur in eis propter fuam craffitiem,quare incraffantur pedes cu qualitate, plurimu fine xqualicate,eo q, prxcer nacu- taui exiftac- Et quandoque euentus eius ex caulis eft ip- farum varicum,& eft, autox fangume puro,aut phleg- sna-ico, auc melancholico replente, & dilatante venas tnembri alicuius.-vel omnium,in quib. non rcmanet.vt varicofa: fiant,fed tranfic ad membium-,vel vniformiter diffeminatur in lemica alimenci,& nacuralitereffu/i,vel fymptomatiee in omnibus partibus eius. - Diftinguicur auce inter eas ex regimineantecedente,
° &membticolote.Infanguine.n.pra;ceffitregimemul- tiplicansfanguinemex panemundo carnib. bonis,vino rubeo,quiete,& fimilib. & color pedis eftrubeus,&eft incolumior. Inphlegmatica autem prarceffic regimen phlegma mulciplicansex frudlibus herbis, & carnibus mnacis,& pifcibus in aqua, & alijs indigeftibilibus, & colormembn eftdeclinanscum liuiditateadalbedine, & plumbeitatem. In melancholicaecpra-celntregimen multiplicans melancholiaex pane opiro,carnibus anri- quis,cafeis antiquis,& carnibus falicis, & vino acido,& fimilib. Et color membti declmat cuduritie ad nigredi- nem,vel eft ficut color melongianac. £t quando perue- nitadvlcerationem,exqua timecur membri corrofto, &tuncpropne cumcoariiaturin membromelancho- licus fanguis, corrumpitur, 6^^ aduritur,& acquiiiuit acuicatem,atquc malitiam.
Cura clephantix,fiue proprie,fiueeius,quieft fpe- fitmV!'' cies lepn quandoque eft poffibilis, qnqucimpoffibilis.
Poftibilis quidem eftinfuo pnnapio, &antequa mala dilpofitio frigidoru membroru habicuatafuerir,& mala habicudo membroiuparientiu cofirmata. Confiftic auce in trib. fn rectificanone membroru fupe-noru,quo com- pletur proprie vomitu laboriofo prouocaro cu educetib. phlegmajvel melancholia,cu reiteratione lpfius. Et cu phlebotomia ex venis parcis oppofitx,vtvenis manus.f. bafilicxdextrsE,vel finiftcaE ,ac reftificatione prauacdi- fpofitionis ipforum. Secundoconfiftitrn re&ificatione regiminis,&complecur breuicercti regimineexcenua- tiuo, quod in fecunda feclinne dicenius (Chrifto dance) Ettertiocum refolutione matcnx,& conforcaciono membri patientis . tttih Completur cum ad:ninillratione ftypticantium fu- perpedem. Etexappropriatiseft linguaarietisempla- itraca: prohtbet enim augmentum elcphannx,& ipfam detumefcere facit. Etfimiliterlu:umugillacum,cuace- to inun&um in modum cerati fuper membrum.Cofor- tat enim a proprietate membru,& materia refoluic effu- famin membru,& prohibet materiaru effufione,vlce- rationem,& corrofionem, & coarftando venasretinet fanguine in eis,nec permittet eum exire. Etftxchas fm oem moduadminiftrationiSj&^ppriein materiaphleg- matica,& melacholica,&colocynchis eftmirabilisfri- cata,& fumpta,facit enim confiftere £egritudines,& vl- terius non augeri. Calamenthum quoque ipfi,& vari- cibus fuarefolutione, fubiiliatione, & incifione,& pro- pnefi poft ipfum comeftum bibacuraqua cafei diebus continuis,& confert varicibus,& fulphur cum refina pini,&acetocuraream. Arbicroratit fm huncmodum Afclepiadem curaffe Nicomachum de elepha tia ,vt Gal. dixit. Impoffibilis aiuem eft fanatio,vel parum cii per- uenitadaugmentum,& complementumfui ,propter ha bituatam dilpofitionem prauamfuperiorum,&confir- matammalain habitudinem membrornin.tuncenim non fperaturfaluSjVel parum fperatur, &cum fperatur, jllud,quo potiffime confiditureft ,cura varicum ,&ad- Hiiniftracio refoluentmm fortimn,& alchitram confert
E nainiftratum, &linitum. Cum vero fperatur,vt quis non obftantecura prxdi&a lemper augetur, mehus eft, vt drtnittaturv&■ prohibeatur putrefacfio, & corrofio membri cum bolo acmcna,& terra figillata cuacero li- nitis. Qoodfiperuenericad vlcerationem,& timeacur corrofio, CS: eft tunc degenere leprx, cura non eft alia nifi,vt incidatur radicitus,& proprie cum particulis colli, deinde caucerizetur, & regatur regimine proprio con(olidatiuo,deea 111 fectione (ecunda dicetur in par- ticula apoftematum (fi annuat Chriftus)qui fitperinfi- nita fecula benedictus. Amen.
5 E C T I O II. D E MEDICINIS
jcgritudinum vniucrfalium.
P ARTICVLA l. & efi ad omnes febres.
Sermo generalis, & procEinialis de febribus. F Cap. x.
Alenus fummus medicorum,& prin- cepsinquit. Febriseft calornaturalis i>' mutatus in igneum,&c. Diuiditurau- tem in genera,& fpeaes, & hoc penes diUifionem ipfius. i <i fuas caulas gene-
 rales,quxfunrfm GaL qu.rtuor,mate-
rialis,fornialis,efficiens,& finali?. Caufi inatenalisin quapnusappreheditur,& fundatur efttriplex.fi mem- bra,humores, fpiritu?, quod v.oluit Hipp. in epidemijs, cuminquir. Quce continenc,& qu : continencur,& qua" Dr impecu Huunt,& refiuunt■, penes qua!in genera diuidi- tur,& lpforum diuifionum (pecies,vt infrapatebir. Cau '' dc - d '&'~ fa formaliSjfeu eflentialis eft caior preter natnram in ip- fa nonficatione expreffus diccnte Gal. Subftantia-n. te- britiingenereeftcalor is,qcieft prijter naturanr,penes quem diuiditur, quia cum ( : .t fm eum acutus, & mor- dax,auterit valde,vt.gcnus heiticx; aat minus,vt genus G ephemer.x,aut medioerirer,vt genusputrids?,quacdiui- fio,etfi ficfm feb. eflentia.f calorem 111 feipfum contra- dtum,a natura tn, & difpofitione lui lubieCti, feu mate- rialiscauixdependet proprie.Eadem enim caliditasfm effentiam,prout Gal. voluitin diuerfis apprehenfa fub- ftantijsdifferenribusduritie,& mollitie,(eu humiditate,
6 ficciratediuerfa,in diuerfis fenfibiliterapparebit. In duro.n.&(icco,acuta. In molli vero,& humido,fuauis.
Et fi mediocris in mediocri; licet Auerr.in fuis qdiiber, fecundo videatur fencire contrariu,adduces diciii philo- fophidicentis,gjpropiiaforrna propriam requirirma- teriam,& econtrario, quod fi 111 (ubltatialibus veru fit, in accidentalibus non,inquibus pnus (ermoproponi- tur,eftfentire,vt Gal.retulitefle \'erum,necdubitandu t. yh.it, quinfebriseffentialiteringencre ficcitatis, licet Gal. vt
^ dictumeft, innuerit, q?tantumin gcncrefic caloris,qui eft pr.x;cer natura, qua quoque in gencre ficcitatis often dit effecum prxdixit, q, eft calor muratus in igneii, qui H non folum calidus, kdetiam ficcus comprobatur,quc5d alibi vnluit,cum dixir,g5 febris eft mala complexio cali- da,& ficca,nam cum in genere fit vtriu(que df ramen in generecaliditatisexilletepotius,quamficcitatis. Eoque calorqualuas attiuain eo elt prior,&ponor ficcitate pafl'iua,& proinde formalior,&ab eodenominario, & ratio elt (umenda. Prartcrea fi ficciras in ca,non eft per- ceptibilis bene refpedtu caliditatis, quia minus lumen iuxta maius pofitum offufcatur, & quia cum fit non fo- lum febns effentialis,fed & effectiuadicente Abuha. caliditasexcedes, &ficum cemperiefit paffinarum,diu durare non poffit.quin in proceffu temporis ficcius red- daturcorpus,non femper a principio percipiatur,& ap- parear,ficut caliditas,&propriecum in corpore humi- do fuerit apprehenta.
Caufa efticiens triplex eft,primitiua, anteccdens,& c * u f* coniun£tma,prout Ioannitius inquir,penesquasdiui- e " s, "t l>x ' dirur,vt infra patebit.Caufa finalis eft conrri ftare homi- ne,& vniuerias eius lsedere adtioncs, dicente Gal.vna
quxdam

DE FEBRE EPHEMERA-
I I
5
qtlardam segritudinum,qui fm dyfciafiam, eftfeb. in A quodlibetin fpecicsfuas fecudodiuiditur. Heflicaqui-
»-v-» < i-*a ir-* /—. /-J qi-»i t- 1 AMotn prr>rr-A /'•i I nrp t r r a .'' hm fl-ot- ,-lotv. Jnu — L , ..."
cantam immoderationem erecto calore, vt & contriftet homine < m,& adtioni noceat,vt & fi neutrurn habeat, & ■fiquammaxime calidior feipfo faitus fuerit,nondum febrireeum dicemtis,fmquamnon differt,cum in ea omnes conueniant,& quoque fi differanr non in fpecie, fed in quanto,cum vna poilitmagis contriftarealia, & nocere. qualiterautem bajcfintinfra parebit.
De ttgni- Verum quia febris non curatur nifi cognita, vt dixit Abuha. princeps cum ait. Et fcias quia non eft poffibile,
qudlner est r r . • r- n • r* i
dupiex. vtcures feb. nifi poltquam cognouens eam . Proinde fciendu, quod cognitio feb. eft duplex.f. fubftantialis, & accidentalis.Subftantialis eft vera,perfefta,& ad curam neceftaria,vera eft peifefta,& certa,quia naturalibus,& fubftantialibus,veleffentialibusomnibus fumpta eft ef- feitibus,6< > ^propnj.s,qu.irfunt femper& nonfallunt, quod enim naturale eil,cffentialc,aut proprium femper eft,aut fm plurimu,vt dixit Abuh. Effe£tus quoquefeu finis,&fi iubftantialisnon fit,afut»ftantialibus tamen immediareprocedit,& eorii virtus,& potentia demon- ftratur,quod voluit Gal. & Abuh. quoque,cum ait.Vir- tutum autem,& operationu adinuicem alixexalijs co- gnofciujtur. Omnisoperationis virtuseKiftitinitium, nec aliqua operatio, nifi a virtute procedit, & eft ad cu- ram neceffaria, vt Galen. ait, curn inquit. Quo enim vtique ad haec modo fanationis copiofi erimus, (ub- ftantiam vniufcuiufquefgritudinis ignorantes,quali di- cat nullo modo. Qualiter autem fit talis febris cogni- tio,i natura ipfa fupra di£b dicitur, quia ab intrinfecis caufis,quibus fcire contingit vere,& intelligere,vt a co- enitione fua- forma?,vel effentue, & a cognmone mate- rialis caufa.*,in quibus fua natura a quclibet fuu effe con- fiftit. Accidentis enim caufa erit duplex fcilicet fua:ef- j.d, difi. fentii in fubie£to,vt Arift. dixit. A cognitione quidem fei. forma;,vel fubftanti.x principalis,vel immediate. Vnde ,tf '' ait. Primi,& principaliffimi generis differetiaru febriu
demnon penesdiuifionem membrotum ",quiaprinci- paliter,& proprie elt folidorum tantum. Sed penes hu- miditares tantum eorum,diuiditurenim inprima fpe- ciem,cum calorprceternaturam humiditatemprimam confumpfit,& inflamauit,fecundum quahedticamfifr Gal.vocauir,& vocauitfanabile. In fecundafpem,cum '•JtJift- calor fecundam confumpfir, & tertiam inflammauit,q. ""g sct>! ' marafmum incipietem,&difficile fanabilem Gal.dixit.
Etin fpeciem tertiam,cum iam rertiam confumpfit,& in flammatio peruenit ad quartam,quam Gal.appellauit marafmum completum,& impoffibile fanabilem.
Etiamputridainfuas diuiditur fpecies, penes fui di- uifionenihumorum. Nam aliaeltinfanguine,duplici- ter,vel putrefcente magis,propter complexionis aptitu- dinem,& fubftantiam, & tranfpirationem difficilem, fynocha proprie nominata de genere putrida?,vel infla- matofecundum modum ephemeranon vere,de vtro- 3 queexiftensgenerefebris,humoralis,& putrida', prout • eftin humore,&ephemerar, prouteft ipfiusinHamma- tionis. Et quia fanguis calidus,& hunudus eft,& omne tale apte putrefcit inflammatu exiftens maxime fi a de- bita tranfpiratione priuetur,mediatalis eft didta mter ephemera,& putredinale. Inflammarione.n.efjhemera- liex fpeciebus,caliditatead fanguine,&humores exten- fa,& ineoimpreffa, & fit fynocha,facile in eius putre- dinem deuenitur. Alia etia putredoeft in cholera magis apta putredinem retinere,propter caliditatem,didia ter- riana.Proinde,& ex eo,q?per tertium exacerbabif. Alia in phlegmate apta propter humiditatem, didta amphi- merina,vcl quoridiana, proinde & ex eo,q? exacerbatur quotidie. Et altera in melancholia apta propter humi- ditatcm fubftantialem non complexionalem,fi fuerit naturalis, putredo enim eft tranfmutatio humid.T fub- ftanti^ ano naturali calore. Oem.n.humoru fubftariam humida conltateffe,cu dnetur in ea aqueu elementu. Et
eft,quodfumiturafubftantiareidiuifa:. Eftautem vtdi fifit innaturalisex aduftione propter humiditatefub dtumefteius fubftantiain generecaloris,qui eft pra"tcr G ftanriale.&caliditate.ouamrefernanirrn feeYndnftion(
%trit
natura. Ab eoenim febris eft principaliter cognofcenda, cuiusiudex propriustadtuseft ipfum fentiens acutum atque mordace. Confiftit aute et in fuarcaufx- materialis fecund iriacognitione,& mediate. Si.n.feb.eft,in fubie- dto eft corpore,cum accidentis effe ftt in fubiedto,& fua exiftentia* fitin fubiedto,prout Anft-dixit.Caufa mare- rialis,feu fubiectum, feu fubie6tiua,in qua eft feb.pars corporiseft, inqua principaliter apprehenditur,&cor- pus vniuerfum,in quo menfuratur, extenditur,& mani- fefte fentitur(nifi quod impediat adfit,)& eft v t fupra di- dtumeft, fecundum quod genus eius tripliciter diftin- guitur,fcilicet membra ,humores,fpiritus,prout dixit Hipp. inepidemijs. Hisenimfeb.cognofcitur,&cogni- taetiam pereacuratur. Cognofcitur quidem,quia per ea notificatur,aceffentialiter diuiditur,& a morbis alijs feparatur,fic fubftantialitor,& verecognofcirur. Notifi- catur quidem penes eain fe gencraltfiime fcilicetfub- ftantia eius tantum cum prxponitur,feb. eft calor natu- ralis mutatus m igneum pcnes fubftantiam fimuljS^^ caufam materialem eius,feu fubiedtiuam, cuminquit Ioannitius,febris eft calor pra:ter naturam procedens de cordeperarterias in totum corpus.Diuiditurquoquepe nes eaproprie,& fubftantialrter. Penes effentiam quide. nam febris quidam eft fuauis caIoris,vt cphemera,qu?- dam acuti,vt he£tica,qua:dam mediocris,vt putrida.
Penes caufam quoque fubiedtiuam diuiditur princi- paIiterfngenera,&fecundoin fpecies. Ingeneraquide. Nam quoddam genusetus pnncipaliter in folidisap- prehenditur,vrhe6ticanominatum - ,quiaeft multa:in- flammationis,&confumptionis. Quoddam veroprin- cipaliterapprehenditurinhumoribus,febris putridano minatum,quia multxinflammationis, putredinis,refo- Iutionis,& incinerationis. Tertium veroprincipaliter in fpiritibus imprimes,ephemera nominatum,inflam- mationis tantum cxiftens.
Penes quoque diuifionem horum trium generum,
ftantiale,& caliditate,quam referuauit in fe ex aduftione fm Gal.ficut cinis caliditate ignis, & eft quartana. pro- inde,& quia exacerbatur per quartum,qd quare fit non f m aliumodu foli Deo ratioeft feruanda.Sed quare hazc tardatplus,illa verocitius,& illa mediocriter difpofitio facit humoris, & aptitudo ad putredinem fux fubftan- tia?,& complexionis, & etia quantitatis,vt in quintana, & fextana apparet,a coi talia infra dicentur. Et quidem quae in fanguine eft fynocha tm,& proprie eft,cu nullus locusfitin ea pcipuus,feu particularis, & folus fanguis fitin venis,& ^pinde coclufaeftdidra; pereas.n.putrida fuligocotinue folutaa fanguine cotinue putrefcente,& non refoluta, propter conclufionem eiusinipfisadcor tranfir,proptercontinuitarem.Alif vero quiaineiscum intermiffionepropterdifpofitionem particularum,qu2 innafcuntur -, generatium,f mittentium,& recipientiu, &attrahentium,non fynocha-, ncc conclufe, fed perio- dica: didta: funt, cum in periodis quibufdam exacerban- tur,quotidie,quarum quilibetpoteil effe continua,ex corruptione fui humoris in venis proprie, & mterpola- ta cum corrumpitur extra venas. Ex eis enim cito,& facile refoluitur antequam particulx aliam remitranr, & regerteVent ad mineram,quiin putrefadtione fucce- dat,fic quod perfedte quiefcat,& calor eius interpolatur quiete,quandiu fuccedat alius loco fui.
Etvnaqusquepotefl effe pura, & impura. Impura verodicitur,quiaex humoribus plurimiseftcommix- tajvelfccundum partes,cuiusdenominatioapra:dcypi- nantehumore dicetur, velfecundum vicinitatemipfo- rumad putredinem concurrentium,&tunceritcom- pofita. eius autem compofitio,vel erit generum,vel fpe- cierum,& hic plurimum putridarum. Et erit aut ex in- rcrpolatis,aut continuis,aut vtrifque in himitrita:o. Porro fi putredo ab epidemia, feu peflilenti aere fit im- preffa, pefttlentiadicetur. Et ephemera quoque in fpe- ciesdiuiditurpenes diuifionem fpirituum. Aliaenim eftin fpiritu vitali,aliain naturali,alia inanimali. Pe- Mefme. PP 3 nes

FRANC- DE PEDEMON-
nes camas quoque efficicntes diuiditur febris, nonfub- ftannaliter,(ed accidentaliter magis-,nec proinde notifi- catur,cum fint extriufeca;,&alijs motbjs comunes,non fibi propria:. Hedica quidem penes primitiuan) corpo- r«am,&incorpoream. Nam alia ell,qux fit acaufa pro- catar£tica,& exteriori. Alia a caufonibus multum pro- iongatis. Putridaetiam penes interioremy& anteceden- tem,& coniunifiam. Nam alia eft,qua: fit a caufa ante- cedente,vel coniundtarqua: caufa eft tantum,& no mor- bus,&putredo humorumeft. Aliaeft ,qua;fitacaufa, qux eft per fe] morbus, vt qux fequitur aperta,vel vlcus. Penes caufam primiuiia quoque, & proprie ephemera fcbris diuiditur, cum variet eius effcntiam, & curam in fpecie,vel in quanto.vt infra in fpeciaii profecutione pa- tebit, plurimum tn primitiua mouet antecedentem,& qiique coniundtam,in corpore antececicnte non exiften- te. Et adhuc duiiditur febris penes eius accidentia,& naturamcaufe fcilicet morbi habentia, & proprie,pro- pter eandem caulam. Alia enim eft cu (yncopi,a!ia cum llupore,aliacum fluxuyalia cu dolore, & alia prsterilia. euratio gc- Cognitaej.'gofcbreetiaperea curctur,qmacuraeius nimin. per tria gcneraliter indicatur,per locum, morbii,& cau- lam,vt m corde mperius didtii elL Vnde Gal.ait. Ex qui- bus duobus.f. cognofcere membru infirmutTi ,&mor- bum,poferis cognofcere generalem eius curationem,& alibi, mutiliterquis prouidebit febribus ,nifi, priusme- mineritcaufa:. Cognitaenim febrise(fentia,quiafitdy- »indicat. fcrafia * iudicateius alterationem, & quia fit calida,& »1 ndicatur. ficca, * iudicatur cum trigidis,& humidis eftecomple- dam,qu£ infradicentur. Etquia fitcorporis vniuerfi, cum plunbus, & forttoribus,quam ficffct mcbri vnius. Etquia eius calor eft principalicer apprehenfusin hu- mori bus,& confequeter in hepate, cum fit eorum prin- ciptum,vtin putnda,velin fpiritibus, & confequenter in coide,cum lit eorum principium, fons,& minera, vt # in ephemera, vel principaliter in cordis corpore, vt in hechca, & m eo formatur, vt in omni, tn uon dicitur febris,ni(i cum caleatcor, indicatcum taiibus frigidis, & humidisefTe complenda.qux fpiritus,cor, & hepar, rt 'Chficenr,& confortent quapropterdixit Abu.embro- chare hepar cum lnfrigidanribus eft res maxima,& ma-
gis iuuans; nam cum xquarnr, eft m eo res maior,6c
fortafte rectificat aquam, & certe cordis xquatio multo magisprmpter caulam iam diclam ipfius erit rechfica- uo. Quantitatemquorumieterminat corporisnatura- lis complexionis cognitio,licet fit difficilis,ipfamque li- mitatxtas,confuetudo,tempus,regio,&alixcircumfta- s.mttiiaf. tix,vtait Gal.Hisergoignoratisnefcimusqnantumde- ctp.i}• bemus infrigidare,& humeitare, nec quando debemus ab eis defiftere,& ficaut non curabimus, aut in conrra- riam difpofitionem adducemus. Ad hxcquoquecum ipia putndaexefiicienre caufa humorali dependcat, & quandoque ex ea generetur hedica, & ephemera,& co- (eruetur,indicabiteuacuationem. Inquitenim Gal.Ma- nifeftum vero,quoniam caufarum facientium dyfcra- fiam per euacuationem eft fanatio,ipfarum vero dyfcra- fiarum alteratio (anatio. Etiterum air.Faftaiamxgritu docurabitur,diipofitione a qua principaliter,quxfm natura eft opcratio lxdittir,foluta; quam & iplam dici- mus xgritudinis cam. A ttamen cu fir talis humorin ali- quo membro locatus,hepare.f. & venis,vt tn cholericis, &acutis plurimu, vel ln ftomacho,vt eft inamphime- ,rinis,vcl(p!ene,vt quartanis, indicat cuacuationem ip- fius in talibus facienda,qux llla refpicir, re(5lificet,& co- fot^t. VndeGal. Intentiofanandoru. fm parte,eli ali- quTex ipfadilpofitione: plurima veroex patietibus par- ticularis.Sicq; principaliffimaintetionem coplebis,qux fumitur a virtute in triplici prxdicta fubftantia exiften- teexfimiiibus vnicuique conferuata. Febrisergo vere, & gencraliter per illa cognofcitur, & per illa cognita^ medicatur.Vnde G*l. Medicinaeft (cietia(anoru,xgro- '"P- 1 - rum,& neutroru (cilicetfignorum corporu,& caufarii. cognofcitur quoque vere,& generaliter,: rOpter cius cautam extrinfecam,& cfficientem,qux tnpiex eit. Pri-
E mitiua, antecedcns, & coniundta, quibus omnibusha' bet cogno /ci. Quod oftcndit Abuh. cum ait.Cvdfa vet'9 in libns medicorum eft, quxprimo eft,ex qua prouenif inuentioalicuiusdifpqfitioniSj &fixionisincorpjrehu;. mano. Fmaliterquoquecognofcitur febris pioptcr (y^ effc6tum,'& propnetatem, & in vnoquoque fuogenere propter eofdem. Gcneraliiiime aurem natura eticCfus eius eft,vt inquit llaac,lxfio vniuerfx lxfionis corporis, & paftionis, exiccatio corporis, & conlumptio, ac con- triftare vt a Gai. di6tum eit,quod in vnoquoque fuoge- nereeftcommune,vtfuperius didtii eft. Effedtusennn ephemerarum eftlxdere fenfum minus alijs. Proprietas vero eft,qux fequitur inflammatione fuaucm,&xqua- lem lolam abfque omni putredine, cum fit a lolaproca- tardticacaula. Etincipitabique horripilatione. Etvri- nx digeftio in prima dierum apparec.magnitudo,& ve- locitasinpulfu,& ineanunquam velocitatemfuperai- dere iyftolen,& dedinatio cuin vapore fudorali, & hu- p miditate,& bcnigng, &/uaui infrigidationefuccedente . llli.Genens vero/ebrium putndarum cffeCtus eltidem. Sed proprietas eftcontranaproprera imixtam putredi- nem. Et proinde videpis ea magis lxdere,& fien a cau- la antecedente,& abeaimmediateincipere. Cum ngo- re vero,& horjipilarione, & calote, moidacitas,& inx- quaiitas fecundum diuerlatempora, & lecundum pri- mam manus immilhonem,& perdurantiam eius. Et fi- militerin pulfibusin velocitate fuperaddere lyftolem, &cum vrinx indigeftio, &aiiquod iymptoma apparct fecundum ftatum,prop.rium eft generis putridarum,no tamen leparabiii,vt Gal. ait. Generis quoquehe6ticarii effcctus eit maiorlxlk>,& ariditatem videbisea reddete corpori,& habere caiiditatemexteniam, & mordacem fine mxqualitate ae fe,addi vero & inxquale fiet'i,fum- ptocibo,poft primam hora, vel (ecunda,& afcefum fie- ri in contritii non contritu,vt in putndis,& pulfum fie- ri dtitu fimu!,& paruu,& debi!e,propriueft hcdicaru, ex eo,quod caliditas eft acuta, in duro iiibiedto infixa,& G abfqueputtedine . Cognirio vero effentix febris eftper corporisconta6tu,&qualitate eius mutatain calidita- tc,quapercipit taCiuSjVtdidiu eft,non teperata,& (uaue, vt corporis (ani,fed acuram,in(uaue,mordacem,& pun gitiua,qualiterin febricitantibus eft,vt Gal afteruit. Et fi fimplexeft,facilis,& comixta difficilis pro terconfu- fionem fignoru adin uicem earunde.Cognitio vero cau- fx materialis, vel (ubieCtiux lcilicet membri, fi fit he- par,cor,vel iplen,ftomachus,veletiam aliudex occul- tis,fciturpereaqux Gal. docuit,cumdixit. Nonappa- rentia bona vero vniuerlalirer quidem difcere oportet exlxfionibus operationum, aut egeftionibus,autdolo- ribus ,aut ex tumoribus prxter naruram.aut cx quibuf- dam horum,aut omnibus . Cogmcio vero lpiritus ge- neraliter eit ex pullu, & anhelitu,quibus principaliter diipofitio cordiscogoofcitur, m quo omnis fpirirusge- • neratur,&ex viuacitate, & pigritia in a6tionibus cor- poris, & membroru,adqux lmpetu fiuunt,& ipeciali- jq tcr,exactionibus (enfus, & morus in ncruis (piritus ani- malis caula cognofcitur. ex paffionibus, & a6tionibu« animx. in corde,& arterij s fpiritus vitalis. ex aciiombus naruralibus in venis caufx naturalis (pirnus demoftran- tur. Cognitioquoqueefficientiscaulxinterioris.f. hu- moris,ex prxcedenti dixta,- confuetudine, & xtate,tem- pore,regione,arte,&xgritudine,vt Hippo.inapho. do- r.aph.t. cuit. Et exeuntibus per vnna proprie,egeftiones,& fu- dores,&aliasregionescorpons particulares. lnquir.n. Gal. Coior.n. corporishumoruabtindantiaoftadit. Eft enim color humorii,& no membroru,nififorte humo- res concurrerint inprofundu. Etideofignificatiocxeo tantu,non certa,fed fallax eft. Cognitio vero pnmitiux eit manifefta ficut proprietas,& eftectus. Cognitio ve- 10 accidentalis ipfius febris noneft certa,quiafallir,cum non fitex fubftantialibus eius effecius, & iroprijs,qux (unt femper,fed cx accidentalibus, & cafibus,qui qnque apparent,& qnque non. Et tn apparet qfiq; rn principio, qnque m medio,qn q; in fine.Sed eft coferens coadiiitias
ad

DE FEBRE EPHEMERA-
-ad cogno!cenrlum,& quodfefl: proprie,cuin exeo fucrir, A vr proprer ma!am habitudinem laborantem, & proprer
quidoccultum,vt Abuh.& Arift.dixit. Ethintcolorru- fenecS:utem,velquia m labonb. firnul cnm intentione
bcus pallidus,citrinus,longitudo,& breuitas, magnitu- folis,& ieiunio pertotam diem fuerit,& vigilijs, & cir-
do,& paruitas febnum,& ipforum analogia paroxyf- ca vefperam antequam cibetur homoinuafus fuerita
morum. Doloralicuius membri,laffitudo,cruor. figna febre,& ficexoluta virtute. Sicequidemcibum,& po-
cruditatis,&digeftionis. figna faluds,&mortis, & hu- tum indicat dandum, non in declinanone vniuerlali
iufmodj,qu£(untaccidencalisnonpropria,ficut 111 pleu- completa,fedetiamparticulari. Sedetiam llanteftbie
reh dolorlateris pungitiuus,mih's, & malitia anhelitus, quandoque. Inqmt enim Hipp. Accidentibus fuperue-
& pulfus {errinus. Specialiscogniriofebris,cft vniufcu- nientibus vututem diffoluentibus,iljco cibuselldadus.
iu(quetebris,quam oportet particulariter curare,& di- fed (uis conditionibus omrybus pr^diicuffis fcilicet lub-
ItinCte cognolcere fecunclum fuam fpeciem,prout Gal. llantia,vt fit euchymus,idelt bonorum chymorum ge-
dixit,cuinquit. Qu<e igitur didta (unt nnhi,&per alios neratiuusjhtque facjledigeftibilis,propter membrorum
rnulfotiesdicentur. Etnota ,q>nonoportetperiodos.i. nutritiuorum diftemperiem ,& infirmitatem. Inquit
'tnfc.i.' fiircuitiQnes,& analogias paroxyfmorum fcrutari folu, enim Gal. venter infirmus non bene digerit, qualitate
fed multo magisipfam fpeciem febris,& ex hac cogno- fcilicet elementari, quia frigidus, & humidus, propter
fcere eam, queadmodum hominemper propriamfor- febnsdyfcrafiam. Etfimiluerpotus,vteltaquafrigida
mam, talisaute fpecies,cxquaoportet diftintte vnam- cum virtus fitfortis,nifialiudquidobftet. Sitquecibus
quamque febrem cognofcere, fumi habct ex diftin6lio- multi nutrimeti ablque multa fuperfiuitate,ne tranfeat
negeuetis vniu(cuiufquepra;didiorum. Et fm dictum g in putredinem.Etfitpauc<£quantitatis,cum pauco indi-
gcneralem modum cognitionem vniufcuiufqueproce- geatcorpus intalifebre,cito vtinfratres diesplurimum
dere. Inquitenim Gal. In fpecialibuscontineri vniuer- ad terminum venientem,licet nonfitacuta,quxquiali-
fales oportet. Duci vero in vmuerfales fpecialiores ex cet ht breuis, non tamen periculofa. tempore, vtdetur
diuifione gcneraliu inuentas,qux- autem fintin profe- cibusgeneraliterin decl]nationeperfedta,vt dictum elt,
cutione patcbttfm ordinem pra-diftindu ipfarum fpe- omnis ephemera-j&ficonueneritin horaconfueta,eft
cierum febtium ephemerarum. Quarum curam aggre- melius. Ha-c enim hora communis eli eis, & putridis,
dxamur (ecundum modum gcneralem,& fpecialem fu- nifi m quibufdamex eis,vt proueniennbus ex labore,vel
perius prxdiftinChirn,exquoquod interaliagenerafa- angultm,velieiunio,vellame,vel vigilijs,-vt di<5tum eft
ciliusaccidit,corrigitur. Omnisenim leptomerafub- propriemcorporibus,quibusm talibusdifpofitionibus
ftanciafaciliuseftaiterabilis, vtait Gal. choleraad ftomachutn currere confueuit, & inducere
fyncopim,prarcepitenim Galen. hoscibati mprincipijs
De medicinis ad febresephemerasgcnerale. Cap. i. paroxyfmorum,& ante; ficenim cibus datus itomachu
roborat,vt currentes ad eum humores repellat. Et fyn-
Cuvdtis ft- X)Raemifla cognirione generaliflima, & curationefe- copim,feu cardiacam proinde fufpedtam, vel cofuetam
tffo!" ^ b ' -i bnum fecundum Serapium,ac generali cognitione fieri vetat,& a febre multorum dierum pr^feruar. Si au-
vniufcuiufquegeneriseius,fequiturcurageneralisfecun tem taliscibusnon quilibet,nec refumptiuus, qualisin
dum vnumquodque genus eius. Etprimo cura genera- declinatione folum conuenit;fed fit tantum panis infu-
lis genensephemerarum. Confiftitautefm pra?ta<5tum fusinfucco granatorum muzorum,quoniam opportu-
modumin duabus rebus.inablatione exterioriscaufa?, ^ nuscibuseft ftomacho laboranti choleiico,velin vino
& primitiua,vel interioris,&antecedentis abfciflione. lymphato,vtmultiplicetfpiritus,& velociterpenetran-^
fecundum,qj veraeft, & non vera, &in febrilis dyfcra- do adcor virtuti fuccurrat, fi expetar. Citam enim ta-
fia:alteratione.Incaufequidemablatione,veIabfciffio- liscibusfacitredudtionem fccundum Gal.&quando-
ne. Inquit Gal quiaveraelt caufa,qua;febremfacit,in- que oportetpriuseos facere vomere cumaqua, & ace-
utilirer quis prouidebit febri, nifi prius meminerit cau- io,fed fuperuenientefebrepoft horripilationem,prxce-
fx. Completurautcaufe primitiuxablatio,cum prma- dente vero detur vfque ad declinationem paroxyfmi,
tione ipfius,& euentatione,ac fui contrarij inrrodu6tio- cum humores tunccurrere non prohibeant, fcd ad gra-
ne.Intc jnrisabfcifliojcum euacuatione primo, Deinde uedinem,& angultiam addant. Declinatione vero luc-
cumrarefadtione curis,vel obftrudtionis apertione,& cedentedetureisperfedlionenon expedtata. Cumenim
cum quibus infra in fpecialium cura dicetur. Alteratio hi ficcum habitum habeant, & exolutam virtotem,nifi
febris cum fngidis, & hurnidis inter.us fumptis, & ex- prius humedtentur,ac confortentur cibo,& potu,febris
teriusapproximatisnon m totum corpus, cu oppilando perfe&enon poreritdeclinare.
in'i.imment,&detineant fuperfiuitates quocunque mo Et modusdandi cibum, & potum talibuseft,vtcon-
do approximanE, fiue embrochando, infundendo, fiue cedantur delitiari,in veris,& non veris maxime; vt puta
liniendo.Tantumcircafpiritualiaapplicentur,ibi enim patientibus ex oppilanone,apoltemare, & naufeatiua
approximata tantum cuiuflibet fcbris dyfcrafiam,acex iatietate nequaquam. Sed in declinatione perfedta cum
ceifum extinguunt, & fi vapores tumofi ex poris partiu diminutione,feu fubtiliationedetur.Porroin talibus fe-
illarum,oppilando,prohibeantrefpirare, non tollitur ex D bribus quibufcunq; velplurimis comunis ordo eft,vt ci-
poris aliarum partium,& per pulmonis tracheamin bus,& potusdeturmdeclinationeincipiente,velpetfe-
anhelitu,quin commode expurgentur,quod contradi- 6ta,vtdidtum eft. Etpoft balneum aqua;dulcistepids
MeJ.iu*. dturn aliquorum eft.Sint autemqua: fpiritus redtificent, caliditatis prxmiffum. Taleenim balneum comune exi
virtutesconfortenr,&coralterent,&totumcorpus. Et ftitofficiumephemerarum febrium; rarefacitenim po-
cum infpiratione aerex fubftantix bonx, & frigidx na- ros denfatos venarum,& arteriarum dudtus, & orificia.
tutaliter, velartiticialiter procuratx,ac quietecorporis, aperit oppilationes, fudorem prouocar, & fumofas fu-
&aniiiME.. Inanitionefuperfluorumpharmacaliumfu- perfluitates multiplicatas ex febre refoluit,& fpiritus
mantium,& calcfacientium,vtcum lomno fuo tempo- reddit claros,humores purificat, & membra infngidar,
re,aut cu his,ex cibis ,& potib. qux vaporofum fangui- & humedat, & in quietam difpofirionem totum cor-
negigntmt,bonum,& frigidum,aromaticis,velodora- pusadducir,fi in dccitnationefuent miniftrattim^tiam
bihbus mixtis: hxc enim ipintus multiplicant,akerant catarrhum fcdat,fi patiatur aduftum.Quapropteropor-
it. cor,&citovirtutesconfortant. VndeGal. Quicelerius tet,vtprimoinaerealiqualitermoram trahat. Deinde
vultreintegrari reintcgretur odoribus,qux qualiafint, inaquamcalidammtrer,&ibidintius immoretur;an-
in fpecialium cura dicentur. Et fi quam maxime virtus te enim,fi miniftratum fucrit fpiritus inflammat; alias
fecundum naturam fe habens cibum dare non indiget veroinflammar,horripilat,&ad putredines febres traf-
inhacfebre: non enim conuenit in prima, vel fecunda mutat: Incorponbusenim lmmundis rigoremexpu-
dietwm extenfam febrem fien imbecillem,illum tamen tredinegignit. Quapropter in declinatione perfedafe-
poterit indicare, fecundum accidens lmbecillis effcita, brium talium, & in fine tertij, vel quarti paroxyfmi fe-
Mefux. P P 4 cunus

FRANC- D E
euriusconcediturbalneum,arque cibuj,cum omnisfu- petfl uuas cuacuata fic,& confumpta, & fedatacaliditas xn declmatione pnmi paroxyfmi,vel fecundi, non, infi repleao fuerit euacuata, & alia materia, fi qux fxt dige- fta. Taliaus entm febribus tantum euacuatio compe- rit,vr mnuit Gai communequoque auxiiium clt fndtio. |n Oppilationeenim,vel foluiirace tadia,poros rarefacir, & aperk,&fupeiHuitatibusobmatj.& fiquidemmultx finrdifToluit,& ad loca oppilationum trahitmagis incuneat: quodetiam aperitiua intenus miniilrata ma- gisefficiunt. Si veropauce,refoluir,6<: confumat. Non No. Jejr,. crgo oporter,vt fridtio miniftretur, nec apeririuumali- Jhtnt. quod,ni(l euacuationeprxmiiTa,c><: maxnne ti forte exx- flat. Videtur autem,& tertia res m cura ephemefarum deficereneceffaria, qu<e fciliccc corrigic accidencia,non autem deficic", quiadiclx duae rescommunuer inomni- busfunc neceffaria;, hacc aucem terrianon inomnibus. In vcns enim epnemeris magnitudme febris necelXiria nonexiitic, cum cauiain incorpoream nonanteceden- >■ tem habeantj in cuius digeitione, diuiiione,ac repuliio-
ne natura iuftat;uon magnitudine febris,ex quibus con- fueuerunt infurgereaccidentia,vt in putL'idis,prout Gal. dixit. Sed in non veris habentibus iliam rantum,quod oftendic cum mqui:. Proprium eit putndarum lccun- dum afcefum caloris,& ftarum fien aliquod (ymproma. Hphemerarum vero proprium iiguu iit calorisaquali- tas,& fuauitas-, & fecundum afcelum,& ftacum,inqui- bus augencur,& funt forriores,nullum fien (ymptoma, non tamen eit infeparabile,cum non a veris appareat fe- parari,& illud proptercauiam pra:dictam.
Defebreephemera, quxfitex accidentibus animse.
Cap. 3.
c*u r t T~'f'' 5rem cphemeram fieri ex anirmaccidentibns,& ' _£^ alijscauiis,qucE fequuntur,dixeruntantiqui. Viden-
dusautem eft modus, & qualiter fiant cum exeo cura- tioms ingenium habeatur. Modus ergo quahcerfiant ex animx accidencibus eft • Quoniam,vr inquit Abuh. Omnia animx accidentia fequuntur,aut eisaffocianrur motiones fpiritus,aut interius,aut extenus,autvtroque modo,&iltud erit, aut fubito, autpaulatim, vt ex hoc motioncs intelligat non naturales, & naturales exclu- dat,qux funt ordmatx, licet impecu quodam verae fiant Hipp. dtcence. Quximpecu Huunc, acrefluunf, acin eis,qux prxter naturam,qux fubitbtantum (unt,vtin f.tfk.jj. dolore,dicente Hipp.inapho. Quxcunquccorruptiua: iunt fcecus,his verbagracilia fiunc,lcilicet lubito. Cum enim paulatim (piiicus ad alceram duarum mouenrur partium,fequentur,fcua(fociahuntui"animxaccidentia, vr gaudium, & triftitia temper;:ta: ibntes cuni natura, nec (equiturfebris. Cum vero (ubito moueantur,& for- titer,auimx accidentia proueniunt intemperata,natu- ramextennmantia; vteftira, gaudtum fuperfluum,& timor; non tamen tantum,vr petducantad mortem, fi- cutacCidit pufillanimis, & febrisin difpofuiscorpori- bus,quiacalidis, & iiccis magis,demde calidis,deinde ficcis vndecunque. Incalibus enim corporibus (icdi- fpoiicis prxdidtis motus in fpiriribus naturam,id eft ca- lorem naturalemexterminat,quia extra naturalester- minos ponit,& immucat,& etiam imrnoderatiam ran- tum exauget, qubd pertranfiensad (ubftantialiacorpo- ris fcilicet humorescontentos, & continentiamembra, lxdat vniuerfas attiones, & padiones, arquecontrifter, & (ic febrire hominem eft neceffe. Et quia naturales mo tiones fpirituutn (unt,primo de priticipijs ad extra,vt pa retde vigili)s,deindedeextenoribus adprincipia,vt pa- tetdefomno. Iravero,& gaudium primam motionem /cquuntur, Ideo defebnbus caufatis ab eisprimum di- ccrepropofuirr us.Eft autem ira fecundurn Gal.non au- dacia,fed velut feruor quidameius, qui circa cor eft fan- guinis,inquo prius,fxmitlq> ferucre necefleeft fpiritum. Cumautem ferue/cennafanguinis moueatur, & fimul cum co ferueac, & magis, unquam magis aptusimpel-
PEDEMONT.
E laturadextra,vtcompellatiram. QuApropterfebrisex lra proueniens cphemcra dictanon eil humoralis.
itgna veroipfius ephemerx prouementis exiiafunt si'M. figna rememoratioms trx prxterita:,& demonftratiua prxfentis febris: vt caliditas corpons, & efflatio,& ru- bedo faciei,nifi admifceatur timor,ex c >,quem forteof- fcndit teinpore irx. iMamex hoc remitterur ruf.edofa- cici,&oculorum,ica vc (iuc rubei prxeminetcsextenus, vt tcrrentis; & hoc propter vchementiam motus (pni- tusadextra. Etquaudoque accidirquibufdamcorum tremor,vtquibus cholera dominatur, & naturaeftdc- bilis,&refo ubilts valde. In eiseniin cholera (imul fer- uens cum fanguine moueturper fenfibilia membra - ,qua cum natura regulare non poflit,tremorem eapungendo pcr modum rigons inducit,eifque in ira prxcedeuce rre- moreab(que<ignorigonsprouemt apparenter,cum f| i- ritusj vehemencer motiextenus natura contenriuaexi- flentederuli re(oluantur,quare membrain fuo fitunon
p valcntnaturali,& debito conferuari, & vrinaeft ruoea, mordax in emiflione proptcr ciioleram dill iutam ei admixtam. Et quandoque eft m"eo abqua claritas,cuni ex ea non accidit perturbacio in digeftione,quod eft, quia calor naturalis cxcraegrediens ira prafeive locadi- geftionisomifit. Et poft iram quoque cuui remanet re- lolutusdigeftionemccmplcrenon poteft. Etpuifus eft magnus,vclox,plenus, & frcquens proptercurlum fan- guinis,& fpiritusad exteriora artenarum.
Curaeiuseft duxres. Ablariocaufx,&alteratio fe brilisdyfcrafix. Primamremcompientfedantiaira,vc funt inducliones, & promilliones indudtx temporefu- turo,& magis apra. Etadmonirionesratii nabiles;qux refrxnent motum fpiriruum,& conuertanceosadcon- tranum;(cilicct interioracoi'i-)ons cufuauitatc,& pau- Iatim;quxo(iendendo n;ala,quc proucnerunr cx confc- cutione ipfius aliquem timorem mcutiunt. F t occupa- tioin lxtmcantibusex fabulis,ac cantilenis placidis,at- queludis,& mirabilibus,qux(piruusrcdduntin aCtio-
G ne claros, & quietos.
Secundam rem complenr quxcunqueex medicinis exteriusomni tempore applicatis infrigidando,& hu- me&ando lpuitum conuertunt interius verfus cor alte- ratum detincnt,& confortant,& ex magis propnj-,sd hxccomplendaefiolcuin rofatumaGalen. inteic^teri commendatum. fuaenim frigiditate, & humiditate fe- bris dyfcrafiam alterat extcrius lnunttum ,cum inno- uatione,&maxime circa fpiritualta membra,& fubtili fubftantia penctrando in profundum corpons humc- dtado infrigidat magis fpiritus, & membra; ad quodad- luuatfua moderata ftypcicitas lmpeilendo ipfam inte- nus,qux eciam fpiritum impellit interius, & infpiffin- do,& ftypticando retinet,& fuaaromaticitateconfortat ipfam virtutem,& cor. Et quxcunque ex c>bis,& poti- bus, & medicinis interius mmptis infrigidant, hu- mectant .qualiafunt excibis hordeaceum,& cibusfa- dlusexcucurbira,&cx frudtibus citruli,&melones,& ex herbis,portulaca,li£tuca,chry!olocanna, & fimiles.
Et ex frudtibus pyra,febe(ten,& fimilia. Alterant enim dyfcrafiam,& obtiidunt choleiam,& vrinxacuitatem, & naturamleniunt,quxin eiseftplurimum conft pata.
Etcx potib. quales funt, aquahordei,&ftigida(nifi fue- ritquod prohibeat.) & interdicatur vmum omnino,do- necfedeturcaliditas. quoniam lnfiammat lpiritum,agi- tat choletam,& impetum eis prxitar ad niotum,nifi ad refolutionem deuenent,quo ca:u lymphatum yeneeft concedendum.Et exmcdicinis,feminacommunia,qua; alterando prouocant choleram,& commotam cum vn- naeducunt. Et ex illis eft mel,calia fiftula,firacoft,& te- reniabin,& finiilia,queleniendo eorurn conftipant rna- reriam,& lubrificandoipfam educunr. Horaautem mi niftrandi prxdictaeft declinantc ira,& febns paroxyf- mo, ncc oportetquod interuemar balneatio cumaqua calida, quoniam infiammat (piruus,&eos adexterius magis trahit; necetiam cum frigida,quoniam fumos chuicncos retinet,nec relolui permutir jiedcum (piri-
tibus

DE FEBRE EPHEMERA- "7
tibits intra conilcrtit. Etcam corporafintnudacarnera A quens. Poltquod vngarurcum aliquopra:di<floruin > &
aicalia membra nocent,& maxime fi fmt ex refolutione muigeatur lac muliens. Complentq; eam qmraimq;ex
debilitata.Poftqu^concedaturperhoram fomnus,quo- cibis, & potibus infrigidant, & hume6tant,nutriu£cum
niam caiorem,& fpiritum reuocat,& intus tenet hume- aromaticitate,leniuntque naturam,qualesfunt,qua: iu-
dlando, [nfpiffat,refoluic,& confortat,non ramefirmul- pcrmsdidiafunt. Etiurapullorum, & gallinarum, &
tus, & profundus, neadintiammationem perducat. potus temperati vini. Nihilcnim fecundum Abuha.eft,
quod tantum humed:er,quantum balneum in tinis, &
De febre ephemera, qua: fit exgaudio. Cap. 4. <r ~Yinum temperatum, quod exiccando calorem natu-
ra!im,(pintum mouetad exteriora. Inquitenim Galen.
0»/4. •*-! Ebris ex gaudio prouenit llcutcx ira,qniafpiritus,& Vinum temperatum totum corpuscalefacit, membra
JL calor mouenturad exteriora fubito, & fortiter fi fu- perforat,calorem naturalem excitat,& humores cotem-
perfluum fuerit,vt fuperius didlum eft,differenter tame. perat,humedl:ando remouet vigilias, &attrahit fomnu,
In «audio enim virtus in corpore manefas ante ipfum quoniam fpiritus, & virtutesanimalesquiefcerefacjt,ac
molhticatur: deindecum fpiritibusadexterioraprogre- prohibendorefolutionem reftaurat. ditur corporis, & cum valde fuperfluum fuerit, refolui-
tur, & lequitur mors.Cum veronon multum exceflerit, De febreephcmcra,quxfitpropter anguitiam.
quia eius caula non fuerit rnultum ardua,& excedens,no Cap. 6. refoluitur; ied in motum inflammatur,& febrem accen-
dit. Quemadmodum, &inira,inquafi multumexce- „ "TSaacinquitintereftintertrifiitiam,&anguftiam.Li- l " ,t '
dens fuerit, & fuperflua, virtuscorporis non diffoluitur, cet conueniant in motu fpirituum ad interiora.Nam
autvt egrediens refoluatur, ficutin fuperttuo gaudio; tnftitiaad rationaiem pertinetvirmteroin cerebroexi-
immo retinetur aliqualiter intra,cum nmor fit permix- ftentem . Anguiha vero adfpiritualem in cordeperma-
tus in eo,vr Serapio dicit,quare non fequitut mors, ficut nenteiti. Ideoque anguftia eft plus caufa phrhifis quam
in 1II0, & ramen febris ex eo proueniens erit ficut febris tnftiria. Eft autem anguiiia motus fpiritus, & calons ad
Si^na. caulataexira. Signaeiusfuntproximaillisfignis, quia interiora fpiriralium cum reclufione ibidem ,&impo-
in fpecie umilia, non tameningradu axjualitetcxccden- tentiaexteniionis eius propter debilitatem, & prohibi-
tia,prxterquam 111 figno oculorum, & pulfus; non enim tioneni. Cum enim interius recluduntur in fanis ex ali-
Cxf- cft formaeorum tcrrentium, fed gaudentium. In pullu qua catifa procarardtica, vt eft amor rei, qux haberi non
quoqueeft fequentia minor quam in febre ex ira. Et pro- pofiit, timor perditionis honoris, & fenfus, licet tamen
inde cura illius fimiliter proximaerit. paulatim redudti in feipfis agitentur, & comoueantur in
terius, propter fanguinem currentem cum fpiritibus in-
Defehteephemera,qua;fitextriihtia. Cap. y. tra,&iumumcoardtatumlbidem,velpropterp^niten-
tiam caufx nequeunt extra exire qua.'rcntcs viam folici-
Caufd. Riftitia, & cogitatio,quia motionem fpirituu pau- te, qua: primam confequi, & fecundam valeat euitare -
X latim adintenorafequuntur, vtplurimumfebres quareinflammantur,&acciditinquietudoin membris
nonfaciunt, ntfi cum magis plurimum fitperdurans, cum inordinato motu, & fi mHamrjantur in corporc
tur.cenim licct motio fpirituum fit ad interiora, paula- toto,noninfpiritualibustantum,febremaccendunr. tim tarnen affociantur motiones ipforum cum eis ma- C Signa eius funt finnlia fignis cnis,qu.T proueniunt ex
gnx,plunmx, & perdurantes, agitante fpiritus intra, & triftitia, fed funt magis in ten fa, propter maiore motum
commotiones de cordead cerebrum, &e conuerfojquia caloris,& fpirituum ad interiora. Et quia elt cu reclufio-
inf)ammantut-,& febres facit, & maxime fi accidat mo- ne, & impotentia exrcnfionis ad exteriota,puIfus erit iri
tus Iaboriofus, in qinxrendo rem perditam contriitan- hac minor,debilior denfus,& fine fiiltu. Et figna angu-
tem, (ju;e inueniri non poteft. itiac prouenientis ex amore funt, macrefccntia corporis,
Signaeius funtcolorpallidusfaciei,igneiatas vrine,& cirrinitascorporis,inquietudomembroru,& quandoq*,
acuitas cius in emiflione percepra, propcerdsminiii cali fcbris. Qux confiderauit Gal. in Regis filio ,qui paflus
ditatis, & ficciratis in interioribus corporis, & motum extitit cx mulieris amore, qui heros dicitur, i.lolicitudo
choler^ multiplicantem ex inflamatione caloris fequen- melancholica qu?dam ex amore ad mulierem,qualis efl
tismottun fanguinis, &fpiritus ad interiora. Etpropte- dicia. Inquacumauditpatiens,autvidetmuliere,quani
reaetiam ocuh (iint lubmerficumquiete, &fubclufio- dili£ir,pulfiis eius manifeftabitur faltu,& inxqualitate,
ne,adquodadiuuatrcfolutiofuperueniens. Deindcacci- & fitdiuerfus,&corr'umpiturfermocitis& ceffante,
ditilliscontrarium . Etpulfusdebilisad paruitatem,& velnonapparenteilla,reditadilludqiiodfiicratprius.
deprcflionemtendens non valdc,& etiam in eo faltusex Curaeius eft cura illius, fonior tamen propter cau-
fubita reditione fpiritus ad exteriora, & proprie cum fo- fam pradi&am, fintque frigida exterius applicanda ma-
licitudo inquirendi perditam rem infurgir. gis rcmiffa,interius vero minus,& magis intenfa.
Cura ciuseft du? res.ficut cura febrium pr^didtarum,
fciltCetablatiocaafx,&aIteratiofebrilisdylcrafiac. In- j - j Defebreephemcra,quxfit extimore. Cap. 7. tentiotamencommunis m cis contrariaefteis,quxin
illis. Prima autemcftablatiocogitationis, &triftitiar, X timorequaliter ,pueniatfebris,&qualiter mors, Cau/i?
quam complent dimiflio ftudij-,& prudentix,& conucr- g , (iipra capitulodefebreex ira conuentente didtu tff,
fioad folatiaplura,&diuerfa,quxfpirkum rertahantdc propriequidemquemadmodumexangultia. Invtraque
interioribusad exteriora, ipfumque reddant hilarem, & enitn motus fpiritus eft idem, quia ad interiora: motus
iocundum,& fpesinueniendi rem perdiilain contriftan- vero diuerfus. Nam in anguftiapaulatim,in timore ve-
tem,vel aliam meliorem. Secundam rem complenr que ro fubito adinteriora mouetur, & commotus maner, &
cumqiqxmedicinis ftanteparoxyfmoexteriusapproxi- ibidemreclufus,propterprxfentiamcaufxibidem ;&a-
maris,&circacormaximeinfrigidando, &humcdtan- gitatur, &commouerur,&inHammatnr: &deinceps
do, 'piritus de interiorib. trahuntadexteriora, vt elt fii- propter contiguitatem,quxad fpiritus corporis,& mem
<£tio cum aliquo oleorum infrigidantium, & humcdtan- brorum et in vniuerfocorpore inflammatur,& accendi-
tium abfq; ftypticitare, vt eftoleum violatu,de cucurbi- turfebris. Er quandoqueadeo ad interiora cum fubita-
ta,de nenuphare,& fi.milia. Et epithemata fupra pedtus neitatemouetur,g? iimocaturibidem,& fequitur mors.
ex muciiaginetragacanthi, pfylhj, aqua; endiuix, rof. & Signaeius ftint proxima fignis illius, qma in fpccnt-»
nenupharis,portulacx, & melonis indi', & modico cro- conuenientia,diffcrentiain exceffu. EtprojJterca diucr-
co,& balneatio in tinis.dcclinanteparoxyfmo, in qua fit fitas, & trcmor in pulfii eft in hac maior, prxter qua in
aquatemperatxcaliditatis, & decodtioms alicuiusprx- formaoculi; in hacenim forma oculi eft fornia ceiriti:
didtarum mcdicinarum p!urima,in qua (it iiitrouus fre- in illa vero quafi fuffocati.
Cura

FRANC- DE PEDEMONT.
Tdtufk,
Cdufi.
Curaeiuscftproxima illi, qtiareoporret, vt primo suferatur cai'fa timoris, & adducaturcaufa fecuritatis. Deindeminiftrentur infrigidantia, & hume<£lantia ex cibis,&potibus,&medicinisinterius, &exterius, & ptincipaliterfupracor, qusevirtutem habent trahendt fpiritum, & caiorem ad exteriora, con fortandi, & prx- ftandi gaudmm,&iucunditatem, qua; lbi lunt didta.
De febre ephemera, qua; fit ex fyncopi. Cap. 8.
SYncopis exephemera propne non contingit. Et fi ephemeracontingatex fyncopi raroeft , & nonpnv prie, cumexdefedtu fpiritus, &caloriscontingat, qui non febris, fed infr/gidationis cit caufa, nifi cum ex alir qua prsedidtarum proueniat caufa,vt puta timore,vel an guftia, vel triftitia magis, exquibusremanfitfuperue- niete (yncopi in fpintibusaliqua calefaclio, qtix propter diuermm motum, qui in fyncopi acciditin fpiritibus,de intusadextratraftus beneficio medicinxinflammatur quandoque,& expanditurad vniuerfum corpus, & fic fe brem accendit,,'quxa fyncopi, cuius gratia caliditas ad terminum febris accrefcit, fortita e(t nomen.
Signaeius funtanteceftio fynccpisex aliquaexrerio- ricaufa, & prxfentia debilitatis virtutiscum debilirate motus, & pulfus in diuerfitate ipfius. nameftcumpri- mo cadit, & occultatur,cum vincitfrigus in timore,an- guftia, & triilitia •, &deinde fit velox', & manifeftatur, cum cxpanditur calor, & fpiiitus ad exteriora.
Cura eius eft tres res.Prima fuccurrit fyncopi,vel vir- tutis debilitati,qux fuo loco fuperius dicfta eft. Secunda caufam fyncopis, & debilitatisaufert, qux his fimiiiter eft narrata. Tertia febrilem dyfcrafiam aufert, & extin- ^lnt, qiixetiam ex prxdidis eft nota.
De febre ephemera,qux fit ex labore. Cap.
NOmen laboris hicnimium motumoftendit, qui caufa febris ephemera* poteft cfTc. Si enim motus quilibetcaloremcorporis e/iicir fortem, ipfum flabel- lando , & excirando cum fridHone membrorum, qua parrcs in eis ignexreducunturadaftumcommouendo humores,& fpiritus(mouentibusenim nobis,mouentur ca quje lunt in nobis) nimius motus incendet illum , & inflammabit, & adaliafubie&acorporis excedendofa- ciet peruenire, & fi infuetusfir in Ixdendo, & moleftan- do, febrem accendit,maxime fi in fole.vcl circa calidam cxerceat materiam.in ieiunijs,atqucextenfis vigilijsoc- cupantibus hor.im fomni.Inquitcnim Abuh.Multx vi- gilix corrumpuntcomplexionein cerebri aliquo ficcita- tis modo,quorum vnus eft,vtcalorin animali fpiritu fa- cile accendatur, & inflammeturin cerebro, & vniiierfo corporedilatetur, & lxdat.
Signa eius funt figna rememoratiua prxteriti motus., & exetcitij laboriofi,& demonftratiua prxfentis,vt ma- gnitudo, & necefiitas in anhelitu, calefadlio corporis to- tius in iund:uris vero addita fuper reliquas partes extre- moru, & laffitudo,& pulfus magnus, & velox abfque du ritie,nifiad refolutionem perduxerir; tunc.n.ent durus, & tulfis ficca fcquetur, & vrina eft citrina, & fubftantix mediocis, nifi ex refolutione fa<5la fit fubtilis, & pallida. t.apha.4!. Curaeiuseft dux res. Ablatio caufx, quxeltlaboris priuatio. Completurautemquiete. Inquitenim Hippo. Inomni motione corporiscum coeperitquis dolere^, quiefcereftatim remedium eft. Secunda cftalteratio fe- brilis dyfcrafix. Completur autem curn his,qux ex me- dicinis extenus applicatisinfrigidando, & humeCtan- do laftitudinem prouenientem ex exercitio tollunr,qua- lesfunt declinante paroxyfmo , balneatiomtina aqux dulcis,& temperatx caliditatis,& effufio eius fuper lun- t.i, /tmpl. dturas, & mufculos multa. Inquitenim Gal. Quoniam med.fdt.cd> laffitudo ex exercitio fadt acrciderein corpore duas cau- f' ts ' Ias,quarum vnaeft,quiacorporafiinilium partiumexic cantur, & altera eft, quia loca vacua, qux funr inter ifta Riembrareplentur humiditace,qu5 non eli bona iuuati-
E ua naturalis; fi non eft illud,non eft repletio humida,frii mo eft fubtilis mordicariua, calida.Balncum quide cum aqua dulci eftde reb.magiscoferentib. vtri(que;& illud, quiaaqua dulcis temperatacaliditate fuirefoluit acqui- (uam caliditatem, & fuperfluitatem caliditatis fubti- lis, & fui humiditate redlificat,quod iam accidit corpo- lisinteftinis. Et propterillud,quodeffunditur deea fu- per corpus,deforis occurnt; & effunditur faciliorib.mo- dis ,;quod egreditur deea in porisegreditur ab ea in ve- locioribus horis, prxter quod fit hic retinens eam peni- rus,permifceat oleum cum hacaqua, & prxcipue quan- doinungitur homo cum eis vtrifquc fimul humedtatio- nemulta, Taleautcmoleumerir, velfimp!ex,& dulce, vel violatum,vel rofarum proprie,de quo didum eft (u- pra; & in lundhins cueo lit permixtum aliquid ex oleis, vt defemine lini, veloleum chamxmeli,qux funt pro- pria. Nam quod eft ex femine lini fua temperata calidi- tate confoi tat,lenit duritiem nindhirarum principaliter p patientiii,& abalterius olei frigidirate defendit. Oleum <r>v ero chamxmeli vitrahoc, (k iundurarum,& lacer- torum remouet laftitudinem,plufquam reliqu^ medici- nx; quoniam caliditas eft.fimilis caliditatianimalis, vt dixit Abuh.Completur verocum his,quxexcibis,6<^_^ potibus, & medicinis interius fumptis nutriunteuchy- mx, mtrigidant, & humedtanr,quales funtcibi,quorum paucitas nutrit plurimum propier debilitatem digeftio- nis. Et etiam cx carnibus,did:is, iuribus earum;& vitcl- lis ouorum, & potus vini temperan, frudus, & alij didti iuperius. Etlomno,qui,& (idclcctusaffocicturftoma- cho, adquem humoresomnes confueueruntconcurre- re,ante paroxyfmum,parum, vel in lpfius principio con ccdatur, vcl tion expcctata declinationc pcriccta. Nifi cnim talia corpora rehumedtenrurcibo, febris pertecte nuilatenusdeclinabit, vtait Gal.
De febre ephemera, qux fit a calore exteriori.
Cap. 10.
G
CAIor exterior, ex quoprouenire poteft febris ephe- Cdi.de
mera,elt duplex. Aut enim eft ex his,qux exterius '*•*• tangut corpus,vt (ole,igne,balneo.Aut ex his,qu^ipfum , ingrediuntur,vtcibis, potibus, & medicinis. Calor iolis in lj)iritu magisimpnmit ammaleprincipaliter, & 1 ri>- mediate caput attingit,& fpiritum eius inflammat,quia pertranfiensadaiia principaiia, & coipus totu l^dendo, & moleftando febrcm accendit.Calorignis,& balnei in vitalem (piritu imprimit magis, quiaaerimmutatus ab eop urimum ad cortrahiturper in(j)irationcm, vtcum fuerit fuperflue calefadtum, vcl moiam nimiatraxenr, qui 111 eomflammat fpiritum,& rotum corpus,& l^den do lebrein accendic, qua viralis fpiritus in corde, & ilijs mebris corporis euenratur. Calor vero cibi,& potus im- primit magis fpiritum naturalem; quoniam cibus, & po tus ad hepar peruenit prius ctim eius calore, & fi pnus peruenentad ftomachum, lbiq; altereturanrequamal- pj tereturcum ca;ore immutato, ad heparetiam peruenir, &priufquamad aliaprincipalia,dicente Galen.cum in- quit. Cibus in ftomacho eft quid babentis, ad hepar de ltomacho trahitui;& dumalreranturnaturaliscalor, & fpiritusa teransinHammaturcxipfiuscaliditate, prout Gal.dixir. Quapropter febns ex calore (olis proucniens appropnata, (eu comparara exntir ipiritui animali. Pro- uenienstxigne, leu baineo comparata eftfpintui virali.
Et qux prouenit ex cibo, vel potu calido, vel e^ medici- na, fpintui naturaii.
Signafebris, quxeft a calore folis funtfigna reme- moratiua prxcedentis caufx, (ciicet morx fub (olari ra- dio, & demoftratiuafebris, vt elt cahditas vehementior in exreiionbus corporisapparens,quam in interioribus, &magisincapitecum ariditatc, & ficorpus fuentim- mundum, & caput calidius,& graue propter repletione, quam tiaxitadlpfurncaliditasexcorporetoto. Etpro- inde ocubcalidiores, & rubicundioresapparet cum ari- dicate, & venarum repletio in eius tempcribus, & vni-
uerfo

DE FEBRE EPHEMERA-
tmpulfi.
11 8
uerfo capitc. & fitis, qua; iu hac febrc,magis quam febre A natura folicita circa regimen corporis fe munit, & pnr-
exdciffit^refrigori$,calor,corporis, &adufliuus,& fu- "
fcus. Et * impulfioaiceriaruin minor velociras, &fre- quentia, refpedtu caliditatis cutis,& fimiliter in anheli- iu ,qii ia pnncipalis imprcffio non peruenit ad cor, fed ad cureui. Ec vrina eft tin6ta, & rubeaparum.
Er ligna eius, qux fit a caliditate ignis, & balnei fiint dupliciacommunia, &propria. Communia funtreme- morauo pracedentis cauffuSed propria funt,nam queac ciduut ex calore balnei funt fimilia iliis, nifiquia exterio ra corporis cum caliditatc vehementiori non aiida, fed molli.i fentiuntur. Et fi corpus fit molle humorib.plenu, quand jq-, deueniet ad rigorem, & febrem multorii die- *um, & acre frigido magis iuuatur quarn potu.
Et figna eius, quxh tcx cibo calido adluahter, & po- tentialirer,velpotu vini,vcl medicina", vt nedtaris exca- Jidis fpeciebus valde, funt ex iignis illis contraria, quia caliditasin inteHoribus maior, fenfus ardoris in ftoma-
paratad loca dolentia defendenda: trahitquead feexa- liispartibus corporis fpiritum , carnem, & fanguinem, ceu propria inftrumenta •, vt tranfmittat ad illa, dicente Hippo.in apho. Duorum dolorum, qui fimul fiunt non *• *' fccundum eumdem locum, vehementior dcnigrat alte- rum. Si ergoex locis, in quibus eft neccffarius concur- fus, & ipforum potentia valde retrahit, vt fubueniant apparenti neceffitati maiori; * quanro magis retrahit * ex lllis, in quibus neccffitas nulla concurfus exiftir, qua- tenus fuccurrat nouo dolori fymptomatis , qu<£tadta impetu quodam rranfmittit, & fubito, vt fuperius didtu eft, ad defendcndum illam. Ex quo neceflarium eftil- lam inflammari, & durantedoloreinlocoilloferuefce- rc, & maxime fiacucusexiftit.Etexinde adnaturiprin cipium iterum redire, & alia corporis fubiedta extendi, & Ludcntem, & contriilantem, & fuperaccendere febre, & cum fuperHuitcorpus in contrariam difpofitionem
cho,iumofa erudtatio, & fitis,& iuuatur potu frigido,& g infrigidationis, ex ipfius caloris refolutione reducero.
magis qu.un aeris frigidi /nfpiratione, & pulfus, &an helitus maior, & (upcrfluaprimar, & fecundx digeftio- nis (unt coloraca valde.
E c cura eius, qua: ht a calore exteriori eft duplex, fci- licet gcneralis,& fpecialis.Generalis eft communis ei,ex cjiiacumq; prouenerit caufa, & eft dux res. Ablatio cau- lx,& aiteratio febrilis dv fcrafix. Spccialis eft diuerfa_j. Cum enim ex prima caufa proucnerit,caufx lpfius abla- tione coplebitur.Si ex Solc proueniat,cum mora in aere frigido per fecpoperto, & Sole, & ignepriuato: vel vm- bra,&arrificialiterinfrigidatOjVt fupra,& infra dicetur. Si vcro cibo calido, complebitur vomitu, vel venrris fo-
lutione cum enemare ex aqua hordei,oIeo violato, 5< p
zuccharo violato,& infrigidant humedlando. Cum ve- ro ex potu, cum his, qua: curare habentebrietatem,qu£ infra m ephemera ex repletione dicentur: ex quibus pro- pheeft crocuscum rob bibitus,&propriegranatorum, & coriandrum. Alceratioquoq; febris in priinis comple- tur,cum his quae ex medicinis exterius approximatis in- frigldarehabenr, cerebrum principaliter, &conuenien- ter,cor,& hcpar;quales funtinfufiones,& embrochado- nes ex frigidis,& aqua frigida (upra caput rafum. Et con- ucniens eft cfFufio, quarhtcum vrinali plenoaqua frigi- dalumitaticapitisapplicato, &diuretcnto. Etfaccel- lationes, & cpitheniuta fupra pcctus, & hypochondriu, qui fuperius in cura cordis, & hepatis lunt diib, qua: communia funt in ambabus. Et in ea, qux eftex tertia caufa, puta ex igne, vel balnco, cum his quxpotibus,& medicinis cxtcrius fumptis habenc infrigidare, & hume «Stare, Vtaqua: frigida-purx, vel cum iuleb ^iolatodo nenuphare,& fimilibus, vtdiureticafrigida, &decli- nante paroxyfmocum balneoaqux tepidx caliditatis. CuiusefteflFufio,vt fic multa fuper membrum principa- licer paifum,quoniam etiam foluit febrem,& humcftar. Inquitenim Hip.SifebnsnonacholeJahabeatur,aqua calida multa capiti infufa folutiofit febris. Er deinde
Signaeiusfunt,qux prxfentem febrem demonftrant, atque dolorem. Et funt tadtus corporis calidi pra:tec naturam, & fenfus dolorisacutiapud infirmum, in ali- quo membro fenfibilifuicorporis valde; vtinlacertis, ftomacho, villis, iundturis, & capite proprie;& parribus eius, vtoculis, &dentibus, &auribus cum caloreaug- mentato in eo protrahente dclorem. vnde A buh. Dolor capitis febrem dcclinata facit redire ad augmentumjqu^ ambo abfque infirmi relatione medico poffunt elfe no- ta, ex frequentia anhelitus, iundta modo cum paruira- tc, & rarirate,modo vero cum velocitate, & magnitudi- ne. Vnde Hipp.in prognofficis dicit,Spirjtus, ii quidem frcquens fit,dolorem, & fucceffionem fignificat, fuper his,qux funt fupradiaphragmajquxfimilispulfus etiam indicat. In talibus difpofltionibus cumfpiritu pulfus concurnt, & eft cum duritie, & ferrinus; quoniam acu- tus dolor proprie m neruofis exiftit. Et vigilia - , fitis, & exeuntia colorata, quamdiu ad refolutionem caloris, & fpiritusnon perducar.
Etcuraeiuscft duxres. Primaeft dolorisfcdatio,qux fupra infoda,pleurefi, ftomacho, & colica, &iundturis eft didla. Secunda eft alteratio febrilis dyfcrafix. Com- pleturaucem cum his,qu.xin cura ephemerx ex labore funr didta. Et cum vini prohibitione omnimoda,& pro- priefi exdolorecapitis fit caufata. Vnde Hippo. cum vero capitis dolorem timeas, aut mentis percuffionem, ab vfu '^Vini fummoperc eft caucndum; diffoluendo enim humores,ebullitionemprxftadoeis,& impetum, vel effundendo, commouendo, dolorem auget fimul, &febrem(nifidoIoripfeacrapuIafit caufatus.) Vnde Hippo.inlib decrapula, talem pofuiffeaphor.inuenies '-fi.tr. Quem hefterna laborem infert tnorexis, i.vini potatio, diluculo craftinarcbibitio refoluit, nec mirurn, cum ex crapulamultiplicatos vini vapores, qui magis quam cq- tcrorum membrorumcapitis dolorisfuutcaufa, velal- terius confimilis eius fymptomatis no6te intermedia
cum fLictionealicuiusoleiprxdi6torum. Etdeindecum D pracdigeftos lnfomno,calornaturalis vini moderata^»
cibis fngidis, & humidis didtis, & potu vini bene lym- phati, qux communia fuut ei ex quacumque caufa pro- uenienti, & fiquandoque coryzaaccidat, & catarrhus, deinde iuleb cum aqua tragacanthi tribuas. Poftea bal- ncabis in aqua dulci eucrata,qii2: infpiffat materiam. Et deinde tragacanthum in oreteneat, &fiexpedit, quia fir aaitus, diapapauer, & qux eius ebrietatem corrigunt, & qux dicentur infra.
Defebreephemcra, qux fit ex doloro • Cap. i x.
DOlorquandoq; ephemeram febrem accedit. Cum enim fitdifpofitio, qu.x(enfibilibusmcmbris m- nafcitur,fecundum quam contriftatur animal fecudum Galen. fpiritus fenfibilisineis exiftenscontriftationem percipiens fubito adprincipium <=■ virrutis animalisex harmonia naturx retrahitur, vt referat lllam ipfi, & tuc
rebibitrone diluculo confortatus diffoluat, & perforan- do membra cxtra corpus ftatim cxccrnat, foluit dolo- rcm ; concedendum eftenim talibus vinum hoc modo, nifi febris obfiftat, vel aliudaccidens contradicat, quod non contingit in ephemera ex feipfa,cum eius calor ma- gnus non fit, necattrahens fymptomata, vt eft didtum. Calor quoque vini fit debilis, & remiflus refpeitu eius, quodeft temperatum ,quod Gal. oftenditcum inquir, Vinum cognofces vtique alibi dantem me, his vmuer- fis,fephemeram patientibus, quod aquofum vifu,& vir tute;melius enim eft aqua * hic vinum, per omnia dige- mt*. ftioni coadiunans, vrinam, & fudorem prouocans, & vniuerfascxcreationes. Vinumenim temperatum to- tum corpus calefacir, membraperforat, humores con- temperat, calorem naturalcm excitat, & vt digefta ma- teria, & apertis vijs vniuerfas excreationes vnliter mo- ueat, ficuc ipfe in commento apho.often.dit.
Dc

FRANC DE
Defebre ephemera,qux fitex vigilijs. Cap. iz.
Vlgilii nimix febrem accendunt ephemera in fpi- ritu animaligeneraliter.quemadmodum, &ni- mius motus. cui valde funt fimiles aliter tamen, & ali- ter. Exiccando enim copiexionem cerebri,& ipfum ani- hialem fpiritum circa aftionem fenfus, & motus, com- mouendo, & agitando efhciunt, v t in ea calor prius, & faeile igniat, de cerebfo ipfo ad corpus tranfiens, & me- braaliacontriftans,quoniamfebremaccendit. Inmotu vero calor eft incipiens ex lacertis, & iunduris ,& do eis tranfit ad totum corpus.
Signa eius funt fignarememoratiua vigiliarum ante- cedentium, ficut eft palpebrarum grauitas, vt difficulter aperiantur, &inHatioearum,&faciei, & cibi indige- ftio multiplicans vapores ,&citrinitas, profun- datio oculorum propter ficcitatem , & refolutionem. Et pulfus fpafmofus, durus,& tenfus,ficut chorda corri- giarumtenfa, vel contradla, &debilispropter eandem caufam. Et vrina fubnlis proinde, & alba, nifi propter febrcm inHammantem. Vrinxenim vigilantium , vt plurimum funt albse. Etdemonftraciua etiam figna,vt caliditaspnternaturamincorporevniuerfo, cum fiti, & priuatione, feu impotentiadormiendi. Inquit Galen. Siquis certa ora dormire confueuerit, & ea hora tranfie- rit fuper vigilias, cum deinceps velit dornnre, no poteft; quoniam vaporem,quicaufaeft fomni,vigiliae pnecede- tes refoluerunt omnino.
Et cura eius eil generalis,& fpecialis.Generalis eft cu- ra ephemera: ex labore,& nimio motu. Specialis autem eftdui res. Ablatiocaufar,&prouocatio fomni. Com- pleturautemcumhis, quxexterius, &interiusappro- xnnanda;fupraincuraphrenefis, doloris ftomachi,& iuncturarum funtaicta. Exquibuseftbalneum, 5^? poft ipfurn vinum ly mphatum, & multum; quia magis inebriat,&hume6lat,&dormirefacit. Etcibusfrigi- dus, & humidus, nonexpedhta perfedla declinatione conceftus. Secunda eft alteratio febniis dyfcrafix, cum hfs, qua: fupra in nimio motu funt dicSla, & principali- ter fupra cerebrum applicata.
Dc febre cphemera, quac fit ex quiete. Cap. 13.
SO mnus, & quies febrem ephemeram debent accen dere e contrario motui, & vigili js, cum fint illis con- trarij,& inter fefimiles,dicente Abu. Somnusquieti ve hementerfimilisexiftit. Vigilia vero motui. Sedcuper fe tantu non accendat, quinimo difpofitio corporis ope- retur, quafiinaccendendoipfim conueniunt. Etlicet quies de fe fit infrigidans, & hurnectans per accides erit intiamans, & febrem accendens, fimiliscum fomno. Et fi perdurauerit tempuseius, calefacietcorpuscaliditate extranea: quoniam diffoluit humorespercorpus, &in calidos vapores couertir, maxime fi cholerici fint humo res; nec refoluuntur, maxime fi quies fuccedar, quia reti- nentur, &retentiinflammantper fpiritumnaturalem, & alios; &ex eis tranfitinHammatio fubiecla corpori reliqua, &l£edendo,& contriftandofebrem accendit.
Signa eius funt figna rememoratiua fomni priceden- tis, & demonftratiua ipfius, &febris prasfentis; qualia hatjentur ex relatione infirmi, & inuentione caliditatis prater naturam in corpore, & priter hanc ex difpofitio- neoculorum, vt fiicclufionepalpebrarum j&lippitudi- ne, &habitudinecorporishumida, &pinguofa pluri- mum,& turgiditate membrorum, & pigritia animar, & corporis, & decoloratione,& frequenter ex denutricatio neacmacrefcentiacorporis, InquitenimHippoc. De- relinquentes exercitium hechcam frequenter incurrunt. EtpuKus repletio vaporofa, &mobilis , &vrinafpifia cum fednnine multo, & crudo.
Etcuraeiuseftduaeres. Ablariocaufe, & alteratio febrilis dyfcrafia:. Prima contrariatur primx, qua: in curafebr.vigiliarum cJi dicta. Et cum contrarijshabet
PEDEMONT-
E compleri.Secundaeftfimilis fccundx,qua: in curaillius eft opportuna. Differunt tamen in gradu,quia debet mi- nusadfrigiditatem ,& humiditatemaccedere. Etbal- neum magis refolutiuum, & minus humedlatiuum eft conueniens. Exercitium temperatum, & diminutio ci- bi,& fubtra&io vini.
De febre ephemera, qnz fit ex fame. Cap. 14.
FAmes ephemeram febrem quandoq; accendit,Quo Ca nfi niamvt Gal.ait, Famescorporaexiccatperaccides. In tolerantia.n.eius,calori naturali,fubtrafto pabulo ali- menti calor ipfe in humores corporis, agit, coufq; depa- fcit,& confumit,& fic corpus exiccat, & agendo intendi tur, necobtunditur, fed inflammaturin naturali fpiritu primo, deindein alijs, & ex eisad reliqua corporis fub- iedla pertranfit, & la;dendo,& conftringendo febrem ac cendit. SimiliquemodoA fitis fuperaccendit illam. In rolerantiaenim eius,potu,& frigidairrftrationepriuata: p particuhe arefcunc, inquasagensnaturaliscalorincen- ditur. Necobtunditurcuradeficiar humidum. Sedpo- tiusinflammaturin fpiritu uaturali primo, deindein a- lijs. Et deeisadalias corporis partes tranlit,& la-dendo, & contriftando febrem accendic.
Signaeius funt efuries, & firis przfens, vel earum re- liqtuxremanentes, defedtio corporis, pulfusdebilisad duriciem tcndens cum frequentia,pnuatiofomni.Vrina xantha, & pauca, &fimilueregeftioadufia, &fcybalo- fa, cum caliditateprxter naturam acuca in corpore vni- uerfoextenfa.
Et cura eius eft cum his,qua: humedtare habent ex ci- bis,& potibus, qua? ex pramiffis funt nora, declinaticne non expediaca pei fedfa, paulatim exhibita, & gradatim multiplicata,amultisenim fubito extinguitur. Vnde Abu.nihildeteriuseftfamein temporefterilitatis,quam priceffitfacietas in rempore fertilitatis. Sed illud verte- re eft per peius. Eftenimeorumnaturafecundum Gal. ficut luccrna extindtioni parata, quascum oleo nonre- G dudar, quodam fui pabulo recreatur, cum vero modum excefferit, necefleefteamexcingui. Etcum his,qua:ha- bent humedtare fufficienter, & paru infrigidare, cx me- dicinisinterius,& exterius miniftracis:qualesfuntiuleb viol.ro.aqu3.*hordei,& fyrupus decucurbita,& fimiiia. Balnea dulcium aquarum tepidaium, vel non veri frigo ris,& oleum viol. frcquenter inundfum, & rofa.fi inue- nientur,quod fi noiTfimplex,& dulccabluaturcum fri- gida,& inungatur. Deephemera ex cibo,&potu, cap.de epheme.ex calore iam luperius didlum eft.
Defebntephemerajquxfitexinanitione. Cap. 1
EVacuatio quandoq; febrem accendirephemeram. Si .n. fiat cum pharmaco duplicirer febrem facir, per fe naturalem calorc,et fpiritus primo inflammando: omneenim pharmacum calidum, & ficcum eft fecun- dum fe, vt Galen.ait. Et per accidens,commouendo, & diffoluendo humores, & in hoc vim inferendo, & fol- ucndo fuperHue; nec minus incitando,vt frequen ter fur- gant ad fellam, ex quibus fumi calidi difioluuntur, pro- prie fi calidi fint humores, & mul:i,in cholericis corpo- ribus pra:fubicdtis, & denli cutis, ex quibus non cuapo- rant,fed retinentut,& caIorem,& fpintum inflammant prius. Exquibusdeinceps inflamniatiopenetrat adrc- liqua corporis fubiedla, & lardcndo, & contriltando, fe- bremacceduntephemeram. Si verocum phlcbotomia, per acccidens illam accendit dupliciter,vel commouc-n- dohumores, & proprie fi calidi fint, & mulci,vt pra:di- dtumefi. Phlebocomiaveiopauca,velmulta,euacuatio ne multa,& eradicatiuafanguinis,qui frarnum eft chole- ra:ante ipfius digeftionem,eam reddedoeffrenem,quia ebullit,&febremaccenditin fpiricib-&corporetotoe- phemeram, fi noncorrumpatur; velputndam, fiipfa, velaliushumoraptusebulhendoputrefcat. Vnde Abu. phlebotomia multoties refoluit febres ; ,& multoties com mouet ip!as. Gal.quoque. Infdices ex choleranon funt
phlebo-

DE FEBRE EPHEMER A- i>s>
phlebotomadij Cauc-n.necosad humcru ebullitionem A apparet,oxyregmiain pra?di&iscorporibusexfeipfisra-
perfiucaj. Si verocuraaiijslenitiuiscomprefiiuis, vel phlebotomia? pro|>Orcit>na!ibiis J raro.& non ni/i per acci deas, aUero prcrdicloi um modorum febrem accendec.
Signaeiusfuntreliqtiije przcedentis purganonis, & fitis vehemens,&cahditascorprtiisvn'iieifi acura, vel phlebotomia pr.fcedqns cum anraritudineoris: pr.tce- dente faftidio, & cordis moriu, & figna chodencx com- plexionis, &puifasdebilis,& fre;juens, & vrina tincta, & xantha,qua: choleram dominantem oiiendit.
£ccuraetus,qu£ettexpharmaciaeiltresres. Abla- tiocaufae,akecattOfebrihsdyfcrafi.e, &coiredtioacci■ ttenriUfn,qua:in folutione eueniunt» vel fequuntur. Pri- mam remcomplentquarcumqueinfrigidant, & hume- Aant, & humores commocos quietant, vc eft fomnus, &quies. Inquitenim Hippoc.inapho. Cum veroelle- borum dare volueris fomnum fac,& noli rhouere.* Sint antem ante ipfum pontica exhibita, & infpiflantiacum frigiditace, vel propriecate, vc eft coriandtumjhxc enim humorescommotos exmedicina redduntquiecos , & rednent, fumos reddimtobcufos, &. malam qualicatem impreffam a pliarmaco alferant (imul, & febrem,ac dif- foiutoseducunr, & medicinam cum fuperKuit in ioluen do, fu^refrxnant audacia, & iiftunt folurionem: qualia func, qux iupra iri confolatione medicinarum, cum ac- ctdentfbus ,que facitmt regiminareloliicione medtcine obuiaredocuimus funt dicta.
Secundam vero rem complent, quarcumqueex cibis, & potibus, & rfledicinis intenus, &rexcecius miniftcan- disconforranr,infrigidant, & humeftantftyptican- do, vei leniendo, proiicjexigit difpomio,qu.eex didtis, & dicendis lunt noia^ Sintautem cibi m.agnatqualicatis, fubftantixeuchyma:, fedpaucxquantiiacis,quam dtge- rere poffit. Eius vero,quac acciditex phlebotomia raino- ratiuacotnmouentehumores calidos,&:.mul,;>s,vt iunt finguinei,cura eft,cum fecundatione phlebotomia?,eraj- dicatione,vceuacuatur,quod dehumoribus eft commo
ro, & non nifi per indigeftionis modum ex malitia regi- minis fier, & cum fit numquam,vel raro,febrem accen- dit:& cum accendic debilis eft, & parua.
Signa eius funt, figna remcmoratiua pnrcedenns re- pletionis,& ipfius demonftratiua pra;fencis febris. Qua-
liafuncftomachigrauedo,cordis morfus, iacifctas, 6( }
naufeatioremanens, erucftatio fumofa: quamantefeb. aduencu erudtatio acecofa pra'ccilit, vt fuperius didtum eft. Et proprie cum moueatur ad exitum per fuperius,
Vnde vomicusfequicuremittens vaporesfumofos, ar- dentes oculos,& naresinfirtni,& altorum aftancium.Et cu iuuantur diarrhxa,qux fm Gal. fola eft indigeftionis remeditim ,emittuncindig<"fta,&corrupta,fumancia 4 & accedicurgrauedo, &dolor pungitiuusin vifceribus, &ardor, & pun£tioinpudico, inflammacio faciei, & oculorum, atque rubedo terrens, ficut in irafcentib.cum anxietarefpiricus. Pulfuscremens,frequens, tremulus, v, cum calidicate in corpore toto cxtenia.mordaci. Etvrf- 1 na turbidai ndigefta, qua prxceflit fubtilis, & alba valde putantium. multa,& fubicoemjfta - , qus repletionem , &crapulam **<«»&<*- fignificat. Et* accendiceiperiodiexinnouacionefumo- " r ' rum, quamdiu euacuecurreplecio cota ; Emendeturin- di^eftk>,& rcctificeturcorrupcio, atquecrapula. Etplu- rimum illud eft vfque ad tres dies. Licec quandoq; excen- dacur vique ad fepcimum,ve! quarcum diem periodizas. quareaddicut, &minuitur quaque diepauco fudore, propter cucisdenfitacem. Ercamenelt ephemeranon vera Ephemeraenim vera febris eftdiei,qu£e nomenac cepic (vc reculir Ifaac) a pifce quodam,cuius vitadiei v- nomtnaen. nius exiftit, & hoc quia ron habet in cotpore caufam_i> P"- confecuantem, quemadmodum habet non vera, fed ip- fiuseffenciain qualicatecaloris, &inipfius intentione folaconfiftit, exquoadfummum fuajinflamationis per- ucnitpaulacim,deincepsdeficiet, & diinictet fubiedhim •propnum cum vapore fudorali, & corpus in infebricita- tionem, feu infrigidationem deueniet, quemadmodum
tum.Inquitenim Abuh phlebotomiaquidemmulcoties C lapis,?~VeI lignum, cum calefadtumeft, tamdiu rema
refoluitfeb. Et fieffrinitanone, &ebuilitionecholerx accidat, propter multameuacuationefangiiinisex phle- botomia in prinaipio i, quia fit eradicaciua, c»ra eft, qui choleram commotam ebullientem fiftunt,infrigidann, &obtundunt:vt frigida,& ftyptica, ficutgranatama- za,& acria,maciana,& rob deribes,&r deacrefta,demyt to, Scdepyris,& decytoni |S ,cuaquafrigid3. Etdeindei qux leniendo educunt, vcfrigida leniciua, & aqua hof- dei, prunorum, & fruftuum, firacoft, tereniabin, caiia fift & iimtlia. Et lambificando mucilagopfyllij proprie. Deindecum his, quxexcibis, &pocibusex medicinis extertuscutn moderamineminiftrandisinfrigidanc, & cum ftypticatione conforrant, quas iupenusnotafunt. Tertiam rem complenc qtuecumq; in confolatione me- dicinarum docuimus ieriofe.
De febre ephemera, qui fit cx repletione. Cap. 16.
REpIetio fi ex multis(licet temperatis)fit cibarijs, & potibus crapulantibus ex vinis, (Iicer non vinofis, & anciqnis, ac mellicratibus condkis 5 & pluribus adeo, vtad lacietatem naufeatiuamperducat,erindigeftionem ipforum, & corruptioncm, qui accendit, vapores om- nes n.ultiplicat, &fumofos inficientesfpiritum, & ca- lorem inHammantes in hepate.Qui perueniensad alios, &deeis adahacorporis fubiedta peruenit la:dendo, & contriftando febtes accendit, non veram ephemeram, maxime in corporibuslubiectis , &denfa? cutis, qua: non fe fouent, nec fibi fubueniunt cum opportunis re- medijs.immo fupra replecionem exponuntur laboriofis gymnafijs fub folis a.'ftu, balneant fe, & aliaillicita cele- brancindiftindte, nucriensfupra nucriens,quodnodum digeftum eft, immictendo,& ex eo tndigeftio generatur, &corrumpuncur, & vencofitas,&qu;enonrefoluun- tui", fed recinentur, ex quibus febris accendicur, cbrietas generecur, & m vifceribus calor,grauedo, & mordicatio
net,quadiu per leinfrigrdacur, & pauIatim,quod ad tar- diuseftinfradieminephgmera,cuius calor eftaccenfus in fpiritibus primum ab extrmfeca caufa, qui eft facilis. ficutalterabilis,& leptomeris fubftantia? exiftens,facile,
& cico c^lorem fufcipiunt,& facileperdunt,nifi almd fit impedtens, vtcaufainterior,ficut in non veta, * vt error niedicorum vencrantium diem terciam in omni.
Curaeiusefttresres. Ablatio caufce, alceratio febri- lis dyfcrafix,&corre<5tio accidentium. Prima eft reple- tionis fanatio, indigeftionis emendatio, & corruptionis reitificacio. Completurautem prima fame, & euacua- tione, vt in fuis H ippo.retulit aphor.Qux autem eft per «, fe veniens,autnonquiamaceria fitdetenta,.autvirtute deficiente, natura fit reftridta. Alterum.n.horum necef- farium eftineffe. Prtmo quidem modo euacuatio fuper- fluens, fiue fpontanea, fiue fymptomatica, fiue fuperius pervomitum,fiueinferiusperfeceffum . Auteft vtilis, j - j quiaindigefta,&corruptaranrum mutatur,donecper- fecte euacuentur replenria indigefta, & corrupta, & in- terimabftineat,fi toleret.-fi non,cibaillum cum his,qui facile digeruntur,& parum eorum mulnim nutrit ab(q; ftypticatione, declinante quolibet paroxvfmo. In decli- natione vero vlrimi paroxyfmi pra:balneabis, vt refolna- tur funrofa,qu£e ad venas,& membratranfierunt, & ci- babis vlterius cum prxdi&isftypticitatem habentibus qure ftomachum roborent. Cui quoq; mimftrabis con- fortantia interius , &exterius fecundum communem modum ,prout fuprain curadebilitatiseiuseft didtum, & fic facies eum dormire. Si vero fit efficiens , iuue- tur donec compleatur cum vomitiuis, velfecefliuis,& fuppofitorijs,& cl y fteribus notis,prouteuacuationes re- gioni conueniunt prjcinceptse. Et abftineat quatum poP fibile eft, cumnonfiat, vteft prjednftam. Si verofu- perflua,quia non folum indigefta, & corrupta, fed etiam ^^Vtilia emittantur, vt molefte feratur, nedtonferat 3 (ed deferat, retineatur cum hisqux didta funt fupra_^
in cura

FRANC- D E
in cura fluxu lienrerici lubricatiui, & diarrhici, vel alte- terius ,quamvtiliaemiffafpeaficant, &oltendunt, & conforceturcumcibis pra:tlidits ftypttcis. Etfiquidem ablcindatur, vel deficiatappetitus, quod eft plunmum, ^"Vel neceflarium,tum quia ftomachus eit pnucipaliter paffus, tiiinBuxic, &recipitplurimum ftomathus fu- perfluitates,qua: euacuantur,vt dixit Galen. Stomachus continuatur omnibus membris, mecbante hepate, reci- pit fuperfluicates omnium membrorum mediance ipfo, &ctiam , quiavirtus exfluxu capit deficere abfolute, quateconforcecur,& erigacur cumhis,qua: fuprain de- fttuGtione appetitus func didta, &c proprie eum cyconijs, & iucco eorum, &.Jiis,qus ex his conftciuncur, & cum emplaftris exhis, qu£confortancfrigidum,& abfq; ca- hditatemulcaapenuntoppilationes inter iplumhepar, & cerebrum(dqua;funt,qua:lbifuntiupranotata. Se- cundo vero modo r quianon fic fupertluus per fe venies, fcd reftridtanatura, tuncproculdubio neceifehabes re- foluere eam, &educere, quod fiadhuc cibus, &: potus eft m ftomacho mdigeftus, & corruptus,prouocabis vo- mitum, donec perfecte euacuecur, ji pniiibile eft. Dein- de confortabis, baltieabis, & cibabis, vt fuperius didium eft,quod fi non fit poffibilisvomitus,velftt diffidiis val- de, adminiftrenturperos, quxipfum mferius faciunt lubcicare ex mucilaginofis, lenientibus, & lubricanti- bus, & labiricantibus notis. poft qux iequ uiruraiiftcr- gentiaexaquahordei, vel pa(Iularam- v cum melle, vel zuccharo rubeo propcer febrem. Et ;immtcranctir, cly- fteria, & coilyria naturam compelleutia, vt lllam cranf-
mitcat mferius; o< propiie frfueric corruptus, quod
cx fumofaeruiitauone cognoiocur, Quod fi non corru- ptusfuerir, fed tantum indigeftus, adminiftrabis tcmc mcerius, & exterius fupra ftomachum, qu;e digeftto- nemeius confortant,. & complentabfque ftypticirace, & caliditate multa \qua; fupra in cura,debiliratis dige- iiionisfuutditSta, & ln iungas abftmpntiain j , donec dr- geftio iit completa , 6c iuper3uumrconiu!iiatur. ,De- indebalneabis,&cibabis, vr djctuai cft .- Si autemnon fit tn ftomacho, fed fubicodefcendit in venrrem v <?porv tec vciblutione vencnseducaj,auccum his,.quacmini- ftrantiirinferiusexcoftynjs, & clyftenbus,aticcunu his, qua.-fumuntur,&deponuntautdigprunt,quod)equi de tacere (cies,fi ventris regionem adqua fubijt bencco- gnofces, & dtfpofitiones eius,fuper qurtm ligmticare, &c dtftinguere docmc Gal.per eructatione, raordtficationc, & grauedinem circa regionem ventris perceptam. ■ aAr.med, iienim circa regtonem ftomachileuiras, 6c graue- do,& mordtcatio in fublimiparte ventris,iuxcaftoma- chi fundum, & fupra vtnbiiicum percipiantur, adhuc ecudtatio aliqua habens odorem , &faporem cibi, & pocus fcies cibum in intcfttna lubtilia defccndiffe , & tuncfi ftc indigeftus velcorruptus, exquahtate erudfa- tionis pcrciptes.namfiacidafit, illumindtgeftum cffe cognoices, &runcfouebis hypochondria, & vniuer- fum ventrem, &nnniftrabis, qux dtgeruntmaois, & abttergunt, vt eft pipereon (implex, vel diatrion pip. vel aliud leuius, propter febrem; poltquarn aqua hordei de- tur. Si verofumofa,& fcetida, vt oua corrupta, (ciesil- Iumeffecorrttpcum, &tunc,qua:depoimntipfum, & ^ lubncando, &abilergendofubducunt, luperiusmini- llrabis \ qualiafuut, qua; hicfupra funtdicta. Quodfi fub vmbilicograuedo , &mordicatiofentiatur, &'for- tis rugicus, & eructano nulla, vel qua: non afferat cibi, vel potus ardorem,neq; faporem,cognofcescibum ad co Ion, &crailainteilina fubijffe, & tunccooperariopor- tet, vel per collyria, velper clyfteres mites, vt expella - tur. Secundam rem complent quffcumqux ex cibis,& potibus, & medicinis incerius fumpcis,& excertus appli- catis, & fupra principalia, & fupra cor magis infrigi- dant,& humedtanc,qui ex dictis in alijs noca funt fupra. Terciam rem complenc qux-cumque accidentia incer- ucnientiafedant, & fiquidemcxrjtcrit mordicatio, gra- uedo, & ventoliras inodica,ex mei le rof.aqua hordei,de- <soctioneanifi,olei iimplicis compoikuru clyfterem im-
PEDEMONT.
E pone. Si vero mordicano forciorin eo fuerit, in eo lic^ue- faciesadipesanferis ,galli, vel caprx. Non inuencis au- tem his, cxrg parum immitte, & olei rof.finuiutem lo- ta. Si verc vencoficas fuerit vehementior, locorof.ruta- ceum, vel nardinum mmiftrabis, & iemina deftruentia ventofitatem,vtapij,& fcemculi. Si veroebrieras, cure- tur propria cura. Si veco dcfectus ftomachi,& oris eius deficiac appecicus,maftichem in nardino terentes, vt glu- tinofumfiat , &deindeineo pofitam fpongiatn mfun- denresapplicabimusoriventris. ha:c autem ftypticita- tem habet, &; concauitaces, in quibus vircusmedica- minis conferuatur. Sit autem ■oleum (uflicientercale- N,t». fadtum fecundnm primam immiffione, exoluunt enim omnia tepida robur ventris, fuque in vaie duplici cale- fadtura, fecundum prima immiftionem, cutus alterum plenum licaqua feruenci, ficurconfuecudoextuit Gal. Corrumpitur.D.vircuseiusalitercalefadti. Quodfi feb. caliditas ardens appareat, melius eftobhoc ceracum, p quod per violarum, & per cytoniorum oleum fic ex ca:- jra,fic aucem cepidum, & non frigidum adlu, oxyregmiae vero, erudlacioni fumofar, vt prsdidtum elt, inftabis, & cum rectiticabitur, bonum, & fignum falutis.
De febre ephemcra,qua: fit ex oppilatione. Cap. 17.
OPpiIacio faciens febres, quadam prabet caufam materialem, vt eft oppilatio vifcerum, hepatis, & cyltisfellis, &lpiems, &proprieaggregac fiipciftuita- tem humonticans inHammationcm »•& putrttactio- nemparans. Quxdam prxbet cau/am cfticjcncem, vt eft oppilarta pororum capicum paruarum venaruitui, . & arteriarum , & earum tneatuum contiguatorum fi- mul:prohibentenim tranlpiracionem. ca.oreinm na- turalis,fpicicus, & hnmorcsinfianimantur, & a natura, proindequafidcr(iidti'quandoquepntre/cunr,curn im- mediata caufa pucredinis fitprohibtta tianfpnatio , vt Gal.ait, & ficdiuerforum geuerum febrium entcaufe: G eftenimfecundumeum mtikiplex, quiaauc m poriscu- tis tatum ex fe, propter cutis terreftreitatem naturajem, vetcxcaiftaexteriori denfanteipfas, vtpropter trigidi- tatem aerrs* yelaqua:, velpropter caliditacem folis, vel ignis adurentis, vel propter ftypttcitatem aquar, vel nVe» dicina: ftypticxin corpore totjo inundta:, &tunc facit fpeciesephemeux, dequibus fubfequenter(iicetur. nut ,ex caufa tnccrms fumptacx mulcis-cibis cahdis,& (111 er- fluis, multiplicancibus vapores cratfos, & fumolos *op- pilantesporoslpfos, & tunc facitephemeram ex rcpie* tione naufcatiua fupenus cbctain , auc in capitibusdi- <5tarum vcnarum, & arteriarum, & eartim dudcibus,& eftcxcaufa inccriori humorah, qua aucem eft ioitis m illis tancutn exiltens, & tnulca, vc ad poros cuns e.vtcn -r datur, & tunc facitputndam, maxime in corponbuS languineis,calidis,& humidis,qux multaindigtnt tian- fpiracione,propter mulcas fuperfluicaccs, in quibus abun dara a calrditate facile putrefcibili. vnde eorum corpo- pj ra fcetenc, ficut hirci.Aut elt mediocris,& ftc facit iyno-
chatn inflammatiuam, eo qudd fanguis non pei :e<5icj>* * travjpu tranfporcatur.quare inHammatur,nb corrumpitur, quia cum non fit magna aliqua, licec infufticiencem cranlpi- ratione accipiac, vt cum adhuc fletcum r.atura, auc eft debilts, & modica, vt in capitibus illarum tantum, exi- ftens, & tunc facit ephemeram ex oppilatione,cui nunc infiftimus, eoquod retinetur fuinofitates,& vapores, & calor nacuralis, &omncs ipiricus inflamaticur,quia non fufficietercranfpiranrur, iicec magis,quafynochadidia, & proinde minus caloris accenclit,qua illa,& minus du- rat ,eoquod caufaoppilationisin eo efi irunor,& inle- ptomera fubftantia lpiticus , proinde inflammatio eft minor. Et eftin fubftanna ipujcus ,qua: eft facilcaltc- rabilis,accenfa. Etiftudcft vfquead tertium vt pluri- mum, &quandoqueextenditurvfque adquarrum, & brettiatur !neoquodeftinfracertiuni,fccundum varie- tatem oppilationis pradiCtam. Et fecundum vnam- quam^ue dierum extendicur, & rcmutuur pcr modum
periodij

DE FEBRE EPHEMERA-
p-riocti, proptcr innoiiiuioncm fumoru oppilatione du- raute. quapcoptcr accaiditur cum rigore praccdcnte in liomaclio puuide,& cum remittitur qutefcit inuocatio- nc fudoris propter oppilationera detinentem . Ceflante verooppilatione declinatextotocum abundanti fudo- rc. Et quiageneratus iitexcalidiscelfot, ita vtadinfrigi- dationem deueniat corpus. Et cum perleuerat eius infla- inatioin lpiritu,feb.manet,& eplremera;fcd cum intiam matur m fanguine propter aptitudinem (ui, vel audtam oppilationem, <r> vel mixtjonem cum cholera,tranftt in fpecicm fynochxinliammatiuz•, & ert illa, quam dixi- mus mediam mtercphemeram, & purridam, eoquod vtriukjue naturam fapif, co etiam, quia ephemera tran- fvt iii putndam mcdianteipfa:fi enim auCta oppilatione tphemerarinriammaturfinguis, & fi cphemera tranfit in lvnocham dictam exaudiamagis oppilationc, vtfan- guisinHammatus nuliatenus tranfpiretur; vcl fi non a- tleo, de quo fir curandum, nccelTe eft ipfum fanguinem putrcfien, & fcbxcm accendere putridam: & fi epheme- ra ranfit in putridam, (ynocha mediante.quapropter hc ui.iiciiiscognicionis, (ecundum Gal.hxc febris.
Dtfou >j> Signz lunc fignaeius caufx:fcilicec oppilationis, & fe IUm ". - s _ ,^jg na oppiJationis,non func fignaoppilationis vi- lcerum, qux in pnma ieilione func dicta •, fec! oppilatio- nis habicus corporis vniuerfi,fecundu quem diffufa funt capita,& OLificia venarum,& artenarum didtarum,que figna plethorix elfe Mofcuntur vniuerfalis in toto,vel ca- cochymixhumorum f;ia vi(co(itare,vel crallitie haben- tium oppilare,qii£ funt nota.Inquit Galen.Ncquaquam igitur mirabiieelt cuinplethorias fequunturftbres.e- tcnim oppilationes miiltx, &ditlieilee(t tranfpirabile totum corpus fecundum tales difpofitiones,quemadmo dum, & alreram multitudinem, qux - elt fecundum vir- tutem lmbecillem, in corruptioncm cito deueniunt hu- mores non vltra polfeffi; & priuatio fudoris, & fordiciei r eltigium, & quod ex oppilatione,& no alia cau(a ephe- merarum fit febris ip(a,ficq; diftinguiturab alijs fpecie— bus ephemerx.figna funr, quianonahexterioricaufa fit ' feb. vt vera fuerit, quia fic periodicas,& remittiturquaqs die fine humedtatione fudoris vaporalis,quod lllud non vens alijsnon conuenit, quodctiam ipfam diitinguita fynocha,qux vnus eft paroxy fmus;his enim conieciura- bis feb.ex oppilatione procedere, maxime prxdidtis con curentibus iignis, quod eft, quia illa omnia in alijs non concurruntephemeris, nec fynochis, & diftinguita pu- trida, quiaineo non apparenrfignaputredinispropria, qux intradicenturduce Chrifto, 1 icetaliqua communia videantur: periodicar .n. quaq; cum frigore,caliditas ta- mcn eius non eft mordax, ficuc in putrida fic mdigefta, nec in pulfuvel^citas fyitolis,que proptiefunt putridaru.
Signa verofebrium tiunt proportionalia fignisfebr. apoftcmatum,ex qualitate calorisin vniuerfo extefacor pore non mordaci,inflammatione frcici maiori,& rube dine,cum magnitudinc, & frequentia pulfus ablq; alijs.
Et cura eius eft tres res. Abfciftio caufx,alteratio febri lisdyicralix, &corredtioaccidentium. Abfcifliocaiifx £) cuspropinanda; &cumfituationecorporrs in aerepa-
fcnisfe Srtu*».
 I IQ
A trahcntin ipfam, &ineisaggregant, &incimeant,oGc oppilationem augenr,non aperiunt.Si vcroabtq; fangui- nis peccato miniftrabis a principio enemata,et vomuus, ipforum abundantiam minorantes, &deinde prsdi&a. pharmacainterius,qux fubtiliant,incidunt, &abftet- gunt, &euacuant, & dixtamexrenuatiuaminiunges. Etdeindead loca oppilationumdeuenienscumappro- ximatis medicinis exterius, qux rarificcnt humores op- pilances,(ubtilient, refoluanr.qualiafuncfcidtiones cem- peratx cum oleistcmperatis ranficantibus, & refoluen- tibus, & fudorem prouocaribus,qux fuperius nota func. Et cum alijs medicinis temperatx caliditatis, & eorum pluribus,qui ab(lcrgant,vc (jt farina cicerum,& fabaru, velhordei, & radicum lilij, & amygdalarum amara- rum,& fimilium. Ecfiindigetforcion, finon ob.fter calidiras feb.&cum eis mifcebis,quxcum infrigidatio- ne abftergant; vt femina communia puluerizata,& fari- na hordei, & melonis indi, & fimilia, & balnea aqua- g rum dulcium eucratarum,qux aperiunr poros, & hump resinorificijscapitum venarum,& artenarum cotigua- rum porisobftiuentes, &obftrudtos in vaporem diflo- luunt, &fumum; eofquead (eattrahunt. & retoluunt. Inquitenim Gal. Refolutioeil,cu humorescorporis fu- mi f.idti, per porosdilatati egrediuntur. Ethocin fino totius xgritudinis, & dechnatione .vltimi paroxyfmi, cum matetia eft tota cligefta perfe6te,ac radicara, qux G perfefte digefta,& poft primum paroxy fmum adfitjbalr neare tunc in declinatione ipfius, notttirocbiSj poft fecundum, quod fi affuennt nequaquam balnea- bis. Accidir enim rigor ex difloluta materia, & indige- fta, & cx caliditatecum humiditateprxternat«ram cor pori acquifita tranfpiratione prohibitaputrefiet; & in febrem putredinis conuertetur.
De febre ephemera, qyx fit a caliditateignis, vel fblis. Cap. iS.
* A Cciditincorporibuslaboratibus circaignem, vel fub fole, vt quafi arefcar, & induretur cutis eoru, adeo,vt teftafiantflicut bruraanimaliaquxdam habent, maxime fi complexionis exiftant aduftx. quare pon eo- rum attenuantur, & conftringuntur, vt fuperfluirares fumofxgeneratxineis, maximeex calidis cihisaffiim- ptis no refoluantur, fed recinentur,& non refoluutur ma giscranfpiratione prohibica, qux fpiricus inHammac, & de eis ad fubiediaalia cranfeunt, & lxdentem, & con- Signa. tri ftantem febrem accendunt. Signaeius funt,figna co- plexionisnaturalis, dilpofitiocutis, aer,&regimen,qux mdicantcaufam eius, & caliditasacurain toto extenla corpore, vniuerfas adtiones, & pafliones lxdens, fitis, & anguftia, & alia, qux in ephemera ex calorelblis, & cir bis didra funt.
Curaeius eft tres rcs. Ablatiocauix,aIteratio febrilis c H rnii, dvfcrafix ,& corredtioaccidennum . Prima complctur cum corredtione omniscalidiextrinfecus, & intrinfe-
comj)lcturcuphkbotomia,&purgatione, vcfiquidem incaufaoppilarionisfitplethoria,& multitudo, mini- ftretur phlcbotomia cradicatiua totius ducensadlipo- thvmiam; hxcenim phlebotomiacatflam abfcindit, & corpus incontrariam difpofitioncm febnlemadducit, nullo a i.xilio mediante. Siverocaufa fuerit cacochy- nnacraflorum humorum , & vifcoforum, auterit cum pcccjro fanguinis,autfme. ficum peccato fanguinis, phlebotomia prxcedat minoratiua , deinde fequantur pharmacaaperientia, qux fubtilicnc, & rectificent hu- morum cra(litiem,& vilcofitatemablque multa calidi- cate. quale fy 1 upus acetofus fimplex cum aqua endiuix, & krnkrub, apij, & fimiluim xqualitatem habentium. Etdeinde apparente digeiiione pharmaca folutiua ip- /is appropriata , qux 111 noftro antidotano feriofius funt monltrata: alicer autem aperitiuaaperiendo vena- rum ductus, & diffciluendohumores fumpra interius tranfeur.de ad locii oppilationis,eotum abundanuauL_j
rum calido, &humidomagis, cum miniftrarione bal- nei aqux dulcis,euctarx, & multx; qux mollihcent cu- tem,&rarificentporoseius, & fumoias (ujierHuitates refoluant, & cum fridHone fuccedetecum olcis frigidis humidis, vteft violatum proprie.Secundam rcm com- plentquxcumque infrigidant, & humeCtantex cibis, & ponbus, &medicinis;interius, & exterius mimftratis, quxfpiritus alterenr, multiplicent ,&confortenr, corinfrigident,& humedtentipfum, &rotum corpus. T ertiam rem complent, qux fitim mitiganr. ex proprijs frigidis,& aeris infpiratione, & quxcumqueanguftiam curanr, qux ex didtis funt manifefta.
Defebreephemera,quxfitafrigore. Cap. 19.
ACciditquoquefiinilirer,vtprxdidtis,fumoforum Cau/k. vaporum rerentio in corporibus calidisjcum aeri frigidocxponuntur,&fub Diodormiunt, &maxime
hyeme;

FRANC- DE PEDEMONT.
hyeme; &: balncantur in fiigidaatjua niuea, vel ftyptica, vel alunv.nofa, vel gypfea,proptec conihpationem poro- rum accidentem illis ex tranlpuaticnepr.ohibita, & in- Hammatur cum eis.calor,& accenditur tn (pintibus pri- mum, deindetranfiensad alia corporis iuriiecta, Lrdcn-
fiini: tem,& contriftante fcaccendir. Signafunt prascefiio, cau % & catarrhus,& coryzaex expreiiioneaccidens iicut ll lis, qui extafim funt paiii ex diftolutione, differentcs ta- meniignis,quiacalorpallidus,&puftusdurus, pauc\x velocitatis, & frequens difficultas anhelitus, & grauedo capitis propter fumos retentos. Yrina un6ta,& caliditas
Ctirafo, in toto carpore extenia parua. E t cura eius eit tres res.ab- latio caufi.akerano febrili^dyfcrafix, & corrcctio acci- dentiurn in prima immiflione, & acuta cum rctinetur. Pnmatn rem complent, qux pnmam rem compleuerut in prxdidta. Oportettamcn,vtadcaliditatem magisac- cendat, iicut lbiad frigiditatem, vel ftypticam calidita- tem: iintque pauiatim non fubitoapptoximata.quare o- portet vt loco olei vio.miniftretur liinum, vel loco cha- nrnnelini, fambucinum, & amygd. dulcium, anetht- num,& de lilio-,per fe,vel mixta,vei natciiii,qua: algora- tis funt propria,& ftypticitatem cutis,ac duritiem mol- liuntj&aperiunt poros, vt vaporesexpirenf, & olcude- apio,quod prouocando fudorem illos educat, & diiiicul- ratem anheluus auferat. Secundalnrem complent, qiue fecundam rem compleuerunt, & lbi prsdidafunt, aut frigida minus, vel temperata.
T ertiam rem complent quxcumque affumpta ex me- dicinis curant catarrhum frigidum,que iupenus feriofe, & completc lunt di£ta ca.proprio, & pulmonem diiatat &anhelitum redduntfacilem. Exquibusquxdam funr» /implicia, quaedam compofita. Simplicia funt, vt arthe- mifia, & dccodtio eius fumpta, radix, & femen (efeleos cum aqua mellis,iris, &oleum eitts inunSum,& oleum fcaljfamiihyflbpus ficca, & de^odtio eius cum caricis gar- garizata, & bibita in aqua cicerum, arift.ro.& naftiuritl, cyminum,galbanum,& fimilia,qua£ quidem funtcalida valde, mifceantur cum frigidis dilatantibus, quaiia funt fpinachia,aquahordei, &fimilia• obquaJiirem deco- quunturin aquahordei,velcomminifttenturcum aqua fpinachiarum, &cyminumcumaqua bibitum , finon prohibeat tuflis,apium,& f^niculum, & fimilia,que cau labreuitatistacentur. Compofua funtdiairis, diacala- menthum, & fimilia, vt fyrupus de praiiio, theriaca, & fimilia,& qux grauedinem capitis fedant,& tollunt,qu5 fuprain cura fodx funt fuflicienter monitrata. ideo non hic amplius repetantur . Idem enim in omni loco re- peterealienatio eft dixit Gal.
De febre ephemera, qua: fit ex apoftemate. Cap. 10.
Cxn/i. /^Vm acciduntapoftematain membiis apparenti- \_/bus, vtemun£torijsprincipalium, qua: buboncs H ipp.appellauit ex fuperfluiratibus proprijs, quas prin- cipaliaadilla mitterecon(ueuerunt,& mittunt.commo ta veroabaliquaprocatardticarum caufarum, vteftcib. plurimus,aut cafus,& pcrculiio in aliquo principalium, tales multiplicans, (uperiluitates m cis, quasconfortata mittunt poft modum in emundtoria ipfa aut fcabies,(eu vlcus innafcenseis, exquibus prouenit dolorin illiscon- trahens, & prouocans per principalia ad tranfmittendu eis fuperfluitates,& rheumata,yei in aliquod aliud mein brum,ad quocl via (it per emunctona lpla tranfire,feu eis aflociata,vt inpedem,manum,vel collum.ira fuper- fluitas tranfmifla ad illum paiTurn dolens, tranii^ns per emunctona , ineorum fpongiofitates colligitur, & fic coparantur emundtoria illi, quia fit illa via, vt dixit Abu. Et manens fecundum locum bubonis, feu in emundlo- riumcolledta, &circumfcripra, intranfpirabilisputre- fcir, (ecundum primum, yel duos dies continuos tota (i- mul, ab(q; intermiflione propter conclufionem, & con- tinuitatis partiam cms iu iilo eodem quoqueloco, ma- xime cumplurimum fit fanguinea,excnius putrefiidtio- oeprouenucalklitas. Inquitenim Abuh. ALigmentum
t.apht. //.
E autem in quantitate plurimum eftinfrigidans, nifi cum ex eo accidit putrefattiovqucmadmodum enim putrefa- ttio ex caliditate, ita exputrefadfioneprouenitcaliditas, qus fecundumplunmumdelocobubonistranfit(ecun dum cotinuitatem intermediorum mcmbrorum ad cor abfq;putredinc, fcu fumo putrido aliquo; proptercircu- fcriptionem, & mclufionem ipfius, & in loco bubonis, aquo nihn rdpitatxx quo fupercalefieri cor elt necefle, & primo fpintus exiftcntesin eo cum fint magis alrera- biies,vt fuperius didtum e(t; & eis deinde tranfcundoad reliqua corponsfubic&aLxdendo, & contriftando, fe- brein accendunt vnius,vel duomm dieru,vt plurimum; fecundu quod materiapoteftplurimameftiifionem ha- bere. Et deinde paulatim dehcit, & ceflat,vtin febnens remaneat corpus,qu? ephemera eri t non putrida.licet ex putredine fiat- Eo videiicet,quia fi putredo caliditatis ac cenfx illiusiit caufa, vndeephemeranon vera dicaturj ip(a tamennonplunmum cumcaliditateadcornoac- p cedit, (ed caiiditatisquaiitas fola ablq; infedhone putre- dinis aliqua,quod fi tranfirer, non ephemcra (ola mane- ret, fed etiam iieret putrida, vt dicetur, & licet caliditas in (piritibus prius (it (ola acenfa, inquantum ephemera, tamen putredo fuperueniens caliditatem pra;(cntis T fi fo- laaccenla peiturbat ,ephemerae, ciufq; figna confundit, & obtenebrat tanquam leuia, vt no dignolcantur bene, fcdfigna putredinis magis. ob quam caufam dixit Gal. Ephemeram fuperuenieteputrida^uieicere, non autem ceifare. quod quidem contingit, & raro, & cum contin- git eft malum tignum. Oftendit enim non(olum !uper- fiuttatis in bubone colledla' putredinem, fed etiam alte- nus antecedcntis cauiicexiltentisln venis, vel viicerib. computrelcentibus illi,exquaputridafu!igoad corva- dens,putndam caliditatem accendit, & febrem. V ndo Hipp. In bubonibusomnesfeb.mala;,exceptisepheme- si^a*. ris. Signa (unt figna demonftratiuaipforum apoftcma- tum, &febr.& funtexrelationeinfirmi, velailantium cognita. Etabfquerelationc lpforum ab expcrto medi- G co, & famofo,quod eft; quia videtdolere infirmum cir- ca regionememundtonoium, cum impedimento mo- tus manus, vel pedis;& faciem eius inflammatam,& v j ) j rubeam vlttadiipofitionemianitatis. Etpropriecutue- nnt apoftemata magna, &(entu calidkatem febnlem in totocorpore extenfam paucx mordacitatis, quon;am eorum materia plurimum eft fanguinea, & rarochole- ricafaciens eryfipelam . CuiacciduntJecundum mate* riam, qux effunditur ad ipfa , & (ucceditei humedtatio vaporofifudoris,& abundantispropterrepletionem cor poris, nopropter materiam in apoftemateinterclufani. Et puKus in eis frequens,magnus,velox, & vndoius,veI mollis, propter repletionem (anguinis corpore, & in membrocatnofo. Etvfinaclara, & albapropter tranfi- , tum matcria; calidxad loca apoftemata.
Et cura eius elt tres res, abiatio caufa-, alteratiofebri C»"*». lis dyfcrafix, &corredlioaccidentium • Primacomplcr tur cum his,qux curant apoftemata, qux (upra funt di pq dta, &infradicentur pcopriafedtione( Chriftoduce.) Secundaquoniam oportet, vt in prmcipio apponas rer rnedium mem bris mittentibus pnncipalibus cum phle- botomiaexparre, qua refpicit membrum mittcns , & a membro padente deriuac. Et deinde cum (oluuone, fimateriaalia fanguinifitadmixta,ita, quod per anti- periitafim fiat. In proceflu verocum iam tota fiuxit ma- tena,per eandem,vel propinquam parte. Et fubtilia regi men, neccibes nifi detlinationc completaj, (fipoterit ta- men tolerare) nec vinum desomnino, qubdfi tolerare nequcat parum m qualitate,&quantitatedabis , vt hor- deaceam ptiianam. Et pones remedium in via,qux inter principaiiaexiftit, & emundtorium, cum ftypticatibus, & coriftringentjbusfupranOtis. Deindecircamembro- rurn apoftematum particulares operationes in apofte- mate neceflarias exercebis, cumcalidistemperatis, & parum (typncis 111 prmcipici, vt cum chamxmelo, oleoeius, non frigida, nec apocruftica, cum repellantad pnn.cipalia,a quibus oportet trahere magis, quam repeir
Jero ■

DE FEBIIE PVTRIDA-
II!
DeindecurcroIutiuis,fifefo1titio£tpoQIhilis,qua- A
ha funt emplaftra ex f?nugrxco, Te.lini, florum chama:- meli,radicum alth^,ireos, & fimilib qua: fupra (untdi- cta in apoftematum cuta, quod fi no fit poffibile, matu- retur, incidatur,mundificetur, & confolidetur deinde.
Sccandam rem complcnt quxcumq-, infiigidant, & humedtant ex medicinis,interius,&exteriusapproxi- matis non fupra mcmbrum apoftematu,fed fupra prin- cipale,quod mittit,&etiam.fupra cor,quiiplbrum alte- rent fpiritum,& virtutem eius confortent;qu.x fupra in cura cordis ferioflus funt narrata. Tertiam rem copler, qux dolore,fidm,vigilias, & aliaaccidentia habentcor- rigere,qua:ex dicendis infra fecStionc iecundafuntno- ta, vbi de cura bubonum agemus proprie, (fi Chriftus annucritjqui fit pcr infinita /ecula bcncdiCtus.
Defynochainfiatiua. Cap. 21.
Tquiafynocha inflammatiuamediaeH:, perquam g jp, tranfitur de ephemeris ad putridas, & vtrifq-, com- municans m natura, vtcft diclum, ideo completofer- mone de medicinis ephemerarum, antequam de medi- cinis putridarum adfermonemdeueijiamus, prius de medicims ipfius dicamus, vt melius fitfcrmodeipla. Fu enimex inflannnato fanguineabfque putredine,in modo non vcrx ephemerx, propter oppilationem acci- dentem medtocrem exmulritudineeiusinlocisprohi- bentcm eius tranfpirationem,& multiplicantem eius fy"*- vapores in corpore. Quapropteraccidentia,&figna_j «ius, licetproptcrcouenientiameius cumextremisfint dignofddifficilia,erunttamen fignacomplexionis fan- guinei, plethoria, cum via delitiofa,ac cutis fuauis ad modumcorporis balneati,extelain vniuerfum corpus, vt plurimum protenfa vlq; ad quartum diem,& quando quevfque ad feptimu periodizansinaliquo,quia vnus eft paroxy(mustota,vtfuperiusdid:umeft, per, quod abvtroque extremotum diftinguiturgenerum,inquo procedit augmencando femper, vel minuendo, vel ali- C qua!iter 1 n 1 'ammando, fecundum diuerfitatem genera- torum vaporuinfanguine, quiaaliquandomagis multi- plicantur, quam refoluantur,&caliditasinflamaturop- Tm hmui pi attone magis aucta,ahqua:ido econuerfo oppilauone /ci. fieacs. minorata,quam hora, & tunc fit ptraugmaftica. Et ali- quando multip!icantur,& euaporantura:qualiterper- manente oppilatione m primadiipofitione,& runcfit homogenea. Etneqjin pulfu,nequein vrinafignum exi- ftitputredinis,fedcft rnagis velox,&fpiffus. Et vnna digefta, rubea,rofeain colore,fubftantia fpiffa, cum cir- cumftantijs fimilibus fibi. tnratn. Et cura eius eft tres res. Abfciflio caufe, alteratio te- bris dyfcrafie, & corrcctio accidentium,parua de virtu- te ex fe confideratione habita,eo q, non (e committit,ni- fi rorti virtuti,qua: vfque ad terminum pra'fignatum_j abfque cibo tolerare fecurepoteft, nifi complexio natu- ra ! is,& potentiacorporis, & rara ftomachi difpofitio,& alia cxrerius contingentia contradicanr. Inquit enim £) Abu. Quxdam corpora funt,qui nifi cibenrur in prin- cipio primo,& in deteriorihora eiusconftimuntur,& debilitantur,vel in fyncopim deueniunr, & moriuntur, vt cholerica, & funt de hominibus quidam ,qui funt €xuberantiscarnis,quicurn abfcinditureiscibus,debi- litantur ,&extenuantur,quianon tolerant prohibirio- nem. Et omntseius calor innatuseft forris valde,aut debilis, vt non poflirdimitterecibum,nifi enim effet virtus fortis in ea, tanta multitudo fanguinis,in tranfpi- ratione prohibita, non poffer guberr.ari, & regi,quin m putredmedeueniat. Vltimaenim caufaputredinis hu- ^ morum perfedtiue, &per modum priuationis eft dere- lidtio a natura, licet prima caufa putredinis fit ipfius,& per modumpaflionisoppilatioprohibens tranipiratio- ne,qua acquiritur calor, & fumus extraneus in humore, cjcaulaeft,vt anatura derelinquaf,& putrefiathumor.
Primam rem compient phlebotomia fadta in princi-
pio nulla expedtata digeftione, vel hora, imo quactinquc die, vcl hora ingreflus fueris ad infirmum. Inquit enim Abu. cunq; pblebotomia fit retentio fanguints,non cx- pcdatur digeftio,fed facienda eft vfque ad defeftionem, & fvncopim, feu lipothymiam, qua.- eft defediorepara- bilis. Inquitenim Hippoc. inapho. Etvbioportetvfqj ad defedtionem euacuationem oportet ducere. Inmaxi- mo enim dolore,&inacutiflimoapoftemate,&infe- bribus peracutis nullameliormedicina haceffcpoteft.
Gal.ait. Eftenim maximu eisauxiliumcum fiteisfua- uius,&cum lipothymia corpus ftatimin contranum difpofitionemadducat. Educendo enim totam fangui- nis multitudinem,oppilationem,acfebres dependentes ex ea tollit, & etiam accidetia, fiquxcomitentur, vtan- xietas, fitis, & vigili?-, & fic omnem difpofitionem tol- let praer naturam, & maxime fi tantum quantum fu- perabundat,euacuet. Etaliquarequirendarumintentio num non contradicat,feuintrinfecarum,feu extrinfeca- rum. Et eadimiflainpericulum multitudinisputrefa- £tionisipfius, vel fuffocationis perducent infirmum,ni- fi virtutis potentia hxmorthoiagia, vel fudore copiofo iuuetur, poftquam dabislipothyiniigratia iuleb.rofcu frigida,& poft vnam horam cibabis ptifanxfucco.in craftinum vero fricabis,vt aperias,& rarifices poros,de- inde balneabis, & cibabis vberius.
Quodquidem di£tum impugnat Auerroes tnbus ra- tioniBus talibus, quarum ptima eft talis, quod eft, quia medicus debet fequi natura, & natura nullam facit eua- cuationem fanguinis ducentem adfyncopim,ergonec medicus talem facere debet. Secnndaeft,quiacumin «uacuatione oporteat vt foium,quod nociuum eft* per- * 'faw pendatur, & naturale non, immo dimittatur, vt fynco- pis non fequatur euacuationem,nifi quatenus,quod na- turaleeft educatur, proptereaineuacuationead ea nulla tenus vcniendumeft. Tertia ratioquodeft,quiaintali corporc eft aptus aliquis humor putrefcere, fi euacuatio perducat ad fyncopim, virtus cadens no poterit refifte- re,quin corrumpaturhumorillc,cum non reguletur, & eius corruptionem,fi fequatur,no erit quod emendet.
Quibus rationibus folutio patet fi diftindtio pramit- tatur lcilicet,g> duplex eft fyncopis,reparabilis,& no re-' " parabilis. Secundo fifciaturquodcafus virtuds,& fyn- copis reparabilis, de qua hic intelliget Gal.accidat,no fo lum in euacuatione iuuatiui, & eius,quod naturale eft, fed etiamin euacuationenociui,dummodolubito, & fimulfiat,ficutinphlebotomia prafenti. Tertiofifcia- tur,quod fa6ta refumptionecum cibo, vel aliquo nutri- tiuo virtus, quae cccidit,refumatur ftatim ,eo ilico poft euacuationem dato. Namcum fitfyncopisleuis ,qus proprie lipothymia.i. apparescafuseft dicta,exc,bore- fumpra virtus,vel reparatapoteritregulare humores,ne in putrefa<5tionem eueniant, & etiam corrigereputrcfa- dtionem, fi forfan confequatur.
Secundum rem,fineceffaria fir,vtputa,quiaphIebo- mia fitomifla,vel quia fadta, nontotum quodfuper- abundat fanguinemeduxir, vt infrigidetcorpus,com- plet aqua: fngidx potus vfque ad caloris pcrmutatio- nem fcilicetvtfiatpallidus, &rremar. Et illud eft,vt detur exea vfqueadminam vnam,& eftpondus !ib. iiij. Inucnit enim in tali corpore * przfubito omne , *>". conditiones ineiusadminiftratione leruandas,& fan- guinem infiammatum , & fubtiliatum afebr. infngi- dando infpiflat, vtad principalianon difcurrat ,& te- brilem inflammationemftatimextinguat-,nifi corpus fit acddentaliter immutatum ,quocalu abeius datio- neoportet defiftere,&alijsvti medicinis,qua:obftru- ctiones aperianr, multitudinem euacuent,& febrem extinguant,qux funt nota: infra. Et qttod tanta: vir- tutis 111 cura huiusfebr. exiftit, quod fi phlebotomia celebrari aliquo modo non poflit,vel propterroedici taraum aduentum, feu eius infcitiam,aut laborantis de- litiam,feuinobedientiam,fufpitionem,vel timorcm,vel aftantium proteruiam,& excitationem, quam medicus Mcfux. Q_C>_ eutta-

FRANC- DE
euitare debet, ipfa fola fudiciens eft ad curam, maxime vbi figna cligeftionis humorum obruentium > fi alij finc afangume videantur. Confortata enimvirtus extem- perantia fubiedfotum eiusfcilicet fpirituum, &humo- rum, & membrorum radicularum proprtr fcigiditatem aqui humoribus obfhuentibus pt£ fu btilitate obuiat: vt quouftj; benignos iuueniat,ad fetrahat,inutiles vero,per ventrem,vel fudorem excernar,& plethoriam fanguinis per hacmorrofagiam inregionem aptam magis expellar, anxietatem auferat, fitim extinguat,&; prouocet fomnu. Ira hxc dux ipfius fynocha' fint maximxfanationes,fci- licet phlebotomia omnitempore, & frigidx aqua: po- tatioapparenredigeftione, iiue (ibi inuicem fuccedetes, fiiie miniftrata: diltindtim. Completurquoq; cum alijs medicinis interius,& exterius miniltraris fuper fpiritua- liaproprie, maxime vbiconditiones phlebotomandi,ac exhibendi frigidam aquam, defintvel plures obfiften- tesinueniantur,q'ua;exd!d:is, &dicendisfuntnota:. Et deinde cum balneis dulcium eucratarum aquatum, qux apenant poros, fuLailient humores craffosobftruentes, & eorum vifcoficatem abftergant, nmltoties replen- tem rn vapores conuerfam, & fudorem euacuanr, & re- foluunt. Completurcum cibis, & potibus frigidis, & humidis, qu.e akerandodyfcrafiam febr.potentem in fe virtutem, fcilicer exolutamex corporis difpofitione, vel aensexterioris, fiueextenfionedierum maiori propter magnitudinem oppillationis, aut mlcitiam medicorum contortent. Sintqueralia,qualiafuprahic m cura ephe- merarum funtditca. Corredtio veroaccidentium cx di- diClis eft manifefta.
S V M M 11.
TarticuU prim<efeilionis fecunds,, qux esl de medici- nis febriumputridanm.
SEquitur fumma fecunda particula; primae fechonis fecunda:,qusecftdemedicinis febrium putridarum.
Continetautem capitula odto.
Deordine eurationum, feu medicationis ipfarum, & medicatione eorum fecundum modum vni- uerlalem. Cap. i. fol.in
De med.feb. in fpeciali, & primo fimplicium , & inrereasprimofynocharu inputredine fangui- nis fientium. Cap. 2. 117
De medicinis feb. pulegmaticarum, & primo de
quotid. Cap. j. 127
Demed.feb.choleric.&primodetertiana. Cap.4. 130 Demedicinisfeb.melancholicarum. Cap. 133
De med.feb.peftilcntiolarutn,& earumjqugdege-
nerefuntillarum. Cap. 6. 13 6
Demedic.feb.apoftematutn. Cap. 7. 139
Demed.feb.compofitarumexeis. Cap. 8. 140
De ordine curationum, feu medicationis ipfarum, & medicatione eorum , fecundum modum vniuerfalem. Cap. 1.
OVoniamcontingit ephemeram tranfirein putri- dam per fynocham mediam, cum non contingat traniire de extremoad extremum, nifi per medium, < r "Vceit di&um. Ideo poftcuram ephemcrarum pri- mam, & fynochx mediam, dicendum eft de cura pu tri- trdi- darum inordineexemplificatorum. Etprimoingene- msdicenio. rali, Secundoin fpeciali:pricedit.n.generalisfpecialem r " m - artificialiter,& natura!iteriVerumquia febrtputrediais * " accidit,vt fit morbusin fe, autaccidens,* & fimplicem, & compofitam faciens varietatem; ideoq-, in cura pra:- cedunrputridarillis, quzfuntaccidens, fictit fubllan- tiaaccidens, &fitnplices compofitas,&elcmcntaele- mentata. Primoigiturde medicinis putndaium fim-
PEDEMONT-
E pliciumeft agendum, fecundode medicinis compofi- tarum , & fimplicium.primode medicinis feb.qua: /iiiit accidens, & deearum, qu.x (unt perfe morbus. Ptiiiio de medicinis fynocharum fadrarum ex putredine (an- guinis, eoquod dcfvnocha infiammatiua media faci- liusdeuenitur.f.iiiputredinemfanguinis.quamaliorum humorum. facilius.n.eft vc calidicas inflamfnata in (an- guineimprimatputredinem in (eipfo, quam tranfcu in alium humorem,cum in eodem fubieclo exiftat,& ma- gis putredini apto; & piopter complexionem eius,& fub ftantiam quidem, & fitum. Inquit n.Galen.illa folum.i. >■ m "h.<«. maximepurrefiunt corpora, qua:calida funt, & humi- daintranfpirabi ia,& inflabellabiliain calido, & humi-/<i.c .y. domanent.Sicalijshumoribuscitiusputrefcit,& maxi- me fi aquofitate generata ex fructibus fit mfeCla eius fubftantia, &crudohumorereddenteipfum intranfpi- rabile. Etquiainterhumores omnes fuperexcrefcensir regulabilis tit a natura, fad:us inobediens febremaccen- p dit(ynocham.i.continuani propric; & maximeproprer eandem caulam, vt fuperius eft expreflum iu tradlatus huius principio, licet raro talis febr.hat, vt Gal.air. Cu- SLualitern* ftoditenimiplumnacuramcanquamchefauium ,&fi- '^ r * cvr "- lium , & vfque in poftremum, nec de:ent ipium , nifi „'nlt"njli coadta, vtfiiperiusin conlblacione medicinarum dixi- thrfaurum ; mus, & tardius putrefcit, licet ex lui difpofitione fit ma- gisaptus. Secundodemedtcinisphlegmaticarumfien- tiuminptitredineeius. Citiusenimputre(cit,& adpu- trefa6tionemaccedit, quamcholera,fapiens de natura (anguinis, & proindequaquediefebremaccendit,non pertertium,necperquartum,quemadmodumalij. Et fi cholerica propter fui caliditatem igneam apta inHam- mari fit magis, quam phlegma, & putrefieri quod eft a- queum, frigidum, humidum; cum caliditas, vt efficiens in putrefadtione magis, quam humiditas, vt materia o- peretur. Ipfa quoque cholera, licet finalicer non fir, ta- nien humida (ubftantialiterfempereft,quamdiu in fpe- cie humoris cxiftit, dicente Galen. In omms humoris (ubftantiaaqueum dominatur elementum, phlegma_j tamen a fua craftitie, auc vifcofitate (ubllantix; necnon fuamultitudine excrefentiam eius compelcit, vltrav- ttamque choieram, vt fuperius diximus 111 confolatione medicinarum, multarum oppilationumeft caufa. Et proindetranfpiiationisprohibita:,qu£c eft caufainflam- mationis caloris pra:ter naturam in eo,qua:putrefa£l:io- niscaufa exiftit maioris, & citioris,quanfi caliditas cho- lerx, qux naturaliter eft, licet fit ignea.ad quod adiuuat complexio humida,iu])ra humidiratcm fubihnri^in eo addicam,aqueam,& putrefcibilem magis.Situatioquo- queeius, quiainprofundocorpotiseftpofita, &iuxra fanguinem propter fui naturam,uonin circumfercntijs, <^">1 cholera, qua: de narura ignis exifterisde centroad circumferentias (emper moueturexfe, mquibusrefri- gerium euacuationis requiritur. Opitulantur quoque ad ld feminafuxpurredmis ,queinlocoiux mincrxjeu purrefadionis reliquit. Quapropter intermiftioeft im- purior, &fecundi paroxyimi tempeftiuiorinuafio, funt enim caufa, vt regeneratus humor ex difpofitione parti- cularum citius aci putredinem inciterur, & ficfaciat pa- roxyfmum, fecundum fingulos dies non ceflans peno- dizare, donec particularum difpoficio corngatur. Ter- tio de medicinis cholericarum in putredine exiftentis cholerx, qux tardius. mouetur, quamphlegma; licet frequentius accidat propter caliditarem fnam moue- tur, & furit, vtnon rcguletur, & putrefiat,&febr.ac- cendatcoadiuuantibusfimilibus circumftantijs, xtate fcilicet ,confuetuditie,& temporecahdis, &rcgimine. Simileenim augetfuum fimile, & facitipfum furere, frigida ipfarum exiftens contraria remittit, &refrenat. vnde Gal.tempus eft augmentatio xgritudinis fibi fimi- lantis. Quattodemedicinis melancholicatum feb.ficn- tium m putredine melancholix, quxtardius adpurre- dinem prx cetens mouetur humoribus , propter con- trarias luperiusaftignatas caufas. Quinto de medicinis
feb.pe-

DE FEBRE PVTRIDA-
11"
Cnrdtii rt mirtln.
feb. pcftiIentiofarum,& rarum, qua; cx gcnere fcbrispe ftilentisi: nr. Quae,etfia caufa exterioii &procatar- #ica (umantgeueiationisexordium, vtephemerarjnon tamen per modum infiam mationis tant um,vr ille in Jy- nocha, imo in putredine humorum,6c cordis fpiritibus earumeftcompiementum,a quo carum denominatio fumitur, & proinde inter purridarum gcnera funt com- putandx. Er vlttmodemediciniscompofitis;&: prirno exgeneiibus, vtputridar, & heCticx , non ephemerx, quia non facit compofaionem in cura cuicunque illa- rum fit complicata. fecundodecompofitisex Ipeciebus puriidarum, non ephemerarum nec he&icarum cum, non faciarcompofirionem in cura. quemadmodum co- pofuxex fpeciebusgenerisputridarum , cum cx caufa fint putridi, non iiabent dependcntiam.
HarumomniummedicatiogeneraliSjiequens gene- rale cognitionem ipfarum in principio huius cap. prac- notatam, eil quatuor res ; quarum tres refpiciunt res practernacurani;quarra vero naturales, & virtutes, Pri- maenim abfcindit caufam . fecunda (ubalterat febris dyfcrafiam. Tertia ponitftudium in virtute, & vita_j cum di^ra cibi,& potus, & regimenedebito in alijs non naturalibus rebus. Qaarta corrigit accidentia.Hx enim resin tncdicationcearumomncm neccflanam coplent intentionem, ex parte rerum non naturalium confer- uandarum comprehenfarum (ub virtute , & ex parte rerum prarrer naturam remouendarum. Qua; fi qui- dcmin vnumconueniantomnes,vtin feb. cholerica, & pura, fimplici, vna cotnuniserit indicatio, vno quo- quecominunicomplendaauxilioj infrigidationem de- monftrans. Fierautem cutn hts,qux ex medicinis frigi- dis,&humidisinteriusapproximatisfm omne admi- niftrationis modum ,&extetius,qui, & prout oportet
i. m fpccialium cura dtcetur, (fi Chriftus annuat.) Et ex it. illiseft potus aqus frigida*. alterat.n. &digerit, cholera euacuac per Huxum ventris, & vrinam, vel vomitum, vel fudorem; & quandoq; per omnia fimul. & cum vir- tus eft potens, feb. extinguit,& fitim,& fic caufa: cofert, morbo,& accidenti,( niii fuerintjqu^prohibeant aliqu? cxconditionibus,qu2fequ#ntur,) vt materix craffce, crudiratisnonfebrilis,velcholerici.cuiusdigeftio eft, vtremotaaIuifubtilitatefiatfpifla,& aqua frigida fa- citlllud, & ftomachi frigiditas, debilitans; vel hepatis, velalicuiusalteriusex vifceribus: veldolorin eis , aut apoftema,(euoppilatio, vel quia complexio naturalis fit pauci fanguinis, & caliditas mnata debilis, habitudo extenuata, non carnofa, aut inconfuetudo bibendi eam. Nocumctum.n.hisex aquac frigidx potu generatur ma- ius,quam fit iuuamctum cius in feb.extindlione,& fitis. quareoportet, vt dimittatur,& recurratur adauxilium, quod his confcrar, illis vero non noceac;quamuis fit dif- ficilcinueniredicenteGal. Itaquein contrarijs di(po/i- rionibus difficile fit inuenirc, quod profit multum, ob- fir aurem nihil.quod mter cartera fyrupus acetofus com- prehenditur efte ralis; digerit enim crudos humores ob- ftruentes, & obftrudtos incidendo ,& fubtiliando ape- riroppilationem_j. Etproinde prohibita tran(piratio ceflat,& euacuat illos ftypticando; alterat feb. & pcr co- (eqticns(!tiinfcdat.ficequidcmomnia,qux praeter na- turam funt,incura feb. putrida: confideranda refpicit indefedfe,& cius nocumentum in apoftematibus vi- fcerum, & alijs difpofitionibus prxdiftindis corporis noneftficutnocumentumfrigidaeaqua:. Verum quan- doquefeb. mtenfio, & fitis eft tanta,vt a?grum ad ^ftua- tionem ,& refolutionemperducat; nec proinde fit ex- cufatioabexhibitioneaquarfrigidx, vel alterius extin- €tiui valde,vt melonis indi,fyrupi de nenuphare, de me- lonibus,& fimilium. Augmcntum enim in prxdidtis, &materia;incrudatiomeliuseft,quamcorpus ad are- CiitHi,. fadiionem perduci. In quibus verbis quis mirabitur fottedicens. Quxcruditasin febrecholerica di&a ex pura cholera eft, cum Gale. dicat, quod crudus humor in fpecie phlegmatis eft ? acctiam qui feb. intenfio, at- quefitis inphlegmaticacfTepotcnt ,cum ipfc dicat ca-
A lorem humoris phlegmatici putrefadi affimilabis vt/ que igni fumoioin vnidibus ligius accenfo , adco vt fubmergatdicerismaxima dominatio humons accen- dentisfebr. qtialitas eft caloris: Cui refpondet Falco dicens. Scite autem te oportet circa primum , quod cruditasinhumore craflo eft , vt in melancholia , & phlegmateproprie, cum fit fanguis diminutedecoctus, mquodominarur,ficut,& mclancholia terrea . quia frigida eft, & indigeftibilis, & tranfire moratur, ficut Hippocrates dixir,no in humore fubtili cholericopuro; adeo quod fi oppilatio fit in febr. creata ex eo , non_j eritacraflitie,& vifcofitatefubftantixfux.-licct quan- doquepofliteflcexalia,non tamcnin propofitafeb. fed ab eiusmultitudine fola : licet ipfe humor cholericus purus in fua fubftantia crudus humor, refpedhi natu- rxfitindigeftusprius,quia virtuti expulfiux non ad- xquantur propter fubtilitatem imbibitam , ob quam cius expulfio fit difficilis, ficut melancholix proprer B eiuscraftitiem in ftridlosmeatus non penetrantis. Et phlegmatispropteradhxrentem ipfius vifcofitatem in illismembris, (ubtilttatem poft modum affert frigida aquapotata, quodoftendit Abuha.dicens. Vbiautem materia calida indigefta, aut crafla, digefta eft concur- renribus alijs, tunc frigidaaqua eft melior res: Sit ergo verbtim decruditaredi&um humor ad craffum frigi- dum, & vifcofum digeritur non ad calidum, & fubnle.
Circa fecundu fcire te volumus, quod fi intenfio feb. &fitisinphlegmaticafeb. contingat, non erit a partc humorisphlegmaticiin feconfideratitantum ,fcd etia ex parte aliquorum concurrentium ,qux quatuor ratio- nabiliterarftimantur. Primumeftmixtiocholerac,vtin phlegmate falfo. non enim eft dare purum humorem in corpore,& fi humor cholericus di6kus fit purus,iilud eft,quiafimixtionemaliquamhabeat, non tamen de quafitcurandum, vt variet fpeciem. quemadmodum cholerahumoriphlegmaticomifta,qux fua ponticita- p tephiegmafacitponticum. Secundueft pofitio ipfius, & corruptioin partibus cordis magis victnis, vt in non vero caufone patet. Tertiumeftoppilatio multa exiftes in ea, qux prohibendo tranfpirare fumos refultantes ex corruptione ipfius, multos ad cor conuertit,& alia prin- cipalia, quia calida funt, & perdurantes fiue adhxren- tes, propter vifcofitatem inflammant fortiter illa,& per conlequens totucorpus, atq;exiccant,vnde feb. inten- ditur,atq;fitis: ad quod adiuuatquartum. Eteft cordis complexioficca,& calidacorporis,atque eius habitus ficcus, inquocalorphlegmati, licet fit obtufus, multu intenditur,& ignitur.
Porro fi adinuicem res prxter naturamdifcrepent, vtquiaea,quxcaufam abfcindantdigerendo , & eua- cuando cum oportet calidam , & ficcam irritent febr. quodeftplurimum,& fimiliter accidensdidum ,ficuc in febrephlegmaticaproprie,& melancholica eft vide- re, tunc confideradum. Nam fi quidem cauia, morbus, &accidensfintxquales in forritudine , & in lxdendi D malitia, tunccuraordinatalocum habet. Etcftfecundu Gal. vtquiaprimoabfcindcrecaufam oportet cum re- miflecalidisproptcrfebr. deinde ad eam , qux ab illa fadlaeftxgritudinem deuenire ; deinde ad accidens,fi ' quodperduretinftare, velfimulomnesinfpicere , qux eisfuntcongruacomponendo,vel diftindtis locis vni- cuiquepropriaapplicando , vel nunc ad vnum , nunc adaliudintendendo. Si vero fuerint inxquales , vt quiaintentio, qux ad caufam , intentionem (u[x;iet, quxad febr.auteam,qu:e adaccidens,vele conuerfo, tunc fortiori intendendum, alterum vero non negligen- dum,fed alterum trium dictorum modorum vtram- que incipiendo vnoplus , altero minus. Si enim ma- gnitudo febr. fupeiet, eamqueomittes totahter , inren- dendo ad caufam,fimul febris cum febricitante peribit, &econuerfo. Sicruditascaufxfitmuka,&f!b. parua, vt accidit in phlegmanca,plurimum intenderifq; ad feb. totaliter derelinquendo caulam, augmentabis caufam, & cruditatemipfiuSj&exconfequenti febrem quidem Aiefu^. QSL- 2 curan-

FRANC- DE PEDEMONT.
curando ,feb.augmcntahisipram, vc Galen. dixit.
In ab.ciflione autcin caufe daceres runtnecefTarise. Alceratio,&euacuatio. Inquitenim Gal. Feruntenim ficontingatin humoribus putrefa6bisaccendifebr.de- monflratio in talibus eft alceratio, & euacuatio •, ipfa ve- ro alterario digeftio eft. Complecur autem cum duo- (aupu fet>. bus, lcilicetcum minoraciuis in principio, fi mulca fic minorantia. caula grauans vircutem. Eius enim minoratio parsdi- geftiotns exillit, vt infra patebit,qua: funt ex medicinis, & vomitibus, & clyfteribus prsmiffis (ecundum incli- natione materix ad fupenus; vel inferius, quam ex nau- fea,vel rugituventnspercipies, &etiam cum fucceden- tibus ,phlebotomia,autpharmacia fectindumfpeciem dominantis rnateria: ,& fituationem eius ; fiue fttuata fit in venis, fiue in primis, fiue in.fecundis, & maxime; fiue alijsexttemorum, fiueextra, vt in ftomacho,&in- teftinis,fiue in hepatc,fiue in fplcne,fiue in partibus cor- di propinquis,fiue in carnofis,&fubaitaneiseius per. apriorem regionemfiat. Et prout eis correlpondet, & conuenit,vel proportionalibus eis,vt funt venarum hxmorrhoidarum apertio, menftruorum prouocatio, & fanguinis ex naribus, & fcarificatio m dorfo, & cru- libus. Et vrincE, & ludoris prouocatio cum tempera- tis in caliditate,qux eilpharmacia:puoportionalis; & vtriufqueabftinentia ,& fames ,qu:r mmuit, & exiccat per accidens omnes humores. Sed cum phleboconua quidem, fi figna replecionis, vei peccatum fanguinis appareant,& vrina rubea,&fpifia,& virtus,&xtas corporis confenferit. Nam exquodeueninn putredi- nem humor, virtus,quce priusiuerarfortis,faiSa eft intmnipur debilis. ldeoqueaduertendum fi toleret. Inquicenim tweftcuft"- ^ippoccaces. Acutas paffionespiileboromabis,firobur dienda. virrutis fuetit,&a:ger iuuenefcat a:tace, & in euacuatio- ne cum pharmacia etiam, & alijs. Inquit cnim Gal.In omni aurem purgatione virtusconfiderandaeft,& tan- dem pro fuo poffe purgemr. Si enim virrus deficiat,co- hibendaeft euacuacio, & fi non tota exieritabundantia, nec in ea fisaudax, lmo poftponasmquantumpoflibile eit (equens naturam,quceipfum vfqueinpofterurn re- feruar,nec delent nifi coacfa,&ex ie fanguimspecca- tum corrigit,& frequenter emendat. Cum vero co- gens illam celebrare,quia multitudograuandofuperar, & cendit ad putredinem magis,quodoil:endit,quia v ri- na cum rubedine magis ,tunc phlebotomabis,nec mul- tum fimul educens,quanquam multumabundet.Mul- ; tum enim, &*repente euacuare faliax eft, naturx Jn f uaUejC { lx j t Hippocra.inapho.Etfioppilatio,&pu- tredo non ceffat, peream euacuet de bono etiam natu- ram in defedrionem adducer, vtnon fiatpotens incri- fibus expedtandis. Quate oporcec incemporane^ciba- re,&' r ~Vberius,& ficdillrahendo a digeftione natu» ram, & addendo in caufamprolongabitur morbus , vi ergo dimirtas aiiquid fanguinis in cibum naturce parum educes,& fioporteatfecundabis,&intenm cibabis,vt t.deiiatur loco mali euacuati bonum rellauretur. AitenimGal. jifcb.c*.+. corruptioni neceflariaeftreftauratiocum temperamen to,propter quod fecundatio eft melior mulritudine . Et cum pharmacia quidem, ficacochymiae figna vide- bis,& vrinam a prcedidtadiuerfam, fit autemappro- priata liumori peccanti; nec fit ex fortibus, qua: at»i tet, & inquietent humores,& ficmdigeftioneipfosimpe- diant, &quandoqueadperiodum lpfos inciranr,& feb. inflammant. Sedexlenibus,qu£ cumfrigiditatenon ftypncent , vc myrobalani, qui oppilando impediunt digeftionem intencam, lmiendo, & lubrificando natu- lam ad fiuxum difponant, vc eft mel, cafia fi ftula, man - na, firacoft,& fuccusduorum granatorum expreflb- rum cumpulpisfuis,qui luatemperataftvpticitateno debilitant ftomachum relaxando, v: cafia, fed confor- tat fuauiter,&laxat, vtdecet. Ec exillisellaloeablu- tustantum cumaqua cordumeni, vel folatrifrudhium aqua,& r fimilia,cum calidirate remperata,vtalublcb ideft mercurialis, & medulla cartami, & fimilia, fic muititudinem mmuant, & natuiam alleuient, vt in di-
E gcftionerefiduipotentiorfiat. Inquitenim Hippocra- tes Inchoantibus morbis fiquid videturmouere,mo- ue,quod Gal. confirmat dicens. Alleuiataenim ,qua: difpenfat noftra narura corporea, & deponens, quod aggrauat velutonus alienum, dominanturrehquisfa-
cile. Tuncenim digent, quoddigerendum eft,i< ,5
expellit,quod expellendum, recolens propriarum atlio- num, nifi maceria mobilisfueric de membroad mem- brum, & furiofa. Inquit enim Hippocr. Digefta me- 1. *pho. n. dicari,& mouere non cruda,ncque inprincipio,nifi expediat. Adnertendum autem, vteiuseuacuatiocom- modefiar,nefitin corporealiquid,quodillam impediat, vtviarum oppilatio. Sienim nonfitmuamentum in eduttione ipfius erit magis,quamapenculomaximo liberans,quam fitnocumentum ex febrisintenfione, quam natura pharmaci facit, maximecum fiteuacua- tioni parata non refiftens materia, quia fubtilis non im- bibita. Quja mobilis, &quia mala, & natura: multum P odiofa in euacuarione ipfiuspcr artemiuuabitnarura, quce fiadfir, nec poflit ftatim, & in breui corrigi, dimit- tatur;nocumentum enim in eius commotione, iuua- mento, fi quodpoffibile fir,eft fimiliter maius. Et ideo adaliquod remedium fiquodpoflibileeit,recurratur, vt lunt valdeinfpiflanria, &congelantia,& ftupefacien- tia,cppi!antia,&confortantiaprincipalia. Exquibus funr theiiacalia fimplicia, & compofita nota,qua- liiuat in liberando a mortis penculo, quod omni nocumento cftmaius. Necmoueaseameisindiepenodi,nifiapud • neceflitatem. Inquitenim Hippocrates , Medicanm j.aph. valde acutis eadem die, fiexpedierir,difFerre en.im in ra- libus malum eft, deinde aliqua digeftione ex his pr^mii- ia dabis aliquod ex folutiuis, vel prouocantibus vrinam extemperatis,deinde fudOrem. Completurquoquedi- geftio,cum digeftiuis ex proprijs fimplicibus,& compo- iitis medicinis-, & ctbis, & potibus, non fubtilianubus, necinfpiflantibus abfolute, vtquidamarbirrantur, & maleinhierentes di£tis Gal.in.ij.regiminis,& ij.progno q fticorum,vbiinquit,qubddigeftioprocedicinomnibus 11 inlpiflando; fed rcfpccliue, vt quce mfpiflando humores lubtiles imbibitos, craflofl(ubt]liando,&vifcofos in- cidendo eorum fubftantiam virtuti expulfiua:adxquk, ita vtadexpulfionem facilem fintparati non folum ob- ftructi, led etiam obftruentes, qui cauiaoppilationis;& prohibitx tralpirationis exiftunt; qua: fcilicet, & qualia lunt; in fpeciali um cura dicetur (Chrifto duce.) E t ex cb- pofirisclt fyrupus acctofusmaxime,qui communecft digeftiuum omnibus humoribus,ficutfuprainiuoca- pitulo diximus. Et lumarur cum aqua calidafimplici m humoribuscraflishyeme,cum frigida incalidisfubti- libus a:ftate, vt eft hordeacea. Corrumpitur enimplu Naa -
rimum hordeacea illi mixtaaqua,c< acefcitinfto-
macho fi parum de nodte detur anteaccipiendum ius, vel poft cibum. Caue tamen ne ad rafuram petducat, quod contingit cum inteftinafint nuda, & vacua, quod eft inacutispeflimutn_j. Etcum fomnoindeclinauo- ^ ne vel hne ftatus facto. Et hic intendatur digeftio, & H quics,qua: magis eft digerens. Qiiod fi m cura iftarnm febrium vraris aliquo ex his,qux pucredinem prolu- benr, & rsdli&canc, res eric iuuamenci magni, & ma- gnx confidentia: in fanationecorporum;habentenim humorisputredinem aptamper contactum tranfire m alios, non folum humores, fed etiam cibos - ,maxime fi cacochymi fint. Inquit enim Galen. Cibi lubeuntes corporanon prius mundificataamalishumoribuscor- rumputitur ,quorum quantitas augmcntatur ,& qua- litas nonmutatur. Et lilud eit,qu:a quod cangitura putrido purrefit . Iles autem tales quxdam_^j iunt fimplices, quxdam compofitx, & fimplices prohiben- tes purredinetn, & corruptionem funt, qux illud agunt a complexione, vt frigidx. & ficcx, ficuc acecum, aqua ,
ferrea, & granara muza.Ec ex i! lis eftcamphora, fanda- lus, & fimiles. Etexhis iunc, qux id agunc ex propneta- Qu rum pu ce,vc eupatoriu, iris,cortex cicri, carduus benedidtus, & trrfaOUni venetn idelt fii) mbrium,& itcEchas. Ecex-eiseftcinna-
momum

,1'
I *
I 1
DE FEBRE PVTRIDA-
I 1
inomum xyloaloe,qiux mundificant putredinem vbi- A butyrum,& colatumbene,&aquafrigidacum zuccha
cunque, & aqua ferrea,& naflurcium, qu.x exiccant pu- tredinem vacuitatis ventris. Compofita vtro funt rob de ribes,& theriaca.
Euacuatio vcro pnedigefta: materia: cum perfedlione debetinfequi fecundum femitam cvadicationisipfius. Inquitenim Hippocrates digeftamedicari. Completur autem cum phlebotomia, aut pharmacia, vel proportio nalibus illis,quaetotam ex corpore educant materiam fccundum exigentiam caufe. iicergo eradicabis mate- riam polt eius completam digeftionem, & hoc vbi natu ra exfetalem euacuationemnonfaciac,proutertcon- fueta_5. Inquit enim Galenus Natura primo digerit, deinde diuidit, dcinde expellit,nifi debilitata fuerit in pndidtis, vel ab aliquoimpedita,proutante digeftio- nem euacuet molellata. Quare expectabis motumeius ad euacuationcm pridiftam, quod (i mouerit ipfa,(ine- ifm.ic. rcoportet,& fecundum Hippocratem haberefilentium
ro,&fimilia.
Quidam tamen ftolidorum medicorum,hancinten- C««tr* tionem (cquentcs cocedunt febricitantibus talibus pr;e- di£torum riuctuum,non (olum aquam, fed(ubilantia, Sm" & carnem,& aliorum fru<5i:uum frigidorum,& humi- dorum, &fimilium ftypticorum etiam mdiftinfte con- fiderantes iolam contranetatem qualitatis m eis ad feb. eorum fubihanriam, & proprietatem non aduertentes, quia indigeftibiliseft, & corruptibilis in ftomacho,hu- more crudo,& aquofo venas replet, qui fanguinem infi- cit, & corrumpit, & fic putredinem auger, & febrem, maxime fi a propr ietate id habent,v t funr poma,perfica, acida ; immatura,& humida. VndeGal ait.Sedillud me morare,femper,quodfi indigeftibilium aliquod digerat quis, cjuiexeis diihibuitur chymuseandem naturaha- bet. Oportet ergovthanc intentionem compleasnon cum indigeftilibus, &[corruptibtlibus, quanquam fri-
tunc meiius eft,qu6d fi non mouerit, mouetu hora poft g gidi fint, fcudtibus; fed cum his, qua: ex ii udlibus,her-
horam motus eius ,qua? proprieeft in flatu. In fine ergo . eius,aut declmatione mouebis, vt quod de (uo minuitur compleasptoutoportet. Etvndecunquenaturarepir,fi perconuenientem regionem , moue tu: non tamen ho- ra motusigritudinis,vtpenod.>,inquantum pluspoifi- bileeft,fed oportrt, vt tunchoram eligas frigidiorem, vtin (ynochis,,&conclufis,quiefthorainatutinalis , quse (uafrigiditate caliditatem fynocha: febnsipfiusin tota fui dutactone conferuatam contemperet, &ab ex- trmfecoacquirat, quod ab inttinfeco, vcl ex fe habero nequiuit,aut hora temporis in continuis proportionali- bus; aut hora interpolationis, feu quiecis, vt in periodi- cisy& interpolatis veraquiete - BocnmitS. Caue tamen vt in talibus febribus, & maxime pera- cutis hora 2ftiua,&con{litutioneconfimili; qualiseft canicularis, & aultrina, moueas cum pharmacis valde calidis,& ficcis,etiam fi materiam ex venis in partes fub it.apho.i. curaneasoportet trahere. Itiquit enim Hippocrates in
bis,vel alijs, qux indigeltionem, ac corruptionem quo- quomodonon habeantgenerate, vtgranata,pyraficca, moraimmatura,febelten,& fimilia.
Qua: veroinfrigidantcum ftypticitate moderata,his conuenientia in pnedichs cafibusfunt,(uccusgranato- torum muzotum,&acetoforum,aqua limonum, feu acetofitatis eiusA citri,& aquaaceto(.x,& allelui£,acre- fia:fuccus,aquamori, betberis.rofa. fumach,& fimiliu, & (andali,qua: infngidant,&confortantcomplexione, & a proprierate cor, & hepar, & per confequens totum corpus. Etexilliseftgargarizareaquamfngidam,& te- nereinorealiquodinfrigidans,vt cryftallum,& niuem, & tiaherenaribus odoresfrigidos, vt ro(arum,fandalo- rum,camphora;, & aceti, &fimilium,&inlpirareeos, & aerem infrigidatum ab aqua: necnon, & clyfterizari cum aquis frudtuum pjididtorum, &oleoro(a.& qua- doquecum camphorx pauco,& per omnesmeatuscor- porisimmittaturfrequeter, propter vrina:aidorem,qui
aphor. Subcane, &antecanem,& polt canem,mole(t? C inacutisfeb.conringitfrequenter.Etquidem compofita
^AlttratU-
funtpurgationes. Anguftiantenima:grum,&adrefolu- tionem perducunt, maximefi refolubilis fir caliduaro propria,& malitiaadditacaliditatis febnhs,& aeris cori nentis fuprarefolutionem,& pereunrplunmi,prout vi- dimus ab experto ,quare oportet, quod cum benedidis pharmacijs moueas ftypticitatem habentibus, quale eit rhabarbarum,& fimilia,quibtisad euitandum refolutio nemmiicebimus aliquodexmyroba- generibus,piout oportet, & fuccum tolarum, & tamarindoium,qu2e liia frigiditate caliditatem illorum refoluencem,&angultia tem remittant,humorem infpiflent, &poros (iia ftypti- citate conden(ent, & (ic re(bluentem vocent. Etexillis e(tcharabe,quod fua proprietate illudauget,ficut di- cit Abuh.
Secundam rem, qua; alterat febris dyfcrafiam, com- plentduo; (cilicet quajcunque ex medicinis frigidis per (e,vel per accidesattu, vel potentia,immediate,vel me-
funt,qua:exhis componunturinmodum(yrupi,iuleb, trochi(coium,&decod:ionum,&aquafrudtuum,qu.im in noftroantidorariopoluimus, & ele6tanorum,quoru defcriptiones ibidem fecimus fetiofe.
Medicina: vero exterius approximandx frigid^,& hu midi funt,qux per poros habendo ingre(fum,& per co- tadtum infrigidant , & humedtanc. Ex quibus funt quoque fimplices', & compofitx. Simplices (iint expo- iltioadaetem frigidum,(ed iubdio, maximefifitccn- luetus, balneatio in frigida aqua , digefta materia, con- currentibus alijs condicionibus,nam ftacim venter eiu- pet cholerica, vci vomitus, aut prouocabitur fudor vni- uerfalis,&curabitur ftatim. Et oleoinun<fta,vtrof. de violis,de cucurbita,& nenupharis, & iri oratio aqu^ rof. in facie ,pulfibus, & fimilibuSjVtpofinopedum in rrigi- daaqua,h.xc autem non folum infrigidant,&hume- Ctant, (ed etiam naturam a refolutione pra(eruanr,ma-
diate,interius,& exterius approximatx,vc fupra corpus, j) xime fi fubito fiat, retrahitur enim perea natura, & fic
&propriefupra hepar, & corfecundum omnem admi ni (tiarionis modum alterando cenfortant,qua: m fpecia lium cura(duce Chrifto dicentur,)& ex cura ephemera- *uiurw». r um (unt not.x. *Tertiiieft conuerfioregiminisadfri- gidum,& humidum in omnibus rebus nonaturalibus. Medicinxautem frigida:incenus adminiftrandaeinta- hbus putridis debent e(Te humida:, ab(terfiuz,lenitiua:, feu mundificanua:,qua:alrerando putredinemmundi- ficenr, & abitergant, non ftyptica:, quia ftypticando re- cludunt,& lndigeltu reddunt, nifinatura lenificata fue- ric vltra modum,quo cafu debenteffe ftypuc^ mediocri- ter,qualia funt ex lenitiuis.qua: ex diCtis (iiperius habui- ftis in curaxgritudinum cordis. Et ex illis, qua:his funt propria,quxdam funtfimplicia,quxdam compofira.Et fimphcia funt aquacucurbit?,citruli, cucumens,& me- lonis indi,aqua hordei,laduca cum acetoja quoacquirit ablterfionem,incifionem, & apcrtio.nem,endiuia,lupti- lus, iuiubs, (ebeften, lac acetofum a quoextra&um elt
ad centrum attrahitur refiduum,difgregatio caloris pro- pter febris excelfum, ficut dixit Abuh. Compofita iint emplaftra,& epithemata,& cerataex didtis ,&maxi- meexrofis (andal.camphora,& aceto(a,crocopauco cum aqua ro(ata,coriandro, endiuia, vel mucilagine pfyllij cumaceto ,&aqua rolata applicatacordi, & he- pati-, eis enim infrigiditatis totum corpus frigidum fiet. Inquit enim Gal Si cor,hepar,& cerebrum fint frigida, totum corpuserit frigidum. Etptoinde fi applicentur capici bonum erit, & vtile,extinguendoenim prohibent afcenfum fumorum, & raptum materia:; qui elt prom- ptus in putndis, & maxime in acutis, quarum caliditas materiam fubleuat ,& afcendere facit, vtdixit Gal.fe- datdolorem, & prouocat fomnum , qui materiam dif- gregatam afeb reuocat,& vniendoconfortat,& dige- rit cofot tando, ac humedtat, nifi grauitas in eo fit catar- rhus, & tuffis, quo cafu nocent magis quam conferant extinguendo, cum poros conftipent, & colatoria ceie-
Mefkf. QSL- 3 bri

FRANC DE
bn ^^Vapores multos, & craffos in capice aggiegatos •, quasgraiutas ipfius oftendit,profunditas fomni, & hu- miditasnarium, coiigelant,retinent, &compnmendo ipfos ad (piritualia exprimunt,& fictuflirn augent.Qua te oportet vt pndicta prohibeantur, & ea, qux reple- tionem capitis augent, vt eft mulfio lachs fuper caput, & flareinlumine Luna:. Tuncenimhis prxtermillis occupatio fiat in his,qua: poros, & colatoria dilatent, & vapores maturent,fubtilient, &refoluant,vteltincli- natio capins fuper vaporem aqiue calidi temperats de- coctionis meliloti, & chama:meli, & tradlio ipforum ad inferioracum fridtionibus, fomcntis, mordicationibus, venrofis in crunbus,& brachijs-, clylteribus,& collynjs, nifi vapor fuerir cholericus fubtilis, &acutus,quemco- traria ligna illa deinonftrant, quare pradidha infrigi- dantia fupra caput applicata conferuntinipifTando, in quofumptiopapaueris albi praftatiuuamencum mira- bile , & prouocat fomnum. Et ex his,qua:peracci- dens infrigidant, eft phlebotonna, 6^-, cnolagogum; educendoenim humoremcaliduininfngidant. Etbal- neum dulcium aquarum calidarum in declinatione. Et diaphoretica ex vnctionibus, epithmaribus, cataplaf- matibus,& emplaftris , concurrentibus tribus condi- tionibus, quas Gal. adiunxit. Ad cuius enim etfefequi- turcalei ; a61:io,adeiusabefle fequiturinfrigidatio. J Ut Conuerfio autem regiminisad frigidum,& humi- dum eft alreratio rerum nonnaturaliUm omnium ad illud,ex quibusmaxime alterans, infrigidans,& hu- medtans eft aer. Cumergo non eit talisex tempore, vel conftitutione ,aut regione, vel vicinitate fluminis, &aliarumaquarum,eligas terraneum,& alterabisil- lud ad frigidum,& humidumex prohibitione ingref- fus multorum hominum in thalamum infirmorum, &fumofitateseiusexpirareexeis, qu$peranhelitum , & per poros inficiunt aerem, &inflammant. Sitque thaiamus habens feneltras apertas, per quas innouatio- nem aer recipiat, & ingrediatur ventus, & proprie bo- realis -,aut flabelletur, & e/fundaruraqua frigida , qua fintetiam valadiueria replera, exquorum vnodecur- ratad aliud, & per modum tranlmurationis, & embro- chationis. Inquitenim Abuha. Cum inaliqua iftate vencrit pluuiatemporequo eleuatur, cui poftea fuper- ucnerit ventusfeptemtrionalis, boni fiducia habetur, & reloluentur xgritudines. Sintque in eo foliaarbo- rum frigidarum ftrara, & fufpenla - , & herbarum boni odoris, vt falicis, vitis, myrta:, & nerinpharis, & alio- rum, nonqua:exaquis ftantibusColligantur. Sinrque vafa plena folijs, & Horibus redolentibus, vt funt rof.x, Stmntu. violx, nenuphar, & myrta, & fimilia. Et irroratione ex aquis lpforum, & fandalorum, & camphonr,in qui- bus aliquid iit mixtum vini odoriferi, vel aceti ,&in eo llratus eius ordinatus,non (uper plumam, & paleas, fcdmataratiumdelana,velcotoordinato inledteria_j *"" de*reti.vt moserat decumbere antiquorum, & fuper mataratium,& defupcr opertorium de corio, ficut Ara- besiacent, & cooperianturcoopertono,quodnon val- de adhxreat corpon, dormiantque fub hora in eo, quo- niamfomnus infrigidat eos exterius, & humedtat eos interius,nec profundetur in eovaldcjquoniaminfa- mat, vt (uperiusdictum eft. Qmelcant, non mouean- tur •, quoniam quies eft infrigidans, & humectans-, mo- Motm. tus vero calefaciens, & exiccans. Elt ramen cum mo- tus nocec fcbricitantibus talibus, vt cumcftfortis in
principio factus exiitente plethoria, 6< cacochymia
nondigefta,quoniam eonon euacuaturplethoria, & cacochymia' digeltioimpeditur,& adputrefactionem commouetur, ad periodum inciratur, euacuatur indigella,dyfcrafiafebnlis augetur,& ,;r ~\'ucuscorpo- ris debilitatur , & membra. Et etiam confert, *\t cum plethorianonadlit, (edcacochymia fola digeita, vel etiamnon digelta. Sitque fuauis in ledtodc latcre in latus mouendo fe •, quoniarn clt conueniens ei qui hahet hxmitnncum, & febres compofitas, &phleg- maticas. Et cum cft debile corpus,fit refclutiomti-
PEDEMONT-
E ma. Ulisenim eftconueniens,quosfeb.debi ! itauerunt: Conualefcentibus, quoniam facit doimire,& veotoii-. tatesdifloluit. Er confert reliquis xgritudinibuscapi- tis,ficutltupori,&obliuioni,& commouet defideria, & naturam excirabit. Dixit Galen. & Abu. Cibus,& potus fit frigidus, & humidus potcnrialitcr, velacci- dentaliterjexfe, vel admixtione,dequo infra(Chrifto duce)dicetur. Minuatur minoratiue vlque ad itarum •, tunc digeftioncperfe6taeradicatiue;& repleatur prout virtusin tolerandovlqueadftatum morbi requirit, ac exigit corporis difpofitio. Seruetur iucundus, prout melius poterit,&cum promiflionecita:falutis. Cum autem infrigidatur dehisfebribus, caueneinfrigidatio adexcefliimperueniat. Eft enim caufatuncindigeftio- nis materia:,oppi!ationis, & deiedtionis virtutis. In- quitenim Abuha. Ampliusacutorum morborum dige- ltio virtutem extinguendi prohiber,licetaliquiprocu- rent ad deftruendam hancfententiam ;&ignorent,(j>
p fortisextindtiodeijcit virrutem,quapropteroporret, vt paulatim procedas acl iuificientiam , quam naturalis complexio ribi infinuat,vtfuperius didtumeit,&ca- lons quantitas, feu caliditas, in forti enim calore febriu vtacucarum, omnia pra:didta,velplura,&fortiami- niftrabis; in remiflione vero aliarum aliquaex cis, & leuia erunt fufficientia. Et caue neinfrigidatiocadac m hora principali paroxyfmi, fcdparum ante - , necin declinatione,cum fithoraobfefllonisnatura:,&refo- lutionis materix, & (udoris;fcdin hora feruoris,& ita- tus, fed nec fugiasipfumparoxyfmum cum narcoricis, qua-conftipando meatus, rcpellendomatcriam, & con- gelando, virrutem quoque (enfibilem ftupidamin fa- ciendoperiodumprohibent,&retardant. Etquoniam talia deftruunt naturam, qua: ad medicum fpedtant.Di- citnanque Galen. Meditus cftadiutor naturx, non de- Mcdlcwxd ltrudtor. Sed frigida cxrerius miniftrantur fupra princi- """ n ""J~
I ■ r-i n 1
palia.(.hepar,&cor,&ftomachum,&etiamdorfum ,/irutttr. propter dicenda mferius in capitulo de hedtica- cauia_^. Cumqueprincipalibus frigida miniftrabis,non expolia bis ea ab aliqtio calido appropriato, & aroinatico, qucd calorem, & ipiritum m fua radice cofortando defendat a nocumento ipforum. Et propterea cum applicabis eis ilIaextcrius,oportet, vt locum circunfcribas applicatio- nisiplorum nefrigiditasextendaturad intima,& lgdar. Cumergo applicabis 111 dexcrohvpochodriofupia he- par,fecedes falfis coftis, ne infrigidando ad diaphragma perueniar,&anheli!um reddat difficilem. Quocaiu docuit Gal.auferreillud, & calefacerelocum cum aqua calida chama:meli, vel abfynthij, & olco eius, nifienim ita emendetur, perducet frequenter ad mortcm. Nec fintitaapplicata excerius,aut frigidavalde: tenetur.n. excis naturain fuis principijs,& denfandoporospro- hibent viitucisingreffum. Sintergotepida,&cumeis aliqua fubtilia facientia fubintrareadmixta. Seddices nui,um • ob quid frigida fuprarotum corpus cxrerius applicari docui(li,non (uper principalia tantum, & per aerem in- frigidatum, qui non intcrius tantum, fed etiam totum corpus excerius tangit, cum coriftipentporos, (ic tranfpirationem prohibcant,qua:eftcaufa acceniionis febnscalorismagis,quam cxiindtionis, (icutlupra incu ra epliemerarum in generaii monftralti.
Cui Falco refpondic, quod caliditas febnlis parificaf in potentia aperiendo.pcros potentia: frigidorum ,& proprie aeris in conftipando eos, & (uperat,quod parer, quia refoluit corpus, nonobltanreilla. Calorquoquo confortatur naturalis ex conremperantia, quam recipit ab ifto,etiam parificatur ,& lupcrat*omnibus ,& (u- *"»»<*. pei fluitates refoluit,& ii non (enfibiliter femper,occulte ranien, quanquam reiponfionem dederit. Abu.dicenti- bus, quod mnlieres habitates m (cptemtrionalibus funt ltenles, quoniam earum matrices propter locifngidita- tem,& ficcitatemfunt immunda:,dicensille.Egoaute dico,qucd calonsinnati earum fortitudo, parificatur ei, quodminuitur excaufis,qua:fluerefaciunt,& laxant ciiuf.&t» cxtetioribus. Teniares,qusftudiumponitin vita, &
virtute,

D E FEBRE
virmte,cum diarta cibi,<?cpotus, & aliarum rerum regi- A mme debito,vt eft dittum,completur cum vfu ipforum competentivirtnti,&febribus. Sumitur cnimcibum, potum dandi intentio fecundum Gal. principaliter a virtutcconlequentera morbo; ficuteconuerfointentio medicandijconfiftitautem taliscompetentia incondi- tionibusobferuandis debiteprout conueniunt virtuti, &febri. Inquitenim GaIe.ha:cigituromnia nuncdidta genera lalubrium caufatum, materixquxdani funt, & cum competenti vfu caufe fiunt; & feruantes, & falute prsrftantes-,tales autem conditiones,licctpluresfint, quas Hippocr.infuisapho. pofuit attendendas, fcilicet qualitas,quantitas,tempus,modus,&artificium, quod addit loannitius,poci(Tim£ camen, & principales fecun- dum Gale. funt dua:fcilicetquantitas,&qualitas eius, quod offerturindigenti. Quantitas vcro attendenda in febre, ficut in cxtcris materialibus morbis fecundum tiUtnnfi Hippocr duplex eiHcilicetcontinua, &difcreta. Con- fuAtim « t j ni]ac fi niuitum dare, vel craflum cibum,parum, vel ' " ' ilibtilc;Ti,difcretaeft frequenter, feupluries dare; vel ra- ro, & femel, vius vero quantitatis competenter talisco- tinuein talibus feb. ficutinalijs materialibusmorbis a tokrantia virtutis refpe&u ftatus earum eft aftiimedus, fecundumenim ,quod virtus eftpotens tolerare vique ad ftatum catum,ita dandus eft cibus, vt fiquidem tole- rarepotirtcoinplera ablquecibo nulluscibus,feudiata vltime tenuis eflet dandus,vt circa digeftionem materix diuifionem,&euacuationem natura nullatenusimpe- <liattir difcreta cibo deledlabili vfquead perfedlionem t.gfht.f. jpfius, quod Hippocrates in iuoaphorif. oftendit dices. Contemplai i autem oportet,& xgrotanris virtutem_*>, vtrumlitfficiatdixta vfque adftatum a.'gritudinis,aut llla prius deficiat, & obtundatur. Et quia virtus eft mul- tiplexin tolerantia, & diuerfa: ftatus enam multiplex in longitudine,& breuitate,ac diuerfus. Cibus quo- que, qui proprie ad confortandum virtutem, non mor- bum, eft ordinatus ,& ficoftendit Gal. dicens. Vt ergo virtus nutriatur,& non morbus, diartantur infirmi,erit craflitie,&fubtilitate multiplex,&diuerfa fecundum tenorem,aut tolerantiam virtutis diucrfam, rcfpectu di- uerforum ftatuum febr. cibus fubtilis,vel crafliis diuer- fimode concedatur. Qux Hippo.in fuo apho. monftra- uit di. Quibus ergo continuo eft ftatus, continuo, & te- nuiter rehcere oportet; quibus vero longius ad iilud, & ante illud parum eft auferendus; prius vero vberius re- ficere, vt lufficiar sgrotans ,quodetiam oitendit in alio aplior.di.Quibus ergolecundum acumenigritudoco- unuos,& vltimos labores habet,continuo reficereopor rct; vbi vero melius,vberius reficere, &tantum fubcon- defcendere,quantum xgritudo melior vltimis fuerir. Et Galen.ftarus eft cum labores, &accidenria vltimanrur, quo dixra fubti iiffima eft vtendum, licet Hippocrat. vi- dearurcontrarium alibidicere. Accidentibus virtutem diflbluentibus ilico cibuseftdandus,(ecundum fuum fermonem direxitad accidentia, naturam caufir haben- tia, non per modum furix moleftantia . Sciendum eft eigo,qu6d virtutis tenorin toleranriaabfquecibo cft di- utrlus, fccundum diuerfitatemcorporum infirmorum. In'robuftis enim corporibus,inquibus crudifuntliu- mores crafli, & vifcofi, & mulri humoris congelatio fo- hda,&poridenfatiinfebribus,virtus eft diutiustolc- rans abique cibo; maxime fi xtas, & confuetudo in hoc concummtj&aliaefimiles circumftantix.In contrarijs enim bretuus, & maximc fi ftomachus fit debilis, reci,- piens choleram, & in mcdiocribus mediocriter: quod fecundum magis, & mmus multipliciter variatur. In- quitenim Gal. ineo,quodfecundummagis,& minus cft variabile, innumerabilesdifferentix lunt. v£ S wuM- Item febrium ,ficur aliarum argrirudinum materia- *um acKta- ft um ■ quacdam funt acuta:, quarum terminus eft in xl. ,um L hiu - d j e ^ US) quardam chronicx, qux vlterius prolongantur.
Item acutarum, quardam funr acutxabfolurx, qux in Xiiij. diebus terminantur,quardam valde acuta:,qua'in vij. qua'dam valde peracuta:, quce m 111 j velprima, &
PVTRIDA. 114,
quardam funt acutx, propinqn? chronicis, diAxcouer- liux,quaeaxiiij.vfq;ad xx. prolongantur,&ibitermi- nantur, & in eo,quod eft infraeos,&quxdamfunt chro nica:,quxa xx.vfquead xl prolongantur, & terminatur, & in eo,quod eft mfra illos,& chronicac lunt, qux prolo- gantur vltra xl. vt ad temporis mutationem,vel annum, velvltraterminanturfecudum xtates, vrin mulieribus apud eruptionem menftruorum, vel epilepfia pueroru, vel infantium, qux muratur a iuucnmte, & infra tepus illud, fecundum magis, & minus. Cibus ergo,feuregi- men,feu dixta; quidam cft tenuis, quidam craflus, qui- dam vero mediocris. Mediocris abfoluteeftchifthor- dei- Subtilis,quidamfubtilisvltime,quidamnon vlti- me,quidam eft inter mediocrem vlrime fubtilem, & efl multiplex;fecundum,quod magis,&minus accedat adnaturam lllorum alterius. Quidam enimaccedit ad naturam vltime tenuis, vteft granata,hydromelfim- plex plurimx commixtionis,quidam acceditadnatu- ramabfolute mediocris ,vtqui eftexoleribusfrigidis, & humidis,vt atriplicibus, fpinachijs, betis,blitis,bora- gine, & fimilibus; quidam inter lllos ftant in medio, vt eftaquahordei in (uaJatitudine. Craflusquoquecibus fanorum iftis non conueniens; quidam non abfolute,& hicetiameft multiplex fecundum, quod magisaccedit ad naturam crafli ad xqualitatcm ,& veremediocrisa:- qualitat^. Quidam enim ipfius eft, qui accedit ad natu- ram crafli abtolute,vt funtgallinx;&quidamaccedit ad naturam mediocris abfolute, vt cft panis fimilx, fo- lutusinaquafrigidabene, vt caliditas frumenti,& fer- mentietiam extinguatur. Etquidam eftmedius inter illosadhuc latitudinem habens,quidamacceditadla- tus gallinarum,vtftintextremaipfarum,&pu!li;&qui- dam ad latus panis,vt funt pifces parui, & quidam vere ftatin medioomnium, vtperdices , &ouaforbilia, & pauca, quos cibos varic miniftrabis febrientibus fecun- dum tenorem, & tolerantiam vii tutis febrientium vlq; ad ftatum ipfarum febrium, diuerfum, & completum, vt in valde peracutis des eis vltime lubtilem,vt nihil, & proprie in hora cnfis. Et ad cautelam dare oporret ali- quid fucci granatorum, vel iuleb, & non aliud, nifi acci- dentia fuperuenerint virtutem diffoluentia. In peracutis febr.des aquamhordei,& iuleb commixtionispaucz, in acutis abfolute chift hordei, & in aHjs aiios, fecundu diuerfitatem ipforum in acuitate,& longitudine,vt ap- propiatis fingulos fingulis,quibus conueniunr, aiiter au tem funt difficiles, vt Hippoc.in fuo apho. oftendit cum dixit. T enues,& certx dietx in diuturnis quidem paflio nibus,&inacutis,quibus nonconueniuntdifficilcs. Et cum ambigua fittibi virtutispotentia,& tempusfta- tus,adeo,quodquantitatem cibilimitare nonpoflis,o- portet vtdeclinatio tuaad diminutionem fitmagis, fi virtus tolerarc queat, & xgritudo fit in ftatu.aliter aute incraflareefttutius,inquitenimHippoc. Intenuiffimis t . ( dixtis peccant xgrotantes.
Quantitatis vero difcretxcompetens vfusafliimitur ex tenore virtutis in robore,acqualiratecorporis,ac etii morbi, necnon ex confuetudine, xrare, tempore, & fi- milibus,prout Hippocratcsinfuo aphorifmodocet cum i.afh,. n. dicit. Et quibusfemel , autbis,autamplius dandum eft aliquid , &c. quod Galenus pertra&ans fpecialitcr declarauit. Qualitasetiamcibi competensomnibusfe- bricitantibus efthumida, maxime vero fi pueri fint, & in humidis afliieti, ficut Hippocrates in fuo apho- rifmo monftrauit. Quam humiditatem_^ in cibis Hippocrates inter alias qualitares maxime commen- 3 . afht.it. dauit,cum naturalia fimul conferuet, & quod prxrer na turam eft fubalterer; & ad id quod <*ft (ccundum natu- ram adducat. Et fifrigiditas illudidem faciat in febricir tantib.frigidis natura,xtate, & cofuetudine; non tamen inomnibus,nec effe£tui feb.qui eft coniiimptio contra- dicet: nec reftaurabitur humiditas,quxmaterialis eii qualitas, & fubftatialiscibi; ficcitas quoque,etfi materia lis cft qualitas, & fubftantialis, & naturalem ficcitatcm valeat conferuarc; feb. tamen no fubalterat,nec eitis im- Alefu*. Q_Q_ 4 preffioni

FRANC DE PEDEMONT-
prcffioni refiftit,nccinomnibus,fedin ficcistantunv,fi- E fecundum diuerfitatem febriseftdiucrfum, itaquodno
t • , - ri i o _ i■ - _ _; i. ^
cutneccaliditas,quapropter, &humidi, &trigidi cibi crutit eimagisconuen!entes,& magis inacutisj&inter eos magis chifthordei, feu prifana hordeacea, qu.i Hip. jn fuo yperiton inreriore de grano cibarium maxane commendauit.
Depntufe- Potus vero fit hydromel plurima: commifiionisex tridtnhti» melle canns in acutis,& caiidis,& ex melle apu in chro n j c i Sj 5^ phlegmatjcis, & mixtis; velex aquahordei fub- tilis, vel fucco granatorum muzorucum frigidainacu- tis cholericis, fi liomachus toleret: vel in aqua fit virtus fubtiliantium, & abflergentium,vr radi.faeni,& apij,vel cicerum,in cholericis phlegmaticis,vel miltis,& melan cholicis, &ante digeftionem, & maxime fiacefcat in ltomacho,quia fit frigidus poft digeftionem vero fit,vt potusvini, nififuerit aliquid quod prohibeat, ficutca- pitis dolor, turbatio mentis,quod fi excufaripoffit,quia appetat, & deledbetur ,dabis vinum paleariscoloris,& album acetofum virtute, & coloris fine odore*, & a no- cumento aqu£,vel vini priuatum extitit plufquam lym- phatum, poilquod parum aqux dabis, quxeius virtu- tem m capite minuit, & mentem confortat, prout Hippocr. dixit.
Tempusautemcompetens ad cibandumeftduplex, mrfnh. " vniuerfale,& particulare.Vmuerfale,quod in tota dura- tione inorbi confiftit, in quatuor diuifum tepora inom- ni morbo falubri.f principium, augmentum,ftatum, & declinationem •, penes,qux prsdidtam cibi quanritatem cotinuamvariabis, vta morbi principio,inquodareex- pediat,des quaque die j & toties, quoties affuctus fuerir, nifi potionis,vel clyfteris fuerit neceife •, tunc enim prx- miflis illis completa operanoneearum ptdana danda_J erit.lnquit.n. Hipp. Tempore quoq, folutionisnullum ius conuenitpropinari; folutione vero ceffante,de ptifa- na eil dandum-, minus vero, quam confueuerit deinde iemper addendo procedas,donec pltis detur,& hoc fi do lorquieuerit, & nullum accidens obftiterit. Nec venas exmaniri prius permittasrribusdiebus, velquatuor,vel plusj deinde des, vt mos eritantiquis,cum litvaldeno- ciuum, & naturxintolerabile,qu2repentinasmutatio- nes non patitur - , fed des vbeiius, vt natura tunc occupa- ta in pugna confortetur habilius, & confortatain hora pugn2E -,quae fuccedentibus ell temporibus,cum diminu- tionecibialiqua,velomnimoda valeat fuftentari,& in- citataad pugnam ncqueat quomodoliber impedin, quac oportetomnia,fcilicetcibu,& medicaminapractermitte rc, fic ergo m augmento iubtiiiabis, & parum dabis, & fubtrahes omninoinftatu;& dimilfo ciboinrcndesad •W"*. morbum cum medicamine. Inquit enim Mippoc. Hu- iufmodi enim aEgritudinibus in ftaru pofiris, fi ptifana deturillico,morbus periculo fubiungitur: & maxime hora crifis, & hoc eft fi ftatus, & horacrifis fit breuis,vt infra diestres vfq;adquem m abftinendoconueniunt pluracorpora; nifiin febribus apoftematum,:n quibus a pnncipio oportet fubtiliare,& parum,vel nihil dare',&
2. dero. x acu. tex.jz,,
fuperueniat paroxylmus,nifi tanquam ventrem a cibo habuent vacuum,necin principio eius,& cibum,&po- tum,& eius medicinas,nifial!ud obftet,quod infrain vl tima re cum loquemur d? regimine regioms(Chrifto du ce)dicemus; & lupra in cura generali epliemerarum eft didhim. Ht fidederisaliquid,quod in ventreruncrema- ferir,aut humor ibi fuerit, vel cucurrerit,prouocariono vomitus (ubtrahes,& maxime fi facilis fuerit,& humor imperum fecentados ftomachi.Inquit n.Hippo.inpa- '- a t h - "• rox.cibum fubtrahere oportet. Necetiamdabisintota duratione vfque adquietem,poft declinationem perfe- dlam,nifi aliud impediat ex his,qua: dicemus ftatim.In- quit.n.Hipp.in iuoregimineacutorum. Cumpharma- caueris,forbitionibus vtere,attedesparoxyfmis febriu, vtnedeseis mcipientibus nec pra:fentibus,necadca- piendum appropinquantibus, led eis definentibus, vel quiefcentibus,vel abfentibus,necetiam tuncdes,nifi f?- ces primicibi fuerint expulff.Quod fi quietis tepus fit la tu,vrante fupaduetu paroxyfini lecundi cibus, &potus pollit eife digeftus,vt m interpolatione vera,& ampla qe te,ficutquartanis,et tertianis,cibabis vtiliter,&abfq', no cumeto.Si vero non fir amplu,vt nequeat digeri infra il- lud repus,& antefuperaduentu paioxyfim fecundi,ficur interpolatio,ficut i ph!egmaticis,et alijs paroxylmis iub- intrationes habetibus,velin cotmuis jpportionatisjfim- plicibus,vel c6pofitis,itaqd oporteatacciperededeclina tioneiplius paroxylmi antecedentis, nec incidatinhora principaliteriubiequetis, cibabisindeclinatione. Quod fi in declmadone adhuc no fufficiat,ira qd oporceat acci peredehoraftatusprzcedetisj&principij lubfequcntis, tunc confideratione indiget, vtraque enimhoraeftad cibandum negata, & mala,vt fuperius diihim eft. Nam fi quidem intentio, qua: aprincipio fuperet intentionem etiam, qua: a ftatu fumitur in prohibendo, vt quiaacci- dentiaaggrauationis narurx, & fuffocatiopis, que appa- rent in principio de infrigidationeforti fubeth,& ftupo- refuntfortia,&fuperantaccidentia ftatuseftexinflam matione,anguftatione, & refolutione,vt quia inflamma tio feb.eft in ftatu debilis, & corpus aridum,tunc opor- terfumere de ftatu praecedentisperiodi,vtcibationon contingat in hora principalis lubfequentis.Si vero econ- tra,contrarium, & maxime ficum phlegmone fuerit.
Quod fi vtnufqueintentiofita:quaIisin prohibendo,de hora ftatus tutius eft capere hoc de hora principali pro- pter duo. Pnmum eft ,quia periculum iuffocationis in pnncipio ex ciboeftmaius,quamretentioiiisa pugna m ftatu,quinimocum periculum ftatus fitrefolutionis, propter acumen morbi, & moleftia accidentiaper ci- butn, tali penculo fubuenitur,vt non fiat,fi ficri debeat, quia inualefcat morbus propter retentionem natura: a pugna, & refiftentia, & refoluat virtutem, & corpora , quain periculo fuffocationis inprmcipio. Secundum cft, quia nocumentum fadlum excibo dato in principi» extcndtturad omniaalia temporaa paroxyfmi, nocu-
quantoprocedir digeftio, & expulfio magis, qua:in fpu- H menrum veroex cibo datoin ftatu hon tranfitad aliud,
T$rnfwpnr ftcultre.
to oris humori fadloapparet, tanto magis incraffabis, vel ptifana augmentabi?. Statns enim in eis quoad acci- dentia eft ln eatum principijs; & quod ad digeftionem dicerem, & expulfionem in procelfu, in quo non opor- tet abftinere toto;cum tempusdurationiseiusfitlon- gutil,ex eo,quod paulatim fit digeftio, & expulfio,& no lubito, vei m breui;ita quodnaturaineototo finecibo tolerare non poteft,immo, ficut digeritur, & cxpellitur, paularim cibare oportet magis,&magis;prourdige- llio, &c expulfioprocedit. In declinationevero incraffa- re,vr natura debilitarain pugnadecoctionis,& digeftio- nis, & cuacuationis,refumatur cibo,circa cuius digeftio hem nequaquam impediatur.
Tempus vero particularc eft tempuscibandi fecun- dum vnam quamq; diem,quod acircuitu,ii<: hora peno di<ieuexacerbationis aiTumitur,quia fi ceirc prxcogno- fCes,quod fit feb.ex (eruanribus ordinem,anteeius adue tum ,per tantum dabis, quadpoffit eife digeftus, & hoc
cum declinatio lola fuccedit.
Sedquid,fi oponet cibare inaugmento,vcI fiatu? ^p,, Nam in principio non potes,propter caufam iam di€lu, in declinatioae, vel tempore etiam non, quiafuperue- niar paroxyimusaiteriusfebris,cum coiupofita*tebns fit,& horaquietis *prims febris,cumconcurratcum augmento,& ftatu iequentis febris,&fubmtrantisin declinarione fuperueniar paroxyfmus primifebris re- deuntis, ita quod in declinacione non potes cibare; cura femperoccurratin principio,& virtuseamlongotcm- pore non valeat iuftentare. Certe hoc cafu cibabis in <W»*« augmenro; & fi noninnocue,minus tamenquam in principio,&ftatu,cuius eiusfitmediuminteralia, & iapiat de natura illorum,&malitia;minustamen, eo quod nontoralein illorum malitiam haber; quia tunc eifet eoru m alterum, fed eorum malitia contemperatur in ipfo, ranquam in medio extremoruin. Quod fi paro- xyfini horam cognofcetc non poffis certam, quia fit ex
inor-
r. apho.f v & /*.

DE FEBRE
inordinatevagantibus,iuxtaHippocra. in apiiorif. Ni hil dcs nificum qaadam coniediura. Et fl (upmieniat * S r,tMt,*es paroxyfmus, auferex appofitis antccnfes. VndeHipp. ?«• ni fecundo regiminis acutorum incjuit.itgritudines co- iiftencesdebeut (eruari, donccltent. coniiftentesappel- lauit determinatum tempus affliCtionis,paioxy(inos 110 ieruantes, debent feruari,vt quiadiita certa ordinari no poteft, donec hxc ad determinatum, & certum tempus affiigendi deuenerint. Sed cum conieCtura veritan pro- pinquaoportet,vtprius des. Modus verocompetens in talibus cibationisfebribus,ficutinalijs a:gritudinibus materiali bus, adifpofkione virtutis, & corporis habet fumij vt ab mtrinfecis caufis, & extrinfecis,vt puta tem- poris,&: xtaris. Si enim virtus fit fortis,& refolutio pau- ci corporis in febre; fitquc hyems,&in a:tate iuuentutis, multum cibumfimul datumpoterit(ulHnere,&dige- rere,& quod nectifarium ellconuettere: fuperfluum veroexpei!ere;nec permittet inmorbi materiam cade- rt- Si veroecontra, licet multo egeat,tamen fimul to- lerarenonpoteft,quareipfum multum diuidat,&plu- xies detur; maxime (i ftomachi natura organica,& con- fimilis concurrat cum illis vt quia talecorpushabuit ltomachum calidum, rotunduni, paruum, & propen- fum fuptrius,& frigidum, vt Gale.monftrauit. Lc in medijsdifpofoionibusmediocriter. Artificiumquidc, quod Ioannitius pofuit,debet eife tale; vtcibum fapi- dum, &deleitabilem re idat,&benedigeitibilcm. In- quir.n. Hippocr. Parum deterior cibus,&potus.& dele- <itabiliorquide,melioribus magis appetendus. Gal.quo- que dixit,q, deledtatio corrigit malinam, & magna par- temconferrad digeftionem. Conueniatquefeb. cauix quoque,& accidenti.
Regimen vero in alijs rebus non naturalibus vt breui ter tran(eamus,fi prout conuenitfeb.&accidentibus: vel zqualiter, fi xqualiter carum intentio inftet,vel in- arquahter, ii vnius intentioalterius intetionem excedit. Comjilebiturautem prout fupra in re fecunda didtii eit. Et cum eorumcontrarijs,quxex illis funt nota; potes.n. eft altera pars contrarietatis declinare feipfam, & oppo- fitam. Arift.dixir,maximefolerti medico, & experto.
Quarta res, & vldma eit iila, qua; corrigit accidentia feb.putridis contingentia.Sciendum autem,quod cuen- tus talium accidentium eis contingit; & proptcr feb.ma litiam, & exceflum propter putredme, & propter actio- nem,& pugnam natura: contra materiam febr.in digere do,diuidendo, &expellendoj tamen omnia indiget cor- rectione, nec femper cxiftentibuseis triplicisgeneris. Aliud enim qualitas mutata eft,aliud actio keia,&aliud exicns a corpore, & conucnientibus his omnibus in hoc genere, quod eftaccidens,inquantum enim accidentia Junt, & morbum fequuntur, ficut vmbracorpus,nulla in fe habentcuratiuam intentionem,fed folum intentio nem curatiuam ,morbo remanente proprie, ficut pne cuftodia cautx, iecundmn accidens vero curam indica- repoceit,inquantum fuamagnitudine excedendo la:dut magis virturem, & difpofitionem, nec ceilant fimul cu difpofitione naturam caufc habentia, & fic cogunt me- dicum dertlinqucrecurammorbi,&intendereadcor- reftionem ipforum,& propne a6tiolila,exiensacor- pore. Qualttas vero mutata cum non excedat, & lxdat virtutem, & difpofitionem , ficur illa,fed fit iignum di- (pofitionis ceflans fimul cu difpofitione, q curatur,nul- lateuus tndicabit curam,& licet ficcitas oris,ariditas lin gua*,& (iiffocatio eius corredtionem habcant, cum fint qtialitates mutata:,illud tamen eit inquantum adtionem oris,& lingua; impediunt, & alijs membris nocumenta inferunt,quibus miniftrant, vaporefque trahunt ad ca- put,qui caufa funt, quandoque firfen. Sciendum prite- rea ,qiiodaccidentium talium indigentiumcorredtione, quia magna iunt, & dirficilia, quxdam antecedunt qu.i- doque febrem, vel cum ea incipiunt, vt rigor,horripila- tio, & frigus,anomalia fixa , & breuiter mutata , & fi fe- qui debent,vt vmbra fequiturcorpus,tamen antecedere videmus, ex eo, quod non febr. accidentiagroprie liint,
PVTRIDA- jis
fed alterius morbi,vt folutionis continuitatis,& fubicx alterationis mdudtx, non a febr. ied a fuimateria apud motumeius devenisad mineram putredinis. Etfidi- cantur eile accidentia feb.dicuntur tamen large,inquan rum feb.attribuuntur, qua; principalis eit movbus. Et tuncfi antecedit,non tempore ,fed proprietatc naturx inhxrentehumori apud motum eius,in faciendo perio- dicam feb.ficutrumor inimici infultantis, quadam fe- quuntur feb.immediate vta<5tio l.xfa, ficut dolor capitis vchemcns,vel alterius membri; vigilix fortes,& inftan- tia: ipiarum,alienatio,profunditas ibmni multa,fubeth, qux non proprie feb. fequuntur, ficut pra-didta, fed nia- lam complexionem materia:vaporalismultiplicara: in cerebro,propter feb.qui fumos ex putredine refoluta_* fubleuat adcaput,&ibi propternaturamcerebncoge- lantur: & proprie in principio paroxyfmi,& fubeth ta- ciunt,ficut ante congelationem,& vigilias,& ex illis eft fternutatio continua,tuflis,cafus appetitus,bolifmus,ap , petituscaninus.fingultus.Etquxdam mcdiate,vt exeu- ' tia a corpore ficca,fluxus fanguinis narium,vomirus la- boriofus,fluxus ventris, & vrim, & ardor ipfius, iluxus menftruorum,&hemorrhoidarum,& fudor plurimus, & diaphoreticus. Ha:c omnia aftione la:fa medianro morbum fequuntur,cum omniaad fortitudinem virtu- tis,& debilitatem nitantur, ficut Abuha-dixit. Et cum de plurimoru corredtione in prima,&hac /edtione (uiTi- cienter fit di6tum,hicpertranfibimus (uccindte, de qui- busveronondiftum eft,amplius,&fufficienter dica- mus,& ex illis eftrigor,& horripilatio , & fimiliter fngus, &c.
Sciendum autem,quod rigor eft impotentia contine- rigm. dimembraafuacommotione. Eftaurem in talibus fe- bribus multiplex,antecedens febrem,qui in mterpolatis eft plurimum, & quandoque in continuis. Alius eft 111- tercidens,alius eit fequens,& hic eft trip!ex,ante crifim, in crifi, & poft crifim contingens.Primorum trium cau fa potentia virrutis expulfiua: lacertorum inmembris commouentis ipfaad excutiendum humoresfuamul- titudine,& acuitate nocente pungente Jacertorum pan- niculos,quibuseffunduntur apud fubitum motum eo- rum de venis ad extra,quare fanguis,calor,& fpiritus ad interiora verfus pedtus, & cor tanquam adprincipium retrahitur,& coadunatur, & infngidant"extrema,& tre- munt non fubftentata. Aliorum duorum caufaeft di- uerfa. Etintercidentisquidem caufa eftterrornatura; a malitia, & caufa materiae cum fuga ipfius. Tertij veio, &eiusqui antecedit crifim caufaeit,qua:primi accuien tis in cnfi,vt puta in fudorecaufa eft eadem, qua- iecun- di,&eitmalum fignum, vnde Hippocrares maphorif. ait. In fudorerigormalum,fedeius,quefequiturctifim, r qus eit de natura frigoris,vel horripilationis, magis cau faeit frigiditas fuccedenscalonreiolutofebris,&eua- cuatjonis eius materixcalidarcum naturadebili rema^ nente. Et quidem caufa eius eft quandoqueexteriorum» vt fubita effufio aqua: feruentis, vel alterius cofimilium fupra cutem. Etillud infanis p!urimumaccidir,fed an- tecedenscrifim correctionemhabet ,dicentc Hippocr. in aphorif. Ea quorum criiis fit, & fa&a eit a:qualitcr, non mouereoportet,neqtienouu facere, mfi iuperfluar, quo cafu fridtiones,& calefadtoria poffunt concedi, qux materiam de inrerioribus ad cxteriora trahant, & iuuet naturam in crifi,fuperueniente crifi, quia fignum mor- tis eft,vel diitridta: cnfis,quarcprognofticisfunt djmit- tendi fignis infirmi.Sequens crifim per fudorem etiam, 11011 cum de fe ceffet, & facilis, & tanquam ex leui con- tingenscaufa,vt cum calefadtorijs fimplicibus, & cibis, potibus calidis rcfumentibus. Intercidensquoque non , quia raro eft,& cum accidit, eodtm modo ftius exceflus corrigitur,ficut antecedentis febr. Cuinscorredtio eit quinque res, fuis caufis, quce fecundum Galeri.funt cor- refpondentes effectui • Prima eft humdris multitudi- ■
nis minoratio, qu£ ipfius eft caufa. Completur autem cum vomitu eius pnefentiam cum cahdaaqua; quonia minorat,atque eradicat materiamparoxymi,vr dixit
Abuh.

FRA NC. DE
Abu.& cilcfacit. Completur quoq; pargationeante eius aduentum, ve! dcclinarste parcxyfmo, cum rhabarbar. mvroba.citrinis, hietiscompofitis,& alijs leuibus,cum fuauitate refoluentious abfquecommotione humoris, Sccum euacuantibus per horam pranniliishabentibus humorem proprium diminuerei & proprie vbi vomi- rus non lxt poffibilis,& rigoris vehementia lit multa. Et proinde cogimur dare diagridium,& agancum, vbi tna- reria fit mixta, & vbi frigida opopanacum, fagapenum, diaph£nicon,&pilulasf£tidas, fi nonprohibeat febris. Secunda res eft moleftantis acuiratis ipfius, &pungen- tis obtulio. Completurautem cum cibis, & potibus, & niedicinis infrigidantibus, & infpi(Tanribus,in horaqe- tis anr: rigorem exhibitis; vt funt frumentum cocluui, vel chondron,lentes,& phafeoli rub.extrema, & vifcera anima!ium,&vina narum aceci habentia,velcum eo prxparataaqua frigida, & vinum ipifl im iiypticum , fi nonprohibeat febris,ladluca,coiiandrum iiccuni, & humidum,portulaca; iuiubx, & fimilia, & pruna,fira- coll,cafia ii.& fmnlia, quae remittunt fcruorem (angui- nis, & cholera:, educendo eam. Tertia e(i, qua: fubicum humoris motum, & dcliberationem iiftit. Completur autem quietecorporis,adeo,quod fiquiefcantnon ri- gent,ni(i moueantur, & ftypticis,& ponticis, & ingrof- lantibus didtis. Quarta eft qux fenfum membroiu red- dit obtufum. Completur aatem curn praxiitftis infpif- (antibus, & infrigidantibtis, &cum narcoticis, & cum opiatis, vbi fbtris (it,& multiplicctur rigor, vt eft rheria ca diatefteron, & philonium, &pilula cx opiatis, aua; infra(Chriftomediante)dicentur,& proprie vfcidige- iho, & euacuatio materix prasceflit, quoniarn thenaca tunc rcfoluit rcfiduum, confortat, & calefacit tcmpera- te, ante vero componit fcb.
^tuxiiu fii Quinta res cft membroriim infrigidatorum, & cotra t"" 4 - dlorum calefadtio,& confortatio,vt iumborum,coxaiii, & dor(i,a quibus ri gor incipit,& procedit, vt in aphonf. Hiopo.dixit.Completur autemcum inundfionibus cx medicinis cale-acientibus (implicibus,& compofiris, qu.r infradicentur. Etfimplices quidem funtficutolcii anriquum fimplex,£hamxmelinum ,anethinum,deli- Iio,deiride- Etfortiuseoeftoleum coftinum, balfami, nardinum,& deabrotano, fambucinum, de enula. Et fortius eft oleum de afa.de been,& de faha,;aurinum,dc ftcechade,de myrrha,& depiperibus, & dceuphorbio, &proprieinfrigore. Etaliquiconfortanr olcaprxdicla debilta, cum fuccis herbaruni propriaru, vt fampfuchi, calamenthi, abfynthij,rutx,artemifia', &eruca:, cu fpe- ciebus ex pipere,pyrethro,ariftolocliia,myrto,caftQreo, & fimilibus calidis proprijs, vt (inapi,(laphifagria?, & erucae,nafturcij, & fimilibus. Coplcturquoq; cum his, qux calefacicndo trahunt calorem in pcctore, & fpiri- talibus,coidiuuantib.ad lpfum; qualia funt iigatur^ do- lorofx,fndiiones afperx, fi tolerat,fomcntationes ex aqs calidts mediocntcr habentibus virtutem rnedieinarunt calcfacientium prxdicbarum, & cum calefidcorijsahjs ex pannis, latenbus, lapidibuscale adtis, & pomis ple- nis prunis retentis in manibus.artificialiterfadHs, & cu caletacientibus totum corpus, vt funt operimenta mul- tacalida. Et quanaoqv oportet, vtimmittatur m balncti aquxprxdidtarum medicinarum.
DtUrnfiU Horripilatio veroeft difpofuio,inquafentit?ger in- qqualitatem frigoris,& pundtionis in corporefuo, & proprie in dorib, cure, &lacertis; & fridtio eft ex gene- reeius . Etfrigus eft , vt fentiatfriguspurum in els. Er caufa exterior eft, & interior. Exterior vtaerisfrigi- diras,aqux,&pannorumledli, &(imiiium . Interior eft; in fanis, &xgris. In fanis vt reuocatiocaloris cau- fiicibi ad loca digcftionis extrinfeca, & ex illiseft hu- mor phlegmaticus intrans,abundans corporeexregi- minis malitia cumcalcfit,&vapor eiuserfunditur ad corporiscxteriora. In xgrisnoneftretencio calorisad loca apoftemata, & vifcera; vel debilitas caioris nequc- Untis le extendere ad corporis cxtrema, vt m propinquis snorti; velquiaeius extenfioimpeditui, vt uiiiparia co-
PEDEMONT.
E ringit; veleius fridtio, propter humorem frigiduphleg- maticum,vel melancholicurn fubicceffufum perlcnfi- bilia membra corporis prxnarrata ,(icuc inprincipijs quotidianx, & quartanx contingit,ad quem prxfens fer- modirigitur. Corredtio rigoris eft cum medicimscale- facientibus forriter prznarracis,inrei ius, & exterius ap- proximatis ;calefacientibus,& foluentibus : (implici- bus, & compofitis, qux Omnipotentis auxilio dicecur.
Etcura horripilationiseft medicina exvtriquemix- ta. Etexcompofitis appropiatis frigori iumendis inte- riuseft diacalamenthum,&etiam exteriusinilndta(pi- na,diapipereon,mithridatum,mufa,confedtio de a(a,cu vinotepido. Syrupus dementha,&hy(fopo,diacymi- num ad eius prxfocationem, & inundtum in (pina,& in quartanis propnx;&quotidianis,&rubeatrochifcata in quantitate auellanx,& cum rhodoltomate fumpta ante patoxyfmum per horam, & rcquiesin omnibus,& thenaca antiqua. Et quandoqueexpeditdarecibos,& P potuscalidos,propter!yncopim,&cafum*virtutis. In-
quit enimGal. Accidentibusvirtutemdiftbluetibusil- tt.Mtth.%. licocious elt dandus.Et tunc diamukum eftproprium. '"*•&'• Accidit enim fyncopis in febti bus putridis, propter hu- morem frigidum effulum ad ftomachu in principio pa- roxyfmi. Etquandoq; proptercholerameffufamadip- fum. Quo calu expedic ancc paroxyfmum panis aliquid dare cum (ucco granaroi u,vel acreftx; hora verc fvnco- pis cum vinoodorifero: & fricenturextrema,&caletiat, deinde vomitus prouocetur,veI liniatur venter dechnan teparoxyfmocum clylteri vel tamanndis,deindecibet' cum (auich chordei, cum granis granatorum,& interdi catur phlebotomia. Et quandoq; accidit hora febris, pp caliditatem tefoluente Ipiritus, quibusvirtus deficir.
Etcurafuprain corde didtaeft. Etincurafebrisfyn- copalisdicetur proprius, cuiusaccidens eft,qijanquam Auer.voluerit in fuo colliggt,quod fyncopis exrefolutio nenon fit accidens; fedalteriusfgritudinisfebricontra- rixicilicet frigidx,qux exmanitionecaufatur ipicituu, G & contrarijs alijs indigerur quam febris,quiacalidis. Sed lecunduin Gal.non eft mconueniens, quod aliquod accidens morbum,mediante aliofequatur,& tame quia morbus elt principalis,attribucndus elt inorbo.Sic qui- dem,licet fyncopis talis exinanitione (piriruumimme- diate hat,quam frigidicas lequitur^ tamen,quia eiusfe- bcis elt principalis caufainde,ideofebrisaccidcnsefic dicetur, & medicabitur frigidis,ficut febns.
Ceratum efficax,&expertum ad rigores inudtum in- fpina per horam ance paroxv(mum Recipeolei antiqui,
(ucci artemifix,c?ix parum, & fndtione forti vngatur, donec calefiatlocus, & nnbibatur ceratum.
Puluisanteparoxyfmum terdatur. Recipezedoarif» vnc j.baccarum lauri,feininis rapx,ana P.j.puluerizen- tur,& ini(ceantur,dofisanteparexyimumper horam,& detur,draeh.j.cum tepida.
Pilulx expertx ad rigores. i^.. fty ra. my ri har,opij ,opo- panacis.omnuini, ana partem.i. Conficianturcum bu- cyro,& (it dofis eaium.v.anteparoxyfmum per horam, " infirmobenefefouentiincameia fua.
Item confedtio bona,&experta.^. opopanacis, faga- peni,aniude,cymini,carmeni, iem.apij,piperis,ana aur. i.sife hyofcyami albi, croci,arifto.euphorbij, myrrhx , zingib. ana drach.j terciam,pvrechii,leminisharmel, ana aur.i. Conficiantur cum melle. Doiis, auellana vna cumaqua calida.
Dolor cnpitisin febribusputridiseft accidensnopa- _ ^ rum lxdensvirtutem,profternendo fuafortitudineip- ta{ ,n'° fam,&augensfebrem lua inflamtnarione,adeo vt de- clinatam redirefaciat ad augmentum ,ficutdixit Abu.
& caula fit colledtionis matcn .T pattibuscapitis rheu- maprouocando, & fi perdurer, fit morbus faciens ccm- pofitionem.Vnde Abuha. &eftcum vna res compofi- tione fui, & rei, qus eft ante ip(am, & rei, qux eft poft ipfam,eft xgritudo.cauia, & accidens, ficut dolor capi- tis,quiaccuiirex feb. non immento,ergoipfafeb. ma- iori lndigeb^tpromdcntu, & correctionc. Et fiquidenn
pro-

D E FEBRE PVTRIDA-
i tC
f.HTdtio .
proprie accidicex calore fehrisplurimum ,&exfurnis refoluentibus \ putredine earilm furfum,prout de natu- ra cft eorum afcendetibus ad caput, & ex vaporibus dif- folutis ex materialpfius carminataapud digeftipnem, diuifionem,ac eius expulfionem,quos ad capu t lubleuat feb.& quandoqueex ip(a materia, & humoribus corpo- ris afcendentibus ad caput per eam, quia fua multitudi- ne replendo,&extendendo * myringas cerebri,& intta- mando liii acuitatedolorem inducunt. Quos dolor per- ceptusin radicibusoculorum demonitrat. Etquandoq; aggreganturin partibusexterioribusfubcutaneis,quos doior cutis capitis apud tadu exterius magis perceptus oftendit. Et fiquidem fuerintcraffi, capitis grauedinem totamhabent. Htquiacuraeius mfodaablolutagenera liter didta eft,hic m (peciali corrediionem eiusbreuiter tranlcanuis. Et eius concdtio breuirer elt tres res.Prima materiam afcendentem trahit inferius, & deriuat. Secu da reprimit ipfam,& obtundit, ad dyicrafiam alterat ca- lidain, & permatat. Tcrtia niatena eleuatam euacuat. Prima fiantc feb.permutatur, & completur cum fridio nibus afperis manuum,& pedum - , incipiendo a (uperio- ribus,& trahendo ad eorum inferiora, & cum effufionc aquDe mordaciter calidx fuperextremitates,&adidua- tione:trahiturenim dolor fenfibiliter pereani adinfe- riora, &cufn ligaturis dolorofis,& quandoque curn ve- tofis. Et declinante feb- fi dolordetfpacium,cum clylle- iijs,&collvrijs trahentibus, proprijs: vel cum pharma- cijsexaloe,& hieris,fi vapores choIericifuerinr,velco- locynthidc,fiphlegmatici,vel epithymo, fimeiancholi- cij vel polypodio, fi phlegmatici fimul, & melancholi- ci: vel cutn fena, & fumotetra", & aqua lactis,fi aduiti. Etgeneraliter,quicunquefintcumagarico,&apertione venarum harmorrhoidalium cum fanguifugis,&pro- prieprouocatione menftruoruin, maxime fi matena -j languinea fuerit, vel cum pcccato fanguinis •, quoniam trahunt, & cuacuant, vel cum phlebotomia cephalica: manus,locodolorisoppofita:,quoniam deriuat,&eua- cuat. Et quandoque confert vomitus, cum materia eft in ftomacho,& eft facilis. Secundam rem complent epi- themata ex frigidis, &ftvpticis confortantibus,(upra frontem, & tempora applicatis. Et caput fiexpediat prxabrafum, deinde temperate fricatum, fi non prohi- beant catarrhi grauedo tufiis frigidi. Qualia lunt exa- quis,vt rof.coriandri, (emperuiua:, filicum,folatri,& fi- milium cum aceto pauco, rafura curcurbita;,(andalis, camphora,& fimilibus, & proprie oxyrhodino. Etex- hibitiogranatorum acetoforum,& muzotum,& rob de fuccis ipforam de acetoia, & de acrefta,&: cytoniorum, & coriandri, & aqua eius proprie fi pulfatiuus fic dolor. Tertiam rem complentfomenta,&embrocharexaqua decodtionis anodynorum temperatecalida,quales funr flores chama:meli,melilotum,& fimilia,qui poros ape- riant,qu .T primalticata,apocrufticata coftiparunt, qux caufa multiplicationis fodx ex feb.quandoque exiltit.ln quitenim Abuha. Etfodamquidemcalidaminfebri- bus multiplicat vfus epithematum,vaportsexireno p- mittentium, fic ergo applicanda fubfequenrer(unt ibi- dem cum poros aperianr,& colledtos ibidem vapores re foluant ea. Et fiquidem fucrit materia humoralis caufa, &multa,pr.taperiatur vena narium,vel frontis,veI qua: polt aures eft, qua? parti repleta: melius correfpondet, fi curn peccato fanguinisfuerif,vel cum pharmacis pro- prijs educatur, fi lineeius peccatoexiftat: deindepra:- dictafomenta , & embroclix prxdi&is partibus capi- 3is applicentur.
Etexpertus eitfacculus repletus ex predidtis Horibus cum folijs maturarum rof.parum bullitis in aqua,& (u- prafrontem ,&tempora ligatis.Etcumfueritgrauedo prima remi(Ta,fi expedit,& jirxtermiffa fecunda-,conte- tatur pra:miffionecapitis (upra vaporem aqux decoctio nis florum chamxmeli, & meliloti, & iurfuris,&viola- rum propterfebrcm, & embrocationcm ex ip(a,fanabi- tur enim ex his(fi Chriftus voluerit.
De dolore ventris eius anteccdente fupra fectiono
eithr* vcnfrk.
A primafuolocoeftdictum. Etplurimumacciditex hu- more choierico concurrente ad ftomachum, & inteiti- na. Etquandoq-, ex ventofitate. Etquandoq-,cx vermi- bus. Etligna quxranturlupra,&etiam corredtioeius.
Vigiliarum mftantiacontingit eis plurimuapud ita- mm,ct fimiliteralienatio. Et caufaelt commums vtriq-,. """" E t eft quam Gal.dixit, cum ai t. Alienatio,qux nt in ftatu febrium exfumis caput petcntibus. Cum ergoperue- niuntad oculos in humidiiatealbuginea, vel cerebrum afcendunt,inphantafia,& imaginatiuaimprcfiionefor- marum diuerlarum faciunt, & lntellectum turbant, & rationem, quare mouentur irrationabiIiter,& loquunt infirmi,ac fi viderent aliquid exterius, quod eft intus; & cum exiccent fimul cum feb. cellulam anteriorem cere- bninducunt vigilias,&priuantfomno. Corredtioeius eft fimilis illi,q in doloree(t di£ta,&fupra in phrenefi.
Coi'rcdtio veioprofunditatisfomni,& fubeth , qux plurimum apudprincipium paroxyfmi contingunteco B tra eft facicda,fcilicet cum clamoribus, et locutionibus, ltrepitu, & alijs expergefacientibus, trahentibus inate- riam,&deriuantibus vapores, ficut iupra in lethargodi dtum. Et cum fr;6tionibusa(peris, & odoribusex ruta agreiti,& harmel,qux calefaciuntcerebrum,confortat, & expergcfaciunt.
Et ad lubeth cum ligaturis extremorum dolorofis, & D 'f Kl " h - fomenris cum calidis aquis mordentibus, in quibus de- codta (untex calefacienribus aliqua didtis in rigore, & ex rubificantibus •, ficut vrnca, calamenthum, & fimi- lia. Etcum collyrijs acutis, maxime fifuerit ftridtanatu ra,&cum vcntofis interfpatulas, &(pondyles,& decli- naute paroxyfino cum clyitenbus acutis,& deinde fter- nutatorijs cx pipere,clleboro,& condvfi,& cum epithe- matibus fiipra caput,& ex oxhirodino in pnncipio: de- inde cum additione calefacientium cerebrum, & ex fcr- pyllo; &-deinde caftoreo proprie,& deinde cum epithe- matibus, vndtionibus, & proprie ex oleo nardino, fam- bucino,(ampfucho,& fuccorutx,qua: eit coueniens fpi- ritui animali. Etcum vno trochiicoru de fcammonea, fucco fifymbrij,& aceto; & locoopi; ponaturcaltoreu, & fiatinundtioin fuperioripartecapitis,&vltimoem- ^ plaitreturcum finapifmo. Cauetamennealiaapproxi- mentur a principio corporerepleto, quia trahunt magis cum repletione. Et cum prxdidtanon (uffecerint,mini- ftrenturpharmacaexhieris magnis,&propriehieralo- godion,aganco, & caftoreo pauco cum decoctione fta 1 - chadis,hyffopi, & fimilium.
Sternutatiocotingiteisexfumis, & vaporibuscaput DtJkrM- petentibus; eius vacuum replentibus, & humedtatibus. Etproprie in principio paroxyfmifuffumigantemate- ria accenfa feb.calefacit, & diffoluir, & virtus expulfiua percipiens nocumentum impetuquodam mouctur ad expulfionem,adiutaintusab aerepernares rradto,qui extra effulus cum materia,cum impetu exicns per angu ftum fonat, & fternutationem facit, ficut Hippocrates ju in aphorif. Qux fi immoderata, & fuperfiua fuerit,no- D cumentum prxitat. Debilitatenim virtutem, & replet caput trahendo, propter nimium motum atcenditfe- brem. Et forraffispropterea aperit venas, & prouocabic ex naribus(anguinem,qui in debilitate prcftataugmen- tum, & in materia cruditatem. Corrcdtioeiuscit tres rcs,deriuatio, & attradlio vaporum,repletio,&refolu- tioipforum. Primamremcomplcnt comprefiioncscx- tremorum,& fnctiones ipforum afperx,& partiu dorfi, pectoris,& colh. Repreftionem complentodoramenta ex lutoarmcno, fpongia marina cum acetolymphato, &oleorof. Refolutioncm complent motus capitis,fri- Ctiofrontiseius cum fuauitatc,&inieCtioolcichamx- mclim m aurcs, calefaCtoria capitis cum pannis fuffu- migatis cum xyloaloe, & thure,& fpica. Et (omnus te- peratus. Etpoft, vigilia (uperlluainterdicaturquando- que, quoniam replet magis, &caiefacit. Et omne reple- tiuum ex cibis, & potibus, & odoribus.
Tuflis accidit exfebreeis exiccandoexafperantetra- chcam gutturts, & alias pedtons partes, & quandoque
diffol-

FRANC DE :
diflbiuenrc matenam in cerebro, & acuenre ipfam, qux catarrhirans ad parrespra;did:as,tuffim faciteo,quod natura ipfarn ibi non patitur, immo ad eius expuUione motu impetuofo mouerur,qui tuffis dicitur. Et fignum diftindliuum eft,quiarem fentit medicus tranfglutire ?grotum,& eft cum iputo humido, (ubtili,5c pauco, & falfo,&quandoqueacuto, &paucafiti. lnquitenim_^> Hippocrat. Quibus tufles licca:, & modicx prouocata: in febribus vrentibus, hi non valde fitientes fiunt. Pri- ma vero eft ficca, & cum fiti mulra, & fine fputo. Cu- ra tuffis ex feb. & correclio eius eft dux res, Prima eft, vt interdicanturnociua. Secundaeft, vtminiftrentur iuuatiua. Primam remcomplent inhibitioacutorum fumantium,& ialforum, & acetoforum,& aliorum ex- trinfecusaduenientiumnociuorum,diffo!uentium, vel compnmentium cerebrum,quxex prxdidtis funtnota. Secundam rem complenthumeciantiaex cibis,&poti- bus,vt pulmentaex amylo,fucco hordei cum iuiubis,de codtio intdullarum,feminum frigidoruin,et fru&uum, & cucurbita,& fimilia,& aqua hordei,decodhonis iuiu barum j vel fimplex cum penidijs bibira, & nileb vio.& cucurbita,& fyrupus iniubinus, & detenno in ore peni- diorum,& proprie tragacanthi cum femimbus commu nibus'-,& mundlio exterius (upra pectus exoleoviola- to,& amygdalaru dulcmm, vel ex cerato fi igido ex fuc- co malux,tragacantho, oleo violato,& cc a. Et in tiigi- dacatarrhizante materiaetiam cum cerato fngido, ex oleo roi. puro, vel mifto cum mucilaginepfyllij,& (iic- coportulaca:, & finnlibus,& cum iaccuio retenroiu- pracommilfuram capitis coronalem,exmilio,panico, rof.fandalis,myrto,& radicefoiatri,qua;eft propria, & alijsfrigidisexiccannbusj&confortantibus. Etcum re- tentionemore pilularum bechichiat:um,quas fupra m tuffidiximus,(em. papau.albi,&confe<5honisipforum , vt diacodion,diapapaueris, & cu luffumigationeex fan- daracha,& odoramentisexcamphoia,&acero lympha to. Superius prsmiifa fummaoftendimus,qualiterex Bt m % u - anguftiaephemera feb. prouenier. Hicaurem dicemus qualitcranguftia,&inquietudoin putridafebreconrin- gat. Et quod anguftiacontingit ex rutnis calidiscirca fpiritalia coadunatis, coanguftantibus fpiritus,& virtu- tcm in eis.cum debilitate, adeo, vtexpandi adexteriora nonpoffit,quare natura mouethinc mdecorpora, & membra fine ordine, & quiete,quatenus poffit ab angu- llia,& carcere deliberari, ad quod caliditas febr.adiuuat fpiritus inflammando. Etcorre6tioeiuseftduxres,de- riuatio fumorum, & attrafHo ad extrema, fcilicetpro- ut m dolore didtum eft-,& alteratio fpiritalium cum confortantibus notis (upra in complentibus remfecun- dam, qiuc in cura putridarum eft principalis. fjt/aM,- Dimcultas anhelirus, 6^_,- tranfglutiendi accidir in tM. febr. aut propter febrem exiccantem, & fpafmantem_j lacertosanhelitus,qui funnn pectore,vel tranfglutien- di,qui funt in gutture,& meri. Etillud eft malum, vt t.aptn.it. dixit Hippocr. in fuoaphoril. cumair. In febribusfpi- ritusoffendensmalum,aut proptermateriam diftblu- , tama febre catanhizantcma capitead guttur,& ibi- dem colledtam, aur propter virturis motiuxdebilita- tem in fuoprincipio. Etfigna diftindtiua funt mani- fta. Etcorredtio prima: caute cft cum humeclantibus frigidis, virtutem, & propvietatem in dilarado habenti- bus, interius,&exteriusapproximandis,notisfupra in cura ephemera: exfngiditate, veldenfitate. Secunda; veroeft,vt cum his,qu® tuffim catarrhalem corrigunt, ftrangulationem, & iynachen & cum confortantibus cerebrum,neruos, llomachum,&meri,quxfuprafunt nota, & interdicantur vomitus, & omnia clylteria, & co!lyriafuntme!iora pharmacisperos fumptis.
Si tis m talibus acciditex calore febris,inflammante, &exiccantefpiritalia,&etiam nutritiua. Etquando- que eft ex materiabaurachia falfa oriltomachi adhx- rente, vel cholera in partibus ftomachi (uperioribusef- fufa,qux fitim, & tnlhtiam infert,atque cordis mor- fum,faftidium,appetitus cafum, & fimilia. Etfigna ha-
EDEMONT-
rum caufarum exprxdictis funtmanifefta. Etcorte- ctio primo fit cum infrigidantibus, & humedtantibus, fumptis, & bibitis inquanto fufficientiper interuaUa, notts iupra m (cdtione prima. Oportet autem vt fint quantitatis fufficienus magnx; pauca enim fitim magis accendunt, dixit Abuha.quoniam excitatcaliditatem, fed fit fumptio fuishoris, &per interualla, continue_» vero frigidis aquis gargarizatis, & lauationibus,& ma- iticationibus ex ramis portulacarum,&prxputiorum vitis, tamarindorum,& fimilium, & retentis in ore, vt mucilaginibus, tragacanthi,p(yllij, feminum cytonio- rum,& melonum, & proprieindorum, & prunis, infu- fis,& lebelten. Et medullisfeminum communium fri- gidorum,radicum liquiritic,& zucchan candi,in quan- tirate fabx, carninm melonis indi, limonum, & fimi- lium,vel cryftallo infrigidatain aqua, &aliis compofi- tis,qux(Chnftoducedicentut.) Etoleisfrigidis infufis fuper caput, fi non fit prohihens. Et frigidis epithema- tibus fupra pectus, hepar, & ftomachum, & ex pr^di- 6tis, & propri)s,& cum vigilijs, quoniam fi ex ficcitate vel frigidirate elfer, fomno corrigeretur. Corredtio ve- 10 fecundx caufi^ eftcum inciliuis,& abftetliuis,& pro- pne cum aceto lymphato, gargarizato, & bibito, & ap- propnatis, vt anifo, malticato, & tranfglutio, & fimili- bus compofitis, diCtis fuprain tuffi. Et tertix caufx cor- redtioeft cum vomitu,& fumptioneaceti,& medicina- rum acetoforum,& prunorum, tamarindorum, & fuc- coduorum granatorum exprelforum ,cum pulpis eo- rutn,quxcholeram reprimunr,& educunr,ftomachum confortando,& excitandoappetitum. Etficcitashnguf ac oris ex illis elt, qux febriscaliditatem caufat, & cor- rigitur, ficut prima fitis.
Afperitas vero lingux duplex eft,quxdam cft cum Drjicdtote fuperficie eiusclara, & munda, & talis elt ex caliditate, & ficcitatefcbris,ex afperitate,&remanet in calorefuo, quxdain elt cum fupei duitate vifcofa adharente, cuius caufa materialis elt quandoque catarrhus phlegmaticus cum fignis fuis,& tuncprimo eft alba, & quandoque cft vaporcholericuseleuatus a fpiritalibus,&nutruiuis,& tunc eft primo citrina,quos cum aduret febris ca!iditas, deincepsconuerteturin nigram.
Curaeius,& corre£tioeius ,quxmundaeft,elt cer- redtioficciratisdiCla,&fitisprimx. Eiusvero, quxtll cum vifcofitate corre6tio, eft ficut fecunda_*». Et opor- tet, vt abfterfio fiat prxcedente ablutiono cum acero,
& aqua, cum mftrumentoexcanna, vel falice facto,vel cochleari ex aliquo metallorurn: deinde,cu panno alpe- romadefadto cum aqua zucchan; dcinde humectctur cumpipatellaex feminibuscytoniorum vel melonis re- cenris interclufis,quoniamprohibent offulcationem, &humectant,ex quovaldealleuianturinfirmi. Opor- tet autem, vtnon dormiat fupine, neque fuperceruical ex plumis moliibus,quonia luntex his,qux calefaciunt, & exiccanr,& exa(perant,& denigrant.
PiluIx.Recip. medullxfeminum cytoniorum ,fem. communium,ana vnc.ij.tragacanthi vnc.j.conficecum carneprunorum,& mucilaginepfyl!ij,&teneantur lub Jinguafucceffiue.
Sudorfymptomaticus,& criticus,fuperf!uus,vel dia- phoreticus acciditeisfecundum Gale. exfeb. fubtilian- Defudtrr. te humores, & rarefaciente poros,quarc deficit conten- tiua,&continerinon poffunt,quinimmo cumhumo- ribus fuperrluis ,quos quandocjue virtus euacuat expul- fiua, egrediuntur etiam boni deficiente contentiua. Et figna funt, quia non confert, neque bene fertur, fed eo- rum virtutes deficiunt,& obtenduntur. Et corredtio eius, licet (upra in cura cordis lit di<5ta 4 , tamen, quia cum febr.accidir, hicin fineprotanto fciendum eft, quod eft tres res. Prima inlpiffat,&adxquat humo- res. Secunda infpiffat poros mtropellendo humores. Terriaderiuat iplbsad aliam regionem. Priniam rem complent omniaex cibishabentibusinfpiraffe humo- resexIeguminibus,chondro, lentibusexcorticatis, & phafeolis albis,qui dicunturmeleroio,&ftuir>entode
cocto,

DE FEBRE
co&o,parutnaceti habentibus: panefimilagineo, &al- bo,& exatnylOj& panico,carmbusporcinis,& vifco- fis,& proprieextremorum ipforum, & cerebri.viiceru, &tefticulorum galli. Etexfrudtibus,cytonijs,pyns,(br bis,melpilis,caftaneis,zarur,da6lylis, & iuiubis,& fimi libus. £tpotibiJsfngidsaqux,& ftypticis fi tolcret fto- machus, & natura. ii vero non, cum vino craiIo,& fty- ptico, & ex medicinis, vtcharabe, coriandro,cragacan- tho, myrob.penidijs, & limilibus,qu? fupra didJ-x lunt, & infra fuis locis.(Chrilto propitiante)dicentur.
iecundam rem complentfngida,ftypticaproprie,& exteriusapproximata ex aens mfrigidatione, vt fupra prsfertur in alteratione febnlis dylcrafia:, & propne cum afperfione aceti, fandalorum,& camphor£,& mvr torum miniftratione, aut euentarione, & flabellatione corporis,adeo vtquandoq;ducaturin cunis,& fine mo- tu per fe ad aeremfngidum immutetur, &cum irrora- tione aquae frigtd<e per fc hypcicx iupra faciem, & ca- put,& pulfus,& proprie rof. E tcumepithemationehe- patis,&pedtoris exfandalis,fpodio, &camphora,& aqua rofa- & madefadtionecorporis etiam, fi expediat, & toleretur ex ea,vel aquis decoctionis ftypticorum ,& ponticorum ,&propriecytoniorum immaturorum,& macianormn rol.balauftiarum,myrtillorum,gallarum, & fimilium, vel fuccis, vt aceto mixto aqua' niuali, & eft fortis impreffionis,fucco acreftx, myrt?,& fum- mitate falicum , virg^ paftoris, & etiam femperuiuar, fi toleretur. Qua; fi non fufficiant,linianturex mucila- ginibus pfyllij, & tragacanti, & lem.cyto. & fimilium, luperafpergatur puluis (ubtilifiimus charabe,& fpica;, & fuper pulfus extremorum ponatur nix,vel rafura cu- curbitx,& balneenturin frigida, fi toleretur. Opor- tet autem,^~Vtalia minorenturquandiuexpediat,de- indeauferaturabfque abfterfione. Abfterfio enim ra- refacit,& prouocat,quare opottet, vt camifia, & lintea- mina ex fudore madefacta, non nifi cum cefiauerit,im- mutencur. Erdeinde gradatim calefiat, &nutriantur vt fanguinem, fpiritum,& calorem,quem perdidit,refu mat,& confortetur,vt vlterius fufficiat ad pugnandum, fiexpediat,morbo. Tertiam rem complent diureticafri gida, &aqu£ip(orumcum zucch. rol. mifta,qu2deri- uent humores fubtiles ex poris ad vias vrini, & prouo- cando, confortant. Et quiadereliquisaccidentibusin fedione primafufiicientereftdi6tum,hic dimittantur gratia breuitatis. Corredtionem aliorum accidentium, qux confueuerunt infurgere,taltbus febribus,qusres infra m cura peftilentialium.
De medicinis feb. in fpeciali, & primofimpli- cium, & inter eas pnmo fynocharum in putredine. Cap. i.
Alenusinquit. Sanguiscum fuperexcoquitur,vel ™Z.defeO. \_I piitrefit, lubtile eius trafmutatur in choleram, f">• craffum vero in melancholiam. Quod quidem ver- bum mouit Abuhalieius interpres addicendum Gale. ] vifuin febrem eX fanguine putrefcente, vel inflammato noti efTe, quod eni m conuertitur, & tranfit in ali ud, de- finiteffe, quod eft,quapropterfeb.nonerit fanguis, fed aliorum humorum alteriusinquotranfmuratur. Cu- ius contrarium in de crifi, & therapeutica euidenter ap- CoKciiiatia. paret. Et quidem vetbum hoc trafmutatur cum dicat quid in fien, & m eoquod infierieft,fit darealiquid fa&um, aliquid vero quod reftat ad fiendum, vt Galen. alibidixit. Inputrefcentefanguine, & exiftentein con- uerfione a<5tu, feu trafmutationis, entdarealiquid eius conuerfum in pradictos humores, & aliqutd aon fed adhucfubfpeciefangutnis permanebit. Siquidemer- go,quoddeeo remanfit adhuclubfpecie fanguinisfu- peret,quod de iplo conuerfum eft, febris dicetur effe fan guinis. Si veroecontra feb. non dicetur effe fanguinis, icd lecundum fpeciem inquos conuerfio fadta eft pra'- dominantis femper nomine pra;feruato, quod innuit Auer.infuovij col. Ethocfccundomodointetptecatus
PVTRIDA.
fuit, vt ajftimo verbum illud Abuha. Et, quod talis fc- bris mordacis eft caloris refpe£tu inHammatiuie, minus vero quam caufon, propter accenfionemipfius in fto- macho humido putrefcentis inomnibus veniscorpo- ris, vel maximis titillico vfque ad tnguina protenfis val- dein propnolocoeius. Ecproinde continuaexiftit,& conclufa, nullam interminionem quietis ex fe habens, fed vnum paroxyfmum a principio incontritum, continuum, &abfque fudore interueniente vfque ad fi- nem accedens varium habente caloi em,quia aliquando augmafticum ,aliquando paraugmafticum,& aliquan- do homotonum, fecundum deeius putrcdineplus, vel minus,vel a:qualiter refoluiturei, quod de ipfo putrefa- dioni fuccedit,propter quod didtum eft tres haberefpe- cies,quarum pnma elt deterior,minus mala eft fecunda, &tertia eftmediaintereas. Quarum terminus eft, vr plurimum, vfqueadfeptiinum diem. Et quandoquemM- quarto cum euacuatione manifeita per fluxum fangui- ms, veleruptionem cholera: ex ventre, vel iudorem,vel deriuationead cutem,quarefiunt phlegmones in cmun £tonjs,vel variola-jVelmorbillijaut pafticium, & illud eft plurimum, bona terminatio, quando antecedunt fi- gnadigeftionis. Etquandoqueterminatur male,vt quia permutatur in caufonem, &quartanam,& phrenefim , vellethargum,& profunditatc-m fomni aauenientem ei j vel hvdropem ficcam ,quodprxdidtaeuacuationon refoluit, & permutanoms ligna pra:ceduntin quolibet apparenna membro, ad quod permutatio net.
Et caufa eius duplex eft,interior, & exterior. Interior Caufi. 1 eft quam fupra m prmcipiofumm^ huius oftendimus, & eft fanguis propter oppilationem intranfpirabilis,pu- trefcens proprer lui aptirudinem a complexione,fubfta- tia,quantitate, & loco: licet raro accidat talis febr. pro- ptercaufam in pnncipio huius capituli affignatam. Ex- terior veroeft duplex, vna eft difpofitionis,alia eft com- plexionis. Difpofitionis eft vfus frudtuum in fubftan- tiafanguinis multiplicantium humorem aquofum,cru- dum, quodadputredinempr.xparatur, vt liint frudtus aquofi, ltyptici,& pontici,noti,& proprie perfica,& po- maimmatura,&pyra. Complexioniselt motuscorpo- rislaboriolus,& anima;, vtira,& fimilia,fubitocoinmo uens,& inordinate ipfum ad loca oppilationum inflam- mans, & perturbans, &calor aeris inducens ebullitio- nem in eo,quare putrefcita naturae regimine deftitutus, &feb.accendit.
Signa,funt figna repletionis fanguinis,& qualitas ntfir,*. corpons mutata ex inflammationc faciei,oculorum, & venarum cutn rubore, &prurituincollo,facie,&na- fo. Etquandoquefluit fanguisab co, grauedo capitis, & pcctons, & dolor grauatiuus interfpatulasextenfusin dorfo,anguftiaanhelitus cum multa fumorum emiffio- ne, &odore graui,& cordistremore, &%iadoquecum fyncopi. Pulfusplenus,velox,&fpilfus,nonfortis, vt erat inflammatiua. Illa enimnon committebatfenifi forti virtuti, in hac vero ex quo fanguis putrefcit, fada eft imbecillis,non valens fanguinem gubernare. Vrina veroeft rubea,obfcura,*puIueruIenta,& fpiffa,& febns difpofitio eft, vteftdidlacum circumftantijsconfimi- libusei.
Et curahuius feb. fpeciali iudiciogeneraliscuratio- z>» «r*. nisprididtseftadaptanda. Cum enim fecundum Gal. generalia infpecialibus condneantur , meis eruntfer- uanda. Et proinde cura huius eft quatuor res,proportio nabiles illisfuprafcilicet. Abfcifiiocaufe,febrisaltera- tio,regiminisordinatio,& corre6tioaccidentium.
Prima eft euacuatio fanguinis putrefcentis,qua; dupli citer eftcomplenda: minoratione fcilicet, & mundihca tione.Minoratio fiet eius non expettara,necpra:mi!fa digeftionecum phlebotomiade venismanusmagis, t| cum re alia, etiam dierum numeronon attento; fed fiat quacunque die perueneris ad infirmum: fiuefitpar,fi- ue impar,& quacunque hora maxime prima,& cum il- lis proportionabilibus,vt ventofatione cum lcarificatio- ne incruribus, pulpis nbiarum; & dorfo, apertionc vc-
narum

franc. de
narum himorrhoir!alium,vel menftrualium, fiphlebo tomiam non tojerat,propter caufam (uperius didam in inflammatiua,deindeinapertione venarum narium,& frontis mcdia.',& propter replctionem facientem magna indigentiam,debet effe muita •, (ed propter putredinem, & oppilationem,qua; non tolluntur ex ea, & virtus debi Utatem,qu£e non tolerat,oportet eam partiri. Si ergo fiat aliqua,feruetur aliquid languinis in cibum naturx, qux fiat potens in alij s,& crifibus expedtatis, nec oportet m- temporanee vlterius pr§cibare, proptercaufim iamia fuperius diCtarn, fed fiat fequenter, vtpaulatim educa- tur putredo cum totalitate, & virtutis conferuatione.
Mundificatio putrefa&ionis fanguiniscompleturdu pliciter. Vnomodocum his, quxab eo fuauiter mundi- ficant fumofitates,quibus ad inflammationem perduci tur,clarificant iplum, & purificant fequeftrando ab lpfo fuperfluitates aquofas, quibus ad putrefactione difponi- uitur,quareipfum febremaccendereGal.dixit. Qualia »«. funt cufcuta, abfynthium, & capilli veneris,& tamann- di,qus aquofas (uperfluitates educunt. Et diureticacali- daproprie leuia; & alia ex mundincantibus ianguinem, quac in antidotario diximus, & quia funt hyifopus,afpho delus,& ha(ce,qux mundificant ipfum ab humore cru- do,qiu cau(aoppilationisexiftit,qua:caufaelt immedia- taputrediniseius,digerendoillum. Alio modocum his, qus fubftantialiter,& notabiliter purgant,& foluunt hu morem corruptum ,fanguini mixtum, velgeneratum ex corruptione lpfius, vt cholericum,vel melancholicu, furrtn vc " aduenientem fibi, &inficiente ipfum,(iue (it phleg- qutd. ma,(iue melancholia. Nihil enim aliud e(t purga*'c fecu dum Gal.quam purum fanguinem derelinquere,vtroq-, modo intelligendum eilhic,cu cortiiptain(anguinem mundificandum dicamus. Comprehenditurenim effe- dlus putrefadbonis ip(ius,aquibuspurgatum effeopor- tet,(i mundificatus,& purusdebeat(anguispermane- re. Qualia aute fint hxc, omnia fupra in antidotaiio di- £ta/unt.Sunt enim exeis fimplicia,& compofita,&fim pliciafunt,qua: ibidem funtnumerata,&compofitaex quibuseft hierapicra proprie,& decodtio capil.venqua: fimulomnem refpiciunt. Eraliemedicin^exiIIiscom- pofiti,taIia vero mundificantia vltimo modo didtadi- gerentia pricederedebent,eoquodmundificantattra- hendo fortiter plurima-,alix vero (imuldigerentia, & mimdificantia funt abfque attradtione forti. Et digeren- tium quasdam funt,qua: fubtiliant, cum ln ianguinehu- mor crudus mixtusfuerit, & craffus, qux(untiam nota fupra.Etex illis funt fyrupusde hyffopo, fyrupus,& tro- chifci proprie de rof dehafce, & (imilia. Quxdam,qux infpiffant,cum fuerit infanguine humorlubtilis, vteft rob iuiubarum,aqua letium, dadtylorum, tragacanthi, & fimilium. Etquandoque oportetprxmitterealiqua, qux naturam fcnianr,ficut eft herba acetofa recens, qux laxat,ad differentiam feminis (iii,quod ftringit,fpeciali- ter fi (it ficcum, vt dixit Abuha. E.t fuccus duoium gra- natorum expreftorum cum pulpis (uis, granis eoru non corritis in quantitate,vnc.vj.firacoft,tamarindi,pruna, & fimilia,q feruorem fanguinisreprimunr,& refoluunt fubtilitatetncholericam/leniendonaturim. Alteratio fcb-dyfcrafi^ fiat cum illis,quf ex medicinis interius ap- proxiinatis infrigidant,& humedianr,& cum aqua hor- dci,la£tucx,& aquacafix fift.conandri humidi,& aqua lentium,& fimilium,& aqua frigida, fi non fuerit quod prohibeat, & breuiter cum his,qua? iiipra in curagenera li funtdicta,qu?hicetiamfuntobferuanda,& proutdi- fpofitioexigit,eligenda,& miniftrandaab(quefuperfiui- tate, vel paruitate. Sicutenim talia, qux infngidando fe- dant ebullitionem fanguinis, incidant humoremcrudu oppilantem, & aperiant oppilationem, qualia funt ex fimplicibus acetofaproprie,& compofita ex lllisfunt nota,& ex illis elt fyrupus acetofus,oxy facchara, fuccus granatorum muzorum,& arancioru cu zuccharo, pru- na,et fimilia,no valde ftyptica. Et ex ap^priatis eft chry folochana,& pes locuft^, &decoctiocius,& cofimiles. ffutn, Rcgimen veroip/iusfitcum cibis,&potibus virtute
pedemont-
E conferuandbus, non multumnutrientibus,«ichymis v . frigidis,&humidis,vtelt fauichordei cumgranisgrana torii, & iuiubis aqua hordei, & alijs infpifiantibus fan- guinem abfque ftypticitatemulta,propteroppilatione, quxin putrefa&ione elt prima. Etideocaufaaugmenta ta,augebitur feb.ipfa,vt eft fumach,& amylum,ex mun dificantibus,vtendiuia, boragine,& bug!offa,bleta,por- tulaca,lupuhs, ladtuca, &fimilibus,& quandoque cum fubtiliantibus, vt aqua cicerum, cappanbus cum aceto,
& aqua caulium,& fimilibus. Sint autem in quantitatc pauca,& (xpe data, vt refumptio euacuationi correfpon deat. Etficut paulatim corruptus (anguiseducitur,ita paulatim reftauretur bonus. Corrupdonienim eltne- ceffaria reltauratio cum temperamento,dixit Gal.in ho- ra matutinali, in qua refrigerium abaere recipit,qucd afehabere nequiuit.
Corredtio accidentium eft: prurituiaccidenti:in na- fo, & collo, fuccurratur cum pofitione ventofx ln eo,& p prouocaticne (anguini: exeis, rremori verocordis, & pulliii anguftix anhelitus, &dolori capitis grauatiuo, & dorfi, fubuenietur eis cum phIebotomia,& rerterationc eius,& fyncopi,cum pane,& fucco acreltx,vel granato- rum ante ipfam,& cum vino ly mphato,cum aqua rof.in hora fyncopis. Fluxui vero fanguinis ventris, & ludori non obuietur, nifi cum fuperfluxerit, de quibus didtum eft fuperius.
Defcriptio fyrupi mtindificantisfanguinem.Rec.bo- raginis,bugIoffx,lupuloru, capil.ven.endiuix,cichorex, aha.M.i.radicumqitinquecommunium,ana vnc.s.cuf- cutx,floruabfynthij,eupatorij,anavnc.s.zucc.lib.i.fuc. rof drac.iij.dofis,drac.i.cum drachm.s. tamanndotum, pulpx tereniabin, & aqu? paffularum,quod fufficit.
Defcriptiopotionis adidem cum folutione.Rec.mel- lis,ca(ix filt.drac.ij. diffoluantur in aqua endiuia-,& lu- matur per interualla hebdomadx. Et aliqui addunt rha- barbatum, cum in fanguine choleradominatur, & ali- quiagaricum,cumdominatur phlegma,&aliquiaqua G epythimi,cum admixta eft ei melancholia.
Defcriptio aqux infpiffantis fanguinem.Reci.dady- lorum immaturorum, iuiubarum,numero.xv.lenticula rum terrxexcorticataru,aqux, fem. vtriufque,anadr.i. gummi tragacandrac.i. coriandri, drac.s.decoquantur, &addanturpenidiorum. drac.iij. zuccha.tabarzet.dr 1. Dofis,quolibet mane vnc.ij.
Defcriptio trochifcorum propriorum adfeb.fangui- nis.Rec.fpodij,drach.ij.lem.portulacx,drac.vj.lem.cu- cumeris,drach iij.gummi tragacanthi,amyli,anadrac. iij.fuc.liquiri.drac. viij.fiantex eis trochi.drach.i.detur, drac.s. vel.i.cum aqua cufcutx; infpiffat enim fanguine, & confortat hepar.
Defcriptioaliorum Reci.rof. dra .iij.berberis, drach. ij.fem.cucumeriSjcitruli, melonis-, fpo.fem.ponulacx, ana dra.j. gummi,tragacan.amyli,anadra.s.rhab .fcEni. crocijcamphorx.ana^pondusgranorum.xx.&mfor- » y tr0 ^ mcntur m quaniitate, drachm.i. & detur vnus cii aqua coriandri ad idem.
De medicinis febr. phlegmaticarum, & primo de quo- tidiana. Cap. 3.
FEbris quoridiana eftfebr. accenfainphlegmatepu- f,i. ^u,h- trefcente,qux quidem quia xqualiterexacetbatqr V* d * quotidie, elt quotidiana, licet accidentaliter,vt infra di- cetur,erat autem, vt prxdidtum eft in piincipio ipfa du- piex incerpoIata,& continua illa proportionara. Exacer bari enim videturin periodis quibufdam quotidieipfius continua, ficut interpolata:non tamen incipit cum rigo re,nec cradicatur plene,ficutilla. Siquidemdicta elt proportionalis, quia conuenit mterpolatg ex eodem hu- more in fpecie facta; non tamentotaliter,quiaconuc- nitei,& differt abea. Conuemteiccrtemquoridiana exacerbanone,prout elt didum,& in materia, quia vtraque elt ex phlegmate putrefcente fecundum quam- libet iui fpedcm, icparatur autera in diftindam, & in
longitudi-

DE FEBRE PVTRIDA- ni
Inngitudincm durationis totalis, feu vniueiialis morbi, A plurimum non omnino, & tucquies fuccedens crir im«
& particularis paroxylini refpeciu rertiana;; funt enim de generechronicorum, vt Gal.dixit,quorum vniuerfa- lis terminus eft in 64.diebus,et particularis paroxyfmus in iS.honsfecundum plurimum. Varianturautem (e- cundumplus,& minus,rationevarietatishumorum in quanticate,& qualitate, & rationc varietatis corporis in virture, & copofirionc, & in temporibus vniuerfalibus, quia ltatus,& declinario prologatur in eiSj& in hora exa ccrbarionis,quia fecundum vnumquemque diem ad ve fperam, & nocftcm magis. Et in partibus, (eu horis exa- cerbarionis ipflus paroxylini, quia principium, & decli natio prolongatur in cis.ln effentia feb. quia vtriufq; ca- lorobtufus eft, & mxqualis, leu difpartitus, & hoctotu propter humoris naturam, quia fngidus,cralTus, & vi- fcofus eft vniuerlalitcr jdrfferunttamcnfecunduplus, vel minus, fecnndum vniilerfitatem fpecierum eius, vc infra diccturfpropitiance Chnflo.)Porro in alijs accide- tibus elfencialiter dillindis, vtin quaiitatc mucatacor- poris,vc quia faciei color ,& vniuerfi corporis ad pallo- rcrn, & plumbeitatetncum inflationetendit,licet vapor 'expuuedine alcendens quadoqueipfumadrubedinem mutet- Eractionelajfa, quiaeftcum ltomachi Lxlione; vt plurimum, propter caufam inferius affignandam, & cum dolore ipilus acquc cralTitie,et aliorum vifceru pro- pteroppilationes mulciplicacas 1 eis. Er puifus eftparu 9 , demilTus, debilis in primis: deindefit freques in procef- fu,proptereius paruitatem, & frequentiam. Eteius par- uitas veaementioreft quam frequentiaquartana - ,& ter- tian:c, verum non elt velocior pulfu quartanx,quando- queeit rardioreo,autfimilis illr, in primis eft vehemen- tis diuerlicatis cum priuatione ordinis,& diuerfitasma- giseit in paruicace, &debilitateipfius,& fignificationes pullus fupereas funt decertioribusfignis. Etvtvrina quidem in eis in primis eft alba,& fubtilis,propter frigi- ditarem humoris,&complexionis,deindefitrubea,pro- ptcr putredinem, & quandoque permutacur, econuerlo
purior, & propter dcbilitate virtutis, & humoris vifco- fitatem,qui lemina putredinis derclinquit,& aliquando cum vonntu,& ventris fluxu,& rarius cum (udorepau- co,propter naturam humoris,qui fi fiat,fubtilirateolten dit mag!s,& morbi proinde brcuitatem. Continua veto cum ad exacerbationem venit, abfque frigoremuadit, vel cum frigore pauco non valde mamfe(to,propter ven trem apudprxfenciam frigoris humonscommoti,quod inimicum efteius. Et Jicerrardead augmentum perue- niar,ficut illa, tamen ex quo putrefit,calorem forte acce dit,& contiuum, qui non declinat omnino. Et hoc totu propter humoris pofitionem,& fitum,vt /iiperius didtu eft. Differt quoque ab illa in pulfu, & natura,quoad qd, nampulfus cotmueeftiniqualis,&naturaturbata,in- terpolata' vero non, & in periculofitate: continua enim periculofior eft rclpectu interpolata;fibi proportionatx. Inquicenim Hipp.inaph. FeOresquxcunquenon defi- g cientcs,indiatncisfiuntfortiores,funt,&periculof^.Qd generalizans Gal.aic. Feb.illanon moleltaelt,qux defe corpus mundificat, qux vetonon mundificat, refpcttu eius efle moleftadignolcicur. His enim accidenbusquo tidianainterpolatadiftinguitur a continuafibi propor- tionata. Ht coueniunc ambf cum alijsgenenbus putrida ru proportionaliu,dequibusinfra dice(duce Chrifto.)
Adfunteigoipli quotidian.Tlpeciesplures, &ciuier- ^ fx, & differcntix lubftantiales iecundum pluralitateni fpecierum phlegmatis,in quibus accenditur. Aliaeni.n «'•«. eft in phlegmate acetofo. Alia in phlegmate (alfo,alia in dulci,raro veroin virreo: plurimuenim ligoremfatit abique febre cum purrefadtioni fit ineptum, ratione co- plexionis,&iubitantix. Acceduntquoquefpeciesalia;, vel differentix accidentales, feu modi, ratione loci,tem- poris, feu hora', & ratione fymptomatis ci aflociati. Cu enim frigore,& caloreconfiitat ,autpr.xcedit frigus,& fequitur calor, vt di(ftum eft, quod eit plurimum,& tuc fiet quotidiana vera ; aut fimul eft frigus, & calor, quod
propter humorem,qui indigeitionem incurrir,& itcru C eftrarius, & tuncaur funtin diuerfispartibus corporis,
rubet, & infpiftatur propterdigeftionem,& expulfionc, oppilatione aperta, & egeftio eft mollis, alba, & inflata phlegmatica. Etin circumilantijs,vel£taje,namplun- mum accidunt humidisnatura, quiecis,vela;tate mfan- bus, & fembus; in tempore hyemis; in regione humida; gulofis,patientibus naufeatiuam fatietatem,exercitanti- bus,& balneantibus fepoil repletionem, & naufeam,& habcnribusoxyregmiam,& defcenfum humorisphlcg- maticiad ftomachum, in quoputrefit plurimu,tanqua in mmera generationis fux,proprer malitia regiminis. Ec promde non excufatur a deredtione ftomachi cu cafu appetitus,& malicixdigeitionis,quxelt caufadolorum, &fyncopis,defectus virtutis,& prauorum accidentium aliorum,& propne in interpolara. Et funt abfque fiti^p- pterphlegmatis naturam abundantis in ipfo , qux fi accidir,fit propter putredinem eius,& falfedincm dudta ex ca,& tarnen minor etit, quam in alijs: licet fit magis
aucincifdem,fiindiuerfis,aurquiaextra(entiacur ca- lor,&intra frigus,&ficeritquocidianaepiaIa nomina- ta degenere quotidianx, &pucridx, licec Serapio dicac tunc cphemeram fieri feb. per quam tamen interpojata deditincelligi,auceconcra,& ficcritquotidiana nomina talypatia. Si veroineifdem omnibuiquecorporispar- tibusin quofitfrigus,&calor fentiaturineis,& tunc ent tertiananominata,in quafimul vtraqueexiftit, a propriecace rei denominationeaflumpta. Et fecundum horam exacerbationis: aut enim exacerbabitur in hcra phlegmatis vefperarum fcilicet, & noctis, quod eft ma- gis, vcdid:umeit,&tuncfiec quoridianadidtanodur- na, aut fecundum horam diei,licet illud fic raro, & cunc fiec quocidiaua diita diurna. Ececiam iecundum aflo- ciacionem accidencis fyncopis,& tuncfiet quotidiana didtafyncopalis humorofa,addifferentiam numoralis fubri!is,quxeithumoroia cholerica iemperaproprie- perdurans. Quibusomnibusaccidentibus,vel pluribus j) tacereinomenfumendo. Erquidcm caufe fpecicru pn-
didhs^cognofciturfeb.phlegmatica, feuquotidiana,in- terpolataetiam,&continua m feipfa, vtproprijsfignis, & diftinguitur abalijsgeneribusputridarum feb. Si^nddifii» Differtveroabea,in tnodoexacerbandi,&declinan- ttm *' di, in forcicudine, vc diiitum eft, & debilitare caloris, & interpo!atione,acconnnuiratcipfius.Etquidem,qu£ in- terpo ! aca eftcum exacerbatur,vel mouetur ad afflidtio- nem ,&paroxyfmuminuadit cum frigore manifefto, primurn tamen paruo,deindemagno,& vtroqueprius puro,deindecum horripilatione propter calorem,quem acquiliuit phlcgma cum adputredinem fucceffiue,fecu- dumpartes fuasdeueneric propcerfui craifitie,&quia frigiditas ab eo, & fumuscalidus refolutus fimul p (en- fibilia membra corporis fubito diffunditur,& ficfrigi- ditas fimul, & calor percipitur. Cum vero totus fit pu- trefcens,caloremaccendit minorem, quia tranipirabile ftd cxteriora. Deinderefoluitur,& declinat omnino, quandoque plurimum abique manifeita euacuatione,&
marum, vel verarum, & effenriaiium ex prxdidtisfiint notx. Omnesautem funcchronicx,&propric,acma- ^ . . gis,cuiuscaufaeftphlegma puru, vcinfraex virreo,nifi M . eiuspaucicascocradicac. Cuius verocaufa eltphlegma mixtum, fi cum cholera, vt eft phlegma ial!um,eit mi- nuslonga ,fiverocummeIancno!ia,vteftacidum, & ponticum, magis longa. Mixtio enim fi fit,& partialis, & vera,abbreuiar,vel prolongat fecundum diuerfitatem mifcibilium,vt eit didtum. Si vero fit feciindum vicini- tatem, vt eftinhcmicrit^a,licetratione contraneiatis vnius humoris ad alcerum abbreuiet j vel prolonger, ta- mcn ratione diuerfitatis femper prolongac. Inquic Gale. vel Hippoc.mapho.tnorbus habens multam , & diuer- * tfhi.f. fam materiam, longior eft habenre vnam fimilem.
Signa eius funt eadem, qux di&a funt iuperius in ge- nerali; variacatamen,fecudum incenfum,& remiflum, Iongum,& breue. Nam, qux in acecofo, & pontico ac- cendicur,prxdidta accidentia pura habet,acque intenia,
&

FRANC- DE PEDEMONT-
& etiam friguslongum,& calorem quoque taidc accen- dibilcm,minorem, &logiorcm. Et ln diebusprimis ca- loripfiuseit paruus. In fubfequentibus vero htfortior, propter calefadtionem, &fubtiliationem humorum.Et vrina eft pallida, remiffa in colore,& fubtenuis in fublla tia.obumbrata in fuperficie,& nebulofa. Qua; vero in phlegmate falfo,cofufa, & obtufa, propter cholerx mix- tionein, vnde minus frigus, rigorem vero magis habet, & calorem acutiorem, ac (ireuiorem. £t erit m pritnis diebus fortior. In fequentibus vero minor, & vrina eil rufa in colore, confufainfubftantia, obitmbratainfu- perficie, liuensfuperius. Quxveroin phlegmate dul- ci, medio modo fe habent.
OA Specierum veroaccidentalium, feu modorum caufx
Sful*. f utlt £ t ems} q Lia; e piala eftcum eft phlegma vitreum, comprehenfum in occultocorporis,non tameninve- nis, ne continuam faciat,fed extra,vt in ftomacho, & in tefttnis,& hoc propter tuam frigiditatem intenfam, quia non poteft aggregari in venis, (ed in illis tantum, in cu- ius parte accidit lam putrefa&io, ex qua vapor inflam- matus fpargiturad extcriora corporis, & mflammatca inflammationedebili,lenta. Quaproptcr dixit Serapio cam ephemera,ficut Abuha. quotidianamcontinuam confimilem hedttca?. Erparseius, cjtix remanfitinpu- trefadta, propter prxfentiam caloris alterius partis pu- tretadione in fuo frigoreroboratur,vnum cnim contra- riorum per prxfentiam alteriusconfortatur,vt Anfto. dixit, & fic magis frigiditate m interioribus imprimit, & magis fentitur quam prius. Sed ad extenoracorporis non peruenit,proptereaquiacaliditatealterius partispu trefadue funt in phlegmate, & non eft continua, (ed in- tcrpolata dutans tribus,autquatuor periodis. Etfigna cius (unt ea,qu?did:a funt,fuam caufam demonftrantia.
Si[nd. p t !; a nus eJt euentus eius proptercaufam fuperiusdi- ^tam. Etplurimumcumaccidit exacetbaturomnidie, verum quandoque permutatur fua exacerbatioquoti- diana in tertianam, vel quartanam, cum difficile, & tar- deventat mputredinem proptcr compofitionem, fub- ftantiam, & quantitate puram, & complexionem frigi- dim, potentialem, &adtualem,quam tn corpore feruar, vt Galen. dtxit, ob quam rem periodica folum eft, non continua. Non enim poffibile eft tantam frigidicatem eftein venis fanguinerepletis,quametiam naturanon rolerat,necprotanto non dicetur quotidianaexphleg- matc fubftantialiter, & proprie. Accidentaliter vero a paroxyfmorum circuitionefadl:a,quod quare fit infra de quintana(propitiante Chrifto)dicetur. Et fpacium paro- xyuni eius eft vfque ad quatuor horas, & plurimum co- fumitur ante, propter materi .T paucitatem- Et vnna Cdufa Hpy elu5 e ft, & cruda, & valde modicae colorationis, & nl." ' pulfus eius eft tardus,& rarus. Et cauia lyparias didta eil phlegma plunmum,&per(e,quandoquevero,& per accidens cholera. Etmodus quide,quophlegmaipfiuf caufaexiftit eft. Nam cum interius, & in corporis pro- fundoeft, vt de fui natura exiftit, putrefit, & inflamma- tur,interiora calcfacit', & vapor ex eo refolutus,ad exte- riora venireno poteit, vt calefactat propter phlegma vi- treum, quod exiftit in eis, prohibens eius cxtenfionem, & calefa&ionem, vel fua ftigiditate, aqua non alteratur propter illos, vt calefiat, vel fi calefit,non putrefcit pro- pter ineptitudinem fuam,fedcalefit calefadtioneaqua: calefaita;. Cum ergo refoluitur ab eo caliditas, ficut ca- lidus vapor ab aqua,reditad fuam natura, & infrigidar, infrigidandoetiam illum,qui priusfueratputredmere- folutus,quoetiam erat calcfadtus,&ficmagisinfrigi- da r , &maximecum calor naturalisattrahaturadinte- riorafupercalefacta,impullus etiamafrigiditate exte- riori. Modus vero fecundum quem caufaeiuscholera exiftit,eft,nam cum eft pauca, & putrefit, calefacit inte- riora tantum calore febrili, vt vapor, & fumus ex ea re- folutus adexteriora, propter fui paucitatem perueniro non potens,non calefacit,veru,quia calor naturalis ipfo- rumadinteriora trahitur, calefacta remanentedepau- »Lifjfu. p erata calore, & plusfolito frigida. * Liparia enim no-
E meneft generis omnis febris, mquacalentintcriora, Sc exteriora frigefcunt, quod fi contra feb. omncm exi ftir cum calor fit innaturalis in totum corpus extefus, lllttd tamen non eft ex fe,fed per accidens, quia eius extenfio- nem prohibuit phlegma vitreum fcilicet defetfhis calo- ris inextenfibilis, vt eftdidtum, quemadmodum appa- ret in fitnili,prun2 enim pofita: fupra manum cum non vrant,&de earum natura eftillud, nonper feeft,fed propter aliquid aliud impediens,quemadmodum etiain in eius contrario eft videre, videmus enim aquam frigi- dam infrigidare, & humcdtare, fi non fuerit quod pro- hibeat, vt eft qualitas mineralis.
Signadiftindtiua inter phlegmaticam,&cholericam r> e femn. notalunt ex pra?di£tis, & maxtme ex fngorc m extevio ribuspercepto. In phlegmaticaenimmaius elt,quam in cholerica: & exeunribus, & prarcedenti regimine, & alijs circunftantijs, qux in corpore abundantem humo- rem oftendut. Eius vero,in qua calor, & frigus fimul exi p ftit in vtrifq; partibus,caufa eft non vna materia in parte putrefcens,& inpartenon,ficut in epiala,necdu£ mate- nx,vna quarumputrefcitincra,altera vero extraexiftes, ficut in * lyparia. Sed dua: materix fimul amhs putre- fcentesinperiodo,quarum vna eft ininterioribus ,qua: quandiu quietxexiftunr, fuam malitiam nonoftendut, fed cum ambx earii incipiunt putrefieri, mittir vnaquae- qux alteri fumum fuum antequam totaliter pucrefiat ad locum, in quo eft,& tunc eft pars no putrefcens, propter prxfenriam eiusinfua frigidirateroboratur, &manife- ftat eam. Sicequide tn intenoribus,& exterioribus fi- mulcalidicas, &frigidttasfentietur,vt Gal. dixit. Er,qd plus eft,in eodem loco,non tamen punduali, & fti icto, fedhabentelatirudinem,vtconfideratione medrci Gale. intellexit ,quod innuit, cum dixit. Non eftdarc partem incorporefrigidam,ad cuiuslatus non fitcaliditas.
Et figna eius funt notaex fui eftentia,& ali js,qua? cau fameiusofteclunt. Caufanofturnxeft fimihcudointer horam vefperarumnodtis, & ipfumphlcgmain fua na- G tura propria,qua augmentatur phlegma, &mouetur adputredinemillahora. Inquitenim Gale.fimileauget fuum fimile, & facit ipfum furere. Et caufa diurnx eft fortitudo, & multitudomatenx,quxin in hora lux na- turxcontrari^diei fcilicetadputredinem mouetur,ncn compellitur,nequeretinetur. InquitenimGalen- Fcr- tis eft ignis,qui in aqua non extinguitur, & fortis aqua, qux igne non caiefit. Et proindepericulofior eft diurra.
Inquit enim Hippocrar. In morbis minus pcriclitantur j «/*»■ s4- xgrotantes, quibus proprix naturx temporis, & horar, a:gritudo ineft,quam quibus non propria fecundum ali- quidhorum ineft. Etlicetaphor. loquaturnon incau- iis,&proindenodturna periculofior fitcenienda. Et cum eadem fit ratio vtiiufque,hic morbus pto caufa fu- matur,&hoc quiacuratiua intentio, quxacaufaeam feparar, qua: a morbo, in hac febre, mfi in cafibus. v. cx- ceptis fupracapitulo generaliscurationis didtis. Coa- diuuant quoque ad periculum, quiaeft exmaiori , & fortiori materia coniundtio caloris diei cum caloro ^ febrilr, &Iongitudo eius cooperantes fimulin relolu- tione vittutis, & corporis, qui perduxir ad hedticatrL_j. Inquitenim Gale.feb. cumprolongantur,minantur he- j, dticam; licet nodturna fitmoleftior, eo qttod hora quie- 1.
tis, & fomni affligat, qua percipitur magis afflidtio. ih- quit enimGalen. Hora quietis facilius apparenr peri- cula, & figna ipfarum in motu paroxyfmi in horis prq- dictis habentur. Et feb.fyncopalis humorofa,eft feb.cui afTociaturfyncopis frequenter, & multum,&aquanon excui'arur,& proprieapud motum corporis,& eredtio- nem. Etcaufa eiuseft propo;tionaiiscaula:fuicorpo- ris. Qtiandoq; accidens in feb. fuperius affignata, & eft plurimum phlegma crudum replens fua multitudine venas, &grauans naturamplurimum ibidem. Etcmn mouetur ad paroxyfmum, currit ad os ltomachi difpo- nentecaliditareeius ,quod fua multitudine, & frigidita- redebilitar,(uffocando,&extinguendocalidiratem ip- fius,&cordis compatientis i'lt,propterligamen 11121%

DE FEBRE PVTRIDA-
II!)
«ctijs, & vaporemfngklumperillas peruenientem ad ipiinn, & ceLebri, proptci ligamen in partibus nerao- rum , quare virtutes omnes de&ciunt. Quandoquepu- trefit, deinceps facit febrem diipanitam facientem eam cxcitare. Quare pra:debilitata magis cadit, & fic fynco- pizat^gerfrcquenter omni hora deteriort paroxylmi. £tmaximecummouetur , & furgit propter commo- tionem humoris, & emiffionem fadtam ad cor, & cere- brum,& tunc magis;& ptoinde quandoque fit alienus. t><jtir.ii. Signaeius funt figna repletionis phlegmatis crudi, "quxiuntnota. Etfebrisex qualitate vntuerfalis caioris obtufa, &penod;cationequotidiana 5 licet plurimum quoudiana,propterprimam abundandam humoris, & putrefcentiam in venis, & iyncopis affociata febr. fre- quenter,&multum,quiacalorfaciei non remanet fe- cundum diipofitionem vnam: imo quandoqueeft plu- beus ,quandoquectrrinus,quandoquecineritius, pro- pter fumoscorruptos;&quandoqueniger,&color la- fciorum eft, ficurcomedentis mora. Stmiliterexeuntis valrie apud commotionem fgritudinis , quafi fuerint fuf&cau. £thypochondriafunt fufpenfa vchementis in £ationis,& ocuit; fimtlitereorum viicera, & puKus mi- jioratac,& tardatur,& rarificatur, & maxtme inprinci- pio motus eius. Cum crtjo calefit materia fubtiliatur. &pulfuspu:refit,&pullusfitnon magnus ; fed velox in iyilole ; & fpiffusproptetdefediionem virrutis,quam uis iilud quod in eo vincit fit paruitas, tarditas, & rari- us,& vomitus eii acetofus ,&globofus, & licet quando- que fitcholericus, propter adullionem cholcrx, a qua quandoquefitm vticeribus , propter caltditatem apo- ltematisveniensinillis,cumquononfeparatur ad apo- fema. .Inquit enim Galenus , apoftema interiorum cum debili virtute, mortale. Si emm cibetur,additur ad apoftema. Si vero non,cadit virtus,& maxime fi putre- doinhumoribuscorporisfitextenii,& vrina ell ficut viina phlegmatica: vcra: (uperius diclx. Et quandoque eftcholeravaldeacuta,fubtilisfubftantix, & veneno- {x, in luo motu funola, qui - difcurrendo venit ad fto- machum ,&adpriucipalia.quare virtuscadit in paro- xyfmo frequenter, & multum , propter vehementem malitiam cauiie, & feb. acnitatem reloluentem corpus » &attenuanrem,quaredicl:aeftfubtilisadeo , vt quan- doque non iuificiat vfq; ad quartum dtem,nifi fuccurra- tur oppormno confilio, quod infra( Deoduce) dicetur.. r>tcu'tt< Cutaeiuseftduplex,communis,&propna. Com- munis eft, qux in qualibet fui fpecie communiter con- uenit.Eteft quatuor res.Prima abfcindit caufam. Secu- da feb. dyicrafia quandoq; fubalteraf, raro tamen inten- dit ad ea, vt al teratione mdigeat, ficut eft dittu, fed ex fe plurimu defici, caufa ceflante. Tertia ponit ftudium in virtute,& vita,cum cibis, & potibus & regimine dcbito in alijs reb. non naturalibus. Quarta corngit accidetia.
Caufeabfcifioinduobus exiftit , in alteratione , & euacuatione. Alteratioverocompleturcum minoran- tibus,&leuibusinprincipio,fi multitudo in materia videatur ,quam natura vfquead perfedtamdigeftionem non valeatxolerare. Aliterenim minuendanon eft. De- ftruit enim loca fana refiftenria xgritudini, vt Hippoc. dixit. Etpropriefifortibusmoueatur, ex quibus funt clyfteres, vomitus, & folutio leuis, fecundum declina- tionem materia;( vanata tamen, fecundum varietatem •?«#«. fpecierum phlegmatis, vt dicetur, ficut eft zuccharum ro(a. ex tola. tub. & nouum, quoniam eft lenitiuum,& confortatiuumcummelle, cafiafiftu. & aqua hordei, veliuleb,&hocinmateriamixtaexcholera , vel gele- niabin cum aquaalubleb, & melle, tereniabin, & hoc tn materia frigida pura, vel mifta, vt in phlegmate dul- ci,& parum faifo, deinde cum pharmacis, & leuibus fe- cundum hoc poft tres dies, ex quo fubtiliatio aliqua fa- «Saeft iu materia propter feb. Materiaeniminobediens vaide,leuinoneducetur pharmacia , nifi fit difpolita quoquo modo. Et quandoque phlebotomia cum mate- ria fuerit admixta fanguini, vel natura; eiuspropinqua,
A vteftphlegmadulce,fivrinafueritrubea , oportet au- tem, vt poft ponatur in principio, non tamen multuru vt Galen. docuit,& Abuhali.
Sed dices quo die fienda eft phlebotomiain die pari, Sutfmm, vel impan . Die pan magis, vt feiuant moderni quam impari,exquoomnidieexacerbabiturqualiter, vt eit didtum lnptincipiofupra. Dixit Falco,non video cau- iam quare magis jii pan fiat, vt eruatur , quam in im- pari. niii quia cum contingitafTociatum,&poniturpec- catum effe humoris calidi, & ianguinei proprto, quia vt (upra caleiactus a fe. naturam talem confucuit aftii- mere, licet Galen, videtur, qux impetuin pra-ftat humo ri phlegmatico magis, quam in diebus impanbus, licet paruus, & inienfibilis, propter quod dicSta eft feb. huius femper exacerbari, irqualiter quoque die.
Deinde completur cum digeftiuis , fubtiliantibus, incidentibus, abftergentibus, & aperientibus cum cali- ditatetemperata,propter febr. & maxtme fi continua „ fit,& habentibus ftomachum confortare, & prouocan- ttbus vrinam, & fudorem, qux infra dicentur fimplici- bus,& compofitis. Etex fimplicibus funt radices com- munes,& femmaanifi, (ceni.apij,ameos,granapaftu.& acetum ipfarum,&capil. ve.fch£enanthus,endiuiacum radice eupatorij, hyftopo, hafce, & bedeguar, & pro- prie fi cum debilitate ftomachi fuerit, & iimilia, & eis D 'S 'P""- fortiorafecundumexigentiam matena'. Erexcompo- fitisinprincipiominiftrandisfuntgeleniabincum aqua cndiuia;, &proprieinmixtaexcholera, velaniii, apij,
& foeni. in pura- Et fyrupus acetofus fimplex, vel de ra- dicibus,& feminum di6torum,& aqua mellis cum hyf- fopo fecundum diuetfitatem materix. Et proprie cum iyrupus acetofus acefcit in llomaciio, poft quam fi non acefcat per duas horas deturaqua hordei decotfta cum radicibus aptj,& fce. vt etiam non acefcar, fed iubtilict, & aperiat. Et curn ele&arijs fubtiliantibus, &inciden- tibus, cum acredine,& calidttateacuta, & proprie cum phlegma crudum, leu vitreum fuerit, vel mixtum me- C Iancholia;,quiafiieritponticum,feuacetofum , vt eil diacyminum, diafulphur.Et comeitio faIforum,&pro- prie oliuarum folitarum, & capparorum, & potus oxi- mellis fcillitici cum aqua endiuix, & roia. & alia , qua: (Chriftoannuente)dicenturinfra. Deinde cum ape- litiuis ^quaueriSj &vfquead vij. dies, oportet vt redeas ad (blutiuum didtum confortatiuum , deinde ad dige- fttuum. Meliusenimeft,vteuacuetur ex materia ali- Dcetann. quid, & expe&etur in reliquo donec digeratur paula- nm,quamquodexpe6letur vfquead digeftionein pcr- fcdtarn,quoniaquotidiana maions materix inter alias periodicas eft,&peioris terminationis, vtRafis dixit. Et terminus expetSationis digeftionis paulatim inca eft vij.dierum dfotus, ergo ficutfingulis hebdomadispau- latim digeritur cum prxdictis, lta paulatim cuacuetur. Sedoportet, vt folutiuumprxdicftum confortetur cum medullacatthami, velturbith, velagarico, fi materia fuerit declinans ad additionem frigoris. Si vero ad cho- pj lera addantur viola-ficca: contritar,& fyrupus earum. Si vero ad melancholiam, cum polypodio,&epithymo.
Defndeadminiftrenturdiuretica,&troch. de rofis. de eupatorio, vel abiynthio, cum aqua fceniculi, vique addigeftionem perfedtam: poftipfa vero miniilrentur, qua euaciiant cum eradicationc. Et quidem euacuatio nem complentia funt pharmaca didta, fimplicia,& com pofita: vcrum oportet, vt addatur dofis fimplicibus di- dtis, quibusetiam aliquid colocynthidis miniftretur. Etexcompofitis eft melior hiera elcCta in fpecie fua, fecundum materiei fpeciem,polt quam balneabis eum, &poftdabistheriacamvetetem cum vino , quoniam refoluit reliquias, & confortat. fi expedit dabis cum mi- ua acetofa, vel aromatica, iecundum mebri,& matenei exigentiam. Et quidem clyfteres funt ex aqua ficlx, mel- le, & fale, cum oleo feiamino in principio. Deindedige- ftioneapparentecum fortioribuSj &vomims fiat cum aquaraphani,raphanoinfufo in fyrupo acetofo , cum Mefute. R R aqua
Clyfltrtt.
0

FR ANC DE
i^uaanifi,&Strip!icis, &femineraphani bibira vfqne iadnaufeam, &hocfifirfacile,& matenaimperumad os ftomachifaciatituncenimconueniens eflomnirem- pore, & propriein principioparoxyfmicum aquacaii- da, quoniam refiftic rigori, & frigori, exringuu fitim, quauis fir cum hoc xfluofa, cufti mulru fit caljda, quare lit in caliditate temperata, quotempore non renneatur nilldebiliret, & tuncrerineaturcurn miua,& (yrupo de menra, qua: innoftro lunr ancidorario fcripia_^. Quod fi grauis fit, & difficilis, non prouoces quoquo- modo,quoniam licer fit magni iuuamenti in hacfeb.ta- men <iditficiliseft,ftomachum debilem debilitabit ma- gis, actrahendo matenam, cumnonpoliitpic-eftoma- chi debilicate educi, remanebit in ftomacho faciens in corporeeiusapoftema, vclin vacuo repletionem perdu- centemad fyncopim , vt dixit Abuh. Oportet ergo, vt expedtecur in ipio vfque ad dies vij. donec materia difpo- nacnr, & ftotnachus facilitecurad ipfum cum naufean- tibus pridictis. j
Ttmwnn. Alteratio dyfcrafis proprielocum habet in quotidia- na ex phlegmate falfo', & in continua magis. Comple- tur autem prour fuprain capit. generalis curationis eft di&um , Cauendum aucem in hac feb. a forti alteratio- ne,feuinfrig'darione-, incrudatenim mateiiam, &ad congelationem perducit, & confequenter adfubeth. ad ftuporem ,' & oppilationis augmentum, & morbi pro- longationem. tt ex appropriatis confetentibus tebr. quocidiameft bedeguar,quiaconferceis cum defe&io- ne ftomachi, & folia pentaphyllon cum augmeli. & eft oieum dulce,& luaue,aut vino bibua. Conferuntenim ei, & tollunt eam, & fumus experri, & nigella, qua- pro- hibet, &refoluirfebresphlegmaticas. Cyperum fimi- licer, & aqua hordeidecodfa cum ficubus, & cum mel- licrato,&cumapio,&fosniculo,&fumptiodecortici- bustefiliaraur.iij. & fuccoeiusiij.almifufeth , &dela- chrymaeius aur.i. & fumpnoohbani cum vino, verum non oportet, vt multiplicetur vfus eorum, quomam_j nocet.
Tertiam remcomplenrdcbiracibi, &porusordina- tioj&eft, vtnonfintfubtiies, vtinrerriana, nec adeo cra/Ii, vtinquartana, led mediocresintcrillos, prout niorbocompofitoconueniunt, vel mediocnter longo, quales funt carncs, vtextremapu lorum, aiiiculi par- uar, perdices, & pulli faiianorum ,panis fimilaginis ali- quici furfuris habens,pra:terquam in phlegmare falfo,& dulci. Et alia, qu^ inter mediocrem funr diftacrafla propinqua ftiperiusdemonftrata. Etaqua hordeipotus fimplicis, veldecoftionisin radicibus, velfeminibus, Pj tu. & proprie fiacefcacinftomacho,autaquacicerum. Eft cnim de melioribus, cum fit potus, & cibus, omnes pra: diCtasinfecompledensinrentiones, velhydromele in crudo, & vitreo, vel acetofo, vel fimplexcondirum cum fpeciebusfubtiliantibus,incidentibus, abftergentibus, aperientibus,& confortantibus ftomachum,vt cum cin namomo, fpica, & anifo, & maftiche, menta,& fimi- libus. Etcum apparuerint figna manifeftx digeftio- nis, quod eftpoft.xuij.vinum fubtileeft eis conueniens, confortacenim choleram naturalem, digeritfemicru- dos humores prouocando vniuerfas excreationes, ipfos expellit. Etquandoqueantedigeftionemconuenitpro- pter ftomachi digcftionem, frigiditatein humorum, & cruditatem; & propriecum eft paucus, vrquia vitreus fuerit, vteft didum. Oportecautemvthis, &confi- milibus expulmentis, herbis, confe&is ex ficla, ane- tho, bedeguar, afparagis, & fimilibus in principio vbe- tius reficiantur. Deindegradatim quanntas minuatur, vt in augmenroparum,in ftatu multum. Et in crifi ma- gis, nifi debilitas, &accidentia contradicant, in declina- * wjiciMt. ttone vero*remictantur vberius. Et horacibieftinquie li.rtcibzn- ce paroxyfmi, vel tempore , aut declmatione; ita, vt fit anteparoxyfirium futurum per quatuor horas admi- nus, quod fixftimaueris ipfius ftatum propinquum, vt vfqs ad vijdiem,propter fubtilitatem,& paucitate raa
PEDEMON.
E terix eius fubrilietur cibus, & pocus, & cotenteturaqLte liordei, &fauicheius, quodiia;ftimatioiuftanonfue- rit,& rarionabilis, nullo modofubrilies,quamuis dix- tam extenuariuam melius tolerant, atquefamem nutri- ti a corporishnmoribus, paulatim digerendo eos, vt Ga len.dixit: tamen quia putridi (unt, nutrire nonpoffunt, Regacur quoque 111 aeretemperato, deciinantead cali- ditatem maxime,pra:tcrquam 111 fallo exerciterur fuaui- terinledtode latere inlatus voluendo, proutlupra di- ctum eit, & digefta materiamagis,quamin falfo. Et fri- cetur fnctionibus exti'cmoium,tiahenJoaiiiperioribus ad inferiora, & proprieanrecibum doneccalcfiant.de- indedimiliis extremis pcrueniaturaddorfum,doimiac temperate, & a:qua!iter vigilet, vt qucd digerit fomnus, euaporent vigilia:. Et fi phlegma fuerirad frigiditatem decliuc,dormiant fupra famem, quoniam contert. Ina- niatur fuperfiuis,& replcatur vtilibus,prout luperius di- dlum eft. Et vratur remperamctoin accidentibusanirng
: calefacientibus, vrira,&gaurti)s. Siergoperducacurad iram, confert,pra:terquain in falfo.
Corredio autem accidentium completurcum his, quaefequuntur,fienim fngus fit vehemens, & ngorin paroxyfmorumprincipio, &igritudofic in principio, dain poiuaquam calidam decoctionisani.api), & fern. ozimi.'& euaporabis cu ea. Er dabis thenacam,fi phleg- ma valde ficfrigidum 5 velhancconfedtionem,quxm- fradicetur, enam fi a:griiudoproceflerit vlrra dciedtio- nemltomachi, fuccurescum vomiru(fipoilibileeft,) velcam vino vinofo,&aftb panc, cum rnenta,& mafti- ce,& fimilibus, & confedtionibus eorumdem. Eteum ceratis, & emplaltris habentibus ftomachum confor- tareinnoftroantidotanopredeicripcis,&cum maitica- tionibusmenta:,ac mafticis ,&0'loribus,& cibisredo- Jentibus,atque potibus ex vir,o,achydrome!lc condicis.
Et fi defcdtusproindearperirui abfir, prxmiflo vomicu, fiexpediat, denrur pilula:de aloe,cum ial gemma, ana x- qualium partium,quoru;n duorum quodliber fic pondc ris drach.i. ad minus; & fint confecta: cum fucco men- ts.Etin cibis miniftrentur,gellea,oliua:falita-,& cappa- rus cum aceto, & folijs mentae hortulanx odorifera:, & omniaodorifera modoquoliber miniftrentur, vircutcm enim animalem cerebri,& cordistpiritualem cofortanr, atque hepatis,& Itomochi fedant naufeam,& confortan do fenfibilitatem oris ftomachi, excitant appetitum_j. Adquodexpercum elt garvophylliim cum acetoante ci- bum fumpcum, poftqux fumptaminiftrabisdigcftione iuuantia, vteledtariafampca, & inundtiones, &empla- ftra,& alia localia remedia in hoc propria. Et fi accidat fy ncopis, vel dolor ltomachi, ieu capiris, corriges illos, prouc fuperius didium cft. Similicer fi fubeth, & fluxus ventriscontingat, &fupeifiLiiis vomitus. Etadbreuia- tionem eiuscum perueneric vltra quaaragefimu diem, qui eft verarum chronicarum, vel propnum ems temi- num fuperiusprxfixum, ideft quadragefimum diem ap pareatprolongari, quadrupliciter mliabis , iecundum quadruphcem caufam prolongationis ipfius,qiias fecun- ^Art. UU. dum Galenii, eft quadruplex, duplex ex partecorporis, "f"' vt virtutisdebilitas,& denfitascompoficionis,ac vifce- rum oppilatio. Ec duplex exparremateria-humoralis fcilicet multicudo ,&frigidaqu3licas ;fcilicetcrafTa, & vifcofa ipfius. Cibabis ergoproptcr primam vberius cumcibis, &potibustemperatis, &cordialibus, quz virtutesin fuis mineris confortant; vircuseninieftcu- rans, & medicusminiiter. dixic Galenus. Confortatio igiturcontramorbum inualefcit- Miniftrabis quoque propter fecudam apprcpriaras medicinas oppilationum vifcerum,qua: fiipra in hepare, & ipleneiunt didtx. Et hic fupra, exquibus propria eft ameos confedtum mel- li e drach.ani.fcenic. & afarum, Et femin. & aqua cu- fcuta-, qua: propna eft feb.infantium,& rarefacicnres po rorum conftipationem. exquibus proprium eftoleum anethinum induplici vafecalefadum, &charna:meli- num , &cum debita fri&ione inunctum, Ercalidas,
iubtilia-

D E FEBRE
fubtiliatiuas; & incifiuas medicinas fimplices, & com- A pofuas didtas, prsdidtorum humorum ad-etjuatiuas re- ioIutionihabiIi,&euacuationi, portquas euacuatiuas ipfbrum muldtudinis, propter tertiam caufam iubiun- gemus paulatim, & per interualla purgantes, & pr<tfe- runt proprias. Exquibus funt fimplices, & compofit;c. Etex fitnphcibuseltagaricus, quem prarcepit Abuhali. dariquotidieadrach.i. vfque ad drach.i.&tertiam cum pulueruatis , & cum mellemixtisfuminir, & femen vrticae poft digeftionem dixic effe mirabile valde <um- ptum, m pulueremelliadmixtum. Vcrum fiacciditei modusfolutionisveiitrisaJiquiscumnoceat, &debili- tet vifcera propter hepar,mi!cebis ei femen cufcuta: pro- pterftomachum, maftichem, & anifum propter (plc- nem, &eius craffitiem; radicem apij ,&fcolopendris, &fortaffeoportet, vtaddaturvltra hoc cyperum cum aqua dc been; refoluic enim febresphlegmaticas. fi vero accidat inde in ammatio,febres compofita:,infra(Chri- fto propitianre) dicentur. g
Peuir»iut Cura quotidiaux febrispropriaeft, qui proprirfpe- ciei, & modoproprio ipfius debetui". Et licetaiiqua (u- perius narratiue fitit dicta, hictameneam fpecialiteref- feramus. Eteft vt in eius continua abfcindentia cau- fam cum adxquatione,& folutiua cum maiori temperie miniflrentur. Et frigida alterantiaintendanturmagis, quam interpolata, & in frigida ex phlegmate falfo.in fri- gido veroex acetolo vitreo, vt in epiala, & * lyparia,qux eft,vt plurimum ex vtriufqueadmixtaecontra, &infa- 6ta. exdulcimediocriter. £t dixtx cibi, & potus fub- tiliatio fiat fimiliter illis. Sitergocontentus inprimis fyrupo acetofo zuccharino, & geleniabin cum aqua fce- ni. ap'j, & trium radicum, & iuleb de zuccharo, & fuc- co granacorum muzorum, & folutionedealoe, hiera, & fimilibus. In reliquis vero incipiatura fyrupo ace- tofo mellinocum aquazucchari, anifi, fceniculi, hyfio- pi, hafce, & procedaturad calamenthum,& origanum, & fimilium, & ad oxymel fcilliticum,& ad fortiora fo- „ lutiua cum colocynthide,& hieris magnis,& fimilibus, habentib. mixtionem myrobalanorum chebulo. fpica;, & mafticis •, ad confortationem ftomachi. Et clyfteres cum eis ex afaro,centaurea,& gumorum fpeciebusno- tis; & fimiiibus. Et ex his, qua: curant cum proprieta- teepiaiam, eft fumptiotrium, vel quatuor granorum hyofciarni cum vino.
In fcbreautem (yncopali humorofa, hcet cura fit dif ficilis, & propter virtutis fuccumbentiam morbo, qux cftprincipalitercurans, &proptercontradidlionem, & xepugnationem earum in auxilijs, virtusenim,quiaca- dir, indicat cibum dandum •, licec humorum crtidorum Orenarum repletio contradicat,quia per ipfum additio fit in caufa, repletio qucque,qua: pra;ter naturam eft, in- dicat euacuationem fiendam, cumcontradicit virtus, quia prx debilitate non tclerat, ad cutam ergo eius me- dicina eft eligenda, & eft breuiter dui res. Prima eff, vt venatum repletto, atque ftomachi enacuentur, vtto- leret virtus. Secunda eft, vt cibus, & potus propter vir- D tutis caulam necefiariam ficdetur, vt confortet, & ma- gis non repleat. Et tertia additur, vt fi quod fit accidens mterueniens,corrigatur.
Primam remcomplentclyftereslenes abfterfiui, & parum attrahentes, & fuauiter, cum ordine miniftrati, ex vemsprimis humorem crudum, & inteftinis paula- tim educanr, & vomitus fimilitercum ipfum educir,de ftomachoj &maximefi cholerafitadmixta, & facile prouocctur. Etdigeftiuain reliquoabundante in eis, &alijs ada-quationem facientia, vt elt fyrupus mellinus cum virtute hyffopi, &hafce,&femi. apij mane, pa- rum denodte, & aqux mellis potus. Et alia ex eledtarijs, & trochifcis (ubtiliantibus abfq-, multa calefa&ione, vt eft fyrupusacetoius mellinus,& fomnus temperatus fu- praipfum; & fri6tiones. deindeadeuacuationem ipfius paulatim cum tolerantia, & fuauitate de venis fecundis: quamquam Auer.iliamdeneget. Etquiadifibluendono cent,quia tales humores ex venis non educunt,imo rae-
PVTRIDA- 130
dicinar laxatiua: funt necefTari:?; quod quidem verum eft fi fint tolerabiles, & quia non funt, & fndtrones facien- dx funr, licet immediate non euacuent, ficut lllar, & ta- men,fi nocet,iuuamentum eft maius,-vt patet, & melior modusinfricandoeft, vtincipiaturacoxis, & brachijs, trahendoafuperioribusadinfcriora-, &illudcum ma- nibusafperis.vt mantili abradentecutem.donec calefiat cUtis, & membra, & eis dimilhs tunc redeaturad dor- M " dHI t* fum,& pcd:us:deindereceatur ad crura, fecundum ordi' nem ^rimum •, & vigilia-ita, quod xquales fint fomno, vt quod digeflit iomnus fupra digeftiua fadtus, refoluant fridtiones, ac euaporent vigilix.
Secundam rem complent panis calefadtus in «^ino vinofo, & odorifero, temperaro,tempore calus virtutis, fyncopis datusinquantitatetemperatus, vtfpiritus,& «^irtutes reftauret, in repletione non addat liipra quam alius potus, & cibus non conuenit vfque ad decli- nationem: nifiaquahordei, vel panis infulus in luleb, autaqua mellis, maximecum crudishumorib. nutrian- tur,paulatim digerendo eos, vt Galenus dixit. nififint
putrefidli, quo cafueft defperandum, (X maxime fi
m eorum vifceribus apoftcma exiftat, atque calus virtu- tis maximeeft nociuus. Neceflarium eft,vtconfideres diligenter pulfum habentis argritudinem hancfitmper.
Etcum videris debilitari , cibaeumpaneinfufoin vi- no cotnmixto,antequamcadat in fyncopim, quodfiin eamincidat, erismaximeinculpandus. Cumenim_^> adiutor naturx fis, &tuainterfit, vt futurum pericu- lum omnino prohibeas ; vel faltem competentiadmini- culo tolerabilius fiat, expedit neceffario, vtiam ante_> prxcognofcas, & bene virturis cafum , quater.us poflis cius periculofo cafui prxuenire. H .Tcenim funt Hip- poc.prxcepta , qua: maxime tanquamdiuinafuntftu- diofius obferuanda. Accidentia vero, qu .T fuperueni- rc confueuerunt, funt fluxus ventris, fitis, grauis dolor capitis, fubeth, & fimilia, propter primum mel quo conficitur hydromel, tantumdem amplius decoqua- tur; & venter cum flypticis emplaftretur, fitis extingua- turcum fyrupoproprieacetofofimphci, cum aqua tepi- daomnitempore, &vtGalenusiniunxit, cumfrigida in .-cftare, tamen tutius eft cum tepida. Alijs vero proui- fumeftfupra.
Cura febris fyncopalis didtx fubtilis, eft tres res. pri- De ma abfcindit caufam. fecunda fubalterat febr.dy fcrafia, & refiduum omne adxquat. tcrtia virtutem cadentem exigit,&confortat. Primarnrem complentpharmaca folutiua,& medicinx;mox cum a-ger videatur anguftia- ri, & debilitari, antequam perciuscafum in fyncopim adeorumtolerantiamperducatur. Inquitenim Hip.me 4u0n.1t. dicari in valdeacutis eadem die expedi[;difFerre.n.in ta- libusmaIumeft.Sintautempharmaca,qux|uauirerfol- uant infrigidado,& ftypricando, quatenus refolutionem prohibeant, atque fy ncopi m, & confortenr, qualia funt exfpeciebus myrob.eledtario de fuccorof tamarindis, rhabarbaro, & fucco granarorum expreflbrum cum ptil piseorum,& pfylhj mucilaginibtis ; &fimilibus.Secun- dam rem complent fiigidx mcdicmx, & ftypticx cum proprietateconfortantes principalia membra, interius, &exteriusminiftratx. Interius, vteft fyrupusdenenu-
phare, trochifci de camphora cum aqua coriandri, 6; ^
fimilia. F.texeledtanjs,vtefteledarium degemmis,ca- lidismedicinisfubtradis, triafandalis,diarhodon frigi- dum Genonis,& fimilia. Et medicina: tales bezoarticf, vt eft terra figillata cum aquacoriandri, qux ventofirari eius refiftit, & theriaca proprie cum iuleb rof. Exrerius vero, vt quia pedhis, feu cor, & hepar epi themeturcum fan dalis, fpodio; & camphora cum aqua rofata. E t cere- brum cum oxyrhodino, vt neocumtum venenofitatis a ferepellanr,febrisinflammationeextin(5ta. 1
Tertiamrem complent cibus, &potus; cibus ex pa- necum vinotemperato cum aquarofa. hora fyncopis. Et vberiorcibatioante, &poft, cumcibisfrigidis, ex carnibuscoraialibus, vtperdicum, fafianorum,^^, auium prxparatis in geiea, vel cum aceto, acrefta, &
Mcfu&. R.R. 1 fucco

FRANC. DE
ftcco granatoium, cum prunis, & fimilibus. Etcx illis eft ferculum nominatum romana,fiue limonia. £t po- tusvini fubtilis lymphati cum frigida , & mfrigidau cum vmo. Etconueifioregiminisinalijs ad finsilia. Deindefubiugcmus inedic:nas,& propnas,& expenas. Symfui Syrapus digeftiuus phiegmatis. Recip- capil. ven. fkftgml. hyflopi, hafce, meliffae, bugloffjj, boraginis, endi. bede- guar. ana M. i. trium radicum refidenrium in accto ana. vnc. i. !iqui. thymi. ana. vnc. lemis, paff. enuclea. cor. ra li. capparo. radicumfcolopendiiseanaM. i.cice- rum rub. M. i. florum boraginis, & bugloifr, rofa. vio. ana vnc.i. cyperi. drach. iij. hordei. I 3 . (chaenanthi. vnc. ij zuccharilib. i. geleniabin vnc. iij. diaooragmar:,dia- buglolfati,anadrach. ij. aceti , prxdiclarum radicum. vnc. iij. Etaromatizeturcumligno aloes , cinnamom. anadrach.ij.fpic^.fcrup. s. Dofis. vnc.ij.in aurora cum tepida. Materia cnim fimplex fimplia indiget digeftiuoj compofita vero compofito. gfmfus Syrupusadphlegma filfum ex infedlione cholcra:. aiiMerma. R ec ip. fumiter. endiuix, cufcuta:,abfyrithij, thymi,agri moniae, fcabiofe, bedeguar, lupulorum vio.roi.ana.vn. i. hordei,cicerumana. P.i.corticum myroba. cicri. vnc. i. fucci boraginis,& granatorum muzorumana vnc. ij. zucchari. lib. i- zucchari viol. vnc. iij. aceri , pi sdidla- rum radicum. vnc. ij. aromatizenturcum (andalis, fpo- dij ana drach. vna. cinnamomi. drach. ij. Et fyrupus de fumoterrae nofter eft proprius. Et de epythimo , cum eft ex aduftione caufatum, cum fucco fumiterra'.
Syruptu Syrupusadphlegmadulccdigeftiuus. Recip. hyfio- *ipUUfm* pj, meliffe, capil. ve. boraginis,& bugloifa: ana M. i. li- Mct. q a i, vnc. i paffularum, hordei, cicerum,anapartem i. lupulorum cich.Texana. M.i. fchanantht- vnc. ij. flo- rumronfmarini. vnc. feinis. ani. faeni.acori. eupatorij. ana vnc. s. radicum quinque communium in aceto. an. vuc. i. zucchari,geleniabinanalib. s. radicum acetofs. vnc. ij.atomatizenturcum cinnamo. vnc. ij.
Sjrujms Syrupus ad vitreum nhtegma. Recip. hyflopi, cala- td vttrmn menthi,origani,hafie,ftcechadisarabici,meliflkana. ^ j fl orum rori/inarin.', bedeguarana vnc. i.carui, afa- ri.ameos, cinnamo. ana vnci.radicum.v.communium corticum capparorum anavnc. i. nigella;, typeri, ana vnc. s. mellisdefpumatilib. s.geleniabinlib.s. iceti (ci- litici ana vnc. iij. & aromatizentur. Reci. cinnamo, ga- langa:. ziugib pipecis albi ana vnc. ij. fpicic. dtach iem. fandalorum. vnc. i. Etconuenienseftfyrupusnofter de ftoechade, fi non prohibeat febris. Ettrochifcorumfpe- cies ,feoundum diuerfitatcm fpecierum , funt conue- nientesin ad^quatione materia:, quasin ancidotariodi ximus. EthieriRufin. Galeu. hiera Logodionis.
Ad purgationem autem iftorum procedes cum deco- dlione hafce,& epithymiad phlegmaacerofum,& pon- ticum, cum puluere agarici, & turbith, & polypodij ad phlegma falfum, cum decodHone tumitcrrx , puluere aganci,& myrob. citri. & hiera Gale. & Rufi. Ad phlegma dulce cum deco<5lione lucci herbarum cum rhabar.&agarico,dk decodtione eupatorij , aqua ftu- ] <£tuum,&fimilibus. Adphlegma vitreum cum deco- &ioneft£chadis,&hafcecumagarico , colocynthide, & fpeciebusgummorum. Ethieracolocynthidis, hie- ra Logodionis, & Hennetis. Etpilulas funt conuenien- tcs huicintentioni,quasin noftroantidotariodiximus. Exquibuseligesfecundumfpecieiexigentiam , fpecia- les Heben. Mefue.
Medicinaconferensinfantibus febrientibus cum fi- ' ti. Recip. fermenti piftorum infufi in aqua , & colati poft duas horas. vnc. i. fpodij. fcrup s.&quartum. fcru i. de croco,& zucch.tabarzet ana fcrup. i. Confician-* tui ,& denturin potucum vnc. iij.aqua?,quoniam fedat febres eorum,& aufert fitim.
Decodtio conferens frigori, & rigori cum Iblutione materia? facientis ipfum. Recip. hiera:. drac. i. turbith. drac.x. myrob. nigrorum, eupatorij, ana drac.v.falis in- di. drach. iij- bedeguar, fuchahaaua drac.inj.anifi drac. iij. terantur,& decoquantur cum aqua apij, & fumatui
PEDEMON-
deeainpotuinquantitatc, fecundumneccffitatnn, & aliqui addunt pra-dictis fpici drac. i. menc^ ficcx. drac. iij.radicum lilij. drac. vi. & mforma trochifcos cum fuccoeupatonj.
Emplafttum conferens ad debilicatem fecundum Abuha. qi. chama:meli. vnc ij.mafti. vnc.s. mellis.vnc. ij. decoquantur cum vino. vnc. ij. Et fi cecident appe- ntus, melius eft, vt adminiftrerur vinutn, in quo deco- 6ta luntchamamielum ,dadlyli, melilotum ,&.ab(yn- thium, <k fi non interius, fed exterius fupra os ftomachi applicenturcum fpongia.
frochifci de abfyn. conferentes quotidiana: infepa- rabili- Recip. afari,fem.apij,amygd.ama. fuchaha, be- deguar. fuccieupa. fpica.', mafti.ana. vnc. ij. florum ab- fyn drac. iiij. Conficianturcum fucco abfyn. & mfor- mentur in pondere. drac.i.Dofis.drac.i.cum fyrupo ace. &aquageleniar>in.
Deicriptio inedicina:de tutbithconfcrens ei in prin- cipi. iji. zingib. mafti. ana drachm. ij. turbith ficut al Zlh. ' "' cohol puluerizati. vnc. x. zuccha. tabarzet, quantum omnia. deturdeeoinnoilequalibetaur. i. quando na- turanoneftlenis.Cumenimfuerit lenis faltem in die- bus non indigebiteo,& eft Abubali.
Decodtio oonaad phlegma falfum,in quo vincit cho lera. Recip. eupatorij, drach v. radicum lilij, radicum liquiritia-,ameos,anadrac. iij. fem.apij,& fcen. drach. iuj. fem. communium. vnc. ij. rof. vnc. v. decoquantur inaqua,& fi visfyrupenturcumadditionezucch.tabar- zec.dofis omni die vnc.iij. Et aliqui addunt bedeguar,ad fuchaha, abfynthij,& paflularum ana. vnc.v. Etetia ali qui addunt fuccigranatoiu muzorum Iib.s.& eft vrile.
Confedtiotrochifcorumad prolongationem eius. Re cip.rof.drac.x .mafti.fcEn.fem .apij fem .endi.fucci abfyn- th. fuccieupato.omniumanadra.iij.fpodij.drac.v. &fit dofis.an.dra.iij. vfq; ad v. geleniabin cum decodtione fe.
Confedtio alia trochifcorum laxatiuorum ad ldem.
Jt. hier? (ucci eupatorij,abfyntluj, fuchaha , bedeguar ana vnc-v. fem. faeni. apij,ana vnc.iij. falfs naptici,fem. cufcut£,berberisanadrac x agarici drach. xv. crocl ifc. derof. drac xx. turbith. drac.xxx. fiant ex eis trodhifci. drac.i.& 5.&da.i.pertertium. Serapio inquit.drac.i.fe- mi. hyofcyami data cum vino curat febrem epialam.
Confedtioaliorum troch. ad idem. Rec.aloes.myro. citrin.rhabar.mafti.fuc.eupatarij,ab:ynthij ana P.i.cro.
P. i. & 5. Conficiantur,&adminiftrentur.
Syrupus ex muentione noltra conferensad feb. chro- Sympw- nicas phlegmaticas , cholericas , & melanchohcas-, *dfth.tur* quarum difficilis eft eradicatio, cum debilitate ftoma- chi, & oppilationibus. Recip. Succi blet? mi. fucci en- di. aceti, paflularum ana lib. 1 fucci mente, fucci buglo. anahb.5.aquxfontis.lib.ij. in hisrefideant. 5.radicum communium ana vnc. i. radi. fcolo. & lupulorum ana vnc.i.capil. venc. bedeguar, corticum capparis,cymatu & corticum tamarifci ana vnc. .i. ani. fani. afari, cufcu- t^, althe?,ameos,andacoch^,lingu^arietis,pentaphyl- li ana vnc. femis. cymarum fch^nantlu, cinnamo. ana. vnc.femis. fem. communium-, corticum citri, ana vnc. ij. hordei, cicerum. ana P. i. folliculorum fen$. funnter- rx,ana vnc. femis. Deindedecoquantur vique ad con- lumptionem medietatis pofteacolenturcum expreffio ne,&co!atura:addanturpulueriszuccha. lib. lj gele- niabin fpice, ligni aloes,garyophyl.an. vnc. v. folij nucis muf. ana fcrup.ij. cubebarum, fandalorum, citri, fpodij anavnc.ij. Dofis vnc.ij.cum calidainaurora. Et eft efficax,& expertus, liberans (fi Chriftus voluerit.)
De med. feb. cholericarum, & primo de tertiana pura. Cap. 4.
TEi tiana eft febris accenfain cholera purrefcente, quapropter, & quia exacei batur per tertium , di- daefttertiana,prourdiCtumeil fupra. Recipir autem diftindtionem duplicem,eflenrialem fcihcct & acciden- talem Eilentialcm pnmo ratione lua: caula:, feu matc-
tix di-

I
DE FEBRE
fis diuerfificafttis eius fpeciem,eo qacd diuerfificat eius «(Tentiam, & accidenna, atque t auiam, vt infra patebit. Cum emm cau(a cius interu>r,&immediata in quaac- cenditur, fir cholera putre(cens - , aut eft pura, ratione cu- iuspuradicetur •, autnon pura , aquadiceturimpura, quam Hippo. vocauitadulterinam ln fuo regimineacu- toru m, vt qnia fit m putredine cholerx mixtx rhlegma- ti, fubtili, velcra(To,commixtionepartial! ,& vera - , ex qua vnus humor m Ipecie refultauit, vt efl; cho'eraci- trina,& vicellma, vnum paroxylmum facienseflenria, calore,&ngorenondiuerfun , vthemitrita;o. Cuius caufe funt dux materix, & diuerla: m fpecie, vt pluri- ftinm chi'lera, V phlcgma, (eparatx fecundum locum. Et (i dicanuir commiihe funt lecur.dum vicinitatem_j comrnixti, nonlecundumparcesmaterix-, &proinde duosdiuerfos paroxylmosfuntfacientes, vt infracapi- ttilofUo dicettir. Cum autem choicram puram dice- tiius, rubeam intel lgimus non nigram . Cum (it cau- la febris quattanx, vt in:"ra patebit ,non viridem vt pra- /Inam, & xruginolam,cum feb.non facit,vt Htppoc.di- xit. Et (i facit,mortalem facit,proptec tua naturam vene nofam,corrumpcntem naturam noftrt corporis,& pro- prie fi natuta nonfit xquiuoca, vt dixit Auerrois.
Accidentalem autem recipitdiftindtionem ratione_> fui motus ad afrlidtionem continui, vel interpolati ,vn- <leeft duplex, interpolata fcilicet, &continua. Interpo- ■lata eft,quia in fuo motu ad affli£honem,et exacerbatio- netn partium interpolantur cxat erbationesipfius quiete veracadente m mcdioearum. Continua vero eius eft duplex, quxdam proportionalisilli, quxin quibufdam periodis partium, licetfirnus exacerbari mamfefte ap- -pareat; tamen m exacerbationibus non deficit,donec to- taliter con(umatur; licetinexacerbationibus fuis tepe- -fcar, conueniens, & differens ab mterpolata, vt in prx- cedenti capitulo didtumeftj cuius nomen eft tertiana 'continua, Ahaeft, qux proportionaturmagisfynochx, eo.quod, & fide cholera fit, &plurimum per tertium exacerbatar, tamen quia exacerbatio, feu accenfio calo- ris eius, & tepor, & etiam manifefta medianteartifice Tnedico (enfitiuo,iudicabitur effe de genere fynochx ve-
Uoundum »ab-■!scjaibus, &male. Nonenimfeb.acircuitione paroxy norumrngenere,fedinfpecieponiturjledpo- trusa nv tena, & effenna, vtdidumeft (upra:perquam enam tit cognofcenda, ficuthomo per propriam for- mam, ficut docuit Galen. & etiam eft curanda, vt infra patebit. Hxc autem eft caufbn verus degenere tertian? dicendus, non de genere (y nochi; valde enim ambo dif- ferunt, vt rn materia, & eftentia, qua eft etiam differens ^prxdidtispofitione materix principaiiter, vtinprin- cipiodictumeft. Interpolataenim eftincholeraputre- fcente extra venas, vt in carne, & poris cutis. Conti- nuavero propordonaliseftpnnripaliterin cholerapu- » trefcentein venis diffufisper corpus acorde remotis. Caufon vero eft in cholera putrefcente, & m ulta m ve- nis partium vicinantium cordi,vt in venis pulmonis,ca pfulacordis, oreftomachi; & mpartibus hepatis pro- ; pne; autquiatalischolerxpofitioaccidit tertianxnon diuerfificanseifentiam eius,autaccidentia, neque cu ram in fpecie, (ed (olum in quanto, tahs diuifioacciden- taliseftdifta . Etcumcaufaeius tntenorex lam didlis fit nota, exterius caufaeius fciendum eft, quodeft con- uerfioregiminis inommbus non naturalibus rebus ad calidum, & ficcum.
Oejt^ah. Signa. cognitiotertianxfimpliciter,&abfolute, ex iam diftis eius caufisaffumiturex fui eflentia, & acci- dentibus proprijs, & circumftantijs confimilibus. Cau- fa vero exterior elt manifefta, (altem ex relationeaftan- rium.vel i nfirmi. Interior, quia cholera generata ex prx- cedenti resimine accipitur, & exde corpore exeunti- bus, fua effentia qiioque cognofcitur a qualitate caloris.
AuiditU <l u ' acutus,& mordax. Et proprijs accidcntibus,quefunt . at j. Iones &quaiitatesmutatx,vteftdolorcapitis plerumque, & quandoque alienatio, vigilix, ficcitas la- biorum ,cumbo:horapparcnubus, & tilfura in eis, &
PVTRIDA. 131
l oris amaritudo,& ficcitas eius, & firis vehemens,angu- ftia, & inquietudo,& naufea, & in pluribus ficcitas ven tris,quoniam fuperius cholera tedit ad fubcutaneas par- tes ex circumftantijs quoque confimilibus,& pari etiam illis, quia fit in complexione cholerica state luuen- tutis, forma corporis tenui, confuetis in calidis, ficcis,& indixtaconfimilitemporextatisconfttiutio- ne, & aere, calidis, & ficcis, & multiplicatio eius runc temporis quando accidir Hxcautem figna d <5ta tertia- namfebremindicanteffepuram ,&veram jadeovrin- tan tum a veritate fecedat, inquantumaliquid eoi um de- ficit,vel aliquid admifccatureis.
Cognitio autem teitianx purx, & non purx ex fignis S-in.pwt, diftinguentibus inter eas habetur; qux funt,quoniam in purafignafuntpurx choler^ in exeuntibusapparentia, vt quia vomitus eft cholcricus, & citrinus, incenfus, & fpumofus, & fimiliter egeftio, & vrina eft ignea, & fub- tilis. Et incipit paroxyfmus eius cum rigore parum du- j rante, & cum vomitu cholerico plurimum.&calorcito extenditura corpoie adextrema adhucfrigida , &au- gmentatur cito, quia venit ad ftatum,& cft acutus,mor- dax,citoqjre(oluitur,&declinatcum fudore plurimum, vel tepefcitabfq;manifeftaeuacuatione, vtquiaconfu- maturin horisquatuor paroxyfmus, qui minoreft,& in duodecim, qui eft maior, quod fi addar, eius additio fe- cundum plurimum peruenienseft ad horasvij. Etpul- fuseft velox, &frequens valdclicetin principio fuerit coar^tatus, & incrementa circuitus ipforum, paroxyf- morum feruantes fccundum ordinem . Tempusdura- tionis vniuerfalismorbi non extenditur vltra paroxyf- mos.vij.cum non mterueniar crror; 1 irto quandoq; con- fumitur totum in vno paroxyfmo, & facir. Et quandoq; V"""- complet primum fuum augmentum, & ftatum in pri- mo paroxyfmo, alium declinando propter fubtiliratem, & paucitatem materix. Et in vrina eius cito apparet di- geftio, vel in quarta, vel tertia, & accidentia fuperius di- tta funt multum intenfa, necaliquod fignum prolonga- I tionis ex his, qux diita funr fupra exiftir.
In non pura vero egeftio apparet, quod eft,quia in ex- Si^va impu euntibus phlegma cholerxinuenitur permixtum valde. Et vrinacitrinitatisremiffx, fp1ffxfubftantix,nifi oppi- latio contradicat. Et paroxyfmuseius incipit cum hor- iipilationedurantemultum, & calortardeextenditur, vt perueniat ad augmetum, & ad ftatum,nec cum ^qua- litate venit, & eft obtufus, vel minus acutus habens di- uerfitates,& tardius refoiuitur,& declinatcumpauco fu dore, vel tepelcit, vtquia confumattirfm plurimum in horis.xiiij.&fecundumplusinxxx. nifi addatfupra il- las, q> fi a'.1dar,eius additio ent vfq; ad horam fuam, qux eft 36.vt Gal.dixir. Etex riicquieicit, vel tepefcit,donec compleanturhorx48.induobusdiebus comprehenfx, poft quos incipiente (ecunda die ad (ecundam exacerba- tionem mouetur,&quantomagisproIonganturipfa,e- tiam eius cxaceibatiolongior erit propter (ubtilis partis materix refolutionem velocem ;&proinde vniuerfahs durationistempuseritlongius, vtextendatur vltra vij. penodum, plus,& minus (ecundu permixtionem phleg matisdiuer(am. Etpluseft minoris velocitatis, & fre- quentix. Incremetaquoq;circuituum inuafionisordiqe non tunt feruantes, imo quandoq; anticipanr, quandoq; poftponunt,quandoq;axjualiter inuadunt,etiam in rcm pore vniuerfalium vno. Etin vrinatarde apraretdige- ftio. Etacc'identiafupetiusciid:aeruntremiffa,& intie- niturgrauitascapitis mulra,& (ubcthcumomnibusfi- gnis pluribusprolongaticnisditSis.
Cognitio vero iptiusinterpolatx, &continux ex fi- gnisfuperiusdiftin&is inter easfumitur, qux poflunr colligi exprxcedenti capit. Et breuiter (unr quod eft , quiainterpolataincipit cumrigore, pun6fionein cutein primisdiebus. In proceffu vero cum horripila- tione, fecundumcontrarium quotidianx, & quai tanx. Et declinat cum (udore copiofo, & vomitu, &quan- doquecum fiuxu ventris, & vrina fubtilis (ubftantix,
& claras tin&urx. Pulfus vero eft velox abfque mxqua- Mefii*. RR 3 litate.

FRANC- DE
lirate. Contiiuia vcfoproportionalis einon incipitcum rigore, nechortipilatione , (ed cum rempore quodam extremoru, & pulfus coar&atione, & eius calor acutior ell. Et accidentia di&a tertianx vehemetjora luntquam inprima: nectepefcitcum aliquamanifefta euacuatio- ne. Et vtina turbida, & pulfus diuerfus, & inxqualis, & f.dfin.*}. eft periculofior,quam interpolata, vtinapho.Hippo.di- xit,iicet minus,quam caufon propterimennonem calo- ris in interioribusmagis, & accidehtiumautteritateex Caufo du- malitia (us cauft, & vicinitateeius ad cor. Quicumfit ptx. duplex verus, & non vorus. Verus quidem a phlegmate falfo fit in prxdidris partibus putrefcente. De vero, qui decholeraputrefcentein prsdictis partibus fit ,prius fi- gnaponamus fummatim, quia fuperius pofita funt di- Iperlim, quamquam Auer. velkipfum ex putrefadUone non fieri, quod arbitratus efl proprer aptitudinem cho- lcra: ad inHammandum,radone (u.i- complexionis, & ra tioneloci, ieupofitionisinlocis inHammabilibus valde; fi enim fangais id efficit, multomagis cholera cura poi- fit multa in corporeabundare prout in caufone ponitur, & temporisTufficientia adfit ad infiammandum. Et Iicet efiepoffit, nontamenerit inflatnmatio correipondens fux natur^ intenfiux-,quemadmcdum (iex ipfiusputre- dinefiat,& funt talia iigna, quia cholers drymis ldcli a- cris, & multx.
De figmi Signainexeuntibus funtapparentia ,&vrina eiusad cMfimsvc- v i tnni '[ gL -adumcitrinitatisperuenir, vtcolorcapilloru croci. Etregimen prscedens inacutis,&motus eiusad aftiiitionem,&afcenfionemcaloris,& rcporcft infcn(a- tus calor acutior cxtcris creicens apud moram manus, cu in pracdidtis diminuatur.Accidentia tertianx funt ve hementiorain eo,quam in tertiana continua. Ex quibus eft iiccitas linguar, & nigredo fubfequens, & multa fitis, 4.. api». s 4 . mfi tuffis modice prouocata,vt Hippo.dixit in apho. Et ptililis erit maioris velocitatis, frequentix, & inxquali- tatis in diuerfitate. Et eft penculofior,maxime fiin cir- cumliantijs contrarijs fiat, vtincomplcxione frigida, & humida, in pueritia, &ininfantia- In fenedirutemagis propter dcfeclum naturx, & elongationem magnaab t.aphi. 14. jpfa. Vnde Fiippoc.in apho.paruuseft calor ,& propter 3 .«/>/«>. )i. j^ Qc ^ n fbus febres non funt acutae^frigidum enim habet corpus. Et alibi.Senes plerumque iuuenibus minus fgro tant. Si veroeisaliqux sgritudinesacuta; fiunt, moriua tur propter naturx-defedtum non valentis pugnarecum scgntudine,nec tolerareauxiliaexcedentia conuenientia ilii.Et crifis eius eft cum tremore, cui alienatio luccedit, & hoc propter motum cholerxde venisad extra, & ex- panfionem eius ad fenfibilia membra, vt expe!latur,qua tremor fequitur,& quia in motu fumi refoluuntur peten tes cerebrurnalienatio fit; qux folucrcdicitur ipfum, eo quod cum ahenationefit expulfio materii cius,aut cutn vomitu,autHuxu ventns,aut fudore,aut fluxu languinis nanum, cum eis fueritafTociatuin peccatum fanguinis, cui impetum cholera prsftet fimul cum febre.
De figws Signaverocaufonisnonveri,qua: Hippoc.dixit,funt caufoms ni £g na phlegmatis falfiln prxcedenti cap. di&a. Etma- gnitudo febris, firis, &alioruin accidentium plu(t]uam conuemunt phlegmati tali in locis alijs purrefcenti, proutfupraincapit. generaliscurationis eft didtum—t;; minustamen, quamexfactocxcholera. Itavtfolutio ventris, & cafus appetitus, minus in eoaccidant quam in choleiico.Ita, quod fi infantibus accidat, abhorreant mamillam. Er fi quid de ladtefumant, in ftomachoeo- rum acefcat. Et quandoque eryfipelas in facieaccidit ha bentis ipfum ,qux eft communefignum vtriufque. Et curn addit fortior eft in choIerico,& in phlegmatico ma gisperdutans.
Denrx ur 1« cuta tertianx duplex eft intentio, feu iudicium,feu e. regimen,commune,&proprium.Commune,quodom ni fu.x fpcciei communiter conuenir, & eftquatuor rcs. Abfciflio cau&, alteratio febr. diarta- ordinatio, & acci- dentium corredtio. Caufxabfciffioin duobusconfiftit in digeftione, feuadxquatione, & ipfiuseuacuatione_j. Adxquationemcopjenc inedicinx minoratiux,fi in ma-
PEDEMONT.
E reria fit multitudo, & alteratiux refidui 1 . Minoratiux funtproprie vomitusquotiefcuinquecholera adosfto- De • machi feceritimpetum,naufeamprouocando,&maxi- tmts. me in principioparoxyfmi. Et fi declinauerit adinte-
ftina. quia mordicarionem 111 eis fccennt clyfieres,C< }
phartnacia lenitiua fuauiterfoluentiaabfque motu, & caliditateinducenre ebullitionem in ipfa,&abfquepon- ticitate, vtmyrob.funt,quoniamimpediutdigellionem inrefiduo. Exclyfteribusfunt, quxfiuntexmahia, al- thxa,iuiubis,radicibus lilij,prunis, febeften, &oleo vio- Ia. fucco ficlx, & parum falis.
Ex lenitiuis pharmacis funt fimplicia, & compofita. Len ' t!u * Et fimplicia funt, aqua hordei, fyrupus violatus, & vio- lx conditx cum zuccharo, tamarindi infufi in aqua dc nodte, &de mane colentur, & diflbluanturin eis fira- coft, aut tereniabin , aut aqua duorum granatorum , & xneliis cafix fift. cum aqua hordei, & infufio prunorum cum aliquo prxdictorum, & mucilagine pfyllij. Auicen. p docuit lneisadminiftrari aliquidrhabar.adconforrario nem ftomachi,quem prxdictaiiabentdebilicarc.ncccft curandum, fi non prxcefTerit digeftio, cum calida fxt de fe fubrilis, naturxobediens, & (ecundofit paucx quan- titaris. Decoctioalubleb cum tereniabin,&paflulis enu cleatis,& fimilibus. Etcompofita funt,quxcomponim- CmprftA. tur exprxdiClis, vtaquafrudtuum,quamquam Abuh. lllam doceat poftponenda efle vfque ad hebdomadam, quod eft,quia ibi loquitur in feb.cuius materix digeftio, &minoratio difcrepetab intentionefcb. &infrigidan- do, cuius contrarium eft hic. Etlicetgeneraliter dicen- doomninooportcat, vtpoftponatur, vfqueadhebdo- madam,illud e(t,quiacuin fbluet, &infrigidet fimul,& humorfoluendus fitfrigidus, non potentaiiquo modo efle digerens, vt apte minui poffit ante hebdomada per illam,imo cum fit frigidus,inctudabitur, & non minue- tur, licet infrigidet feb.poft hebdomadatn vero data feb. infrigidat, & materiam fi non minuat, faltem leniendo adminorationemdifponit. Etexilliseftphlebotomia, C ficumpeccatofanguinisfueritcholera, & vrinarubca fuerit,& fpifla, & virtus, & xtas confenferint;vel alia il- li proportionalia. Sed oporret, vt prxtermittatur in prin cipio vfque adrres paroxyf. donecaliquadigeftio rn hu- moribus fadta fueut a debitapermixtione; quamquam enim fit rninoratiua, & proinde licet in priticipio poffit concedi; tamen propter peccatum, &dominium chole- rx, neeffr^nifetproprer euacuationem fanguinis voluit Gal.vt in principiodimittatur, donec infpiflcrur,& per- mixtionem cum fanguinerecipiat cholera,vt fimul eua- cuetur cum illo.
Necoportet vt moueas in die periodi aliquid, nifi pro pter neceflitatem, deinde prouoces naturam cum diure- ticis frigidis, & rarifica poros cum oleo chamxmehno,
& aqua calida, qux funt altcratiuse.
In refiduo adxquationem facientes funt fimplices, De HgtjR. & compqiitx, & fimplices funt granata muza, & accto- fa, & arancia,& fucci ipfbrum cum zuccharo. Ex com- pj pofitis autem eft oxyfacchara , &fyrupus acetofusfim- plex omnimanecum frigida fumptus, fi aliud noit_j prohibeat, ante paroxyfmum per tres horas, "^Vclqua- tuor, & in proceflu cum emulfione (eminum frigido- rutn , diureticorum fi inflammatio intendatur ,
& poft ipfum per duas horas aqua hordei fumpta, nam quod inficitilludhocabftergit, &lauat, quarepoftpa- roxyfmumetiam detur, *"Yel m ipio fyrupus acetofus de radicibus cum geleniabin fecundum exigentiam_j caufx,& breuiteromniaacctofa, Inquitenim Hippoc. Vniuerfaliter autem aceti acredo eos iuuat, qui chole- ram habentamaram, non autem nigram. Choleraau- tem euanefcendo in naturam phlegmatis transfertuu cum abaceto rctrahitur , & altera adxquata materia eius euacuationem plurimum complent medicinx, qux cum eradicatione illam euacuanr, quales funt me- dicinx Iemtiuxprxdidtx, in quantitate augmentarx, & DefiMtA- pharmaca abfque multa caliditate foluentia, vt rhabar- ba.maxime myroba.citri.chebuli, agaricus, & aliud fe-
cundum

wl .
DE FEBRE PVTRIDA.
i3Z
cimdum mixtionem tnateria:, &quancioqueexpedit il- iis affociare diagridium i n robuttis corporibus, fu tamen rcdtihcatum ,& mixtumcum iyrupode nenuphare,de pomis ad frangendum caliditatem eiusrdeinde dabis diu reticafrigida, & calida temperatt. lAittrttw. Aiterationem feb.complent frigida, & humida, inte- rius, & exterius, &peromnem modum approximata, prout fupraincap. generalis curationis eit di&um.funt cnim m hac febre maxime neceifaria, cum calorem na- turalem, & fpiritus dilgregenr, & refoluant furiam cali- ditatis ip(ius,& inquietudinem corporis,& alijs acciden tibus,quos reducunt,& congreganr. Quapropter Abuh. iuflit poftparoxyfmum pedes in aquam frigidam muti, ad quod etiam lomnus adiuuat poft cibu conceifus ; fint tamen calida adminiftrara fecundum cano.prarnotatos. Et exappropnatis eftandacocha cum paties rertianam fumit tiia ex folijs eius,aut granis ipfius,quiaalterabitur circuitus eius feb.& lingua; arietis,& plantaginistadices trescum vini vnc.iij.vel iiij.bibantur feb.triangulae.i.ter tiana, & fandaliconferunt ei,& caufonj,& proprie albi. Et cucurbita, & aqua hordei infrigidatiua, & humed-a- tiua elt febrium. Et datur in calidis pura, & in frigidis cum apio, Sc foe panis abultits eit infrigidatiuus, & con- uenit caicfadtis, neque calefacir, neque oppilat, & nenu- phar eripit caliditatesafe. EtexilJis eft vngulacaballi- na, &propiieaquatica. Etiuccusplantaginisdepura- ta: in quantitate. vnc.iij. ante paroxyfmum per horam, ficutdixit Diofcorides. Ettres pedespentaphyllicum tribus verbenxcontriti,& refidentes in vino Grxco an- * cum mh- tiquo per noctcm, & colati * mane, & fumpta colatura anteparoxyimumperhoram. Et fumexpertus muito- ties in fimplici, & iimplici,& duplici.
Dutta:autem ordinatio completur cum cibis,& poti- bus proprie, qui in qualitate funt frigidi, & humidi, in- iipidi, vel acetofi, quales funt ex granis colletSlis, vt hor- deo,&(uccuseius,& expaneablutocum frigidaplu- riesproutconfuetum eft Gallicis, vcl decodtio in aqua cum zuccharo, proutconfuetum Lombardis, & hoc vt frumenti,&fermenti, &etiam falis,(i(itibi caliditas, exttnguatur. Etexchondro,vel liri,prout cofuetum eft Ianuenfibus, & maxime in acutis, & incenfiuis, in qui- bus fubtiliaaduruntur. quapropteraliqui faretiam mini itrant,quod reprobamus, cum enim oppilatione non di- gerat,necab(tergat, (ed potius augeat, cuius contrarium debetcibusfebncitantiumagere, (icut Hippoc. & Gal. monftrauir, &exfru<5hi,vtfuntcucur.cucum. citruli, pruna matura proprie,iuiub«E,febeften,mora cel(i,& ac- cita-,granata acetofa, & muza, limones,aracia, & melon Indus quandoque. Et enim maximi iuuamenti in extin- «Sione incefionis. Et cum hoc quod patutn nutrit,& fol- iur,& prouocat,& facit (udareadiquando materiam,& alleuiando naturamacalorisincendio, quate conforta- tur, & corporisfuperHuitatesalteratas vmuerfascxtra- clionemouendoexpellit. Etbreuiteromnesinfipidi, & acres nnn dulces,quoniam in choleram conuertuntur;vt
B
Ditu.
^ dtibus,&herbis,&fimilia. Si verovltraprolongabi- tur, procedas ad latuseius craffioris dia;tx fecundum plus, & minus, prout fueritexpediensillis. Etproinde dabis auiculas paruas, extrema pullorum, tefticulos gal- lorum ftouorum nondum coeuntium. Coeuntium e-
nim teftes acquifierunt lnfectionem, &<, : malum odo-
rem a (permate,] & fi fint perfedtiores, verum eft in fua propriaadtione generationis,quamdiu funi viui,non ta- menin nutricationis virtute, &cerebrum ipfarum, fi naufea non fit. Et vitellaouorum recentium alrerata m decodtioneeorum in aquahordei, velaliacutnprunis, acrefta, velgranisgranatorum, & fimilibus,& cum hu- meCtatione ipfarum.
Oportet autem, vt in exhibitione prsdidtorum cum gradatione procedas, vt in principio tenuiter, & in aug- mento tenuius, & in ftaturemiffecibes. In declinatione verovberius. Etdifcretaquantitasfit , proutfuperius dictum eft, numerus quoque cibationis fit, prout con- fuetudini conuenit, nili obuiet paroxyfmus, prout infra in cura feb.propria tertiam non purae dicetur.
Tempusautemcibationisfitexquofarcesprimifcili- _ . „
1 . . ' he tmperi
cet cibi tuennt euacuata', & hora quietis,cum qua con- nUtitnii. fuetuscontinet,meliuseft,fitautem anteparoxylmi ho- ram pertres, velquatuorhorasad minus, vtante fuper <r " > Ventum eius fit pra:digeftus, quod fi non, docuit Hip. ip(um vomitum cum tepida, & aceto prouoca.
Ordoautemfit vt lubricapr^mittantur. Et modus Documm.
prarparationis, vt fint decodta cum redtincannbus,
alterantibusjvteil dictum,non fintaffa,nequefrixa,quo niam confiipant, nifi expediant, & corrumpantur, fi in patella fint frixa, & cu hocnutrimentum quartuimpcn- ■ dant. In alijs autem rebus non naturalibus conuenietia.
Declinantc vero ip(a, & euacuata materia digefta,baJ neabis in femicupio dulcium aquarum , &eucratai um, quoniam refoluit reliquias, cum prouocatione fudoris, & infrigidat,& humedlat. Adquod poft fudore vngan- tur cum oleo vio.& rof & proindenointret ipfum cum labore,ne multis horam proJonger,imo egrediatur velo- citer,deindefiexpedietreiterent.Mclius enim eft reitera tio quam prolongatio morx.Poft quod cibabis cibis prx didtis, nutrientibus, & humedantibus, & potabis vino aquofo valde,permixto aqua' plunma-,quoniam vinum temperatum humorescontemperat, fiquid refidui fue- rit,membra perforat, calorem naturalem excitat,vt cho leram per fudorem, & vrinam expellat, & cu hoc mem- bra arefadta infrigidat,& hume6tar,faciendo aquam fri- gidam penetrare.
Cum poft crifirn, &euacuationem remaferitaliquid caloris infeparabilis, vel difficile alterabilis, fuperelt ti- bi, vt adminiftres (ytupum acetofum, cum (ticcis diure- ticis,in quoeftdecodtio leminum, &radicum diureti. qui materiaminobedientem , & corporis viamdifponit ad refolutionem, & euacuationem facilem. Quarta rem complenrprzdidtain fuiscapitulisenuinerata.
iudicium proprium in cura rertian.T, eft'quod pro-
funt ficus, vuar, meionesduIces,&fimilesnonvndiuofi, p» prie vnicuique ex fpeciebus eiusdebetur. Aiiudenim
. • .i 1 1 o-. __ 1-1 r... J - / 1 1 i-j- 1
quiafunt etiam inflammabiles, &ver:e cholerar; vtfunt atnygdaloe duces. Et carnes nifi re6tificata:,ciim mixtio- negranorum, acrefta, fucco limonum, & fimilium. Et ex herbis, vt (unt ladtuca, portu.endi.atriplices, fpina- cJua,blet£e, & fimiles. Sintquoque inquantitatepauca datx,proutconuenitmotbo. Tertianaenim febreuem r.ddGUu; °ftendit, dixitGal. Etproindeadtenuiratemcibuseius cap.s. tcndat fecundum magis, & minus; prout eins conuenit fpeciebus virtuti,& ftatui eorudem. Cutn enim ftatum arbitrantis propmquum, vt in fecundo, vel tertio paro- xyfmo, feu die, vt quia in vrina nebula albaappareat pri ma, vel fecunda die; fufficiant eis granata, ladtuca, pru- na, &fimilia,&potusaquihordei(ubtiIis, & fuccus granatorum , & vinumaquofum, plurimumque lvm- phatum poftdigeftionem. Si veroremanet vfqueadpe- riodum, vel diem quartum, quintum, fextum, vel fep- timumdabis chifthordei, velfuccumeius, & aquam iaordei fpiflam cumzuccha.& crbumex pntdidtisfru-
debeturpurxaliud impura:, aliud interpolata:, &aliud continux inter fe; funt enim adinuicem differentia,quo adaliasresquatuorprediftindtas incuracommuni,non in fpeccie, cum cholera fitpeccans, vel in pnrdominio « r> vtriufque, fed in quanto propter additani materiam frigidam phlegmatis mixti 1II1. Quapropter pra:didtis magis, vei minusexcedentibus in frigiditate, & humi- ditate; addita virtute alia fuper illis propter fubftantiam phlegmatis vifcofam, & craffam . Sic puraequidem ex C"'*" r - cxfcindentibuscaufam eam euacuando , &digerendo / " r4 ' de praedi<5tis indiget frigidis, & humidis, paris; vel pa- rum in caliditate, & ficcitate excedentibus, fal tem pro- pteroppilationem •, & purgationem mareria: cumattra- dione, euacuatione, & eradicatione, & ex alteran tibus feb.fimilirer ftigidis, & humidis puris,& balneo,prxdi- dto, quod vtrique caufxfcilicer, &feb. eftconueniens fua hora, vt po(t completam digeftionem, & anre dige- ftionem periectam, cuius materias digerat infpilfando,
Mejux. RR 4 &fu-

1t
FRANC D E
& fudorcm prouocando, ipfam rotam propterdyfcrafis homogeneicatem Lefoluat ,acalteretfeb.dyfcrafiam. Ec niulta ex cius accidentibus corrigat, & emendet. Et dig- ta ex cibis , & potibus przdidtis frigidis, & humidis pu- ris, cum maiori fubtilitatepropter acumen, & breutta- tem ipfius,quato enim magis cholera denominatur, can rfTfi 4*. to ma §' s acumen morbi fignificacur, Gal.ait. & nume- ' rum cibationum inter paroxyfmum, & paroxyfmum fit triplex, fi confueuit.
Nonpura veroillisfrigidis, &humidis indigetpro- pter dominium cholerx,fed minus propter addicionem, & permixtionem phlegmatis ipli cholera:. Et cum addi- ta virtuteincidentium,abftergentium, (ubtiliantium, a- perientium, & loluentium cum caliditate,& ficcitato temperata, & etiam manifefta;qualia (unt radices comu nes, fucci, «Sc (eminadiureticorum, &agaricus, turbith, polypodium, cartamus, & femina vrtica?, afarum, ftoe- chas, cenraurea, & fimilia phlegmatis folutiua, & alte- rantibus feb. frigidis, & humidis minus, & balneo indi- get poftdigeftioneperfeclam, Sc declinationem ipfius. Ante enim diifoluiccrudum humorem, tk imbibicum tonus corporis reddit. Et cum putridoimputridum mi- fcet,fubtiie refoluit, &craffum dimittit.
Et dixtaex cibis, & potibus frigidis, Sc humidis mi- nus cii additione fubtiliantium, tk aperiencium cii cali- ditatepauca,& minon fubtiliatione. Oporcetaucem,vt confideres propinquitatem non pura: ad pura,& elonga- tionem eius ab ea; tk fecundum illud diuerfifica magis, & minus exceffum illorum.Oportet ergo vt regimen,& cura tertian? pura; fit cumpmlidlis,& eorum plurimis. tuTA ur Non purx vero cura fircum minorantibus prouo- *"'* catiuiscum aquacalida decodtionisanifi, & aceto per- mixtoancecibum, &poftmagis, & inprincipioparo- xyfmi, &clyfteribuscumaquaftcechadosarabici, ca- ricarum,centaurea, fucco ficlce, melle violato,(ale, o!eo chamxmelino, furfure, & (alebaurach. Et quan- doque additur cafia fift. & turbith, & hiera picra, & a- garicus,cum materiacajpentdigeri. Etex folutiuiseft aqua alublebproprie, cumrefidentiageleniabin, cum cafia (ift. & cartamo. Et quandoque confortamus ea cum decoctioneturbith,&exphleboromia,(icum pec- catofitfanguinis, &minoratiua. Etcumdigeftiuisex fyiupo acetofo fimplici petmixtocumgeleniabin, aut compofito cum radicibus, &poft hebdomadamcum virtute aliorum fubtiliantium, ficutex aqua faeni. apii, anifi, &decodlioab(ynthij, quod fubtiliat materiam, &confortat ftomachum. Etfi tranfierit hebdomadas duas, noneftmalumdacetrochifcos derofis minores. Si autem prolongabitur vltra, non excufaberis a datione trochifcorum de eiipatorio,& decodlionis eius. Et fvru- pi de luccis herbarum, & fyrupi acetofi, diacorcotio, diacurcuma, quorii in antidotano noftro defcriptiones inuenies. btcumcalefacfonjs,& cataplafmatibus,vn- dtionibus, & emplaftris, curn aperientibus fortibus nifi cbolera vitellina exadtione fuent generata. Quo cafu cu fiigidioribus, quam in cholera pura eft procedendum, fubtiliantibustamen mixtis, propterhumorum ctaffi- tiem,& mollificantibusetiam,propter vifcerum tenfio- nem, qua: fuprain curaeorum notafunt. Cum ergo di- gellio appareat complete euacuabis cumeradicanone, &hoccumdeco£tione eupatorij, &endi.cumrhabar- baro, &agaricopuluerizatis, & alijs compoficis phar- macis,qux* infra(duce Chrifto)dicencur. Et Abuh.dixit. Fortafle erit neceffaria medicina fortis vno modo , & debilis modoalio-,fortitudo namque ell in eo, quod eua- cuat humorem vifcofum, debilitas vero eft m eo ,quod non euacuat plurimum vice vna, & illudcit,quia virtus multafimul non tolecat,fed deticit.Quareoportet,quod fiat gradatio in ea, prour fupra in phlegmatica diximus. Tahs autem medicina folutionem aggre<;at, & digeftio- nem, & a virtute melius toleratur.
Eteil. l^.turbith. vnc. s. & pltis fecundum neceftita- tem,&fcamm propriealcufugi,lib.i.& fupraiilud.Con- ficunturcum gcicniabm, & bibacut. Aut iumaturde
PEDEMONT-
i agarico,& fcammonea fecudum hanc comparationem, vt conficiantur cum geleniabin prxdidto. Et bibatur,& ponatur in fucco rof.recemium, cuius quancitas fit dr.i.
& s.aut fyrupo rof.& bibatur, & hoc quia remittit calo- rem (cammonex,& confortat principaha,& ftomachu, quem habent offendere,nelxdatur.
Etdixtaexcibis, &potibushumidis, &frigidisdi- D ; ttAb £tis, non tamen puris, (ed mixtisfubtiliantibus, & ab- ftergentibus notis. Quare oportet, v t cibus fit panis cum cinnamomo, & aqua hordei fit fpiffacum decodtione radicum, <k propriecumacefcitin ltomacho . Etquan- doque cum decodione piperis,vel hyffopi, vel calamen- thi, vel origani, & fpica: (ecundum neceffitatem: aut aqua cicerum permixta, &cum minori fubtilatione, quare oportet,vt cibetur cibis ex carnibus cum oleribus, & fructibus di6tis,cum fae.anetho,& petrof.& fimilibus gradatim miniftratis inquantitatecontinua fecundum diuerfitatem ipforum.
: Sitque numerus cibationum fecundulongitudinem, & breuitatem paroxyfmi:fi.n.fitlongior puta^S. hora- rum comprehenfarum in duabus diebus, no poreris ha- bere quolibet die innocue: quia oportet,vt m duobus dic bus femel cibes,& cibatio fiac in ?7.hora a principio pa- roxyfmi, qua: eft prima horadeclinationis ipfiusperdu- rans vfquead complementum.48.horarum,quod elt xij. horx. Et hoc fi toleret virtus. Si vero non,oportet vt re- deasad capitulum didtum in cap.generalis curationis.Si verofit breuior, poteriscibarepluries fecundumdiuer- fitatemalleuiationisipfius,& longitudinemquietis.
Etcuraquidemfeb. cotinua:e(t curainterpolatxiam />«««'«■- didta: in iudiciocommuni,& abfolute. Cumenim Gal. dixittertianam, vel trit^am feb.intellexitinterpolatam.
Et cum Hippo.veram dixit in aphor. interpolatam ma- ximeintellexit. Dixit enim tertiana vera, in vij.periodis "• iudicatur longiffima: periodus autem maxime, & pro- priedebeturinterpolat?:confequenter,& improprie coti nux , vnde commentator fubiunxit, quod lllud facit
j dies in continuis,quod periodus in interpolatis - ,quafi di- cat continua tertiana facir,feu complet vij.periodos fuos in feptemdiebus, ficutinterpolatafuosinxiiij. Siverx fint ambxi differunt tamen in quanto, quemadmodum eft dictum in continua fupra.Quod eft, quia in cura con tinua:tertiana: proccdere oportetcum illis tribus com- munibusprardidtisexabfcmdentibuscaufam in digere- do,& euacuando fortioribus; & ex alterantibus feb.cum minori frigiditate, & extindtione; & cum di^tis cibi, & potusfimiliter maiori fubtiliacione, & cumabltcrfiuis, lubtiliaciuis, &apericiuis, cum minoris caiidicace, fi ne- ceffaria fuent propter impuritarem, quam in interpola- ta. Etin caufone multomagis, nifi in non vero;in 116 ve- n ,„ „...
' / uc CUTA C&lg
roenimoportet,vtprocedascumeuacuationein princi fin. pio,cum illis,quxdidtafunt,& proprie mucilaginepfvl lij. Feftinatioenim ineamelioreft,quamexpedtarec6- plementum digeftionis: properpericulum acuitatis, & mobilitaris materix, & pofitionem fui, cu materia cius
j fitdifpofita,quia(ubtilispeccans lncaliditatefuperfua.
Quare oportet , vtcum phlebotomiafiin vrinafuerit fpi ilitudo, turbiditas,& rubedo. Si vero igneitas pra ter- mittacuromninojnon enimintrigidabit, fed potiusin- flammabit. Et cum digeftiuisexfyrupoacetofopropric cum emulfione feminum communium, & feminum fri gidorum ex ladtucis, endiuia, & portulacis, & interius, & exterius, &peromnem modum,&papauerealbo, & cumalrerantibusfeb.'dyfcrafiamcum infrigidationepo tenti,approximatisinterius,& exteriusperomnem mo- dum,& interius folutiua,fi calidum ficadminiftrare ali- quod frigidum, vt fyrupum viola.de nemiphare, depo- mis, & aquam feminum frigidorum. Auc cum fngidx aqua- pocu vfque ad facietatem , & plunes, fi non fuerir, qdprohibear,etpropriecum nigredoappareatinlingua.. fi vero fi t quod prohibeat, detur (yrupus acetolus, vt fu- praincapitulogeneralis curationis eftdidum, &cum fvrupo de nenuphare, depapatiere, & de limonibus, & de melone indo (ufficientis quantitatis. In pauca enim
quantitate

«quantitate conucrtitar m choIeram,dixit Aucrr. Etfi- nalitercum trochifcisde camphora vel de fpodionon folutiuis, fi fuperfluat vencer.
Caueas tamen a fuperfluitate,quoniam infrigidabit hepar,& perducerad cachexiam,& hydropifim.
Extenus vero cum epithemacibus fupra liepar,& cor,&ex iandalis,rofa,camphora,& fimilibus, cum aqua coriandn,& rofa. Et (upracaput cum embrochis, ex frigidis,& fomniferis epithematibus,ex oxvrhodino cum ladle papau. Etenimeius materiaeft valdeaptaad raptum.quare oportet,vt folicitudo habeatur de capite magis, attendendum autem in his multum ad naturam corporis, & a:tatem.
In virtuteenim forti, & iuuentute funt concedenda. Indebili vero,& in fene£tute,nequaquam,quoniam_j funtcaufaextmitionis febris,& caloris innati.
Sed contra,eftquod Auerr. ponir. Inquitenim con- tra Galen. cum inquit, & caufon in fene maioris recef- fus eft a natura, quam in iuuene. Quod diitum impu- gnando dicic. M lta eit,ergo fortiora conueniunt ei in cu ra: fi cura per conttatium in $quali gradu dyfctafiar fie- ridebet, vt ipfe oltendit, fed hoc eft falium fecundum hoc, ergo, & primum.
Et Falco refpondit, quod non memineritdiftinguere tanquam inexuertus Auer. inter contrarium fecundum excellum,feu gradum,et fecundum cffcCtum contrariu.
Infeneenim pat/entecaufonem comparatoadiuue- nem maior eft exceflus caloris febrilis.*& proinde fri- gida tnaiorisexceflus conueniuntilli,quam iuueni: non tamen lecundum gradum, &: exceirum,fed fecundum eftectum; hax cnim feruant naturam,paulatim extin- guendofeb. fuperexceftiim,illa vero extinguendo vtru- picummt. que finiul humorcm,iv feb- occtdut. Et cum corredtio- neaccidentiumeius diligenticum fortioribusdidis fu- perius in cap generalibus curationis. Et caueatur in eo fuperfiuitas fanguinis nariucum his,qus oportet,qux dnSa (unt,& infra (Chriito dante) dicentur 5 perducunt enim ad defedtionem,& lnHamationem maiore,&ob- feruatur anhelitus eorum cum oleis,& ceratis. Ex oleis viol ro & amyg dul.cu fucco malui,&attriplicis,graf- fularum,& fpinachiaru,& ceraj nec partes peitoris per- t>Uu: mittantur fpafmari. Et regas eos cum dicta vehementer fubtiliexcibis,^: potibus extindtiuis,di<5tis hic (iipra,fi toleiet virtus,cum ftatus etus litcitus. Quodfitimeas cafum virtutis ex eo qtiod patiensex a:ftuatione refolui- tur plurimum; ex hoc tunc oportet,vt cibes vlterius cu eis,qua: didta funt m cura febris fyncopalis (ubtilis.
Erficadat appetitus proptenntenfionem dyfcrafix calidx lxdentis virtutem (enfibilem,no folum in ore fto machi,led in principio,vt in cerebro. obquatn non fen- tiat ftomai hus,quod fibi neceftariu fit, vt petat cibum, & turbato cerebro non patiatur cibari,oportet iuuari au xilio ibi tadto ab antiquis,& a modernis ignoto-,licet pof fibile,quia rationabile,& expertii eft. Et eft vt fiat cola- tiuum bonumexgallia ele6ta, & ponaturin clyfteri,& inijciatur per anutn; traheturenim per naturam,& nu- trit. Iuuatur eo modo,quo eft polIibiIe,& coueniens ad refocillationem virtutis,& lubfiftentiameius,donecre- fumatur,& redeat (enfus,vt ciburn fumat, quo confor- tetur,& vincat finalitermorbum,& curabiliselt: quod po(Iibileeft,& rationicoforme. Ordinauitenim natura in inteftims omnibus mefaraicas venas, etiam & in re- £to,vt manus hepatis,quibus iuccum prxdecodticibi in ftomacho traheretad feipfum hepar,& conuerteretin fanguinem nutricationis fuigratia,& corporis vniuerfi, quod ipfi fua inanitione trahcndi illius neceflitatem im ponit. Si ergo illu trahit indifpofitio naturaliter,in quo multainanitio non exiftit, vtnontrahat fuccumcolatii ex inteftinis in corpore patiente caulonem: in quo non folum attrahens eft inanitio,fedetiatncalorfortis,& fic etiam neceftitas maior, & maxime cum fuccus talis fir mulcebris ,natuKe amicabilis,& quafidigeftus,fietiam in exiccatis venulis horaarftiua emuKeriru a fe humores de genere cholctx attrahant quoque fuccum, factx per
DE FEBRE PVTRIDA- 133
A phlebototniam inanitx. Obquod Gal. prxcepit in re
B
Curatio ns tanda «
D
S>.meth.CAp'
pletioneinteftinorum ex fqcibus, non debere fieri phle- J - & "• a ° botomiam,nifi prius illis euacuatis: multo magis attra- ftZtdiUc. hent fuccum colatum,mulcebre, in tam grandinecefli- <*?■)■ tateadaudtx; nifi natura ponatur habere mentcm,vel non,& intelledtum . Cum ergo traxerit hepar per lllas fuccum eius, refocillatur. Et refocillabifnatura admo- dum ftomachi. Et fi vero nutriaturex eo tanquam m di- geftione prima anatura pra:digefto, licet multumalte- ratus,& quafi digeftus fit per artem, qux fequitur natu- ram,& perficiteam,exiftenseius imago,donecredeat, cibumque fumat, vtconfortetur,& vincat, fi curabilis morbus fit,quod equidem experti fumus in regina Sici- HifiorU lixdifpofita didto modo, inquam miedtum colanuum ehr *- perclyfteremnaturaretinuit. Etpofttres horasfcyba- la emifit,ntilla infedtione ipfius apparente in ipfis; dein- de humores cholericos ardentes,& foetidos.Etfic redu- dta ad fenlum,petijt potum,a quoconfortata cft,& fadta iana(gratia Saluatoris)qui fit benedidtus. In non vero extindtiua,minoret'',& remittatur,& incifiua,& abfter- fiuamultiplicentur, & intendantur, & regimen minus (ubtilietur. Deincepsmedicinasc6pofitas(ubiugamus.
Confedtio fyrupi adfebr. tertianam puram. i^.endi. Synpm ctu)*radice,lupulorum, hcpatica - , cichorex, trifolij,lin- gux arietis,aceto(x, ladtucarum , ramorum portulaca- rum, lenticularum aqux, ana vnc.j. femis.commu.hor- dei mundi,ana P.j. viol. rof. florum cucurbitx acetolx, ana vnc.j. radicisfcen.vnc.j. femis. endiuix, portulacx, ana vnc. (em. corticum citri. vnc.fem. prunorum,iuiu- barutn,febeften,ananumeroxv.zucch.lib.j.&fittabar- zet,fucci granatorum muzorum, vnc.ij.acetialbi.vnc. ij. Etaromatizeturcum landalisalbis, fpodio,&aqua rofa. Dofiselt vnc.ij inmanecum frigidain xftare,& calidainhyeme. Etadcontinuam addaturnenuphar, & aci caulonidem camphora,& fuccus limonum.
Confectio fyrupi ad tertianam impuram.f^.radicum quatuorcoium refidentium inaceto,anavnc.j.capilli ven.fchxnanthi,anavnc.femis. endiuix cum radice lu- puli,boraginis,& bugIoflx,cichorex, hepaticx,meliflx, anavnc.j.hordei,ciceris,an.P.j.liqui. vnc.fcmis.vio.rof. acetofx,ana vncj.prunorum numero xx.zucch.lib.j.ge- leniabinvnciiij.aceti,pr^di6larumradicum vnc.iij.aro- matizentur cum fandalis,cinnamomi,fpodij, & corticu citri.ana vnc.ij.Dofisvnc.ij.inmanecumcalida.
Confedtio folutiui vj.. (camonea: lexta vnc.]. iniuleb, SeiutiuZ<4 & eft conueniens purx. Decodtio faciens ad foluendam ' nonpuram. Rr .myrob. citrino. & chebul.ramarindorii, ana vnc.v.pafliilarum enucleatarum, hordei,an.P.j.ra- dicumquatuor,cafixfift.anavnc.j.fumiterrx,folliculo- rum fenx,ana vnc.v. bulliantinlib.j.aqu? viqueadme- dietatem, & calidam ad bibendum in marie.
Confedtio eledtarij triapharmaci faciens ad chole- ram,& phlegma,& humores coinmiftoscxcis. Ri .cie- 6tarij,cafix filtu lib.j.aganci,&rhabarba. pulucrizato- rum,ana lib. f. Conficc fimul,& daab vnc.f. vfquead j. in aurora cum calida.
Confedtioeledtarij de fucco rofa. &diapruniseft fa- ciens ad folutionem cholerx poft digeftionem,& diaca- tholicon. Rubea trochifcata (ecundum Nicolaum valet tertianarijs, & quotidianarijs cum *rhodoftomacho,in * rhodojt,- quantitate auellanx antc horam paroxyfmi data.
Confedtio trochis. de fpodio folutiuorum coferentiu patientibus tertianam. Recipe medull? granoru citrino. enucleatorum drach.iuj. zucch.tabarzet drac.xx, fcam- mo.drach.j fexram.bibantur,drach.ij.cum frigida. Et poft illud curetur cum prouocatione,& emulfione fem. communium frigidorum,& fi fuerit fuperflua inflam- matio maxima,vt in cotinua, & caufone,cum iam eua- cuaueris, noeit malum dare aliquid de extinguentibus fortibus,vt funttrochis.de camphora,mucilagopfyllij, aqtiamelonisindi,& fyrupusdelimombus,& finnlia.
Alexanderdixitfuccus plantaginisdepuratusinqua- tiratevnc.iij.ante paroxyfmum tribus vicibus fumptus liberat a tritxo,& fum expcrtus.
De

FRANC- DE PEDEMONT.
tna
vnde .
Dc mcdicinis fcb. melancholicarum. Cap.
FEbris quarrana eft feb, accenfain melancholiapu- trefcence. Qiuc quia exacerbatur per quartum dicta eft,quartana,vcin principio dictumeft. quemadmcdu fi per quintum,& (extum, didta eft quintana*,& fextana, de melancholicarum genere exiltc*ntiuin,ialtem quinta- na. £t quod quaedam ex ea erac interpolata,& qtiadam continua illi proportionalis, & qualiter differat,dictum Cduji. f Uit fuperius. Et qus eraretiam eius caufa. erat enim in- teriorenam caufa,&immediata,melancholiaputrefces excra venas,velintra. naturalis,vel innaturalis, ex adu- flionegeuerata non ex congelanone, cum rarxffimefiat illa,necapta fit inflammari, & putrefieri, vt febrem ac- cendat. Cumque melancholiainnaturalis fit ex (ema- gisaptaputredini,quam naturalis,eo quodcaliditatem innaturalem in (eferuauerit ex aduftione, vel putrefa- ttione,febrem aliquam accendereacquifitam,quemad- modum cinis caliditatem ignis. Et Galen. dixit. Sicque maioris quantitatis,ac maluix,qua natura regulare non poiIit,pucrefieri poteit apcius, ldeo raro fit incipiens,& plurimumalium morbum (equens,acpropter iui mali- tiam naturainter venasipfam fuftinerenonpoteft(& li naturalis fit)cutn fua ineptitudine ad pucredinem in ve- nis exiftens contrarietacem habeat a ianguine ne putre- fcat,& a natura in melius reguletur,qua extra,ideo plu- limum interpolata eft,& rarocontinua,vc Gal.dixit,& quidem alius morbus,quem plurimum fequitur. Eit au tem feb. pucrida maxime multum prolongara,qaa; non folumm humoribus impreffionem impreffithumidis, fedetiamin membris folidis inflammationem,& con- i. de diffc- fuiTiptionem. QiiapropcerGal.dixitfebrescumprolon- rcntijs fch. g a n: U r,minantur hedticam,vel feb. multa - , & dnicrfx, ' vt funtinordinata:, vagantes proprix. m quarum mate- rierumeuacuatione natura redditur negligens propter diuerfitatem ipforum diiturbannu ipfam. Intenta enim pluribusfit minorad fingulajquareremanentaduftx, & incinerate. Etficmelancholiainnaturalis multipii- caturquadruplicis fpeciei fecudum fpeciem pofiibilem quatuor humoruni aduftionem.
Alia igicur eric fanguinea,aliacholerica,& eltpluri- mum ) aliaphlegmacica,& alia melancholica,& elt mi- nus,quxcum exadtaoccafionein pucredinem venerit, feb.aopendic quarcanam diuer(am 111 ipecie, fecundum diuerficacem fpecierum melancholix. Alia enim eft in melancholia naturali putrefcente,& alia melancholia innacurali,qu£eft quadruplex, & funt omnes interfe- inuicem differentes in effe effentiali, accidentibus,atque /. cura,vr infra patebit.vnde Hippocr.in prognofticis.Fe- bribus mordinate vagantibus.quartanx iimt futurx: Autoppilatio,& crafiicies fplenis colligens,& multipli- cans melancholiam vtramque, cui putrefcenti fiiccedic quartana. licet ipfa quartana raro euacuetur a fplenis crafiitie,& oppilatione,plurimumenim (ucceditei,vel communicatur,vcl fequitur oppilatio.
Quandoqueeftab apoftemateeius, velcumeo,&eft maligmor-,perducitenim frequenter ad hydropem,& pernicie. Et ex naturalib. difpofitionibus ad ipfam cum alijs fimilibus circumftantijs eft complexio naturalis corporis,vel innaturalis habitudo,feu formaextenuata, feu ficca,a:tas fenedtutis,confuetudo in fngidis,vel cali- dis,ficcis tempus aptum, Vere, vel iEitate, regio confi- milis lllis, ars fabrilis, vel laboriofa, vita timida, (eu ti- morperdurasdiu,acetiampufillanimitas. Inquitenim t.apb. 13. Hippocr.Timor, & pufillanimitas fi diu fteterintad di- fcendendum,humores melancholicos faciunr. etuft.) Etcaufa exterior mediataelt in non naturalibusre- bus,& cibis,&potibusmultiplicarehabentibusmelan- choliam naturalem, & innaturalem, vt eft proprie pa- nis opirus, lens, caulis, caro bouina, hircina, equina, & arietina,& vaccina,antiqua,& fylueftrium antiquo- rum magis,pifcium,& auium magnarum, cafeus anci- quus,&caro falua, & pifces faliti, & fimilia. Ec aqna:
E craffx,& turbidx,lutoLx,& (ulphurex,xnex,& fimiles fumptx,& potatx,& acetum. Inquit enim Hipp. ace- tum choleram nigram adiuuat,& procurat. Quales etia fiint acuti,(ubtiles,aduftibiles,qui melancholix (unt cau fx. Etquiainea accen(a eft,qux tenerx naturxexiftir, non obediens corporis noftri naturx ,quam calorem na turalem effedicimuscum fit ilii omnino contraria. In- quitenim Gal. calornaturaliscalidus elt,& humidus, necetiam pofitioni vt Hipp.& Gal.dixitinaphor.Ter- minus vniuedalis ipfius, li errornon interuenerit,erit annivniuSjfi vero interuenerit,erit annorum duode- cim,vtdixic Abuhali. Ecearatione particularisparO- xyimus eius-prologabitur xxiiij. horis,in quibus erit ad- dens,&diminuens fecundum diuerfitaremmelancho- lixin quanto,& fpecie, & mixtione cum cholera,iS^_^ phlegmate, & aliarum caufarum corporalium in hoc cooperanrium,di£tarum (upra,& etiam extrinfecarum. Et communiter falubrior eft quotidiana propter quietis p longirudinem,&accidentium pnuationem,& leuitate, nnntis vero quam tettiana propter aptitudinem choler? ad re(olunonem,propterquod lcngioreft quamjlla . Et quxex'ea (aluaeft,vt quiafine oppilacionibus magis,& apoftemacibus fueric,& breuis prxferuat ab xgritudini- bus melancholicis, vt epilepfia,& melancholia,& etiam liberat,cum terminentur ln quartanam,vt dicit Abuha- li,& a Ipafmo derepletione. Inquitenim Hipp. inaph. s -»ph. 7 ,, A quartanis habiti non valde (pafmantur. Et cum fue- rittalis, terminfftur plurimum per refoIutionem,& fu- doremnaturaliter. Etin particulari paroxyfmo,& ma- ximecuin innaturalis, &calida fiieric melancbolia_*». Et quandoque per varices, & hxmorrhoidas, & maxi- me cum melancholia fuerit naturalis.vnde Hippocr. *■ «ph. u. melancholicis varicibus,aut hxmorrhoidibus mnatis, ^ bonum. Etquandoqueper dyfenteriam maximecum innaturalis fueritmelancholia,vnde Hippocr.melan o.tfh+t. cholicis dyfenteria fuperueniens bonum. Etquandoque per (cabicm, cum natura nonpoffic melaneholiam m- G; nacuralem excra corpus expellere,(ed deriuat, & tranfi mittitad cutem,quxell membrum ordinatum peream ad receptionem fuperfluitatum corporis totius, vt ait Galenus. Qux vero elt longa, & cum oppilationibus Oe magis perducet frequenter ad ltomachi defedtionem,& ul - 6 - cau - hepatis,& cafum appeticus, & hydropem,& perniciem. magis,fi cum apoftematefuerit,vt didtum eft: & quaiv doquead lepram propter diffufionem abundantius me- Iancholix innaturalis in habitu vniuerfo.
Signaquartanx mterpolatxpriusdicemus. Signifi- f, gn - u cantautem ipfam inuentio caufarum antecedentim_, prxdi(Sarum, & concomitantia accidentia. Qiicdeft quia pr^cedenteregimine melancholico,&circumftan- tijsdidlis,inueniesegreftionem melancholicam,& vri- nam glaucam in pnncipio,& augmento, nifi apud (1.1- tum •, tunc enitn propter digeftionem acquirit rubedi- nem,& fpilTitudinem, & m declinationefit nigra. Et cummoueturad exacerbationem inuaditcum frigorc, m ot a, I_j fed ln primisdiebus paruo,& in fubfequentibus magno, propterhumoris craffitiem,qui non poteft moucri lta- tim,vtfubitodeferatur perfenfibilia membra,nifi cali- ditatcfebris fubtilieturinduobus diebusaccenfis,ficut didtum cftin phlegmatica;deindecaloreiusextendirur tarde.vtperueniat ad augmetum,& ftatum propter hu- morum craffitiem, fuperquem calor defacili compre- hcditj ficut nec lgnis fupra ligna craffa,licec cicius,quam phlegmacica, & tardiusquam incholera pura,pt( inde calordumextenditur, vt toium comprehcndatcorpus cum horripilatione procedir,&eft frigori miftus,prout in quotidiana eft didtum, vt ex eo quidem idyfcrafiain- xqualis,& diuerfainmembris proueniat,quxeftcau(a doIoris,& confradtionis magnx, adeo,vt videancur offa frangi.Adquodadiuuatinillofortismembiorum com- motio,adeo, vtftridore frendeant dcntes proprer con- tradlionem naturx ad principia, & motum ipfius ad expellendum nocentia, non ramen ficutin phlegman- ca. Etperducitiliudadvifusdebilitatemproptcrmtil.
tam

DE FEBRE PVTRIDA-
'34
ram euaporationem famotum ad caput,ficutacciditin A accefionelignorum viudium,& crafTorum perturban- tiuin fpiritum animalem m cerebro, & <enlibilem,& motum quareetiam motus fitdebilispropterfatigatio- nemipfiusin expellendo lllos commotione membro- lum. Cum ergo peruenir ad fta r um, calor eius acutior clt,quam in phlcgmaaca, minus tamen quam in chole- rica,(nifi in mehncholia innaturali accenfus exiftat.) Et deindcdeclinat cum ftidore plurinuim,& proprie fi melancholiamnaturalis fit,vt eft fuperius didhmi. Ita, vtin xiiij.horis in febnendo deficiat,& perfecSequie- lcathocinquartana interpolata ex melancholia natu rali. Etpulfus eft parumdurus,&d;uerfuMjnagnus,ve- lox,& fpifTus,licecfn principio coar<5tatus^& in veloci- tate,& in fpiffitudine non diuerfus, ficut in quondiana. Et fyftoles velocior diaftole propter putredinem, qu;e mundificaturapuddcchnationem. Eteftfignumperfe- Ctc diltinctiutim mter quotidianam,& ipfam.
Si veco fit continua, figna caufarum antecedentium ^ exfignis,& circumftantijsinueniesfortiora. Exacerba- bitur continue, & dequarto in quartum magis, & exa- cerbatiofortioriseftcaloris,nec incipitcum trigore,feu horripilatione,nec declinabit,feu tepefcer cum ludore, aut alia manifefta euacuatione, & accidentia eius alia funt fortiora_j.
Signa vero quartana; ex melancholia innaturali ,& phlegmatica funt antecelfio phlegnraticarum febrium, & cum incipit frigus antecedit maius,& caloreftob- tufior,quam aliarum innaturalium. Etfudor in decli- natione tardior,& minorquaminnaturalibus. Etvri- nacralfior,& durities pullus minor,& fignificanteam etiam confimiles circumftantia:.
iigna vero quavtanx ex melancholia fanguinea funt anteceilio fignorum fanguinis,& febrium fanguinea- rum. Et incipitcum minori frigore, & calor eius eft mediocris,& declinat cum Huxu fanguinis, vel ludore, & vrina eft rubea fpilfa,& etiam lignificant ipfam con- fimiles circumftantix. C
Etfignamelanchohx cholericarex aduftione chole- rx funtantecelho fignorum dominij cholet.x rubea-, & febrium eius. Et cum inuadit, incipitcum minori fri- gore,& horripilatione maiori, &calorcito afcendit,& cftacutior,& citodeclinatcum ludore copiofo. Et vri- naeft cholerica valde,(ubtilis; & pulius veIocior,& fre- quentior,cum minori diuerlitate, & ina;qualitateafcen- dit,& concurrunt cum ea circum liantix con fimiies.
Et ligna quartanx ex melancholia naturali adufta funt, fignorum pra:ceffio dominij melancholix acgritu- dinum melancholicarum.Etcum moueturadparoxyf- mum incipu cum minori frigore: & calor citiusafcen- dit,& magis arqtialiter, & eft acutiorquam in melan- cholianaturali non aclufta,&citius declinat,& cunu completiori (udore. Et vrinaeft magis tinda,& fubtilis in principio. Et pullus eft velocior,& (pillior cum mi- nori diuerfitate,& inarqualitateexiftens, & concurrunt cum ea circumftantia: fimiles. D
Vnura. In cura quartana: duplex eft regimen,commune,& proprium: Commune eft quod ei in vnaauaque lua fpe- cie,& materiacommunitercouenit. Eteftquatuorres. Prima abfcinditcaufam. Secuda fubalterarfeb. dyfcra- fiani. Tertia ponit ltudium in virtute,& vita,cum regi- minecibi,&potus,&aliarum non naturalium rerum. Quarta corrigitaccidentia. Prima rescompleturdupli- citer,digeftione.f.& euacuatione.Digeftionem vero co- plent medicinx minoratiux,fi in maieriaappareat mul- titudo,& alteratiua: relidui. Primafunt clyfteresex Ie- nientibus,& abftergentibus notis in principio,& deinde cum folutiuoaliquoeducentede melancholiaabfolute, quodinfra Saluatoris dicctur pnciidio. Et ex communi- bus melancholix ablolute eftagaricus, led illud poft di- Ccftiunem; antcenim eftprarfumptio,& introdudtio cr- rons,&proprie inquantitate multa miniftratus.crgo rhithtf. addatur quod fitpauc^quantitatis.Confideretur tamen « " fi languis fit abundans in eis, & proprie fi mclancholia
namralis,& fanguinea;tuncenim phlebotometur,& cx- trahatur fanguis fecundum necellitatem,alitcrautem phlebotomia nocet,cum debiliter,et incrudet,cum cua- cuet conrrarium melancholix, & difloluat humores,& trahat illos ad exteriora. Et vomitus leuis inprincipio, & fortior in procelfu,fadus ante,& poft cibum fubtilia- tiuum,& abfterfiuurn exacetofis,& acutisquacunque die,&maxime in dieparoxyfmi,&in principioeius,vt eltaqua decodtionis lemi. raphani, &fyrupus acetofus poratusanteparoxyimum perhorasduas,vel vnam. Ec deinde cu aqua multa calida,qux (ecuritatem facir a no- cumento rigoris,& fngoris, & anocumentoacuiratis rerum prgmiilarum propterfebrem.Talis autem vomi- tusanteparoxylmum fadhis,vtdixit Abuh. quicunque humorfit,alkuiat paroxyfmum,aut eradicat,quafidi- cat,datogjhumorpeccas,vt incptusad vomitum,quia melancholicus,quareiusiit Hipp.in aphor.educendum eifeinferius non fupenus, tanta tamen eft vonntus talis virtus in euacuatione iplius,quod fi a(fiduetur,aut mi- norat fi multus elt ,&indigeftus,auteradicar ip(um,fi paucus elt, & digeftus; afiiduatione emm ipfius humor melanchohcusineptus difponetur,& trahetur fuperius, vteducaturperipfum. Ercibarialenificantiaantecibu fumptum ex fruttibus,& herbis,vt ficus,& caricx,pru- nacumendiuia proprie,&alijs olenbuslenificanribus proprie,vt borago,bugioiTa,lupuli,fumus terrx,& ficla, hxc enim in leniendo naturam, & minorando materia mtiancholicam abfolute coniienientiora funr potioni- bus.Qnod fi oportet vti eis eligas leuiora,qux cum leni- ficatione(oluant,& humedtcnt abfque caltditate,& fic- citate multa, & tonforrenr Homachum, vteftmanna, & fuccus granatorum dulciu expreilbrum, cum pulpis cafixfift.cum aqualiquiri. cicerum, &alubleb,& gele- niabin,diaboraginatum,& diabugloffarum, &diafcna, &fimilia. Si autem mdigeat attra&iuis miniftrentur inquantitatepauca. Ercumeismifce liquiri. viola.& paffulas ad refrxnandum ficcitatem,& iuuantcum hoc euacuationem. Et diuretica,& prouocantia fudorem abfquefortitudine,vtfunt femina communia cumani- lo,f?niculo, & aqua ipforu,& radicum comunium,for- tia,& calida nocentexiccando-,educuntenim fubti!e,& craifum exiccatum dimittunt. Alteratiux,& digeftiuae deinceps miniftrandx inadxquatione refidui luntme- dicinx fimphces,&compofitx. Et exfimplicibus funt prxdittx, & confimiles aqux prxdidlarum ipfarum,& aqua geleniabin,& fyrupus acetofus fimplex cum ea. Et ex compofitis funt compofitx ex eis, & alix qux iu - fra(Deo duce)dicenrur. Qux fint darx anre paroxyfnui per tres,vel quaruor horas, digeita materia per duas,vel tres hebdomadas,ipfamoporteteuacuareprfdi(5tis me- dicinis lenitiuis attradtiuis fimplicibus, & compofitis inquantitate augmentantes abfque multacaliditate,& fuperfluitate virtutis,& attradtionisjquoniam refoluit fubtile,& prxtergreditur craifum, vt iiipra capitulode melancholiaeit didtum. melioreft ergo (ecudariomul- titudine•, vt cum digeiferisper duas,vcl tres hebdoma- das,desfolutiuum prxdidutn moderatum in quantita- te,&qualitate;deinderedeasfi oportetad digeftionem perillud tempus, & deinde ad euacuatiuum. Et hoc quiaquamquam fit falutifera, nec pernitiofa, vt quoti- diana*, tamen quia longa propter humoris crafiitiem, oportetperinteiualla purgari; perfedta digcftione non exps £tata,vt vnicain forti digeitione purgetur propter caufamprxdidtam. Etquiaanatura melius toleratur, vt fuprain tertiana non pura,& quotidiana eit didtum. Cumque appareat prolongari vltra hebdomadas qua- tuordocuit Raf.dari trochi.de abfinthio,cum fvrupo acetofo. vel aqua cicerum.Sed dices quare * citius docuit miniftrari trochifcum mquartana,qgam inquotidiana, propterprolongationem,& abbreuiarionis gratia ? cum longior fit quartana,vt ex iam didtis apparet. E t proinde fitranfierit vltraquatuor hebdomadas,non dici poterit prolongari,vt proindeexpediat miniitrari trochifcos. Prxterea vt quid trochif. & non alias medicinas > Re-
fpondit

FRANC- DE
Ipondit Falcoadprimum dicens,quod terminus dandi trochilcos eft terminus, leutempus prolongationisip- farum propter caufam inferiusaliignandam : vtquiaex quoincipitprolongari lintdandi. Talisautemeftdit- plex,quidam communis,& quidam proprius- Commu- nis eli duplex,quidain acutis,& eft xl.dierum; eft enim xl.finis acutarum,& principium chronicarum,prout di xit Hipp. Alius eftin chronicis,& eft poitanni comple- mentum. Eft enim eis terminus (ecundum motum,& influentiam folis,qui in anno vno finitur, vtdixit Gal. Terminusproprius eftdiuerftis fecundumdiuerfitates febrium in feipfis. Talisautemeft duplex,vnus eft ter- minus temporis ftaturi fecundum plurimu vnicuique earum,vt in acutis abfolute terminus dandi fit poft xiiij. dies.Inquitenim Hipp.inaphor. Acutarxgritudines in xiiij.dieb. ludicantur. m quotidianapoftlxx. dies,& m quarranapoft annum,vt fupraeft dtClum. Alius eft ter- minus regularis fecundu q> feb. tam acuta, quam chro- nicapoteftminus,vel amplmsprolongari-, &illud pro- pter diuerfitatem caufarum habentium prolongare,qu5 cum eis pofluntcouenire,vel non. Et hoc modo in ter- tianapura terminusdandi eos,eft poft duashebdoma- das; 1 quartana poft quatuor,& in quotidiana poit quin- que,vel (ex,vel quatuor. & illud per refpedum ad natu- ram habentem tolerare ipfam,(cu longitudinemeius, ficque in longis,vt quotidiana,& quartanadicente Gal. Kari (unt diuturni morbi de generephlegmutis,vt me- lancholia:,&c. datur quadoque infra terminum ftaruru fccundum plurimum eis, vt non prolongentur cum de fe naturaliter longoe fint, fed vtinfraillud terminentur, feu a longitudine muentur.Ad fecundum dixir,quod ta- les morbi,feu febres (untduri ad digeredum •, quod pro- longatio eorum demonftrat. & projnde medicina debi- lis monftradanon eft in eis cum m virtute non propor- tionetur eis,immo fortis virtutis, vt forti infirmitati r.tfh. *. f ort j s medicinaoccurrat. vt Hipp. dixit in aph. & Gal. Talisautem trochifcata, vel in eiedario confeda, cum ineaingredianrurmcdicina'fortis virtutis, & fubftan- tialiterno virtualiter tantum,quemadmodum m fyru- pis,& decodtioinbus, in quibus virtus in proprio fubie- dtoexiftens fortior eft,quam in tranflatain aliud perde- cottionem j & deinde trochifci,& eledtaria funt mini- ftrandi cum termino,& tempore,cxquo febresincipiat prolongari. Finaliter autem,pcrfedle digefta materia, eradicabis,cum pharmacis appropriatis, fimplicibus,& Bekalnt». compofiris,qu.-e infradicentur. Finaliter balneabisin dulci.eucrata, quoniam refoluit refidunm,dyfcrafiam alterat,& humedtar: & proinde non fudct multum,poft quoddabisa(am,vel theriacam cum vino;& magisin tjMmin melanch<>lica,*& phlegmatica. quoniam refoluit,& confortat,aut mithridatum;medicm2e deaia,defulphu- re,diapipereon,& fimilia;de eledtatijs non alhdue.fed in fingulisdiebustrib. velquinque. necfeftinescum_j Dtcumcn- eorumaliquodigeftionem.quoniam fi dederisrheriaca, **"" • aut aliquod eorum ante digeftionem,compones quarta- namctiquartana, & fortaue attrahesaegritudinesalias, & proprie in hyeme. Et illud, quoniam tunc diifoluit, & nonrefoluit,adquodadiuuatdiipofitio hyemis,qus fupcrfluitates multiplicat, & fuafrigiditate vetatfolui. Cumigiturdiffoluit,mouethumores percorpus,vt Se- Sota. rapio dixit,& Abuha.& per corpus fluere facit. Et bonis humoribus illum permifcet parum, qui eo niHtat in fuamnaturam.& fi remanetin vno loco paritfebrem magnam vehementem plusquam oporter, & fi rema- netinduobuslocis,acquirit duasfeb. meIincholicas,& fi fit in tribuslocis, tunc forte facit tres, & tunc folhci- tudo tuafit dehepate, & fplene. Seddiccs, conceffifti thcriacamin xgritudinibus neruorum frigidis,& hu- midisantedigeftionem; quarevero 111 quartana vetas, cum firex materia frigida,& ficca, & fit minus diflblu- tiua; Reipondit i : alco.d. quod xgritudines neruorum paucx lunt materix,& eflentialiter frigidx, & humidae quam theriaca diiponit, & confumit, nec diflnluit,& Kgntudines alterat,non autem intendit. Quai tana ve-
PEDEMONT-
E ro e contra fe habet,quia non frigida cft,vt illa; & fi fii- gidacius materia fit,cum hxc magiscft coadunata: iu quartana vero non diffufa ficut illa. Et proptetca magis eft apta diflolui ex calore theriacx,& febris ignitione; illa verodiffufamagis digeri; & confumi apta. Et vomi- tus fortis,& clyfteres acuti cum pra:di6tis,& alijs 111 era- dicatione ipfius conuenientes,& prouocantes tempera- ti;fortesenim nocent excitando materiam,&corpus. Alterationem febnlis dvfcrafie complent temperate fri- gida,& humida ex medicinis,interius,& exterius (ecun- dum omnem modum approximatis.quales funt ex her- bis,ficutend!uiaproprie,& chryfolochana,andacocha, &fimilia,^ux cum fuatemperie conferunt febrilidy- fcrafix exquacunquefit materia. Et intcrdicantur val- defrigida, vtex herbis laftuca, quoniam timeturexea infrigidationimia, quod noneftinuentum in endiuia- Etex fru6tibus,ficut melon indus,quoniam timeturex eopropter vehetr,etiam prouocationis,incraflatiofan-
p guinis,& incrudatio humorum,quod non eft inucntum in melonedulci. Etficutperfica,quoniam timeturper^ miftio putredinis;& illudnon eft inuentum inpomis maturisgranatis, & alijs. Quc>d fi timeantufprxdid:a proprer excefliim caliditatis, vel accidcntia, excufatio non fitab eis,mifceantureiscalidx temperate,qux funt Iiquiri.capil. vcn.pafliil. zuccharum album,& rubeum, & quoniamlicet conferant febri, inquantum febriseft calida,& ficca,nocent tamen melancholix,qu;afngida eft, & proinde alienantur,ac etiam omnia exiccantia, cuni noceant feb. & caufx. Quod fi ficcisoportetad di- geftionem marcrix,& diuifionem, acapertionem oppi- lationum vti,vt fyrupus acetofus, milceantureis hume- (5hntia,vtaqua bugIoflx,boraginis,Iiqui.paflula,& hu- iufmodi. Etex conferentibusex proprictate cft calen- dula,Iaucndula,& pes Iocuftx. Er decodtio eius,afla,an- dacocha,cum exeis bibuntur quatuor folia, feugrana alteratur periodus eius,& lingux arictis radices qua- tuorcum bibuntur cum vini vncijsquatuor,& femis.
G femen raphani cmu vino curateam,& cancer matinus curateam. Rocha confert febribus quarranis,nigella refoIuir,& prohibet feb.phlegmaticas,& melancholi- cas proprie.
Regimen vero commune in cibis,& potibus,&in De alijs fit adcaliditatem tendcns,& humiditatem. /Equa- " s litasautem,& temperiesomni lapfui conuenir, & ma- **' terix cuiufcunquefint fpeciei,vt Gal.oftendir,qualiseft incibis,& potibusenchymis fuperiusdidis,quxmaxi- me in fe has quatuor aggrcgct proprietatts. Prima vt nonincrudet,immo fic cruditarem refoluens,quxpro- uenit ex melancholia; & proinde debet efle ex facile di- geftibilibus. Secundaeft, vt nonfit incraffans, immo flibtilians craflum eius, & promde fubtiliatiuam habes virtutem. Et rertia eft, vt nrn fit ventris, & vilcerum conftridiua,& oppilatiua,fcd folutiua,& aperitiua;& proinde prxmittantur caricx cum endiuia,vel cappares cum aqua cicerum,& fcmina lenitiua. Et quarta eft,vr Dtalis. fit boni fanguinis generatiua,& proinde did:a cft eu- chyma. Vel brcuitercibus eius fir panis,perdices,pha- fianijcaroannualisagnijh^dina, columboru nouorum, non valdepinguium, & oua recentia.& forbilia, & pi- fces petrini parui,& mcdiocres,fquamofi,& marini. Et exherbis,borago, & buglcfla,& ehdiuia. Etexgranis hordeum,& amylum,& farina cicerum, & fimilia. Et ex frudibus cappares,pomadulcia,&odorifera,grana- ta dulcia,& muza,caricx,vux pafliil£,& paifatx,amyg- dalx,pinexablutx,&fifnci,& confiiniles.
Er potus fit vinum album, vel i ubcum maturum , Dejttn. competenter lymphatum, & proprie cum aqua buglof- fx,boraginis,vel ferrea,quia fplenem refoluit; & quan- doque mellicratum conditum proprer debilitatem fto- machi,hepatis,ac faftidium,ac debiliratem digeftiux, quxeft accidenscornmune febnbus iftis. Aerquoque ^cr&c. fit temperatus, in quo locentur ifti,& quiefcant,non moueanturnifi deledtabiliter,& (uauirer indiequictis. Exctcitium, & piopnc laboiiofum maximc quartana-
rijs

DE FEBRE PVTRIDA- 135
tijsaocet,3c corporis,animar, fivero imSecjllisfucrit, A heparis, & ftomachi fequitur,qua appetitus deficir, &
!.dph /f trit.
nilprohibetdiebus intermedijsad exercitiaconfueta_j tranfire.Somnus quoque fupercrcedac vigilias.inanian- tur fuperflua,& introducatur cibi,& potus luuatiui pr§- di(fii,quantitate,tempore,& ordine,modo,&artificioli mitatis. Eteftquoniam vt Galen. dixit,quartana fe lon- gam oilendit alijs magis,dia:t2 ordmatio m fuoftantia, quatitate continua,cibi, & potus debent efll a>! craflitie tendentes,quatenus valeanta:grotum fuftinert vfquead ftatum; ficque debent vberius nutriri. Etexnutribilio- ribusdiitisin principio,deinde jjradatim minuerefe- cundum (ucceffionem augmenti,& ftatus. Et in decli- natione vberrime,vtimprefla ficcitas,& confumptio humedletur, & refumatur. verumquia contingitme- lacholiam paucam efle, & fubtdem qwandoque,&pro- inde ipfam quartanam aboreuiari infra menfem,vtin tribushebdomadis,qua; funr dierum xx. Quiperiodus eftfecuridnm Hippocr. completus licct in acutistem- perate,oportet procedere etiam & lunnliare ipfamjqua- tenusnatura innitaturmagiscontra ipfam,&eius ma- teriam,vtcito digerat,& refo!uat,& fir breuis;& a fupe- rilis dido prolongationis periculo eximatur,vt fuperius «tiam in quotidianae.l dictum. Sed hoc vfque ad pra:- didum terminum ieptimanarum trium.qudd fi vllo aduenien re non ceflet, redi re oportet ad incraflationem propter caulam iam di6tam,nec proindc- fquerur nocu- mentum venerantium diatritum,cum adhucfitquar- tana vfquead tunc,& afui principio crnftituta, mqiio augmentum cibinon tallaxeft; ficutin augmento,vel ftatu argrirudinum acutarum. Etnihilominus redudho fitpaulatim afta. Et quantitas diicreta fit, fecundum naturam infirnii,& qualuatem morbi, vt fit parum, & frequenter d ituscibus,indigcnte multoproprer ficcita- tem morbi. Sed quiadebilitei digenr, oporrrt il'um—» par:iremuitum,& frequenterdare,nifi obuiet fuperue- niens paroxyfiiius.
Sitquoquefecundum xtatem,tempus,regionem,&
digeftiO. vnde cibum bonum,& potum pridictum non va!ens fumere, cogitur malum recipereaugmetatiuum oppilationis ipfius. Etproptereius malitiam, & indi- geftionem expedit non ioium fplenem,(ed etiam hepar, & ftomachum procurare,& aperiendo,& confortando, nefuperfluitatesabundantesin corpore recipiant in fe- ipfis,quibus inoperationibus,&appetitu eorum vltra modum deficiant,quod mlongis morbis eft valde ve- rendum ,Tt Hippocrates in fuis retulit aphorifm. qua- literautem fiant h.xc,fuperiusm prima fedioneeftdi- dtum_^.
H egime vero proprium quartana: debitum eft, quod proprie vnicuique fpeciei eius, & materia: conuenir, poft commune enim aiiud debetur quartanac proprium ex melancholia naturali fadla:, aliud ei,'qua: fadaeft ex melancholia-Etcurahuiufmodifitquadruplex. Aliud Dc enim quod debetur vni,&aliud quod debetur alteri, g & aliud mterpolata:, & aliud continux. Et eft qucxi ( h . proprium a communi non differt in fpecie,fed in quan- to. Sit itaque cura, feu regimen didtum, licet in omni- bus fitcommune,-proprium eritvel conueniensmagis quartana',ex naturali melancholia, cum eia-qualiapro- prie,veltemperare calida debeantur, 6^1 humida,eo quod a fanguine fit decifa,ficut crafliim, & fceculentum ipfius. Etproindeeftquod cftfapiensdenaturatempc- ramenti,& a:qualiter ipfius, fanguis enim interhumo- res eft temperatior,& conuenientior. Gal. ait. Et magis proprium ei eft vt, praeparatio, feu natun lenificatio fiat primituscum aqua iuleb, & penidijs, & cum admi- niftrationegeleniabin,&zucch.rof nouo, & confimili- bus. Et in fine duarum feptimanarum minoretur cum decodtione fu. terra pafliil. epithymi, deinde digeratur materia cum geleniabin in fyrupo ace. cum aqua bora- ginis,bugloflk,& pafliilarum. Cum ergo didta eftargri- tudo, bonum erit phlebotomate de bafilica,prout eft didlutn,&adminiiiretur vomitus fupra cibum infor-
' II -'«'C7 ■> f-, v j
confuetudine n,& iimiliter modum,fieut Hippocrates titudine; & clyftercs,&c. Etmedicina: euacuantescum
in fuis aphor. oitendit. Et ordoeft,vtpr^mittantur lu- brican a venrrem,vt lupra lbidem didtum eft, tempus autem dandi cibum eft,vtin dieparoxyfmi abitineata cibo per diem,& perdiem horam lucis intelligamus duodectmam,fitoleret virtus. cum emm digeftio in ta- libus fit debilis magis, quam in atijs febribus,eo quo i a calido,humidofiar,pra:cibare oportetante paroxyfmu diunus,q'ia Ti rn alijs quarenus in longiori vaieat efle digeftus.vt (upenieniente paroxyfmo ventrem inueniat vacuum. iicinquartana debet efte longius,in tertiana breuius,in quotidiana mediocre,vteft didtum. Si enim vacuumnon innenitur mxta Hippocratem m aphorif. fubtrahereoportetipfum, nilienim lubtrahaturnatura
{irxtocata fub matetia,prxfocabitui magis fubcibode- eciabih libi - Et conuerla ad eum deleifabilem iibi,di- mittet pugnaiTi,& tamen non digeretur vt conferat, f ed corrumpetur,& addet ad paroxyfmum; & accidentia
etadicatione,vt funt epithymum, & agaricum,ft.xchas, lapis armenus, & lapis lazuli ablutus, myrobalani ni- gri, &pilulx eorum,&fuccus florum centaurea: cum fyrupo mellino, & fortaflis eft neceflarius elleborus ni- ger.& aherantia remifle miniitrabis, & diata magis crafla cum prididtis fit diuturnior. Quartana vero ex melancholia innaturali cum fit magts calida propter caliditatem referuatamex aduftione,regimeproprium debitum,ab aqualitate declinareoporteta caliditatead frigiditatem temperatam, differcnter tamen fecundum diuerfitatem pecierum melancholix.
Si ergo fuerit ex aduftione naturalis melancholia: re- gimen eiusproprium propinquum eft illi. fedfi fuerit cumfanguinis aduftione,minuetur cum phlebotomi^ exbafilica. Etcumeuacuatione,deinde fiibtiliacumeo inquoponuntur mundificantia fanguinem cum tem- peramento,& frigiditate pauca,vt eft lucaha, bedeguar,
eiuspraua efficienturintenderido.poftponaturergoex j) borago,bugIofla,fumus terra-,&myrob.chebuli,&al-
tunc,& hoc vfque adquietem, vel dechnationem,fi vf- que tunc va'eat tolerare. Quod fi virtus non toleret,vt eHxtvn* quiacholericus, fufficittunc parum decibo anteparo- xyfmum tantum,vt digeri poflit, in diebus aurem quie- tis intermedijscibeturtunc,& toties,quoties fuerir con- fuetus. & artificium pra:paratioms fit,vt praieraet hu- miditatem naturalcm,emque non minuat, vt fuperflua tptune. * a flatio,& frixuia.
Accidentia vero corrigenda in ipfa, qua: ad quartam rem pertinent,funt fplenis difpofitiones, maxime cum principaliterpatiatur in ea, & proinde principaliter eit obferuandum, & procurandum cumrebus ipfiuseua- cuationem,duritiem,& oppilationem remouentibus conforrando ,quemadmodum in cholericis ftudtofius procurandum eft hepar, maxime m acutis,&in phlegmaticis ftomachus,vt Auerr. in fuo col. dixit. Et quia ad oppilationem Iplenis fequitur quartana: prolon- gatio, & maximc quia ad eam augmentatam debilitas
terantia fint minus frigida.
Et quia haiccito recipit curam,tenuior fit diarta.
Et fi ex aduitionecholerx ent meIancho!ia,regimen eiuseft propinquum,vtin primis lenificatio fiatcnm viol aqua ladtis, fyrupo rof. iu!eb,& cafiafift. &tama- rindis,deindeprocedaturaddigeftionem cum his,qua: fubtilianr, & incidunt, vt eit iyrupus acetolus cum_j aquafumi tetra:,endiuix,chryfolocanna, anda- coch;e. digefta vero materia poft vnam hebdomadam purgetur cum decodtione de epithymo, fumo terrx, cum myrobala. citri. & nigris,& fena cum aqua ladtis, lapide lazulo,armeno. & alterantia fint ad frigiditatem magis dec!inantia. Etdiata cibi,& potus magis at- tenuariua,& magis frigida,& humedtadua.Etbalneum aquadulcis temperate calida: eft ei conueniens in fine, & feffioinea.
Etfiex aduftione phlegmatis fuerit neccftarialeni- ficatio, leniiicetur in pnmiscum decodione polypo-
dij,

FRANC DE
turbith. deindeaddatur parum agarici,& digera- tur refiduum cum fyrupo acetolo de feminibus,& gele- niabin,donec manifefte digeratur materia,& deinde euacuetur poft tres hebdomadas cum predicStis in quan- titate maiori, & cum myrob. cheb. embli. & belliricis, cum confortent ftoinachum,& cum oleis mundificetur vtoportet,& prouocetur(fi oportct) vomitus cumfy- rupo acetofo, in quo fit virtus finapis, & ele&arij albi. immo erit neceffarium, vt in potu detur elleborusni- ger, nonalbus,quoniamin a'tate noftraeft piu-focan- «us, vtprtedixiinusin fuo capitu!o,aut virtus ellebori in raphano,aut raphanus cum difpofitione, fi no timea- tur virtutis debilitas, & in fine balneabis, vt fuperius diifium eft.
Be cura Et cura propvia quartana! continuecft cura ipfius in- fiurunc terpolati lam dicta difFerens ab ea m quanto, non in eomnae. fp ec j ejVt f U p ra in quotidtana eft didtum. £t eft in ea de- clinatioabaequalitate ad infngidationem,in illis qua- tuor debet efte magis propter fortitudinem, & adhx- rentiam febris. Sicindigeftioneeius min.iftreturfvru pus acetofus cum feminibus, & geleniabin cum aqua_* de radicibus iquali. Et in minoratione materi;e,ipfius cum proptijs milcentur vioIa:,tamarindi,& fimilta_j. Et phlebotoir.ia ln hac eft magis conueniens propter comprehenfionem matertaj eiusin venis. Etfubnlfa- tioregiminis maior cum minori licencia in carmbus propterbteuitatem.
Hou. Syrupusex inuentione noftraefficax,&expertusaci quartanam cholericam,quocurayimuspIures,& vnum quinquagintaannoru,quipaflus ftterateam annisqua- tuor. R:ecipe calendula", lauendula:, pimpinella;, lupul. quinque folij, tdfolij,Iingax anetis, capil. ven. endiuix curn radicibus,boraginis, fumiterra:, radicum buglolfe vtriufque,& floru eatum,cichorea?,hepatic <T, bedeguar, querculx maioris,& minoris, capparorum recentium, radicitm eorum,& corticum feministamarifci,fcoIo- peadtii cum radice,ana M.j-vio.Horumboraginis,ana vnc.ij. prunorum, (ebeften ana xxv. fena?, cufcutx,thy- mi,epithymi,aiii.fceni. ana vnc.s.liqui. paflularum,ft£- chad >s, ana /nc. lemis. hordci mundifi. Pvj. feminum communium, corticum citri. ana vnc. ij. fchamanthi drachm.ij.qttinque radicum communium refidentium inaceto vnc.ij.pra:di6la bulliantin aquas lib.vi.vfque ad medium,deinde colentur, & colaturx addatur fucci bugloffae,fticcipomorumdulcium,an^lib.j &s.Et dil- foluanturm eis zucchari lib.ij. & mellisrofacetiprsdi- «Starum radicum vnc.iiij.& aromatizetur cum fandalis, drac. j.garyoph.ligni aloes,ana dra.s.dolis eft vnc.ij.ma- ne cum tepida. Et feruato pra:di£to regimine,cum di- gelta materia apparuerir, purgetur cum pilulisdelapi- de laztili, & de epithymo, & fumi terra:, & elt efficax, (fi Chrillus voluent)
Alius fyrupus generalis ad quartanam,oppilationem fplenis,&omnes segritudines melancholicas, quem fu- pra capitulo de (oda defcripfimus. Et pilulas efiicaces, capitulo deellebo.
Syrupus laxatiuusad quartanam fecundum defcri- ptionem Andromachiin antidotariofuo magnocoue- uenienspoftdigeftionemmatena:. Curateniminbtna a(fumptione,& (umusexperti ipfum. Reci. calendute, IauendulaE,pimpinellx,buglofta: domefticx,& fylue- ftns, lupulorum, borag. (canolse, cum radice calamen- thi,cichorex,bepaticx,bedeguar,chama:dryos,chama:- pithyos,cappaiorum recentium cu radice, ana M.j.aga- rici vnc.j. polypodij vnc.iij. anifi, fosnicu.an3 vnc.s.fe- belten, prunorum, ana xl. papaueris albi, viola. floru m boraginis,liquiri. ftschados,ana vnc.femis. paffularum cnucl. lib.j. & s. hordei mundi. P.ij. fem. communium drach.ij.radicum foen. afparagi,& brufci.ana vnc.j.fuc- cibugloffa: domefticas,& fylueftris!depuratorum,ana lib.j.fem.acetofa:, portulacx,ana vnc.s.aceti fortis,lib.s. fuccipomorum dulcium,lib.j. aqua:lib.iij. ftentomnia jftainaqua,& fuccisprxdidtis (imul per diem,&no- &em.deitide coquaiHur cum faciiiute vfque ad con-
PEDEMONT.
E fumptionem medietatis.poftea colentur,&colatur£ad- dantur mellis defpumati,Iib.iij .diaboraginati lib.femis.
Etin decodtione eius bullianrin peciarara,epithymi, folliculorum fcna", ana vnc.femis. eilebori nigri reprefli cumaceto,aur.iij.lapidislazuli .(oticumaquabugloffa: vicibus xv.aur.j.cro.drac.j. lapi.arme. repreffi fecudum artem drach.j.& femis. ligni aloes, garyoph. ana drach. femis.fandali citri.fpo.ana drach.ij.gallis mufc.corallo- rum,anafcrup.ij.dofisvnc.iiij.cum calidain aurora.Eft enim efficax inquartana melancholica. Siverofuerit choIerica,loco mellis ponatur zuccha. lib.j. zucch. viol. lib. 5. fucci endiuia: depurati vnc.viij. & in decod:ione_» addatur myrob.citri. & nigrorum, anadrach j. Gal. in- >'>»■■ ** quitfanauiplurimam gentemaquartana,dedienimeis in potu poft digeftionem folutiuum, deinde dedi in po- tufuccum abfinrhij, deinde theriacam. Etdico afa,& piper fumptacum aqua caltda fingula funtiuuatiua val- de,quando apparetdigeftio,& peruenir ftatus. p Irem pilulxexperta: (ecundum Iuda:um ad ip(am_-j. HMs. Recipe theriacae noua-, & myrrhx eledra: quantum fuf- ficit ad confedtionem theriaca:,& informa pilulas, de quibus lumat patiens v. ieiuno ftomacho,&polt vini hauftum boni, omni die ante paroxyfmum fumat.i. cum incipit frigere,& aliqi 'i diunt nigellam,& alam.
Potioexpertaadquartanam,&eft Archig.Rec.fani. Potit. - liquiri.zingib.anavnciam nam,bu:iiant in optimo vi- no vfquead tertiam,de quofumat patiens omnimane cyathum.i. Etex expcrn; elt vinurn dccoctionis diCta- ni.Etexeledtarijs experns fecundum Nicolaum eft dia- cyminum.mirhridatum, & mula, & rcquies, & cor.fe- tftio de mufchodulci.
Confettio eledbtrij ex inuentione noftra conferens Eicftariwn. feb. quartanx,& omnibus asgritudinibus meiancholi- cis.Rec.doronici,macis, been albi, 6c rub. cymini cura- ti,cinnamomi,ana drac.ij. (pic.r, garyoph.anadrach.iij. fem. acctofx, bugloffa:, & meliffie,fem.tamarifci,ana_^ fcrup.i). foliorum rofarum,fandalorum, magazir,ligni aloes,anadrach.s.margaritarum, corallotum al. ana dr. fem.Horum boraginis,& buglofi^,anadrach.duas,croc. drach.fem.offium decordecerui,drachmas duas. Con- ficecum fvrupode corticecitri,radi.f?n.deco£tionisin aqua deftillata,fcoIopendrix,& liicco pomorum dul- cium,ana xqualium paitium, zucchan tabarzet,quod fufficit. Etaddeambrx crudxdrachmam femis. folio- • rum auri numero x. Et expertum per Chrifti gratiam.
("^i Alenusair. Sideindequinranaaliquaeftfebris Deftk.qum J ut Hipp. dixitin epidemijs cumait, quodfepte- naeit prolixa,&noneit mortifera,& nonana eft lon giorea,& noneft mortifera,(upplequia elt longioris quieris. Quartana elt deterior febrium,eo quod lit ante phthifim,& hedticam, & poft ipfam,& illud,quiacum feb.prolongantur mmanttir hedticam . Etinhacfebns quartana przcedens multii prolongatafuit,qux humo- rem diminuit,&fic fa<5tafuit quintana,&cam fequirur he£tica. Etquiaha:cconfumitetiam exfehumores,ideo *• de . eam fequirurin quintana. Ait inquam Gal. Ego nodum 1 * manifefte vidi circuitionem hanc, fcilicet quintanam, neq; aliam quidem vlterius quartana. Si ergonondum viditeam,manifefteno vidit.Erquia Hipp.eampoluit, non negauit. fed potius affirmauit,cum pofitio eius fit certa,qtiia Hippditunus.dicendum eft ergo,necprxter- mittendum deeius caufis,ipfarumfignis,&medicinis.
Fcbris crgoqus exaccrbatur perquintam diem,di£ta ^ wr " • elt per Hippocr.quintana, & qu$ per fcxtam,fextana,& qux per feptimam, (eptena, & qux per no,nam, nonana. Accidentalitertamen ficut de quotid;ana,tertiana,& quartana eft dictum,non cffentialiter, & illud quia cau- iaeius,&proprie quartana: interior humoralis,&im- mediata,aqua effentiam fumit, & fpeciem, non eftin natura quinta,feu in humorequinto a materia quarran?, fpecie diftinCtis,cum non fit dare lllum in corpore. Om nes enim humores naturales,fiue innaturales ad fpecies quatuor reducuntur iam dittas. Sed eft materia melan- choiica ex aduitione creata piunmu phlegmatis virrei
craflions

D E FEBRE PVTRIDA-
i 3 s
craffioris inter humores, qux non cfflcitipfam proprer A inputredinemincidatjquinimmo priusrefoluitipfum (ui (peciem, & inquatitum melancholica, ied periuam excorpore,veldigerct,velmanifefleexpellet
quantitatcm,& fuoftantiam magis. Cumenim fecun- d um fuain fpeciem fehrem facit cum quantitate fua (u f- hcienti, fine qua nihil efficitur fecundum Gal.quarra- «am febrem accender,fed cum exaduftione confumen- re,& exiccante facia fuerit pauca,& craffa,propter quar- tau:e!on^itudinem,tranfietinquintanam,queir.admo- dum phlegma vitreum faciens eft quotidianam cum deuenerit,vtilt paucum, & craiTum, vteft crudum,qui eftcraihoreius pars, paroxyfmum faciebat tertianum, vel quartanum, vt fuj)ra in quotidiana ert didum. Et quoque fi contingat ipfam melancholicam materiam ex aiiqua caufa fuperexcrcfcere, & abundarc, redibit ad circuitionemquartanam,quemadmodum choleracum abundat facit paroxyfinum quotidianum , omni die inuadcndo,& exacerbando,& paroxyfmum tertianum vnadie cxaccrbando, & alia non, vtquia fit duplex,&
Signa funt omnium aliatum praccedrns quartana,& s 'i M • alix teb. longae,& motus,& circumiticnes dicbt*.
Et cura quintana: in epidemijs cft propinqua cura: d , quartanxcx phlegmatis aduftione, dmercns tamcnab 9 ea,quoniam inhac indigemus rcChficationc regiminis, & (ubnliatione dia-tx cibi,& potus maiori; & quia bre- uis cftpropterpaucitatem materix. Etquiaoportetin» citarcnaruram cotraipiam digerendam,& rcfoluenda, licetpropter craffincm prcloxigatem oportere videatur regimenincraflare,nedeficiat virtus. Etquidemcuin fitcontiarietasinter hoc, docuit Abuha. hanc viam,& dia-tameiTe t.nendam,neccum alteratiuisfngidisefle curandamipfam,&a l ias,nerefolutionem impcdiat. Et eft,quiacum febrisipfa nocumentanon faciataccidere in virtute,fubtiliemus regimen,& faciamus aliquandiu abftinereinfirmum,& vtiieiunio ad incitandumnatu-
tnplex; motus enim talis, & circuirio non ineft huic fe- g ram ad materiam digerendam,& refoluedam. Et fi vir-
jtio.
Stlutio.
bnab humore,aquo fubftantiam,& fpeciem habent, cum fit fubiedtum,& materia eius,idco cumfitacci- dtntalis,oportet q? ab aliquo accidente infit fibi; & hic quantitas eft,& craflities eius, & proinderaro efl,& ra- to vi(a non frequentcr,ficut circumitioaliarum.
Sed dices quare pauca cholera, & craffi fuam circui- tionein per tertium nondimittit, vttranfcatin quarta- nam? quemadmodum phlegma,& melancholia ? & cu etiam fanguis fit paucus,fic moturn fynochuni non per- mutat m periodicis interpolatis ?
Refpondet Falco, illud cquidem conuenit cholera: propterapritudmem eius ad motum maiorem,quam in alijshumoribusfit. Etilluda caliditate,cuiquantitas modica non contradicit in retardado,nifi muitum,ad- eoquodfimixtioncm recipiat etiamin feipfa humoris altciius craffi,& ftigidi,vteit incitrina,& vitellina: vel exaduftione crallitiem, vt cilin aliqua vitellina,pra(fi- na,& aruginofa, fuum motum proprium non dimittir. Caliditasenim vincitinea,&pra:ualct incitando,&co- mouendo eam, cuius ad motum proprium paucitari,& cra(Iinei,quam acquiritex illisin retardandoipfamex illo,& in fmguineillud conuenit, eoqjlocus fanguinis eft in venis. Si vero contingat in eis corrumpi illud,non cft nifi,quia multx quantitatis exiftit, quam natura re- gularenon valet. quod oftenditquiain venis magnis elt corruptio eius,cum fynocha facit;fi enim paucus fit,na- tura bene regulahit,et corriget tanquam filium:fcd cum fit mulcus, & m loco cordt propinquo fynocham faciet febrem,no periodica,nec intcrpolatam *, & proprie cum » ieuiu}. totum in firnul corrumpitur a natura fimul totaliter*di- ratius. obquam cau(ametiam fi extra venas contingat praternaturamefmndi, vel corrumpi,& inal jsparuis extremortim,vnair. continuam etiam a principio vfque ad finem febrem accendit. Et quidem cum fietquinta- naex melanchoIia,quia materiafuit quarranx,donec fufficientis fueritquantitatis,nunc fadapauca,& cralTa
tus debilitatur ex eo,aiio tempore fuccuriamus cum ci- bationeita,vtcibemus cumeo,cuius nutrimentumeft bonum,facilis digellionis,nec eft in eo additio materiar, nec incraflatio. Et decurarionibus conferentibus ad re- folutionem materi? ipf:us,efl vomitus cum elleboro,fc- mineatriplicis,& nuce vomica. & digeflione cum oxy- meile fcillitico. & euacuatio deinde cum hiens; & poft ipfam cumbalneo; & miniftratio thenacx,& aliorum fimilium fupradidtorum . Et tunc confert fudare luper medicinas, & balneum abfquc adminiftrarionehume- fiantium pr.rdidlorum. His ergo pra:mifiis perordi- ncm,vt cft, didtum fanabitur paciens,((i Chriftusvo- luerit,)qui fit benedidtus.
Demedicinisfeb.peftilentio(arum,& earumqua-ex ge- nere funt lllarum. Cap. 6.
SVperiusdidlum rft,quod fi putredoabepidemia,(eu peftilente aere in ht:morit us corporisfit imprefla, f ebi is in putredine talis exiflcnspeflilenadicetur. Cum cnim triplex fit morborum genus,fcilicetdiuerfus,en- dimialis,& epidemialis;vt commentacor innuit Gal. & Alexandtinus. Diuerfus morbuseft,quicxmalitiaregi- minisprouenit,quicumin dmerfas resnon naturales, &cihos,& potusmagisdiuerfos geaerabit morbosiii eis: quales funt febres didise iam (uperius,& aiix agri- tudines multae. Endimialis eit qui exaliquibus dilpofi- tionibus aqui,vel terra: generatur'& gentibus commo- rantibus ibidem iunt propria:,vt dixit Abuh. ficuc Nea- politanis plurimis podagra,propter humidicatcm rcrra:, &aufteritatetn ipfius. Etcorum quibufdam nigredo dentrum propteraquamfalmaftram. Etficutlanuenfi- bustufles,& catarrhi,& Meflanenfibus etiam propter borealitatem terrac ipforum.quarein viapra-uifionis Ia- nuenfes circumdanr vefle eorum colla, &guttura,6^__ 1? vtunturpapauere: & Meffanenfcscon'andt\ , ,& fefamo.
propter Iongam putredinem, & adulticnem ipfius,quia D Epidemiahseflqui a muratione,qualitatc, vel fubftan-
/1 i _ r*v r~ _ __ / — jx f. 4 *-v«.Uitii
StxtAna»
raroefl humorpaucus craflus,quem natura non regu- lct,nec deueniet in putredinem,propterea raro fit,& ra- riusalijs. Ob quam caufam non inconuenienter Gal. dixit feipfuin non vidifle manifefte i. frequenter, nec a!ia,velquarum caufa interiorhumoralisnon eftputri- damateria melancholica quintana:diminiitamagis,& incraflata propter aduftionem putredinisinquintana. Sed Gal.cum easinordinarevagantcscomprehcnderir, proptertarditatem motus,& contingentia:ratitatem,iI- larum caufam duplicem aflignauit fcilicet tranfitionem humoris in alium per aduftionem,vt didtum eft,qiiem- admodum fanguisputrefcensin mclancholia,& chole- ramcranfit;&dixtx delidtum tranfitionishumoris in alium,caufam propriam dare oportet quintanx. Delidhi vcrodiactx fextanx,ex alijs fubfcquentibusaflignare: no enimhxcex humorc gencratoextranfitione fievi pof- fiint,quod natura humoremad tantam paruitatemre- du£tum,atquc crafliuem regulare confuemttaluer^ie
tiagenerarur. Qnem ficnotificatCoftantinus. Morbus ■%' I, epidemialiseft morbus fubiromultis fimul eodemque temporeingruenshumoribus. Exquointer eosdiffete- tianotatur,dixitenimquodeft morbus mgruens fubi- to,ad differentiam endemialis,qui pluribus fimulve- nit,nontamen fubito,fed paulatim,& hocpropterde- bilicatem imprimentis caufk*; fortiorisenim impreflio- nis conftar efle aercm ,quam tetram,& aquam; d;xic enim Galen. maxime alterans aci eft.dixit quoque mul- tis fimul,eodemque tempore ingruens,ad diffcrcnnani morbidiuerfi,quinor.eft multis fimul,nequcineodcra tempore accidit, fed diucrfus 111 diuerfis hominibus, &temporibus.
Talis autem mutatio in aereepidcmicum faciens ip- fum,vel peftilentiam tripliciteraccidit.Vnomodoacan fa manifefta,vt a muratione temporum plurtum,vel vnius,& magna,vt Hipp.in j.apho. ofteditcum fecun- dum ipfum annus ianus fit, cum tepora funt moderata,
& tem-

FRANC-DE
&:'remporalitcr reddita, vrquia ver fit temperatum, ad calidiratem tamen (ubtilem parumper declinans (opi- tam,& humiditatem,& quia fint piuuix temperatx, xftas,calida non valde,neque omnino abfque pluuia,& autumnus remperatusinter ad:iuas,&;pluuiolas.Mult£ enim pluuii fecuros nos reddunt aba:gritudinibusau- tumnalibusdixit Abuha. & hyems frigida; non tamen plurimum,& in pluuia temperara, fi propter ventos,& pluuias mutetur a fui natura,propter aliquam conftitu- tionem ficcam,vel aliamad contranam noemendans, perturbans,& diftemperans magis, vel quiafit vnum tempus inxquale,vt aunimnus.generabuntur cegritudi- t*(h. ii. nes peltilennales,vel epidemic^,quas Hipp.in ^.aph.di- xit, vt funrfeb.acut<£ dy(enteri2,ophthalmii,apofte- mara, morbilli, varioli, defudationes, pafticia, vlcers, ileon,& fimilesali£,quas narrauit lbidem.
Secundomodo accidit a caufa occulta,vtexconiun- flione ftellarum imprimentium in aere qualitates mor- tiferas,quiacaliditatemliiperBuam rofoluenremjvelfci- gidam congelantem,& humidam fuffocantem ; vel fic- cam confumentem naturam noftri corpons. Quapro- pter deficiunt a regimine noftri corporis humores, qua- re putrefcut,& febres accendunt plurimu,& alias a;gri- tudities. Etquianoftrisfenfib 9 taliscognitioeftignota, dixit Abuh. Peftilentiain aereacciditquadoqueexfor- misc^li,quarum euentus ignoratur;cogno(citur vero, quia volatilia cadunt fubito mortua fuper terram .
Tertio modo accidit talis mutatio epidemialis, feu peftilens in aereex quibufdam difpofitionibus terra;, vna manifefta,alia vero occulta. manifefta,quia fit terra profunda,lacunalis,lutofa,& foetida; quia iintibigur- gites,& ftagna,& herbarum venenofarum produdtiua, velincuius fuperficieremanferunt funeramortuorum multainpralionon combufta,nectumulata. Occulta vero,quia cauernofitatibus eius lateant minerx, malx putredines,& animalia venenofa, qua; noftris fenfibus funt occulta. Quare dixit Abuha.quod accidunt in aere quandoque putredines, &peftiientis ex caufis tern, quarum euetusignoratur.Cuiuscognitio eft,quiaaqux faminfe6tx,& animaliain eis habitantia,& fubcauer- nis,fiigiuntfupra terram,& inueniuntur mortua hic & ibi. £xquibusomnibusfumi,&vaporesputridi refolu- ti aerem afcendunt,tradti acaliditate Solis. Vel a diftan- tibus partibus aliquando ventus portar ad ipfum, vt a partibus /Ethiopia: vfquead terram Gal. repiditateeius corruptij&miftiaeri exlua naturaimputrefcibilipro- pter fimplicitatem, ipfum inficiunt,& redduntcorru- ptum ad modum corruptionis aqua: remollitionis foeti- di,vt eft aqua,in qua remolliuntur ad maturationeni canabes,& lina,vtdixit Abuha. &quod iftisduobus vl- timis caufis accidit aeri difpofitio epidemia,feti peftilcs, air Galenus. Quas Conftantinusaduertens notificauit cpidemiam fic. Epidemia eft mutatio aeris in putredi- nem,vel in peflimam qualitatem, maximc vero propter vltimam caufam, & corruptionem fubftanti?,vtinnue- Defimtiicpi re videtur Abuha.cum dicitpeftilentia eft corruptioad- dtm*. ucniens,feu accidens aeri, fimilis corruptioni aqua:re- mollitionis fatida:,quod equidem confirmauit cum di- xit, quod febris peftilenrialis plurimum eft perdens,ft non fit confirmataputrcdo, quia fi confirmata fuerit,eft mortalis omnino. Quod etiam cofirmare videtur com- mentator Ioan. Alexandrinus,cum diftinxit morbum epidemicum mnon mortificantem,& in mortifican- tem,& caufa eft, quia talis aer corruptus fubftanria non folum corrumpitanimalia,federiam vegerabilia.Cale- , faitus vero, & infrigidatus piurimum non corrumpir, mndtmm f e j alterat,& immutat, quare fapitdenatura*endimi- ci,non epidemialis,fed peftilentis. funt enim haec fyno- nyma,inter fe differentia ficut genus,& fpecies. Quod innuircommentator Io. epidemiarum cum diuidit epi- demicum morbumdicens. Morbus,epidemicusalius ellfalubris,alius peftilens corporanoftracontingit,in- fraomnia, qua: dilpofita inueniuntureius impreftioni, guia fint debilitata ex multo coitu proprie 3 & malis ple-
PEDEMONT.
E nahumoribus non bene tranfpirabilia,quiadcnfr nirrs pororu,dilatatorum multa: dilatationis,&excrcitij,ad - dentium ad neceffitatem, & ad attracSionem multam aeris propiusindifpofita permittens,& peruenitinfpi- ratus per anhelitum,& per poros atrradtus ad cor,& pri mocomplexioncm fpiritus,quieft inipfoinficit,&pu- trefcit fanguis,& fpiritus qui eft circudans ipfum,vr qui eft in arterijs,& venis circundans ipfum proprer difpo- fitionem fuam. Inquit enim Gal. nulla caufarum a£ti- uarum agereapta nata eft finepatientis aptitudine, & aptitudo eius eft,vt quiaexmalisfit generatus cibarijs. Aitenimipfe, nulli dubium eft, maluna cibum malum generare fanguinem, & malum fanguinem malum ge- nerare morbum, & cibarijs cacochymis in eo multipli- cantibusaqtiofiratem,& humorem crudum.vnde Gal. dixit abftinere aut oportet acacochymis edulijs; manet autin venisdiu ex eisaggregatus humor,qui cum aliqua occafionein putredinem venerit febres operatur mali p *humoris,q.ui propric funtpeftilentes:& acccndicur ca- * moris - liditas egrelfa a natura,& ipargitur in corpore toto cum continuitate abfqueintermiftione. Si enim putrcdo,qii£ in venis,&apoftematibus continuam febrem.accendir, quiacontinue putridam fuliginem mittitadcor,multo magis hajcconunuam facier, cum fit fundata in fpiritu cordis in corpore eius,quod circundandofemperattin- git,& fic fietfebris peftilentialis tali complemento inter putridas numerata, licet prima caula fit ephemeralis,& procatarcfica,vt eft dictu fuperius, & tranfit de corpore m corpus dilpofitu,maxime fi in Idco alto,vel fub vento locetur,ficut & alij morbi contagiofi,vnde Gal. ait, dc- ' mum vicinari his,qui peftilentiam patiuntur,fallax eft. D ' Ac*
Signafeb. pefttlentialisfunt eius caufa:, qux funtfi- gnaipfius feb. Signorum autem pelhlentia?, quxdam fumunturacaufa, quxdam abeffeCfu. A cauia,nam a caufa prouenit intentiodifpofitionis,& febris, vtdixit Abuh.Et funt nam fi quidem catifapeftilentixfit mani- felta,& temporalis,videbis tempora mutata valde a na- G turafua,& mxqualia fieri, & autumnalia,quod eftqtua multiplicantur in principio autttmni vfque ad eius plu- rimum, & videbis curlum ftellarum, & Hammas ignis multasin aerecum multaina:quaiirate,confequer!ti'rin £eftate,& in poftremo eius tnagis. Et videbis paucitatem pluuix in vere,pra:cedente,& frigore;deindemultipli- cabituraufter,& turbabitur aer aliquotdiebus;deindc cianficabitur,& accidet in die caliditas multa,&in no- ftefiigus, vel etiam fi nonfit multa: caliditaris, fedeft multae in£equalitatis,& turbationis ex nebulis exiccatis, ita vtexpetteturpluuia,& non pluit,& in aeris velami- nibus fiunt pluuise,ficut puluis,& Druina: tunc enim iu- dicapeftilentiam. Ercum hyeme accidet,licet raro,vv- s.aphit.t. debis mulriplicare auftrum,& fubiolanum diebusali- quot,& turbinem magnum,donec expeCtetui p!uuia,& non pIuir,tuncenimcpmplexioaeriseritcorrupta. Et cum accidit in vere, licet rariffime, quoniam eft fanif- fimum de fe,& mmimemortiferum, vt dixit Hippocr. pi tempuseritauftrale,& muita:caliditatis,velfrigiditaris, & ficcitatis,multiplicantur vanola:, & morbilli,& raro feb & cum fir,enr paruiffima,vt Hippocr.dtxit. Si ctia fit putredo,& corruptio terra- in ea cum foetore,videbis purredines di6tas fupra,&eiir in eisfeb.apprehenfa.Sed fi quidcm caufa peftilentiar fit occulta,figna ipfius ab ef- fedtufunt fumenda,& funtquiavidebisanimaltagene- rataex corruptione multiplicari in terra,vt vermcs,ra- na-, & mufcx & fifita caufa fubtcrrancavidcbis rcpri- lia habitantia in cauernis exiread fuperticiem terra-,& dimirrereoua fua,& aliquando mori. Et li cft a caula ce- lefti, fimiliter volatilia.
Signa vero ipfius feb.prima funt,quxab effentia, qualitate mutata ad raitum fumuntur. Et funt quo-" l ' J "' niam,vtdixit Abuhal. caliditaseiuseft vehemensinte- rius,perturbans,& inHammans, exterius vero fuauis,eo quod fuarn radicem haberintta cor,vtin fpiritibus eius, & exrraipfum,vtin humoribuscircumdantibus ipfum. &proinde penurbatum eft,& pcrdens pliuimum,&
propric

DE FEBRE PVTRIDA- 137
yropriccum putredotiusfuerit confirmata,quxexfoE- A huicfcb. oporter,quod ficfccuncfum daplicern modura toreanheluu?habec cognoki 5tuncenim curadeijciat curatiuum,& prauifiuum, maximecum maliciapcftii
lencix tam grandis fit vehementis imprcflionis,qu6t|
Vinutem vic.e,fpirituffl' ; & calorem innatum,ad exterio- fa feb. expandi non valec, vc ea inflammet valde. Et proinde excerius efl (uauis adeo,vt quandoque de febri- busj>eftilentialibusfitacaula,!nqua nonpercipita'ger, nectangens propinquusmulcicudinemcaloris. Etnon alceratur pulfus,necvrina airerationejimmo quando- queeft vrina lana,& inficmus ad mortem velocem ten- *rtn»'^ ^ 1C ' krbuEfitant mediciinefleeius,quodquidemcon- tingirpropcer debilitatem caloris, fpiritusin radice, nonpocentis fe extenderead exteriora,in quibusperci- pi habct calor,& pulfus j & propterea nonapparet mul- tum alceratus,quia velox,& fpiffus, Jicec caliditasinte- rui': mulca licaquaplurimum pullusprocedit. Sedqua- re '""Vrina in eo fana fit Abuha.euidenrer oftendit,cum *i»fr»ns. dixit. Et*imparesnon eft virtus nurriendi tantum, ita vt dicamus quandiu virtus nutriendi affuerit , 'et'it
viuum,
dominij rerum necelfariarum fuperexctdit impreflio- nem,vt Galen. dixit, Oportet ergo curando lmpref- fionem eius,feu morbum impreffum ab ea,infimul pr?- uidere periculum impreffionisipfius, ne ad terminum. confirmationis attingat. Inquitenim Hippocr. nonnc illiuseft,vt fucurum periculum omnino prohibeat, vel vtfaltem competenti adminiculo tolerabilius fiat ?
Vtergo vtrumquc modum comprehedamusfimuJ, fcias,quod medicati# talium febriumin quatuor rebus cofiftit. In abfciffione caufa:,alterationc febrilis dyfcra- fix,in regiminecibi,&potus,&aliarumrerum nonna- turalium,& in accidentium corredione. Abfciflio cau- fxeft primitiua;,antecedentis,&coniun6he. Pnmitiuse abfcifiio,&antecedentis ad modum prieuilionis pertin- git. Completur autem dupliciter cum his,qux auferunt
&e e
& cum deftruetur, erit mortuum,quoniam g caufamprimitiuam,&aerem peftilentemprimo,fccun
M li TrirfnH 1 ft/irn rv1IIP MlH-flHll • trti» trofA tvi k ir rt a LA mh <]■<«<. 1 f.
hocipfum verbumfi virtuti afferemusnutritiu.c jfor- taffeenim plerunque remanebit eius operatio in hepa- te,&-venis,& membrum fcilicet cor tenditad mortem. Et quidem vehementia eius interius cum impotentia expandendi adextra cognofcitur cum refpirationegra- di,&caliditatepercepta ineacum inquietudme,& an- guftia. Quod eft qnia magnitudo anhelitus, & latitu- do pcdtOns minoratur,& coardtatur, & eft fitis,& ficci- tas linguae cum nigredine multa,cum puftulis in labijs,
alchola in eis,& Imgua.
Etexfigniseius duofunt, quarex aftione la:fafuma- tur cordis principalirer patientis in ipla.vt cft debili- tasjtremorcordis, & pullus: & anhelicus fecundum_j plurimum fit frequens, & patuus,& fit vehemens in nocte,& augmentatur cum fua magnitudinefebris hu- iusj&incenfionefuorum accidentium perducitadfyn- copim,frigiditatem extremorum,fpafmum, & alcuzez. Et ex Lefione accidentium aliorum membrorum com- patientium illiex vicinitate propinquajquod elt,quia accidic tuffis ficca,fortis malitiaanhelitus propter com- paflionem pedtons,& pulmonis,& ficcitatem. Etacci- ditdolororis ftomachi,naufea,&cafus appetitus, pro- ptercompaflionem ftomachi, & permiftio rationis, vi- gilis,vel fubetpropter vicmitatem, & colligantiam ce- rebri,& mapnicudo fplenis,& quandoqueacciditdifpo- iitio, ficut hvdropifis,propter compofitionem fplenis, &hepacis colligantiam exvicinitate longinqua, quod ell,qu!aantecedir corporis mol!ificatio,tepor, & debili- tas ipfiusjinqua ftac,vtnon loquatur,necfentiat,& acci- dit,vt plurimum pafticia. Etaliquandobothorfubalbi- da,&rubea,& liuida,quas papulas vocat vulgus,fiin totocorpore fitdilfufa & apoliemata mala,& fraudo- lenta j & quandoque eft velocis apparirionis,&velocis occultationis. Etex figuis eius tciafunc,qua: fumuntur cxexeuntibus,quodeft,quiaegeftio eftlenis,non natu- ralis,quia fpumofa,tecida,& liquefadta, & vn(5tuofa,&
do vero cum his,qua: abfcindunt caufam antecedetem, & coiporis difpofitionem. Caufa; primitiuas aeris pefti- lentis dupiiciterfit ablatio. Vno modo mutationepa- tientis de regtone in regionem, velde ciuitateinciuita- tem (fi poflibile eft) & proprie fi ex formis cceli proue- niatpeftilentia,cum non commode poffibile fitaliter remediacioeius,nifi reftificatione corporis, & difpofi- tionis eius amotione,ob quam non euadit omnino,cujn fortis impreflionis eft,vel faltem vbi poffibile non fir, fiatdelocoinlocum. Etfiquidemex caufa c^lefti eue- nerit, muteruralocoad locum lnfirmum ciuitatis, vel domus,fi vero ex caufa terreftri manifefta, vel occulta s muteturinaltum. Etcum non fu/ficiatadcaucelam,eft neceffarius modus fecundus. Et eft, vt corrigatur aer,& mundificetur,fi eft corruptus, & alteretur quoque, fi in qualiratem peflimam fit mutatus.
Mundificationis corre6tio habet compleri cum his, tjua: acomplexioneeiushabent fubftantiam redtificare, & depurare,& qux a proprierare flmul,& complexione. Acomplexionefuntfolis ingreflioin domum, & ignis accenfio. Inquitenim Abu.ipfefcilicetSolfoIus eft,qui iectificac aerem calefa&ione, & exiccatione, hoc facit multomagisignis. Et exilliseft vinum vinofumanti- quum odorifetum,cum ex eo nares,os,manus,& facies abiuitur,& aliquidforbeaturjpurificat-enim animam,& fpiritus confortat,& contraria fugiant.Sunt quoque fri- gida,& ficca omnia, qua: corrupnoni refiftunt afperfa, vallata,& fufpenfa in camera,& quoquo modo locata,vc cft acetum,& proprie acetofa omnia, &proprie cuiiu> aqua rof mixta.& omniaexiccantiaaerishumiditatem, atqueputredine. A proprietateverofuntodoriferaom- nia,&aromaticafimiliter fituata pereundemmodum, &fuffumigata,&odorata,bibita,& comefta.fi enim corruptio vaporem emittat f?tidum, qui fpiritus infi- ciendocontriftat,& deijcit,& mortificat,odoriferacum fintcontrariailli,viuificant,&confortant. Sinrquecor-
quandoqueeft melancholica, & accidir quandoqueHu- p dialia proportionatafpintibus virtutes noftras, & calo-
xus ventns cholerictrS, & aliorum humorum, & mul totieseuomitpatiens melancholiam, & cholerampoft ilhm. Et vrinaeftaquofa,vel cholerica, vel melancho- Iica in principio,& m proceffu fana, & fudor fi adfit,eft foetidus . Et funt plurimum,qui emictuntur fastida, &corrupta_^.
Cura. Medicatio conueniens huic feb.ficut,&alijs peftilentialibtis morbis eft fecundum duplicem modu fcilicet pr2feruariuum,&curatiuum. Cumenimearu difpofitio duobus modis exiftat, quia aut putredo eius -exiftit confirmata in corde, & tunc fimpliciter eft mor- talis,aut nondum eft confirmata, fed eftinvia,vtcon- firmetur,&proprie,quia peftilentianon ceffat impri- mere,&difpofitio corporis fit apta recipere,quocafu eft poffibilis cura,vt fuperius dictum eft. Et quidem cu- raconueniens morbo exiltencein fieri dicitureffecom- mifta ex caufacuratiua, & praetiifiua. Et Gal. oftendit pro tanto, quod medicatio conueniens,& compleca_j
rem innatum,qui eius eft inftrumentum,cofortantibus, cuius eft fuperflua mundificare, & adueniente pcfte, & qualitatiseiusnocumentum repellere,vaporem refblue- re ,atqueconfumere materia eius, vt Gal. dixitmaximc conuenientiaerunt,& propria. Etex illisfunt fngida_^ cxiccantia,& proprie cum itutatio eius firin peflimam qualitatecalidam,fiue ex putredine, fiue abfque,vt funt rofe,myrti folia,fandali, & camphora. Et irrorationes cum aquis eorum mixciscum aceto proprie, & emana- tiones ipfarum,& aliarum,& coriadri, nenupharij,cor- ticumgranatoru,pyrorum redolentium, & pomorum, cyronioru,& ebani. Etalchechengi,ramarifci, ribes, & fimilium ,&hocinfanis,&febrietibusproprie. Ecexil^ lis func calida, & ficca, & propcie cii alteratio fit in pef- fimam qualitatem frigidam, vt funtex fimplicibus,xy- loaloes crudum,thus,ambra,mufcus, coitu m dulce,fty- rax,& fandaracha.afa.garyo. maftix, & g uten albotin, Iadanu,mel,& crocu5,iuniperus,& cypreffus,cy perum,
SS & (chs-

FRANC- DE PEDEMON-
<& fchasna.nthus/auina,ac0rus, &galiia, amygda. ama- E rs,pulegium,origa[ium,& lauius proprie. Etex appro- priacis funt poma, citri flores,& folia eius, & qus illius funtgeneris,vt limones magni,& parui,quoniam re6h- ficare habetit corruptionetn aens,iicut dixic Abu. E t ex lllis funt compofita ex iitis, & iiimlia,& hoc in (anis,& algaratis non calefactis,& febrientibus.
Secundacampleturcum his,quxabfcindant caufam antecedentem, & corporis difpofinoneni. Caufaiu-^ antecedentera, vthumorum eft repletio cacochymo- rum, ficut euacuatio cum phlebotomia, fi cum pecca- tqfanguinis fuerit, vcl pharmack* fi abfque. Etcum clyftenbus vomitiuis,& digeltiuis,propne cum fyru- po acetofo, & euacuationibus cum medicinis alijsfu- dorem,ac vrinam prouocantibus. Et dista ficca,& ex- tenuatiua in. omnibus,quara infra Chrilto ducedice- Corporis difpofinonem abfcindunt rarefadtiua,
mus.
& apetinua inaxnne,qu <E reddunt corpus benecranfpi rabile,fpiritus, & bumores, ne ineidanc inpucredinem ab intranfpiratione venci ,qu£eefl maxinie caufapucre- Mnximum dinis fecundum Gal. Erexillisell vfus acetoforum in Actti luua- dbis, & pocibus, qus infra dicentur, & aceci proprie_> mentum. cum rc f^j- aai - p r0 prie coaupcioni. Inquicenun Abuh. aceco autem incibo,& potu vti, eft a nocumento lpfius afficuratio,&hocin fanis,&«gns,&.febrientibus,ac pacientibusex corrupcione proprie, prafcruat enimfa- nosa peltilentiaomni,& agros, qui ab ea funt capri, ne procedat vltecius lmpteflio eius. Et ex illis funt com- pofita,qux habent prohibere putredinem,vt efl miihri- datum, theriaca. Et ex parte confectio ex aloe, croco, & myrrha,ana xqualium parrium, cum exea fumatur quaquediecirciterdrach.j. & falis vfus commendamr, quodficminonproupcetj&hocin fams,& patientibus ex frigida qualitace, & corrupcione quandoque. Ab- fciflio caufarconiun6tar,& humorum pucredinispercir necadmodum curacionis,eoquod peftilentia iamim-
plices,blici ,pOi .tulaea,& beca'. Ecexfru£tibus,vtlimo- nes ,& citri,acecoficas acreflx,pruna, ribes,acranex-, za- rur,pomaacria,& maciana,mora mediocriter matura, fumach,granaca, acria, & muza, & fimiha. finc aucem inpaucaquanticace fumpta, & fepe,nifi aliquodimpe- diacaccidens. Corrupcioniautemneceffariaeftreftau- ratiocumtemperamento dixit Galet\:5intquered;ifica- ta cum aromatibus,& cordialibus dictis fupra in cordc, quoniam ex peltilencia func infe<5ta. finc quoque alijs condicionibus,vc fupra didtum cll, difcufla,& eledta_^. Pocusfimilicerexfngidis,& acecoiis dictis, & propne - thm . ex aqua hardei frigida cum fuccis acrium predidtorum, & propriegranatorum,vel aceto fimplici: fint aucem in quancicacc mulca,ne fua paucicace inflamment, & fitim augeant.quareaccrahendiaerem neceflicas augmente- tur,fi non fuerir quod prohi beat. E t fi indigeat vino,fit album,acerbum,&conueniencer mixium,prout feb. exigit,& tolerat difpoiitio flomachi. Quiefcant vero in Matu: firmi, & dormiant, & non moueantur omuino, neque fani nifi temperate non fuperhue,uec attrahendiaerem neceflitas augeatur,& dormianrparum.& vigilent ma- gis,vtcaliditas interilis exttahatur, non intus lnfiam- matalongitudine fomni amplius intendatur,manian- rur fupertlua,& exiccenturhumida,& aquola,& cruda, qua? inficiendo fanguinem ad putrcfactioncm difpontir, & impleantur muantibus, prout vircus, difpoficio corporis exigic,acque morbi. Ec coforcecur verbis,& co- forcancibus cicsliberacionis, & fonis,cacilenis, & ludis, quibus animus fuus lececur.Inquit enim A bu. Ex cogm- tis medicaminibus eft flare cu his,a quibus deleitarur.
Corredtio veroaccidentium completurcum his,que vnicuiqueipforum conueniunc,vtinquietudo, & angu- itiacorrigaturcum fricationibus,fomentis, & calefa- ctionibusextremorum, &maxime fi frigida fint, & ex alijsdidtis fupra in ephemcns,qiiK ad exteriora trahunt calorem.Siccitas vero oris,& lingue,acque nigredo cor-
preflic,& corrupic humores corporis, aquibus morbus rigatur, vt fupra in capitulo generalis curationis eft dj-
(V fph.rtfkn^nrlpr. rnt rtmnrjp rnrafin rnmnprif. G /l. i1m . Fr Krirhnr piik rnm nniin maliiy iili< X' innn-
peftilens,&feb.dependec. cui proprie curatio compecit. Completur aurem cum pr.rditiis reddencibus corpus, & humores bene cranfpirabiles. Et cum his,qu .T corru- ptionem, feu putredtnem habent mundificare a com- plexione,& a propriecste. Exquibus func fimpliaa,& compofita,di6taluprain cura feb. fangumis ex putredi- ne,vr cinnamomum,xvloaloe,& fimilia. Etex compofi tis mel rof & hiera picra propcic,qux ex fanguine duce- rehabet humores pucrefcibiles, & alia fimiliafuperius dicta ex digeftiuis,&,folutiuis, vt fympo acetofo, agari- co,& huiufmodi, Aitcraciofebtjlisctyfcrafkt ooniplecur cum redificantibus aeris putredinem,&£aliditatem,& cum medicinis frigtdis cordialibus, cum principalicer cor paciacur mirnflracis mcerius, & excerius fecundum omnem modunv,qui ex dictis m cUra generali februxm, &caufonispoflunt aflumi. Ecexappropriaris fimphci- bushisfebribus,efllutum armenum,pluresenim j.nn fanaci func ex peftrlencia magna propter confuetud inem
d:um. Ecbochor eiuscum aqua maluar, lilij,& inuu- dtioneexaxungiagallina-, veloleo amygdalino.& Al- cholaeius corrigatut cum ablucione exaceco, velctim aqua geleniabin,vel foliorum lingu^ arietis,deindc cum robmori, myrtx ,lentiici, & mafticatione. & fimiliter Debilicas,Tremor,& Pulfus cordis,& fyncopiscum ci- buscorrigatur potibus, & niedicinishic fupradiCtis,& m cura cordis.Naufea vero,& cafus appetitus,cum me- dicinis cpnfbrtantibus flomachum in:us,& cxrra, & peromnem modum fupra incura flomachi didtis, & cum cibatione, & confortatione iilorum fupracibum. Et caufam dixic Abuh. quoniam plurimi eorum,qui vi- riliceragunc,comedtincque violenter,faluantur,ec viuiir, vt intelli^at vinhcer fecundum virtucis pocenciam dige- rentis,& violenter fecundum corporis lndigennam vt quia parum,&farpe comedanr, vt eft dictuvn : & fic lu- ftenrctur non refociiletur.non pura enim corporaquan- tomagisnurries,ranto magis Ixdes pura. Hipp. Opor 2
bibendi ipfum in vmo fubrili,vxdeferat ipfumad cor, H tetautem cibum cfledeledtabilem, reftaurariuum fpiri
Didta.
C^rnes .
f .Apho.j.
fed fic mixcuiacum aqua rof propter febrem.
Regiminis^&dixra: ordinacioin cibis, & potibus,& alijseft,vt cibuseorum fitexiccatiuusin fanis,& argns omnibus. Quaha funcex granis hordeaceum,& ex car- nibus perdicum, & auiUm paruartlm'moranarum,prx- paratis cum;aefeto;&'capp#eS'cttm:eo ) & fimiles. Ec fi Htppocr.maphorifm. dixit. Hurnids dixtxomnibus febricitantibus conferunr,& nan iicex.dlc quod hoe in- telligere oportet gracia exiccationishumiditatis fuper- flu£e,& aquofa; humorum putrefieriapta;,nonnaruraIis ipforumfpirituum,& membrorum,qua oporcccdixca cibi,& potus humida nacuraliter conieruarc, & reftati- rareexeisvirrucem. Inquirenim Gal. vtvirtus,&non morbus nutriatur,diactanturinfirroi. Prxmiccancurau- tem lenientia. fint vero ex acetofis in febnencibus,& fa+ niseciam,&proprie vbi mutatiofit aensin pucredinej velin peffimam qjialicatem calidamrqualia.funcex her- bis,vt acecofa, alleluia, andacocha, chryfolocanna, acri-
fcb.S.
tuum proprie,& conforratiuum cordis, alcerando,5N 3
conforcando complexionem corum, qux pcincipalicer fuiccorrupta, non fubftancia, quia tunc non remanerec vita.vitaenim eft in fpintu,vr in radice,dixit Abuh. qua dciftrudta pencorruptionem vica ceflabit,& propriefi corruptafittotaliter. Dixitenim Gal Morsnonacci- ditnifiper inremperamentum coraplexioniscordis,ta- lis autem eft ex prxdidtis carnibus, & vmis, & alijs cor- dialibus fupradiitis in corde. Spafmatis veio,& alcuzez cum inun<5tionibus ex oleis humedtantibus,vc ex vio, & amygdal.dulc. Et fimiluer tufiisficca,& malitiaanhe- lituscum recentionein ore humedtantium, vt diadra- gacan.cum.feininibuscommunibus,penidijs,fob viola. cum aqua iuiubarum,hordeacea, ik, iinnlibus. Penr.i- ftio vero rationis,viotlie,et iubeth,ficut in capitulis pro- prijsdiitumeit. Etfimilicer magnitudo fplenis,& dc- bilitaSjin qua itat, nec loquitur, ncc rnouccur, nec fen- titjcorrigaturvt flupoti congelationis enim accidcn-
lia,

DEFEBRE
ift-pv £d. tia, & ftuporis eadem fiunt,vnde Calenus, ihipor eft A cum xget no lentit,nec mouetur,nec loquiturjed ocu- lis .ipercis ranquam timidus tacec. Papula: vero cum re- «Stificatione putredinis corrigantur,prout eft di&um. Et limilicer vomitus,& fluxus,prout fuperiuseftdidtu.
SCiuifti quod variola;, pafticium, & morbilli, ex ge- nere funt peftilentiolbrum morborum,& apoftema- tpuuri. tum*paruoium,^iiabothor. Etquodeorumcaufaex- terror, feu euentuseft plurimumin temporibus humi- dis,& caltdis valde,& proprie in vere, & autumno,cum natura eorum in auftrinam fuerit permutata,& in alijs confimilibus circum(latijs,in contrarijsquoquerarius.
' Etcaufa mteriorelt duplex,materialis,&efficiens. Ma- terialis eft repletio fanguinis,feu corporis plethoria. Ef- ficiens eft mutatioaeris non in putredinem fuce fub- ftantije magnam,(ed potius in qualitatem peffimam ca- lida valde,ac humidam (upradidtam. Cum enim aer,& proprie fupradicSorum temporum fuerit, fic mutatus, atringatque corpus rcpletum fanguine,ineo ebullitio- g nem,& turbationem mducit,& quandoqueputredine accerdentem (ynocham plurimum inflammatiuam, quadoque putrcdinem, in qua crafliim,& fubtile; quod cumexiftit ineo,fiuefita generationeex menftruis re- feruatis in venis,& poris,fiue ex malis nutrientibus pro- uocatum/equeftraturapuroeius. Quemadmodum ell viderein vinisnouis ebullietibusexcaliditate propria, & maximeexteriori, referuata in eis, in quibus fex,& fpuma /equeftrarur ab eis, vt fuperflua illis remanenti- bus depuraris. Cumque talia fequeftrata natura; benefi- cio qiuxlammodo critico expellantur de venis, &fan- guine,effundetur per vniueria confimilia membracor- porisocculta,& manifefta,& proparteadcutem,auxi- hoqualitacisaeris attrahentisad ipfam,& excraffofan- guinis mea (ecundum vniuerfum eius diffufo,&inil- Iiseriam membrisex eo, vt in velaminibus, & neruis colletlio fiat,generabunturin eis variolx, & ex fubtil^ choh:rico,& (pumofo morbilii,& ex parte alia, fi qua: corrupra fit in cuce pafticium . Et quod nutnentia, C qux talem fanguinem generare habent,& facereincidc- re 111 variolas,(unt generaliter calida, & humida,& pro- prie vuse rarificant fubfiantiam fanguinis,& eum fa- ciuntebullite ,&propriecum adminiftrancur fupra_j eacibi,& medicinx calefacientes, ficutlaccamelarum, &equarum,& propne cum multum ex eo fumptum fuerit,& in(iietum,& fuperipfum bibunt vinum pluri- mum,& medicinas calidas ex fpeciebus,vt electaria, tragena, &fimilia.
£t quidem diuerfificantur variola;, ratione fubftan- tije,ratione coloris, ratione quancitatis, ratione loci,ra- tione exitus,ratione finis,& rerminacionis.Ratione fub- ftancix,nam quxdam funcdur2,& vifcofe: quxdam te- nene,& molles. Ratione coloris,nam quidam funt de eisrubea:,citrina;,albi,& de eisfunt virides, & deeis lun* violaca;,&deeis funt declinantes ad rubedinem. Ratione quantitatis concinua;,fcilicec & difcteca:. Con- tinuz,nam deeis quxdam funt magna?,lat£e,& coniun- q fta:,ita quod vna ingrediaturaliam, & de eis fimtparux rotunda?,& dillindta:. Difcreta:,na de eis funt multa:,& paucx. Ratione loci,nam de eis iitnt,qux funt plus in ca- pite,facie, pediore,& ventre, & deeis funt, qua: fiunt m extremitatibusmagis. Ratione exitus,namdeeisfunr, ;*irp*nu«- qux funt velocis * apertionis, & exitus,& de eis funt, quse tardx,&de eisfunt,qu5funtdiuerfac,nam nuncap- parent,nunc occultantur,nunc funt vnius coloris, nunc apparent alterius. Ec de eis funt,qua: femel exeunt,& ap- parenr,& qua: apparent bis,& de eis funt,quae apparent, &exeunt inprima aetate, quidam in fecunda,vtiniu- uentutei quidam in prima(eneclute,licetparum. Ra- tione accidentium, nam de eis,& morbillis funt,qua: funt cum Ieui febre,& qux cum forti. Et de eis funt quas feb. antecedit,& de eis funt,quasfeb. fequitur. Etde eis funt, qu£e funt cum accidenubus bonis,& forticudine virtucis,& appetitus bonitate,&anhelitusfacilitate,& vocis,& abfquefitimagna,&angufta,& continua. Et
PVTRIDA- 138
cumpulfuforti,& vrina fanguinea, etiam rubea, abfque dolore gutturis. Er de eis funt, qux funt cum accidentibus prauis,contrarijs didtis, & proprie, & ma- xime fi fuerinc cum malitia anhelitus, & anguftia,rau- cedine vocis,& fyncopi,& extremorum frigiditate/jm funtexdeteriorib. fignis. Ratione finis,& terminatio» nis,namquxdam funr, qua: refoluuntur, qua^Jam qux: maturantur,& emittunt fanie,& facmnr cruftam,& ca- dunt,& de eis (unr,qua: vlcerant,de eis funr,qu£e dimit- tunt concauitates vlcerii, & veftigia, & quxdam cito,& qua:dam tarde. Et ex eis funr,qua: delitefcunr,& occul- tantur.Ecqua:dam permutanturad phlegmonem,& fa- fe • Ex quibus omnibus iudicia habes,nam quae in prin- Brointjli, cipio funt molles,& tenera,',& in principio apparitionis «* - funt rubei coloris ad modum phlegmonis, deinde deal- bantuv,&fanianturnec varianturincolore. Etqux funt parua:,& rocunda: diftind:«e, non multa;. Etquxexeis funt in extremitatib. magis,& pauca: in facie,nec in ocu lis,naribus,ore,& gutture. Et qua: (unt velocis apertio- nis,exitu(quecontinu.i,necoccultantur.Etqu§femel ap- parent,& in prima xtate infantix,vel pueritix. Et qux funt non cum prauis accidentibus,fimiliter morbilli. Et qu? cum leui febre,&antecedit feb.eos,& cum apertio- ne lpforum minuitur,& funtcum virtutis conftantia, & bonitateappetitus,&cum bonitateanhelitus,&faci- litatevocis,abfque fiti,&anguftia, vel magna,& conti- nua; & pulfu,& vrina didtis •, & abfque aliquo alio acci- dente inalojunt bonx,in quibus falutis fiducia expecta- tur. Significantenim materiibonitatem cumfubtili- tate,& obedientiaadnacuram,& natura:ipfiuspotentia innocentibus expellendis. Qux vero ex eis fuerint cum cpnrrarijs,vtquia funt purx,& vilcofx, & citrini colo- ris,vel violacei, vel declinantis ad nigredinem,vel varij colori3,& funt magis latx, & coniundtx, quarum vna ingreditur alceram, multxque funt in capite,facie,&_^ proprie in oculis,naribus,& gutture. Et qux funttardx *apertionis,& exitus,& diuerfijquia nunc apparent,nuc * delitefcunt, & occultantur. qux pluries eueniunt in fe- »»• cunda,vel tertia xtate,funt malx omnes; Oftendunt enim materiam malam,crafTam,vifcofam,diuerfam,& multum natur^ rebellem,& ipfamdefedam,fifint cum \
accidentibus malis,quia feb. ex eis non minuitur,immo augetur,& quandoque fuccedit. Etqux funt cum mali- tia anhelitus,& anguftiaeius, & vocisafperitate,graue- dine multa,& cum fiti,& anguftiaeius magna,& conti- nuainquietudine,cum debilitate virtutis proprie,cafu appetitus,quia cum fyncopi,& frigiditate extremorum,
& pulfu interfecSo, & vnna quafi nigra,& fluxu ven- tris cum rafura, fanguineo, vel lotiuo, fiue variolx fint, iiue morbilli, peffimx funt, & mortis fignificatiux fe- cundum magis,& minus propinqux.
Signa earum variolarum,quxdam funtcommuuia eis,et morbillis,quorum quxdam funt prognoftica ,qU£- dam demonftratiua, : & quxdam rememoratiua,qux- dam verodiftindiuainter variolas,& morbillos. Pro- gnoftica antecedentia illos,& morbillos prxcedetia eos, funt figna plethorix,& fanguinis repletionis conturbati non minoratx more folito fuperius didioin fynocha. Et funt dolor dorfi,pruritus in nafo cum rubore,& in facie, &in oculis,& lachrymx cum inflatione,& timor in fomno,& phantafiarum rubearum vifio,grauitas cum punclione in membriscorporis,multitudo alicum,& faltuum cum conftridfione anhelitus, raucedo vocis,& craffities fputi, & grauitas capitis cum dolore, & cale- fadlio oris cum exiccatione, & fiti; anguftia, & inquie- tudo, dolor in gutture, & tremor pedum apud refupi- nationem,& declinationem adipfam,& cum his febris conclufa—^ •
Signa vero demonftratiua, & oftendentia ipfas, & in prxfenti apparentia funt,quoniam cum incipiuntappa- rere, faciunt accidere pruritum ,deindeapparentresfi- cut capita acuum in cute, & deinde ficut mordicatio- nespulicum; deinde augencur, & fiunt fimiles milio, cgrediuntur cum tota!itatefua,deinde replenturfanie,
Mefnx> SS i &pro-

FRANC- DE PEDEMONT.
&prcjprie variolz, deinde exiccantur,& cadunc. Mor- billi vero refoiuuntur,& euanefcut Rememoratiua lunt eonouutates remanetes in membris,& eorutn veitigia, &proprie variolarum,&quar,doque dimittuntq:cita- tem,& in natibus vlcera. Morbilii vero non dimittunc infe&iones.neque veiligia,cum materiaeoru fit aptare- foiui,& ptpinde non funt eorum figna reraemoratiua.
Signa vero d ltin&iua inter variolas,& morbillos multipiiciter (umi habent,ex materia,& ex parte* aper- • tionis ex forma,& quantitate,ex fitu,& cum communi- cantibuseorundem. Ex materiaqnidem.nam generatio variolarum eftpropter multuudmetn fanguinis craffi, & corrupti,& proinde dolor,& grauedo in dorfo maior propter venam magnam exinde tenfam in eo, quam re- plet fanguinis multitudo. Generatio vcro morbillorum cftpropcer vehementem malitiam fanguinis corrupti, vel noncorrupti,quiacho ericiiubtilis,&acuti,& pau- ci; & proinde inflammatio,& feb. arftuatioeft ineis. Ex # tffaritit* parte * apertionis,& exitus,nam morbillus egreditur fu- "* • bito fecundum plurimum; vanolx vero aliquid poft ali- quid,vt eft dictum. Ex forma,& quantitate. nam vario- l £efunteminentes,rotund£e,vel lata;,&magnxin quan- titate, Morbilli vero iunt non eminentes,vt pertranlcat cutem,&in eafaciant eminentiam; (ed funt dilFufiin cute,& funt ficut punftun,& paru? quantitatis. Et iitu, nam funt in fuperioribus membris magis morbilii,qua variol <T ,ltcet in oculis accidant m inus,Cc tamen lachry- mx funt eis plures. Ex accidentibus,quoniam anguftia, inquietudo,& inflammatio fortior eli,quam in variolis in lpfis morbillis,vtdi6himeft.
0» nn* v4 In cura variolarutr,)& morbillorum duplex eft regi- titUrstm. men,commune fcilicec ,&c proprium. Comune vtriulq-, in tribus rebus confiftit. Inabfciffione caufe, in ordi- nationeregiminis, & accidentium corrcdione. Caufa: abfciffiocompletur cum eius minoratione, adaquatio- ne,& habilitatione ipfius ad expulfionem velocem, & facilem, cuius minoratio locum habet, cumincipiunt apparere. & fit phlebotomia dc vena magna,& nigra in vario!is,& baiilica in morbiilis, fi virtus artafque con- fenferit: fi vero non,aperiantur vena; nafi, qua: propor- tionatur fluxui fanguinis narium,quo iuuantur. prouo- cetur ergo fi natura ipfum non teceritpolt phlebotomia bafiltcx (iexpediet,& virtus toleret,vtquiafanguisna- rium ,quoiuuanturprouocatus adpartes fuperioresap- pareat rapi ex dolore capitis;grauedine gu:turis,& fimi libus; pracferuar enim eos a nocumento ipforum dimi- nuendo,& euacuando materiam: tiatautem donecper- Bncumtn- feiteeuacueturquod abundat.Quod fi non fiat comple- teeuacuatio,prxmittatque phlebotomia,cumfitmaxi- mum auxiliutn proprium,& neceflarium timetur fupra infirmum corruptio extremitatum,forte fuffocatio,nifi natura aliqua fanguinis euacuatione fuccurrat. Tem pus autem phlebototnix eft vfque adquartam,vel infra. In quartaenim naturatalem maKriam fanguineamfyno- chx complete confueuit ad cutem expellere. S i ergo prq- di&is phlebotomijs materiam ipfarum educentibus no ceiTant vat"iola;,& morbilii procedere, fed ftat,& exeunt magis,phlebotomia vlterius non intendetur, nifi reple- tionis fhagnae ligna perdureat. Conuertit enim materia ad cutem,quam natura reddere videtur intenta,ideoque non eft impedienda.Quod equidem innuit Hipp.& hoc maxime cum conucrtit de exterioribus,& vilibus ad in- teriora,& nobilia membra. tn Adaequatio ipfius fit in principio, quia fubtilis fir,&
fltttii. cholericus (anguis, velquia choleradominatur in eo, etpropriein morbilliscum ftypticisinfrigidantibus,& infpiffantibus ipfum prohibentibus ebulliuonem. qua- lia funt fitnplicia,& compofitaex medicinis. Et ex fim- plicibus funtiuiuba:,da£tyli immaturi,lenrcsexcortica- tx,velin duplici aqua co6tx integrx, acrella, laccaab- luta,ribes,tragacathi,forba, & dadtyli fylueitres imma- turi,pyra,& rob ipforum, & aqua frudtuum frigidoru, vt aranciorum,limonum,pomorum acetoforum, chry- fomilla immatura,& mora celii,manna,& fimiiia lupra
E in fynochadidta,& compofiraex eis,quar(Deo dante}di- centur. Deinde cum lenificantibus, & educentibuseant cumlenificarione fubtili,vt funt tamarindi proprie,& cum additione firacoit, fi fuerit inobediens; aut infufio prunorum,& aliorum ablque omni attra6tione,& com prell.one,nead interioraconuettant *naturam. Etpro- *materia. inde cly ftcres prohibentur,cum ccnuertant interius ma teriam lnquantum tales,nifi fuerinlflenitiui valde, & natura multum fuerit conltipata.
Si vero (anguis fueritcraffus,& in variolis proprie, infangui- ada:quatio fiericum fiibtiliantibus,& aperientibusop- ' pilationes,& facientibus ebuilitioneinfanguineabfquc multaca!iditate,vt femen anifi,fa>niculi,ana cumzuc- charoaut aqua eorum, & decodtio radicum eorum,& odoratio croci eft deillis .
Siveroaliquo humore infedusfit fcilicetphlegma- tico,vel melancholico mundificetur abeo. Et fi turbi- dus clarificeturcum medicinis lenientibus, dictis fupra p in cura fynochx ciepurrcfliijc, & in antidotario noflro; hscenim adxquando materiam incitantad egrefiione adexteriora. Et cum prsterierit principium *aperitio- **PP ar ""' nis,& prodierit,&prxcefferit euacuatio multitudinis, vtpoftfeptimum, maxime competunt. Quotempore prxtermiffis omnibuseuacuantibus adxquantibus,in- fpiffantibus,ftypticis,inteiius, & exterius approximan- dis,ne detineanr,& conuertant materiam intus,oportet habilitarenaturam,& incitaread exitum,&traheread exteriora. Fiatautem illud cum calefadtione aeris,cuin cooperturaex indumentis.&proptierubeis. Ethisqux faciunt (udare cum caliditate,vbi cum exitu eorum non inueniatur*a!ienatio,immo caliditasremaneatinflam- * mata,&lingua fortiter nigra;tuncenim cauene cale- facias; fortaliis enim ex ea accidet anguftia,& fyncopis. nam tunceritneceflarium rediread odorandum rofas, fandalos, camphoram . Et fi exhis non fiet excufatio, qiiin apponatur aeri frigido,& vento,nepropterangu- fliam exrir;guatur,fiat illud paulatim. Et fimiiiter quan-
^ doiuuaturcum calefadtione, & dimiferisfrigida,^ j
cum habentibus proprietatem ad expellendum mate- riam,fanguinem ad cutcmjvt funt caricx,& proprie al- bx,citrinx,&deco(S:ionesearum. Etcumeoquodha- betfanguinem moueread extenora, vt afpedtus rerum rubearum. Vnde Abuhali ait. Mouetenim (anguinem resintuerirubeas. Oportet quoque vt alicnenturom- niafoluentia ventrem,nifiprxdidta,quia deconfuetu- dinehuiusxgritudinis eft,vt inproceffu faciataccidere * diariam; & propi ie cum materiaretinet vt,& non cgre * dUrrhti. ditur & proindedandum eftexcorticataslenres,& alie- nanda futu omnia frigida interius,vt aqua frigida, huiufmodiexteriusex aere,& vcnto,&ptopneinhye- me, & omnia olea cum fint vifcofa, & poros oppilert. Etomniaex emplaftris,ceratis,& epithematibus iu- praventrem. Eitenimexeistirnorconltridtionisma- - terix, & neaccidat fiuxus ventris malus, & fangutnis midus.
H Ordinatiovero regiminis cibi,&potus,fitinprinci-
pio *aperrioniscum his, qux confortare habent cum > » *pp*ritu-
extinctione abfoue conltridtione naturx,qux fuprain peltilenuali feb. funtdidta. Etcuminfpiffantibus fan- guinem ex iuiubis,& cum lenientibus ventrem.ex pru- nis,chryfomillis,& moris mcdiocriter maturis,& cibo fadtoex cucurbita,citrulis, & melonibus,& fuccoptifa- nx,& amylo. Etpotu aquxptifanx, velaqux fngidx cum mleb vio!ato,& fimilibus. Et in proceflu cum pro- cedere,&exirenon ceffant. & mintiiturfeb.cumcon- fortantibus,ex carnibus,& ouis,& ahjs,qux funt in cura peftilentiah didta fupra. Et ex frudtibus, & proprieex caricis,paffulis 5 enucleatis,&dadiyl!s maturis,& huiuf- modi,&cum vino rubeo competenter lymphato,pro- prie cum febrem apparet lenteicere.
Corredtio autem accidentium in duobus confiftit, in remediationeaccidentium prauorum prxdidtorum, & m prxferuatione quorundam membrorum, m qui- bus confueuerunt impnmete maxime talia nocumen-
ta,&

DEFEBRE
proptie vlccra; qiix cum impiefTa fucnnr,ncc finc t media remediabilia,timorem morris portendunt. Si cr- gofeb. in earum apcrtione in proceffu non minuatur, icd augcatur"; magis, e.xtinftiua mimftrentur, paulatim dimifiis calidis,vt elt didtum, & incenus, & non exte- rius,& magis apud eorum proceifum ad extra. Et fi qui- dem ceffaucrit ab cgreffione eorum, rediericquc, opor- tet vt redeas ad euacuationem fanguinis, & adxquatio- nem ipfius cum frigidis extinguennbus fupra. £ 11 enim fignum regenerationis calidi, & acuti,qui nifi euacue- tur,& obtundatur cum hoc,quod feb. accendit,rapi co- fueuitad caput, & facere phlcgmonem; & quandoquc declinare ad fpiritualia, fubito luffocare infirmos, efBtttnii. quorum aliquos vidimus liberacos. Et Duciifam Cala- brix,quibus phlebotomia ex venis hxmorrhoidalibus magna fuit illico miniflrata. Etaiiquosmortuos,qui- bus ipfa fuitomilTa, vel tardius celebrata. talietiaphle- botomiacum mundificationibus humorum in fangui- nedominantium,& calefactionibus corrigeturmagni- leolonm. tudo, & mulcitudo ipfarum, varietas * calorum, & exi- tus,atque tarditas.Reliquis vero accidentibus alijs pro- uidendum,licut lupra in cap.generalis curacionis eft di- dtum deephemeris,& de peftilentiali. In quorum om- nium curatione nocumenta imprefia in membris,quo- rumfunt,vt putainHammationem multam ficcitatem exafperantem,& propne vicera oportet attendere,& cum mundihcantibus primo, & deinde cum glutinati- uisillisappropriatis fimulcum alterantibus,&alijsibi diiftis; oportec ergo corrigere. Mem bra vero qua: a no- cumentoearum prarferuare oportet,funtocuh,fuperio- res partes narium,guttur,pulmo,&inteftina;hxcenim membraex euentuearum in eisplurimum grauiusvl- cerantur,ex quo oculus fortalfe deftruitur, & accidit ineisalbugo. Etgutturiaccidit pr^focatio.Etfiinmeri euenerit,accidet tranfglutiendi difficultas,& fortafiis accidet illic corrofio pernitiofa. Et fi in fuperioribus partibus narium,accidetconftridlio meatusodoratus. £t fi m pulmone, accidet coftridiio anhelitus vehemes. ' Etcum vlceratur, forralfe facitdeuenire in phthifim. Et ii in inteftinis,faciet accidere dyfenteria,& egeftio- nem fanguineam : quibus fuccurrere eftdifficile,& for- Defenfma te impoflibile. Prxuidcndum ergoeft,ne illis accidar, ° ^"aUar m ^ eu eueniac • Oculis quidem in pnmadiecum alchahol facto ex almuri folo,quodeft propnum; fecunda .vcro cum eo nutrito in aqua coriandri,vel aqua rof. in quare- federint fumach,& camphora, aqua fumach pofita in ea camphora, & fuccus pulpx granatorueft bonusetiam in principio,& aqua rof.cum antimonio. Si veroappa- reant non obftantibus illis, tunc facere alchohol ex na- phtha alba bonum eft valde, & fimifiter collyriumal- bum . Et li vlcera fiant in eis> larcocollam nutritam in y la<5teapponas. Etfaccum radicum chelidonia: rube:e cum lapide haematitis,quod eft proprium, & expertum per nos. Oleum vero de fifticis, & non de oliuis, cum mordeat oculos,licut dixit Gal. eft de his,quibus vtutur mulieies in regione noftra poft variolas, oftendit euen- j tum nocumenti in oculo^eradicat enim caliginem li re- jnanferit,& rectificatoculum. & fimiliter memithe,& fuccus eius,cum antimomo.Sed fuperiores partes nariu cuni epitheinare,& memithe,fandalis,& rob acrefta:,& aceto. Ecodorareacetum foliieft vehemetisiuuamen- ti. Guctur vero cum fudtione granatorum in eiusprin- Cipio,(u6tione mororum,& gargarizationecum robeo- runr, & propne quando conquentur de dolore in eis. & tuncoportec.vt lambatderobearumaliquid poftaliqd. Puhnonem cum rob ex letibus, leuecum femmepapa- uens,& diadragacanthi. Etinteftinaoportet,vtprxler- « uentur poft inceptionem cum ftypcicisdidtis fumptis, & iniedtis. Et cum incipitfolutio ventris,cureturcum troch.de fpodio,& ribes,& troch.de femine acetofc.
Regimen proprium variolarum,& morbillorum eft, quod vnicuique eorum proprie conuenit. Et elt,quod cum communicent in pra:didto,inter/e differunt quan- tuni ad duo. Pnmoquantum ad pca-dictuni regimen
PVTRIDA." 139
non in fpecie,_fed potius in quaftto. Euacuatio ertiin cum phlebotomia maior, & citior variolis eft conue- mens,extin6tio minor,& diarta temiior. Morbillis vero ada'quatio cum frigidis extin&iuis, & infpiftantibus,& mundificantibus choleram,& fanguinem,& difta tenui minus. Secundo quantum ad particulares operationes exercendas,qua: funt variolis opportunx,& no morbil- lis. Et funt quod elt,quia cum egrelfie fuerint cum com- plemento variol;r,& appareat in eis maturatio perfedta. Autenim eftperfedta caufa doloris, & apoftematis,vt quiapertranfierint feptimum,nec exiccentur,necrefol- uantur: tunc neceftariumeft,vt aperianturcum acudc auro,& auferatur earum humiditas cum coto,&pro- prie cum funt magna:. Quod fi tardetur earum matura- tio,quianon fitfadain feptimo,& completa innono: tunc oportet,vt iuuetur cum exhibitione dadtylorum pinguium,palfularum, & caricarum in aqua ipfarum cum euaporatione vaporis aqua: decodtionis fanugrx. femin.Iini,maluar,bifmalux,& radice lilij.
Cum autem aperta: fuerint,& remaneat in eis humi- ditas multa,oportetvt faliantur, & fumigentur, & etia cum non apertx fint, nec patiatur xgrotans apetiri,& casvolueris refoluere, & exiccare. fitautemfalitiocum aqua falis,in qua virtus croci eft,linira fupereas,defuper alpergatur fal puluerizatum cutn camphora. Suffumi- gatio fit cum tamarifco,& fandaracha,& coi tice thuris, non cum frigidis, ne recludant materiam. Et fimiliter cum myrtafuffumigatioeft conueniens,& propriecum lit vehementis humiditatis. Et dormire,& iacete in le- 6to,inquofit afperfa farina hordei, milij,panici,velfa- - s barum,& ailcitra cum folijs cypreffi eft bona.
Cum ergo incipiunt exiccari, oportet vt linias fuper eas ex medicinis prcdidtis cum virtute croci. Et cum vl- cerant variolae profunditate, & acuitate fua: materiiE, confert vnguetum album,& proprie commixtum cum aliquantulocamphorae,rafuraradicis cannx cumaqua rof.venarum arboris falicis,aut arboris azarur. Et quan- ! doqueconfertvnguetumdecerufa,lirhargyrum,& vn- guentum rubeum. Et cum aperiuntur,& faciunt crufta m cute,vel nafo,confert vnguentum fadtum ex oleo du- rorof.& virtutecerufa:,& cadmix,& ceratum exadipe gallinxcumcera. Et cum cecidcrit crufta,liniantur vc- ftigiacumaliquooleo,vtde lentifcoproprie. Etfiqui- demremanferint ipfaveftigia,& decolorationes, vlce- xum ipforum, cum in tertia fedtione de cura veftigio- ium,vlcerum loqui oporteat, hic tamen proprieloqua- mur de cura veftigiorum ex vlceribus variolarum.
Sciasergo,quod de eis, qux eradicant talia veftigia, Vtfeu v» funt oia abfterfiua,vtradix arundinum, farcocolla,leme melonis,& corticeseius ficcati, rifum ablutu,aquahor- dei,albumen oui,creta, & lutum,lithargyrum,zuccha- rum tabarzet,milium,& panicum,amygdala: dul. & a- •rnarx. Et de oleis oleum de lilijs, & de fifticis,& adeps afirri,cumoleorof. Etdeillis,qua: funtfortiora,eftfpu- xna maris,& lapis piperis, coftus,ammoniacus,thus,& fapo cum baurach,& ofla antiqua adufta, feme raphani exiccatum,arift.lupini; hxcenim abftergunt nigrcdine, & obfcuritatem coloris cutis. Et ex redtificatibus colo- rem plumbeum funtex oleribus,&granatisdulcibus, vitellis ouoru forbilium, iura galli, & phafianorum,& perdicuimpinguatis,& vinurubeum,& afliduatio bal- neationis.Etde compolitisfunt(duce Chrifto,)qui 111- fradicentur. Quod fi ccncauitates remanferint,non re- plebuntur;vlceraueruntenim interiorum cutem,& mi- rach,quod cum fit ex radicalibus,non reftauratur.
Medicinaconueniens inprincipio apparitionis ip(a- ; rum repercutiens, & infpilfans (angrnnem. $j.lentium excorticataruin, dadtylorum immaturorum, gummi, tragacanthi, bulliant m aqua pluuiali,vel ro. & da cum vino trochifcorum cum camphora.
Confedlio medicaminis facientis variolas apparen- tesexire,& morbillos, &aliade genere eorum exeun- tiu,& occultorum. ?i.ficuum citrinarum vnc.vij. lacc» ablutxdrach.v.lentiumcumcorticibusdrach.iij.lemi.
Alefuji, S S 3 Aiii.

FR ANC- DE
ani.^niculijtragac, ana drach iij.decoquanturinaqua, lib.j. s.donec remaneat pars tercia: deinde coletur,&: de- tur exea-,expeliitenim cahditatemapartibuscordis,& prohibet pulfum eius.
Defcriptio medicaminis coferentis ad veftigia vario- larum,&colorem malum derelidtum. ^.ofhum adu- (lorum, flercoris ouini antiqui,oftracorum nouorum, amyli,fem.melilfe, rizi abluti, cicerum,ana part.x. gra- lAibcti. norum * albem,lupinorum,cofti,anft:olo.rotun.ana par tes v.r.idictim atundinis ficcx partes xx. Fiat exeis epi- thema cum aqua melonis, aut cum fuccxucumeris (yl- ueftris,aut panisporcini,aur radice ireos,aqua hordei, velfabarum,vel lupinorum,& linianturexeis membra fero. £t abluantur mane cum aqua violat»,vel hordei.
De medicinis feb. apoftematum . Cap. 7.
SVperius te fcirefecimus,quod febrium quidam erat moi:bus,qua-dam accidenria fequentia apoftemata vel vlcera,qu5luntper lemorbus.Hicetiam fcias,quod tales etiam febres omnis generis cfle poffunt. Si etiim apoftemata fint exteriorum membroru, vt afTellarum, febrcsfiunt cphemerx, vt plunmum;rato vero putri- de,& qualiter,& quare fuperius didhim elt. Si vero apo- ftemata fint interiorum membrorum, vtpoficorum in profundo,& cocauo corporis,& maximeprincipalium, vcl ahorum vicinorum cordi,vtpleura :,pLilmoni,& hu- iufmodieconuerfofiec. Nam plurimum fiunt putndx: ephemer^ vero raro,& quandoque vel confequenter he- Caufi. rticx. Et caufaeftquoniamcaliditaspraternaturam_> procedens ab apoftemate, vel vlcere tahum membro- rum vadk ad cor plurimum cumfumo putridoabeo refolutOjCum no ficcircumfcriptaputredoin locoapo- ftemato,ficut in bubonibus-, & non fola,nifi raro. Qua- re febrem accendit,qua: diuerfificatur in continuitate,& interpolatione,fpecie,& qualitatefuas eflentix. In con- tinuitate,& interpolationequidem,ratione quantitatis cau l£,&pofitionis;cum enim apoftema vlcus rale,quod efteiuscaufa, fit magnum,& propinquum cordi,vtin pleiirefi,& peripneumonia, faciet febrem putridam, & continuam.eoquodcontinue fumum putridumadin- flammandum mitticcordi. Nec obftat fi pofitio putre- diniseliextra venas,cum colledtioeiusin locoapofte- matis ad emittendum continue ftimum ^quipolleat po- fitioniin venis,cumfit magnnm,non propinquum, vt eftapoftema renum, vel matricis vlcus,vel vefici, vel propinquius non magnum, vel capfulac cordis,vel pleu- ra:,& pulmonis. Sedfifit cholericus facit interpola- tam,eo quodetfi talem fumum cordi emittet;non con- tinuetamen proprcr diftantiain, & paucitatem,cum_j conueniatquandoque refolu! in via. Si vero fir parum, &longinquum,faciet ephemeram quandoque. Cum enim fumus fua quantitate,licet parua, poflir peruenire vfque ad locumcordi propinquum,hcetcornonartin- gatcahditatem inloco illo tantam imprimere poteric, qua: cum calefaciendo actinger fecupdum concinuum cor,feb.ephemeram generabir. Cumquecaleapoflema cum fuafcb. &propriepucridaprolongatur,minabitur he6licam,& ipfamaccendet. Etproprie fi membrum fueritdifpofitum.&apoflemain aliquo nutririuorum membrorum,vt in hepate, vel ftomacho. Inquic enim Abuha. Amplius omnia apoftemaca intenorum mem- brorum m mirach,ventris tenuitatem efficiunt,& ma- credinem,cum colleftionem fecerint. Efficir enim tale apoftema tam grandem impreffionemindifpofitocor- pore confurocndo, quod eo refoluto remanet exiccatio, & he6hca,maxime cum pr^cifione membrorum nutri- tiuorum,in quibus efl,cum nequeatremitti,refumi,& humeiflari. Etqu<3d ampliusefl contingit ipforefoluto pucridam remanere febrem propterimpreffionem pu- tredinisin humote venarum. quare remanente caufa confumente procedit hefticalis confumptio, licct caufa primi,feufebris apoftemaris fit remota,& quantoma- gis fi remota non fit>quia flac per apoflema. ht enim feb.
PEDEMON-
i cuncericduplex,& commixtaeftfebr.quieftmorbuJ", &febr. qua:eftaccidens. Infpecieautem rationecau- fieapoltematis,& materix,qua: cum fitcalida,eritcho- lerica, vel fanguinea, vel exeis commixta. Et fimih- terfeb.aut erit cholerica,aut fanguinea; materiavero frigidanon,nifi faciat colledionem. Inqualirare vero eflentia:fuce fcilicet caloris raticne fux caula:,rarione membri in quoeft,&rationeviciniraris ad cor. Cum emm materia fit cholerica, vel cholerics admixta,ca- loris febr. acuitas eft, veljeric maior quam fit fangui- nea,cumque etiam inmembris fanguineis,& arterijs vicinis,feb. forrior erit: cum vero in neruofis,pannicu- lofis,& venis vicinis,erit debilior,nifi dolor exillat. Et quidem nonenumerantur illifeb. aperiodispropritj vnicuique materierum,qua- effunduncuradapoftema- ta earum,vel vlcera; periodi namque earum fecundum generationem earum in mittentibus membris propter debilitatem nutritiux,& fortitudinem cxpulfiux,& fe-
; cundum actradlionem ipfarumadmembra, adquaref- funduntur materii percaliditatem,vel dolorem,& fe- cundum receptionem earum in ilhs propter defedtio- nem . Cum ergo effunduntur materiar, accidit rigor,& deindeadditur grauedo,dolor,inHammatio in loco apo- ftemato, vel vlcere, & de vlceribus idemeft iudicium cumaggregenr putredinem, & propriequx apoftcma- tadicla fequuntur.
Seddiccs numquid feb. vlcerum,pucridafit,velhe- dica,cum dicar Gal. q? omnis phthificus he£ticus,& no putridusfit. Refpodic Fa!co,vrraquefeb.eftcum phchi- ficumvtriufquecaufafimulin eaaffiflat.-putredo.f vl- ceris,qu2efl caufaputridx. Etipfa feb.cumimpedita euentatione fimul lnflammando confumens rorifor- mem humiditatecordis,qu .-E ert caufa hechca:,qua' quia in phthifi ptaualet putnda: ontnibus caufis concunen- tibus ad gcnerationem ipfius magis,quam putrida:,di* dum eft a Gal. ipfam pati phthificum,quam pati putri- dam feb. quam in alijs vlcenbus.
' Signa caufarum funt figna apoftematis inreriorum D: fif»u membroru pricedentium,quar fuperius in fedione pri- ma fant di£ta. Etenamfuntfignavlcerationum ipfo- rum,& et apoftematum funt figna propria,qu$ iupra in capitulis fuis funr di<Sa, v. g. In pleurefi,quorum qus- damindicant locum, vtpulfus ferrinuscum dolorepe- «Sotis pungitiuo-, quzdam caufam,feu materiam,vt fcb. acuitas,qu£e indicat choleram. Qustdam func figna di- geftionis,& indigcftionis materia:apoftematis,qua: fu- munt' a fputo proprie,quxdam func figna digeftionis,& indigefhonisncn materiar apoflcmatis, vt pradida,led materia:compatienrisin venis,qua:fumunturab vrma. Et qua:dam funt figna falutis,& rnorns,& qu^dam funt fignacrifis,quipridictis variatis fecundum Ipeciem—> fumentur,ficuc Hippocr.in apho.& Gal.oflendunc. t
Cura febrium apoflematu eft quatuor res. Prima eft Dec«r*. cura apoftemaru,& vlceium.au.T f'equunt,qux didta eft fpeciaiiter fupra inlocis fuis. Secundaeft alreratiofebr.
{ Completur autem cum frigidis humidis,fiue hectica fir, quxexdidtis fuprain cap. generalis curationis pol- ftinr haben; fintautem frigidaremperate,neincriident apoftcmata,& proprie fi intenus affumarur; fintautemu lumptaex molhfkanribus, lenientibus,qualis eft aqtia hordei, cucumeris, & cucurbitx, fyrupus viol. & fimilia-,nonautemflypcica,cudecineant,&prohibeant refolucionem,proindepotus aqux frigidx mhibendus, nifi magnitudo feb.& eiusexauctiomcentionem matu- rationis,& refolutionisapoflematisfuperexcedat.' Quo cafu inquit Gal. Mehus eft augmetum.i,incrudatioapo
a flematis,quam perdueere ad arefa&ionem lnfirmum; aliterautem infrigidantia, & extinguentia fortiaerunt valde nociua, etiam fi cholericum fit apoflema •, & pro- indefecuriusexteriuscumexpedierit miniftrantur. Si ergo fic apoltemaeryfipelaium febrisvehementiamex- tinguemus cum fuccis ladtuca-, iemneruma', & porcu- lacx,& aqua cucurbitx, nenupharis, & olco viol.cum fauich hcU(Jci, vel farina eius,exterius applicatis fuper
locum

DE FEBRE PVTRIDA-
I4O
locum apoftematis,& cum fanda. rof. fpodio,&aqua A rof.(apcrpnncipalia,& oxyrhodino capiti: qusetiam fi oportetinfiigidenturin niue. Tertiaeit regimen cihi,& pocus,& eft dntaextenuatiua cum laituas, (auich hor- dei,& aquaeius. Incraffitioenim eft caufaapoltematis, & inorns etiam, fi fit virtus defedta. Quartaelt corre- Aioaccidcntium, qnam requiras iupra in (eitionepri- ma,& infra,vbi deapoltematibus didtum eit.
Demedicinisfebriumcompofitarum. Cap. 8.
EXquode febribus fimpticibus diximusfecundum prsmiflum ordinem, dicendum eft de compofitis. Sciendum eft autem, cj> compofitionis lpfarum fpecies fimt,&modi. Speciesquidem fecundum compofitio- nem feb.fimplicium.quarum eft compolitio caru. Mo- di verotripliciter,& iecundum compofixionem mate- rierum lpfarum fimplicium febnum ,aquibusipfede- pendentiam habent. Et rationeloci,feuputrefadiionis jn loco. Et iccundum compolitionem motuum,feu cir- g cuirionis,contntionis,feu muafioms lplarum poffunc haberi,qui multiplex eft.
Primaenim diuifio eftin generc, & remota ratione effenti£E ipforum. Et eft natura feb. qua-dam eft genus ephemera[um ,qiKTdim he£ticarum,& qua:dam putri- darum, fecundum quam componetur putrida cuni he- 6rica quamquam plurimum fiteius caufa, & non cum ephemera. Ec licet poffitcomponi,tamen no facit com- pofirionemin cura eius additioad putndam,neceft di- Itinguibilisabeacum eius figna debilitatefuacumfor- i.dedif. titudinefignorum punidxoffufcentur. Quapropcer di- fek.r. x j t 5up el -uenteteputndaephemer;e,quiefcit ephe- mera,nec etiam hectica cum ephemera ptopter eandem caufam. Verum quiaipforum trium generum duo,vt he£tica:,& ephemerx nrn lunt diuifibiliain genere pro- prnqaiora,fed in fpecies magis,&proprius hedtica,qua- rum (pecies non (unt bene componibile-seo quod hedti- ca;(pecies interfeordinem habent ita, vna pracedit, & aiia fequitur,vel fuccedit,& deinde alia prima ceffan- te propterconfumptionem humiditatis,& fuae materix fubieciiiiae,in qua accenditur etiam ephemera: fpecies, & figna fint in ea, licet fitit coponibiles,tamen non funt in compofitionediftinguibiles bene ,neccompofitiocau fat vanetatem magnam incura.Solumautetn genus pu trida;diuifibilec(l in alia genera propinqua, &fpecies habentes figna di(tindtiua,& manifeftafacientiacom- pofitionem in cura,& protantocompofitiofebriumat- tendenda magis exiltit ineo.f. genereputridarum. Et prima fpecies compofitionis eritfmptimam diuifionc eius,quac {ecundum Gal. eil ratione effentia: ipfiusfeb. t.itdif. Etex naturafebtium putridarum,qu2dam funtfebres fti .r. p er f e mor bi ex humorum in vafis purredine dependen- tis ,quxdam funt apoftemofae. Sic quidem pritna com- pofittofeb.putridarum eritfeb.compofita ex feb.depeu- dente cx apoftemate,cuius eft accidens,& ex feb. depen- dente ex humoribus putrefaftis in vafjs, in quibus apo- fteinatis putredo impre(Iit,vel econuerfo, vtdi&um eft D fuprain febreapottematum,ficuteft propriein pleure- fi,peripneumonia,& apoftemate hepatis. t.gcciu. Secunda Ipecies eft ratione compofitionis materiar, feu humorisaquodependent.Eteftnaturafebrium pu- tridarum didtarum qua :liber,aut eftfanguinea, aut c~ho- lerica.aut melancholica, aut phlegmatica, eo quod a ta- lium humorum putrefadtionedependent,quorum co- pofitio eft fecundum modum pracdidtum materix,qui eftduplex,vnus (ecundum mixtionem,aliusfecundum vicinitatem. Et quidem fecundum mixtionem,qui fu- pra di&us fuitin tertiana non pura, & m quotidiana_^» ex phlegmatefalfo,& caufone, & phlegmoneeryfipela- tode. Secundum vicinitatem vero eft multiplex,cui nunc infiftimus,&erit quia cumquatuor fint hurno- res in fua putrelcentiafebres accendentes feruantes fpe- cie,vt didtum eft fupra in feb. fanguinis,ex quatuor hu- monbus fimplicibus commixtis ad nuicem copaffibili- bus maxime,quia in diuerfis locis corporis fituacis intra
venasjvel extra,ficut etiam apoftemata diuerfa in diuer- fis membriscorporisfituata, odtoproucniet cobinatio- nes,ficerit vnacopofitio febrisfanguiniscu feb.phleg- matis. fecunda feb. fanguinis cum febri cholera:. tertia feb. fanguiniscum feb. melancholiz. quaita feb.phleg- matiscum feb.cholerx.quintafeb.phlegmatis cum feb. melanchohca. fextafeb. cholerica: cum feb. mejancho- lica.feptima triu ex hisinter fe. Etodatia omnium feb. quatuorhumorum fimul,c;ua:,vt plurinni eft mortalis.
Tertia fpecies compofitionis ipfarum putridarum eit 3$etfa ratione non effentix,nec matcria:,fed ratione loci.vel pu trefadtionis m loco,a quo procedir diui fio feciidum con- tinuitatem,& interisolationem ipfarum febrium. £t eft quia cum fintquatuor conrinua:,& tres interpolata-,fpe- cics ipfarum compofitionum erunt multa:. Nam com- poni poteft fynocha cum vnaqunque aliarum trium co- tinuarum,& cum duabus,vel pluribus ipfarum,autdi- uerfi generis propinqui,ex qua prouenient cqmplicatio- neso£to,aut diuerfi generis,ex qua prouenient compli- cationes plures. Similiter poteft componi vna interpo- lata cum alia,vel diuerfi generis, ex qua proueniut com- plicationes quatuor, vel eiufdem generis, ex qua proue- nire poffunt complicationes plures, feciidum quod pof- funt componi dua: terriana:,& tres tertiana:, & fimilitef tresquartam intetpolatx, & etiam quotidiana-fimili- ter poffuntcomponi continu^ ipfecum interpolatis di- uerfi generis,vel eiufdem, ex qua complicatione fpecies erunrplures,quandoque fientes in prima die,quadoquc in fecunda,& illa eft mali moris. Eft enim habens mo- tum pcr poros, qui cotra natura eft morbi acuti,vel me- dij. Etquidemcum deberetindiefecundaquielcere,vel tepefcere,& dare natune fpacia,fi moueatur, fignum eft {ax malitia:,& gradtsla:fioniseftcau(a. Exquibuscom- plicationibusomnibus illam,qua:ex quotidianaconti- utu, nua,& tertia interpolata componitur, Hippocrates (pe- cialiternotauit, cum plurimum accidat intercompofi- tas ex interpolatisfimul,& cotinuis,& ex continuis tan- tumhemitritiam proprie nominans,quam horridam, & continuam,mediamtrit£am effe fpecificauir.Etquia vnicuique fpecierum modus fecundum inuafionespo- tefteffe triplex, fcilicet coinuadens,fubintrans,& coal- terans,Ethemitrita:am voluiteffecompoficam exquo- tidiana contmua,& interpolata fecundum inuafionis modum; non enim omms compofuioms modus horri- dum facit,fedcoinuadens folus,etiamcum nonfaciat horridam,cuminuafiones ipforumnifi fint pates non vnapra:dominansalteri, vel fuperans, ficut effe poteft. ideotriaad hemitrita-am veram,& propriam concur- runt.quddfit continua quotidiana: eftenim degenere continuarum febrium, & fit complicata tertiani in- terpolata;eft enim hemitntxa,i. media tertia.vel tertia- na-Cum enim Hipp. tertianam veram,& pura in apho. dixit,interpolatam intellexit,& motus maxime fux ma- ' terixfitdeccntroadcircumferentias,ficut Gal.dixit. Si motaad putredinem moucturad exrra de venis potius, quain putrefiat in illis. Et qa debet effe horrida,oportcc quod ambae fint con.ipares,& coinuadentes:largo modo hemitritsa poreft dici quxJibet putrrdarum compofitio diifia vicinitatis,& continuarum cum interpolatis,ma- gisex ea,qua:componiturex tertiana continua,&quo- tidiana interpolata. Alia vero genere nominis ei unt po- tientes,quia dicentur compofitae.nomen proprium non habentes. Ethoc modocompqfitienisdixit Gal. mor- bum compofitum puta febrem in qualitatibus fuis,& ctiam cum fua caufa,& quidem cum hemirntaa conti- nua,& mterpolata diuerfi generis fit compIicata;qua- rum continua, quiaphlegmatica prolongat non folum paroxyfmos, fed etiam morbum totu,& interpolata,qa cholerica abbreuiat,ficut illa prolongat, & hemitritxa inquantuhuiufmodi mediaeritinterchronicam,etacu ta.Sed quiadiuerfitaseiusdifturbatin adtionenaturam, ideoque fietchronicus, & extendecur fortafle vfquead fcptem menfes. Inquit enim Gal. morbus habens mul- £am,& diuerfam materiam, longior eft habcnte vnam, filejuti. 4 & £

FRANC- DE PEDEMONT.
Hefrwfiv £&lconit.
&ii multam,illud fivirtus fitfortis m tolerando. Et quandoqtic fiet acutus, & bicuis.vt quia finiturin fepti- mo,& lllud propter magnitudmem fui, & moleftiam accidencium. quare necciTe eil materiam fubitovmce- re,vel vinci. F.tquandoqueextenditur viqueadxinj. vel xx.& vtplurimumeftde febribus interficicntibus. Si cnim fola eius continua periculola eft,nulli dubium eft, quod fi fuperaddatur alia feb.cum natura non poffit fuf- ncerc,nifi raro,quod plurimum fit interficiens,& mor- talis. Et quandoque perducit ad he6ticam,&:alias diflfi- cilesaegritudines,vteft hydropifis,iyncopis,mania,me- Janchoiia,&cpilepfia. & lllud propter impreffionem in principalibus,& etiam cum illis plurimumeuadkinfir- mus aoeo. Inquit enim Abuhali non ell cuadere ab x- gntudinibusincerficientibus abfque cotradtione mem- bri.Quod Galaffirmatdicens.Raro funt diuturnimor- bidegencre phlegmans,vel melancholix,qui nonim- primant lajftonem alicui membro.
DiMifan- Sed dubitaret vtique focius,quomodo poffibile cll jk » in ve- feb fanguinis complicarialijs, cumdidium fitfupraau- £toritate Galeni,quod fmguis putrefcens (uam fpeciem * m ° T ' nonobferuat,feddelinite(fefanguis,quia inalterius hu- moris Ipeciemtranfit. Adhuc videturquo.) fanguispu- trclbens in venis,non febrem accedir,quin complicetur non tantum vni,fed omnibus putridarum continuis li- muljfanguiseniminvcniscftomnishumor,vt Gal.& Abuh.loquens in humoribus dixit.fi crgo putrelcit lan- guis,etiam omnis humor contentus in eo.
Rcfpondir Falco,& quidem dicens ad primum ficut fuprain feb. dcputredine fangumisdi6tum eft. Ad fe- cundum verodicemus,quod fanguisvereeftomnishu- mor in potentia, fubformatame languinisnobis appa- rens,fubquaeft contentus,vc quia adiniucem vntti func vera mixrionequo ad nos,licet adtu fintinterfedtuifibi- lcs per naturam. quod patet. Si enim cum phieboromix cuacuatur,qux tmmediate, & dire£te cducit ex venis,& rcccptis vafealiquopcr feipfosdiftingui vtdemus,quan- to magispcr naturam dilhnguunrur in venis,&vnus, vclduo inrianfpirabdes fadh dereiinquantura natura, & purrefiant alijs remanentibus cum natura.
Vtfat»ir Signa compofiitarum febriumcx fignis fimplicium funtconfufa. Et proinde cognofci diifictlta, ^ magis fi compofitio fit ex his,qui eiufdem funt generis,vt ter- tianarum,& continUarum,quotidianarum,& quarra- narum fimu!,vel interpolatatum ipfarum. Et etiam fy- nochjecumtenianarumaliqua.vel continuarum,& in- terpolatarum eiuldem generis ■, & elt tertiana continua, & mterpolata fimul compltcata, & fic de alijs. Inquit cnitn Arift. propmquorum diffici1iseftcognitio,&ele- dtio: & maxime fi fecudum modum coinuafionis com- pofitiofirearum:eftenim difficilis cognitionis modus talis magis, deindc modus fubintraneus, & deinde mo- duscoalterationis. Sed fiquidem fit compofitio exfe- bn bus di ucrfi generis remoti,vt putridi,& hedticx: vel propinqui, vt eft compofi tio quotidiana:,& tertian2,vel quartan.e incer fe, & lynochs cum quotidiana, vel cer- tuna,velquartana,eius cognitioeft minusdifficilis-, & propriefi per modurn coalrernarionis exiftit,deindo fubintrationts,deinde coinuafibnis,quidifficilioreft in- teromnes,& ptopue in hemitritxa. Inquitenim Arift. Inlongediitanttbus diftin<fiiofaciliseft,&eled:io. Et quidem ex eis lunt qujdam communia, & qua:da pro- pria. Et communntm qusdam funt,quz funrcommu- niafpeciebus compofitionis febrium,qux dtuerfi funt geiieris,vtputrid.t,&heitica:. Et funtquiacum vide.is febrem putrtdam fumpto cibo fieri incontinenci aicen- fum caloris, vel feb. continuam habere mconcinenti a- fcenfum caloris poft cibum,cum duritie, paruitate,& in;tqualitatepulfus,&fupcraddi ngOrem,vcl frigusali- qua horarum, & deindecaiorcm declinarecum hume- dtattone,remanente pulfus duntie cum febre,&tunc iudicacompofitionem hcittcae cdm putrida febrem_» przcedentc,vel fcquentc. Etqua;dameorumfunr,qua: luntcommunta fpeciebu» compoficionis febrium eiuf-
E dem generispropinqui,vel fpeciei. Etfuntqua: Abuh. pofuit,cumait .'Et eft videre febrem conclufam,& in ea rigor & non fudor. & fortaffe accidit in rigonbus pluri- busfudor vnus, tunc teftificain eacompofitioncm fe- bnam eiufdcmgeneris, fupplccx condnua,& interpo- lata. Et fimilitercum videns inconclufam fupcrfiuita- tem in frigore,& rigore, fcd pro quiafortaffe parum eft deeainclula. Inquiccnirn Galenus, Onmis fcb.conti- i nuafecundumrationem fuiipfius cum certa fuerit,nul- lum horrorem habet,neque rigorem,neque qusc com- pofitaeftexeiserithorridafimulcompofita. Etfimili- tercum viderisaddifebres,&extendi vltradebitum,& nonetiam dcficere calorem,tuc mdica compofitionem continuarum . Et fitniliter cum feb. videris incipero cumhorrore,&addicum caloreeius afcendente vlcra debitum eius,vclinciperecum ngore,aut frigore,^^ afcendente calore fiiperaddi rigorem, aut frigus, & cx- tendi calorem,& in calore fudorem,& poft ludorem re- p manere calorem, & deinde dcclinare cum fudore,vel abfque,vel declinare, tunc iudica cotnpofitionem ex in- terpolatis.
Signa vero propria funt figna,quar vnicuique f.eciei comp>ifitionisconuenjunt,qua:per te potens arbitrari, cum hicponercomnia fit difficile,&longmquun». So- lius autcm illius compoficionis,quam Hipp.proprie he- mitritarum nominauir,figna ponemus. Ec funt,nam in- cipitin pnmadieco:ripotirioniscumhorrore: afcenfus caloriseft inaequalis,(Sc difpartitus propter mareriardi- uerficatem,& pugnamearum mter fe perrerrentem na- turam. quare retrahitur natura,& mulnplicabirur hor- ripi ! atiobis,& ter, vel ampltus. & proprie apud afcen- fum calorts, eriam illodiefebrisminoris acutratis erir, quam expcjiat tertian?,& minorisobtufionis,quam co- ueniaquotidianx,& eius ftatuseft longior,quam rertta- ni conueniar,& breuior quam quotidiana-; & cum plu- ribus accidentibus,& intenfis magis,& cum repellicte- pefcit plurimum abfquc fudore, & quandoque cutn fti- ^ dorepropter dcclinationem tertiana?,nec ceffat ex toto, quiaceffantetertiana remanercalor quotidianx conti- nux.Et in printipio commotionis,& inuafionis elt plu- rimum fubeth, & ftupore euigilatiuo, & m ftatucutn aiienatione prOpter intefionem febriumduarumadin- uicem coniundtarum inHammantium cerebrum valdc.
Etpropter replettonem cius ex vaponbus diuerfis,& multis,& cum inquietudine,& anguftta multa. Et pul- fus eft velox,& frequens, inordinams, & ina?qualis pro- pter diuerfarum materierum pugnam cum natura, & grauamineipfius. Etcxcunna per vomitum,& pcr fe- ceffum funtexcholera,& phlegmareajqualiter mma, vcl coniuncta. Et vrina eft mediocris in fubftantia,& co lore.inter vrinam continua:, & vrinam tertiana?,& plu- rimumeidiftans,tiec phlegmatica, ncc cholerica. Sc- quenti verodieftabitfebris,& fuperaccendctur cum fri- gorepaucoabfque horrore,&caloreft minor,&eriam accidcnria,deinde tepelcir. Sedincertia redibitaliquid H quod fuit in pritna diecompofitionisproptercomplica- tionem,tunc tcrtiana: cum quotidiana,&com;notionc materierum earum ftrnul,&concurrentconfimiles cir- cunftantia: c-x complexionis,& confuetudinis trturatio^ ne,&a'iacum opcrationumad generationem diuerfo- rum humorum,& phlegmatici,& cholenci.
Cum verocompofitio quotidiana; conrinua:, & ter- tianx interpolatac naturamcertam non feruaueril he- mirrita:i,nequc modum. vt quia materia: vrriufquenon fint paresjdorriinantis figna dominabuntur. Er fi cncle- • radominabitur,erit horripilatto magisad rigorem ten- dens li phlegmaminus,& magis ad higus,&: domman- te phlegraate puro i ncipiet cum ftupore,cholera verodo minantecum alicnationeerit ina^mento,&ftatu,& ficdealijs. Etfilecundum modurn fubiiitrationisexi- ftatapud ftatum,& augmetum caioris videbisfuperad- di rigorem,continua fit precedens,vel frigus,& paruum typum,fi tertianaprfceliit,& extenditcaiorem vltrade-
biturn praEcedentis febris.Etquandoquein decl nancne
' tercian .T

DEFEBRE
tcrtianar femi fudorem, quandoq; vero non, & maxime quando cocinm iuperuenerittetciani, quoniam humo- res eius reftnngit fua frigiditare, & fua iiiperaddita cali- ditate confumit. Si vero fecundum modii coalternauo- nisexiftarcompofitisinmixtis, &continuis, & inrer- olatis, velexfoliscontinuis, taliscognitiolocum non aber,fed in interpolatis folum. Et quidem cum compo- fitio fiet ex tertiana continua,& quotidiana interpolata, quam Serapio purum hemitritjeum dixit, quonia fi finr coinuadenres,non coinuadunt cum horrore,fed cum te- pore magis,vel frigore pauco, & alia fuccedi t,ficut eft in comm:xtioneprxcedenti,fi verofintfubintrantes, fimi- liter. Sed fi lit compofitio duarum continuarum, etiam fi lint diuerfi generis, vel fpeciei,omnino non erit horri- da,fcd calor fortior,inquietudo,&anguftia maior,& ac- cidentium vehementia. Sed fi quidern fitduarutn inter polatarum, & finceiufdem generis, vel fpeciei, vt pluri- mum funr (uhinrrantcs, velcoalternantes,&tunc vide- bis,fi(uSiiitrantes fint prolongatos paroxyfmosfebris. Etquandoq; ftante vna feb.fecunda, declinare ipfius pri mam cum fudore, & quandoquefine, & non deficere in febriciratione, & quandoqj deticere. Si vero coalternan- nantes fint, vt quia quselibet fuum diem occupat, figna erunt diltin<£ta,& manifefta. Et fiquidem fint tres inter- polatx quartanx complicatx,qugliberfuum diem occu- pabiutiaffljgendo. Si verotresrertianar, vnadieerunt duo paroxy(mi,alrera vnus. Etfi dux quotidiam quoli- bet die duo (ecundum alterum rrium modorum,vel pri- ma die erit vnus, alijs duobus, duo. ttcnra. Ercura compofitarum febrium duplex eft , genera- lis, & {pecialis. Generaliseft,quatn Gal.demonftrauit dicens. Singuli morbi fimplices fimplici mediciname- dicabuntur,compofiticompofita;& fia:quales fint ^qua libus;& fi in^quales iti£qualibus,vno pIus,akero minus. Specialis quaevnicuique fpeciei compofitarum conue- nit, quxexcurafimpliciumpradi&arum poteft habe- t. dt fdcui. r ' • Inquit enim Galen.Nos enim non poffumus vti me- fimpt. med. dicinis compofitis fecudum canonem, & viam re&am, 1 ntfi quandofciuerimus virtutes medicinarum fimpli- cium, & in hoc eft neceffanum ingenium, & vlus Iogus. Eteftduplex, vnaquidebetur compofitis, &diuerfis generibus remotis,vt ex putrida, & he&ica. Alia qux de- betur compofitx ex generibus propinquis,vel fpeciebus corumdcm. Prima pmermifla vfqueadaccidentium corredltonem tanquam ca, qu e eft compofita cx caufa, & cffcilu (dictum enim eft fupra,quod vt plurtmum ad hedticam perducit caufon, & alix putridi,qux multum prolonganturjde fecunda copofitione,quz ex generibus, & fpccieb. fitputridarum,dicendum,&: defpecieb.cius. Et qtndein de omntbus difficile, & quafi incomprehen- fibile effet dicere, & promdede cura eius, quam Hippo. veram hemirrit .Tam appellauit, dicamus tanrum,vtper eam rnanududtus ad alias poffis curam vnicuique, pro- ut competir, miniftrare. „ . Etterfiofciendumquodhemitritajipuri,&certi,feu
fiemitntdt r \ n. C 1."
^ricuraeft v eri, cura fpecialis cft quatuor res, quarexcura limplt- «] 5»4imr 7ij. cium funt colle6la:,fcilicetabfaffio caufae, altcratio febri lis dyfcrafix, & regimenindnta, cibis, & potibus, & correctioaccidentium. Caufxabfciflio priorcftaltera- tione febrilis dyfcrafix, curationis enim inrentio magis vertiturinhocmorbo fupracaufamquafupra tebrcm, co quod caufa eius multa eft, & diuerfa maceiiam aggra uans, & fua ln.xqualitate dyfcrafia: moleilans, &per- rurbans, & tcrrens. Inquit cnim Abuhali. Malacom- plexio dtuerfa, dererius tn corpore efficit nocumentum, quam confimilts, & a:qualis, licet fit mala, febr.vero iu acuitateeft propterpblegmatis miftionem rennffa_*». Completur autem lpfius abfciflio alteratione, & eua- ciutione. Alreratio verominoratione, quainmateria mulcicudo eft, & diuerficas, & adxquacione tn refiduo. Minoracio vero habet complericum clyftenbus leui- btis, & voniitibiisin principio, qua: mundificant inte- ftina, & ftomachtim, & educunt minorando ex primis venis, vtfupraln quotidianaeft diCiutn. Etdemdeex
PVTRIDA- 141
A minorantibusex aliis vcnis, & partibusfubcutaneis, vt cum prvUJcanttbus vrmam, & fudorem cum leuitatc fi peccatuin fit in fanguine cum phlebotomia minorati- ua,fi vittus.ietafquc confenferint, vel cum proportion?- libuseis,& alijsfolutiuisabfqueftypricitate multa, vt funt myroba.& eis fimiles. Ex quibus proprium eft ab- fynthium quod fubtiliat, & abftcrgir phlegma, & cho- leram educit. Si peccatum m fanguine non apparet,(ed oportet quodpoftponantur taliafolutiua vfquepoftfe- ptimum, vel odrauam, donec fit fatSa aliqua digeftio itx materia, cum ex le indifpofita fir materia valde, & mi- noratione cueis, vtfuprainquotidianaeftdidlum,qua- fi materia difloluetur, & non educeturex illis,nifi cxeis, qua: naturam leniendo foluunt,non inquietant,& como uenr,& fic digeftionirefiftunt, vtfuntaquaalubleb,ge- leniabin,& meduIlacartami,propterphlegma. Etcum tereniabin, & firacoft,aqua * porrorum, & hodei cum fyrupo vtolato,& melle,cafia fift.propter cholera. Opo-
g tet'autem vttalia fint aquahter mixra fecundum partes, veltempora, cum hx ambx matetis (int aqualiter fu- perantes,quod fi inxqualesfint.prxdominantiattenda- turincomnuftione earum magis,talia.n.mundificant fanguinem, ab eo phlegma, & choleram minorando,di- mittunt naturamlcnificaram, &maceriam, 6c deinde refidutim ipfius digeftioni complecx difpoficum, & era- dtcacioni. Oporcec quoq; vcclyfteres,& vomirus fintcu cbflnu. his,qua: materiam vtramquerecipiunt, qualiafunt cly- lleresex aqua deco&ionis maluarum,violarum, mercu- rLalis, & furfurc, cum cafia, & melle viol. & fucco betx cum oleo violato, & amygdalarumamararum, & fale. Et qualia (unt ex vomitiuis, (yrupus acetolus cum aqua v " mu>u4 • raphani propter phlegma,& aqua tepida decodtionis fe- minum attriplicis cum acctopropterchoIeram.Sintau- tem xqualiter mixta, vel inxqualiter,fi ina:qualirer,funt materix abundantes, & fimiliterprouocatiua: vrinx ex calidis diureticis, & frigidis mixta, qux funt nota, etiam fudoris - , vr eft vinum, vel oleum anethinum cum aqua tepida, qux illorum remittit caliditatem,deinde fu prarefiduum materix oportet procederecum adxqua- tione ipfiu$, & maturatione, qux via eft perueniendi ad ftatum falutis,& dominetur fupra materiam morbi,do- nec diuidat,& complete expellat,aut ex fe critice,aut mc dici artifieio coadiura.Completur aurcm eius adgquario cum his, quxexfimplicibus, &compofitisditta funt iupra m cura quotidianx, & tertiana-, mfimul miftx fe- cundum materierum neceflitatem. Etcum alijs fim- plicibus , & compofitis appropriacis. Etex fimplici- bus, vtaquahordei cum virtutepiperisqua Hippoc.& Gal.curauerunthemirritxum.Et ell vt inlib ij.aqux ip- fiusbulliantgranapiperis nigricontriti quadraginta,& in pecia rara ligata futficienter, deinde coletur, & rrfer- uetur, deturcum fueritopportunanonin potucum ci- bojvelfine - , fed in ieiunocum mellero.vel poft (yrupum acerofum per duas horas, quoniam abftergir qtuxi dige- ftumeftperfyrupum, & ferrmaturationem m reliquo vtriufquc materix; naturacnim fapientiffima,noftra di- fpenfans corpora, in talimedicinacompofira ex eis, & alijsfimilibusfunt, exquopermiftionem lllorum con- frangi eorum adinuicem funt exceftus, & redudta eft ad temperiem cum temperamento eius exiftente in compo fito,refiftit, & alcerat mareriam calidam, arq; frigidam, & febrisexceffum, &cordisinflammationem remitcir. Et deindefiexpediataddigeftionemillarum complen- dam magisfegregatinterea, &ponitvirrutem calidam piperisad partem phlegmatis digerendnm,qua corpora febris,&cor non inflammantur,cum a virtuteaquar hor dei fit confradla, fed fir aqua hordei cuin fua virture ad- ittuix virtute piperis ad penetrandum in venas, in quib. phlegma pcccans exit. Eteius virtutem ponit ad partem cholerx, & cordis,neinfltmmerur,ficur princeps Abu. <Arm»i conrradisitioni Galenirefpondir,quod Galenusconfir- "t-"- mauit, cum dixit omnium natura operatrix,mcdicus vc rominifter.poteft naqucoperatormagifterex miniftra- tisfibi difcipulumir.itrumcntum vnum, quodeftne-
ceflarium

FRANC DE PEDEMONT.
e -fTarium fibi ctiger«,ad hoc,aliud vero in alio,& vnum recipcre, &a!iud pmcrmictere.
Alirerenim nec vnius fimplicis medicina ^operatioe- rir in eorpore, nec compofic£e:operatio.n.medicina: non nifi difcretionibus,&: regulationibus fit natura, vt dittu cft fupra. Compofita propria funr,qux* mfra dicentundi- geftione vero perfedla fi natura critice, ficutconfueuit expellat. filentium habendum. Si verononjoportet,vc cradicetur cum prardidis omnibus, vel prioribus fortifi- Cads in virtute,& augmentatis in quanto.Et cum foluti- Uis proprie, qua: habenr educere a remotis,& vehemen- tius,prout conuenir eradicationi,qualia funt,qua: in cura quo[idianx,8c tertian<t,funr di£ta.Alterationem febrilis dyfc rafix complent, quae cum temperamento infrgidat, &confortandoomniaprincipaliaficfebrem remittant,
& choleram alterent,vt non rapiatur ad capur, & aliena- tionemvelphrenefimfaciat, &quod phlegma nonin- crudent, nec coagulent, ne ad ituporem, vel lethargiam perducant.Et proindeexterius applicanturtutius,quam interius minillrentur,fibono modofufficiant.qualiaau tem fint,exprxdicbis efl notum.
Regiminis vero ordinatio, & dixta cibi,& potus, eft, vt regatur cu:rvcibis,& potibus fubtiliantibus cum cali- ditate temperataj vt eft aqua hordei,cicerii,ficla,& afpa- ragus,borago,f?niculus,capparus,& confimiles. Ec cu al terantibus,vt chift hordei,vel endiuia, lupuli,& fimiles.
Ecex carnibus, & alijs vircucem nutnentibus,& ma- gis confortan tibus indigentiam eius ibi dicfrs,quandoq; inffmul mixcis; vel nunc cum his, nunccum illis.quales funt, quoseciamfupradiximusin curaquotidiana , & rercianar.Sitautem cra/fus mediocris, vel fubtilis fecun- dflm quod arbitrari poreris longitudinem eius,& in alijs condirionibus /ir, prout in fuperioribus didtum eft. Ac- cidennum vero corredlio eius, cftaccidetium prxaidto- rum in cura quotidianx,tertianx,& quartanar, vt ftupo- ns,& alienationis,& vigiliarum,lethargix,ac phrenefis,
quorumexco nunifuperiuseftnotacorre&io.Etctiam
hydropifis, melanclv>lix, epilepfis, & mania;, ad quas G De curahectica; fcbns. Cap. z.
 rr. n . :ii' •/2. 1 xi_: r r.
E polata,multiplicenturfrigida, &minorentut calida. Et lllud fi inxqualiter dominentur humores ambo, fi vero xqualiter,etiam, fed minus propcer febris cocinuitatem, ob quam vincitmtentio cholers.
Syrupus ex muentione noftraefficax,& expertus com Sjnfw pofitx ex colera, & melancholia-, Recipe radicum fccni- endiuia?, lcolopendrix,pecrofelini refidencium m aceto, ' ana vnc.i.thynii,epithymi.anavnc.ij.calendulx,lauen- dulx,capil.ven.lupulorum, anavnc.i.liquir.paffularum enucleatarum,anavnc.i.lenticularum,aqua•, nenupha- ris,ana vnc.i.femi.communium,corticum capparis,an* vnc.i.hordeicicerum,ana P.i.fucci boraginis,& buglof- fa:depurati.anadrach.vi.zucch.lib.i.gcleniabin. vnc.iij. aceti.radicum pra:didtarum,drac.ii).Aiomatizcturcum cortice citri, fanda. fpodij, & rof. Dof.in auiora ad dige- ftionem procurandam.vnc.ij.cum tepida.
Syrupus alius ex inuentione noftra ad compofitam ex phlegmace,& melancholia, vc eil quocidiana, & quarta- p na.?d.bedeguar,gummi,ab(ynchij,cufthy corticum cap pa.orgigani,(colopend:i^,cum radicecupatorij,endiui£, anavnc. s. radicum quinque coinmunium feruatarum inaceto, ana vnc.i.zuccha.lib.i. geleniabin lib. f. fucci granatorum muzorum,& pomorumduIcium,an.vn.f. aceti prxdidli. vnc.ij.inpeciararabulliant, lignialoes, cinnamomi ana vnc.i.
S V M M A 111.
TarticuU pritnte fetiionis fecunda, qux efl de medici- nis febrium beciicarum.
SEquitur fumma tertia,Particulxprima-,Sedtionis fc cundi, qua: eft de medicinis febrium hedticaruin continens capitula liij.
Generalisfermode febr.hedicis, & fignisearum orhnium incommuni. Cap. i. fol. 741
perducetqundoque,& apud rece/Tum eius. Ec ex illis eft h .'ch'ca, ad quam frequenter perducic propter multipli- cationem febrium in ea , & prolongationem ipfius, de qua ftatim fubiungemuscapiculum fpecialeduplex, pri- mum de ea, & cura cias, fecundum eft compoficionis eius cumpucrida.
Sjrupui ti Deincepsmedicinisfubiungemuscompofitas,&ex:- feb. jjertas. Syrupus valensad febrescompofuas, & permi- **"' ltas eft fyrupus acecofus diarhodon, & fyrupus acetofus dsfuccis herbarum-.quorum defcripcionem pofuimus in antidotario noftro. Ec exappropriatis huius func cro- chif.de abfynthio,& crochifde rof. Etexappropriacis he mitritceopurofunttrochif. Abuh. qui Recipiuntrof.ra- dicum liquir. anadrach.iiij.cereniabin.drach.iij. fyicx, fucci abfynrhij.fpodij, ana drach.ij. Fiant trochif drac.i. cum fyrupo acetofo.
Pilule bon.Tadeam,&propriequandoprolongatur, & lxdit ftoinachum, & vifcera; & valent ad alias eriam H compofitas huiufmodi malitix. Bi.afo.maft.fuc eupato- nj,myrob.rheu.fuc.rofru.anaparres arquales,croci,par- tem j.fiant pilulxcumaquaendiuiac,fitdof.drach ij.
Decoftiobonaconferenspropriedigeftioni, .^.aloes, maft.fuc.abfynthij, roCana partis a:quales,croci drac.f. Informentur piluU,& dof.dfach. f .mane.
Syrupus valens ad feb.compoficas, quem compofuit Abuha.eft fatishonus.
4 uun Syrupus ex' inuentione noftra efficax, & experrusad hemittiraum verum. llecip. bedeguar, hyffopi, hafce, lupulorum,graminis,endiuia:,eupacocij,abfynthij,capi. ven.cufcuraeana vnc.i.fem.cucurDicx,citrulorum, me- lonis, & cucu.ana vnc.ii.fchxnanchi,drach.i.hordei,ci- ceru.P-i.liquir.viol.rof ana vn i.zuccha lib.i aceci.v. ra- dicum communium vnc.ij. inpecia rarabulliant.corti- cum citrijfandal.fpodij, ana drach.i.cinnamomi,ligni a- loes, ana.drach.v.dof vnc.ij.in auroracum tepida.
$1 vctocontiuua flt terciana, & quotrdiana fitxncer-
Decurahedticx fenedtutis. Cap 5 Deciira,velmedicinis hcdtica: compofitij cum pu- trid.i. Cap.4.
141 HJ
144
De febribils hedticis, & fignis earum omnium in com- muni, & ell generale. Cap. r.
HEdtica corporis elt exiccario,ec confumptio. Ec clt duplex, quxdam qux eft febris, & qua:dam, qux 1 ' non eft feb.& nominatur hedtica f"eneducis;de qua mfra dicemr; licerad fedtionem retriam fpectet, vbidecura macredirifs(Chrifto ducejdicemus . Q ike veroeftcalor prxter naturam acutus, & fortis in humiditatibus notis qUatuor membrorum radicaliu fundarur,& propriecor dis; culus prOpria paffioeft omnisfebris. Inquitenim Gal. non diciturfebris, nificumcaleatcor. Cuius funt '■ ie dux fpecies fecundum Gal. fcilioet hedtica abfolute, & L marafmusincipiens,& completus-,& funtfecundum fe- s -& mitaminfkmmationistantum,prout Haliab.voluit.Fit aucem fecundum duplicem modii, quia auc eft incipies, aucalium morbum lequens,& fecundum caufx diuerfi— tatem. Cum enim incipiens eft,ems caufa inrerior eft,& eft caliditas aeris, motus corporei, & animalis, & aliaru procarardticarum caufarum peiueniens ad cor prmcipa- lirer,& de eo ad radicalia mebra,vel e conuerfo,vel vtra- que fimul:& eft plus inflammans, & fua fixione in eis ta licer, vc fircalefacta, confumens humidicatcs eorum or- dinatefecundumfuperiusdictum modii,&eftraro.Ra- roenim caliditas exterior peruenit adcor, &radicalia membra,cumfrigida finr, & durajquodinfammetea vfque ad terminum,quin prius perueniar ad inflamman dum fpiricus, & humores fua calidicate paratos, & fub- tilitate,&raricarefubftantia:, nificum tantxfitacuira- tis,& potentix,quod pra:tergrediatur lllos tanquam lub- iecto mdifpofita ad retinendum impreftionem ipfius, & perueniatad lmprimenduinfolxdis membris tanquam
pocentias

DE FEBRE
potcntix fux proportionatis,vt figatur in lpfis propter fo Simiimie 'iditatem ipforum, & illudeft raro, ramen pollibileeft. fuitha. Inquir.n.Algagel, vidimus enim quod fulgur ferrea in- lhumenta combuffir,qu£e in penariolo chirurgici conti- nebantur,& penariolum dimifit illa:(um. Cum aute eft lequens alium morbum, caufa eiuseft mterior ,&calor eft febriiis, ephemerarum mmus propter debilitatem ip farum,& durationis breuitatem, licetillumquandoque adiuuet membrorum difpofitio maior ad impnmendii, vel putridarum magis,vt hemitritearum, & proprie cau fonidum prolongatorum valdepropter vicinitatem pu- trcdinis ad coripfum difpofitum,& aliaradicalia mem- bra. bt apoftematum, &vlccrum magnoru vicinorum membrorum proprer vicinitatem propinquam, vt pul- monis, pleur^, diaphragmatis; licet apoftemara talium jnebrorum citius mortem inducanr, quam ad hedticam completam perducanr, vel vicinitatem remoram,vt he- patis,ftomachi,renum,matricis,vefice,vifccrum,&anii ik proprie cum in cura ipforum interueniat error. ™°t ^" U m L ' n ' m ta ' cs fe^res putridc accidentes p rolongen- pumdTf*. tur,pnmum corrumpunthumiditatem corporis;poftea eminiat. iplumrefoluunt fua vehementia, &rem ficcam dimit- tuntcineritia,vndedixit Abu.deindeprocedit ad mem- bi a (anguinea, & ea exiccat, ac liquefaciendo confumit, nec tamcn adhuc erit hetbca, licet ad eam fit difpofitio magna. Deinde cum ad exiccandum,& confumendum humiditates folidorum peruenent* & proprie cordis,he fticam fack certam. Et maximecum in cura earum in- terueniar error,&ephemerarumfimiliter,vtquiaomit- tanturneceffiria. Ex conringentibus interiusapproxi- mandis, vt eft aqux frigida: potus, & exterius fuper cor, & hepar. Et extra miniftretur ex nociuis,& inHamman- ribus cum fuperfluitate,vt emplaftrum ex artomellis, & intus,vtcibuscarnium,& aqus earum,& potus vini,& elediariacalida, vt diamufchum, & fimiliapropterca- fum virtutis, &frequentiam fyncopis. Etquiainillis, & ephemeris diatritum ieiunium obferuetur in infirmo cholericoin ieiunijs laborantium corporisficcitate,talis enimerror non prohibebit abillis hedlicam generari, fed vtgenereturauxiliabiturmagis,ita,vtilliscomplice- HtS. pne- tur,vci illis recedentibus remaneat,&procedat.Hecftica »utu <jMi. ver0) qua; noneftfebrisnominataheftica fenedlutis, eft confumptio,;& exiccatio corporis, & membrorum om- nium abfq-, feb. Etquide vocata cft hcctica proptercon- uenientiam cum pracdicSa hedtica certa,& vera,fed com pofitio nomine fenedtutis propter difterentiam, quam habetad lllam. Conuenientiam enim habet cum illa in effe&u ficcitatis, & confumptionis, vtrobique enim eft ficcitaSj &cofumptio. DifFeientiam vero habetadiliam in caufa, nam in pra-ditia caufa ficcitatis caliditas infia- matiua,& febrilis exiftit. In hac vero calidiraS non eft in- Hammatiua, vt confumat, (ed deficiens potius,& quafi mortifera,vt nequear nutnmtntum alterare,quod reftau ret membra corporis confumpta, & exiccata humeCtet, & hoc propter defedtum humidiradicalis,inquofunda- tur. Quodcontingerepoteftduplicitcr. Vnomodona- iuraliter,v^ex defedtu caloris proueniente in decurfu fta tum, & depafcentiahumidiabeodemcoadiuuantibus exterioribus caufis in refolutione ipfius, & hxcproprie didiaefta Gal.hedicafenedlutisabartate. Efteniminea dominium (iccitatis cum frigiditate;lenedtus enim femi ta cft ad morrem,qux per frigidum,& iiccum accidit fe- iMt temp. cun< j am G.il. Et propterea tahs hedica frequentius fe- iktfe. nibusaccidir,rariusiuuenibus,& ranffimepueris,quam ftb-t. fcquiturcontriftabilis,mors vt Gal.dixit.Alioautmodo accidcntaliter, vtquiafiat aba?gritudine aliquaconfu- men te; vt eft hedtica pra-didta febrilis, vel alia ex prardi- dtis,qu<j ficcitarem impreflit,& cum extindta fuerit cali- ditasexuperans inHammans,& exiccans,& remanfitfic citas cum iqualitatein calorefciliccr,& frigore,licer ra- ro conringat. Quandcq-, vtplurimum fucceditcum fic- citate ,& confumptione frigiditas membrofum, ftoma- chi,& hepatisproprieabipfacomp'exione malafrigida nutritiuorum fimul proucniente, vel fuccefiiue per rao-
HECTICA. 1 4 1
A dum compaflionis ex vicinitatevniusad alterum,quare nutrimentum (ufficiensadreftauraudum, quodconti- nue diffoluirur digererenequeat. Et proinde mebra cot- poris quotidie exiccantut magis,& magis, & hocaute- rit naturaliter procreata in eis,vr eft videre in melancho licis,auraccidentaliteracquifita, vtex aliqua argritudine fngida,vel malo regimine,& proprieex potu aqua: frigi- da; hora non fua tempore faniraris, vt * (uccdlione exer- * fceejS)* citij inHammantis,&refoluentis virtutem,&aperientis »' corporis poros, & meatus membrorum, acprouocantis vt aqua frigida fubitotrahatur ad vi(cera,& debilitet; & quafi caliditatem naturalem exringuat, vel ex itoiida cu- ra, ex (uperflua extindtione tempore agrirudinis, & fe- bri, cum quis qua: aftumuntur,& emplaftrantur: aur ex vaporibus malis, & frigidis, qui eleuantur ad cor ab ali- quo membrojdcbilitadbus eius calorem,& fanguinem, quare nutrimentum m corpore non completur, ficut ac ciditin fimia Gal.Et hanc vocauit Philippus exagriru- 5 dine fenedtutem,qua: eum confirmatafuerit, vt quia fo- lida membra tetigerit valde, non curarur, & fi effet cu- rationisingenium, vtique eflet morbi,vt rexAbuhali dixir, & Galenus.
Exfignis hedticaequxdam funtfigna permutationis ntfor.i;, aliarum febrium in ipfam,qua: ipfam minarunquadam fignafunt ipfius per (e incipientis,vel poft receflum alia- rum,quas fequitur,& qua:dam funtfignaipfiuscompli- cantiscum putrida,a qua caufatur. Prima funt progno- itica,& funt d«plicia,quxdam funtoftcndentiapermu- tationem ephemera- in hedticam, & quxdam permuta- tionem putridx in eam. Prima funt,quoniam cum vides Vehementiam, & fortitudmem caliditatis in principio, plufquam conueniatnaturxephemerx, & prolongatio- nem eins vkra tempus, quodeclmarec6(ueuir,quodeft tempus horarum.xij.vt plurimum cum continuitate, & fortitudine; & eft multa corporis difpofitio in ariditate, 9 & macredine, runctimebis permutationem eius in he- "
dticam. Secunda vero eft febris putrida principalis,& re mittitur,fitq-,lentacumcontinuitatea:qualis,nechaber periodosconfuetascum rigore, vel typoaiiquo,(eu con- tritione, cum pulfus coardtatione, quemadmodum pu- tridis,& naturaipfarum conuenit cum corporisaridita- te incipiente, & vrina eft digefta,& vnctuofa;tunc fuipi- caberis putridam permutari in hedticam.
Signa verolpfius hedtica:per fe venientis,vel exiften- Dnumtw tis poft permutationem iliarum in ipfam (nntdemoftra '**•* "" tiua ipfius. Et (iint duplicia.quxdam funt figna demon- llratiuahedticx febrilis, quxdam vero hedticx fenedtu- tis. Demonftratiua hedticx febrilis funt duplicia fccun- dum duplicem eius fpcciem. Circa quod fciedum, quod hedticainprincipio iiii, (euinprimafpecieeftdifficilis cognitionis,& facilis curarionis,in fine vero,veI procef- fu, vt cum deuenerit in marafmum, elt facilis cognitio- nis,& difficilis curationis, & hocdum eft incipiens in fc cundo gradu, at impoffibilis cum completus eft marai- mus, & ladtuse(t adubul-,(untenim radicaliamembra adtantam ariditatem dudta, conlumpra eorum radicali infiuente humiditate triplicisgeneris, adeo quod quan- tumcumq; nutnmentiapponatur,prx defedtu radicalis humidi, calor in eis, vt remaneat tecreari, feu viuificari non poteft,quemadmodum in carbonelicinij licetaddi- fcere;qui cum ad vltimam ariditatem deuenerit non po- terit Hammam feruare, nec vlterius fuperaccenfione re- cipere quantumcumq;fuperinfundasoleum,fedcircuin palpitat,& (empfit minor, donectoraliterextinguatur.
Hedticx autcm fimplicis,& abfolutx figna funr,nam h , fiquidem incipiens fitfcias ip(am immediate fienafo- Bie*/,mfi lis procatardticis prxccdcntibus caufis, vtab aeris xftu, ira,&laborenimio,fame,& ieiunio fadto. Cum verofa- dtaeft feu alium morbum fequens, prxcedere febres pu- tiidasdicas ,nullaprxcedenreprocatardticarum caufa- rum, quamdiuhedticafolafit videbis calorem fuauem fecundum primam immiftionem manus;in moranti ve ro fieri mordicantem fimul, & ardentem, & efle conti- nuum,& xqualem per fe fcmper. Sed fumpto cibo poft
vnam

FR ANC. DE
vnam horamvel duas habere fenfum incontritum, & & puHum in magnttudine addere, cum in natura ipfius lit, & ommuni hetticarum (eroperdebilem effepuHum ipiffum, & paruu. Cum vero pulfiis talis cum pra'didtis fignis iic petmanfcrit,hectica (olaerit,& abfoluta. Cum vero muta (3itur,qHia debilis,fpiffjs, immaturus, & du- rus appareat, tunc he&icam ipfam fimplicem etiam ma •JV/ k ». rafmumnoueris effe. Cuiusquidem fignaprompteap- parebunt tanquam manifeila valde •,& iunt, nam tunc pnLus eritparuus,debi!is, ipiffus,& durusad mcdu cau- 7rint, d e foricinx permanfiua;, & vrina erit vnctuofa magis, & petalas habens, & profundatio oculorum augetur,& corporisariditas magna, & coloris mutatio verlus nigre dinem faciei, ita vt incipiat tieri vifui verfutus, & asgro- tans, & hoc quamdiu incipiens fuent maraiinus.
Cum vero ad complementum deuenerit, pulfus pra> didtxdifferentixaugebuntur, & fientinmodum cau- dxfoncinae finitiiue,& oculorum profundatioaugmen- tabitur,vt offa palpebrarum appareant eminentia, palpebra: remanent aperti, & limpitudo in eis ficca •, li- cet fomnuseius non proprie foninus fit, fed potius im- potencia vigilandi-, tetnporaapplanantur valde, narium extremitates acuuntur multutn, & offa maxtllarum, & metttiacuuntur; & in omnibus membris, & facie color mutaturad nigredtnem, &pulchntudofaciei perit om- nino,adeo vt fiat toi natilis, &horrjbilis valde, & cutis totius corporis, & faciei arida valde, & puluerulenta, vc nequeextendantur valde,& cum extenditurfiatfufpen- fa, & pili elongantur in ea, & apparent pediculi ,& offa pedoris valde eminentia, & diftincia, & venter adha:- ret dorfo, ac fi vifcera eflentquafi euacuata, & finaiiter vngues curuantur. Cum ergo cutuantur, & acuuntur, tuncincipittendereadoccafum, & liquefiunt chattila- gines, & fequiturmorsincontrtiVabilis ficut in hedhca leneihins. Cuius vera funthgna marafmi,& confum- mortii; ptionis. neque apparet in corpore calor,& inHammatio, (ed ftigiditas plurimum tadu percepnbilis, & eorutn pulfus noneft fpiffus, ficutpulfus hedlica:febriiis, fed debilis, rardus. & paruus, nifi fortis debilitas lnfit, quo- niam tunc/ncipietfierifrequensad modum formican- tis,3c propriein i!lis,inquit>ushocacciditex potu aqu^. Et vnna erit alba fubtihs,aquofa, & in reliquis difpofi- tionibus eft ficut fenex.
Dijttnh h Signa vero hedticse complicatx cutn putrida cogno- Rie* rom- fci(untdifficilia,cum nonfintdiftmcta, ledaditiuiceni Klitrlu ^3-ldeconfuia. Et funt. nam m calore :ento,& continuo * fieri videbisafcenfumcaloris contritum aliquadocum rigore manifefto, vel aliquoaliotypo,vel aliquando fine mantfefto, fcd cu pulfus cijardhtttonedeclinanteeocum fudore, vel fiti,autcum euaporationecum balneo retna neatcaiiditas,& ficcitas in arterijs,& venis maior,quam in circumftantibus partibus, cum velocirare,& fpiffitu- dine motusnon difolutrineis, Etfumptotunccibo ite- rumfieti eiusafcenfumincontntum, &iterum tedirc ad primum,& ariditaSj&CQnfumptio maior, quam con ueniatputridij. Et vrina rubea, & vni5tuofa,& fimiliter egeltio vn6tuofa,&humorofa,& quandoq;turbida.
De cura hechcx febris. Cap. i.
CVra hefticx febris, fi flmplex fir, & fola, vt quia, incipiens fit, vel alium morbum fequens, vt putri- dam febr. ablolute, velcum apoftemate, quodceffauit euacuatione putredinis. Cura debeturproprte nim .. morbus fadbus fit, & non a caula dependens, licet dici poffet incipiens,quia per ftios gradus prscccdens, & fim^ plex,quia nulli alteri eft pennixta. Si veroapplicata fit alteriaegritudini,vtfebri putridce,aquavtplunmum efl caufata; fienim putredo adhuc manet in cotpore, cura ipfi debita erit,compofita ex ptieuifione, & cura, vt in- fra(Deodante)dicetur. Etcuraquidemvera,&fim- plex, qux debetur Iiedici (olj confiftit m duobus, in re- mouone nocentium, & in miniftratione curantium_j. Nocentia autemfunc omnia ex vi.reous, cauda, & ucca
PEDEMONT-
E auferanturetgoomnia. Curatiuaverofunttresres,ai- teratio febnlis dyfcrafix, regiminis ordinatio, correctio accidentium . lntentiones,qua' acaufaceffinte, vtciuia interiorem efficientem non habeant, qua:tranfiuit, vt putrida, licet conferuantem habere pofiit, cui iam im- mediateeft pra-uifum.
Alterationem complent frigida minus , & humida magis; frigida enim cum fortia fint, fortioris impreffio- nis erunt quam natura membrorum in talibus fadta va- leat tolerare. Et proindelsedunt, & fi dyfcrafiam cali- dam alterant, non tamen ficcam,quinimmocum natu- ramdebilitcnt, ipfam anutridone cum cibo deficere^ faciunt, quare feb.augebirur,& ficcitas, & effettus eius, quieftconfumptio membrorum, maxime fi finttalia, qux ficcitati funt iundta, vt trochifcamphorx, & fimi- lia. Sicergonondebenteffeintenfa, &dyfcrafiaepro- portionalia, fed remiffa potius cum fufficiunt ad infrigi- dandum. Et fi non perquantitate,& multitudinem, per p iterationem, & vices, vt compleant in lcngo tempore, quod oportet abfque nocumento,quodpotuerunt, fi for- tiafuiffentin breuicomplerecum nocumento.Humida £f ~Vero cum non fint vehememis imprcffionis, vt in na- turam nocumentum lmprimant, arque defedtione; fint- que contrana vtiquedyfcrafiecalid5obtundendc>,& fic- cx alterando, vtearum confumptionis reftaurando, vel falcem made aciendo nonfint taiia, quxcaliditati finc iundta,vt vinum, & |^rnes,poffunt effe fortiora fngidis, & magisexcedentia-,finon effentialiter,& in gradu,effe-> dtualiter tamen,quia multiplicatainquantitace, & tcm- pore,non tamen tantum,quod naturam fuffccenr,vcl fal tem oppilent.Quod fi neccfhtas vti fortioribusextincti- uis contingat,& frigidis, qu.f fint non cum humiditate, vel temperamento paffiuarum, fed ficcitati coiunCfa, vt funt ex fimplicib. cam phora, fandali, (y rupus limonum &aliaplunma; & ex compofitis trochif. de camp! ora, oportetattendereilludconleruare, fic vtante,velpoft, ^el fimulcum talibus frigidis humida miniftrentur, G & etiamaliquid calidi humidi quod dyfcrafiar intentio- nemobtundat,& ficcitatem medicinx conttmperety calidum veroconremj erec mcdicina: frigidiratis cxce!- fum.netnembra percutiat, & in contranamdifpofitic- nem adducat ,qu9 incorrigibihor effet prima. Et ad illud vicandum penculum intus frigida rcmiffa immittan- tur,qux humiditati fint lundta, vt mleb vicd.rof.fuccus hordei,& aqua pcifana:, & fimilia,qua; fi fupertinant,no multum nocetepoffmt. Etfi conceditur interiusali- quid eius calidi, mifceatur qi(od,concempeier, ne ncceat valde, vt didtiuneftfupra. Etfimiliter fi humida,cali- ditati erunt permixta: calia autent frigida funt,qiise fiipra in curagenerali funr dielaptirndaiutn Et ea, qua- in al terationehuiusfcb. funt prapriaiecundum Galenu (unt 7. duplicia, vtqua incus affumuntur, vt modianJCpotabi- les, & comeftibiles, &qui inf piratur aet;qua: qualeso- porteat effe fubiungemus. Etqux extroifum applicoo- tut,vt continens nos aer,cerara, &iimi lia, v t emplafti a, & balnea . Medicinarumpotabilium, &edibilii.mqug- dam ftint fiigidx, & ficca:, &eamm quardam tttot. lim- plices, & qua:dam compofita?, Etex fimplicihus hu- inidis porabilibus eft aqua hordei fimplex, vel cum cali- dis,aquala<flucarum,feminum communiu, &cirnniurrf fen(ibilium,aqua ladtis vaccini, aiquo excradtu-m eft bu- tyr m,& lacmucilagopfy lij,& (imilia.Et excomeftili- bus funtprasdidtaecum lubftantiapropw'a,& exfiigidis, ' &ficcis,rof(andaIi,(poditim,camphora,& fimilia. Et ex compofitis fyrupus, & mleb viola.de cucurbitis, ro- fa & rtbes, & troch 1.& dadty 1 i,dccamphora, & eledta- ria, quxxlicentur. Aeraatemlnfpiratus, &nosconti- ^cr^ua/u. nens, debet effe alteratus frigidis, & humidis, vt (upra ibidern didtum eft; talis enirninlpiracus, & tradtuspec cutis porosjCordis dyfcrafiam alterar, & oinnium mem brorum, & proinde hyeme non calcfiat cum igne,nepo ros oppiletv& febrem lnflammet, defendatur indu-men- ns,ne fit congelatus, quo cafu accendaturin cameta pa- ruusj&leuisignis. -
Cerata

DE FEBRE HECTICA-
143
Cerataautem funtfecundum duplicem modum ,fci- licet fimpiicem , &compofitum.fimplex vr ex cera, & oleo anacompolitum, vt eft ex eis pigmentis ficcis, adi- pe,& fpeciebus, quse infradicetur. 1 aljaautemcerara- ria cum frigiditate,&humiditate,& permanentia multa in memhris eorum dyfcrafiam alterant. Sed vt lllud aga tur (nis finc conditionibus prxeleftx, qux funtex parre fux materia:,& formx,& conferuationis eiufdem modi, !oci,& repons,vfus lpfius. Ex pairte quide materia:,vt fic oleum elediu, &eftde cucurbica, fa!icibus,violatum, de femimbus melonum, & roCquod fuam frigiditacem im peilendo liypticicatem moderatam fuam magis hume- ftat, quam oleum iimplex, vt Gal.oltendit, non veniut, iicuc Galen. dixic. Sitque eorum ceraalba, & mun- da,pauca: quantitatis, ne illud reddat fpiifum valde, & folidum , iit enimexhocdifficile valde penetrabile ad prof mdum, maxime cum fic frigidum, & oleum lit vi- tht*. fcofum,cera fpilla, & ftyptica,& promde fi ex aliquo fri-
A cranteporos ficcitatem membrornm,&ariditatem ma- defaciendo,& irrorando hume&at, & fua fngiditatena- turali,adquamredireeftapta, inflammationem extin- guit, quodin alioeuenire auxilio ex.piardi&isdifficile eft,fi enim per fe conferar, per accidens nocet, & e con- uerfo,& ex tunc detur lllico lac.
Si vero contingat ex tali frigido balneo naturam tet- reri quandoque,eo dimiffodocuic Gal. polt exitum cor- /». poris a balneo calido, oleis pradiftis, & ceratis inungi propter eande caufam,quod melius eft cum non terreat, & magis humedet cum magispermaneat, vtfupraau- «Storicate. Gal didtum eft.
Et deindeIac dare, & dimittere infirmum quiefcere, doneclac digeratur vlque ad horam diei tertiam pran- dij. Etpoftdigeftionem fricaremanibusmollibus,do- nec rubeat cutis, vt nutrimentum la&is trahatur ad me- bra. deinde hora tertia cibare, & quiefcere vfque ad cce- nam, & tunc ante coenam fricare 1 terum, deinde ciba-
ido valde fubtili fieri poffet, opnmum effet,& efficacif- g re,& permitte quiefcere, & dormire vique ad fecundum
fimum ,fedtaledifficileeftinuenire,velimpoffibile. Et fi acetum fit rale non fimplex frigidum eft,fed aliquid ha bens calidi, & ficci. Etproinde non ex eo fiat, fed ex eo aliquid 1II1 admifceatur. Sitque oleum ablatum cum ftigida aqua, vt fuacaliditas (fiquam haberepoffit) au- feratur, 6: frigidum iiat, & humidum. Et proindeex quocoagulatumeftcerarLim,abIuaturcumfrigidaaqua pluries,& refideat in ea, vt conferuetui eius natura. Et vngatur frequeter,necalefiat,& vtalterec magis,fic eius inundho fupra membra principaliter pafl'a,ex quibus ca- lid.ras inflammans adomniacorporis membra proce- dic, vc eft cor, hepar,& ftomac hus,& dorfum,fub quo ve na maona exiltic extenfa, multutn fanguinem continens calidum inflammantem dorfum , & totumcorpus,ad quod procedit. Alteretur ergo cum mundhone eiufdem cerati, vt ad omnia membra cranfeat akeratus, vt fupra in generali cura putridarum eftdidhim. Et II torum cor- pus inungas eft bonum, fed poft balneum, vt apertis po- ris liibintret ampiius. Emplaftra etiam, ficut incura purridarum eft dicfcum, func fupra ftomachum, cor, & hepar applicanda.
Balnea quoque debentefle fuisopportunisconditio- nibus, prieiecraicilicetmateria,quantitate,& qualitate eius, loco, temporeingreflus, & egreflus ab eis, & hora ftandi ln eis, & alijs, qux fequunturad ipfum, vt funt a- quarum duiciutn calida,& frigida, calida oportet prxce- dere debent. autem efle eaacuata, vt rarificent non cofti- pent, & retoluant, & femicupio facta pleno, abundanti aqua, vt totum corpus attingat, in qua fintcocta frigida, & humida ex herbis,& flonbus, & t'ru£tibus,vt ladtuca, femperuiua, melilotum,vio.& hordeum, & fuperafper- fum oleum aliquodex pr^didtis in domoIocato,& iuxta le<5tum infirmi, vt in eis facilis fit ingreffus, fitq; grada- tus, & paulatinus, & polt complementu digeftioms pri- mi,& antequam fiat vacuitas, & f^cibus euacuatis. Sedantefumatur aquxhordeiduabus horis cyphus
balneum in manefequenti. deindefimiliter agere,licet nonfitmalum bis, velterindieingredibalneum,ma- xime fi delefter.
Sed laftis conditiones oportet hic attendere, quae funt fie ttndm* plures,cx parte animalis fcilicer, a quo accipitur, & regi- miniseius,atemporefumendi, & amodo.aquantitate, & mixtione. Animal autem fit mulier,Teu fixmina iuuc nis,& fana. Eftenim melius lac mulieris, & proprie na- tura-actatiscateris propter conformitatem, fi non ab- horreat a?ger,vel afinx fimiliter,vel caprx umenis^ik^ pinguis, & fit earum regimen in frigidis, & humidis ci- bis, & potibus.
Tempus autem fit poft balneum illico, & fi prxmit- taturemulfioeius fupradorfum anteingrelTum balnei bonum eric. Modus autem fumendi eft,vt fugatpatiens depapillis, nealcereturabaereantequam fumatur, & hoc fi tolerar,quod li no ftatim cum nuilum fuerir curn naturali caliditate propinetur. Qiiantitas autem eius
3uam digerere bene poffit. Etproinde primo parum etur inquantitate vnc.iij.quam fi bcnedigerit,addatur ad eam paulatim,donec ad iufficietem peruenerit quan- titatem, fi vero male, minuaturex illa, fed mixtum fit illiparummellis,velzucchari, autfalis, vtprohibeac cius cafeationem in ftomacho, qux penetrationem eius amembro prohibendo fic caufam prauorum fympto- matum, ficut fuprain ftomacho eft didtum. Etcanon dandi in potu lac acetofum, a quo extradum eft buty- rum, eft proximus illi.
Regimenautem cibi, &potus,&aliatum rerum non naturaliumcompletur.Namoportet,vteliganturexci *'• bis,&potibus frigidi parum,& humidi plus,&facilisdi geftionis,boni, & multi nutrimenti,qualesfuntfadi ex granis, & panis tritici ablutis in frigida, fuccus ptifanx, authordei, coriandrum prxparatum in pulmentoha- bens aceti parum, & ex animalibus fumpti, & proprie lac vaccinum, a quo extra&um eft butyrum, quonia eft
vnus,in quoftetquoad deledtationem, & membra cor- j) mulri nutrimenti. Etaquxcarnispullorum, gallinaru,
pons, & cutis videantur in tumorem eleuari, nec fudet aliquo modo, tuncftatim egrediatur,ne tradta humidi- tas nutrimenti ad membra refoluatur, & debiliceturx- grotans. Eftenim tempus humedtandi, & faciendi car- nem acutam euaporandi locum (ecundum Gal.Etcum egrefliis fuerir, fequi oportet balneum frigidx aqux. Sit autem paucx frigiditatis, & quafi tepida,& fuper corpus prxbalneatum in calida fubito effundatur, vt tradlo ca- lore ad ipfam, non effundatur a frigiditateillius,fed pro- prerea debet efle pauc^, vc calor retrahatur in membris, atque humiditas tadta retineatur,& non permittatur re- . folui,fedinfrigider,&hume6tet. Etproindein ledto de ' " corio aqua pleno, vel vento hora xftatis proprie ex tunc locetur, vt quiefcat, nec cooperiatur, vt fudet,necquo- quevt rigeat. Taleenimbalneumper /e,&peraccidens talibusconferr.Alteratenim caliditatem reloluendo hu- midirate<; corporis inHammantes illam fua caliditate_» remperataacquifita, &fua natuiah humiditate fubin-
perdicum, phafianorum,ardearum, & hxdorum,deco- dtx cum coriandro, vel ladtucis, carnes ipfx, & tcftudi- num, & limaciarum purgatarum,[& cancrorum fluuia lium,& ferpentis albi,vel gallinx nutritx ex eo cum ftu- mento deco&oquando indiget prx debilirate. Ethepata gallinarum, tefticuli gallorum, & oua forbilia, & cafeus recens pinguis non falitus, fi appetit. Sint autem carnes decodtx in aqua hordei cum ladtucis, vel aflx parum, vt humiditatem naturalem conferuent,& pr^paratx in ge- lea acetofa parum.Etex fructibus recentibus,cucurbit? } citruli, melones dulces, & indi, inquantitarepauca, & granatadulcia,&poma. Et exficcisamygd.pinex,fifti- ci,& auellan?'. Etex potib. funt aqua hordeacea,& aqua frigida,fi non fuerit,quod prohibeat; non tamcn fit mul ta,&fortis frigoris, neextinguedocaliditatem fubitoad mortem, vel (altem ad he&icam fenedtutis adducat, qu^ difficilioris curationis exifht, fed longioris vitx. Et for- te cffet meliusperduci adillud , quamin maralmurn
completum

FRANC- DE
«Ompletum peream , vbiadcuram alianon fafficeret ' medicina. Fortaflepropterdebilitacem,& digeftionem
conceditur vinum fubtile, album, pauciferum, bene lvmphatum cum frigida. Tempus aurem eius, & hora fit confuetaj quantitas vero pauca, & farpe - ,(ic enim con- uenitei, cummorbusde inanitione cuin vtrtutisdefe- 6lione exiftat. Etetiamexcibis, & potibus, &medi- cinis humedtantibus miniilretur, quod fupra in cura_^ mals complexionis ficca:ftomachididtum eft.proui- dendum autem ne in oppilationem perducant. Alise quoque res ad humiditatem mutentur; his enim omni- faus, velpluribusheiiicafimplex, vel folacuraturtaci- Jius. Quod fi negligatur eius cura-vt tranfeat in maraf- mum difficilius curabitur, vt elt diclum. Oportet er- gotunc , vt multiplicentur prxdidta , &diutiusmini- ltrentur,ne tranfeat in marafmum complerum, qui om- nino eftincurabilis. Et proinde curamdimittere me- liuseft,fi non defperetinfirmus,quapropter profequen- da eft cura, fed cum proteftatione fiue prognofticatione p prxmiffa. Melius eftenimcum fpe benigna moriin- firmum, quam fine fpe ipfum fignis prognofticis dimit- ri.tkti.it. tendo, vt Galen ait. Oportet autem, vt m balneum cum linteo imponatur, & extrahatur, cum non poifit per fe ' egredi, ficut tempore pricedenti.
Accidentium vero correctio eft accidentium, qua; fu- peruenire confueuerunt hedticis,quibusanteaduenmm melius eft obuiare quam poft aduentttm remedium_j inuenire.non enimtuncbenecorrigibiiia funt,pra: debi- litate naturx ex corporis confumptionein ipfa. Et funt fyncopis,dequafupra eft didtummuiroties, & fiuxus ventris, vt diarrha:a, & ex defedtione virtutis eft, & ipfa eft caufa maioris defediionis ipfius. Sit autem cibus eius ex pane tortellarum de fcem, ex lacte decocto cum lapi- dibus fluuialibus ighitls j vel ferro, aut igne folo, donec confumatur aqueitas, quia fit folutiuum, & farina pani- cij,milij, vel rizi, decodta cum ipkr, &carnesprardicta: afif£,& potus eius aqux ferrex, vel pluuiali, & vini fty pd ci, & pontici. Et medicina: eius, ex fi mplicibus, fpo- dium, gummi a ra bi ci, ch a ra bx, fein. a ce c o fe, granorum berberis,pfylliumafrum,etbdel!ium mechium proprie, & fumach. Et ex compofiris, eit crochif. de fpodio, de dadvlis,de balauftijs ,&deterrafigillata, fiadexcoria- tionem deuenerit,& cum clyfteribus,emplaltris,& alijs medicinis,quje fuperius habuilti. Et ex illis eft appetitus defedtus, de cuius re6tificatione fupra in fedtione prima de medicinis itomachi dictum eft.
Confedtio rrochifc.de daCtylis. Rec.dadtylorum im- tnaturorum,vnc.iiij.fpodijarmeni,aur.iiii.tof.drach.vj. portulacae, citruli,cucurbi.charaba:, ana drach.iitj.fiant exeis tnjchif dofis,drach.ij. tonfriK,ti Conte.5tio alia adHuxum ventris. Recip. boliarme. $ux„m. ven vnc.v. caftanearum torrefadtarum,rof ana drachm.iiij. fpodij, charabe, betberts, atia drachm.iij.fiant trochtf. drac.i. cum fucco cytoniorum, & detur in potu cum a- qua pyrorum. BalneaconuenientiatalibuSjfiintthermarumnatura- *MotttU ha- Et propria funt balnea * orthodonice, * calaturx, & ertphnij. _ arcus, & tripergula:, & balnea * reJinx. In seftate artifi-
*icfm*.' c ' a ^ a > hcut aqus fontis dulcisfitnplicis, vel decoctionis " " rerum humedantium, vt hcrbx crafful .T, vel femperui- u£e, & vermicularis,& cymbalarix,violarum nenupha. hordei,melilott,&chama:. EtfuncquifupetefFundunt oleu vio.vel de amyg. vel de curcur. vel fetn.eius,vel rne- lonum.vel ipforum, lac mulieris,&eft efficax. Er aliqui decoquuntaxungiamammalium, &clyfterizantcuea. Ctraium <ii Ceratum expertiffimum ad os poft balneum , quo inungiturdorfum, fpina tota^& vnmerfum corpus. Re- cip.axungix gallina', anatis,anferis,& porci recentium, ana vnc. iij. medullx crurum vituli, vnc.iitj. ladtis mu- lieris, vel afina:. vnc.iiij. olei viol.olei fefami.vel amygd. dulcium, ana li b.lemis, cerx al bx. vnc. v j. ita, quod fit li- quidum parum, iucci craffulx, vel femperuiux, vnc.ij. puluetis roCdrach.i. &eftefticaciffimumad hedticam febiilem > & feneitutis, & etiarn line iuccis plurrbus fri-
PEDEMONT.
gidis didtis. Etfunt qui ad extinguendam inflammatio- nis intenfionem induunt xgrum camifia fandalis lota cum camphora. Sed in ea eft timor, ficut fuprain capi- tulo generalis curationis eft dittum , & in fudore dia- phoretico fedtione prima.
Eledtanum reftauratiuum confumptionis ipforum , valdeefficax ,& expertum. Rec.feminum ladtucarum, portulacx, papaueris albi, ana drachm.i. feminum cu- curbitx, melonis, &citruli,anadrachm.iij.fem. cyto- niorum mundatorum, drac.tij.liquir.drac.i.femis . coti mundi. dra.i.s.fem. fefam. dra.iiij. capitum viol.drac.i. & s.farinx hordei, amyli, ana vnc.i. zucch.nabit. vnc.i. cinn.dulcis. vnc.ij.gummi arab.gummi,traga.ana dr^c. i.garyophyl.charabe, ana vnc.i.penidiarum, vnc.i.& s. fpicx.dra.i.iyrupi rof.quodfufficn. Etimpingueturcum caricis, amyg. dulcibus excorticaus, pineis purgatis, fi- fticis mundacis, ana vnc.i.Dofis, qualibet horain quan- titate nucis, & fuperbibatur parutn vini. Eft efficax, & expertum in hectica febrili, & in hedtica fenedtutis val- da frigidis ex eo ablatis.
De cura hecticx fenedutis, & medicinis.
Cap. 3.
HEdtica fenedtutis fi in fenibus fit, curam non ha-
bet, cum ineisdefectus virtutisnaturalirer infit,
& quod naturaliterinelt femperineft, vel vt plurimum, dixit Anftote. habeatque ineiscaufam conferuantem,rphrfo. fimihcudinemxcatisfcilicet, &complexionis concur rentiscum ea. Et proinderemediari poterir,non curari, quinimmofifola xtasquxda naturalisxgritudoeft, vt vifumeft Galen. cumineafit dolor, &Iaborincurabi- i-fti.tu, lis, quid fi fuperaddaturacctdentalis dyfcrafia, & confi- c ' f ' u milis i certe multomagis incurabihs remanebit, & qmd vltra fi corredtionem haberet ? multomagis perpetua- retur vita, vel non haberet vtique tempus perficiendi o- perationesin melioribus. St veroiniuuentbus fit plu- rimum curam habet, & magis fi pueris infit; habente- nim iuuenes nacuram fortem, relumibilem naturaliter, etfi accidefitalicer fit defedta, &pueri multo magis. Ec proinde a fortitudine naturali apri funt reduci fecudum magis,&minus,nifiaccidentalisficcitas fitconfirmat.ii vt quia tetigerit adeo membra folida, quod tertia humi- ditaspofita fitinpericulo non vltra extendiiam tocali confumpta,& finon in toto,inparre vtili,& maiori.
Et quidemremedium in curaeft fola dyfcrafix fic- cx alterario, quxquidem cum frigidicati fic iundta,com- plebicurhumedtancibuscalidisremperace, qualia funt, quxin cura hecticx febrilisfunt did;a , mtnuseis, aut commiftis aliquibus calidisodoriferis-, &cum adtuali caliditate minoriapproximatis. Exquibuseltbalneum prxdi6tumdecoctisinaquaeiusfloribuschamxmeli,& meliloti,& calidiusaduquam febri conueniat: Etqua- le eft lac, aquo non eft extradtum butyrum habens plus mellis, & tnel ipfum, quod eft vltimum in iuuamenro iftis,ficut vkimum in nocumento febrib. didtis. Et qaales funt alix medicinx hunndx, & calidx, & vr cly- fteria fadta ex faenugrxco, femine lini, capiti bus, & pe- dibus agni, oleo chamxmelino, & fefamino, & mclle,
& fyrupi ex aqua decodtionis ipforum, & proprie ex ribiis chamxmeli, & fefamo, & zuccharonabit, melle. Er eledlana ex calidis,& humidis,vt pineis, dacty lis im maturts, paflulis, fi iticorum, a mygda.dulc.liqutr.
& alijs fimilibus illis. Etcerataria ex oleo fefammo, vel amygda dulciumcumcera rub- Etfridtionesfortes DuU tiahentes non refoluentes. Et quales funt cibi calidi hu- ' miaipocencia,eciam adtufacilepenetrabiles,& velocis defcenfionis', in quibus non fit vifcofitas,ficutaqua car- nis,& vitella ouorum forbi!ium,hepata,gallinarum pin- guiurn , & carnes noux columbx non pinguis valdo cum aqua rofa.& frudtus prxdidti, & potus vini maturi fubtilis, & odoriferi conuenientis quantitaris minus lymphati • Etqualiafuntalia, exnon naturalibus re~ busproportionabilia illis. Etfificcitas cum xqualita-
te adti-

DE FEBRE HECTICA-
te aftiuaram fu iundta, cum eis fict eius cur.iuo, remif- fis tamen a caliditate naturaluer,vel artirieiahter (altem mixtione.
144 ?47
De cura, & medicinis hefticse, &r putridx com- plicatar. Cap. 4.
<
Edricce febrilis cum putrida complicata cura eft quatuor res. Primaabfciffio caufa:. Secundaalte- ratio ,'etirilis dvfcrafix. Tertia regimen. Et quartacorre- <Sio accidentium. Abfciifio caufe,efi putrediniseuacua- tio,iS: multamundificatiua. Ipfaenim putredoexiftens febriiis putredinis caufaimmediata,qua; eftcaula heCti- c £r, aut caula eft hediioe mediata, & fic caufa eft caufe.
E c p ro eo cu ra ab ea eft recto 01 dine inchoanda, nam eaeuacuata ceflabit putrida, & hedtica contequenter, & tamanente quanrumcumque febris vtriufque magni- tudo, & incenfio poilit remitti, femper tamen procedit conlumpno proptcr referuationemputredinis prolon- gantis ebrem aremiffiuis caufatam. Inquitenim Ga- len. Noncft poihbiledifpofitionem vllam curare fina- liter, m anente ad huc caufa f.iciente eam, & propterea a putredmeinchoandaeftcura. InqultenimAbuh.cum dux a-gritudines iunguntur, abeainchoandaeft cura, qliaecaufaeft aherius , fine quaalia curari non poteft. Qualiter autem, & quibuscuretur, &euacuetur pute- dro (uperius dittum eft. Alteratio quoquefebrilis dy- lcrafiarqualiter, &quibus compleaturmedicinis fupe- rius eft diutum. Et tamen quia dyfcrafia febrilis eft ma- gna; nam ad confumptionem perducens quafi praruen- dicans fupra curam, oportet, fimul digerendo, & eua- cuando putredinem, dyfcrafiam alterare, & fi non con- ueniatin auxilijs vtrique, caufae fcilicet,& feb.nec comu • ne auxilium impendatur, & fimplex phlegmatica, vel melancholica fit putredo, quod naturaliter tale inueni- r.meth,. nireelt poffibilefecundum Galen. dicentem. Itaquein ri contrarijs difpofitionibus difficile inuenire auxilium, «> quod multum profit, obfitautem nihil. fiat fecundum artem compofitum in partibus mixtum, aut diftin6tum loco,vel tempore,quod fit arquale, fiue marqualc, fqua- litate, & inxqualitate fcruata,vt fic alteretur febrihs dy- fcrafia, quod non incrudetur putredo, & illud fiet fial- terantia exterius, & interiusremiffecalida miniftren- Kita. tur. hrproindelacdenegetur,quantumcumqueenim conuenit hetlicx immediate, magis tamen nocent ei mediate, qitia putredinem auget, qux caufa eft (ux cau- fx. Et fimihtei balneum, donec fit digefta*putredo, & alijs auxilijs procuretur, qux & fi alteri nocent, non ta- men valde, qux tux dilcretioni rclinquimus caufa bre- uitatis, & regimen, & accidentium correciionem, cum omnia ex prxdidtis fint nota.
PARTICVLA SECVNDA, Sectionis fecunda:, continens fum- mas quatuor.
SEquitur fecunda Particula, Sedtionis fccundxYqux elt de medicinisapoilematum.qu? plurimum febris fequicur de partibus chirurgix continens fum.iuj.
S V M M jl I.
EH de medicinis aposlcmatim fanguineorum con- tinens. Cap. 13.
Sermo generalis in apoftematibus,caufis,fignis,&:
curaomnium. Cap. 1. fol. 144
De phlegmone, & eft apoltema ianguineum, & de
mediciniseius. Cap. 1. 146
De apoftemate glandularu,feuphIegmoneearum
&mediciniseius. Cap. 5. 147
De phlegmone quod dicitur anthrax,& carbuncu-
A lus, & mediciniseius. Cap. 4.
De phlegmone ,quod fpina diciiur, clauus, vel fu-
runculus, & medicinis eius. Cap. f. 148
De pruna, feu carbone, & igne perfico, & medici-
niseius. Cap. 6. 148
De vena egrediente, & medicinis eius. Cap. 7. 148 De panaricio, & medicinis eius. Cap. 8. 149
Deapoftematibusparius, feupuftuhs illiusgene- ris, vt (unt morbilii, & variolx,& medicinis eo- rum. Cap. 145
De exituris calidis extrinfecis,quia de intrinfecis in pnma Se&ione ell didtum, &ent lermogenc- rahsinterminationibusapoftematum. Cap.ro. 149 De appropriatis apoftematum fecundum tliuerii-
tatem membrorum,inquibusfiunt. Cap. 11. x ^ 1 De efthiomeno, & cancrxnis eius. Cap. 12. 151 De moro, & medicinis eius. Cap. 13. 1 y z
g Scrmogeneralisin apoftematibus ,caufis,fignis,
& cura omnium. Cap. 1.
APoftemafecundum Galen.efttumorprxternatu- ram , quomembra magnirudinedeficiuntabeoj ta V" d - quod eft fecundum naturam. Diuiditur autem, &va- riaturpergenera, &fpecies variationefuarumcaufaru» penes quas eiuscura, (eu medicatio plurirnum variatur, &proinde adcuramneceflariam requirenda, proutad Glauconem docuit Ga!en.quxfuntquatuor,materiaiis, formalis, efficiens, & finalis.
Materialiseft duplex, vnain quaeftomne mebrum Vtrum cm habens regimen, adeo vr in ofte, & cerebro etiam fieri hum,&«/: poffit; quamquam Serapioni videatur contranum,eo/_•; a f rl "^' t ma quod recipere nequeunt extenfionem magnjtudinis, & " ' tumoris, qux effentialia funt apoftemaci Jpfi • Ad quod rex Abuh.refpondit oftendens,quod m prxdictis mem- brispoffitfieri apoftemafic,omneqdrecipitnutrimcn- tum,& rccipitaugmentum fuperfiuitatis ipfius, cum tn eo colledta fuerit, recipere poteft, & extenfionem, & fi non magnam, vtexpedit in apoftemate proprie, ramen aliqualem recipit, qux fit fimilis apoftemati fenfuimaj- nifefta, vt hoc dici poffit, q? fieri poffit apoftema ir. eo $ fiuefitconfimile, cuius xgritudo eft principalirer; fiue officiale,cuiusxgritudo eftconfequenter,&tamenana- turaeius mutata forma accipit (cilrcct magnitudinem, & tumorem, eo quod lxlio naturx ipfius, & operationis fitpiliter eius magis manifefta eftfen(utquam lxfiona- turxconfimtlis, licet principaliterfitin ipio.
Aliamaterialis eft exqua. Eteft quatuor humores, aqaofitas, & venfofi.tas, penes tales cau as diuiditur in genera, & (pecieseffentiales. In genera, nam apoftema- tum aliud calidum, aliud frigidum, In fpecies, nam ca- Ijdiquoddam eft {angumeum, quocldam cholcricum» quoddamcommiftum. Etfrigidiquoddam phiegma- ticum, quoddam melancholicum, quoddam aquolum, & quoddam ven.tofuin» &ea, quxgenerum funtillo- D fum licet ipfius matena plunmum miftafit. Verum quia morbi (peciati cura magis propria eft, & cerra ,ap- paretque apoltema inquantum morbus, & accitkns eft, Ipecificetur dupliciter, vtper fubieittimmquo, &e(- fentiam eius dependenrem a materiaeius ex qua, fecun- dumduplicem eius generationeni dictam, Etmedici- na,feucura propriaei debetut fecundum confideratio- nern quidem, prout eft membri organici, a cuius natu- ra curationis fumitur ingenium , ratione ctrius ita eft anorbus vni membro proprius , quod non alreri ■ verbi gratia,firfen,phrenefis,lethargia,pleurefis,peripneumo- nia, & fimilia, ifta funt ita organicis membns, a qumus denominationem,l"ecipiunt,propnaxgntudo,qu6dnon alteri, quia non hcpatr, nec (tomacho, nec reiiibus,ncc Iimiltbus,ers. Et(ubhacrationeeiuscnracecidit,fcii pertinuitad fcdtioncm primam, vt quia.inea agir decu- raapoftematum occultorum membroru fcillcet in pro- fundo corporis pofitorum,qux officialia (unrjfecundum vclo confideraticnem fux effentix, qua morbus : calraris
eft, &

FRANC- D E
eft, & frigidus a natara humoris proccdens, & fic eft fi- milis in confimili membro,acuius nacura, curationis via fumit ingenium,quia quantitas calefaciendi, & m- frigidandi, & exiccandi, & hume£tandi habetur ab ea, & cadit, leu pertinet ad hanc(e6tionem (ecunda, vt quia agaturineade cura apoftematum apparentium fcilicec cutis, & fubcutaneorum, vt Carnofarum, qux vniuerfa- litet totins habitum comprxhendit, licetinfrafcripta cu ra inquantum generahs intrinfecis fit communis.
Caufa efficiens duplex elt fcilicet mtnnfeca,& extrin- feca . Intrinfeca vero eft duplex fecundum duplicem modumfiendi ipfius. Namautfit fecundum modum inHuxionis, & eft, vt plurimum, & tunc caufa eius erit triplex, vt ex parte influentis, feu nnttentis, vt corporis totius, vel membri , & eft plethoria, vel cacochymia, cum virtutis ipfius fortitudinenon abfolute. Secunda eft ex parte membri recipientis, & eft debilitas eius na- turalis,vel temporalis,& vacuitas difponens ad recipien dum, & dolor fottis, & caliditas in attrahendo coadiu- uans, etiam fi non fit eius fitus inferior, & mittentis re- pletio non exiftat. T ertia eft viarum aptitudo, quia ipfa- rumlargitas venarum, velpororum demittenteadre- cipiens protenforum. Inquit enim Ioan.Modi morbo- « r rum, ex*naturalimelancholia cum aliquo humorum
* itinatura, ir
b, concurrentium ad mhrma membra lunt quaruor - pn- mus eft virtus membri impellentis,& debilitas recipien tis, fecundus eft multitudo humorum.tertius eft debili- litas virtutis nutcientis.quartus largitas vi?,vt pororum, £ m vt fuprain iuncburiseft didtum. Autfit per modum co- geftionis,&illud fitraro. Cuiuscaufaeft debilitasfola mernbn,ln quoapoftema eft,quarenon fuupoteft pro- priumconuercere nutrimentum totum, velfecundum partem, quiamembrumfitparuum, &nutrimentuni multutn; veiquianutrimentumpoffitconuertere, fed fuperfluitates eius nequeat expurgare, Vel quia debile in fe, vel quia fint mukae, craffe, & vifcofe, aur imbibirij & vel quia dudtus fint obftrudli; vel quod defici t ci exer- citium, vel euacuationaturalis confueta ei, vel artificia- lis. Inquirenim Galen. Etenim tentatquidem natura fais femper vtens virtutibus afiimilare his qux nutriun- tur, quodcumque fieri poteft benignum ,expellere vero quod non eft tale. fi vero quandoque propcercraflitiemj vel vifcofitatem, vel fubtilitatem imbibitam,vel multi- tudinem fuperfluitatis , velpropter quandam itruttio- nem, vel propter fui ipfius imbecillitarem nequearex fe expellere, quod malum eft,neceffeeit, & ipfum morans fecundum animalis corpus corrumpi, & in ipia particu- la afgritudinem procreari,vt apoftema.quod vel erit fies, vel adtum. Fiens vt dum materia inHuit, vel genera- tur, &coadunaturin vacuis membrorum regionibus. Fadtum vero cum iam influxit, vel generata eft,vel coa- dunata, &diciturproprie exitura. Etefthabens qua- tuorcapitula.
Ccujt, Caufa vero debilitatis vtriufque membri interior plu rimucn eft malitia complexionis diuerfe,vel acqualis,na turalis,vel accidentalis,& eft humoris virio,vrplurimu, vel fineobftrudtionis caufaplurimum eit coardtaroria, &eft mulcitudohumorum, & fuperHuitatu,& ipfaram cralTicies,& vifcofitas ex regimine procedens,vel natura membri, quia fint eius fuperHuirates tales, vt iiint nerui, panniculi,offa,& fimilia,& eft caufa antecedens.
Caufa vero extrinfeca,& eft caufa primitiua comniu- nis, quantumad vtrumquefiendimodum, eftmaliria regiminisnonfolum incibis,&potibus, ied inalijs om- nibus neceflarijs rebus non naturalibus, raliter vtex eis procedant omnes caufe extrinfeca: prjenarrata;, & mo- tus humorum influentium, vel muldplicatio, & aggre- gatio ipforum in membroapoftemando, exquibus (unt maxime motus fortes, & corporei, & animales, & vi- num, & etiam caufx non neceffaria*, vt cafus, percuflio, morfus, & fimilia.
Caufa formaliseft detradtio naturalis membri ma-
fnitudinis apoiteinati ab eo, quod eft pr .Tter naturam. ,t fccundum hanc diuifionem diuiditur apoftema,qma
PEDEMONT-
E aut eft tumoris grandis, vt apoftema eft, aut parui,vt eft puftula, & bothor.
Caufa vero finalis, quia aut erit falubre, aut mortale, quantum ad finem vltimum, aut quantum ad fine me- dium ,qui eit aiiquo modorum iex, quia autrcfoluetut, aut maturabitur,& faniatur,aut Iapideatur,aut putrefit, & corrumpetuT f?tenter,aut fubito aperietur,et fuffocat, autpermutatur. Et meliorharum eft refolutio fecunda maturatio,feu faniatio, mala eft apertio fubita, & fuffo- catiua,deinde corruptio. iapideatio vero media eft, per- mutatio poceft fe habere ad bonum, & malum.
Signa.deinde ad curam apoftematis certam, & com- pletam, oportetinueftigare figna generum , &fpecie- rum, & caufarum eius. Didtum enim eft fuprain prin- cipio operis audloritate Galen.quod cura cuiuflibet mor bi confeftim fequitur cognitionem facientis caufar, adeo ^"Vtdicatad Glauconem. nihil mirabileinrantum me- dicos peccare in fanationibus, inquantum, & in cogni- p tione falluntar. Signorumergoapoftematumqusdam funtgeneraliflima, quorum quscdam funtexteriorum, qu.ctiam mterioruni. Exteriorum funt manifefta fenfui, vt apoftematumexteriorummembrorum, & lunt tu- mor, &inHatio. Interiorum vero qimiam funt eflen- tialia, & communia omnibus, vt func grauitas, vel ren- fio,&inflacio, feutumor fiadipfumcummedioper- ueniat fpiritus, vt quia fuerit in ftomacho, hepate, '^Vcl fplene. Qugdam accidentia ex communitate propter vi- cinitatem,vel colligantiam,vttenuitasinmirach vetris, extenuatio corporis fubita,& in oculis concauitas repen tina. Quafdam funt figna genermn ipfius Nam fi fit ca- lidum p;a.-clictis fignis addecur inHammatio, & dolor acutus, & fortis, & perdurans. Et hoc ideo, quoniam ineo non folum eftrepletio, fed malitiacomplexionis diuerfe, & continuitatis folutiojqua: & fi figna fint,funt • etiam concaufe, vt fupra didtum eft, qui bus fiens apo- ftema,fi non obuietur ad fadtionis complementum bre- uiter producetur. Etpromde Hipp inuenimusinapho. utpht.s. G dixifle.Doloresinlateribus,& pedtoribus,velinalijscor porispanibus fi multum ftetenntaddifcernendum,ma lifunt, &efietiamfebris; maxime fi fit cordi propin- quum ,&putrefaCium, feu ianiem faciet, & etiam coroi- tanturilla. Etfigriafpecierum,qua:exmateriafuntde- pendentes,funt flgna materierum ipfius, ex quib. nunt, quarinfradicentur. Etfunt infumma. Namfiquidem fit calidum,& materia eius fit fanguis,accidentia pra?cli- £kz erunt obtufa. Si vero cholera, erunt intenfa. Si ve- roadufta,eruntintenfiora. Si vero frigida,deIor eri t pa- ruus, nec tumor magnus,& acutus,quia materia eft dif- fufa, & vifcofa non bene congregabiiis,nec eft febris in- quanrutn huiufmodi, nifiper pucrefattionem < 3hdita- rem acquirat.
Et figna fpecierum infra dicentur, & funt in fumma Dtfignis. fignadominij phlegmatis, vel melancholias,& fi perue- nire poflitad ea fenfus, in phlegmatico fentiet frigidira- tem,albedmcm,& mollitiem.ln meiancholicoduritie, pj & ficcuatem abfquedoloreomnino. Et ln ventofo, ten- fionem refiftentem tafttti curn dolore.
Signa vero fubiedtorum , feucaufarum materialium .
funt. Namfifuerit inmembro fenfibili netuofo, efir doloracutus,pungitiuus,&fortis,quandoque perduces ex continenti ad fpafmum , alienationem , &anheli- tus nocumentum,& pulfus eft icrrintts, Si vero in mem- broinfenfibilifiat, fitin eograuitasfine dolore acuto, vel eft dolorgrauatiuus ,& pulfus vndolus. Et fignum proprij membn officialis in quo eft nocumentum ope- rationis illius.
Etfigna modorum funr,nam fi per modum influxio- Ris fiat , videbis figna repletionis totius, vel alicuius membri, & venarum, & debiliratem membri, &per eorum euacuationem ceffat, vel minuiturapoftema. Si veropermodumcongeftionis,fignadebilitatis membri apoftemati lolaaderunt, vel cum regiminis malitia, & pradictarum priuatione. Et fi quoque fitin fieri vide- bis augere tiimotem j& acccidentiaquoridieparum poft
parum.

DE APOST- SANGVINEIS-
parum. Si vero faitum, iam materia ctl aggregata cum cupo tumor permanebit in efle fuo, & dolor,& febris ex tunc augebitur propter digeftionem materix, qua; ex tunc incipit heri, fi fieri debet. d» fixnii te Signa vero temporum eius funt tripliciter fumpta,vt q Uia p cnes effentiam cius, penes accidentia, & penes fl- gna digeftionis,&: indigeftionis. Penes eflentiam quide, namin principio incipittumefcereinembrum,deinde augetur donecftet,deinde ftat m vltimoinregionibus membrorum, deinde minuitur, & refbluitur fi debeat effe falubre. Sed dices, vbi lunt vacua: regiones mebro- riim, cum dicat Arifto. non darevacuumin natura ? Cui refpondet Galenus, dicens Quoniam autem in con tinuo non eft dare vacuum, fi aliquid infiuxerit, concurrunt ad fe inuicem vnuienk parnculx corpo- risj quemadmoduiTi ,Sc inaqua videmus,figna ergo concurrunt proptereffiuxionem, vtquid non rarefient proprer influxionein ? fic ergo funt, & fi non actu, po- tentia tamen.
Penes accidenria vero,narn fi in principio fiunt, prx- di&a eflentiaerunt leuia, & cum peruenennr ad augme tum, augcbuntur, & apud ftatum vitimabuntur, & in decl:nacioneremittenmr,donectotaliter ceflent,fifalu- btefitapoftema-,fi vero mortale,ftabut in acuminefuo, donecexnnguant.
Tertio penes digeftionisfigna,eiustempora digno- fcuntur,nam fi incipiatmutari,videbis r!uririem,qu$ in principio fuit, mrnui, & dolorem , & febrem augeri,fi fuerinr,vel infurgere,finon fuerinr,deindevltimari,qua do digeftio,& maturatio fit completa, & virulentiaegre ditur fi fit non fub cute c^latum, vtquiain oculis,nari- bus,ve!)abijs,pleura,&fimi'ibusfiat- Inquitenim Ga- len. Inomni apoftemate fub cute c^Iato folet ^rugino- Di fusexire liquor, maxime fi calidum fit,vel maturum,& vltimocumcompleta,& efl perfedla,minui. Signafor- mc eius funt,nam fi apoftema fuerit magnum,grauedo, & dolorent maiorj&maior Izfio operatioms confuet?. Si vero paruum,vt puftula vel bothor,pr?did:a funt mi- dt fynu nora. Signaverofinis,&terminationis funtdiuerfale- cundumdiuerfitaremipfius,nam fiquidem refoluatur remifiio fiet doloris,grauitatis,& febris,& aliorum co- comitantium accidentium, & virtutis inualefcentia, & fortitudo. Signa vero maturationis, & faniationis, feu fuppurarion i s fi entis funt prolongatio apoftemati s,| u'- fatio, & doloris, & febris augmentatio, fed ipfius adbe t.*p)u.47. illorum eftdiminutio. Inquitenim Hippoc.in aphonf.
Circa generationem faniei do!orcs,& febresacciaunt Dr k hu magisquam perfed:afaniei,&cumhoceftaugmenta- onu". riograuitatis,&ponderis. Et fignaeruptiomsfuntri- gor,diminutio grauitaris,& doloris,&forcisegreflio puris, & ex fignis bonis funt, vr fanies, quxerumpir fir laudabilis, quia alba, lenis,& xqualis, carens malo odo- re, & fequiturdiminutio, vel ceflatio febris,doIoris, & aliorum accidentium, & virtutis inualefcentia, & ope- rationum eius. Quxfifunt,econrra funtmalifignifica- tiua. Signafubtiliationis,&conuerfionis inlapidem funt diminutiodoloris,&febrisomninocumduritie, vel augmentatio,fi in principio fuerir. Et figna corruptio nis foecentis funt mutatio coloris ad liuiditatem, vel ni- gredinem membri, vel vicini, & exeuntium fcetor. Si- gnum fubitae apertionis eflfubita minoratio grauedi- nis, & doloris in apoftemate membrorum,& permuta- rio eius in membro,ad quod tranfit materia, & quando- que exitus puris, vel fana-ihis.
De fiini» Signa vero permutatiwiis funt diuerfa fecundum di- frmutatio uerfimodam permutationem ipfius. Et liint,nr.m fiqui- dem mutatio fit de interioribus ad exteriora funt alleuia tio accidentium, & permutatio interiorumi firus cu do- lore, & rumore, & qualitate mutata exteriusin mem- bro,ad quod mutarur. Inquoproindedolor,&:calidi- tas eft prius percepta, & funt bona, contraria vero ma- t.tpfo.tj.l a. Inquit Hippocrar.in aphorif. Eryfipelainterius ,ex- tra conuerti,bonum, exterius vero intus, malum. Aut crit denobiliadignobile,vcde principaliademundto-
145
A rium,auteconuerfo, autdeminus nobiliadmagisno- bile, vt depleuiaadpulmonem,aut depulmoneadcor, aur de fuperiori ad in r erius, aut econtra. Siquidem ergo primo modo permutetur, figna erunt alleuiatiodolo- ris,&febris, &aliorum accidentium,& virtutisinuale fcentia,& in grauitate, dolore,calore,& tumore in emu- dorio. Si vcro permutetur econ rra, figna erunt contra- ria,&malitiaanhelitus,& pulfus, fipermutatiofitad fpiritalia, & ad cor,quia cius confccutio, & diuifio crunt manifefta, & pullus diuerfitas, & inxqualiias. Si aurem fiat defuperiori adinferius, vtdecerebroadcor,figna erunt eadem cum prxdichs. Si vero de eo,vel (pirituali- bus ad nutritiua,figna erunt renfio in hypochondtijs,& grauitas fi e conuerfo deinferioribus ad fuperiora mute- tur,figna crut malitia anhelitus,quia coanguftatioeius, & dolor pe&oris, & grauitas in parte furculx, & ardo- ris,& doloris mutatio de inferioribus,et nutritiuis ad (pi ritualia,fi ad ea pmutatio fiat.Si vero perueniat ad cere-
3 brii,feucaput,dolorerit capiris,& ahcnano,& vigilic,& quandoquefubeth,& ftupor. Si veroademunftorium poftaures,fignaerunt,quxfunt didta,& bona nuncia,fi confiftic virtus. Dehisautem omnibusqualiter,& in quibus fiat ,& cum quibusiuuentur terminationes bo- nx ,&obuietur malis infra fpccialem affcremus Chri- fto duce fermonem.
Curaapoftematisduplexcft, generalis, & fpecialis. Gcneralisquidem efteuacuatio Cumenim fitmorbus matcrialis ex repletione vacuitatum,regionum,mebro- rum,ipfum mquantum huiufmodieuacuatiofanat, vt Hif>poc.dixit: Completurautem eiuseuacuatioquan- doqueeuacuatione partis apoftematx (cla, vt cum apo- llcma fuerit lam fadtum quocumquemodo,quxpro- pria, & abfoluca cura non eft: fiec aurem per exrradtum folum de pai te patiente, qui dupliciter haber compleri .• per diaphorefim primo,fecundo per caraxationem. Qui bus aiuemparticulanbus medicinis comp''eancur hxc ambo, fuperius di&um eft, & ln fpeciaii cura infra dice-
G cur. Si veronondumfadhim fit,fedadhucfitfiens,quo- cumquemodo-fiar, folapartis,inquafit euacuationeno fanatur: quinimmo etiam fanatio fecundum Galen. fit compofita ex prxuifione, & cura,ficut morbi fientis cu- iuslibet,oportct vrprxcedat prxuifio,&:abfciflioeifi- cientis caufx.deinde fequatur cura apoftematis fadti, feu euacuatio materix iam influxx, vt his, & alijs confi- derandis artetiseiusmedicatio apoftematisconfiftat m quatuor. Inabfciffioneanteccdentiscaufx,quxnucfic in cura apoftematis, feu ab:ciflione materix influx?ia, &: conceptx, in parteque collcdtx, qux caufa coniundta ipfius exiftir in regiinine,&accidcntiumcorrectione. Abfciflio vero antecedentis caufxcomplebitur ,fi per modum fiar influxionis, primo cum euacuatione totius corporis,vel membri mfluentisjconucnicnti^&circum- ftantijs,& cum de^riuationead contrarium cum eorum alterius prxfuppcnatur repletio. Fiacaucem dupliciccr fccundum duplicem modumrepletionis,autenimcft
D plctboria, aut cacochymia. Siquidem autem plcthoria fir, euacuatio eius com plebitur phlebotomia per antipa riitafim fa£ta, vel ei proportionalibus magis proprie, & in leiunio, quam cum re alia; ficut eft fridtio multa, & afpera exercitia, balnea ampliora, & euaporantia, phar- maca,&purgatio cum folutiuis. Ph'ebotomiaenim euacuabitur, & ieiunio inomnidifpofitione ficumfe- bre,alias vcronon. Item firepletiomultafit, nequebal- neis,nequeexercitijs impeticulofumeftvci. Siverore- plecio fic cacochymia, pharmacia euacuabicurappro- priaca cacochymix,qux ex prxdictis cft noca. Secundo cum conftringcncibus,& coardtancibus venas medias, acque dudtus. Ficautem illudcum ftypticis,&ponti^is apphcatis venis intermedijs, fi fint apparentes,qualia in cura iundturarum, & alibi dicfla funt, & infra dicentur in fpeciali cura. Et tertio fac cum confortantibus mem- rum,nec recipiat,qualia funt flypticapharmaca (ub- ftantiam cius coadunantia, & adxquantia complexio- nem ipfius cum caliditare, vel frigidirate, prour dyfcra- Mejux. T T ila

FRANC DE
fiaexigit,vel proprietate,&cum fedantibus dolorem iius,atquecalorem,ne vkenus nahar,que funt fuprano- ta in cura iundturarum, & ftomachi.infra rn fpeciali tu- ra dicentur. Et condyfi cum aceto prohibent aaoftema inprincipio. Sedfi permodurn congeitioms fit fiens, complebitur cum confortatione,&adxquantibus com- plexionem lpfius membri,inquoapoitemafit,& vnie- nbus liibftantiam erns, ne rnater-amgeneret, quoniam caufaeius iuterior antecedenseft complexionalis,non humoralis, velexterior primitiua,nifi repletio antece- dens fit in eius debilirare cum caufo; quo caiu prafmitte- re oportet euacuationem, ficut dittum eft.
Euacuano vero apollematis, &euacuatio materia; inHuxi, & congregataf mipiaparte,qua"adcuramfpe- &et, non propne fietdiuerfimodefecundum diuerfum eius tiendi modum ; fi enim per modum intiuxionis flt fadtarn, compiebicur duplicuer per recurfum, & per extraclum.
Per recurfum fit tnplicitet per pulfum tracbum, & tranfmufum, & hisomnibus, vel plunbus tantum rc- eurret. Si vero per modum congeftionis fir fadtum, co- plebitur (imiliter •, iicet per extradtum de pariere rnagis, & per pulfum minus; pulfus aute materiae fit,fi in pnn- cipioinffigidetur,& parri patienti (iypnca apponamus. Competunt enim taliarepercudiiuin principioomnis apoliematisper influxionismodum fientis.inquantum apoftema eil,licec fallat ratione maten?,vel quia fiigid?, crafte, & vitcofe, hicex tahbus intueantur magis, vei quiavencnofatibirepulfio xmpellitadpnncipalecu iua propriecatead cetrum,ld eft,cor.Aur rationemembri ; vt quia fit einundtorium alicuiuspnncipalis,adquod influxic matena,aquorepulfion6 adcircumftantes par- ticulas repellit inareriam, & difleminat, led adprinci- p^le totumreddit vnitam proptervia: amplitudincm, 111 alijs vero excnfat a repletione ad iilud euacuatio, dif- leminatio materiac, & eius propnetas.
Tractusautem fiet cumeuacuarione partiumoppo- fitarum, & remotarum, & ilhid cum fnctioHibus, liga- turis, compreifionibus doloroiis , & ventofarionibus doloroiis, & remotis, vei propinquis, vt materia de lo- co apoftemando,&deprofundo corporis adexteriora trahatur, quemadmodum inpleurefi, & lethargia ven- tolamus exterins, & in alij s, vt materiam euacuemus,& excrahamus j fic quoque phlebotomaraus, & venas lin- gux m fynanche-, & laphenam iu apoftematibus matri- eis, & vefica:, & renum.
Tranfmiflus verocum applicationemedicinaiiifty- pticantium fupraiplum completur, hisenim onmibus, vel pluribus, & materiaadtu fluens adhucin venis eit paruis memori repelletur;& qui f'uxa iam ell,recurrat ad circumiacentes pancs difleminata, vcfortevnoau- xilio fimul influena materia, &effulatora, de paffa, vcl paflura particula expeilacur. Ec illudeltcum maceria recurrere bene fit apta, & quia calida fit, & fubtilis.
Exrradtus de parte faciente fit dupliciter •, infenllbili- per diaphorefim, & diaphoretica pharmaca;vel fenfi- biliter per curationem, feu feitionem, vbi non tecurre- tur tota - ,& quiacraflli ht, & vjfcofa,pr£ecedetautemeas maturatio, & molliticatio refolutionem quandoque, & mollihcationem,quandoque,& laniationem, & caraxa- tionem, deinde fequitur mundificatio faniei-, deindein- carnatio, & conlolidatio vlceris, & vltimo figillatio, feu cicatrizatio eius. Quibus autem medicinishabent illa compleri fuprain pnma fe6tione,vbi de cura apoflema- tum egimus, didtum eft; ibi enim oftendimus, quod ex rnedicinisparticularibusapoftematumjqu^damreper- cufliuae fngidx,& flyptica?,velcalid<e 4 ,qua'dam trahen- tcjj quidam diaphoretica:; quxdam faniantes,& matu- rantes; qusedam erumpentes jqu .xdam mundificantes, quadain incarnantes; quardam confolidantes; & qux- dam figillantes,(eu cicatrizantes, taliordineapproxi- manda; 111 temporib. eius. Et ordoeft,vt in pnncipro apoftematis per modu influxionis fietis magis, & calidi in emtmctoriono exiflente fupponan tur repercufliua.
PEDEMONT-
E Quapropter Abuhali dixit ,&oportet, vtinponttri- buaturhabenti apoftemntaaqua eiuiiuix ,aqua folarri cum medulhs cafixfiftu. i>i verofintflypcica;calida temperate, & in augmento permixta diaphorcncis in ftatus principio , & pralio eius magis; & tunc etiam attrahentia fic mi niftrentur cum Icalpellatione, leu Ica- rificatiane,&proprie cummateria multa, vel mala_j perducens membrmn ad corredtionem; lnquonoiu» expedtata eft digeftio. In fine flatus, &declinatione
vero diaphoretica fo!a habentia quid ityptici, o< aro-
maticijii in membro lit, «"^Virtutem lnfluentem ha- bente,quod fi nonrefoluatur,& maceriafit aggregata tota, vt facta fit exirura, maturantia, & laniantia mini- ftrenrur, deinceps fiicta fuppuratione,& dubelati,erum- penna miniftrentur. Fiatautem apertiolecundum-* proceflum rugarum membri, ntfi in quibufdam, do quibusinfradicerur. Demde mundificantia faniem,& pus. Dcindeincainatiua,fiexpediat. Demdeconfoli-
p dantia,& vltimocicatrizantia. Etinalijsalitertermi- nandis, fcu tmiendis, aliter e<l opcrandum,prout in Ipe- ciali cura dicetur. Et ae terminandis iecundum alteru pr.Tdtclorum modorum diximus,eo quod intercete- ros iunr meliores, vel boni. Et modus elt, vt ap ci ufti- ca in luogenere frigida, & ftyptica, & diaphoretica, 8c calida fint parata,&faniannacalida,&humidainle- cundo gradu litH proportionata natura; matena; mem- bn, & proinde variantur fecundum vanetatem iiisrmn non excedendo,acciduntenim ex eorum exccfih incon- uenientiamulra. Exrepetcufliuisquidem vchementia dolorts proptcr retentionem materia:, & foliditatcm membri,& rtdudtio quandoq; ad principalem,& quaa- doqueinduratioapoftematis.&quandoquetenditmem brumad corrupcionemcum vinditate,& n:giedine,& proprie quando medicarur cuineis infinerei,& pro- peftatum. Exdiaphoreticis verofitcicatrizatioapolle- matis, & doloris additio proptcr ficcitatem. Et ex iania- tibus corrofio membri, & vlceiatio: fanies enim longo retenratemporeacuitur,dixir Galen Cumergotaliavi- debis infurgereinconuen entia,oportet,vtdefiftas at> eis, & corrigas inconuen ienua nocumenta, quae pioue- nei unt- Et illud eft, vt dcloris violentiam, & vehemen- tiam tollas, &corrigas cum embrochisealidisanody- ms,&cumempJaltiis exeis,vr femineanethi ,& radi- ce lilij,Horum chaniarmeli ,lilij,f?nugrar.fem.Iini, & radic.biinialux,& cum oleis eorum,& foecibuseorun- dem,qua: indurationem ems corrigunt, reditione ad principale obuies cuni cordiaiibus flypticisinrus, & extra approximatis cum ventolisrubificantibuslupra paitem, & fi metnbriim virefcat, vel liuelcat ,quia ten- dit ad corruptionem, lcalpellabitur, velfcarificabirur profunde,vel fuperficialiter,prout naturx merr.bn con- uenit,& locoiplius;fed prius munge membrum ex boJo armenodifloluto 111 oleo rola.vtlaqua cum alijs auxihjs dicendism cura efthiomeni. Quodficum toto hocnon faluabirur,fed purrefcir,iutkt l iip. abfcindereipfum, ne ptitrcdocxeo peruematadaliamembra,&quandoque moritur, & in omnibus cofortabuntur principalia cum theriaca, vel mithndato.
Sclirozationem vero,&exiccationemexdiaphoteti- cis prouementem ,corrigescum mollificationibusdul approximatisex mucilaginibus,adipibus, medullis,& fimilibus,quibus humectantibusdolor ceflit. Corro- fiOnem ex laniantibus introdudtam cum mundifican- tibus , Cs ^jincarnantihusdidlis, &alijs, quse infradi- centur auxiliante Chrillo. (Simqueapoftemata mem- bra m natura fint differentia, confimilia (cilicer, & offi- cialia, pra;di6ta: etiam medicins fint differentes fubftan tia, & virtute oportet ex lllis eligere in cura apoftema- tis talia, qua: natura: membri, in quo fit, ram confimili quam ofticiali conueniant, vt cuta eius cum talibus red- datur habilis conueniens,&complctanon folum quo ad rein pr.rter nanuameius talemconfiderarefufficit, quia apoltcma talis morbus elt , & extali caula, feu matena, fed etian: cuius membri fit.vel m quo fit Apo-
ftema

DE APOST- SANGVINEIS-
146
tteih a cnim (aa eiTenua propria,& marer/a fmYque rem- poribas mediana$variasiiidicat,iik diltinguit, fic na- tura rnembriin quo eft propria qtiancitas iptarum de- terminat Ipfecicm propnamfibi,elegit ordinem atquc aptumvrendi modurn,locumq', immifliionis ipfarum &cxpulfionis materia;. Talis aurem membti natura conftateflecomplexionalis quia calida, vel fngida, fic- ca,vel humida. £t complexionalis qualis, quia fitus, & focietas,forma cum receptaculis,arquevia,pnneipa- tus, feudignitas,&ignobilitas. Etcommunis,quiafub- ftantixrar!tas,&denfitas,infcnfibiliras,& fenfibilitas, quia hoc modo quanticatem auxiliorum, feu medici- narum conuenientium apoftemari prardidtarum qui- dem naturam confimilis membri determinat. Natn_j fi apoltema calidum lit in membro calido repercuffi- ua fngida debent effe: fi in frigido forriora, & diapho- reticacalidafintin membro calsdo fortiora,in frigido leuiora, fiml irerdealijs auxilijs. Etfi membrumfit ualde fenfibile, v: efl neruus, chorda, vel ftomachus, & oculus, magisleuiora, vtfint immordacia,(ufficiunr,Ii- ceteuacuatio vniuerfalis debeateiTe maior,etiam non exiftentemultitudine, vt natura reddatur auara, inni- tendoramenfortidalori trahenti ipfius. Etproinde fe- danriadolorem oporret effe fortiora, qiia." infra dicen- ttir. Naturaquoque officiali« fimiliterilla dererminat, vt fitus. Nam fifuerit mebium apoftemaruminprofun do,mul:iplicanda, &eligendafuntrepercuffiua, & fi- milirer diaphoretica, & alia auxilia,qua: leptomcris funr■lubftann>, vt citoptoueniant in profundum , & proprierepercuffiaa. Etcum taliafitdifficile inuenire, vr/uperius diitum eft,eisparum mifceatur accti, vel croci. Formaetiam ,na fi mebru inquoapollemaeftin fuareeeptatione habet receptaculu, fcu viaaptam,vnde materia r acilepoflit eluci, vt eft ftomachus, medicinx p:redic.tx,& propriefolutiue debent effe leues, fi veroc- cotracrunr contrarii. Principatusquoq-, nn fi principia fintiiigicU repercuffiua,&diaphoreticacalidaoportet effe leaia,& nopura, ied ftvpticis, & aromaticis mixta inquantitareminori,fiignobilis, fortiora, & maiora. Eligit quoque principatus medicinas fibi proprias, vt cordiales,odoriferas,& confortariuas virtutum pro- priarum 111 eis:ignobilitas vero,communes,ord:nem quoque,& modum ,quiatalianon multa in quantita- te,nec fabito,fcd paulatim oporter ipfa, & laxatiua pro- pria, & nobilia miniftrare, licet medicinx debeant efte promptx,vt citoimprimantcollectionem,quamineis rohibeant fieri, curn in eis fir periculum grandc. Igno- ilibus vero, & innata tantu virtutem habetibusfortia, atq-, fubito,nifi principalium terreatur natura, & emun (ftorijs nobilium diaphoreticarantum,& tortia.
S 'cietas quoq^ locutn lmmiffionismedicinaru, fi.n. fit in cerebro,per nares,per palatum,aures,& fimiles re- piones medictnas immitres-, fi autem in ftomacho,pos, in inteftinis lnferioiibus, peranum,fi in fuperionbus, peros-,&in vtri(q;fimul perambas-,&fiinhepate fit materia,per inteftina expelles cum ventrem fbluenti- bus, fi in gibbo, cum diureticis, & prouocantibus vri- nam,fiin vberibus,per matricem in menftruis,&fi in marrice, per faphenam, & fi in gutture, per venarum eiusapertionem.
Stquiturregimen in fex rebus non naturalibus,&ne- ceflarijs,& noneceftarijs.quodcaulam primitiuam tol- litomnem fuperius pr^narratam,fi adfir,vel prohibet,fi non adfit: debet ergo elfe tale, vt virtutem digeftiuam , & nutritiuam cofortet in corpore, attra6liuacoteperet, & retentiuam, & etiaexpulfiuam,atq-, repletionem mi- nuat fi inueniat ipfum prou: difpofitioni conuenit ^qua lis (upra fectione prima in cura debilitatis fiomachi,& digeftioneeft di6tum,& extenuatiua dia;ta. wrcfa"" Accidentiu quoq-, corre&io, in febri lcilicer, & dolo- risproprie,patetexhis,qua:di$:a fiintincurafebriu,& de fedantibus doloremin fedlioneprima,&propnein curaargritudinum iundturarum. Et ex eis funt calida,& immida teir.perata, qua: influxarn materiam reloluunt
£
A aliam non trahendo ,alterantquecaiiditatem ,Ot eft tetrapharmacum a lana fuccidaoleo calidoinfufa; & hyolcyamum ,opium, plumbum ,cerufta ,& portula- caincalidis. Eteftpropriaillis,in quibustimeturpu- trefadlio. Ha'dua;reslicet fintin principioOrltimx, funttamen inordineprimae in apoftematiscura. Re- gimenenim,& diaeta, curaipfius fundamentumeft ge- nerale in cura a-gritudinis omnis. Etquandoque fola ©<«»«» ipfius bonitas eft (ufficiens; vtoftenfum eft fupra, & diarta extenuariuainprsfentis a:gritudiniscuraefteffi- caciffima: abfcindit enim omnemeiuscau(am,a qua dependef, nam primitiuam, & extrinfecam tollir, fi ad- lir,vel prohibet, fi non adfit; antecedentem prsfenrem, & accidentalem abfcindit,quominus,velnon v]rra_^ fluat,coniun6tam quoque in apoftematispartem iam influxam diminuit,& reliquum refoluit, vel (aniationi dimittit. Sedatioquoquedoloris quiprouocandorheu- ma, fitcaufa colleiftionis, apoftema fierivetat, g deinde fialiqua mala qualitas fortis arheumatefluen- te in particulafit imprefta,vteuacuationeillius remar neat fadta, alteretur, vt contemperantiam habeat, qux fecundum naturam—> . In alteratione autem ipfius neceftaria eft complexionis cognitio; fine enimeane- fcimus,quantum oporteat alterare,& quandoabaltc-
ratione defiftere, U - fic duotum alterum eft necef-
larium,vel non curare,vel in contrariam difpofitio- nem adducere.
Seauitur cura apoftematum fpecialis fecundum_j vnamquamque eius fpcciem,& primode phlegmone pro eo, quod fa-pius accidit, & quiafebtes, & alia fym- ptomata facillime opcratur.
De phlegmone, quod eft apoftema fangui- neum, & de meslicinis eius.
Cap. 2.
PHlegmon eft apoftema fanguineum ex fanguine_> PtUitmn benigno mediocrirercraflb, & nmlto plurimum, quiarepente influxo ex toto corpore, vel aliquo mem- bro puta hepate in fua natura manentibus per venas ad vacuas regiones fubcuranearum parrium, (eu mem- brorum, vt carnis, & lacertorum , in eifque colle- dtio quandoque per modum congeiationis aggrega- to , vnde necefle eft ipfas pattes extendi, & in tumo- rem leuari, & cum eis infimul cutem, qux fuper eas cxiftit.
Et caufeeius interiores, & exteriores ex pricedenti capitulo generaliter notx (unr. D:ctum eft pluries ge- nerales canones debere in fpecialiob(eruari,vteisma- nududti ad (jDecialium inuentionem fit facilepetrranfi- re. Vt autem cas fpecialiteroftendamus,fcias, quod caufa interior ex rriplici eft. Ex parte quidem corporis velhepatis, vtefttepulfio multafanguinis boni crafii, vel mediocris confiftentia, quam prx multitudine con- tinerenon voluit,fedfuafortitudineexpulfiux noiu j) abfoluta,per venas magnasad paruas,&deparuis ad minimas carnis diffu/as ,apertis earum orificijs, illum influunt ,ad vacuas regiones illorum. Aliaeft, quod cx parte lacertorum, & carnis recipientisilhusinflu- xionem,&eftdebiliras lllorumnaturahs, veltempo- ralis, vel cx caufa extetiori, qux dicetur, licct coopere- turraritas compofitionis,& natura (angiunis,&pofi- tioin circunferentijscorporis,&partibusfubcutaneis, ad quas fluxus fanguinis naturaliter,& prompte mo- uetur,magis quam ad alia membra,adquod adiuuat dolor,& caliditas in ea generatacx caufaipla exterio- ri,vel mteriori in fluxu (anguinisadip(am,quiad in- fluendum fanguinem adiuuat attrahendo, vel etiam aliamala qualitas, qua: efficit, vt tradus adnutrien-t dum (anguisin eis non conuertatur debilitnndo, qua- refuoereftinipfis, licetfitraro,vr iiipradi<!S:um clt.
Ettertia eftexparte venarum ipfarum mediarum ,per quas influit ex totocorpore, vd remporeadillam, & clt largicas, & multitudo oriiiciorum ipfatum. Caufa Mefue. T T 2 vtro

FRANC- DE PEDEMONT.
vero exterioreius eft malitia regiminis in fex rebus ne- E materia: prohibebit, £< ? rraftum . Inquit enim Abil-
cefTarijs, &abufus, &non neceffarijs, & talis praedtcta- lia. Cumque ad diuerfum trahere^""Volueris, loci do-
rutncaufaruminterxorcaufafiat. lorcm prius leda^. Inltare igiturad eius fcdationem
~Bs fignit. Signaeius funt, fenfusdolorisin profur.do membri, oportet. Complebiturautem cum non ficcantibus fty-
vtitumoreftvlcracutem,quiacarolacertofa,&fenfibi- pticis, & conglutinantibus, qua:rheumaretinent,&
lis valde,incuiusvacuomultitudo saguiniseftcollecSa mcuneant prohibendo refolutionem pororum , cutis
extendens,&fcindens,&cumeopnl(atio, eo,q)a:teria obftructione , ob quam rem fanguis intranipirabilis
mufculi arepletione coarcState multitudiniseftcoprcf- fa£tus,inflammatur, & retentus ebullit, particulam
fa,&c. Et proindeibi concuffio,&in ta<5tu refiftentiaq- magis fubalterat, extendit, & ficauget dolorem.
dam,& cum ruborecalido, & inflammatio mulra,a qua Sed cum mollificantibus poros, & materiam incunea-
phlegmonisnomenafliimpfit,&illud,nonquiafanguis tamin apoltemataparticularefoluentibus abfqueattra-
exfecalidiorfitinfluxus,fedquialicetm(ebenignusfit, ftione cum caliditate temperata, &humiditato, in
tameninillispartibus intranfpirabilis manens ex csca- qua membrum tradtabile redditur, & feruorem calo-
tionepororum ipforum ,&fuperadiacentisetiamcum ns obtundit, & fic caufam vtramque doloris tollit j
mulritudine,&craffitiecutis,inflammatur,&inflat,& fcilicetmalam complexionemmembri, &eiusexten-
maxtmefiputrefcat,&fignacaufarumeiusexprxcedc- fionem_j. Qualia funtexfimplicibus meiilotum_j,
ticapitulogeneralifuntnota. malua, femen lini, fccnugra?-. & fimilia,qua;incura ' A "
©» mra. Cura fpccialisfientis phlegmonis excura generali y- iundturarum funt dicta^. Et qualia funt compofi-
tumadcanones attendendosineaeftnota. Confiftit.n. p taexeis, &ex his, qiue funt propria pharmaca_*» pec
in quatuor rebus didtis: quantum vero ad inuentionem dulce cr ^vinum, vel codtuin, & oleo rof. vel cera bre-
auxiliorum fpecialium medicinarum,quibus rescom- uis in eis liquefada_j. Oporter autem talepharma-
rhuiato- pleanturprxdicta:, prariacet ipfam monftrarc. Abfcilfio cum cum lana fuccida, hyffopum humidam quamplu-
""*• ergocaufeeiusantecedentis,&inHueds,adprxfenspri- rimum habente applicare,xftate ftigidum ,hyeme,&
mocomplebitur cumphlebotomia magnaperducente vere tepidum_j. Etfimilitercataplafmata, qui per ar-
ad Lipothymiam, vtcaufam antecedetem totam,.&ali- nogloflam, & lentcs ,panem',&olcum rof vel^^Vio.
1.4-fho.!j. quiddeconiundtaeducat. VndeGalen.ait. Inmaximo Etiam oporret ponere fupra patientem particulam_j
enim dolore, &inacutiffimo apoftematenullamelioi: fpongiam Orinoftypticomadefadtamjautacetolym-
medicina haceffepotefl,& denigrafi totum corpusfit phatocum frigida_^. Quodfiinprincipio volueris re-
influens,&de bafilica,fihepar,velcumproporrionali- gere cum fedatione doloris proprer magnitudinem_^
busei,vtfupradicl:um.eft,&proprieincurafebrisfyno eius, '"^vbi pnrdidta apocruftica dolorem mitigantia
chs:itatamen ,quodfiatanripaffandofemper,vreua- non fuffecennr, miniftrabis ifta, quodfiiftanon fuf-
cuandoamembromittente,velcorporefemperamem- fecerint, miniftrabis volubilem , quoniam eftvehe-
bro apoftemato deriuet. Si quidem ergo in fuperioribus mentis iuuamenti i 11 principio, & ftatu, & apium , &
partibus corporisfir,phlebotometurdevenainferiori, fimilia, qua: cum refolutioneftypticent,S<^_,- prohi-
vtfaphena',&fitnilia,&econuerfofiininfeiioiibus,de beant influxionem matetix. Etdeindepharmacum>
bafilica,fivterquedenigra,feu media. Etfiquidem ali- quod exfarina,aqua calida,& cleocalidocommifce-
quishumorfangumi mixtus fit,qui jpfius fubftantiam tur , & fimilia non miniftrentur m ptincipio , funt
incraffauitquadoque, vtphlegma, velmelancholia,de- G enim rheumaticis difjx>firionihus aduerfanua <^al-
indepurgationeeducatur,cumpharmacia humoris pro de,et proinde ante euacuat:\inem,ct fi videanturaliqua-
prijfecefIiua,fiininferioribusfir,vel vomitiua,fiinfu- liter mitigare ; magis enim trahunt,quam refoluant',
perioribusfit. Etfiin vtrifqueeft , vtraqueabfciffione_> proindedolorem communitermagisaugebunt,talibu9
pra:miffaantecedenns,&mfluentis fanguinis. auxilijs videbimusquiefcere phlegmonem.
Oportetad rem fecundam,vtphleomoniscuram fe- Cumautem,quodeft ve utbulliensphlegmonis, &
cundo accedete, ficut autem prardtctu eft cum euacua- feruor ceffauent, a mitigatiuis fimplicibus fecedere, &
tione caufx coniunda: influxx ad partem, & aggregatx ad diaphoretica ideft euaporantia tranfireoportet pau-
in eo. Completur eriam cum cataplafmatibus parti fup- latim, qualia ftint prxdicta temperata, ir ~Vt chamtc-
appofitis in principio ex apocrulhas, nifi in emun6to- melutn, & fimilia, qu <T non mordeant. Cum cnim
rijs, & qua: multiplicia funt, vt virga paftoris,myrtus , membrum patiens in fuperficie pofitum fit,licet val-
oliua fylueftris,portulaca,memithe,lenticula aqua-,fem de calida, & acuta fint diaphoretica, mordebunt i!Iud
peruiua proprie, & folatrum, cum eorum fubftatia,vel applicata, & dolebit non parum,fi fimul pantur, & do-
fucco,oleorof. vel ex corticibusgranatorum, vel balau- leat, quare rheuma prouocabunt, & fic phlcgmonem
ftiarumdecodtisin vinocumaquaeorummixto,vtna- augmenrabunt. Oportetergo llla effe tempeiaia_* ,
turarnmembri materiamrepellendoconferuent,fuper- nec etiam dura* fubftantia: propter eandem caufam :
addaturtarnenacetiparum,quoniamadvtrumq;feha- neccum digitisappliceturfortiter,vel leuiter,fed tan-
bet. Optimumenim elt pharmacumtale,omnemquafi gendum cum pluma, quia fimul mifcebis asquahter.
intentionem,quam *gerimus complens; repercuut.n. ^ Etcum veneric adftatum llla augebis, mfine vero m
quod fuperfluir,& infrigidat,ac tranfcurrit, & recurrere declinatione pura, & fine mixtione pura, & fine mi-
facit,quodiaminfluxumeft,&inparticuIacontinetur. ftione lllorumaliqua minifirabis. Etcompofita,qu®
Etenimrobur imponendoad vtrumquecomplendum infradicentur. Sedineircuituityptica,&propriedia~
efficitipfumpotentem,vtplurimum,&quiacaliditate phorerica fortia funt. Qnodfi nonrefoluatur,fuper—
extinguit,qua: doloris eft caufa, & fedatdolorem, & fi qtxeparticula appareat fanies, dimiffis diaphoreticis fa-
indigeatfortioreillo,adde illisfandalos,acaciam,fau- niantibus,& maturantibus eft ,r> vtendum, qual:a_j
fel, hyofcyamumalbum,&pfyllium,&herbamapofte- fynt farina tritici, vel hordei cum vi n0 , vel pfyllio in
matum,& iuuaturcum croco: minuirenimearum no- capireeius, velcumexiccatiuisjn circuitu,&alijs,qua:
cumentum ftypticitate,& caliditare, & confortadocor, infra dicentur. Deinde apparente faniatione comple-
&fuafubtilitatevirtutesadiuuatpenetrare.Qupdfido- ta oportet aperirecum cauftico [ harmacOjOrelcul-
lorfortificeturaugmentoapollcmatis,vtclidtavcpcufn- tello, finon timeat inloco emundcorijeius-, fortaffo
uainfedationeipfiusnonfufficiant,oportetadipfiusfe- tamen oportetantequam ad famandum deuenias, &
darionem vacareprius,cumalijsoperatiuisauxilijs, in etiam refoluendum, aperire iplum,feufcarificare,&
quibusrertiares comprehenditur adcuramneceffaria, fcalpellate, feu fanguinare, vt materia effiuat, & pro-
qus eft corredtioaccidentium, quod adalia procedatur prie cum materia multain apoftemate fuerit congre-
auxilia,qus huie rei complenda:funt opportuna-,mfi gata,& incuneata perducens ad fuffocationem mem-
enim priusfedetur,inprouocandorheuma,phlegmo- broium, propter fuftocationem caloris naturalis eius
jiem augmentabit,& recurfum etiatn, &abftraCtum a mulatudine,vel nuiitia,vtinalij?,vcletiarn cttniinr
■ ■ frigidan-

DE APOST-
trigidautia ad lupctcxceflum pcrucnerunc, vt faper- lus, & pofi (calpellationem embrocha cum aqua cali- damaris,vel reliquis falfis; diaphoretica enim anre_> hsc(unt nociua,& maximelaniantia cutn putrefatSi- ua finc, mcmbrum magis ad putrefaclionem adducenc cumque aperueris, euacuabis (aniam, & cum volueris vulnusabluere,mellicrato, & vino melliro vcendum. Vnnrn»), Cauendum aucem ne aquam immittas, vel oleum, quo niam aqua hume&at iplum, cum oporteat exiccare, & olcum fordidum reddit . Sed fiquidem adhuc phleg- monabit,cataplafmadenique perleates,quia repercu- tiunt,& reloluunt temperate, & fic phlegmonem fe- danr, & ceffare faciunt, applicabis, non phlegmonanti aliquid pharmacorum, quibus in talibus incihonibus ad mitigationem doloris vtimur ,applicandum ,quale eJtquo vcuntur empirici,ex vtraque fubrtantia oua_j concuffi adinuicem complicaracxterius immiffa cum vmo, vel lana ,non fuccida,fedmolli;mirigatenimin- cifionis doloiem,& prohibet rheumatis influxionem propter dolorem. Deinde vero ablucione facla im- mitrcpuluerem thunsad exiccandum ,& conlolidan- dum, veJ corticum eius, & mafticis,& fimilium. Ad- huc ("upecponereoporcet exterius lanam, vel linum, vi- no ftypcico madefa«5him iniedtum aqua permiflo qua- tum vcique pollit bibiivulneri veronihil pinguium pharmacorumafferri oportec,qualeeil macedonicum & tetrapharmacum ex farina aqtia, & oleo mixtum: certiffimeenim exiccari indigent propter fanicm,pu- treduiem, & propter carnis regenerationem, fi qua: de peric; & proprieingenerationefaniei ,& cutis materia eft humoc crtKlus, &c caro attrita, & propcer cicacrica- tionem, & confolidationem. Vnde Galen. non (anan- tur ulcera, nifi perfe&e, feucertifiime fcilicet quantum ad pradidta omnia exiccentur,ica quod oporcet fana- re eos,qui in rheu mate phlegmonant.
Bit,, Quarto confiftit m cura regiminis, fitautem_j regi- menindi^caextenuaciua ad frigidum,& ficcum ver- gens. £os vero qui per modum congeftionis funt quandoquefiencescurari oportec auxilijs per omnia_j confimilibus fecundum plus , & minus differentibus apra;dictis,pnmo euacuatione vmucrfali, phleboto- »f,nxh*t. miaenimin 'faniatione prxdidtorum plus conuenit, lh famatione irtorurn minus,p!us conuenit in illis, quia cumfemper in illis prxfupponatuf^Vniuerfalis replerio corporis totius,vel hepatis,in iftis quando- que fit vel non . Cum enim fiat a debilitate particu- Jsexcaufa procatarclica ,vel antecedenti generaliim- rtiediate, &proprienon conueniteis phlebotomia,nifi quando cummalaqualitate,(euc6plexionelxdenteip- fam, fuecitconiundta prxdiita repletio,velcaufaproca- tarcfica (uperueniens inuenerit eam,fed illud eft raro,& quandoproinde minusconuenit.&plunmum,non mi- nus conuenit,quamquando>conuenitfemper,propterea fi oporteat illam praetermittere omnino propter magni tudinem,& maliriam apoftemaris in vtrifquenon exi- ftente humorumabundantia,fedcummoderatione in iftis mmorisquantiratiseffedebet,quaminillispropter eandem caufam proprie,quia vbi materia influit, maio- ris quanritatis effeprx(umitur,quamvbi folumextitit generata,cum lllic non intantum influens fit, fed etiam generata,hic verogenerata fola. Secundoin particulari euacuatione non tam per recurfum, quam per extradhi de parte patiente,quiarepercu(Iiuaftyptica,& attradli- ua euacuancia,&diaphoretica,&eciamfaniantiain iftis minora, & leuiora effeoportet,quam in illis, propcer ea- demcaulam. Regimen vcro eius ex prarcedentibus eft manifeftum, & eft,vc rn omnibus ad frigidum conuer- rarur, & ficcum.
7 \rperctt~ Repercuffiuumefficax, & expertum,&commune in e .uum. omnibus fatis temperatum.Recip. aqux rof.partes.nj a- ceri al.& boni partem.i.olei rof.ij.conquaffentur fimul, & cuin (pogiapeciola duplicata ineis madefactaepirhe- inetur,& innouetur frequenter,&quandoqueexpedit aliquemcx fuccis prsdiclarum herbarum addere illis,
SANGVINEIS- 1.47
A propterdolorisj&inflationismagnitudinem.
Diaphorericum emplaftrum conueniens, & expertu. Recip.florumchama:meli,anethi,fcEnugrx.anavnciam vna,radicum ireos vncias v.decoquantur in vino,& de- indeterantur,conficiantur cum melle, &emplaftretur, & addatur parum cro^i. Emplaftrum ex f^cibus oleoru didtoi um eft cfficax, & expertum.
Emplaftrum commune, & expertum in maturatio- ne, & (aniatione phlegmonum,Recip. foliorum maluie, radicmaluauifci, radicum liiij, al. qux funt ficut radix allij in colore, & forma, & eft lilium domefticum ana partem xqualem, bulliant in aqua, & conrerantur cum axungia pucrefaCta, vel bucyro, & empla/trecur.
Emplaftrum commune (atis, & expertum in matura tione,&mundificatione phlegmonum apertorum. r . farina: tritici vnc.iij. axungix ,oleicommunis,ana vn.j. mell.ij.croci,vnc.j.bulliant fimulin olladonecperfe&e mi(ceantur, deinde auferatur, & vfui referuetur,&cum g cportet extendacur fuper peciola, & fuperponatur, & apprehendat vlcus,& totum phlegmonem ,mundifi- catione fadta perfedte abluaturcum vinoftyptico tepi- do, & repleatur vlcus peciolis, & filatis, & defuper ern- plaltrum apoftolicon fuperponatur. Et finalitercupul- ueregallarum defupercoiitritocicatrizetur.
Deapoftemate gIanduIarum,&phIegmoneearum ,Sc medicimseius. Cap. 3.
Llandula: funtmembra carnofaadmodumglan- I dis rotund.x,rarx (ubftanrix, ab alijs raembris di- ?»'<<• itinCta, & in vacuiratibus eorum pofita,habentia vela- mendurum. Quarum quardam funtoperationesfacie- tes, quxdam iuuamentum prxftanres,& fi non operatio nemfaciantficucprima:. lnquit Galen.vnumquodque membrorum ,&finonfaciat operationem rameneffi- cit iuuamentum.Operationes vero facienres funr glan- dulx tellium ingenerando fperma,& mamillarum in C generandolac; & quxfunrin radice lingux in generan- do faliuam, & qux funt in radice virga: in generando hu miditatem contemperantem acumen vnnx,quxno- men proprium non habentes, ficutprxmiffx, noini- natxfunt glandulx nominegenerali,dequarum apo- ftematibus didtum eft fupra infe<5tioneprima,vbi de genere officialium membrorum exeuntium adprxdi- ctasoperationes complendas a natura iunt ordinatx, &
proinde non fimpliciter glandulx ,ik «in abftradto
funt dicftx, fed membraglandulofain concreto,quia ve- lutofficialia habenria commixtosneruos,&plurimas arterias. Facientium autem iuuamenta,quxdamfunt glandulxemundloriorum membrorum principalium, qux faciunt iuuamentum in receptione (iiperfluitatum ipforum nomen adcncs proprium affumentes, tan- quam ad recipiendum aptx propter debiliratem , & fpongiofitatem ipfarum. Inquitenim Abuh. quxdam funt inter vacuitates aliorum membrorumquamplu- j) rium corporis diffufxad replendum vacuitates ipforum membrorum, & recipiendum cum expedit fuperflui- tates eorum,& neruorum,panicuIorum, mufculorum, arteriarum ,&vcnarum,quxillisfuntfortiora. Inquic enim Galen. fingulum membrumcum debile fuerit, < r ~Vicini fui recipit fuperfluirates, & tamen quia nomi- nepropriocarent,nominatx funtnominegeneris, id- elt glandulx ; de quarum apoftematibus hic intendi- mus, vtconfimilium membrorum ,tanquam non ha- bentium prxdidtarum operationem. Acciditergoeis, &magis, & ad eiusdans apoftema permodum mfiu- xionis plurimum fuperfluitatem a prxdidtis membris principalibus, & fortibus, & quandoqueper viam cri- fis, & cum virtus principalium fadla potens fupra ma- teriam difpofitionum fuarum proprie illampcr viam deriuationis mitcens ad illas nonporensexcrn corpus expellere, & quandoque per viamfympcomacis, vel quiamulcicudine,&malicianarurx inmembrispr^di- dtis exiftence, quacoguncur adillam immittere, non Jltfu#. T T 5 poten-

FRANC DE
potentiaextra expellereptopteraliqiiam caufaruin pr^- dictaru rn capirulo generali, velqma vTcusfit in aliqua extremiratum corporis,puta pede,brachio,feu humero, aut manu,aut dolores ; acI quod rractc, & unmiffi fuper fiuitates tranfeuntes per illosexiilentes in via facile im- bibuntur in eis ,& proprie in arteiijs, qiur cu:n non va- leant eos a fe expellere,remanent in eis, & generant apo ftema Quodquidem diuerfumeft in ipecieiecundum diuerfitacem inaterix eis ab illis inttuxx, quod enim m aduenis fit, vc plurimum eft fanguineum , vt eft cor, & hepar proprie, & quandoqueph!egmaticum,cum mit- titur adcerebrum illis;quod veromahjs fitglandulis, vt plurimum cII phlegmaticum ,eo,quod membra,a quibus materiaiilis immictimr, finr naturac frigid?,quo ruin cibus noji bene digentur, ik fic proculdubio in phlegma conuertitur,vt fupia pluries didrum eft, quandoque fanguineum, cuiu a mufculis lllis immictit. Etqutdemmeisoirmibus apollemaaut feruatinfiam- rttatxonem ,& dicicur phlegmon proprie,aut vndiinia fecundum diuerdt ttem inaterias,auc in fclirolim verti- tar,& duritiem, ik dicirurfcrophu!a,autbotium,de q- busomnibuseftperordinemprocedendum, & hicpro pnedeearum apoftemate feruante naturam phlcgmo- nis,de alijs vero infra,et primo de fignis-,fecudo de cura.
.Signa vero funt manifefta,eo,quod exterius pofita_j funtm proprijslocis nota, in qtiibusmanifeftciunt tu- mores apparentes cum rubore, dolore, & feruore, adeo quodextenditurquandoque vfqucad cor,& fitepheme ra febris,vt liiperius diclum eft.
Curaveto phlegmonis glandulatilm, vtadenarum, Dt curj. ^ a li arilm c ft, ficuc curaphleoinonis pradicbr lacerto- rum,& carnis,differens tainen in repercuffionc,na om- nia abfcifiione fuccedentis caufij propter repercuffiua_j funt hic necefTario pr§mittenda,deinde lubiungedo do- lorem fcdantia-, proprtedittacxlana infufa in oleo cali- do,primo fupcrpofita,deindeaddico in fineciusfale, donec fedetur dolor,exquoctiam confuetumeft apoite ma ceffare. Deindeproccdendum eliadcuramapofte- matis, & euacuationem caufeconiuntbcincuneatx in pai tc,c\: repercufliuis,omifIis eis cum refolutiuis eft pro cedcndum,& arcradtiuis quocunque modo,&cum em- plaftrisrubiticantibus,& ventofis. Etcxappropiatis co- ueniencibus talibus apoftemanbus poft autes fadtis, eft emplaftrum fa&um ex abfvnthio, & folijs myrcscon- ttins,vel exfolijs laun ,folatro,&fificin radiceauris, confert vifcofitas limaciarum, & butyrum immiffum, & linguaarietisjfifitcaliduni. Dcindecammaturanti- bus, & faniantibus, fi oportet: deinde cum apercione_> cum pharmacocauflico,velali riiprorio,vel exnoua- cula. Sit aucetn incifio,&apertura vniformis,per tranf- uerium m longicudine cruiis EaCta : repercuffioenim m talibusin principiominiftrata cum ftypticis (uppoficjs valde eit mala,&: propric cum per modum,& viam cri- fis eft phlegmon,& in adenis,quoniam tunc impedit o- peracionem naturx naturaliter operantis,quam nexpe- dic,oportet iuuarecumattrahentibus pra;di<2:is,& alijs, qux fupra diximus fe£hone prima m cura apoftematu, non impedue. Et materiam repellitad principalia pro- pter communitatem in via; ficutadenerepercuflio,non repellet ad illanifi fortis fit •, quo cafu non repellet ab il- lisadptincipaliaproprie,l'edadintenora, & vicinano- biliora eis. Si quoque phlegmon fitper modumfym- ptomatis, vc propcer mulcitudinem materix, & malitia eius,reperculiio eft nociua vaide, & maxi nie fi non prg- cefferit multitudiniseuacuatio, Sc repercufiio fortis fic, quoniam repcrcuffio cunc ficc ad principaliainteriora, vel vicina nobiliora,(ed prxmiffatunceuacuatione, & traclione,ac deriuationead oppofitum metnbri princi- palis, ne matcriaaugeat (ua muItuudineapoftema,(Sc corrumpat membrum bubonis, miniftrabisdiaphore- tica,feu mollificatiaex farinati itici, vel hordei cu aqua, MkificM■ &oleoaddirocummeUe- Ete; propnjscommimibus *»• ommbus cll cicer,& farina eius;nec timebistuncde auginentationcapoilematis per diaphoretica,nec de rc-
PEDEMONT.
E pulfione ad principalia, quoniam euacuatio, & deriua- Hofecurac abiHis,nifi inadenis phlegmon exiftac. Si vcrofit propcer vlcusalicuiuseorum,fcdabisdolorem vlccris prouc mfra dtcetur,& mundificabis ipfum,&: fuperajioftema mollificantiaminiftrabis. Siveroapo- ftemafic * vndiniiollim ,coguofcetur,& curabitur ficut * infrade cura* vndimuc dicccur,&eft huicdidarpro- xima, tamen differensinquanto ,nam oporcecdiapho-1». reticaelfe forciora in hoc,&etiam faniantia,&aliaqn? lequunturadilla,vtmundificantia,exquibus proprium eftf?x olei ,quod mundificatapoftemaca inglandulis,& proprie cum fohjs fuis, & dolorem fedantia leuiora, vel non neceffaria, & vlcerum conglutinantia. Si quoque in *fclirofim conuertatur, & maximequod vndinnosu eft,curabitur ficut infradicetur defcrophulis,& capitu- lodebocijs,dequibus infradicemus,(fi Chriftus an- nuat) qui fit bencdid :us,& vltimo regimendi&umin cuca llliuseft miniftrandum,& diuerfum ,fecundum P nacuram macecia;.
Emplaftium expertum ad diffoluendum apoftema CmpUfi ,s glandularum non (clirotizatuin. ftt. herbam qux dici- •
cur lpargula ■, cuius foiialuntafpera parua, in modu fti- pitispolita,&fimilitcr ftipes,& prolongatur per pal- mam. Ec tere, & fac bullire in vino lymphaco cum axu- gia porcina, & fuperp< >ne prarcedente euacuatione.
De phlegmone, quod anthrax dicitur, ac carbunculus, & mediciniseius. Cap. 4.
ANthrax eftapoftema paruum admodupuftul .T, feu bothor in principio,fraudolentum,& vencno i wd% (iim, comburens, & corrumpens particulam,cui acci- dit,vlcerando,& reliquasadiacentes inflammando,& vlterius corroclencio, & pecens antrum, ideft corporis abfconfum, &propriecora proprietate venenoiitatis fuf,& potentia coniun6tionis in parte,quare dictum eft amhrax,proindepatuum eftapollema,debiiitatem ope- G ratur,pulfum,tremorem, & fvncopim,&deinde occi- dit,quodautem expulfionemeius materiarin particula anatura nequiueratfacere,& fiprincipahbus propin- quior eft, eo quod diffoluta erat in corpore tunc, &pro- inde debilis virtutis exiftens regulabatur melius a natu- ra. Carbunculus autem eft (pccies eius,fed minoris malitia:.
Ec caufe eiuseft fanguis craffus, & inalus, quia adu- ftus, ex aduftione enim acquiliuic crafliciem, & mali- tiam, non ex mixdone, & quandoque per aduftionem acquifiuit citnnicatem,quandoque viriditatem ex vario colore,quandoque nigredinem lecundum diuetfitatem aduftionis fux,cum enim (anguis bonus eft, naturx be- nignus, cxteris humonbus fit luuantior: cum vero a natura recedir,fitmaIus,&:quanto magis recedit, fit maioris malicia - ,ficut diiium fuit fupra in fe&ione pri- ina,capitulodefuff icationematricisi (eminefa<fta_j. Cum igitur fanguis aduri tur, a natura multum recedic, ficque vehemcntem acquirit malitiam venenofam, &c H fi quidem itacraffus, & lta exiccatus cum multa calidi- tate intluic alicui parciculx repente ,& fimul colligicur
ineiusvacuo,6< jcomburendo ftacim vlcusfaciens,
cicaram operatur, qubdcircumadiacentes partes om-- nes in tuinorem phlegmono(iim ctim ebullitioneele- uat,vt ctiam tebriat patiens,&illud propter fangui- nem cradtum adlocum vlceratumexdolorchorribili, eftenim horribiliter dolorofnm. Etnominaturapofte- ma hoc.vlceratum anthrax, 'atine cobuftio. Cum * er- * *"•» go (anguis illectaffus, & venenofus ebulliens non fuerit iiccus, vt prxdictuni eft: (ed aliquos liquores fubciles re miffos habeac,influxus adparticulam,infuperficiem eius veficas erigic fimiles eius,qui ab ignecodusexiftir, quibus corrupns efcarofum ab eis v lcus perficicur,& tft carbunculus minoris ma! 1 tix, quam anthrax, propter liquoresadmixtos, obiundentesacuitatemabadullio- ne adeptam.
Et clt habcns indicia expartecoloris, & parriculx,
icu

DE APOST-SANGVINEIS-
teu !oci, & difpouticriis «as. Coloris qtnrlem; na qucd A eft nign coloris,(cu juidi vchcmeaons cft malin ^.(Vn- dc Cathalani nlafjjkcmantesdicunt buba nigra)ddinde vindis,dcindecitnni, bxparteparticulscuiaccidit,(eu loci, nam quodefl. in extremitatibus magis, minoriseft mala ix, & quanto magis eft in corpore, & in partibus propinquioriousprincipUibus, &in emundlonjseoru- dem, ma ignumeli magis. Ex parte difpofitionisloci, nam ii pars vej 1 xusapparinoniseius exiccatus fuerit, maluseft-, fi vero non exicca' us fuerit, minus maiu eft. Ht fiomnia dilpofitione, colore,& lococonueniant in malo,peffimumetir,& mortale. Inquit Hippoc.inpri- t.pnr. tt. mo prognolhcorum. Si magro corpore fuerir anthrax, autcai bunculu>,fiue pracceffcrit,fiuea;gritudini (uper- lienerit, opus eft attendere figna ,quaE lequuntur, quod fi exiccatusfueiit, &colorem vindem hibueiit,velcitri- num, vcl liuidum praciulerir, mortem proximam dicit. Et figna vnuifcuiuiquc propi ia, & diltincta ex diCtis colligcrepoterisinfimul,fi voluens. *
Dt mtm. Cura veroeius in quinquc rebusexiftit. Ineuacua- " tione omnisrepletioniscommunis ,completur verocu phlcbotomiaperducentead defectionem, mox cum ap- paruit abfque omni dilatatione,fi coditiones aderint op- porcune antiipafi (eruata, nifi tranfitus fiat (uper princi- pale. Prxferuatenim a roagnitudinephlegmoniscircu- ftantes particulas, deindc cum purgatione humoris adu fti. Secundoconfiftit circaeuacuationem particularem partis,feu matcrix" apoftematis. Completur autem cum icariticationibus profundis propter cralfitiem triftantis humoris, vt tra-harurextra, & cum cautenzatione vlce- ris efcarofi, lta quod cadat cauterizatio fupra ipfum tan- tu n, & circumadiacentespartes phlegmonizantes non tangat, inutiliter enim combures, & non abfque nocu- men'tis,quod quideminnuit Galenusdicens. Nullus igitur dabit iilud,quod afferatnullam vtilitatem,no- cumentum verohabetfecumimmenfum. Cauteriza- bis quidem caufticis pharmacis, ex acutiftimis, igni fi- milibus, ficut ex virnolo, ex limatura sris adufti, arfe- Q nico,calce,& (andarachafimul miftis,&comburitur fimiliterigni. Qnod fiprandis eius malitiaapparuerit, vt neque ilia in adurendo fufticiat, & propriem anthra- ce, igne com bures, at quandoque cum candela ardente fuperefftifa, & quandoque cum ferro,vel cum aureoin- ftrumento lgnitoluperimmiffo j talis enim cauterizatio proprie materiam venenofam a profundo corporis, & a prmcipalibus adlocum appropriatistrahitpotenter,& tractamquandjqueinicnfibiliter effluerc facitextra, vt, cum cgreditur,atramentum videatur,&quandoque in- fenfibiliterrefoluit,& confumit, vt deindenonexten- daturcorruptio,&periculum fuarmalitiseuitetur. Et proinde non rardctur, quin ftatim euacuatione vniuer- fali prxmiffa huiufmodicauterizatiofiat *, dilatioenim ipfiusperducit admortem feftinam,&promdeconfe- quencer, feftine hcrbam (cabiofam, quam Macer mirifice commendauit contritam fimpliciter empla- ftrabis,eurn innouatione frequenti,a proprietate an- ^ thracemaitnecatin tnbushons. Etproindefi fuccum ciscribuas,citiu6, & tutiusoperaberis,maxime ficum eo lurum ligillatumimmifceas, vel theriacam, nifi inflammatio contradicat. Tertioconfiftitinacci- dentiumcorrectionc;completurautem ,vtfirubordo- minetur, & multamriarnmatio cumdoloreaidentein loco cauterizato, & adiacentibuspartibus, tum propter naturam materiz venenofa! principalis, & attracfti, tfi proprer naturam lgnis j^^el pharmaci cauftici addi- ti;cum pharmaco dulci remittatur,quodfitexpane-« clibanaceo,& vino acetofo,vel arnogloffa; fucco,vel decofita lenticula cum panein aceto. ht fitumorisma- ' gnitudoexiftat, cum vinoquidem ftyptico,deindeau- tem cum accto,& confequentcr cataplafmabis orobi f .itiiKim fuper, cum oxymellenon fuper vlcus, fed cir- ca ipfum,quia !mordent,haic cnim pharmaca extin- . guunt feruorem, & ardentem dolorem, atque extenuat eumorem fua ftypticitate, nec cum ea materiamrepel-
I 48
lenr ad interiora fcilicet principalia', fed clim finr-hete- rogenea,extinguunt (ua temperataiiypticitate,velre- niittunt fei uorem, lnfiammationem, & ardorem, & adrfnxtacaliditateillam trahunt, &refoluuntinfluxam' materiam fic,nealiquid repercutiatur exeis,fedphar- hiacafaniantianulIatenustalibusoportetafferre,nepu- trefactionem in parciculaaiigeant. Inquir Hippocra.in apho. Caiidum faniem faciensnon omni vulneri op- ay, portunum efi ad falute, vlcus vero quod lmpreflit, cor- rigatur, & regatur 1 egimine vlceris maligni, fraudoien- ti,corrofiui, quod inf ra dicetur.
Er fi debilitaspulfus, (eu tremor, aut fyncopfs,ex fa- mo (ux malitix venenofs cor attingere contingar, cum confortantibus cor, & alia principalia ex frigidis,& lly~ pticis notis, intus, & extra approximatis auxilijs adiu- uetur, & curn deriuantibus fumos venenofos,& eorum matcriam etiam cum fri£tionibus,ligaturis,compreffio nibus dolorofis, & ventofationibus,qux fuprain fcctio- ne prima funt dida_^.
Quarto confiftit inregimine,&eft,vtregaturaere calido temperate,refoluente matcriam,nontanien mul- tum,neprohibeacrcfrigerium ininterioribusj(Jk nobi- libus inflammatis moueatur,&parum quiefcat,vtmatc ria femper trahatur ad extra, & refbluatur,& proinde vi gilet, necdormiat nifi parum, vt fempermateria trahat' adexteriora,nonreuocetur adintenora. Inquitenim Gal.lbmnus,& vigilixreuocationecaloris naturaliscu >■ humoribus ad interius, & exterius fiunt. Et proinde to- tadievigiler,& maximehora nodtisprima,quamultu confueuit natura prouocari ad fomnum,& regaturcum clamoribus,fonis acuris, & fortibus, & alijs expergefa- cicntibus didtis in lethargia vfque ad horum matutina- lem fanguinis, qui acuti humoris eft frainum, minore- tur cibus, & potus fitex frigidis, &humidis abftergcn- tibus,parum nutrientibus,& aprincipalibusrepellenri- bus; quahs eft chift.hordei, & olea m principio: aqua_j> hordei, & granarorum fuccus in proceffu,ius carnis, & fimilia. Etcofortetur verbis,&fuafionibus citx falutis.
Etex communibus cum proprietare ex fimplicibus in cxpulfione venenorum, & materierum venenofarum, eft coagulum hxdi,aeni,pulli, cerui,rel vituli fumptum cum vino, & lutum ngillatum cum vino, & linitum cu aceto,&femen citricumex eo fumuntur, vnc.ij. cu vi- no, thure, & aqua cahda. Et ex compofitis interius ap- proximandis eft ficus ficca cum ruta,cum nuce,vel auellana fumpta. Et ex interius fumptis,& exterins lini- tis elt theriaca, & exterius eft allium cum auellanis ,& pij.ffere emplaftratum.
Quinto confiflit,& vltimo in cura vlceris maligni,et f m} ujb. corrofiuiqua:infra(Deo dante)dicetur.Medicameelfi- cax,& expertu vales in principio anthracis cu apparuerit nigra,mortificans ipfam .Bi. vitcllumoui,&conficecu laletrito,& extende luperpeciolasrotundas ad modum carleni, & fint.ix.vel.xij. qua: fucceftiue vna poft aliam applicetur,& vnaqua-quemoretnrm locoperhoram. iequentibus vero diebus cumattra<5tiuis,&mundifi- cantibusmedicetur.
De phlegmone, quod fpina dicitur, clauus, & furuncu- lus, & medicinis cius. Cap. 5.
VNdimiaeftapoflema phlegmonicumexfanguine bono, & lubtili a corpore inHuxo ad fubcutancas partes,fed fubtilitate fubftatix no remanet in carne, fed pertranfitadcute,&colligitur infuisporisdenfatis, vt nequear expirare. Et figna eius fiint, nam eft tumoreius paruus fine pulfatione, & color rubeus,& doloris acuti, pungitiuus ad modupunftionis fpinx; quaredictii elt ipma. Aliqui dicuc lllud clauii, aliqui furuculu,aliq ade- inenul. Et cura eius cftcura phlegmonis carnis, & mu- fculoru di6tx, q no eft ptermittenda, cu qnq; exerrore ampliet,& dcuer.iat ad apoltema magnu. Copletur aute primocueuacuationibus,minoribustninquanto-, co cb huius materia minoreft,exph!ebotomijs,&phar- Mtfute. TT 4 macijs,

FRANC DE PEDEMONT-
macis,quoniam funt efficaciores inrefolucndo,& fa- c/edoceflareiilaa muitiplicatione ipfarum, & ex eis eil rarcfatlio cutis,ventolatio m dorfo,& natibus. Secundo ctim particularibus, & locaiibus remedijs,ex repellenti- bus in principio vique ad tertium diem, aeinde cuin re- foluentibuS; quod fi non refoluantur (quodraroaccidit) illud matureturj & fi difficulter veniat ad pus, & calidi- tas eiuseftgrauis,tuncphltbotoma venam,qua;imbibit ipfum,deinde ventofalocum,& nonayasilludinprinci- pio, quoniam egredietur fanguis, & humor virulentus, &retinebitur craffus,& fiet illud vlcusdurum,cum'qj maturatur, & non aperitur,perfora ipfum,aut cum me- ■/*• dicinis,aut cum ferro. £t de repercufliuis conuenienti- bus eft oleum rofcum aceto, & iactc. Etex reloluenti- biis conueniens eft emplaftrum de paiTulis cum melle, & tioribuschama:meli,'&baurach. Etdematuiatibus conuenienseft fiumentum mafticatumemplaftratu,& ficus,& paifo: cum melle, &fimilia. Etexmmpenribus bonum eft emplaftrum,quod fitexfem lini,fimocolum bino,&fermento. Tertio cumdixt£eordinationedebi- ta, prout temporibus eius conuenit. Quartocumacci- dentmn\f;orre61:ione,dolons,& aliofii quolibet, fi opor- Matura. tet. Commune maturatiuum ipfius.iu fcm. almaru tri- uum. ti,pfyilij, anavnc.i. ladtisfici. vnc.hj.f£nugra\lem,lmi, anadrac.v.fermenti acetofi,vnc.i.& fcmis.decoquantur in ladte, & admtniftrentur,quoniam maturat,& ape- rit. Inquit Diof fermentum de farina frumenti, qu.uido decoquiturcum iale,maturat clauos, & apent. Ltfimi- liter naftuttium emplaftratum.
De carbone, feu pruna, & igneperfico, & medici- nis eius. Cap. 6.
G
i Arbo, leu pruna, & ignis perficus proprie ex ajxv
 i ftematibus paruisad fqrmam,&quantitatem lu-
pini inala- morigerationis funt, & venenofis perducen- ribus addefe6tionem,&fyncopas,veficam inprincipio, & efcaram facientes, & pardculam corrumpentes, feu putrefacientes ipfam cum fcetore plurimodenigrantes, Ci-l» 1" arc diclum elt carbo,(eu pruna: & deinceps etia am- bulantes de genere carbunculorum, differentes ab cis, quod eft,quia inilliseft tnateria fanguis craffus aduftio- ne malus, in iftis vero materia elt languis (ubtilis,chole rtcus aduftus,velcholera adullamixta melancholia', proprie generata ex (anguinis fubtilis, & calidi corru- ptione, ficutin peitilentiaquandoque contingit. Differt etiam in anteceffione, & colore,quia hic antecedit pruri rus, & color eft niger, vt carbo; lllic vero non pra'ctfrlit pruritus femper,& color non elt femper niger, (ed quan aoquerubeus,quandoquccittinus, & quatidoq; viridiSj & inter fe funt differentes. Cii cholera dominatmelan- cholia: in taliadultione, dicitut ignis perficus. Et tunc videbis nigredinem in eo cum quodatn fplendore,& eft- comburens (uperficiem,& cutem: magis ambulans, & corrodit eam, & corrofioeius, & motus eft velocior ad modum eryfipelatis, & formica:. Cum vero melancho- lia dominatur c)iolera-,color erit niger, preifus,cum fic- citatemembriadmodum carbonis,quareficnomina- tus eft; & eiuscobuftio, & corrofioeft profundior, quia in carne, nontantum in cute, & efttardioris motus.
Et funt habentes indiciaex parte difpofitionis, feu natura" membrorum. Namqua:accidunt in carne velo- cioris funt refolutionis, qua- vero in neruis tardioris, & accidunt quandoque cum peftiIentia,quandoque fine ea,&quandoque fumunturcommuniteradcarbuncu- lum,& eryfipelatem vlcerofam, comeftiuam,& ambu- . lantem. Ex quibuscaulk,& fignafunt manifefta.Etcu- ra eius eft proximacurae carbunculicum euacuatione vniuerfali,pr2cedentephlebotomia, educentefanguine <rholericum,aduftumultuvfquead defedlionem ,cum tolerat virtus,& iEtas,& cum euacuatione partis apofte- matse,& materix incunearasin ipfa. Compleruraurem cun-j fcalpellationeprofunda,donecegred:arurfanguis malus venenofus, conftnCius in ea proprie, & in pi una
E eius materia eftprofunda in carnr, vel fuperficiali, vt m perficoigne,deinde cum adminiftratione inprincipio medlcinarum, non repercuffiuarum frigidaruni inpnn ' cipio: fortis ftypticitas, ne materiam venenoiam repel- lantadinteriora, & principalia,necetiam mollificantia fortis refolutionis, qu^ particulam calefadtam magis tn- flammenr,& materiam, ac magis trahant,& mcitent ad currendu,immooportet,vradminiftres medicinasexic catiuas,in quibus eft mfrigidatio, & refolutio cum cali- ditate remperata, vteius fngiditate caliditas partis, & mareria:alteretur,&remittatur,&confortetur,& defen datur,&cum caliditate refoluant,non repercutiant.
Qualia funt,qux didta funt, arnogloffa emplaftrata, & gaiia: cum aceto vini decocti, & lentes cum panequid furfuris habente-, nam huiufmodipanisfubtilioreft in fubftantia fua,diuifim, vel in fimul emplaftratx,vel alia fimiliain antidotarionoftrofcripta. Etexappropriatis funjoqux fiicfubfcribuntui, &cumregimine,&acci- p denTium corredtione vt/upra.
Emplaftrumconueniens, &efficax,&expenum.!fc. tmpun,. granata acetofaintcgra, &infundantur,& coquantur """""""• cum aceto donecdift'oluantur,& deindeterantur,& po- nantur fuper pannum , & (uperponatur: ipfumenim conueniens eft in omni hora, & eiadicat hancagritudi- nem in principio, & ftatu.
Aliud emplaftrum ad idem.nucem recentem, & folia eius, fauic hordei, paffularum, caricarum aquales p'*/lrum. partes, terantur fimul, & conficiantur cum vino, cx^ oleopapa- nigri.
Medicina conueniens in principio, cum nondum vlceratum eft.Reci.acaciac, rragacanthi, opij, corticum granati,ana drach.i.fem.hyofcyami.al.vnc.fom.conrice curn vino.
Medicamen conueniens huiccumeft vlceratus, & eft medicamen ,quod parum exiccat,qualiseft * auda- con,&trochif.iiij. extragacantho cumvino dulci, & rob. quod enim fortirerexiccat, addit in malitiam £gri- Meiidat G tudinis. Oportetautem vtfubueniaspartibusadiacen- tibuslococombuftionis,neputrefiant,&corrumpatur,
&illud fit cum boloarmena ,&acetofupennundtis , vel aqua,& reliquis,qii3e infrigidant, & repcrcutiunt. E t idquod eft propinquiusillo cum lanahyiiopi mfula tn vino.Cum ergoquiefcit m ph)egmatico,&remanent vlcera, curentur cum his, qua: funt ficut emplaftra de_> merdafengi, &emplaftrum de diabuiyto,& cum re ! i- quis, qui lunt couenientia vlceribus corrofiuis, & ft au- dolentis. Etnuxantiqua vifctuofaeftconueniensigni perfico in hac hora.
• Devenaegredienti,&mediciniseius. Cap. 7.
COntingit aliquando, vteueniat fuperaliquaparri- cula corporis quidam feruor,deindevefica, vel ampulla,deinderumpitur,&tgreditur exeaquoddain rubeum dccliuead nigredinem-, detnde prolongari non pj ceffat,& eit vena,& fortaffeeftei motus voluntarins fubcute,ac fieffetanimalis in veritate,quafi fit quod generatur in eo,&extimant quidam ,quod fit ramus • villi nerui ptopter vehementiam craffitudinis,&exten- fionis ipfius. Etplurimum quidem acciditincrunbus^ Et Abuha.dixit :e vidiffe fuperlatus,& manusmulti- plicatur luper infantibus vtrunque, & quando extendi- tur,velfcinditur,magnificatur ei dolor,&labor. Et caula eius efttanguis calidtis, ma!us,melancholicus, aut phlcgmaticus aduftus cum vehementia ficcitatis complexionis. Etfortallisgeneranteam quar/lam aqua:,
& olea cum proprietatc, qua- eit in eis, qualia funt cali- da,&ficca,acnmonialia,&multiplicantur in ali # qui- busregionibus calidis,&ficcis,acfifitmorbus* vndi * micus, vt in Aegypto, & alijsetiam rcgionibuscalidis,' & iiccis, & in corporibus fimilibus,& mmcratureuen tus in corponbus humidis,& affuetis vmo cum menfu- ra. Signafunt exdidtismanifefta.
Cura.Galen.verodixitcum nonfit comprehenfum
ex

DB APOST SANGVINEIS- I+J
«xeius caunsaUqmdmanifcflum fuperquidfitinniten A tione,&confirmationemeiusprohibcr,&CmiIiterfor-
duin eo,quod non vidit tum omnino,&m his vJtrama- rims regionibus propriequibusluit. rtbu.vero,&alijs lequaces Gal.cum multoriesillicviderint,curameius coprehcndeiunc in v. inabiciihonecauistpiimitiuarcu regimine, &corredtione aerisilluis regionis, in qua ac- cidit,re6lificationeaquar,&ciboruregionis,veldimiiho neeorum omnino,& miniftratione humedtantium ,& balneortim, & omniaregiminis humeclatiuinoti. ln abicillionefcaufcantccedentiscum phlebotomiaoppo- fit .T partis, & cum munditicatione fanguinis,& illud cu medicinisex myrob.epithymo,lene, t"umorerr?,polypo dio,& liftulibus educentibus humores aduftos, & cum compofitis, vt cum piiulis cochijs, & trvpheraconfeita cum fem, & fumoterra:.
Tertio curn euacuatione caufx coniundt^' cum parti- cularibus medicinis. Etilludcuinappofitionefanguitu garum iuperlocUm, deinde cum repercufliuis ex landa- liSjCamphofa, cum fucco herbaru trigidis, notis fupra, aut myrta,pfyllij,lacdulce, quoniam norepellit ad prin cipia, eo pr^ccdens afficuiabit euacuatio. Non autem taha higidafuper vlcusponantur, fedcircaipfum, quo- aph.f. niam frigiduiwvlceribus mordaxdixit Hippocr.inaph. Qp fi no (pargatur,refoluatUrnon cum vaidecalidis, quo- niam exeis pcnicnietfortafleadefthiomenum,q> fi non re(oluatLir,faniatur, deindeapeiiatur,& mundificetur, & regatur,vlcerum cura,qLia:inf"ra dicerur. Et quarto cu corredtione accidentium, vt exeuntis venx. Cum ergo ambulla rumpitur, Si venaad exeundum feftinar,opor- tet,vt,Tgenn dicprima. \ nc.s.lecundadie. drac.i. &in tertiadie-drach ij.de aloc bioa*,& locus eius etiam epi- thematur cum aloe. Ex hoc nocumentum eius ornnino deletur,poflquam enim quodexerit,quod ex eafortis ap paret ,fupcr arundinem paruam ex plumbo tadtam, cu- ius pondus fit.i. vnc.voluendum,& cum pr^didta canna ligandum,& vtpedeat diniittendum,nam exipfius gra- uedineincipietdefcenderc,&citiusegredi, & cumcx ea aliqua parsexiftitcirca plumbumvoluatur,&ligetur. Si autem quod iam egrelfum elt longum fuerit, incida- tur,& quod remafit inuoluatur, & donec radicatur ob- ftruatur, quod elt obferuandum , quia fi fic fadum fue- rit, actrahetur, & intrabit cannam, & poftca putridum vulnus magnum generabit,quapropterhuic£gritudini. ni blandiendo eit fubueniendu,& paulaum vena eft ex- traheda donec omnino egrcdictur, & nihil ex ea in cor- pore remaneat. Si auc ipfam omnino intrare contingar, in iptius foramineponatur radius,& in longum fcinda- tur,& bene aperiatuiv.donecquicquid ex fua materia c5 tinetureuacuerur;butyrum quoq;per ahquotdies fuper ponarur,donecputrelcat, & ciusconfumaturmateria, deindecuni his, quxcarnem generant,curctur.Etquin- to cum regimine, quod fuprain carbunculo dictum eft.
Depanaritio,&mediciniscius. Cap. 8. -
PAnaritium eftapoftemacalidum,rubeum, in circui tu vnguium nafcens, & ardens,& dolorem inferes, & fortiter pul(ans,ex quo plurimu accidit febris,& per- tingit dolor vlq-, ad loca,qu?funt (ub aflellis,& inguine, & n fiaWter perducitad cafum vngui-s, & quandoque ad corrolionem digiti, & caufi eius eft (anguis cholericus. iti« . Cura vero eius coliftit in tribus, in euacuatione vniuer- fali cuph!ebotomia,& maxime fi diu eft,q> patiens non fuit diminutus, m particulariu remedioru approxima- tione Cu fedantibus dolorem,calorem,& pulfum ex apo crufticis. Et primo in principiocu fubmerfionedigiti 111 aceto calido,vt iuffit Gal.deinde cu emplaftio de capho ra.aut mucilaginepfylhj cofeda cuaceto, deinde fi ex- pedit propter rlolorem cum epirhematione digiri ex ace to,& opio difloluto in eo, donec luper locu craffum fiat epithema, deinde corritigalla*, aut cortex granati, vel grana myrtae cu aceto,& aqua coquaflata,& (uperponac ct panusiuper ipfumaqua niuisinfrigidatur,quoniam. tp(um refiaznat multoties,fi fiat cum frequcnuinnoua-
C
D
DtAia,-
B
desauris cumlitioprohibetaproprietatetllius coIleCtio ncm,quod fi pullus m loco fuent vehemens,pr£edidtam medicinam, vel aliud fibi fimile per diem mtegrani np- proximarecurabis, deindefipulliisadhucperdurac, fi- gnum maturationis erit. Quare oportet, vt aliquodem- p!altrorum,quxin cura phlegmonisordinauimus, & hicfuperponasf& proprie iemen almari,& plyllium cum laCtc,donccad fuppurationem deueniat,deindcapc riacur, & quod in eo concinecur, educatur, propriecum emplaftro ex farina lupinorum cum melle, deinde cum curantibus vulneralocum rege, & proprie cum aloe. Ec deindecum vnguento de cerulfa, & larcocoJla, & fuper ponatur pannus madefadtusin fine. Etfiinprincipjo Vnguis pruritus accideri t,vnguis cadet; fi ergo ceciuerit, digicusab omni mocu kcdente cumobuiationerei con- qualfantis cauendus eft, ne vnguis, qui renafcitur foitis egrediatur, & afper. Et m regimine quale eft didtum in phlegmone. Cofiftitetiam curaeiusex fimplicibusap- propriatis eis,vt fuc. myrts proiedus (uper eum, & epi- thematus,acacia: cum albumine oui,(ordities balnei,oli banum quod incarnac,radix pencaphyllon decodta cum aceto,& emplaftiata,fucciis,& radix liqui.fum'ach,fires, aloes cii melle, ftcuscu penidijsponiflupra panaricium admacurandum,&refolucndum cumaqua cinerisli- ginficus ,& in augmenco cum corcicegranati, & fanat illudacemm,& foliaoliuarum fylueftnum. Abuh. In- quit enim,necoportet, vt ftetur fuperinfrigidatia,nam ip(a,quandopertranfit horaprincipij,infpilfantcutem, & obfidentmateriam,& vehemenuordolortir,& non illud uuod (enntur de cahditate, quamuis fi t ficut ignis, immorefoluatur,&exiccetur,cum fubmerfione mlo- co calido,& m medio teratur olibanum (uper ipfum,aut nigella trita,& adeps,mucilagines lenientes, & bona (or desauris. Etdixitquoquefortafle,cum enimeflunior corrofionis, neccflarium eit miniftrare emp'altrum ex arfenico, & rragacantho, calce, & flore tens, quoniam exiccat,neque eft mchus eo.Et quandoque incipit curre rcex panaritiovlcerato(anies,& tunccaucerizetur,& incidacur,vc non perambulec maliria in digico coco. E m plaItrum.5i.aloes,balauftii,olibani,& gallcE confician- curcum melle,& adminiftrecur. Emplaftruquoddixit Paulus. R ecip. tragacanthi v fti, thuris, ana parr es aqua- les,fioris xris partem.s.terantur, & conficiantur cu mel le,& ligetur,ne tangat locum,adde vero okum.
De apoflematibus paruis,feu puftulis illius generis, vt funtmorbilli, & varioJx, & fere, & medicinis eorum. Cap. p.
OVia fupra prima particula fedtionis huius locuti fuimus de cura variolarum,morbillorum,& palti cuui,qux funt ex apoftematibus fanguineis paruis,nunc de Sere !oquemur,quod ex illorum gcnereeft.Elt inqua s,rt lerepultula parua laxa ficut vefica, ad aliquam tendens rubedinem,& eft pruritum faciens, & anguftiam, & eft venien s fubico pl u ri m u m • E c accidi t, v t cu rr at ex ea hu- miditas, qua:fortafle efl fanguinea, & plurimu fit vehe- mesinnocte,& m eisecia anguftiafitforriscutriftitia.
Etcaufaeius eft vaporcaliduseleuatusincorporefu bito,autex fanguinecholerico, auc phlcgmace falfobau- rachio. Ec fanguineaquidemeft vehementioris rubcdi- niscaIidicacis,&vehemcncioris *apernonis. Etphleg- matica eft minor inomnibusillis,&cum Sereinuadit locum amplum,&intrinfecum-,fi non fiatphleboto- mia timeturfeb.rertiana,oporret ergo,vrfiatphleboco- mia in fpacio, quod eft mcer principium,& ftatum. d, (v< i,
Cura vero Sere in quatuor rebus confiftit. In euacua^ tione caufx ancecedetis cu phlebotomia, fifanguis fue- rit vincens,deinde confequenter cum folutione cholerq; fitolerat virtus,quodfitex duabus partibus myroba- lanorum citrinorum, drachm.i.hier.x, cuius dofis fit, drach .iij.cum itileb; feu lyrupoacetofo. Secundoconfi- ftit iiifedationeanguftia;,& lnflaminationis. Et primo
cum

FRANC. DE
eum ttmarifcis dc aquafru£tuum,& dc infufione chty- fornilorum, & fucco duotum gcanatorum expreflbrum cum pulpis fuis in quantitatc lib.s. auc cutn (ucco «rana ti acetofi. Et de his, qu<T fedanteam, cil infufio fumach colata cum ex eafumuntur in potudcach.iij. &detur in lyrupo dc nuceindie multottesjeit enmiexhis,qux mulcum conferunt ei,&lenit naturam. Et de appropria tis ei eft,vr fumatur crocus hortulanus,& teratur,& co- cutiatur cumaceto,&fumatur aquamyrtx,feu aqua vrcei noui.Etfihumorfueritphlegmaticus,baurachtus, ducatur cum myrobal. chebu.&cini,cumturhith, de quo fit quantum eft'media pars illorum,& fit potio eorum vn ciij-6c detur in fyrupo de nuce cyprefii humi- di.vnc.j.cumaloes,vnc.j.& fumiturcrocus hortulatius, &exilliseft,vtfumanturcucubx. vn.j. cum iij.zuccha,* & fem.agnicafti.in ladkedulci. Terdoconfiftitinregi- mine,& eft,vt regaturcum cibis frigtdis, & acetofis ab- fterfiuis. Quartoconfiliitin particularium remediorii approximacione ad parriculam patientem cum refoluen p tibus temperatis, & humidis,dic2:is fupra in cura phleg- monis, & cum faniantibus, fi expediat, & aiijs,qux illa feqtiuntur.
De terminationeapoftematum,quot modispofiuntter- minari, & elt fermo generalts in terminationibus apoftematum. Cap. 10.
OMneapoftema vbicumq;fit corporisterminatur fecundum Galen.aliquo (ex modorum, quibus ad finem falutis, vel mortisperductturxger. Qui autem iint, & quales, quia boni mali, & mediocrts, & qux eo- rum fint figna, fuprainhuiusfettionis principiodidtu Htu.' e '^ icias apoftemata regulare, vt ad bonum , &
optimum perueniant terminandi moduminfinem fa-. lutis,ip(umqj cumexpediatvaleas adiuuare,& malis obuiare,nuncoportetadijcere,& monltrare,quid fit fci licet vnufquifque, & quibus caufis fieri habeat,vel me- dicinis, & cui competat quiliber,&cui non, & quod fit G regimen obferuandum in eis, fupra enim incapitulo generali didtum eft, qualiter nocumenta apocrullico- rum,& diaphoreticorum cum accidant corrigantur, hic autem dicendum ,qualiter fitne accidantobuian- dum. Sciendum ergo, quod refoluuoapoftematum, & cutufcunque alcerius materialis morbi,eft,vt humores, qui lunc materia eius fubtiliati, & in vaporem conuer- li apertis poris infenfibiliter expellantur,vt Galen.often dtt. Fit autem illud a natura,& arte, completur vero cali ditate, & humiditate temperara naturali medicinarum quarundam proprie,fimplicium,& compofitarum,qua: humiditates corporis ponant fubnliatas,& in vaporem feonuettas,poros cutis rarificatos, vt facileexpellatur,vt eft femen lini, anethi, fccnugrxci, & fimilia, differunt autem,& variantur in qualicattbus dictis,fecundum plus,& minus,fecundum diuerfitatem materi^.& mern bri,& aliarum rerum intrinfecarum,& extrinfecarum, qux notx funt, quibus indiciaaptx, & inepcx reiolutio- „ nishabent. Coadiuuantautemad refolutionem apoile- maris recurrere facienria prxmifla, vt dicatur apoftem a refolui,cuius pars recurrit, & pars inepta recurrcre pro- prie refoluatur, vt non procedat a modo, fed defiftat.Cii ergo materia apoftematis recurrere non fir apta, quia iam aggregataeft,& incuneataincupo,fedrefolutioni potius,vt quta calidum fit,(anguineum, vel cholcricum vel ex vtnlque mixtu, & coplexio corporisca!ida,& co- pofitio rara, quod expiratio vifus, & liquoris declarar, qux in emplaihis quotidie inuenitur,& maximequia dolor, febns, & alia accidentia remittantur cito, fi non fufficienter agant funtreiiqaix, ii veronon,vtquia tepi- de fe gerar,iuuat ipfam cum temperatis prxdidtis, fi prxdidtano fufiiciant,vel propter medicinarum mepti- tudinem propter naturam, pofitionemeius,velcaloris membrideb]iitatem,compofitionisdenfitate,conforta- bisillacum alijs fubtiliantibus,&caiefacientjbusma- gis, vteitfpica,abfynthium, ameos,baurach,& fit;ulu,
PEDEMONT-
E q t ixinfra(Chriftoauxiliante)dicentur, necillis fohibifs abfque necefiirate prxdi6ta vtaris •, fortia enim cahduate fua, & ficcitace, fubctle quoda impetu rcfoluendo a craf- fodiuidunt,&tllud fcliratum dimittunt,quoddiffici- lius refolueturquamprius, &etiam fanabitur.
Et rege patientem cum extenuaciua dixta, fiti, & fa- Ditta, me,fames enimexiccat corpus. Sanatio veroapofte- matum eft adxquatio materix, & difpofitto eius apta ad euacuationem per eruptionem. Cum enim in va- cuo membri, feu cupo apoftematis iam tota materia fir colledta fatta, quia fit eximra, tunc cum non poffit aptc repelli, quia ia exiuit a vijs, & venis, non refolui,quia in cuneat ibi exiftit, & compa6ta,expedit,vt perpartem pa> tientem fenfibiluer educatur, eo quod pra-ter naturam exiftat, &illud per eruptionem,vtergoabfquegrandi nocumento naturx,& membripofiit expelli, oportet maturare iplam,& in fanietn conuettere, vtper eru- ptionem facile expellatur, aut enirn finitcris euacua- redeftrueslocafanaxgritudini refiftentia,dixit Hippo- crat. Fit autem a natura', & ab arte cum medicinis cah- dis,& humidtscumxqualitate vifcofxfubftanrix,qux cum calidirate xquali fubtilea crafto non diuidunt rc- foluendo,ficut dtaphoretica, & proprie fortes, fed a- gunt ineis vtiquc fimul decoquendo, & permifcendo, & fua vifcofitate fubftantic; vtrumque retinetoppilado» nec permittunt expirari fubtile, & prohibendo tranfpi- rationem,caliditatem prxternaturamacquiruntinlo-- co,aqua permixra cum naturalis fatr.es generatur in ta~ li materiabonum,&ad malum mediocriterfehabente, vt dixit Galen. debentergo efie tales medicinx calid? in principio ptimi gradus, velinfineipfius, vel vfque ad medium fecundi gradus,qux infradicentur,& hoc pro- pter diuecfitatem complexioniscorporum,quibusap- proximantur, & etiam matcrix faniandx. Inquit enim Galen. Medicina faniem generans debet efte calidtta- tis,feu complexionis fimilis complexionicorporis,in quo fanies generatur,ctiam membrum,vtdixit Auer.
Habenr autem exiturx iudiciumexpartenaturxip- fius materix, & corporis feu membri in quo funr,& qua tum ad faniationem, & quantum ad eruptionem, tn quo materia eft diffufa, apta,& facilis, inepta, & diffici- lis, & bona, mala, fcu laudabilis, & illaudabilis. Quantum ad faniationem quidem, natn qux eftin ma- tena calida, eft, &in membro calidocarnofo,&corpo- ris fortis caloris,in quo materia diffu.a, & pofira extra, multxeminentix, & tumoris pyramidafi, velcoloris rubei cii pulfationepromptefaniatur, & eft bona. Q_ux veroex materia frigida in membro fngido, quia ncvuo- fo,& fimili,& incorporecaloris clebilisj,ineptaefl,diffi- cilis,& illaudabilis, & maxime ii m membro nicturali, vel propinquo exiitat, in quonecapte fit exitura,nec la- niatio propter mucilaginicatetn iplarum, & materie, & propter amplitudinem vacuicatisipfarum,quaremate- ria m eis non eft bene aggregabilis in vnum, nec retini- bilis,quintranfpiretur,ficut cxituiexpedit,& faniatio- ni, niii grandis caufa exiftat in eis.
Similiterquantum ad eruptionem, nam in pritna eft prompta eruptio,& ab(quepericulo,in fecunda eft diffi- cilis,&pernitiofa. Etqutdemcum habetduobusfieii - modis,vtper materiam,& arrem, fi fiat pernaturam eft melior,'& fecurior, & fi fiatad extra laudabilis,fi ad in- tra illaudabilis, fi veroadvtrumquemagis. Etfiqui- dcm quoderumpit, egredituralbum , & lene, & xqua- le, carens malo odore, laudabtle eft. .Sivero citnnum, rubeum eft; liuidum,& cxnofum,malum,ficut Hippo. in prognofticis dixir. Curn ergovidesapoftemaaptum ». pr»£.4s> laniarioni, & prolongatur, & fitfadtum exitura. dolor, & feb.non minuitar,necpuIfario,necapparet humidi- tas aliquaexpirari, imo rumor rernanct, vel augeri non ceffat,&maximequando fanguincum,vel phlegmati- cum, feti miitumex eis fueritapoftema,noncholeri- cum, necmelancholicum:humorenim crudus,& caro matura, materia funt laniei: cholcra vero inepta eft ei,
refo-
t

DE APOST- SANGVINEIS- 15°
>t rcfolutioiu po-idlmeapra.Vnde Hippocr.in eivfipclatc A aphor.quocafucalorcmoportetatten<tere,&pruriturn>
putcedo,auc latnes, malum- Et fimilicer melancholia fi nacuralis hc, maturationi, fi prxter nacuram fic, corro- lioni,cui niaturaciua non competunc, cura pucrcdinem augeant,& corrofionem. Vnde Hippoc.inapho. calidu fcniationem faciensnoninomni vulnereoptimum eft ad falutem. Et fi potes impedire,& refoluere,in hocqua tum potes inftabis, & illud fepe ad meliocem cecminan di modum reducas, & illud facies auferendo (aniantia, & duetam extenuatiu^n miniitrando ,ac refoluentia, qu£ aperiendo poros ma teriam cranfpirabilem rcddanc, &lnbtilemciuspartem acraffidiuidanc, refoluendo: il lacnim fol.i pucrehunacorpora, qux calidafunt, & hu- mida, & inrranfpirabili.t perfeueranr, deinde cum admi miVracione ftypncannum, & exiccantium,vc foliorum myrcx,balauli!x, & gallx, &huiufmodi ,quxfieuitare non potes,quia iiatura fir ad fiippurationem intenta, fi- quidem perfefuificiens fit multum apta, & naturxobe
fiacque inloco fubcecioriremoto abarcerijs,& netuis, quo lanies melius pollit cffluere, & expelli, vt fiquidem iic exitura pinealis extra eminens,& acuta, in capite fuifiat, lhi enim, cutispropter laniem attenuata eft ma- gis. Si verofit Ipaciofa, & lata, iiat in parte lubteriorj, perquam meliuspofiiteuacuari ,vc fiexpediat,inlocis eius duobus, vel tribusmcides. Exparte figurx, vt fiat lecundum proceflumrugarum,vellinearumcutis,nifi inilhs membris, inquibuspofitio villorumnon currit fecundum curfumrugarum, vtcitfrons, & palpebrx, in quibus fi fecundumrugas cutisiplarum mcidc?, fi- mul, Heruum, feu villum eius', qui in longitudine currit,incides,caditque fupcrcilium, & palpebra, & breuiterfiaCjficut Ancilinus in chirurgica arteexper- tus, & in anato. do&us infinuauit, quod infra ponetur. Ex partequantitans,& formx,vtfi fint in iuperficie pofita, fiat fuperficialis, fi vero m profundo profunda.
diens,quiafi calidam eodem locovehementiocisexi- g &lata,vccame adiacente,eiuslabia non claudantur.
tus ad exteriora cum maioris tumoris eminentia,& acu tionscapitis cum rubedineacpulfacione ,relinquc ipfi naturx. Dixitenim Galen. Medicaminumauxilionon indiger, nifi cum morbomagnificato,dominarinequi- uerit.Si veropcr le non fufficiat,conforrabis illam cum medicinis prxdiftis, & proprie cum matcria eit inepca, & prxdictxconcrana. Cum vero fanies fir, runc confi- deraois an locus eius fit m membro carnolo, aut m me- bro arrenolo,& neruofo, & proprie quod iuxtaiundtu- ras exiliic.Si enim fuerir generatioeius in loco carnofo, arterijs,&panniculis carente, & neruis,vt funt nates, & ade»x,non aperias exituras,donec tota materia fit com- plete faniata •, nifi mulca, & luperflua in quanticace exi- itat,de quo membri corrupcio timeaturj meliusenim digeritur infimul dimiifa quam fi euacuaretur in partej tunccnim intranfpirabilis perfeuerar, &quia permifta, quodexeatangicuca putridoapertiusputrefit. Sivero in membris alia condicio fiat ante perfedtam, & com- pletam lantacionem cotius, fi nacura non aperiat, ftu- deasaperire. Sanies enimdiuretenta, ac virus, dicta membra fuaacuicacecorrodit,quodplerunquead fpai- mum adducet.
Cumquc artificialis apertioduobus modis habeat fie ri,vt per pliarmaca caultica, qux infra(annuente Chri- fto)dicentur,& perincifiotiem cum ferro, vel fedlione, fitque in cis dubium,ne fubieda membra Ixderentur, expcdir,vthatconditionibus debitisobferuatis,&ma- xiinein exicurarali exiftentein neruofis,veno(is,arte- riofis membris, fi enim fint in membriscarnofis, fine periculoincidetur,velfecabitur, ctiam fi profunda fiat, vt di£tum eft.
Couditionesautem debiteobferuandx funt. Quxda, mcifuntm. e vpavte chirurgici operantis,vtquodfitfciens,&pro- prie in arteanatomica,& ex(>ertus in (edtione,fitque ha- bens manus leues, & habiles ad fecandum, & fecum de ferens inftrumentaaptaad illam, vt nouaculam vel lan- ceolam, mollificantia,& dolorem fedantia,quxin folu- tione neruorum dicentur, & coftringentia languinem, qualia funt plura,exquibus eftmedicina Galen. quxex pilis leporis, tela aranex, &ouorum albuminecommi- fcer ur, & ferramenta,quibus cauterizetur. Qnjdam ve- ro ftint ex parte corporis, in quo inciditur, quxdam ex parce loci,quxdamexpartequantitatis,& tormx,feu figurx,qiiadain ex parte ligaturx. Ex partequidem cor- poris,vtfifortetumeat,&fifit lenfibilis valde,prout Abuh. docuit,in vinololij aquam ponas,autfumach, aut fumiterrx,opij,& hyofcyami,anavnc.fem. nucis mufc.& gallix mufc. & ligni aloes crudi,ana drachm.j. fexcam,auc hyofcyamum nigrumcum corcicibus man- dragorx in aqua coquatur, donec rubefiat, & cum vino admifceat, & prxbibat. Ex parte quidem loci eft, vt fiat vbil:miesaggregatarumpitur,quam mollities ractu inuenta in lococum digicis indicat, & albedo, feu illius colorpuris ,licet quandoqueproptercrafliciem fuinon maauetur, vei profunditatem loci, vt Hippoc dixit in
Et pioinde ad cautelam tentam aliquo liquido inun-
ftam impones prius exprcfiafuauiter fanie,6< ,•> pau-
latim,non fubitojfienimfubito expellatur,&exitura fit magna, & multa collecta lanie,perducet ad mortem fubitam,maximefiintriniecafuerir. Vnde Hippocrat. t.yfo.ir. in aphonf Quicunque empyici, aut hydropici vrun- tur,aut inciduntur, lanie, aut aqua fubito, & mulra fluente , repente moriuntur. Cumergo,quod per le effluit jfueiitparum pciusimpofitatenta fuperempla- ftretur ouum conquafiatum cum ambabus partibus fuis, cum ihipa ad ledandum dolorem, reitringendum fanguinem ex venisincifis fluentem ,vel (pongiam in <I ~Vino ftyptico infufam, vt docuic Abuha. Ec empla- ftrum decnalcantho non valde frigidum,nemordeat vlcus, & fuperligabis modo quo oporcec, qui infra dice- tur abfqne multa conftrictione, ne doleac magis, & fic dimittes « r ~\iquein diem fequentem-o. Extunc vero folue,& mundifica vlcuscummellicrato, velcum vi- G no,& lmpofitione tentx ex filis telxantiqux,velfty- lo fi fuerit in profundo, fuper ani caputautem fitpan- nus abfterfiuus,& exiccatiuus faniei, & puris. Cumque aliquid remanferitfaniandum, illud faniabis mifcendo mundificantia,& faniantia in emplaftris. Et cum mun- dificaueris necefle eft, vt fuccurras ad conglutinandum cutemcum carne, ,vcnonrumpatur, & mdurefcat, & fiac taliter,vt non conglutinetur,quarefiatfinus, vel burfa, qux non ceflet impleri, & redeat fimilisexiturx primx. Et quoties mundificabis non moretur quin impleacur carne, ne fiac de generc fiftularum_j . Ad hxc ergo complenda, fadta incifione , & mundifica- tione,fi ea, qux i n circuitu incifionis funt fine phlegmo- ne fuerint,replebis vlcus puluere ficcantium,leu ftypti- cantium pharmacorum etiam mordentium,qualia funt oftraca adufta,& quale eft compofitum pharmacum ex fermento,& eis qux per chalcitem. Si *~Vcro quid eius, quod in circuitu,phlegmonat,idquod peroleum, & D chalcicem liquefacies, quandoinfrigidabitur, ducens m ollamollificare manibus oporcet de viao fundendo, vc nofti, vtile enim eft m multis hoc talepharmacum,&c. Deindeconferuescum ligaturadebita,quam infra dice- mus(annuente Chrifto,)vt nec aqua, nec oleum,nec pi- lus cadat, nec aliquid quod humectct, fordider, & con- glutinationem retardet. Etdcindeincarnantia,& con- glutinantia miniftrabis, & finaliter figillantia. Quod fi ex errore finus accideret feu|burfa,quam Galen. colpum appellauir, meliuseft,vt dixitad mundificationem pu- ris,&ichoris,finequa incarnatio,&conglutinatioop- portuna elt impoflibilis,quod habeatur canale perfora- tum fecundum rectum,exxrc,vcl corioprxparatum,ea vero non exiftente, habeaturinftrumentum puris mun dificatiuum habens amplumcanale,habeaturq-,phar- macum per cbartam combuftam compofitum ex eo pa rummillum multorhodino.i.oleorof. Ethoccanalep orificium vlcerisfineimmittere,&deindeinuolutohci nio claudeorificium,& tadiu in eo dimitte, donec mu-
difica-

FRANC DE PEDEMONT.
dificjktas perfe6te fit finus, & carnofatus, qcl abfente tu- ,nore , &dolore parris, finus conftndtione ac ficcitato ipfiuscognofces. Quodfiin orepus benignutn__j,& paucum uideris, magis fpem carnofari, & conglutina- ri habebis colpum, propter quod fuperpones fpongiam madefadram, & acetofam, gallseoleo fupeiiigans, utiti- fiadicetur,&fuperpones emplaftrum ,& rentam exeo lnimdtam, &dimitresufque m fecundam diem,uelter- tiam*,quodfi tur.c ligatura foluta,liquor quis fubtilis excernatur ex colpo,nea conglutinatione defperes, multoties enim fuperpofita pharmaca patienti particu- Ix uirus exprimit ex ctite ipfauiolenter,& carne fibi iubiecta humiditatem fubtilem, & maxirftefi corpus humidum fit, & diseta humida, & fuperfiua vfum fue- rit, quaexpreifa, commenfurate ficc\e hentes regiones, conglutitiatur prompte, quod fi fecundum, tertium, ?~Velquartumdiem abfoluensinuenies liquorem indi- geftutu, per hoc fcias non conglutinatum effe colpum, &proindeexpedit, vt fupraapponatur particuLt phar- macum iortis exiccationis ablque mordacitate,quale eft pharmacum noftrum flauum,per metallicapharma ca fine cera confe6tum,& oleo galhx, & acetum fangui- nolentorum veterum vlcerum, & neruorum eft con- glutinatiiriim,& corporis inftantisexiccatiuum,qu?cu- que autem emplaftra fintpharmaca liquata rhodino, fi in huiufmodi finus immittimus,per canalenoh trafeat, fed in his conuenit veficam accipientem porcinam ap- ponereanteliftum perforatum,fecundum redtilopor- tet elfe acriora phannaca,qu .T liciniofis imponuntur no minatis,quia funt viridia colore,& propterea pauco rho dino commifta,commenfurario vero fuper incarnato fi- nu conglutinatorumaliquod pharmacorumfuperpona tur,vel fi reces,feu fangmneum curares vulnus,multa.n. funt talia.qualia per butyrum,lithargyrum, & xrugine xns, &a!iametallica pharmaca,exquibusquandoque flauum pharmacum relultat, cum amplius fueritcochi, & quadoque violaceum cum ad modicum fueritcodla. Scireoportet enim quod omnia metallica pharmacale- pcomera, & ficcrora fiunt v/quead plurimum , & proindein colp's profundis magis operatiua, cu ad pro- rundtimoporteat peruenire eorumvirtutem ,'qua - vero recentia, & fanguinolenta funt vulnera,facile congluti- namus,& fi vnum ex his exiccent,vt funt,qua: fiiprafcri pta funt,dequibus multaenumerauimus,quibusfcripta fant, fimiliter multa foramina, & longa,habentia mul- tam forditiem.
Aduertendum autem,quod fi aliquid colpi in fuperio ri fuerit regione; & fimiliter fi vulnus fueritprofundu, os veroeiiisincorporismanifefto inferius,facileper os effluat liquor,fi folam cuftodias conuenrionem figuram patientis particulx,vt fi fuerit colpus in crure:oriticium veroeiiis iuxta genu tendentedeorfum ,orificium vero eius furfum, liquor manebir intus, & cortodet cotinuas partes, neque effluet, vt nec carnofetur, & conglutinct", vt expedit, nifi fubincidas inferius ad fuffufionem icho- tisipfius. Etfiilludinvulnere profundonequearfieri, iuuetur conuerrtenti figura, & expreffione verfus orifi- cium tenderttem pharmacis trahentibusdeprofundo, cu exiccatione forti,donec ichores perfedte fuerin t exic- cati,quod expraedidtis fignis cognofcescerte, &ex tunc abluatur cum imettione mellicrati, qtiod in hocmelius eftad maiorem mundificationem ;deindeincarnanria miniftrentur, deinde vero abiues cum vinomediocriter ftvptico, & aetate medio repido, & conglutinantia fuper ponas. Etfpongiammollem quam magispoffibile eft mqdo prxdicto madefadtam,cxpreffam circumpones, & fuperhgabis bindam. Sitautem eius fuperligatio,vta fundo colpus incipiat, tenninetur aute verflis os, & cir- cumpones veroothomoris bindam,ftringatquidam m- doloro/e fundum colnus, paulatine vero exoluatur vfqj ad orificium, vt illic laxam fuperligationem habeat, & a binda,qii£ fuperponitur extrorfum fuperorificium cum emplaftro cum forficibus exiftente incifa, vt effiuere poiiint ichorcs ab orifi cio,colpj quoqi aliquo fecundum
t id,fuperpofiroq; emplallro, vt ad fuperfolutionem qoa in tertia die facies ,auferens ab eo id quod velutepithe- ma circumiacer, adhuc autem fi dominium eorum,qu£ ad faniem deuenerunt apoftematum , incifio fiet tarde, vel propter imperitiam medici,vel timorem infirmi, neceffeeftin teinporecorrodi cutemafanie,&fubtile fieri,& dirumpi vndiquead modum diflaniatipanni,vt fiat vlcus a medicis nominatum rancofum, & dilania- tum,feudilaceratum. Eftergocutishuiusdifficilecon- glutinabilis, & maxime fi quis £ccum fuperponat con- fiftenriapharmacum j ab his enim adhuc magis ranco- fiorfiet,& ficcacutis fimiliter,&acutisgumisexiccan- tibus fimiliter, quare ad conglutinationem eius vti opor tet aliquohumido confiftenti^ipharmaco: virtute vero ficco,& effe6tu,quale eft pharmacum compofitum per lithargyrum,& pingueainem porcina veterem,& chal- citemhabentibus,veIoleum veterinum. Melius autem operabitur fecundum has difpofiriones, quando no val- p de durum,nec certiffime molle conficitur; conglutina- tiuum enim omnium eft vlcerum, & fanguinolentoru immiffum per oleum vetus, deinde per vinum vetus,de indepofitisincircuituhuiufmodidifpofitionum - , intri- itanter enim eas confolidauit multoties, confert in lacer tofa cute. Nihilominus mel vfque ad confiftentiam co- &um,emplaftratum,vt nequefit itadurum,vtlxdat cu tem, & inftabile fit,nequeirahumidum,vtcircumflua£ calido corpore, & ficcam relinquat bindam,& ficnihii profit, quoniam autem menfuratio codtionis vix perce- ptibilis eft in eo, melius eft emplaftrare puluerem myr- ti,velaloes,velolibani,velomniafimul,& maximeqn in binda vndumhumidum appareat. Sit autem fubti- liter puluerizata, & bis, vel ter cribellata, &fi fupermi- fccaturdecoccioni mellis,pr£di&a operabunrurmelius, fi magnus, & profundus fuerit colpus. Ad hoc autcm fubtiiiffimaeft,& expcrtiflimacentaurea;cft enim mi- rabilepharmacum in vtilirate eius,deindefymphytum .i.plantagoaptiffimum,deiiideireos,&ablynrhiiradix, G & pofleaoroborum farina. Sintautem fubtilitercribel- lata,&linita-,miftaautem mellis deco6tio,fecundum il- ludtempusquandoque vtiqueabigneauferendum, de- indefupertere baculovelmifcula, vt mifceanturipfa be ne melli. Mehusautem eft prafferentes ollamabigne emplaftrari omnia huiufmodi-, deinde diligenter moue- re,donecmel vtique fiat tepidum, vt fuperponipofiitei, qux curaturparticuli. Cum aurem exiturainrrinfeca fuerir,licet de ea in prima fedtione particularirer didtuin fit, & adchirurgicum non pertineat,fedadphyficum: magis tamen regat eam ehirurgicus in abfentia phyfici, veiutmanualiteroperatioiBeOjCum miniftratione eua- cuationis minus, ne fubcractioneiiumiditatis impediat •maturationem. Sedfiquidem fanguis,quiinuentus elt» malus,& corruptus exiftar, quod vt plurimum eft, ram proprer compaffionem, quam propter alicuius euacua- tionem,cum phlebotomia cognofces, mundificabis eu, prout iuperius didtumeit. Si vero bonum videbis, non jq euacuabis,nifi mulrus fuerit: minutioenimimpedit fa- niationem fubtrahendo humiditatem, & minuendo ca lorem miniftrabis maturantia exquifite,qu£ funt medi- cin .T lubtiliatiua\ex fimplicibus,& compofitis. Ex fim- jiicibus vt myrta,cinnamomum,amomum, & reliqua: fpecies cum confecutione vini fubtilis.declinantis ad al- bedinem,paulatim bibiti. Er ex compofitis elt theriaca, & mithridatum, & homorufia Et fadtamaturarione,fi per fe non rumpatur miniftrantur rumpentiaeis appro- priata,deindemundificanria,&vltimoconglutmantia, qua: ex pradidtisin primalcttione fimtnota. Etopor- tet, vtregas patientem huiufmodiexiturasintrinfecas, & cum maturatur, tendat ad calidi tatem,& humiditate temperatam. Cum veroerumpitur,&fitdubelati,opor tet vtregas virtutem, necadat fubiro, & fyncopizet, & moriatur;& proprievbi multa,& fiibira (equirureua- cuatio, & illudcum cibis,& potibusiuriumcarnium, & vim fubri!is,odoriferi,perinde cum his,in quibus eft abfterfio, & mundificatio, vt chift hordei, aquaeius, &
cice-

DE APOST- SANGVINEIS-
'5
cfccrum aqua, mellis,& cappares,caricar, &pafTul£e, & A fimilcs ,deindecum habendbus vinutem conglutina- uuam ,vt funtextremaanimalmm ncruofa, & vilcoia, qu? iuaqualirate generant fanguinem vifcolum conglu- tinatxoni conuenientem.
Ctuji.
Ctnutr/io f#t<i.
De appropriatis apoilcmarum fecundum diuerfitatcm membrorum, in quibus fiunt. Cap. 11.
LApidatio vero apoilematis, nontalisa principio exiftentis, vt melanchohcus elt, & conuerfio eius iti iclirofim,& duritiem , accidit dupliciter. Aut ex natura marensipiius, vt quia ruerit eterogenea, fubti- lis,craffa,&vifcofa,cuiuslubtiierefoluiturperfe, vel aiflio natur<e refolutioni intendcns fubrile euaporari fecit,craifum vero dimifit, nequiens lllud reloluere proptennepticudinem(iiam,quod induratum reman- fit lequeilrato ab eo lubtili, & humido leruente, & mol lificante. Alio modo accidit ex errore medici in cu- rationc, vtquia volens ipiiim refoluere,refolutiua di- fproportionara miniilrauent, & fuperflua,abhumidi- tate priuata, vel quia a principio apocruftica fortiora, quam opomient, apoilemati miniftrauerit. Cumque videbis apoftema aptum huius terminationis per figna, qus (uperius habuifti, & per duritiem a tadiu inuentum poft duritiem, vel maiorem,& perfignaaptitudinis ma teriac eius ad il'am , obuiabis cum regimine humedt ^n- te,& miniftratione humedtantium intus, & extra,ablq-, refolutione, & cum euacuatione humorum crafforum, & vilcoforum, & quod lcliratum ,& induratum fuerit curabis, & reges cura propriafcliroticorum, & melan- cholicorum, quoe infra ponetur. Conuerfio vero,& per- mutatio apoftemati'; in putredinemfcetentem, &cor- ruptionem,eft tranfmutatio totalismaterixeiusputre- fientis,ex calorenon naturali extinctio eius natutali, hxceft natura putredinis dixit Galen.& in hoc differt a faniatione ipfius, quia in materia, & efficiente, ibi enim materiainterbonum ,& malum fe habebat, & calor et- ficiens ex calore naturali, & prceternatura erit mixtus, hic vero, & materia, & caufa efficiens prxtcr naturam totaluerefteffeclus. Cum ergocorrumpiturapoftema, fortafle putrefaciet,& corrumpet mcmbrum,& fortifi- cabit ipfum . Qualiter autem hoc fiat, & qualiter hoc curandum fic,& regendus fit patiens, fupradiftum eft in capitulo generali, & infra 111 efthiomeno, & gangrx- na dicemus . Apettioautem fubita periculofa eft, & fuffocariua, fi interior fit, & in membns nobilibus, & animalibus,velfpiritualibus magis,veleisvicinis, vt qux- in cerebroeft,& panniculo eius,gutture velpulmo- ne, veipleura,qua: vicinaturcordi. Etfiquidemapofte- ma, vet exitura non fit matura, illud contingit multitu- dine materix, & acumine eius dirumpente,vcl vlceran- te particulam continentem , &ex teneritate, vel fubtili- tate ipfius,vel aliquacaufa exteriusadiuuante,vteft per- cu(Tio,& cafus. Si vero fit matura, & fuppurata iam, & apenatur fi fubito fiat: caufa eritmultitudo faniei, & acuiras ipfius cum tenuitate membri, vel vtraque. Qua- re fi^uidem in pvardidtis locis fiat, mortefubitam por- tendit vt plurimum, qux propter curfum cum multitu- dine,& malitia adcordis, & cerebri ventriculos,& pro- pne cum eruptio fafta fit inparteipfius poftenoriitunc enim cum non habeatvndeexpiret, eius fpiritus fuffo- cabitur. Si veroin membrisnutritiuisfuent,talemortc fubitam non portendet,nificumin hepatefuerit, vcl cum matei ia deferatur adillacum apoftema, vel ad exi- turamaptam ,cum hoc viderisex fignis magniuidinis apoftematis, vel exituri, & mulcitudinis materia: eius, &ipfius malitiaeobuiabis,vt tua inrereft,dicente Hipp.
p r0 gnofticis,nonne lllius eft, vt futurum periculum, vel omnino prohibeat, vel vt faltem competenti admi- niculo tolerabilius fiat, & illud quidem facies regendo patientem cum euacuationibus touus,fiexpediat, & partis cum fanguifugis, & caraxatiouibus dimiffis, do- aec fanguis fufficienter txeat, & etiam deriuationibus,
& attradlionibus materi.-c ad exteriora, & ignobilia, cu vetofis,& alijspra:narratis iupraobtundentibus acuita- tem matenx, fiuehumor fit,fiue fanies, ac cum refolu- tione matenae apoftematis, feu exitura:, & cum dma tenui, & fiti, & fame, & alijs materiam minorantibus.
Et fi expcdiat cum eruptione feftina,ex his qua: eruptio- nem habent facere m interioribus, qua: dicentur ,cum confortatione menibrorum principalium, & virtutum in eis,ex odoriferis, & llypticis, ex his, qua: in prima ie- dtione (unt didta, m cura cordis, & cerebri. Permuta "
tio apoftematis eft, vt quia materia eius de membro, ia quo extitit aggregata transferatur ad membrum nobi- lius,velignobilius,intrinfecum, vel extrinfecum, fupre- mum, vel infimum, vt elt didtum,&illud dupliciter ef- fe poteit naturaliter,& vifymptomatis. Naturaliter quidem, vt quia potentianatura non abfoluta, materia (ubtiliatafit, & poris membrorum, feu intermedijs ve- nis adaiiud expellaturignobilius extnnfecum, & infi- g mum, vt cum tranfit de apoftemate pulmonis in apo- ftemacruris,velpedis,& de nobilibusademundtoria eorundem ininfimum, quod non eftpoffibile,etiam fi intermembranulla manifeftaappareat via_j. Inquit enimGalen. naturxfortinihileit impoftibileinexpel- lendis nocentibus; trahirenimfaniempermediumof- fis. Et regimen tunc eft tale, vtfinas natunenihil agen- do,vtin aphor. docuit Hippo. Si vero vifymptomatis fiat, eft vtquia materia fua multitudine, & fubtilitato fubftantix,ac acuitate qualitatis fua: grauante, & mole- ftante, non poffit contineri in membro,fed effluens pcr poros eius venas reingrediatur, & tranfeat ad r-liud, & maxime fi fitei fubiecShim fitu, & virtute, ficutcum tranfit pleurefis,& fynanche in peripneumoniam. Cum ergoapoftemaadtalem permutationem viderisaptum fit per priuationem fignorum terminandi per alium modum, & apertionem doloris,& caloris in alio mem bro, & maxime fibi vicino,&ligato,vtmatricivbera- alligantur per venas, & ftomachus cerebro per paria_j> C neruorum ,cum permanentia eius in fua difpofitione prima,&fita!empermutationem coniedruraueris bo- nam, vt didtum eft, fine eam, & iuua ficut in phlegmo- nedictum eft. Si vero malam, impedieseuacuando, trahendo,& deriuando,exiccando,compingendo, & fubtiliando, vt fuperius cum de apertione eius, vt di- dtum eft.
Ex refoluentibus apoftemata, quscda funt funplices, quxdam compofita?, quas fupra narrauimus in fectione prima, & proprie in a:gritudinibus iundturarum, & ap- propriatisinhoc locoeftomne calidum temperatum, & reiteratum fuper membro cum fridtione membri te- perata,& vaporationefacienteillud ,in quaefthumidi- tas calidafimplex, vel decodtionis florum chamxmeli, meliloti,anifi,& fimilium,embrochata,vel cataplafma- ta cumfpongia,& reiterata multoties,cumfuperpofi- tione aliarum medicinarum fimplicium, ex quibus funt caricac, pafful<e, mel, oleu antiquum, terebinthina,thus, j) &maftix,& vinum,&fortiores,ficurfinapis,ftercus auium, calx, cordumeni, pyrethrum, gluten albotin, & maftix,&oleum antiquum.oportet autem, vt alenienti bus non expolietur.
Et ex compofitis eft medicamende marchefia,cu- ius ha:c eft defcri p tio. . lapidis marchefits dra. vij am- moniaci tantundem,farinxfabxdr.vj. mifceantur cum refina hu.& liniarur fupra faniatam exituram donec ca- dat per fe, & oportet vt adminiftretur ftatim,quoniam exiccatur multoties.
Aliud. ru. ammoniaci partem. i. bedeguar quartam partem partisvnius, & miniftrentur. Oporterautem vt non fpolientur a lenientibus,& mundificantibus no- tis, qua?infradicentur, ne fua forti refolutione ad * lcli- *fi!"*■<«. rofim perducaturexitura,&alijs,qiueinnoltroantido- tario feriofe notauimus.
Et ex maturantibus funt medicina:, in quibus calidi- M*tvitU. tas fimilisexiftit caliditati corporis humani,& etiam membri, in quo fieri habct, &eft vt fi ca!idum,& hu-
midum

FRANCX DE PEDEMONT-
midum cam latitucI;ne,qa.Tefta principioprimigra- clu5 vlque ad tnedium fecundi,in finem eius quandoque Cum fubftantia vifco(a,ec de illis funt fimplices,& com- pofirx. Et ex fimplicibus funt,qua: funt calidas tales,in primo gradu, vt eft embrocha cum aqua tepida,& fari- natritici, /el hordei, &oleumdulce, & triticum mafti- catumpropter illud,quod cotmet decalore naturali cor- pons eft melius. Et panis,cera,crocus,malua,& bifmal- ua, radix ladanum , butyrum, hyftopus humida, adeps porci,radix lilij al. domeftici, fem.lini, fne. carica; pin- gues, ineliioti, & vua: paife. Et ex fortioribus eft hyffo- pus, gluten albotin,frumentum, radix cucumeris afini- ni- £t ex compofitis funt,qua: componuntur ex eis fecu- dum nccefiitatem.
Medicamencompofitum conueniens maturationi, & eft Abu. Bi .vuarum paffularu, ftyracis, galbani,myr- ti,tadam,refina;,mafticis, butyri,hyffopi humida^radi- cis cucu. afmini ana partes iquales.
Emplaftrum Gale.ad idem de Kerua,& emplaitrum dethymo,&emplaftrum bafilicu. Etdebonisadhxc cft emplaftrum demarchefita cum ammoniaco,cum defaper ponicur, donec per fe cadat, & alia, qua: in no- ftroantidot. diximus. tumpcntit. Ex pharmacis vero eruptionem facientibus in exitu- ris, & collectionibus apparentibus, prxterdidtafupra in (edlioneprima in apoftematibus mamillarum/unt, qnx illudagunt attrahendo forticer, rubefaciendo, & adurendo, & ex eis funt, quse iilud aguncm incrinfecis, quar fuprain cnrapleurefis dixnnus fedioneprima,& ex eis funt, quaeillud faciuntinexninfecis, dequibus tiunc fermo elt,ex quibus, quxdam funt fimplicia,qux'- damcompofita,ex(implicibus funcfermencum,(pecies giimmorum,& propriegalbanum, & euphor.& arfeni. nafturciiiin,vrtica,(cilla,flammula,calx,finapis,nuxra- eida, cantharides, cordumeni, falgemma, baurach, py- rethrum,& ftercoraauium calidarum,vtcolumbi,ana- tis, &anferis, accipitris, falconis,thapfia,& fimilia, & maciana ru.trita cum corricibus fuis, vel herba alchan- na,co6la?,&emplaftratx. Et compofita; func,qua: ex his cotnpoininrur, &conhciuntur cum fucciseoram,vel gummis diffolutis in eis, vel cum melle,vel cum llerco- reauium prxdidlarum, ve\ capitello.i. lixiuio forti, & color balneantium. Et alia funtex rumpentibus, & cum exiccantibus faniem cum eruptionem voluerimus euitare.
Etexcompofitiserumpecibus eftemplaftrum quod fit.Rec radiceni narcifti, bulliat cum aqua, & oleo de lilto, & melle, deindeemplaftretur, rumpit enim omne prauum. f
Aliud fortius, fumantur cantharides, terancur,& po- nancur fuper oleum vecus, & decoquatur fuper prunas, donec totum congeletur,deindeteranturcum mel!e_j anacardi, &ltercorecolumbino ,&emplaftretur. Em- plaftrumexpertum per Abuh.i?i. medullam granorum coti,nucem rancidam,fermentum, caules, & c^pam de codtam,finap. & fimu columbinum, & fiatemplaftni. Emplaftrum exiccans,& refoluens faniem fineeruptio- ne.w.baurach, falem ammo.finapim,ftercusauium,ar- feni. calcem,cordumeni, milceanturthus, & gluten al- botm, & maftix,& aggregentur trita cum aceto, & oleo antiquo. Linimentum ad ldem. ^i .marchefita:, ammo. apcnnmm. ana drac.xij,farinje fabarum drac.vj.mifceanturcu refi- na humida, & Imiantur fuper cutem, & fanie,donec ca- dat per fe, oportec auc vc llacim mimftrentur,quoniam cito exiccatur. Linimentumquo aperiunturapoftema- ta materia. ^i .liquoris anacardi,picis liquidx,ana partes a:quales,fumautur in cochleari ferreo, commiitx teran- tur donec fiant vnum, de eo pone fuper locum,quem vo lueris aperire,& dimitteper medium diem. fi. Quod fi cum pr§di<3:is nonaperiatur,necfaniesexic- ' cetur: oportet vt aperiatur,& incidatur ferro, & modus eft,quem in membris fingulis Antillus magnus chirur- gicus,& expertus infinuauit dicens, fi exit ura fuic m ca- pite,ledio eius fit iedio squalis, & iit cumradice nati- l i • 1
E uitatis pilonim; nec trafuerfain eo,vt cooperiantur pili, & non appareat cum faniabitur, & cum elt locus occul- tus,tunceius apertto fit lara, & fiaccidit in nafo,tunc j>- forabimus eum ^qualem fecundum quantitatem longi- tudinis nafi,& fi fuerit prope, perforabimus perforatio- nefimili capiti lunxnoui, & conficiemus tortuofitate inferius. Si aucem accidat in mandibulis, fecabimus ei fe6tionea:quali: quoniam copofitio huiuslocieft^qua- lis,ficutilludex corporib.fenum, polt aures vero perfo- rabimus eam fcdtione a:quali, quoniam compofitioha- iusloci elt asqualis,brachia vero,& cubitos,& manus,& inguina omnia perforabimus in longitudine.Et fi fuerit ■ prope coxam,perforabimus eam perforatione rotunda. Etperforatio quidem rotuda eft, qua: apprehendit cura apprehenfione fuadelongitudine corporis,aliquid dela titudineeius,quoniamcumlocusille nonperforaturro- tunde,po(libileeft,vtaggregenturineamateri;e,&fiant fiitula?,& fimiliteretiam perforatur,quod eft propeanu, Y propterlocum humiditatis, qua: aggregatur in eo, & m lacere cofta:perforanturapenendo,in tefticulis,& virga asqualiter. Et fimusprompti (emper,vt conlutum fitco- fequens figura loci,quinto plus pocerimus fupra ipfuip. Coxa: vero,& adiutorium (ccancurlongitudine,&ob(er ua,vt non Ixdantur nerui. Et dixit, fcias quod perfora- tiodiuerfificatur(ecundum loca, & quadoeft apudocu- lum,tuncperforentur^qualiter,& inbrachijs,cruribus, cq||is,& virga,totum a:qualiter fit in longitudine, & fi- muitet' 111 laceins ventris, & dorfo, & in mguinibus, & fubaxillispenesperforarionem eam accipientemexlati tudineetiam,ne fiat in ea fintis,qui fiat filtula.Ec tefticu los,& virgam xqualiterin longitudine: &lateres,&co- italis eil{imiliter,& fi m 1111 e r ca ro, q tur e it liiper eas.In- quit quoniam propter fitum carnis, & villos lacertoru, quomam non iiimus propti nifi ad hoc,vt perforemus, nifi cum immutatione, vt noperueniatincifio,& fir lo- cusincarnationisbonus, & noncraffus. Etfitinomni di(pofitione ingenium tuumne incidasarteriam, neq-, G venam magnam exiturx,aut neruum,auc villos lacerti. Etperforado fit fecundum magnitudinem exitura:,fci- licet fi fueritparua, & currit quod in eaeft ex loco vno, ' (eca eam in loco vno: & fi fuerit magna,tuc perfora.de- inde intromitce digicum tuum indicem finiftrutn in ea, & perfora iterum eam, vbi peruenerit caput eius,deinde intromitteetiam in foratnine fecundo, &fecudum hoc donec venias fuper eam, & fi exitura: fiierit locus (ti/fi- ciens,ex quofit poffibile exire, quod eit in ea,perforabi- mus ipfam in loco illo, &fi fuerit rotunda, aut fuerit ei ftnus, ne egrediatur, quod m ea eit ex perforatione vna; perforamus etiameamin inferiori partefui induobus locis, aut tribus fecundum quantitarem quam fcis,quod omne quodaggregatur ex ea currit in hora. Inquit vbi fit exituraconiunduralis.autmembrum nobile,aut mem- brum propinquum o(I;, aut panniculo, feitinabimus in perforationeeitis antequam cofirmetureiiis maruratio, ne pus corrumpat aliquid de membro illo, & multoties cutisperforatur pforationea!iqua,autacciditdeeaali- " quid,aut polt ponatur fuper eam eruptionem faciens,vt fiteiprofundatio. Incarnanria,&conglutinantia,#C fi- gillantiainfra qua:rantur,particulaiij.capituloprimo.
De * cancra:na, & eithiomeno.
Cap. II. +Gr*it£r4'
CAncrena,& eithiomenus eft,cum apoftema fit per ducens tnembrum, in qtio eit,ad coruptionem, & mortificationem, tuncenim corrumpitur membrum, cum ad morrificationem perducicur,tuncq-, corruprum erit cum fuerit mortificatum ;corruptioemm eft muta- tio deente in non ens,& viuere viuentibuseit efte, Arift.dixit, tunc dicetur corrumpi, vel corruptum effe, cum in mortificationis (ir via; vel iam mortificatu exi- ftat, cumque in via corruptionisexiitac, quia color eius in liuidum,vel viridem incipiatmanifeilemutari,mino rar eius fenfus, ii (enfibtle fic, & in principio fit talis cor- ruptio,& mutatio a phlegmone propriedicitur cancri-
ua.

DE APOST- SANGVINEIS-. «jt
na. Cihti vero procedat,&deftruatur eiuscaro, & qua: A ximaseiparuas,vteuomaturomnisfanguiscumcaure-
iplum iequantur, & putrcfcar, & coiTodarur vfq; ad os, ' ' ... - -
dicitur afcachilos. Cum veco purrefaclio proccflenr, & peruencrit ad corruptionem perfe&am, vr iain fit mor-
lamalus,quicircundatlocuin ,& ponaturfuperlocum ipfum fcalpellatuni ,quod prolnbeat putrefaaionem ex
€+uf*'
tiricatum mebrum, & colotfitmntatusadnigrcdinem, ik. fenluseius totaliterfit delhu<5tus,dicet efthiomenus.
£rcaufacorruptionis,& mortificationis iphus mem- bri elt deihudtio complexionis,vel caliditatis naturalis, & fpiritus cius, & fuperacquifido calidiratis prxter na- turam. Cuius caufaeft duplex, intrmfeca 3 & extrinieca. Intrinfeca rat ione apoftematis, de qua elt lertno ad pi?- fens,eit duplex lcilicet ex parte ipfius apofteinatis, & ex parte erroris commifli per mcdicum ineius cura. Ex parte quidem apoftematis tripjiciter, vel quia fit ma- •gnum,& mulr.x, & craftk maten.-c de generephlegmo- n:s,quare lutfocat calorem naturalc, & fpiritumin me-
his, quardicta funt fuperlinita, vel de contrarijs in com- plexioneea, in quibus eftpi'ofundatiofoitior,ficut fari- nahordeicum lyrupo acctofo pernufla, aut cum farina fabarum,&proprie permiitacumfale. Etdehis.qua: fupetliniuntur eft, afa,femen vrtica:, & (uccus foliorum acon, vtde vnoquoque fitparsvna, florisacris-par. fe- mis. terantur cum aqua donecfiant fccundum fpiflitu- dmem rnellis; de quo hniatur manus in circuitucius, attendens menteadcorpuslaborantisintalibusauxihjs miniitrandis, vt forti, & duro, vc ruftico, fortia mini- ftres.debili vero, & molli, vtpuero, & mulieri, & viro coloris albi, & mollis carnis, mollia miniitrabis. Ecdc mcdicinis prohibentibus corrofionemeft,vtfumatur
hro,oppilando vias tranfitus eius de principalibusad ip- floris jeiis, mellis, & aluminis, ana partes xqualcs, & iurn prohibeat illum venirc adeum -j velquiafumalje liniatur cum eis;prohibet cnim eas,& facit cadere, marcriar putridx putrefcentis,velvlcerantisdegenere g quodputrefa£tumeit;&feruatid,quodfcquituripfum
Demra ta-
iT*V4,
herpetis,vel venenofedc genercanthracis,vclignisper- iici j velquia fit multa: ,& mala: fimul,degenetephlcg- moniseryfipelati, & formics vkcrauua:,cancri, & le- prar. Ex parte vero erroris medici in cura,licet ad extnn iecam caufam pertincat multipliciter, velquiain pnn- cipiofortiora ap.;cruiticaminiftrauit, & fngidioraqua oportuit,& diutius,quare caliditatem naturalem,& fpi- rinim extinxit in illo, vt fupra in generali capitulo dittu cit ,vel quia effuderit oleum m vlceribus profundi s, qua- re fordidatur caro, & purrefit, vel quia putrefa&iua, & ianiatiuafornadiutius miniftrauent: necno, & (anicm m membro diutiuspermiierit quam oportuerif, vel qa corrofiua impofuerit in ipfum lam vlceratum,caufa cor rofionis carnis mal .t addits, & diu permapferit, vel plufquam oportet, aut abique caufa.vt quia voluerit do- iorem in membro augerecaufacxtirpationis pccunia:, aut quando medici irrationabiliter agunr, & vltra ftatu- tumeis pretiumplus exiguntivclquiali»aturam magis ftrictam quam oportuerit, fecerit, propriecum fteletis, quare oppilatisvijsprohibeturcalor,& fpiritustranfi- read membrum .Caufaexterioreftfrigiditasaeris ,com- plens^ncifio,vel percuftio,cafus, morfus vonenoforum animaliam,vinum fumptum calidum ,vel fua proprie- tate corrumpens,cum auxiliaproprie nonfuerintmi- niftrata,& hxcomniafunt manifelia.
Curacanctxnx,&efthiomeni. Iamdidiveitinpra:- ccdenti capitulo quahter prohibeatur apoftema, & cor- ruptio merrtbn ne fiat,nu nc dicere volumus qualiter cu acciderir, fit curanda Sciendum autem,quod cancr^n? inprincipio eftcura poilibi!is,cum veroproceffent,vt perueniat ad afcachilos, non certa eft fpes falutis; decli- nu enim plusad corruptionem, vel mortem, quam ad viram Galc .vero exemplificauit in corruptione fangui- nis,loquensin vino, quodcorrumpiturdicens. Cum crgo fanguini corruptio contingit, ldem ti t, quod in vi- 110 folet fieri, quia cum vinura m acetum folet mutari,
Si autem pertranfeat diipofnio difpofitionem apoftcma tis, & diipofitionem corporis eius, vel coloris, & inci- piat deuenirein molliriem membrum,& humettetur parumper, tuncha-ccft inccptioeiusin putre adione. Quare oportet, vtpuluerizetur fuperiplumarifto. ro- tun.& gatlse,anaiqualisparris,&exiccentur:euam tra- gacan.&colcothariuntbona,&propriecum ace.& fo- lijs nuc.ipfum chalcanthum rub.pujuerizartim lolam, tk. fimulcucumetafi. & fuccuseiusepithcmatus.
Secunda res compietur: quod fipars carnis incipit cOrrumpi,vtiam perueneritadafehachilos,incideeam, aiu faceam fortiorem illis. Cumque fecens caderecar- nem, fac currere cum buryro, vel quz infiafduce Chriito)dicemus ponendo dcfuper,deinde fac cadere efcaram, & non ceffes,donec peruenias ad carncm iua. Et cum mcmbrumtotum quafi putrefactum eft, vrfit fadlum efthiomcnum ,oportet, quod incidatur, ne cor- rttptio tranfeatad vicinum. Inquitenim Gal quod tan- gituraputrido putrefir.Cumqueinciderisillud,vel per- temcius,oporretvtexerceas rem terriam,prohibendo . nefpargatur adhuc put refadtio, & corrnptio. Comple- tur enim cum cauterizatione partis, vel membri rema- ncntis cum igne, autcum pharmaciscaufticis ,& adu- rentibus, & proprie in membris facile fiifcipientibus putrefadtionem propter fuam calidiratem ,& quiafu- perfluitates calida: approximentureis,vtteiticu!us, & anus, efficit enim cauterizatio,iuuamentu quod Abuh. oftendit cum mquit. Cauterizatio cft mcdicamen valde vtile ad refoluendum materias corruptas in membro repertas,& ad prohibendum, ne corruprio fpargatur, & ad confortandtim membrum,cuiuscompiexionem vo- lumus re&ificare, & ad reftringendum fanguinis flu- xum ,quibus hic omnibus indigemus. Cumergocau- tcrizatione fitefchara fa<5ta in loco, oporrct vt ficagas, quod efchara cadat cito,complcbisautcmlllud mini- itrando,& defuper ponendo panemcum hydromelle
ff**.
& in pertcCtum acetum pcruenerit, nonpoteft in vinti q codtum,aut cumfarinahordei, velcum eo mifcercfer
amplius redigi, quod fi parum tnutetur, & non ad acre- dineducatur, vt plurimu ad natura vini verntur. Idem incorreptionefanguinis,&membri eftintelligere.
Curaveroomnem eius comprehendensdifpofidone eft quinqueres. Primaeftpurrefactionem prohibens. Secundaeft putrefadtuinabfcindens. Terriaeft prohi- bensnc putrefadio fpargatur vtterius. Quartaeftcor- rigens accideiuia. Quintaefttegimen. Prirr.acomple- tur hoc modo,quiacum videbis colorem membri apo- fteniati,&propriein apoftematephlegmonico magno altcran, & permurariad liuidum, quia m via putrefa- ^tionis, & corrofionis exiftat, tuncoportetvt fubuenias cum eo, quod fi proprierate, & complexione adiuuante prohibeat eius putreta6tionem,qualis cft bolus armena, terra figiliata cum aceto linita lupra ipium. Si vero lllud non fufticit, no inuenics excufarionem,quin facias fcal- pellationem profundam diueriorum modorum m lo- cis,velponas fanguifug^s,& phlebetomesvenaspro-
mentum, & qutecumque ad fuppurationem funt aptif- fima, idonca fibi ad decifionem aduftionunr, & panis exapio tritus,&bafilicon tritum corrumpit,& fedat vftiones ab humidis. Etex fimplicibus,vt ireos radix cu mel'e,vel panici farina, vel ariit. vel acorus in duris cor- ponbus,in mollibus vero iufficit butyrum, veloroboru fannacum melle. Cumq;ceciderint vftiones,&efcarg, carno(entur,& conglutinentur finalirer, dequibusdicc!- tur in fequenri particula(fi Deus annuat.)
Accidcntium verocorrc6tioeft, vtcum magnificari appareat apoftemaincircuitu putrcfa<3:i,uinccornga- tur,&fuccurratur cum emplaftrocx fauich hordei cum fucco hyofcyami albi, verum non proxTinetur iiipra partem putrefadtam, fed in circuitu eius, vt ab illa re- pellat.
Regimen vero eft,vt regatur cum frigidis , & fk> cis, & alijs prohibcntibus putrefadtionem,qualia fufit acetofa, acetum, & falita,&amara, cumexeis fiant
pilui$,

»i« i 1
FRANC- DE PEDEMONT-
pilula;, & fumantur quolibet die ex eis.iij. ctlm his, qux mundificant a piopriccacc, vt elteinnamomum, xylo- aloejiSclimilia.
De moro, & medicinis eius. Cap. ij.
MOrum eft apoltemamolle ex carneadditaacci- dens carne rara, & plurimum in ea, qux in ano, vulua,& capite viroi,& quandoquceft effundens hutni ditatem rubeam ad modum aquofi, & quandoq-,eft lal- uum, &quandoq; eft magnum, & dolotofum. Et cura faluieftcum atpcrfione puiueris corticum granati ace- tofi. Eius vero quod eft malignum curatio eiuseil cum fedantihus doloi;em ex corroiiuispharmacis, deinde cti glutinofis. Et dccoitio ficus, & propne allium confert. ci, & fel afini fylueftris eradicat ipium.
S V M M JL
II.
TarticuLi. fecutidx 7 fc£lioms fecund<g,& efl de medicinis apojiematum cbolcncorum, & miftorum, &c.
SEquiturfumma fecunda particul^fecunds,quxeft de medicinis apoftematum cho!ericoium,& nufto- rum continens cap.mj.
De eryfipelate. Cap. i. fol. i {i
Deformica. Cap.z. 1^5
De herpete. Cap.5. 155
De phlegmone eryfipeiatode,&altjsex fanguine commiftis, & choJera. Cap.4.
De eryfipelatc. Cap. 1.
try/tipci* T7 Ryfipelas eft apoftema cholericnm ex choleraxan- guct. tha naturaliter fe habente extradra de corpore hepa-
^ tis,&cyftife lisadcutem, ibiquecolle^aproptercraifi- ™ tiem, &multnudinem, ac denfitatem cutis. Quare in tumorem eleuatur, & fupercalefcit in phlegmonis mo- dutn. Conuenit enim, & differt ab ipfo: conuenitquide in tumore,& caliditatej vtrobique enim tumor, & calor eft: differt autem ab ipfo in quanto ipiorum, inphleg- mone tumor maior eft, calor vero minor, in eryfipelate verotumor minor,& calormaior,fiueacutior. Etdiffe runt etiam in materia, quia 111 phlegmone mareria ian- guiniseft, in eryfipelate vero choleta. In lccoetiam, na in phlegmone fanguinis materia 111 fubcutancts parti bus eft,vt in carne, & muiculis, in er vfipelate vero cho- lefain cute eft cholerica, calidaenim, & (ubtilis eft cu c6fiftentia,quareimpul(amoueturdeiui naturaad par- tes circumferentiales corporisapte, & pertranfiens car- nes,& raras particulas corporis deuenit ad vltimam cu- tem,quamcum non poflit pertranfirefadlam di nfam, vel quia craflitiem aliquam acquifiuit,colligiturin ea,& facitapoftema. Si enim fubtilis eiret,& curis rara,vr in corporenaturaliter iehabenteexiiht, pertranfiret vtiq-, ipfam, & confpirando inienfibiliterefflueret de corpo- re, vel(enfibilitercumfudore,quemadmodum (ecundu vnamquamque diem vidimus,& proprie in balneatoru abfteriis fudoribus color flauus apparet, qualis cholerac eft. Dtfferuntquoque inaccidettbus,incolorecutis ru- beus eft, & cutis de fe illarla cum puifu; tn eryfipelate ve ro flauus,vel mixtus ex flauo, & xathino,fme pulfu, vel cum minori, & quidem cum ipfacholera ditnifit tnem- brum,quod eft fuper eam, cutem excoriat: & cum tem- pore ad profundum vadit,vtvlcerettotam cutem vfque Htrpts id. ac j fuppofitam carnem, vt hsc tota difpofitio eryfipela- ris varietur,duplicem habens differentiam, feu fpeciem, quia vel fine vlcere, vel cum vlcere fiens,primam Gale. herpetem nominauit, fecundam herpetem efthiome- num,vtinnuit ad Glauconem, licet videaturexdido cap. quod cum vlceie fit, & afcachilos, item pulajs dl
E fymptoma magis phlegtnonis , etenim in profundu fit» vbi arteria fit, eryfipelas vero in cute vbi arteria no eil, licet tpfaorificium ramufculorutn eiusattingat, eryfipe las quoqtie rndicia habet, ex locoin quo incipit. Si entm incipiat a lepore nafi, & eft vtplurimum, augmentat"', & expanditur in facie tota, & capite,& eft minus malu, & quandoque mcipir a ftridtura oihs, & fub cute, & eft matus malum. Ex quibus caute, & figna erylipelatis funtmanifefta.
Cura eiuseft.iiij. res. Abfciflio antecedentis caufa: „ euacuario caufe mfluxa:,& incuneata: in poris cutis, corredlio accidentium, & regiminis ordinatio in fimili- -tudinephlegmonis. Quemadmodum enim phlegmoni eryiipela conuenit,&dtffert,eodem modo in cura_j conuenitei, & differt. Conuenitquidem ineuacuatio- ne,& infrigtdatione, eo q? vtrobique tumor in cauia eft. Differt vero in qiiantitate euacuationts, & infrigidatio- nts,ficutin quanto differebanttumoris,& calons•,in P phlegmoneenim quiatumoriuperatcalorem, intentio quoqtie euacuandi prjeualebir lnfrigidandi inrenrionr, in eryiipelate vero mfrigidandi intentio prxualebit, leu fuperabit euacuandi intentionem , & quia matena m- fluens, & antecedens in eryfipelateerat cholerapura,in phlegmonelaRguispurus, velparum miftus,totius eua- cuatto m eryfipeiare cholera, quemadmodum in phleg- mone torius euacuatio fanguinis.
Coniplebitur autem cholagogo aliquo,ficur in phieg moneeuacuatioianguiniscum phlebotomia. Etfiqui- dem pauca fit paflio,iufhciercly.fter cum acri •, no cnim conuentt in tali phlebotomia. Cum enim fanguis fir fre Dc num eholeri vbi non fuperabundar, fi euacuetur,choIe ra fiet effra:nis, vnde Gale. infelicesex choiera non funt phlebotomandt, quod fi t holera iuperabundet,prxniit- tenda eft phleboromia, fed non minoratiua-
Euacuatio vero apoftematis, ieu partis ervfipelar^ du pliciter completur,pnmo per apocrultica,&' repeilentia ad parriculas alias, (ccundo per.diaphoretica, & quia 116 G quanritatecontnftat particuiam,& amagnirudinedefi- cerefacir,abeoqucTd iecundum naturam vtphlegnion, fedqualitare, & mflammatione magis infrigtdantibus reperciiliitfts apocrufticis fortioribus indigebit^quam phlegmon. Etquidem talibus non periculoium eit vn, cum re[)ellant de ignobilibusexterioribus adinreriora nobilta,nifi totius euacuatio pra;cefiiflet,quemadmodu in phlcgrnone; nec quoque fine ea 1 epulfio marena- bo- no modo fieri poflet per illa ad circuinadiacentes parri- culas, & totum corpus, nec diaphcrefisetiam. Inquit enim Gal.plemim exi ftenscorjsus non recipit quod nn- pellirur,& fiaggrtfli fucrimus/rahemus per calorcm amplius m partem, quam diaphorefim faciamus.
Ad ha;c vtraquecopiplerida , &euitandum periculu repulfionis ad principalia, & ad complendam operatio- nem reperculhonum,& diaphoreticorum quoqueap- proximandorum particulx adeuacuationemcaufeco- lundira - apoftematis incuneatas incapra:mitrendum eft in eryfipelate cholagcgum ad euacuationem lotius, ii- cut,& phleboromiain phlcgmoneidetndeadeuaeuatio nem partisaccedere, & cholerarin cute colleccx. Et pri- mocumrcperctriiiuisamphonbus, & fortionbus,qu£e in phlegmonediximus,qualialiintladuccE,femperui- ux, portulaca;,lenticulxaqus,mucil&gines,plylli),hyo- fchyamus, & virga paftons emplaftrata,& fiinilia, & cutn fubftantiaaccepta, vel cum fuccisearum iuperpo- fira,&aqua frigidainfufa, quam Hippocratesin aplio- rifm. commendauit in non vulnerata, & tandiu donec rranfmutatio fiat coloris •, cerciflime eniminuemes ery- fipeias curatas cum talibus-, repellut enim, quod influit, & eryiipelatiscauia fit: &fimul inflarnmationem extin guunt, fedant dolorem paruculae,qui trahendoinflu- xionem cholerxadiuuat, vt eryfipehc pr.xftet augmen- tum, & ficervfipclam prohibenc. Erquoque,quodin parrtcula continetur eciam cum appropinquanres ex- peliant particulas proprer lpiius fubtilitatem curatam lam faihecryfipels auxiitacxUiit.
Secundo
H

DE APOST-
Sccudo fi atiquid in parte adhuc remanferit fua craf- fitie repelli non valens, expedit quando feruor iam eius abieritaddiaphoteticadeuenire auxilia, qualia funt tem perata in caliditat?,& humiditate,& medicamine, & ca tr.ufmtii. taplafmate * eis; ^Srel calida hordeacea farina, & croco, vel chondro, vel alio, adhuc enim fecundum vtrumque modum coferunt iicut pra;dicb.,nam m eo, quod fedant dolorem,'Sc etiam caliditatem remittunt, augmentatio- fiem ery/ipela: fieri prohibent; inquatum vero quod iam influxum refoluut, lanant quod iam eryfipelatis fa&um eft , &ficpra:aiiiofunt fimul, &cura jnecexpeditad fanationem eius procedere; in eryfipelate enim ianies mala eft,vr Hippo.dixit in aphoriimis.
Correttio veroaccidetium,faiicet doloris,&inflam- mationis expra;dictis eft nota. Vlcerationes vero ipfius corriges prafcanticans emplaftrandohordeaceamfari- nam, deindeipfum,&excoriationem cum vnguentcal- ho de ceruffii, quod in noftro antidotario didtum eft, & eft vnguentum ferifcinum.
Regiminisordinatioeft, vt conuertatur regimenin ©mnib.rebus no naturalibus adfrigidum, & humidum, qu.c fupra in cura febnum nota elt. Medicina Abuh.ad excoriationein eryfipelatis. fcoria plumbi in vino ponti- co bulliat cum ficlx folijs, & cum eo euaporetur,deinde curetur cum eo,inquo eft refolutiofortis cum infrigida- tione,qua!eeft. i^.laxia: veterisaduftxnon lotx.drac.xv. fcoria: fetri,plumbi,ana drachixfepi caprini veteris ab- luti cumaquadrac xv.olei myrtidra.v.& vtatur. Aliud lenitiuum leuiusillo. Rec.fcoria: plumbi drac.x.fucci fi- cla:, drach.ij,oIei,& cerx quod fufficit.
De formica. Cap. 1.
T7 Ormica eft apoftema cutischolericum ex cholera tTfnmua, adufta, paruum,incipiens ficut puftula vna, vel plu- " me "' rescum punctioneadmodiimpunttionisformici,qua re didtum eft f rmicadcinde fitapoftema paruum, & ambuiat paulatim , & quandoque corrodit, & vlcerat propter craflitiem choIerjc,&fit vicus putridum,& qua- doque refoluitur cum eft fubtde; & eft veficans tantum, (eparans, & excorians, & qua'dam eius eft miliaris, eo quod habet puftulas plures, & paruas, fimiles milij, & eft fpecies formica:.
Signa quidem funt formic^, quod eft, quia incipit fi- cut puftula, & eius eflentia eft rotunda, & difpofitio, vt audiuifti, &coloreiuseit ad citrinitatemdecf.uiscum infiammationegrandihabens radicemlatam, indeeft quod nominatur milraris,
Cura formici confiftit in illis, in quibus confiftit cu- raeryiipelatis fcilicet in euacuationibus totius ,& partis cumalteratione,& inftigidatione,&reliquis.veru opor- tet,quodcholagogumeius ineuacuationevniuerfalifit ex educentibus choleram aduftam, qualis eft aqua cafei cum folliculis fenx, & fumo terri, & fimilibus,& cum additione (camonea?, fi expediat, deinde miniftrabis iu- per apoftema infrigidantia, qu£e (unt dicta in eryfipela, nififueritcorrofiua,quoniam tunchumida,licetiint iri- gidanocent, & fimiliterdiaphoretica, quareoportet vt miniftrenturea, in quibus eft ftypticitas cum frigidita- te,& caliditate parua, vt eft rubus, lingua canis, folatru, lentes, plantago, & fimilia, qua: didta funt fupra m cura carbunculi, & carbonis. ante enim purgatanonem pra:- di6tam,fi incipias infrigidare, retinebis matenam,&^_j maxime fi ftyptica fint frigida. quare corrofio poft cor- rofionem non ceflabit augeri. Et poil praedidta miniftra bis fauic hordei,& corticem granati,& rarnos vitis.cum ^^Vero termineturcorrofioiuper eam mifcebiscuiitis infrigidatiuis aliquid rnellis, aut farinx thuris cum ace- to,& aqua, qux currit ex ligno vitis humido cum aduri- tur, & ftercusouiumcuace.ficus cum axungiapotcina fuperpofira non finit eam dilatari.
Cum ergo apparetcorrofio, & vlceratio, tuncadmi- niftratrochifcosandoron cum vino ltyptico, aut aceto commixto cum fucco cucumeris afi. & fal. & fel hirci,
SANGVINEIS. 153
A &rutamcumthure, &pipernigrumcCim vrinapLieri.
Gal.autem conueniens efle dixit, vt fumatur aliquid fi- cut eft bucca extremiratis pennce, aut alia res cuius extre mitas fitacuta,qua poifibile fit degiutire forniicam, de- indepenetret formicam incircuiiueius v(q;ad profun- dum cum acuitate fua deinde eradicetur cum ea formi- mica exradice fua. Uiiusautem formica?, qua:puraeft, cura,& deiiructio eft cum inrromiixionein balnetimul- ta: aqux, quoniam nocet ei aer,demde egrediatur veioci- ter, & vngatur cum oleo rof.& aquaroi: Eiusquoq; qua: cft milians, fimilis eft huic.verum cu eius cauftico, fiuc cholagogo fit virtus pharmaci educentis phlegma ficur turbith, & educentis melancholiam ficut epithymum,
& fimiiia,quoniam necefleeft illic, & melancholiam,& phlegma choleri efle mi fta propter craflitiem eius, de- mde iumantur gailx, & frudtus tamarifci', & corricum granati, & boliar.ana, &aggregenturomniacumace- to, & aquaro(ata, miftatali miitionenc mordeanr,& li- niantur defnper cum penna, & lac dulce vehementer eft conuenienshuicxgntudini. Cumq; tranfit principium, tunc curetur cum medicinis ex capitepifcis adufto,cum vino potico, & fortius illo eft,quado exiccatio vltima nc ceflaria eft, & iiimantur folia albedorogi,& ponanrur in eis calidis, & miniftrcntur. Etfortius hoc eit, fumatur flos xris, & fulphur citnnum aduftum,& fiat ex eis lini- mentum cum vino,autaqua vitis prxdi6ta,aggrega oli- ba.cum aceto, &oleo mixtum, & linitum in pnncipio formicse aufert eam.
Deherpetc. Cap. 3.
*
CApitulum deherpetepropofitum pertradtare, ex capitulo ervfipelatis notum eft. Quod enim Hip. eryfipel.isnominauit, Gal herpetemdixit.dixit enim ad G iauconem fic.cholera xantha, cum quidem fubijpfius naturam feruans cum fanguine vbicumq; feratur corpo ris idterica paflio nominatatafuit; f olaautemextra6ta,
C &fecundum aliquam particulamftanteherpes nomina
tur. Si quidem deniq; crafla fuerit toram vicerat viq;ad Mcta i«e. fuppofitam carnem cutem, & vocat hos Hipp.herpetes efthiomenos. Si vero fubtiliorfuerit ea vero, qu£e in fup ficie fola quafi fuperuixerit,& huius generis aduftx nun
cupatione,&fineadditioneherpesnominatur,hocau- \
tem nihil aliud eft,quam eryfipelas vlcerata,vt ex didtis patet, & ex cura eius, quam ibi pofuit Gal.
Dephlegmone. Cap. 4.
SI vcroex fanguine, & xanthacholerafm naturam fe habentibus miftum fuerit rheuma, aut non in folam cutem effunditur,fed etiam fuppofitam carne tangar, no phlegmon, neq; eryfipelas folum fit, fed qua?dam miiia difpofitio ex phlegmone, & eryfipelate fimul,cumquo fuperet mixtione fanguis choleram phlegmon eryfipe- latodes dicetur, & fymptomatadominabuntur phleg- monis. Si vero choleta dominetur eryfipclas phlegmo- nodesnuncupatur, humorispra:dominantis prjepofito fempernominefubftantiuo, &fymptomata cholera?do minantur. Si veroneuterobtineat pradominium, fed a:quales appareantphlegmon, & eryfipelas mifta dicen- tur,& fymptomata erunt confufa, & permiita,nam cali dior multu phlegmone,& flauior eft videre,nec adeo,vt eryfipelati conueniens eft, & fi tetigeris facile (ubdecur- rit fanguis, & rurfus fuperfluit fubtilis fimul, & rubeus certeappares, no tamen eft doloro(us fimiliter hic phleg monifecundum vllam fpeciem phlegmonis, neq; etiam pulfationem,neq;comprefiionem, neq; tenfionem fimi- lem infert,fed eft qu?dam in eo valde moleftatio tempe- rata.Eodem modo commifta cfle rheumata poflibileeft ex cholera xatha, & phlegmate,& eryfipelas * vndimia: * commifceri, & mollem eryfipelam nominari, & fiqui- dem propter frigidum (uperfluum fclirotizata parricula fueritduta,nuncupatureryfipelas.
Curaoftenfiocurationisin taiibus fibi inuicem com- n e plicatis eritcompofita, quod vniuerfale incaufis mor- Mefua. V V bis, &

FRANC- DE PEDEMON-
fymptomatfb.femperefi,& fuprain febribusme- minimus f^ciendu; habeturautem ex cura fimplicium, vt ibi e£t di&um . Etfiquidem inxqualesin miftione fuerintappateutesfanguis^&cholera, primoadeuacua- «one totius,& antccedentes caute, & dominante (angui ncyprxmictetur phlebotomia,cholagogu veroaut phleg- magogum (equatut,econtra vero premittetur cholago- gum vel phlegmagoguin, & fequetur phlebotpmi^--. y£qualuer vero apparentibus prxmittenda tamenphle- botomia fequetur cholagogum, vel phlegmagogum;ne-
queunteSveropatientetolerarephlebotomiam propter ti
morem,vel fufpitionem, vel propteraliam caulam prx- mitterepoterischolagogum, quale fuperius in febnbus divlum efl: lcue,quod leniendo ,vellubricandoeducit choleram abfque commotione fanguinis, & tutbatione abfque molelba . Inquit enim in epidemijs Hippocr. cum autem minutio neceffaria fuerit, & ventris folutio, 2 forti medicmainciperenon debemus,neca minutione fbrti. Si enim medicma ht neceffaria fortis,vt clleborus, & violentiE medicinac - , vtquiahumorcs, vel melancho- lici cum (anguinemifti llnt, & prxmittatur, ebullitio- nem in (angume, & turbationcin indacet, ac in natttra moleltiam, quare fanguinem inflammabit, & ad turba- tionem mouebif, fiquaquefortis minutio prxmittatur vifcofitatem, & craflitiem augmentabis m cis,vel fi cho lerici finr humotes tcddetcffrxnes.
Ad h.cc autem omnia particulariaeuitanda ■ ad fum» mum in tali neceffitate eft operandum cum leuibus mi- nutionibus . Aduerfantibus enim pi\rdiClis humon- bus in feinuicem, & caufiseormn, ncutium polTibilo ell iibi multum excedere eam, qux fecudum naturam eft moderatia, vt & forti minutione, vel folutione iit opus, &maximefi ctim (anguinecholerafit excretcens.Si cr- go humores fuerint a'quales,leuis mtnutio prxmtttatur, & ft pofteaaliquidabudauerit, medicina foluatur ,quod
ii xqatles non fuerint,inprimisfuperdominanscum le-
ui medictna foluatur, donec arquentnr, poftea mtijuan- tur,fed fiqui dcm ieuis medicina non fufficiat,vt quta liu morescrafli, & vifcofi valdc,&in remotis pofiti parti- bus,&^_,jprofundis,exaliquo regimine diftindli multi- plicata, a fanguine prxmittenda erttfolutioleuis,& mi- noratiua cum reiteratione, cum iuuamentum afferatur abfcy, tiocumento prardiilo'. violenta vero medicina n °- cumentumprxdidtum faciet, quod eft maius itiuamen-i to,fi quod indicer. Secundo ad euacuationcm particula- remapoftematis, & caufas aggregars in eo oportet acce- dere,& primocum repercuffiuis frigidisfortioribus, fi ervfipelatodcs fuerit phlegmon, quam i:i folo phlegliio- ne fecundum plus,& minus,vel mediocriter,prouc cho- ler.e dtuerfa miftioexigebat,nectamen forrion'bus,iicut m eryfipelate,certa,prouocabutenim in t xli dif otinone cutem particulgin nigredmem, veiliuoiem,& in fcliro- fim apofterna, adeoq>chalaftica, & cataplafmatafalu-
E conrrariam permutata, quod liuor ei fuperacquifirus» vel nigredo declarat. Regimeninter illa mediumob- tinebit aqualeintcrextrema, yelad vnumeorum, vel altud declinandum.
tem minimeperficiunt,quare rationabilis eit, vtforno. ribus partim vraris, & prius ab infrigidatione ccifes, qua repercu/Trm particula poft occupet nigredo calore inna- * ecitmit. toinfrigidato in ea. CefTince vetoebuUitione cataplal- ycUmats- rnareoportetparticulam cum hordeipolline, ideft fari- ixa hordei,& feminis lini, & anethi, & fcenug. Et fi * vn- dimix mifta fueritery(ipeias, vt * vndimiofa, feu mol- lis dicatur, miniltrandaerunt in principio a"-ocruftica, minus frigida; magis veroftyptica, & remifln,&magis calida, & ftyptica, qtialiaex dictis fupra, & dicendis in cura vndimia: fcies componere. Tertiovero ad corre- 6tionemaccidcntiu ,& fiexfuperfluitateinfrigidationis liuor, velnigredoin particula apparuerit, fomentabis curn aqua marina, vel dulci calida,aqua; dccoctionis cha mrmeli.abfynthij, & reltqtiorum cofortare babentium calorem in membro. Etdeindefiexpediatfcarificabis, deindccaraplafmabis luto figiliato, & armeno, curn a- ceto, & calidaaqua,vtiupra pluries diilum eft; fuperca- lefictionem enim cxtali difpofitione particul.e inrrigi- dareexpeditnon calefacere,no tarnenfiex repercufliuo- lum fuperflua approxrmatione fucrit in difpofltionem
S V M M JL
111.
TarticuU fecunda fcUionisfecmdt2,de medicinis apo- Slematum fhlegmaticorum,&eorum, qu<s illms generis illa fequmtur.
SEquitur fumma tertia, particula; fecunda',fecH-1nis fecunda;, qua: eft de medicinis apollematum phleg- maticorum, & iHorum, qtuf illorum generis funt,& illa fcquuntur contmens. Cap.9.
De*vndimia, & eftapoftemaphlegmaticum mol- u.
le. Cap. 1. fol. ijj
Dc * fcirrho, & efl apoftema fcirrhoticum durum. ,/a,tU., p Cap. 1. 15-4
De fcirrho fplenis. Cap. 3. 1^4
De fcirrho hepatis. Cap. 4. 1 ^4
Deglandulis, & fimilibusalijs quarillius generis
funt,&puftulisg!anduiofis. Cap. f. 1 <4
Denodis. Cap. 6. 1^4
De apoftemate ventofo,quod inflatio dicitur.Cap.7. 1 $ > De apofiemate aquofo. Cap. 8. r j
De dubellati frigidis comprehendentibus humo- res vifcofos, & gypfeos,& laptdeos,& capillares,
& arenofos, & aiios. Cap. <j. j j
De vndimia, & eft apoftema phlegmeticum, molle. Cap. 1.
VNdimia cft tumor phlegmaticus albus,rnolIis,fti" gidus, & indolorolus. Eftautem vnus,qm in hy- dropicorum,& phthificorum pedibus accidere Kepc fo- let totiuscorporiscacocfaymia,& complexionefidta,& hic tahsiucorporibusrtimor nonapoftemafit, dequo hic loquitur,fcd quoddam fymptoma confequcns argn- tudines didtas,qui didtus eft cachexi a,alius diftus elt tu- mor apoltemolus per fe veniens, & morbus exiitens/li- 6tus eft vndimia,& eft apoftema lapfum. •
Caufacuiusduplexeft,interior,& exterior. Inrerior vndimiofi apoftematis elt fuperfluxLis phlegmatici hu- moiis in paniculaaliquam excxtrcmitatib.corporis,vc neruos, panniculos, & iundturas. penes eius diuerfimta variatur, & quanto craflior humor eft, tanto ad duririe, & ftiguseft magisdecliue;licetabapofternatib. mclan- cholici s diflerar,pp paucitarem duritiei,er offufcationis.
Caufavero vndimiofa:difpo/itionis,& cachexic, qus: illaru argritudinum eftfvmptomaplurimum eft vapor phlegmaticus cleuatusab ea, & nutritiuis membns, & quantoeftlitbriIior,&magismarcida mareria mollifi- catio eius eft vehementior,ac imprcffio digitorum cutn penetrationcfacilior. Caufaveroexterior eftpercuflio, cafiis, &fimiliaartrahentiaadlocum phlegmajlicetil- H lud fit paruiim, & tunc non euacuatur dolore,exqui- bus ligna diftindtiua vniufcuiufque funt manifefta.
Cura. Illa vero qui fymptomaeft nullam pr.Tcipuam ouracionem habent,cu dcpencleac cius cura, ex cura illo- rum. tius ramen tumor fi fupercrefcat,licet in prima \c- ftione fit didta, cum de medicinis igritudinum loque- bamur, hic tamen bteuicer dicatur. fitautem frittionc fiilaperoxyrhodiniim,acquandoperoleum, & lal, vel falis cuiii oxyrhodino.
Curavero vndimia', qu.xeftapoftema , dequaprx- fens eft fermo, ett quatuorres, prima eftabfciiiio ante- cedentis caufx. fecunda clt cutatio apoftcmatis, fcii cua- ctiatio coniun6tx caufe collette in eo,terda eft rcgimen» &eft abicmdens caufam pnmuiiiam. quarta elt acci- (ientium corretfrio.Pnmamcomplcnteuacuatio phleg- matis, & redtificatio rnalx complexionis frigidx, & humidx, ac confortatio membrorum nutrinuorum, & digeftionis ipfbrum, & llludfircum enematibus acn- bus, vomitibus, & pharmacis phlcgtnagogis, qux liota
funt, &

E APOST- PIILEGMATICrj.
funr,& (impltcia, ficcompofita, & cum ryriipisj& con- & fcttionibus,& i .lijsantidocis reftificantibas, & confor- tacib.excle6i:arijs,cerorarijs,&: emplaliris,(eriofim enar- sratis in antid.no ftro;ha:c enim vtriq; vndimias funt com munia. Secundam recomplent repercufiioln principio fiente apolVemate cu eo quodaggregat,eXiccanonem, & ftypcicitarem,& refoludonem, quale eft fpogia noua,veI antiqua,auc peciaduplicara,ftupa,vel filtru beneabluta, cum aqua madefaita modicu aceti habente; facit enim quadoq; huiufmodi fifterepallione. Et memithe folum, vel cu quibufdamexiccatib. calidis, & fuccus myrtareft bonus,& proprie cum ex eo conficiantur medicin^ poft. Si verodefifterenon fecerit, fedaugeaturplusde aceto #mcompiexionem mifcereoportet, comenfuratam ta- men,vt in rnollib.corporibus fitaquofius,in duris,& ro- buftis fortius. Quod (i per primas opsrationes non iuue- tur, veneritq; xgntudo ad ftaru; perueniaturcum ipfo ad «gritudinis nnem,& cumipfo (o!o,vel cum aliquo refo-. lutiuo oleo, fpogiam ip(am,velcum fale nitro,& lixiuio, aut beruali ex cineribus vitis, vel licis, fici, & fimilium; Velaqua calcis,quxeftfortior,confert applicare. Adhuc vero non delitefcente hoc auxilio, fpongiam cum nitro, aut alumine fulphure,vel caice,vel fulphure adufto con- fortatam fuperapplicareeftbonum. Ei^ortexcirricum aquacauliseft rnirabilis.oportetautem^ongiam ,pan- num, vel filtrum, effe fpatiofum, vt omnia latera copre- hendar,nedeclinetadaltetum locum materia,fi non f m aliquam extremitatumhoctalefiat vndimiaticum apo- itema, veliundtura, fuperligationeabinferiorib partib. incipienri,& fuperius terminarefuperimmiflionecom- prehendere vniuerfam, quemadmodum in fraituris fa- cimus •, intetio enim curationis in huiufmodi paffionib. mifta e(t,h?c quide diaphorar^ de materia eorum,h<jc ne ro fubftantiam eorum conftringere. Si ergo quis cu prf- ididtis non fiftat, & fortiora pharmaca, qux miftam ha- bent virtutem ex prajdi&is virtutib. fuppone, quib.Gal.
cftvfusinchronicantevndimiofotumoreperungenso-
leo particulam, deinde fuperponens fpongiam exlixi- C uio, conltnngenfq; violentius viditpafiionem curatam perfeite, non adhuchabens intentionem mifcibilium virtutum,(ed ad diaphoreticum, & incifiuum declinan- tem, quod intelligiturin chronicantibus fere omnibus, fciuit perticerc. Cu mq; apoftema talein membro neruo- fo faerit, fpi(To,aur ligameto,aut chorda, mifceaturcum Inedicinis praedidtis, quod incidat cum leni ficatione:por rofi mollities in apoftematibus pwgnantium accidat fnbiungarurfummirascannXjdequafiunt fcopa- in ace- to, & ponatur defuper. Et melius eft illud quod fit poft conmtionem ex chimolea cum aceto,& anethum. Iit de embrochis eft decoctio caulis,& anethi,& decoitio cor- ticum citri. Etde expertiseft inuolui poft huiufmodiin folijscaulium tubeorum, & ipfos aflatos comedere.
Regimen autem fit ad ficcitatem decliue cum calidi- tate reloluente, quale e(t didtum in cura malx coplexio- nis ftomachi,humid? hepatis, & cachexix.
Accidennuautemcorre6tioeftdoloris,& maximefi j) ex caufaexteriori peruenerit, cu fuperapplicationehyflo pi humidx ,& vini cocti, & cerotarijs ex oleisanodynis <u chamsemelo,anethino,f§nug.& (em.lini. Et cum em fcrochatione ex vinonigroltyptico. Etpoftilludmini- ftratio cu cinere, & fimilibus, & cum epithematibus,ex quib.bonueft vt fumaturlitium ,& myrrha, cyperum, aloes, &crocus,&acacia, & boluarmenum parum,& conficiantur cu aceto. Et cum dolor anteceffei it,fuman- tur fordes balnei, & bulliat cu vino, & aqua, & infpiffe- tur cii calce,que ponatur in ea,donec fiat (icut maffa mel lis,& liniatur.Etiterum linianturlocacuoleo,& fuper- ponatur fpongia.aut lana imbibita aceto,& fuperligetur fortiter,& medicamen de fermento eft iuuatiuum.
Etde his,qu£funtiuuameti mirabilis funtfolialilij,te rantur,& expntnantur,& fuperponatur. Etfimiliter alu- xnen,& litium contrita cum aceto,&aquacineris. Et de epithematibus fortis iuuamenti elt ftercus vaccinum,& oJibanu .n, Sc ftyrax,& calamus aromaticus, 3c vfnea,&
I54
fpica, abfynthium,&alix confimiles fimpliccs,&com» pofitx in noftroantidotario didta:.
De fcirrho, & eft apoftema fcirrhoticum durum. Cap. 1.
APoftema durii, & duriries, feu fdrrhos eft tumoi indolorofus,non tamen omnino,nifi pai ticula in- (enfibilis fit omnino, vt concatenationes txiftunt, 6^ glandulx,offa, & cartilagines; fienim particulafenfi- bilis eft, vt chordx,nerui,& iundtura; lacerti, & fimilia, durus tumor, talis non erit omnino infenfibilis. fi enim omnino deinde infenfibilis effet, omnino infanabilis fo- ret, fed quia eft difficile fenfibilis, & fecundum hoc dif- ficile fanabiliserit. Eftautem difficilefanabiliscum_j fiat ab humore vifcofo , & craffo difficile relolubili a particulis, in quibus emplaftratus exiftit. Aliquando quidem moxaprincipiotaleexiftit, &paulatim auge- tur,& elt me!ancholicum-,plurimum vero a ftolido mo- dico coftrmtur apocrufticis,veldiaphoreticis pharmacis incompetenterapproximatisphkgmonofo, vel* vndi- » adtm* miofo apoltemati, vt fuperius didtum eft, quibus ma- nifeftam diminutionem operantibus tempore breui fpe rabitdetalicuratione, vereignorans,quoniam reliquia pafiionis infanabilis fiet. diaphoretica enim fubtili par- te humoris,& humidareliqua exiccata,!apidea fiet. Etr enim generatio lapidis,qui m iundturis,ex hurnore craf- fo eft, & vifcofo, non paulatim euaporato, fed repente_> fimul exiccato, & violenter* chalaftico. Ita vero, * ,aUjli;a- in rentbuslapides generabuntur, adufto in eishumore "• craffo, & vifcofo. Propterea igi tur in fcirrhofis, ideft durisdifpofitionibus,nullum eorum.qux fortiter ca- lefiunt, vel deficcant pharmacum ad curam congruum eft, fed qux caliditatem habenttepidam potentemeua- porare, vt neque multam, neque omnino minimam,fed lufficientem mollificare(uperexcellens enim humidti, non omninodiaphorat;modicam vero habenshumidi^ tatem exiccat fortius, quam conueniat, vel mfufficien- terremollit. - ; S
Cura.itaqueinfenfibilis cura eft tres res.&proprie Dt Cltr , z N eius qui eft a medico generatus. Primaeft mundificatio corpotis ab humore phlegmatico, fanguineo, vel chole- rico, vel melancholico, apto facere augeri argiitudmem, completur verocum his, qux funt nota. Secundaelt curatio exiturx, feu tumoris fcirrhofi, completur autem mollificatione, &ipfius refolutione. Complentur ve- ro ambs quandoque fimul miftis eifdem pharmacis j quandoquediftindtis, fimul quidem, vtfimplicibus, vel compofitis, diuerfis tamenfecundum fortitudinem, & debilitatem, (ecundum diuerfitatem infirmj, & mem- bri naturam.fimplicibus,vtputameduliis,exquib. me- lior eft ceruina, & vitulina, & adipibus,de quibus in ter volucresanferinamelior, intergrefiibilia,afinina, dein- deanferina,etgallinacea.Etfimiliterex rapacib .auibuSj & vulturis,& falconis. Et ex quadrupedib.fylueftribus, & rapacibus, vt vulpina, leonina, vrfina,& leopardina, & taurina,caprina vero pinguior eft,et ficcior ,& magis, qua: hircina, &proindehuiufmodi difpofitionibusim conuenientior, & adhuc vero cum his ammoniacum, & thymiama,& bdellium alterutrum, & maximehirci num inquantum vtiq; huiufmodi eft,& maftix,& ftyraX humida, & ficca; & mucilagines adhuc, vt foenugreci, fem. lini, radicumfalicum,&radicumaltha:^,ovnnia praedi&a mollificant multum cum refolutione pauca. Compofita(unt,quxexhiscomponuntur, &ea, qus ex ceratis, & electanjs in antidotaric» noftro (unt fcnpta. DiftinCtis vero, vr humidis, & diaphoreticis alternatim miniftratis. Sintautem exleptomerispartibus, molli- ficantia humida, & maximeinparticuJis denfis exiften- te fcirrlio; proptereainneruis, concatenationibus, & colligationibus, vifum eft mihi melius ipfis mollifican- tibus quid immifcere mcifiuum (ubtilis fubftantia:,quai- leeftacetum, & maximein medio mollificantium, & diaphoreticantium. ficautem paucum,& parum mini- Mefit&. V V z ftratum,

FRANC- DE PEDEMONT.
K*td.
* Jltrrh*.
ffratum,quoma neraofis nocer, nifi fint carnofa,& rara, vthepar,& fplen.Ec quidera ordofitralis,vrpra:mirran tur fomentationes,euaporationes particuii ex aquis de- codtionis herbarum radicum, & feminum pr^didtorum cum folijs, malua,& meliloto, bracha vrfina,anecho re- centi,& radicum cucumeris afinini,& fimilium;cum o- leis,quod eftmelius. Sint aiitcm ex fubtiirous,potcribus penetrareinprofundum,molliticancibuscum refolutio- nequadarn,vteftoleumantiquum fimplex, oleumdeal channa,de lilio, de ladano, deftyrace,& fambucino, & caricis pinguibus,& de alcherua, & in fambucir.o quide cft melius de refolucione,&mollificationeacqualicer.De inde inunctiones ex prardidtis adipibus, & medullis; de- inde lapidem marchafiram , vel molarem ignuum ha- bere, &(upercffundereacetuacerrimum, vc fcirrhoti- zatumcholera euaporetur cum eo , deinceps applicen- turdiaphoreticapharmaca,fimplicia, &compofita__>, cxgammi, Oc pinguedinibusprxdiftinCtis, & alijs dia- phoreticis appropriacis. optimum autem elt ammonia- cum pec acetum di(Tolutum,mollificato fcirrho, iufficit autcm eo fecundum vnum, vel duos dies vtences redire ad mollificantiarurfus,quib plurimisdiebusvtenreso- porcet fitiam luperapponere,deinde rediread pharmacu exammomaco, velopopanaco,&exbonis, quxcil fxx feminum,& fa:x aceti,& bulliant bene, & ef?undarur (u- per eas ammoniacum. Aliud fumacur ftercus afini, & ra dixeui(ci,&ftyrax,&fiatlinimccum cum eis,& fortius cft,quod ficcu radice cucumeris, vel bryonix, ve! alrhx^ deco<Sis,& milfiscum pinguedme,&cx radicedragon- te?,qu^ eft fortioris refolutionis.-fiiicaucem ei mifta mol Iificantia didta, & cheyn, & proprie de radiceeius ficca cumacecoemplaftrara curatapoftematadura petrifica- ta. Tertia res complerur regimine,fit aucem humectaci- uo fupra noro,& proprieex radice althx^ cum adipe de- fecca decodta, & extenuatiuo,feu exiccatiuo mifta fecun du rempota variatum,vc tempore mollificationisad hu- mectationc tendac, tepore vero refolutionis,ad ficcitacc.
De * fcirrho fplenis. Cap. $.
CVra fcirrhi didla, eft cnraeiusinquantu fcirrhu?, & proutconfimilis membri eft. Curam vero eius, prout officialis membri eft,nunc placet dicere, exiftenti- bus inquam quibufdam organicis maxime aptis (cir- rhari membris,alteroquidem propter lutofam fubftan- tiam craffam, & denfam coagulances tranficus eius, & vias, vc hepace: alceroproptercrafliciem cibi,quo nucri tur,vt fplene, altero propcer vtrumque,vt renibus,de cit ra (cirrhi ineorum vnoquoque dicendum , quod breui- ter gratiaindicationis fumendxanaturaparticulx, licet latius fuperius funr.
Splenisitaquefcirrhofisprxdiclistrib. reb. perficitur eura fortitudine tamen differenribus,& loco; pharmaca enim incidetiacum remolliendo,&diaphorando,opor- tet effe fortiora pridtftiscumfplenea toleretintriftan- tcr,& non exterius miniftrara, fedetiam intcnus.
Sintqueinteriusminiftrara:exappropriatis, vtconex capparis,cadix fcolopendna:, & tamarifci radices, fummitates,& cortex falicis,tamanfci cortcx, & fummi tates,ac Horcs,& folia fraxmi,fintq-, in aceto decodta, vel praeparata inoxymelle.
Etexterius mollificantiaprxmifTaex vaporationibus cumaceto, &aliquoex pnedi&is cum medullis, & adi- pibus. Et deindeex eis cum gummis pradidris diapho- ratib miftis,Gntq;rciteratamultotiescum friclione lon ga,manibus calefaftis. Regimen quoqueimponatur fub tiliatiuum,apenciuum,&eftabfterfiuum vifceris. Con- tingit autem quandoq; timidum,& durum fieri,no quia fcirrhu, fedquia ventofitaceplenum, vt cangenti renites videatur, neq-,graueipfum fentiatpatiens. Tali quidem non mollificantia conuenit miniftrare, fed quxcumquc apta natafuncexiccandodiaphorare, qualiafunt fimpli- cia,& compofita, & ex fimplicib.eft Hos falis extrorfum fuperpofttus (pleni, & copofitis, quale eft, quod per ab-
E fynthium emplaftratum cum fpica.primofit. deindc qualeeftquod per fulphurplus,& alumenminus.in r.a- lib. enim diaphorericis oportet dominari modicum,auc aliquid mifcere ftypticantis,& exiccantis.
Defcicrhohepatis. Cap. 4.
HEpatis vero fcirrhofim incipiente fanare cft pofli bileplurimum,extenfum vero,quafi in plues dies impolfibile eftfanare.pereuntautemplures inteinporc ampliori, & quidam,quibus melius fccedit vcter,pereut cito. Manifeftumeftautem, quod fufficienter orificia funt conftridb vaforum tranfmittentium nutrimetum ab hepatis fima ad gibbu m.
Incipienrem icaquefclirofim in eopharmaca,quxil- lius phlegmones liberabanc predidta: non enim rolerac virtus hecpharmacafortia,quemadmodum fplen.fuper mifcereergo oporret his, qua: illi propter eius phlegtno- nem adducunr,mollificantia. Erunt aute,qui ex abfyn- p thij excremitatibus, & myrobalanorum exprcflione, 6c oleinarditiifpicaticonficituradhuc, &mafticini, mellini, & myrcini. hoc igitur,& thus,ammoniacu, & bdellium, & prxdidticpinguedines mifta: inciderc po- tcntia, fadtum inhepatefanabunt (cirrhum,cum his fi- m!.il,quie potaiuur, & pharmacis deoppilantibus, & ex- purgantibus h™ar cum congruadixtaad hancintentio nemtendente. Suntautem,& haecqua: inrenibuslapi- dem frangentiafupermiftisexaliquibusdiureticis,quas funcnoca.
Deglandulis, & earum,qus lllitis generis funt,& puftu- lis glanduloiis. Cap. y.
C " 1 ! Landula nomen eft membri,vt fuperius didlu eft, J &nomen cft .Tgritudinis ipfius, vcapoftematis, & tumoris ptout aiTumitur hic. Glandulx ergoex apoftc- matibus ftintphlegmaticis,fi mollesfinr, li vero a prin- cipio dune,ex melancholicis, de quibus( Chrifto duce) KtU ^ infradicemus. Etquidemabapoftematibusdifferunt, quoniamfunt feparatx amembris,inquibusfiunt,& mobiles; apoftemata vero funt ipfis affixa, & ramen ge- nerantur prster naturam.In quibufdam membris gian- dula- ipfe tumentes funt adeo,vt fint ficut auellana, vel nux, & maiores, vt m vola manus, & fupra frontern, & feparancur, cum premuncur, deinde redeunt multotics, & quandoque non redeunt, & quandoq; poft aurem, & in collo,&funtvocatx* fngulx. , »r, (u u
Caufa eius exterior eft fuperHuiras phlegmatfca fuper infufaeisacircumftantib.membris (cilicer neruiSjSc^,? pannicuIis,prout fupra in cura apoftematis eft dichim.
Signa vero funr,quoniam mobiles funt, & molles,ac parui doloris. Etcuraeiusin fronte,vel volamanuscft, vc redeat,& non redear.Etcft duxres,moUificare,&' di- gererc.deindeeuacuare, & refoluere. Primam complfent mundificantia, ex qtnb.eft ammoriiacu in aceto dilfclu- rum, & fupcrhminaplumbeainunctum, qux (uperpo- H nacuriili, &conftringatur. Quod finon reccdatfran- gatur, & teraturcopreflione,acfuperligationeprxdicte iaminx, q, fi non recedat,fcindarur cutis,& extrahacur, deinde incifiocutis fanetur. Et quidam perforat,& cum caufticopharmacopaulatimcorrodedo cofumunt ;ms_- liusautem eftcum inci(ione,quoniam vjcusminusefti- cir, & cicatrix minorrelinquirur. Curaveroeius,quxin co!io exiftit, & poft aurem, eft cura apoftemacum glan- duloforum, & adenarum fuperius diCfa. Et ex appro- priatis ei eft cinislimacianim confedlus cum adipe anci qua,autfalica,nulla quidem medicinaeftei par. Etice- rum cini s muftellxpermifta eius cerebro cum oleo de li Iio,& antiquatur,& detur,conferc eciam fcrophulis.Co- tinguntquandoque puftulxglandulofxin membhs,& cura earum eft cum comprcflione prxdi&x.
Denodis. Cap. 6.
Odi cx apoftematibus funt fcirrhofis,& daris. Et Cm ]*, caufa ems mterior cft phlegmatis crafli, & vifccii
difcurfu»
N

DE APOST- PHLEGMATICIS- 155
«ifcurfas ad aliqnam fuperficialem particulam corporis;, A potuir, oleum cum butyro calido, nam cum cyftispu-
plurimum ad dorfum,manus,& pedes, & luxta iundlu- trefit, egreditur per fe. Er bona medicatione meilini fa-
ras,cuius obuiatio,& durities facit, vt de melanchotico- niofi, eft vt euaporetur cum aliquo calido,deindeempla
ru genere licet exphlegmate fiat, m pnncipio cuius pars ftreturcum aliquopafTula. enu.deinde excorieturcutis,
fubtilisexiftitrefoluta, &cra(Ta duraremanfit, quare &ponaturmedicamenacutum;efficitenim,vtnonre-
inter melancholica quandoq; numeratur, & plurimum deat, quale eft calx,fapo, & cinis, & illa qui currunt cur
durus eft, & quandoque eft ficut caro, aut puls, aut mel, fu eorum,qua: dida funt de erumpentib.exituras. Glan-
autaliud non durum valde,&propriecumincuruatu- dulasautemqiuefuntvelutalchilia, &funt fpeciesno-
ris iundurarumieuenerit. Et quardam fpecies eiuseft di, extrahe , fi poffibileeft abfquenocumentoneruo-
glandulariim duarum,qug funtfimilesalchilia:. Et quan rum, & vicinorum membrorum, Scfifmtin loco vici-
doq-, accidit, vtnodeturneruus, & allimiletur nodo, li- nochordis,&neruis, vtin manu, velpede,fupraipfum,
cet nodus non fit. Etenimdiffert a nodo,eo quod non fe- non extrahas ipfas, quoniam facit cadere patientem in
paraturab omni j)arte,nec a I6gitudine,neca dextra,nec fpafinumrimmo contereipfum, & ftringefuperipfum
a finiftra. Er quandoq: accidit a caula exteriori, vr a per- rem cui fit grauitascu maturatione,vt eftJaminaplum-
cuffione, quodfimiiarurnodo, & rotundus,glbus,fi- beavndta. Erfignumfufficientiscompreffioniseft, vt
nnlis capi ti claui eueniens in pedibus, & plantis pedum fiupefiat membrum. Medicamen bonum, & eft Abub,
plurimum, & poft curationeinexiturarum,&eftprohi- exacutis. calcis.drach.iiij. f^cis vini adufta: drach.ij.
bens incefliim. Cuinque curaturin principio conftri- nitri. drach.i.ferueantin aqua cineris feruitionibuspau- «Stura fuperpo/ita,refoluitur,&deletur,necredit. Inpro- „ cis,&ponatur i#ampulla deplumbo,& roretur femper,
ceffu vei > oportetincidatur, &extrahatur, vel curetnr, ne exiccetur. Almd bonum nodis,& glandulis,& fimili-
vt c.mcer. Et eft differensaglandulamolli in fuo princi- bus. Rec.ar/enici rubei,ellebori,anaP.i.corti.ceris P.iiij.
pio,& dura in fui tinc, quoniam glandula eft mobilis fe- & fiatlinimentum cum oleo rof.
parara a membro cum coopertorio,feu folliculo fuo.No Emplaftrum bonum l<afis,& etiam in mellino, &in
<dus eft niagis cum eo in mebro, & eftmagis durusner- omnib. exituriscalidis, in quibus eft humorcalidus le-
uofus, & dolorofus, & cum compreffione (pargitur, & uis.jRec.galbani,bdellij,i6rditiei vaiis apum, &glutinis
nonredit,aliaveronon. albotin, anapartesxquaks.
Cura glandularum nodofarum,veInodorum glandu-
loforum dicta eft fupraimmediate. Et quidem cura no- De apoftemate ventofo,quod inflatiuuum di-
dorum ccEterorum fiiniliseft illi. Completurenim mol citur. Cap. 7. lificantium pra?miffione,& digerentium,& deinde com
preffi nic forci frangenre, & contrahente lamince plum- \ Poftema vetofum tumor eft inflatiuus membris
bex fuperipfum, vtibi fupra dictumeft, & vltimoper- prxtcrnaturam eueniens.Etquidem alius eft,qui
foratione, & incifione, & quidem perforatio fiat cum fita vaporeleui,facilerefolubilis,& aiius eft,qui a craifo
pharmaciscaufticis,quidicenturinfra(auxilianteChri- aggregatoinmembro,& inflatiodicitur. Eteftduplex.
ito) & cum prxmiflione euaporationis alicuius calidi,& vna qua> ex iplo fpiritucraffo fit aggregato in membro-
cmplaftratione cum mollificantibus, deinde auferatur rum , vel vifcerum vacuitatibus conllipatis, vt ftoma-
fimul cum *chiil; & finon cum alio, faltem cum vnci- chi, inteftinorum; vel inter renes,ac ipfa, vt in colica, & nis, 6<;excorietur, vtnihildeeoremaneat,quoniamre- C iliaca accidit, &tympanite ; &dida eftinflatio pro-
dit.fi ergo aliquid remaneatdeeoponatur emplaftrum prie, habenspercuffiones, &impetus apudinfirmi (en-
caufticum,quod melius eft. Incifio autem fiat prout An- fum ,vel medici, perceptas proptermotum iJliusin fpa-
tillus dixit. Inquitenirn tende cutim, qux eft fupra no- cio.quo c^itinetur amplo, & infufione eius, &trafitum
dum cum manufua , vel minifter tendat manufua, fubitum,Win vacuitatesillasamembris,aquibusgene-
quantum poffibile eft, ita quod cv ftis non tendatur cum rantur, v t in colica, & iliaca cum vehement dolore pro-
ea,quod ti tendatur caule incide cutem, & cyitis nodi no prie eft fentire, de cuius cura in prima fedtione eft di-
incidatur, quoniarn lllud eft,quod te prohibet vltimare <5tum. Alia elt ex ipfo fpiritu,fubito,velpaulatim influxo
cxcoriationem. Cum ergo incideris, & appareattfbi anutritiuis membris ad aliquem locum, (eparante in- cyflis nodi,excendelateracutisretrocum vncinis,& in-^ ter adhitentiam fuarum contiguarum pattium , vel cipe exc.oriare cyftiraa carne circurnitante cum vngui-® eius medio aggregato, ficutcum inrer mulculos, & cu-
bus,aut inftrumento, donec egtediaturcyftis fana cum tem conftipatam in poris cooperientem eos aggregatur;
nodo, qui in ventreeius eft, quod fi aliqui.d decyftire- aut inter o(Ta, & membranameorum ,&internerUos,
maneat ,quia abfcindarur, vel rumpatur, tunc extradto vel chordas,vel iunduralia membra,aut in eius fubitan-
illo, quod potuit extrahi, fuper lllud, quod remanfit,re- tia aggregato, vt inter fubftantiam mulculorum , qua:
dibit nodus maior. Cuinergototus noduscumtotae- quiaextendendoeleuatin tumorem,diCtaeftapoftema,
ins cyfti futrit expulfus,fi cutis non fuperfluar a loco vul ptopriehabensapndi<5tadifferentiam,quoniam inhac
neris proprer paruitatem nodi tucabftergc fanguinem, ventofatioeft quieta, quiainterclufa in ftridto, & cum &ablue <r ~\u!nuscumme!lis aqua, &fueeam, &in- q refiftcnriaractui, &doloreproptertenfionemaddiffe-
carna, & magnincatur fuper ipfum plurimum, propter tentiam * vndimi .T, in qua necdolor, nec refiftentia cft, * udtm*»
magnitudinem, & coinpreffionem nodi, runcabfcin- fedceffiocutnremanentiaiinpreilionis 111 loco,decuius
deradicem eius totam , deindecura. Et fi nodus eft curaadprarlensintendimus.
«""Vicinus ncruo, vel vcnar, & eft de illis, quae excorian- Cura eius eft quatuor res communes omni inflatio-
tur tunc excoriareipfum eft neceffarium, itaquodner- ni, qux fecundum vifcera,fiuefecudumcollumaliquid
uus , vel arterianonlasdatur, quoniam faciracidero exticerit. Pnmaeft doloris fedatio.Completur autem
fpafmum . Etin mellinoquidem etiam folicitus fis, vt cahdisanodynis ,&ii!isproprie,qua?cumquevirturem
extraharur cum cyftiinregra, ne rumpatur, quoniam extenuatiuam, & refolutiuam cralli, & ventofi fpiritus
ea ruptaegreffio eiiis eft difficilis.fi vero accidat,vt rum- liabent,& refolutiuam.Qualia funt propriecalefadtoria
patur, reiftutneft, vtexcorietur, &ftringatur,ligetur Hippo.ficca,ex lale,& nnliopropterfuauitatemftiam,
cum Iigamentis,&ficurrat exeoianguispltirimusjcon- velexfale,& fulphure, & fimilibus, velaliahumida, &
fortetur patiens, necadar in defectionem, &fyncopim, mediocria.Secundaeft regimen. Completurvero cum
quod fi eadat,curaeum cura fyncopis. Et fi quidem ti- extenuatiua dma miftionem habente alicuius refoluti-
meat,neq;toleretexconationem,neq;medicamenacu- ui ventofifpiritus, &commouensipfum, quasexprx-
tum,(ed perforationem tantum,in taliperforationefa- didtiseft nota. Tertia eft euacuatio ventofi humoris,
£taextrahaturqtiodegreditur acile,nequeprxfumasde & vcntofitatisa mcmbrisex quibusinfluat talibusex-
cyfti cum excoriatione, vel medicamineacutoextrahen tremitatibusforte.
do, inv.no pone m tilo poftquam eereditur illud, quod Complctur vero cum his, qua; dicta funt fupra feitio-
Mefua, ' YV 3 neprima

FRANC.
ne prima de cura inflationis. Quarta eft expulfio eius de loco, m quoaggregataexiftit. Completurverocum his, qua: fpiritus ventofi craffitiem attenuant, & cutis, feu mcmbn,in quoeft mterclufus, & conftnCtus tenetur,po rosaperiunr, qui calida funt,& ficca, & plura,diflferen- tia tamsn fecundum ventofitatem fpiritus, & particula- rum differentiam liiconfiftentiaa natura; adhuc vero, & caufarum, ac miftionis, & temporum ipfius, differen tiam fecundum confiftentiam fpiritus,quiacraffi,vel fub tihs, fecundum particularum vero naturam, vel fecun- dum fitum profundum , ficutcuin inter offa, & mem- branam cooperienteipfum fuerit interclufa; aut fuperti- cialem,vtcuminter lacertum, & cuteexillat; vel lecun- * tcniona. dum membri fubftantiam folidam, vt neruos, * tenon- tas,& iundturas, vel raram, vt cum fuerit m lacerti (ub- ftantia. Adhuc vero in parte eius,qua: magis neruofa, & fenfibilis eft, & qua: minus. Na exiftente ventofo fpiritu craffo fortiora expediut quam exiilente iubtili-, exiftentc vero in profundo, fortiora lunt neceffam, & leptomeris fubftantix , quamfiinfuperficie fit aggregatus. Qua- lia funt ex oleisrutaceum, coftinum, & enula.de piperi- bus, de fpica, de caftoreo, de terebinthina, de lauro','& apoilolorum,&fimilia. Suntqueneceffariaquandoque qux ex profundo ad fuperficiem trahunt,vt eli fridfio du ra,ventofatiocum fufficienti famma, & pharmaca tra- hentiade profundo,vt funtemplaftra decypero,fem.vt- nc £E ,grantslauri, &fimilibus,cum melle, & qtia:ex iina pi,&alijsadurentibusfitmt. Siquoq-,tn membrodurar, & folida: (ubftanti^ fit,fortiora conueniunt,& fubtiliora quatnfi inmembro rararfubftantiar, vt mufculus eft,
DE PEDEMON-
E donec fit vndtuofa fubftantia, deindeemplaftra.
Aliud.^.picis,iefin£,terebinthina*,& confice cu pm- gtiedineleonina, & taurina. A!iud.5i.glutinis,calcts,fi- ci fylueftris, vel cinens eius, confice cum vino, vel pin- guedmeleonina.Sivero apoftema,feu inflatio ex vapore leui fit,curabitur cum leuioribus ex extenuantibus, qua- les (unt fpongia: m aqua anethi,anifi,& f^niculi, &car— ui, & cum oleis leuibus, qualeeft anethinum, de femine lini, de fcha:nantho ) & fimilibus. •
De apoftemate aquofo. Cap. 8.
APoftema aquofum eft hydropifis afcites,& ramex aquofa eft cu in membrorum praiexillente ia con cauomtermedio, in eisaquofitas congregata, & aliud in quo aquofitas congregata exiftttnon in vacuo pracexi- fiente in eorum intermedio,fed inter fubftantiam mem- bri, & membranam coopenenteipfam ,quemadmodu inhepate, & fpleneperanatomiam videmus a.mpullas ficri, quib.eruptis aqua egreditur fuper, de quib.fedione primaeit didtum. Et quandoq; eil incer duas tuinicascu- tis,feu,duas cutes,vt cum aliquam ampulla, fcn veficam plenam aquam m manu, vel pede fieri videmu:s,ficut cri ticein peripneum onicts contingir,vt Hip.inpirognofti- cis dixit. Et ctira eius eil duas res. Prima eft euacuatio.co- pletur autem perforatione. Secundaeft perforationis cu- ratio. Completur autem vefica:, & cutis abfcifiHone.de- inde conglutinatione, feu cicatrizatione, & induratione fubteriori cutis,quod cum ficcatib.fiet. Etex appropria- ns,& conuementibusei eft fordicies balnei,fitk: ventofa,
& etus pars proprie,qu £E circa mediu citis,qarc enim cir- fiueaquoia fic, & proprie ficum fpongia (upeiponatur,
n i 1-0 C niCC Pinc pA iiflnmlinr tts /Jjnrtr-vr- in t-i1t t m ^vrvt-iofTli c om nliftrtmc t- ,* —
caiudiurasparseius e/ineruofior,&durior.in talicnim &expreffusemplaftratusextenuatramicem. mcmbro rara? fubftanda: fenfibilis, talia alienentur om- nimode,neTerreanturabeis,&fugiant,& maximecum talis inHacio acciderit in lacertispropterattradlione, vel p'agam,qu<e accidit eis,vel quid phlegmonis fuerit ei mi ftuvn; tuncenim cummedicinis reiolutiuis mifta fint ex dolore fedantibusaliqua.Qualia funtqu^ex robcon- G cuffo cum oleo habente virtuterrt refoluriuam,vt oleum anethinum,chama:melinum, &fimilia,in qtiibus mfu-
fa fitlana fuccida; & fuccus ipfius, adminfti|«)turtepi- da,& ad caliditatem declinancia, & ne permwantur m- ftigidari-,frigidum enim nocet eis, & demum qttale fit ex fapone, vino,oleo,& acetojmitigat enim dolorem,re- pellit ftypticando, & refoluit.
Quod fi dolorcutn phlegmone fuetit illica principio,
Dedubelati fiigidis comprehendcntibus humores mucofos, gypleos,lapideos, &arenofos, & capillares, & alios. Cap. 9.
DVbelet nornen duob. modis accipitur,generaliter, & fpecialiter. Generaliterquidemadomneapofte ma cuiufcumquegeneris fitaggregans matcriam in loco vlcerato, feu connnuitatis folutas ipfius membri , in qtift eft, fiueaptincipioincipi.it apoflema calidum cumag- gregatione materix ineo, ac folutione tali, fiue apud flatum effentiar, & tumoris fui,& exitura cft lllius gene- ri^ Eft enim cxituraproprie apoftemacalidumaggre- gans materiam in loco continuitatis foluta:, feu cupo, &
tunc adtniniftra refoluentia olea, in quib. (edatio eft do < ^fit ei caput acutum, vt conuertatur in faniem, deinde^ loriscurnprohibitione,feureperculliotieaIiquaaprin- '•'generatur, & matftrattirfanies, deindeiumpitur. Et Cipio, ficutoleum violatum,vel rofcum virtuteolci ane thini,vtrepellendo, &fedando dolore refo!uat,&quan- do inuemtur alienatio aliqua, per ea addatur illud, quod additad refoluendum,ficut vinum nigrum,vel ftypticii, vel codfum, & acetum, quod virtutem apocrufticam,& refolutiuamhabet.Indorloverofadtomufculolicet tibi addere faponem, 11011 exiftcnte eo, addeaffoniam.i.fpu-
impit
modtis eft etiam aggregans mareriam,vt indure(car,non vt conuertatur in faniem , deqtnbus fuperius cidlum eft. Proprie vero nomenadubelaci cadit, (eu dicttur, de apoftemate agg:egante, & comprehendente 111 rcgio- ne, feuloco intermedio folutscontinuitarisapolicma- ta: particula: res diuerfi generis, fic:ut humores m ucofcs gypfeos, & lapideos,arenofos, & capillares, (ti(cos,car-
main maris; non fitautem lapideum, fedmolle, & ra- H bones,oftracos,lucum,amurcam ,& tumbos,& fimilia.
* (etrAJtSe
* *%H4Se
rum, & album,quoniam cito refoluitur,& eft leprome- ron maxitne. Demdecinis addatur, fi talis ventoficas,& inflatio negledtafuerit, & morattirdiu,primum qui- dem vtenspharmacoper faponem faCto, fectmdo vero aliquo emplaftrorum, qux ex leptomeris, & refoluenti- bus fint fortibus, & miftis mollificatiuis, quorum tibi hic aliqua numerantur.
Emplaftrum refolutiuum ventofitatis inrerclufe in membris chordofis, neruofis, & lacertofis. ijj.fcrdiciei balnei, qui ponatur cum aqua in patella, calcis non ex- tinCtzfecundum quantitatem , qua ptoueniat fpilTitu- do ficut lutum,& Imiatur cum eo,& quandoque fit lllud cum vino.
Aliud. i$£.hyffopi ficcx,teratur,&puluerizeturfuper ceraturn factuex cera ,& oleoanethino,& emplaftretur.
Aliud Gal.ad idem.fjt,*eertam*atq; miltarn facbul lire, & cola primo, & fiat pura, deinde rurfus mittens in ollam calcem non exnnitam lenem, vc fariiiam mifco
Talisautemapoftematisdifpofitio prouenir, vel tranfi- tione phlegmonum, & eryfipelatum multarum inip- (am, vel finehis, exabundantia humorum aliquorum, vel fpumoforum vaporum aggregatorum inea regio- W intermediaapoftemofaparticula?. fiuecx ipfa parti- cula, fiuepatiente, fiueexalijs (upcrfluentibus lliius. Cum igitur locus intermedius apoilematarum parti- culatu repletus fuerit talib. humoribns,& fic longo pcr- fiftens tempore humoresipfi exdiutumitate temporis mulcifbrmes alterationes recipietit,vnde pradidta: res di uerfi generis producuncur. fiunt autem fecundum \ ifce- ra,& (ecundum fuperficiem cutis talia apoftemara.
Signa.Eorum veroqua:in (iiperficiecutisfiuntcogni %».», tioeftfacilis,fanatioverodifficiIis.Cognofcituraurem"" * parata, vr ex tadtu ipforum inuenire elt, & fentirecft in cis diuerfitatem corporum pradidtorum, d .itinCtorum mollitie,& duritic,& fubcihtate,& craffitie.
Cura vcro eorum fit per inCifioncm^& excradtionem
illorum,

DE APOST. MELANCHOLICIS-
iflorum, & pcr pharmaca exterias fuperpofita, & attra- A hentia ,& edacentia,qualeeftemi)lallrum defermento propriedi<5toinanndorario noftroabfquehis, qux fu- muntur interius, quemadmodum ea, qux ex talibus fc- cundum profunditatem tiunt,& maxime fecundum vi- fcera; funt enim tanquam incultadifficilecognofcibilia, & curabilia,qux indigent medicinis non folum exterius applicatis, ledebibins, erumpentibus maois,& mundi- ficantibus, incarnantibus, & confolidantibus, quales rn prima (ectione (unt communiter dictx.
I 56
S V M M U
IV.
TitrticuU fecundx, feciionisfecund<e,qu£ de medicinis apoflematummelancbolicornmycontinens. Cap. 3.
De apoftematibus duris, ex quibus funt fcrophula:, &bocia. Cap. 1. fol.
Decancro. Cap. 1.
Delepra. Cap. 3.
M7
B
ScrophuU quid, <&■ vh de.
* Jiirrhoti- t<e» \
£orpore pr* petrata ad
fcr^pb.ilxs.
De €!:rs»
De apoftematibus duris,ex quibus funt fcrophulx, & boria. Cap. x.
DVrities glandulx durac eK apoftematib. mc-lancho- licis funt,& cancer dufFeretesinterfe, durities glan dul^, vt fupra dicium eft, & ipfara cancro,vt in fequenti dicetur cap.
Et quidem duritics inter fe diffcrr,quo ad aduentu ip- (ius,& locum.feumembrum.Quoadaduentum.n .qHia quandiiq; fitincipiendo, cum ab humore melancholico hr, fiuegenerato, & aggregato in particula patiente, fiue ei a toto corpore,hepate,vel fplene influxo,& fit plurimu pcrmutatio exahjsapoftematibusper naturain , veler- roremmediciinduriciempermutantis, vt (uperiusdi- dam eft. Quo ad locum vero,feu mebrum.Namalia fit in iuntSuris, de qua in prima fe(5iione didtum eft, alia in hepate, vel renibus,dequibushicfupra dictum eft.
Glandulxquoque interfedifferunt. Alixenimfunt adenes.Alia:(untglandula:generaliterdi(%,vr hicfupra didlum eft. Et liquidem apuftementur durx, vel pnmo molliter, dcinde durefcant didte funt fcrophulie m plu- rali. icrophul5quide,quia plurimum accidunt fcrophis, & porcis. In plurali vero,quoniam plurimum fit,& inci- pit vna magna,deincle generantur plures, & funt ordina tx,ac fi effent in cingulo pendente ex colio ad alterapar- tium,& quandoque funt,vt racemus combinat .T ,omnes tamen dur<c, & * fcrotizata:, vt quia fcrophulse non fint ahud niiifcornzaryglanduli.Er de fcrophulis funt qui- bus dolor non aflbciatur, & funt incurabiles, & funt in quibus dolor aflbciatur, & tamen funt difficilis curatio- nis, pet mollificantia, & refoluentia,quare neceffana eft maturatio,& putrefa(3io.
Et magts difpofiti ad incurrendu fcrophulas funt ha- betcs capita humida,& proinde loca in quibus magis ge nerantur,funt collu,& fubaxilla?, pp caliditatem loci,ftri ituram, & occultationerefoluentem fubtilehumidum, & dimittenteinduratum craffum eius. Erplurimum ac j) cidunt infantibus,& (unt faluiores,& raro iuuenibus,& funtpeiores. Etquandoq-, fitduntiesinneruis,&!acer- tis, qui funt in gula, & quibufda glandulis intei miftis eis ita, vt augeatur paulatim,& dicitur bocium ad fimihtu- dine burorum. Accidit aute prasdictis capita liabentibus humidaapudlabores,& portantib.onerafuper caput, & mulierib.apudpartus expreffionem. Et quandoqueeft morb. regionalis, & h?reditarius procedens adgenitos.
Cura vero fcrophularum ipfarum, & bocij clt comu- nis,et propria.Commumsab effentiapaffionis (umitur, qux duriries eft,feu duru apoftema. Propria vero a natu- xa particular, in qua fcrophul? fiunt, & bocium. Cofifte- batenim coiscuraduritiei feu fclirofis omnis inquantu huiufmdi m tribus. Primoin euacuationetotiuscorpo- ris,vel mebri,ab humore,aquogenerationehabuit,& re cipere poffet augmentu fufficiens,& lllud cum folutione ventns forti,educentephlegmacraffum,vel melancho- Ham,vel vttimqj a remotis. Et ex fi.mplicibus,& propric
agarico,elleboro,& turbith cofortato cu zingib.& com- pofitis, & proprie pilulis cochijs, vel de hiera, & pilulis Hipp.& degummis, & propriede euphorbio preceden- te digeftione, & vomitu cum melle de flonbus geneftr^, & cum phlebotomia,fi fuerit ncceffaria de cephalica.Et fecundo in euacuationematerixinduratxin partefcli- ratx, coinplenda cum mollificantibus, & refoluenti- bus fimul miftis, vel alternatim miniftratis, diuerfifica- tis in virtute, potentia,& qualitate fubftantia? fecundum diuerfitatem materia: incraffitie, &duritie fecundum magis,& minus, vt quia dura tuerit a principio,vel poft- modum acquifita, & fecundum naturam particulx va- riam in rarirate,& fpiftitudinefubftantix, atquepofitio- tioneipfius in (iiperficiali, feu profunda.
Erquidem fcrophulxcum firglandularum rarxfub- ftantix,& in fuperficie pofitarum dutities,& * fdirofitas * euacuatioduridei, &materix induratxineisdupliciter habet compleri. Primo cum mollificantibus, & dia- phoreticis, fifufficientesfint, vt m quibufdam * (clms » /iirrbu. eft videre fimilibus frequenter. Secundo, fi lllx non funt fufficientes, incifione cum ferro ,putrefacientibus pharmacis educatur cum velamine, vtredeatiterum, nififuerint magnx, quoniamperducunr ad vlceratio- nem,quareexpedit, vtcumfubtili reganturregimine, & mollificantibus, & refolutiuis, neque ventofentur, vt durities aliarum partium, quoniam educi (ubtilem fan- guinem ventofatio, &fcrophulas feparatasmagnihca- tas relinquit. Et ex appropriatis funt acetofa emplaftra- ta fufpenfa ad collum.
Aduertendum tamen ac! /laturamparticularum, feU glandularum, nam fiquidem fint ex facientibus opera- tionem, vel iuuamentum in fuperfltutares a principalib. colligendo, curafeu euacuatio. primo modoeftfacien- da fola,fecundum modum nullatenus acceptando; eft e- nim priuatio in eo operationis, vel iuuamenti, & incifio circumadiacenrium neruoru,& venatum adiacentiu in- uoluratu in eis,exquorum incifione grande fequitur no- cumenrumiuuamenromaius. Etin bociomultomaius Q
propter fuas arterias, & venas quidem, & arterias inter- miftas lacertis, & neruis in gula cum quantitate maiori, vt infra dicetur. Ob quam rcm loco incifionisconfueue runt quidam refoluentia, & exiccantia fortiter ad euapo rationis modum , & retentionis in ore poft pr^di&a ta- lia patientibus miniftrare, & alia localia remedia, qux diccntur,quas fiin principio fint ,&parux ,curare vidir mus; procedentes vero, & magnificatas non, & propric bocium. Siautem finrexpra?ffantibusiuuamentuinre- plendo vacuum aliorum, vbiprimus moduseuacuatio- nis non (iifficiar,fecundus eft rentandus,cum fit ineom uamentum maius incomparabiliter nocumento.
Tertioautemconfiftebantexregimine. fitautemfub DUt*. tiliatiuumadficcitatem tendens. Aerergo eiuscalefiat temperatc, & exiccetut cum ignc, & fumigijs ex (anda- racha,thure, ligno aloes, & alchitram. Exercitetur pe- ditando mane, & fero antecibum, deinde cibetur pane furfuraceo, & miliaceo,ficco,non madefattoin brodijs, qux fugiar prxter brodium cicerum. Carnes eius fintex animalibus ficcis, & monranis,& pedeftribus,& volati- libus,affaris, vel elixis fine iure fumptis. Et vinum fit al- bum,fubtile,ftypticum, cum ferrea aqua, & vtatur cum fru&ibus ficcis,& caricis, paffulis, & baccis,vitet recen- tes,&humidos, & herbas, vtaturfalfamento ex (ale facerdotali, quodponit Nicolaus inantidotario fuo ,& fpeciebus. Recipe cubebarum,nucis mufc.cinnamomi, zingi.ligni aloes,macis, fpicx,garyoph.cardamomi ma- ioris-, anaquantitatem quamuis,& vnam partem corian dri prxparati. Vitet repletionem,crapulam,&naufeati- uam fatietatem:de fero vero minuat ccenam (uamjix^j toleret famem, & fitim, quantum poteft. Poft cibum quiefcat, & de no&e tantum dormiat poft defcenfum ci- bi- Vitet ventrisconftipationem,iram & aiiimxacciden tianaturam extenuantia. Viret quoq-,cibariacraffa, & melancholica, &potumaqua: fuper^, & vinafumo- fa,& pura,& abhorreat omnia caput replen tia,& omnia Mejhg. V V 4 qtiae

FRANC- DE PEDEMONT.
^ua: trahunt matcriam ad caput, vteft fol, loca- tioplurima, ira,&rixa, &capitis dolor, qux faciunt currcre materiasad ipfum, ficut externere (e fuper fa- ciem,& curuarefefupergenuaprolixe, & haberepul- uinar planum, & qux faciunt catarrhizare ab ip(o m- fenus materiam , ficut eft ftarefubdio, & luminelu- nas, &]in acre frigido , & humido, vel auftnno, cui fuccedit Borealis. i Etde localibus remedijs, qtiibus ad fcrophularum cutam vtimur, & bocij, quxdam per aurem immittun- tur, quscdam retinentur in ore, quidam euaporantur cum receptione vaporisin loco, quidam inunguntur, & quaxkm cmplaftrantur . Per aurem immittuntur oleum de been, & cucumeris alinim, quoniam refol- uitipfas. Ex retentis veroinore, & bocio proprieeft puluis oftracorumaduftorum, quieft. Recip. crucem marinam, palmam marinam, fpongiam, pallam mari- . narti ,*fciticum marinum, coriummarinum, os fepia- rum, porcellos marinos, vmbilicos marinos, omnia re- cludantur inollanoua , &apponantur adignem, do- nec fint ficca, & quafi adufta, deinde terantur,& cribel^ lentur.Etaccipiaturde eorum puluere.vnc.iij.& pulue- ris piperis. vnc.iij. & mifceantur cum mellisdefpuma. al.ltb.iij. & reliquuspuluis referuetur. Decofedoautem fumat mane cochlear vnum tenendoin ore,& ficut dti- foluitur, ita tranffumatcochlear vnum, & fimiliter li- cutdiftoluicur humiditas,& faliua,ita fpuat.
Ex euaporantibus eft, vteuaporenrur fcrophular, & bocia, ex aqua capil.vene. & chamcemeli, & radicesal- thf?, &cucu.afinini. Deinderecipiat vaporem peros in locoproprie ex lapiderefultantemolari, vel marche-
firaignito extinclo, velaquaferrea, vel acetoforti, 6; p
manu premenre tangatur, & hoc in diminutionelunse, & hora coniun&ionis proprie. Ex mungendis funt, vt poft euaporationem vngatur cum fimphci , vtex oleis debeen, velcompohtis vngatur r & vnguento hyffopi defcriptionecerati perxv. dies, &per interualla trium dieruui-j».
Item enaporetur cum lapidc molan, vel marchefita i^nito, fuperafperfispradiclis.Deinde vngatur cum hoc vnguenio. fc.fpuma: maris, falis comrr.unis ana vnc.s. fiilphu htij, ana vnc.s.folioruni nailurcij, foliorumlau; ri, ana.vnc-s.tefticuli canis draiterantur, &confician- tur cum melle, & oleo narciffi, & vngatur manc, vel fc- ro quolibetfemel.
Et ex his,qua: emplaftratur funt fimplicia, & compo- fita. Et ex fimplicibus eftemplaftrum de coriadro cum mellecontrito, & fimiliter cmplaftrum deradicibuscu- cumeris afinini cum mel!c.& olco de narciffo.vel fanna hordei, quoniam refoluir illud, vel pix con'"eda cum car ricis,autcum fcilla, autcum radi.caulis, aut cum radicc cappa.vel oleo de lilio, vel lupini cum aceto, & mcllc, & ftcrctis vaccar, decodtum cum aceto. Item aliud. ller- cus caprarum, & ouium montanarum cum vrina infan tis, & ftercus columbinum cum oleo.
Excompofitisaliudfortioris exiccationis.Ht.faIis,ni- tri,baurach, aloes, fanda.cyperi,corticum radicum fola. corticum olibani,tclie aranei ana,rerantur, & contician- tur cum aceto,& melle,et emplaiiretur. E t ex em plaftris refoluentibus cum facilitate eft emplaftrum apoftolicu, relatum ad chriftianos in fcrophulis mortalibus ruptis, &emplaftrum diachylon. Etquandoquepermifcemur cum hoc emplaftro medicinar fimplices cum proprieta- te operante, ficut eft radix lilij, & ftercuscaprarum, & ouium,nafturcij,& radixcucumerisafinini,& vu? mon tanx,non qu? cadunt ante maturationem,& albi,& fa- rina fabarum, & amygdalarum amararu, & bddlium, qua: aggregatx, ad lllud miniftrentur pricedente molli- ficationecum euaporationibus, & vnguentis,& ccratis, & oleis fimplicibus, & miftis.
Item emplaftrum. Gal.reloluensduritieminhebdo- mada,vel tribusdieb.quod narrauitipiein Megatechni K.finapis,fem.\^fi.fulphu.fpumsmarine,arifto.ammo oia. bdellij,olei antiqui,& communis, quod fmficit. .
E Item aliud.bonum.Recipe farin? fabarum,& hordct» pinguedinisporci ,& vrfi,omnum.ana. P.i.radicum co locynthidisaluminis iameni, litij, picis,liquidae, omniu anapartem femisterantur,& miiceanturcumoleoan- tiquo, & pinguedine frixa, poft liquefadtionem pingue- diniSj&picisinoleo. _ ;
Item aliud relatum ad Andromachu.^.radicu. capp. radicucau.lupiniamari,f^.calcis,&nitri,an.admifcean- tur cum pinguedine porci, & oleo antiquo, & melle.
Itemaliud mirabile,&eft Nicodemi.^.fem.Iini,fca- nugra;ci, refideant in vino, & addatur eis fimi colum- bini pars media.
Item aliud, & eft Alchindi ad fcrophulas, & bocium &fimplex, quodell. ^.oxymellis,fciltecuaquamorbel lx,C fcrophularia; rad. & Horibus genefti, vel fem. eius.
Aliudcompofitum,& eft fyrupusex appropriatis,qui eft.i^.capil.vene.auricula:inuris,hyffopi,(cabioli,me- liffc,chamidryos,ilccchadosarab.acori,radicum mo- ,dem ' p rellac, ana vnc.i.florum rorifmarini.geniftx, ana vnc.v. zucch.mellis rof.analib. i.aceti fcillitici vnc.iij.inpecia rara bulliant fpicx,drach.i.nucis mufch.cinnamo. cube- barum,zingib. anadrac.iij. Dofis elt vnc.ij. cum tepido mane. & feruatopr.xdidtoregiminepurgeturcum pilu- lis Hip.de hiera Logodion, vel hieracolocynthidis cum aganco,& euphorbio. 1'ihila: Hip.expertorum iuuamen torum ad hoc, & aliamulta. Rt.galbani ,oppo.(artocol. myrrhx,fagapcni, lrcca'lota;,terebinthina:, afa.faeti an- timonij, pyrethri, (axifiagi<T, ammomaci, cata.ana vnc. ij.agarici. anacardi, turbith, boracisinterioris colocyn- thidis.cafia: hltu.mundarar, tamarindi,caflorei,carapu- tiarum mundatarum, iua: valde bonx, diftami,ana dra. i.euphor. ftyracis calaniita:, falis ammoniaci.efula:, po- lypodij,pentaphyli,ellebori albi,betonica:, dragunter, mcdian.-Ecorticum fambuci, radicis ebul, p^onii, fens, turbith,hermodacly.lapidis lazu.anfto.long & ro.coco gnidionquinquegrana,myrob.mundatoru,rhaba.rheu pontici, cyperi, (atureia:,thymi,epithy.auripigmenti,fa- ^ lis gemmir,tartan,rof.viol. maft.cymini, fe.apij, macis, petrofelini,anifi,cofti, carui,phu, bafiliconis Alexandri- ni,finapis,baccarum lauri, (emi.iuniperi, femi.hederac, anadrac.ij. aloesfuccotrini.dra.v.garyoph nucismufc. zingib.ligni alo. xy fcaloes,ana drac.i.olei rof.& mufcc!- lini,fambuci, & petrola:i,ana dra.vij.-bene codii, & bene fpumati,tantumdem quantitatis medicinarum pr^dicta runi, & tamdiu iacear in iadh'ciniopra-di<ftoquamd:u totus imbibatur, & fic mediocriter deficcetur, fadio tuc conficecum pra:didl:isoleis, &cum benecodium fuerit fiar magdalcon, & fcrua per menfem vnum, vel duos. vcl tres,ancequam des, &cunidare volueris facpilulas ad modum ciceris, & da de fero quinque, vel ieptem flo inanito-, &cummuknm antiqua: fuerintnon valent , quaredaplures. Etaddcaliquidprxdidifucci. Valent ctiam contra doloreirl ltomachi, vt fupra prima Scdtio- necftdidhim,&funt va ! deexperta:contra sgntudmes antiquastptiuscorporis, & pirccipue cotraarthrericam H antiquamquartanarijs,hemicrancis,afthmaticis,ilchia- ticis, ftomachicis, iliacis,nephreticis, & calculofi; ,fcro- phulis, & bocijs. poft purgationem fufnatur.theriaca_^j Andromachicum vino calido. Item expertapoft pur- gationem pra:didam, & fufficientem nnrabilirer refoU" ucns,&exrenuansfcrophulai,&bticias.r«.radicuafpho dilorum,radicum morells, radicum bryoni.T,ana lib.r. teranrur craffo modo, & bullianr in cacabo, pxtio Grce- co antiquo, capacitatis lib.x. & bulliant vfq; ad confum- ptionemmedietans,dcindeco!entur,& colatura rcfcr- uetur, rlcqtiafiimaroir.ni man-e.vnc.iij. Pr.tterea (cien- dum eft quod mteidum rcdeunt fcrophula-, qua: ccepe- runt extenuari, & refoluiad difpofiiionem lua primam. quareoportet, vt exrenuariuo regimine iterum purgen- tur. Erdeeis lunr.inqiiibuseftcarnofitas, & in huiuf- modioporrer, vrconficianrurmedicinx calida: corro- fi iii cu m oleo, & dimittantur per aliquos dies; & dein- deadminiftrentur,& hoc in(crophuhsfrigidis.In fcro- phuhs autem, qux lunt complexionis cahdi non opor-
tet, v t

\
D E APOST- MELANCHOLICIS-
57
tet,vt fupcrflaa fit adminiftratio medicinarum calida- A rum,immofufficit eis,quod eft fictit fauichde tritico cumaquacoriandri. Ecfoniusilloelt myrrhacum du- plofuide licio confecla cum aqua coriandri,aut vincat medicarnen aliud,Iecundum quod prius didhim eft,«Si illudquodneceftarium facit vehemetiam inflammatio- nis,aut paruiras eius, & de illis, qux conferunt eiseft,vt fiat fternucatio cum oleo de nucleis perficorum excorti- catis aduftis.
Quod fi neceftarium fueritin curatione fcrophula- rum,vti incinone cum ferro,oportet g? fiat cum cautcla eis vicinantibus arterijs neruis, & venis,&vbi multae fint meliuseft omittere, vt fupra di(5u cft,& vacarein curacum pndidtis.Homoenim quidam,vt Abu. dixit, errauitcu perforaret fcrophulas adenarum,& gul^jcj fub mentolunt: incidit.n.neruireuerfiuiramum-,quare deftru&a fuit voxei 9 . Et iam accidi(,vt inueniret neruu aliu,&: detegerer eii frigori,quaredeftrudta fuit coplexio eius,& per cofequens eius operatio vfq-,quo reduceretur g ad ipfum eiuscoplexio cu calefadtione, & fortafteerra- bitj& inueniet quide,& incidet ea,& fequetur * harmor- rofagiadifficilis conftridtionis,perducens ad fyncopim fortem,&deteriorquidem eft il!a, quieft profundior. Quapropter cum excoriatur ex laterefoluto,oportet vt fcmdantur lcrophu!x,&deftruatur quod refiduumcft cum medicamine acuco fic,q> non perueniat lateri l^fio. Diachylon emplaftri confeaio Fm Almanfor. ru.lithar- gyri tnti.vnc.j.s. fumatur cum fartagine layx,olei vete- ns vnc ij.s (upcradijciatur,&aggregentur,&letusignis fubeis hat,&coquaturdonec foluaturtotum lithargy^ rium,deinde mucilago f^n.& fem.lini,anadra.ij. muci- laginis maluauifci vnc.j.fumantur,& in prxdiitis adiu- gantur,& poft hoc totum agitando donec totum incraf- fetur,decoquatur. cum autem codtum fuerit,ab igne de- ponatur, agitandotamen non dimittatur, quodpoftea tenendo commaftetur,donec fpiffitudinem habet,& vi- fcofitatem; deinderecondatur,& vfui feruetur.
De cancro.
Cap. l.
C^Ancer ell apoflema melancholicum pauci tumo- j ris, & diffufi, cuius caufa eft melancholia adufta in toto corpore,hepate,& venis abundans,propter naru- talem complexionem eorum, regime,& di.ttam in acri- bus,lentibus,& carnibus antiquis,& melacholicis: pro- pter fplenis defecftionem,non trahentis illam,ac virtutis extractiui ipforum extracorpus nullaten 9 expellentis-, fed propter fui melancholiam cum fanguineabillisin- fufam alicuiex membris, eiufque venis difleminantur ineocolledta minutis,differens a glandulis mobilibus fixione fua cum mebro-,& a duritie quoque eft differens, primo in caufa, qm caufaduritiei melacholica eft natu- ralis f^x fanguinis. Cancri vero caula elt melacholia per aduftionem tacta innaturalis, aqua melancholiam - ,& acredinem acquifiuit, vt proiedta interram ebulliat,fi- cut acetum acris odoris,a quaeffugiunt mufc?,& proin- j) denoneftquietus cancer,ficut durities, fed mobilis;& corrodendoprocedens, habens radices infixas vndique membro ad modum brancarum cancri infixarum ci- bo,& in medio eius eft rotundx form<e,cum colore can- cri, aquaegrediuntur vena:,ficut branca: cancri,quare dtCtus eft cancer. Et funt venula: parua: illo humore re- pletx,ibi diffufe,qua: in duritie non exiftunt,humore in eatotaliter ad membtum inquoefta venis expulfo,& propterea tumorin cancro eit minor,& magis diftufus, nec oportet, vt per ip um deftruatur (enfus inprincipio fui,ficutinduritie:tuncenim in fuoimpreflionisprinr cipiocuminfit membro complexionis malitiaacquifi- tavirtutimembrifenfibilis,ei refiftendo facit dolorem, nificum elongatum fueriteirempus,& fa6tus eftma- gnus,vt melo,& fadtaajquali dyfcrafia mprtificetur vir- ' tus membrifenfibilis,& deitruatur in eo fenfus,vt cor- rodatur,& vlceretur eius fubftantia. Et tunc licet ad vl- cus deuenerit, natura tamen apoftematis non relinquir,
venis in circuitu eius mifcentibus, propter repletionem corrodcntis humoris,ficomplexionis acquifiuit natu- ram ex apoftemate,& vlcere corrofiuo. Durities veroa principio fui deftruit fenfum,,ppter fui craflitiem,& fri- giditatem humorisprohibentem tranfitu fubtilis fpiri- uisad membrum,ac ftupefacientem,& cogelantem ip- ium,& proinde coloreius eftliuidus,& melogianus,vt f?cis fanguims. Cancri vero colorerit niger,ex aduftio- ne caufatus ad quandam viriditatem tendens.
Adhucquoquedifferuntquibusacciditmebris.Can- cerenim,vtplurimum accidit membrisraris,vtmam- nullis mulierum,vt iupra Sedione primaeft didum,& in lacertis carnofis valde, vt in naribus, & cruribus,& puipis tibiarum,&extremis;& proprie ad qux fuperflua meiancholia confueuit decurrere,vt eft virga in viris,& teftes in mulieribus,vulua,& anus. Durines veroin de- fis,vt hepate,& renibus,neruis,& iundturis. Praeterea in aduentu cancri. Cancri enim aduentus plurimum eft incipiendo;durities vero plurimum eftpermutando,& ex apoftemate calido,& quandoq;* vndimiofo: necnon * indn»a~ in modo euacuandi,& aperiedi. cum.n. accidit durities, "f' ■ vr plurimum non eft occulta- diipofitionis, fed apparet. Cancerveronon apparetfm plurimu, deindeapparet. Et durities quide qnque permutatur in cancru ex fe,vel erroremcdici,& fi ex feapta fir, velinepta,&exinuen- tioneinflamationis, & pulfationis in ipfa, & apertione venarumin eius circuitu,vel eorum abfentia, & priua- tionecognofces. Etqnque permutanturphlegmones,& ■* vndimicC in cancru,ficut in duritiem permutatur,& il ludcuprolongantur, &eorum retenta: materia:adura- turexfe,vel putrefad:ione,vcJerrore regiminis,vttran- feantin melancholiam innaturalem peraduftionem.
Signacancridumeftin principio, fiuequodeft,quia o quadoqueapparet ficut faba, aut cicer, autaueJIana par- CMCr " ua,& durus rotundus,fu(cicoloris,inquo eft caliditas a4iqua, & quandoquecum doloreforti,quadcq-,paruo, &cum perduratad magnitudinem procedit, & demde perducit ad vlcerationem propter acredinem,& acuua- tem aduftionis materia:. & quadoq; non vJceratur,quia eft ficcus,&quadoque permutatur vlceratuad no vlce- ratum, & qnque facit curatio cum ferro, qnq; facit eius labiacrafliora,& duriora. & fi cauterizetur, refoluetur materia,& confumeturcorrodens,&putrefaciens.
Regimen in curacancrieft diuerfum (ecundumdi- n>«,ra. uerfitatem temporum,& difpofitionis, & loci eius. Si enim in principio fit,& in manifeftoloco,antequamad confirmationem , & magnitudinem, & vlcerationem deuenit,in qua plurimum fine chirurgia non curatur. Regimen eius eitduplex,vniuerfale,& particulare.Vni- uerTaleeft quatuor res. Dia:tavniuerfalis,euacuatio,re- dtificauo membrorum generantium materiam, & cor- redtioaccidentium.
Dixta fiteuchymaadfrigidum,& humidumtendes, DUta . prohibens regenerari matenam,cumaerisalteratione, vt fupra in febribus cap.generalis curationis eft didum, vt cum quiete animi,& corporis, & cum cibo ex ladu- cis,& herbisfrigidis, & humidis,vtarriplicibus, fpina- chijs,betis, boragine,& fimiJib.&fru6tibus,vt cucur- bita,citrulis,& pifcibus petrinis,& aquadulcis,& can- crorumfluuialium,chifthordei, & vitellis ouorum,& potu lactis vaccini,aquoextra<Sum fit butvrum,vel fe- rum,&potuaqu£ehordei, velvini albi fubtilis,& lyin- phati,& cum fomno,& vigilijs teperatis,& cuinanitio- nefuperfluitatuficcaru, & rehumedtatione cu pdidtis.
Vniuerfalis euacuatio copleturcu euacuantibusan- tecedentecaufam.f melancholiam aduftaabundante in venis,& etiam naturale, qux materia eft ipfius m inora- tiue,&eradicatiue,pra'cedentedigeftioneex his, quarno ta (unt fupra in ca. de quartana, & cum fanguiiugatione aperieteorificia venaru himorrhoidaru, vel cuprouo- cantibus menftrua m muliere: vel cu phleboiomia vni- uerfali de nigra, veJparnculari, de bafilica dextra,vel fi- niftra,proutexpedienseft. Redtificatiomebroru gene- rantium melancholia copletur ex pradido regi mine, &
medi-
%

FRANC- DE
mecfidnisaltetannbushepatis, &corporis dyfcrafiam, confortantibus fplenem,qux funt fupradida.
Corre&io veroaccidentium eft, vt dolor, fi eft fortis, mitigetur cum frigidis repercu(Iiuis,defendentib. mem brum,&repelletibusmateriam, finonfuent quodpro- hibeat,vel cum calidis anodynis eis miftis(uperius nu- meratis,fi quod prohibeat,illa adfit,&fifitcaliditasin eo vehe'mens,extiitguatur cum aqua conandn, & fola- tri,& prardidlis repercuffiuis,& alijs frigidis fumptis.
Particulare regimen,& particulariii operationu exer- cendaru circalocum,&particulamcancricum medici- nis localib 9 ,& ali js opportunis eftquatuoL-res.primaeft deftrudlio cancri,fi poffibilis eft.fecunda eft vbi poffibi- lisnonfiteius dellru6Ho,prohibitio additioniseius,ter- tia eft fi ad augmentu perueniat,prohibitio vlcerationis, & tunc propne quando cum co eft caliditas, & puhatio, qrn vlcerationem mmantur.quarta eft vbi iam peruenic ad vlcerationem,& fit confirmata curatio vlcerati.
Primamremcomplent(licet aifficulter)duo. Primtl eft refolutio materiar aggregats in membro,& vems, & repulfioeiusquodparatumeft influere,necolligatur,& illud cum his,qui frigiditatem habent multam,& cali- ditatem temperata,qualia funt coriandrum, folatrum, lentescum aceto,(uccus plantaginis, & limilia,qui fu- pra in cura anthracis,& ignis perfici didta funt. Aliene- turautem ea.quaz debilis virtutis funt, quia operatiorie non perficiunt,& qu^fortis etiam,cum refoluedo /ubti- le,craffum magis,& mduratum relinquant. Alienantur quoque mordicantia,quia triftantparcicuJam,et humo- remfylueftrem,& immorigeratiiieddunt. Erproinde medicinsei conuenientes/untmetallicar, fcu mineraks ablutx,vt eft turia abluta mifta cum oleo rof. 11,,-Mtn. Aliud eit incifio, & fedtio ip(ius,vbi refolutio 110 fuf- fecerir,& proprie cum fuerit in aliquo extremorii,vt eft pes,manus,& mammilke,aptoincifioni. Oportetaute vt mcifio fiat magna,ve!ex toto abfcindatur particula, B inquaeft cancer,& quod eftin circuim eiusex venis
circumdantibus ipfum, itavtde hisnihilremaneatj& curracpoftil/ii fangms pluniruis poft euacuatione vni- uerfale,qux prarceditcuexpreftione ipfarum, vt curetur incifio. £t fortafteincifio non eft melior,qm nihil aliud eft quam perducereipfum ad vlcetatione,mfi vbipoffi- bilts fit incifio radicalis,vbi vero non,oportet regere,ne addatur,& fortaffepoft incifioneindigebitcauteriocu igne, qm refoluit reliquias materis malx,&confortat * Umor- membrii,& retinet * harmorrhofagiam.& fortafle in eis rhagiam. eft timor magnus,& illudqn fueritcanceriuxtaprinci- palu membra,& nobilia, ne perueniat adea,vel ortaex eis - ,& accidit exinde mors, vel fpafmus, velquia fitin membrisoccultis,dequoHipp.inaph,ait Qiiibufcunq; cancriabfconditi fuerint,non curari melius eftjcurati enim citius pereunt, nocurati vero Iongiustempus per- ficiunr. fed tunc oportet.vt redlificentur cum mundifi- catium miniftratione,cum infrigidatione, & humedta- tione;quaha funr aqua ladris proprie,& cum diarta cibo- rum,& potuum prardictorum, & eorum, qux generant fanguinem bonum,& frigidum,& humidum.
Secundam vero rem.f. prohibitionem additionisc5- plenc duo.f.abfciftio antecedentis caufa: prxdidtis modis fadla,& regimen.Secundum eftconfortatio membri.& repercuffio materiae. Fit autem cu medicinis repercuffi- uis iam dictis fm oemadminiftrationis modum,et me- lior eft,qua: fit cum lenitiuis mineralibus,quale eft fadii ex lapide moIari,& lapidi bus codlis,& quale eft lini men tum fadlum ex oleo cum fri£tione,quod refoluitur inter tabulam,et manicam deplumbo cum humiditateeffu- fa fuper tabulam.quareft ficut oleum rof.& aquacorian dri,& qualis eft emplaftratio cii acrefta trita,& colocyn- thide,cum acetoeft proprie emplaftrata. Tertia rem.f. prohibitionem vlcerationis,nifi obftantibus illisad ma gnitudine perfecSionis deuenir,et timetur vlceratio pro- pter caliditate,& puliarionem apparentem in ea,qua" res trigida eft,& periculofior cx membro in eo vicino,bla- dientiacomplent,qua; prohibcant,ne calefiant vnquam
PEDEMONT-
£ excibisfrigidis,& medicinis,& ^lijs rebus, &exilliseft prohibitio fomni fuper ipfum, & herbx frigidx contri- tse,& fuperpofita;, &linimenta ptardidia propne mmi- ftrata cum fri<5tione pndicl:a,&proprie,qu£ fit ex tabcl- la,& manica plumbi,quando elt cum eius fncatura ter- rafigil.aut bolusarme.aut oleum antiquum,autaqua_j femperuiux.& cerufta de ph:inbo,quoniam eft operatio bona. Et de appropriatis magni iuuamenti eft empla- Itrum de cnncris Huuialibus,& proprie cum cadmia.
Quartam rem alterum duorum compIent,fcilicet af- fiduatio panni linei infufi in fucco folatri fuper ipfum vlcus,& cum exiccatur,iterum infundatur defuper aqua prxdi£ta,fi incifio membri,in quo eft,non fit apta,quod ft apta fit,incidatur,& regatur,vt fupra didum eft. Em- plaltrum bonuconueniensadillud.Sumantur medulla: tritici,& olibani,& ceruftiede plumbo.anavnc.j. terra; figil.boli arme. aloesabluri,ana vnc.iij. aggregentur,& adminiftiecurfuperhumidum puluerem cum oleorof.
Et fi admifceatur ei arquale de cadmia melius erit. Mc- F dicamen ad idem i^. tutix ablurx cum aqua portu. aut mucilaginis pfyllij, & emplaftretur. Melagogum folu- tiutivtriufque melancholixconuenienscancro. $>.epi- thymi,fumiterrx, fena:,ana aure iiij. puluerizentur,& in aqua Ia6tis,aut mellis * myrta;,&c^ fumatur vicibus * »»<«* multis. Aliud fumaturdecodio epithy. cum fyrup. ace- to. Aliud fe.hierx Gal.quantitatem conuenientem,& da cum decoct.fumiterrae .
Contra cancrum,& proprie oris puluerizetur cry- ftallum,& fricecuroscu illo puluere,& deinde proij- ciaturpoftmodum deeoinore vfquead x. dies,& Iibe- rabitur.expertumeft. Itemablutiocum vnnamundi- ficat,& confolidat, expertum eft.
De lepra, & medicinis eius. Cap. 5.
LEpraeft cancer vniuerfalis,cuius canfainterioreft cholcrarubeacum fanguinemultiplicata in venis, G effufaque ab eis ad vniuerfiim corpus, & fubcutaneas partes,ibique putrefadta manens. Caufa vero multipli- c * u r*- cationis eius in venis principalis, & efficiens,eft com- plexio calida,& ficcahepatisgeneratis humores,vel to- tius corpons,vel vrraque,adurens fanguinem,& humo- res naturales ex harreditare,feu (emine,aut menftr uo,auc quiaconceptus fuentembryoin macricetemporemen- ftruorum fedaca fanguine melancholico, vel acquifita ex tempore,& in malitia regiminis,vtmateiialis in cibis melancholicis, & cholericis fimul, & proprie in pifcib. & ladte,qui noti func fupra cap. de melancholia, & ele- phantia,cum alijs extrinfecjs caufis, puta no naturalib. reb.confimilib.illiscooperantib.in generationetalis hu- moris,ex quib.maxime eftaerregionalis corruptus in fe propter peftiletiam,vel mfeCtus vapore refoluto cx cor- pori.leprofbrum vicinorum in loco coarct:ato,& fub venroinficienshumores,& fpintus,membra, & totum corpus,atque vegetabilia, & proinde efficietem caufam, , & malam adgenerandu lepram maxime difponcns. Sc- cunda eftfplenis affociata debilitas non trahentis illam, quarecum fanguine remanet multiplicarain venis, & cumnon fecernaturex corpore per hxmorrhoidas,pro- prerinualetudinem virtutis, necpermenftrua, nec pef poroscutis denfatos,noderiuaturad venascrurium,& varices,vt piurimuconfueuic,fic ap vehemetis impetus, & malinar,qu^ natura illam regulare non poreft,quoad digeftafueritjinftuit, & a natura repeilitur quadoquead aliquod mebrum,ibiquecancrum facit,et proprie fi fue- rit craffa: fi vero fubtilis faciet herpetem,fi vero impel- latur,& influat adcurem,fiet albaras, & morphea nigra vniuerfalis,virtute nurritiua,feu adtu eius affimilationis corrupta,&fiinfluat,&impellatur, & fpargitur incor- poretoto,& (ubcutaneispartib.& carnofis,& tiicfiqut- dem putrcfiat^erueniatexea melancholica feb.& ii oc- cultetur,necputrefiar,fietlepra,quodeft, quia corrum- pirur membrorum vitalis complexio exiparfione talis humoris m corpore,& proinde compofitio, v t forma,&
figura j

DE APOST. MELANCHOLICIS.
158
figura-, qux complexioncm requantiir,&color,exfacie A t ota terribilisfic ad modu leonis tenentis rapacirer pr .T- dam fuam; quare didlaeft leonina. aduriturque (anguis «Tinvenisexmiftioneipftus,& incraffatur,vtin*phlebo- tomijs,quandoqj fanguis apparet arenofus, & cum reti- neturin venislongoremporecoardbtus, lnflammatur, & vritur,& corrumpitur ipfa ita,vt vlccret,& corrodat, & calorem alteret,licutcancer vlceratus, & foluta con- tinmtarccaduntquandoque, & cu talis humorcholera nigra fuerit ex aduftione cho!era:caufata,erit maioris inaliriar,acpenerrationis,& impreffionis in membra,& fufceptibilioriscorruptionis.Siveroex aduftionemclan cholixnaturalisfadia fueiit,eft vehementioris malitix, & potentioradpenetrandum in membra,& lmprimen dum,& tdcpropriecum exaduftionefubtilisparns eius fuentgcnerat.1, & m inus recipiens curam, quoniam no obedit potiohi,vt Gal. dixit. Et manens in ciypore cor- rodir,&vlceratmebra extrema,& procedit abeispau- latim donec perueniat lmprettioad totum corpus,6c^_^ g ptincipalia membra, & interficiat, & propter malitiam coplexionis.& corrolionem,& vlcerationem taluer im- primendjprocedit,quoniam quamuis ipfius humoris generatioiitin vi(cenbus,tamen primum veftigium,& impredioeft in extremitatibus,ad qux impelliturpro- pterdebifitatem,&quandoquemontur patiens,antequa lmpretljocorrofionis, & vlceris peiueniatad principa- lia,propter folam complexionis malitiam,& facietlpe- crem lepra^quam Auic.& I/aac,Ieoninum vocanr. fyva. Signaeius!unt,quia tunceftpe6tusficcum,fiftiira_j narium,manuum,& pedum combuftio,vel contritio macilenta, cuius calor fic augmetatur magis, quam fic- citas,articuli ieparantur,& cadunt. Cu vero fuerit cau- fara ex aduftionepartis eius crafti.minoris erit malitii, acnnpreflionis,& minus recipiet curam,quoniam non obeditpotioni ficutdixit Hipp. & Gal. propterduritie & terreftreitatem fuam, & faciet fpeciem lcpra-, quam Gal. vocauitalbaras, feu impetigine,& morph^amni- ^ gram vocauit. Cuius figna funr,quiacoloreft niger,& cra(Iefc!tcorpus,feu fen(us,fupercilia finduntur, manus & ped.s cotrahuntur, & digiti,nec vlcerar,nifi corrum- patur,&acuarur. Cum verocaulatafueritex aduftione phlegmatis,faciet aliam (peciem ,qux dicitur thyria', quam Gal. appellauit fquammofam.
Dcfim, Ecfignaeiusfunr,quoniam humefcitcorpus,g!andes nafcuntur,coloreft albus, & oculorum fluxus. Et cum tantafuentexaduftione fanguinis,facitaliam fpeciem leprx,qua;dicitur alopecia,albaras,& morph^a nigra, & fcabies antiqua lllis in toto corpore. Cuius humoris figna funt,quoniamrubet ctitis, & putridaeft,& tumet nimis,& fanguis,& fmies effluunt. Et forfitan non vl- cerant cum humor exiccatus fuerir, & euenratus rema- nens, vel infrigidatus non inflammatur, necacuitur,& durac cutn patiente tempore longo,fb!a tamentume- fcentia exiftente in membris, qu® videntur excreata niemb-ra,& augmentata. Et vocauithacdifpofitionem Gal.elephantiam, & eft exfpeciebus vna,ficut r.lbaras, D & morph^a nigra prardidta?. Et quandoque co' rodit ra- dices pilorum,&facit alopeciam,& quandoque exco- riat cutem,& faci t difpofitionem, quae thyria nuncupa- tur,& quandoque facit fcabiem, qux antiquatur, & eft degenereeius fecundum quaruor humorum aduftio- nc:sfciiicetleonina,aIbaras,(euimpetigo,& morph^ani- gra vniuer(alis in roto,& fixa thyria, feu (quammofa, clephantia,alopecia,leufcabies antiqua. Dictx funtau- tem hx fpecies lepra: modo metaphorico quodam,eo, quodabeodem humorein generefunt caufat£,licerali- ter,&aliter dilpoiiro cffentia fui,& loco,atquecorrum- pentem complexionem corporiscolorem pulchritudi- nem,&figutam,& quia diihcilemobiles,vthabiruatar, longotemporeperfeuerat in corporead modumleprx, licet membra non omnia corrodant,nec vlcerenr,nec eorum continuitatem foluant, aut quia quadoque ab eis incipitlepra ipfa,vt Gal.dixit. Qiubusomnibusprx- termifiis adprxfcns, vt pcrt#ientio. ad tettiam SeCtio-
nem, hic folum de vera lepraiam di6ta,qux vniuerfalis cft cancer,figna,& medicinas ponemus.
Signa. Inprincipioeius occultanturfignaipfius. Cu v er°ttrocedir,& extenditurtempus eius,deteguntur,& cognofcitur.Cum veroconfirmabitur,nullus dubicabit in ea, quod eft,quia in principio cum incipit lepra colot corpons,& praxipue faciei incipit fieri rubcus ad nigre- dinem tendens,& hoc quia color clt humorum, & non membrorum,vt Galen.dixit. Et humorespeccatesfan- guis,& cholera nigra funt, & venxoculorum proindc ad fufcedinem tendunt,&apparetin eis vidtoriachole- ra: nigrxin cerebro exfomnis,&fubtiIitate,& paucitate capillorum,& fternutatione,& apertione verrucf in na- fo,&ftndturaeius,&in puImone,& canna eiusexno- cumentoanhelitus,& raucedine vocis,in corde ex mor- fibus malis, & dolorofis, & apertione venarum in pe- £tore,& totocorporeex fenfu liipraipfum,quafifitgra- uedo,vt incubus tempore fomni,vel cx fostore ipfius,& proprie,in fudore,& anhelitus ad f?tore declinat. Cum vero proccdir,& extenditu r tempus eius apparet fparfio
in capillis,& cafuseorum,& proprieinpilis facieijiX /
partium eius, & quandoque deficcantur cafus capillo- rum,& incipit forma fien feda,& cafus terribilis,& co- lor denigratur,&additur conftridtio anhelitus,donee peruenit ad difficultatem, & dy'pn^am magna, & per- ucnit voxad finem raucedinis,& mcraflantur labia,& denigrantur,& incipit fanguis congelariin iun6turis,& putreneri, &apparetfupracorpustub cutetotaadditio glandulofa,fimilisanimali,quod Grsce vocatur faros. Cum vero confirmatur xgrnudo,caduntpiliomnes,& propriefaciei, deinde incipit corpus vlcerari vniuerlali- ter,&proprievbi apparentaddinonesglandulofe. Et illud quandoquelepranon quietain modum elephatix, & corroditur chartilago nafi, & roditur extremitas nafi eius,& corrofis iunfturis cadunt extrema, & currit ex eis virus fcetens,& voxoccultatur,&tenditadocculta- tionem,& denigraturcolor valde,& pullus eiuseft de- bilisproprerdebilitatem virtutis,&fitneceflanafpifli- tudo ln eo,deficientemagnitudine,& velocitate.
Regimenin cura leprre elt proportionale regimini, fygimmin dicto m cura cancri,& eft ab eo diuerfum lecundum di- ' ur * lc t r *- uerfitatem temporis,& difpofitionem eius. Si enim in principiofueritdebilis,poflibilisell curationis,licetdif- ficilis: fi verofortis,confirmata,impoftibilis fanationis erit. Si enim canccr,qui particulans eft morbus,cuni_j magnificatus fuerit, feu vlceratus ,curam non haber, quanto minus lepra,qux eft vniuerfalis morbus,licet m ea materia fit diffufa,ita,vt non miniftrentur medicinx forres,fuftentent xgntudinem, ac refrxnent, vt non agar, velimprimar fuper principaliamembra. Incan- croautem cum fitin eodem tota vnka,eft fecus.
Eius ergo, qux eft in principio cum eft debilis, regi- men erit duplex,vniuerfale, & parriculare. Vniuerfals eftquatuor res confimiles illis, icilicer euaaiatio vni- uerlalis,& antccedentis caufie, dixra, redificatio mem- brorum regenerantium materiam, &correClioaccide- tium. Vniuerlaliseuacuatio compleiur phlebotomia, pharmacis, & vomitu, & enematibus. Phlebotomia quidem de bafilica dextra,& nigra,& bafilica finiftra,& hocfi fanguiscumrali nigra claolera.multum appareat abundare,quocafti oportetde venis magnisipfius ma- nus,veletiam pediseuacuare vltime. Siautem non di- mittaturphlebotomia magnarum venarum,&fiatde ramis ipfarum,vtdefaluatella dcxtra,& finiftra. Phle- botomiaenim magnarumditSarumforrafletuncmagis nocebit,quam iuuabit,malitiam reddcndo effrenem. in ea vero,qux elt ex paruis venis,fit fecuriras ex iuuameti- to,quod acciditabfque nocumento,& apertio venarum ani,& fanguifugatio cum magnis fanguifugis, velpio- uocatio menftiuorum, deinde erit conueniens, & pro- priecum retentafuerint vltramodum. Ventofatio vero propter craflitiem fanguinis,locum non habet; phlebo- tomia vcro celebrata quiefcat abhebdomada, (eruaro bono regimine, & digefuuo fumptopurgeturphanna-
cis

FRANC. DE
C !Sspproptiatis,ex fimplicibus,& compofitis,quaE infra dicentur ipfi humori. Feltina autem antequam incraf- fetur,indurefcat vfque ad hcbdomadam, quia tuncnon obediet pononi,vt Hippocr.dixit in aphor. g.
Et ex fimplicibus funt,ficut epithymum,&: ftxchas, myrob.& elieborus,lapis lazuli,& lapisarmenus,& po- lyp.famus terr«e,& fi addaturpulpa colocyn. eil potifli- ma,faciten;m defiftere a'gritudine,& vlterius noauge- r:,& quando fuerit ibi cholera mifta faciens aduftionem in melancholiaaddaturaloe,fuccusfcilicet cucu.afivel bteumm- fcammonea. Oportetaucem,vt purgatio cum pnrdidtis fit multiplicata in tempore pluries, non enim fufficit,vt vnica purgatione purgetur,&talispurgatio nondebet eflefortis,ied debilis,& parueducens,ac paulatim,vt fu praincura melancholiaeeftdid:um,& cofimilibusfuis nonpoterit materia vnica medicinacduci, & maxime cum fit penetratiua,& vehementer fanguini mifta. In- quitenim Abu.cummateriafuerit vehemeterpenetra- tiua,autcumfanguine multum admifta ,nonpoterisip- fam vnica vice euacuare,ficut in ifchiatica,& arhrtetica longo tempore,& cancro, (cabie antiqua, & carbuculis antiquis oportetergo, vt incipiascum leuioribus, qua: paulatim educunt materiam bis, vcl ter foluendo,& to- ties rcpetarur quamdiu neceflaria fueiit, vt hebdomada qualibet repetatur,vomitibus vero, &enematibus leni- tiuiseuacuetur omnitemporefecudum declinationem materix,oportet autem, vt vomitus fiat cum afutis, & falitis,& acetofis,qu;ea!iter locumnohabet; deinde (u- . j-nant aliquid de abfinthioin potu. Dixtam vero coplec regimen rerum non naturnlium,ad frigidiratem,& hu- miditatem conuerfio,feu permutatio, & primo aeris ad frigidum, & hu. & contrarium ei, in quo xgrttudo exi- ftic procreata,& cum exercitiodeledabili omni mane in vmbra poft cuacuationem fupe; fluitatum ficcx,& aquofc,& cum cantiknisaltiss deinde fric£tur,&quie- fcanr, deinde cibctur cumcibis euchymisex herbis,vt atriplicibus,& fpinachijs,blitis,& portulacis,& boragi- nibu's,carnibus hoedinis, arietinis, & vitulinis,& pro- priegallinarum iuuenum,&pinguium, & iuribusea- rum;quoniam contcmperanthutnorum complexione, & cum Iadtecaprino,& ouino, nouiter mulfo in quan- titate,qua:digeratur, fimplici, vel mifto cum pane, vel forbitionefa&a ex eo,zucch.& oleo amvg. vel lacte,vel farina hotdei,& fru£tibus,vt prunis chryfomillir,perfi- cis,pomis,&amvgd. &cum omni eucliymo ad frigi- dum, & humidum declinartre, cp malam complexione membrorum calidam,&ficcam nutntiuorumalteret, &impinguet,& proindedulcia funt conuenientia,& Gaien t . Um m ateriaraprahibencgenerari. Etexhis,qu£ecommen- dauit,& eit expertum a Gal. inlepra caufata abapofte- matefplenis,Vel oppilarioneciuseft decodtio ramanfci cum paifuiis Ccpe iumpta, & ranae paludutn cum oleo, & fale co£tx,& comeftx (unt bonx leprx, & cinis afini curateam. Eterhis,quxcomendauitprxcipue Gal.eft comeitio carnis ferpentu,& forbitio iuris eius,prout in- fradicetur,&comeftio micxpanisin eodefimila.. Et poteturvinoalbo,(ubrili permifto valde. Etquandoque dimittetur Yinum,quare poterur frigida aquapermifta acetoalbopauco,&fi tolerat-ftomachus, vel aquahor- dei,vel aqua lactis,vcl ladte acetofo,a quo abitraetum fit hutyrum; quoniam eftmateria rnHammationis,& adu- ftionis, & deinde cum fomno temperato denodte non profundo,ne inHammetur,&cum inanienribusquoti- dianas f?ces,vc clyfteri,& alijs lubrititibus, & frudhbus antecibum fumpcis,&cum repellacionecibi prxdicti pauca,& fepe faita, donec humectcc ccrpus,& impin- guec,&cumgaudio, & deledtationcanimi, & fpecerta fil utis,& cum omni abftinentia a coitu. Redtificatione quoque membrorum generatium mareriam complent quxcunquealterant dyfcrafiam hepatis calidam, & iic- cam,& c-0rporis vniuerfi,aperiunt,& confortantfple- r>r corrt- nem,qualia funcrcgimen prxnotarum,& medicinxfu- "dcnnnmU- P" S e, ^ 10ne P nnla ,n CUHSCOIUni dlCtx.
i"»" m s • Correctio accidentuiai complccur cum conucrfione
PEDEMONT.
E regiminisadredtificacioncm itnpreffionis fadtx in intc- noribus membris,vt cerebro, pulmone, pedtore,& cor- de,ex qua prxdicta figna apparent in eis, licet enim im- preffiomutationis coloris figurx,corrofionis,& vlcera- tionis prius fit in exceiioribus excremis, tame corruptio complexionis prius eft in interioribus,& principalibus, ac humorum aggregacio,& fumoru,vnde neceffeeft pe- ti prius,& fi non appareat extra,proinde oportet,vt mci piasabeis,&in cerebroquidem cu mundificatibusip- ium,exgargarifmis, &caputpurgijs didtis incuris ip- fius.. Ex quibus funt propria in hoc cafu,qux infra dicc- tur,& cum phlebotomia venx ftontis, & nafi, & cum epithematibus,& conforcantibus ipfum, & repelletibus malas humores, quale eft olcum rofarum,& lac mulie- ris,&fimilia. In pulmonevero,& trachea propter rau- Dl cedinem vocis afthma,& timore prefocationis cii phle- "le* Ine- botomia ypnaru quidem. Ec deinde cum alijs mcdicinis tia . ex fyrupis,& iuleb,& mundificancibus, & prxferuanci- p busipfaanocumcnto,faciliratibus anhelitum,&cibcnt"' tucla6te,& fpinachijs,quoma funt cx melioribus rebus.
In corde vero cumphlebotomia bafilicz finiltrx ,ppter ln " rde - abundanriam vaporum aduitoium refultantiumad ll- lud,& cum cordiahbus ftigidis confortantibUs,& repel- lencibushumorum vaporesab eo, & fumos, & mores animxcoirumpences.Inquitenim Gal nrturacorDoris L ' b -.
, os x ... 1 ammi mo~
compIexicnes 5 c<: numores corpons imitatur. res .
Particulare veroregime vcrfacurcirca excrcmacor- poris,&eiusexteriora,inquibus principalisapparecim tuuUre - preftio propter eftufionem marcnx adipfa,&dcbilica- tem ipforum,& hoccum particularibus operar.onibns, & localibus mediciniscxercendis,& miniftrandisinip- fis,&-primo.cum frigidi^&^-, ftypticisconfortannbus membra,& repellentibus macenam,qualiafuhtoleum myrtinum,de extrcmitatibus viris ,& deglandibus cum aceto; & dcinde cum frigidis,& itypcicis habenribus ca liditate tempei acam,vc repcrcutiant quod Huit,& rcfol- ^ uanrfimul,quod tluxit,qualia funt (uccus plantaginis, C lingtixcanis,lcntes,acetum,& alia,qux fupraincancro funt pofita,& anthiace,fed mcliuseft,vt balneentur,de- inde vngatur. $-'t autcbalneumexaquadccodtionis fm- &/,«. ntigrxci cum fapone bono, & cx bonis eft tolneum in aqua decodtionis ferpentis,& Sicuh balneantur in f:n- guinehominis,cft-enim tempcratior inter humores,& naturxconuenicntior. dixit Gal.&aiiqui in oleo, flcut paccccx infrafcriptis.Poft baineum vero vngatur toturn Vntli». corpus cum prasdictiscum aceto fricado, &quandoque confei cinuftioex oleo vio. & lacte mulieris,olco de cu- cu &nenupharis,& illud quando cOrpus fuerir mHam- matum,& exiccatum, & maxirne poitbalneum reiolu- tiuum,cum refclutiuis,&refoluentibus tortibuS. Quo cafuoportet,vtctiamcapiupurgium fiatex ladte muhe- riscumoleo viola. & inungantunextrema, & contcvue- turexdaifcfrhamcumoleodclilio,& dccofto,& irrjm- gantur iundturxcum hisfubciliatiuis,& refoluennbus fortibus,qux fcquutur, & illud cum ma terta fucrit exic^ cara,& indurara, & fortaffe erir ncceftarium inugerc eos in balneocum fnbtiliatiuis rcfoluenribus,in quihus in- grediacur nicrum,& ftilphur,baccx lauri, & glilten cap- pentariorum,& finapis,origaniim,pipei,niacropiper,& ftaphilagria,& calamenthum,quod confert,non (itain- cifionetantum,fed etiam (ua refclutione,& fortaffe erif neceftarium enphorbium.&.hoc quando balneantur,& immgunturpropter refolutionem /uperfiuitatum,quia matenaextccata,& eftindurata valde,fed oportct, vt prxcedat vnctiocum bucyto,&:forte neceffarium crit inungereeos fricandocumhuiutmodi medicinisin fo- lecalido,& illudcum balneum prxfto non habetur. Et quandoqueinungtinturcumrhenaca,& (olitis.
Et ex medicinis,qux bibuntuc compofins (unt mul- tx, & melior eft tberiaca maiorfacta ctim carnibus vi- pcrx,& theriaca diacefferor,& dia(u!phur,& rro.tvn. & pochif. fcilk-cum vmopatlo, & ccaffo,& hoc poft niundificationem corpons. His medtcinis curabiturin fui ptmcipio, & procc£L.*Si vero pcmenitad complc-
mentum»

DE APOST- MELANCHOLICIS- 159
inc.irum,& fortitudfnem fir confirmata,phlebo- A qualis quod vocatur ferpentum fcpum.Scrmo Abuhaij.
Galen. interpretis fuper eodtm.Et forbcaturiuseius,&
tOmia pcnitusomittatur,& ptoprie ex vcnis magnis,& eciam purgatio cum forti medicina,quoniam fuperflui- tatesineisfoluuntUr,& 11011 educuntur, fic earum ma-t linarn mamfeilanrma§is,&ficonuerranturad intefli- na,fortafleimprimerentcanciumineis.Vnde Hipp. in aphorifm. Sana habenres corpora pharmacis purgati, exoluunturcelerius,quammalocibo vtentes. Aliencn- turergotuncomnia,qua: materiam trahant,& conuer- iantinterius,& miniitrentur de foris,qux lllam carmi- nent, & refoluant, & motum faciant, ab vlceribus, fa- niem abftergendo. Et de potibus conuenientibuseis eft,vt (umaturde limaturaeborisdrach.x. &i"umantur in potu cum vini,& butyri vnc.iij.aut fumatur althit, cum mefeiu quantitate nucis,aut de fcilla,chatattix. ciltn fyrupo fcyllx mipilfato, ficut rob,aut cymini drac.
mcllis,quantitas,quam infpiiTant,ficutrob,&fuc- ctis calamenthicumeis efl: bonus valdeex iij. almufach T ,tm. vlque ad vj. Et vltimo medicetur cum cauteriodifper- titofupermembro eorum, ficutfupra finciput fummi- tatiscapins,radicemepiglotti,&duo tempora,&: collu, . & luncluram manuum,& pedum. Cauterizentur quo- quein principio timons, & vlcerationis ex medicina_j Iplenis. Inquit Abuha. Valde vtileinuentaefladprohi- bendum, ne corruptio fpargatur, & ad confortandtim membrum,cuius complexionem volumus rediificare, & rcfoluendum materias corruptas inmembro reper- tas,&proinde vifum extitit antiquis,vtinprincipioti- moris lepr .T, & proprie vbi ex corporis difpofitioneti- metur procetfio,& confirmatio eius,vt cauterizentur in anteriori parte capitis,vt conferat caluarix, & alio infe-
rion loco,vbi capilli tondentur,& inter (upercilia,&s ?
alio in dextra parte capitis, &alioin finiftra; immo po- fleriusante nucham, &duobus apud duascommiifu- ras coronales,& alio fupra (plencm; & fiant codtura; il- lar cum cauterijs leuibus minutis. £t quando cauteriza- turfupracaput,oportet,vtperueniatut vfque ados (al- tem,non fortiter, & fubito, & cum mora ipfius inloco, immofic applicetur,ne complexio cerebri corrupatur, & inHammetur,& deliccetur, vt (lolidi faciunt,noalle- uiando manus ipforum,& interficiunt. quare oportet,vt leniter imprimatur,& paulatim ablquegrandi inflam- mationecauterij,& impre(Iione,ac retentione ipfius in loco,& propriecum in commiffuris cauterizatiofiet.
Sermo Gal. inexhibitione carnis ferpentis ad Glau. ait. In elephantiam patiencibus*echidnarum,ideftfer- pentiumeiils mirabile eftauxilium :oportet autemco- medere eas ita conficientes quemadmodum feris nutri- tos,& alpidibus morfos vidifti. Primum quideauulfis capite,& cauda vfque ad digitos iij .deinde mtcftinis om nibusablatis,& manifeftoquodell fcilicet cuteablata, deinde aqua eorum corpore loto, fed hticufqne quidem cum theriaca vocatam conficimus;deinde autem indif- ferentercoquimus,in theriacaquide 111 aqua ponentes anethr,& pauci falis. In elephantia autem patientibus in lebetefimiliterconficientes peralium iusalbum. Fit autem fic,aqua: quidem copiofa: immiffa cum oleo bre- ui,& cueo porro, & anetho,manifeftu eit autem,quod v(queaflcarnes *echidnarum coquere congruit,quouf- que fiant mol!es,& feparatx,& fic comedere. Et ipfum autem echidnarum confe&u pharmacum,quod voca- uittheriacam antidotum elt optimum bibere in labo- rantibus,&fivoluerit quisipfam cutem perungi, hsec omniafacientibus eft,quandofquamma defiftitacute,
B
ponatur (uper ipfum mica panis,& de fimila,& fottaffe proijcietur in eo aliquid de puliiscolumborumdonec fiat ficutpuls. Ethuius quidem regiminis iuuamentum fortafienon apparet in principio,?ed paulatim augetur, donecfubitoappareat famtas,& fortallc antecedk fani- tatem feparatio rationis dicbus aliquib. & elt fignum (eparationis,& iuuameti eius,& applicatio,in qua opor- ter,v t abftinentia a datione eius, eit, vt incipiat leprofus inHammari,& inflammetur,ac patiatur lcotomiam,de- indc fortaffepeimifcetur rattoeius,deindecxcoriatur,& finaliter fanatur. Cum ergo ex comcllione eius non pa- titur fcotomiam,neque inflammatur,tamennon cefTat comederecarnes eius,&ius. Sermoaliorumantiquo- rumad illudeft, vt lumaturferpens nigerexcorticetur, & fepeliaturdonecin eofiant vermes, & deinde extra- hatur cum vermibus,& exiccetur, & deturin potu pul- uerizatum illi,inquo fuperfluitlepravlqueadtriduum omnidievnc.j.cum (yrupismellis. Oleuminquoco- qnitur vipera conferens eft, valde fi inungatur ex eo. Mtdictn . Aliud medicamen. Accipiaturferpensniger,&excorti- Ai 'u' f ' cetur,&ponaturin olla,& fundaturfuperipfum deace- to forti vnc.viij. aqua:vnc.j. thapfiarrecetis, & radicum draguntex,ana vnc.ij.decoquanturomnia fimul fuper igneleuem,donecdilfoluatur (erpens, & coleturaquaa ferpente,& fricetur cumeapoft abrafioncm barbx,& capitis,tribus diebus. Etexiuuamentis,quiaccidunrex adininiftratione medicinarum viperalium,eft excoria- tiocutiscorrupta-,& permutatiocarnis,& cutis fanar, quam inundtio lcpr;ccu;httmidis, & temperate calidis conferuareoportet. Bonafoluriuaconferentia leprofis C digeftione prxmiflacum fyru.de epirhymo,ctiius defcri ptionem pofuimus in antidot. noflrolunt hiera Logo- dio,hicra colocynthidis,hiera picra, & pilular de cpithy- mo,& fimilia. Decodtio.Recip.myrob.citr.& indo.ana DtuBio «4 drach.x.ameosdrach.v.althit bonidrach.v.paflularum ,dtm - enucleararu minam.s.decoquecu dra.iij.turbith,donec veniat ad tertiam,& exprimatur,& commifceatur cum ea deaquamellis vnc.ij. Sumaturpoftpurgationem,& vngatur corpus leprofi in principio,& proccffu, ex bu- tyro,& fedeat in fole donecfugatur,autambulet Ixx. paflus,& conuertat fiper finiftra,ante,& retro,& ccme- dat cappares cum melle, & accipiat in potu decodtionc prxdidtam fepte diebus,quolibet die renouando ipfam.
Defcriptio caputpurgij mundificantis cerebrum le- proforum. Recip.macropi. cheltdo.thapfia,nafturcij, £rum ' borungi,anadrachm.j.nucismufc.pulcgij,anadrach.5. D fuc.agni cafti cotylas iij. olei fe(a. tantundem, mifce, & decoque donec confumatur aqua •, deinde coletur,& re- ferueturin vitreo,& fiat fcilicetcaputpurgium naribus quantum capiunt, deindeconfequatur quandoinflam- matur,& exiccaturex illo caputpurgium hnmedatiuii prardidtum. Etdixitlfaac,vtinquit Gal. Nunquam vi- w, ">« diinvitamea hoininem hacinfirmitate habitumple- nariefanari,nifi vinumbibar,inquo thyria: ceciderint, & ibidem computruerinr. Huncenim vidi excoriari,& cuteexpoliari,cum vinum illud ebiberit,vndecertifica- uit,quod dixerunt antiqui deiuuamento carnis,& pin- gueaine thyrijein hac, & in omni alia paflione dura,& melancholica. Etproindepurgatocorporecum (pecia- bus htera: magnx,fcilicet hiera Logodion,theodoricon, fyrupo,& decoc.de epi thy. & fero,cu eo demus theriaca magnam fa£tam cum pinguedine,& carne vipera.
Hiccomplemcnto Do6torisfamofifs. Francifci de Pedemontium,
Domini Ioannis Mefue,
Chriftofauente Finis felix ftatuitur.
ANTI-

ANTIDOTARIVM NICOLAI
CVM EXPOSITIONIBVS, ET GLOSSIS CLARISSLMI MAGISTRI IOANNIS PLATEARIL
IfljKT G 0 lS[icolam rogatws a quibufdam inprattica mediciux ftnderc volcn- tibws, vt eos retio ordine modum conficiend i,difpenfandiqu c docerem, & certam eis traderem doSrinam, in iua de fingulis vfualium medici- nammvnamtanturn vel duas ,aut flures librM conficere fcirent, & quantum de vnoquo- que genere gummarurn ,berbamm, feminum,& Jpecie- rum ,inter omnes mediariM Jubfcripta4 acciperent,eis fcilicet in fcriptis redigerem. necnon quibws cegritudi- nibns proprie ipfemedicinx probatx fuerint: lilorum tandem precibm addutim talem eis tradidi dotirinam. Stprimo de fyeciebm.
Tria igitur requiruntur in ipfa dijpenfatione. -Tri- mum, vt omnia aqualiter ponderentur, tam in fpecie- bm, quam in gummis, & berbis Jecundum propriitm pondm vniufcuiufque. Secundum,vt non fmt nimia ve- r tujiate confumpta. Tertinm,vt radices, herbx, & fi:- minacongruis temporibus jint colletta, & in congruvs locis repofita, tta, vt d fumo pmcipue & nimia bume- £iatione,& humido loco corrumpi non poftint. In con- ficiendo autem,tria conftderantur fimilitermeliis puri- tas, & quod Jufficiat,& aqualis pulue\is cribellatio, & fyrupi ad aqux confumptionem fiat decofiio. In puri- ■tate melhs, duo attenduntur .pnmumne Jitaquofum: fecundum,vtnon fit nimis co£ium,J'ed quod fufficit, ni~ hil aliud efl dicere nifi, vt Jpecierum puluerem colligere tantum valeat,& conferuare. Tribm namque de caufis ponitur in medicinis. Trima namquead conjeruandum. eftnamque pracetcris liquoribus mel conferuatiuum. Secunda, quia mundificatiuum efi valde. Tertia, quia fua dulcedrne fpecierum amaritudinem temperat.
Tulueris autem cribellatio duobus modis debet fieri, na in eleSarus fubtiliftime debet cribellari,in alvts vero medicinis craflior debet ejfe,& maxime in laxatiuis .
Tr&diBx vero dottrinx magna,& multiformis con- fijiit vtilitas. Ts[am cum altqua indigeremm medici- na,eam,aut totam,aut partetn oporteretfkcere,aut cer- teabalia perfiona canfiima, aut forte corruptam emerc cogeremur,wt eam fucere totam,aut.omnino inutilem, autcerte effet impofiibile necejfario, aut carere ea,aut aliquod ifiorum inconuenientmm nos oporteret incur- rere. fiedhuim operis fcientia non foium h$c vitabun- tur incommoda, verum etiam multa commoda confe- quentur. Hac namque doiirina bona fiet medicina, & demttm perfcffe operabitur corpori adhibita, necnon le- uior erit expenfa. Scire autem quantum devnoquoque genere gummarum,& herbarum feminu,& Jbecierum inter omnes accipiant medianas,non efi inutilc: ptr hoc enim fhcilis,& certa eritnotitia emptionis. lcuepre- tium,& moderata diffenfatio .
Llbcr i fte, quem in prxfcntia legenchim fufcepimus, ex multis antidotis eil compilatus,quod patet ex ipiarum medicinaruintitulationibus. infcribiturenim quandoque medicina picra Conflantini,picra Galen. Aurea Alexandri, Eldramagna, id efl medicina Efdix prophet£,trochifci Andromachi. Cum igiturex diuer- fis au&orum nominibus intituletur medicina,diuer- fosficconftat eiusfuifle inuentores. Liber autemiflc di &us eft antidotarium ab antidotis diuer.fis, diuerfo modocompilatis. Nota,quod Conftantinuscompila- uit maonurn antidotarium deantidotario Gal. & alijs. Quidam enim compilauerunt fub breuirare modica, quidamfubmagna prolixitate multade propria inten- «oneibiaddentes. Nos autcm 11011 omnts,kd Yfuales
E medicinaspropofuimusaffignare. Primo,quid fir mc- dicina , qua: medicinarum compofitionis caufa fuit, qua: nominis etymologia, vbi flt inuenta,qux medi- cina: contra quas valeat aegritudincs. V trum audtorum laudes fint omnes vera:,aut quaedam, & in quibus cau-r fis, quomodo debeant dari medicina:,qu2per fc,quse cum alijs.
De ele&ione ffccierum medicinalium aliquid
esl tangendum.
MEdicinaaliaefl fimplcx,aliacompofita.Simpltx MeAUi%* eft,qu.-Etalis,qualiseam natura produxit,vel cp \xfi m t Ux - artificio paratur fme alterius admiftione. talis autem eftjficut piper,{cammonea,& multz m hunc mpdum.
Cumigiturin his fimplicibus maxime virtus medi- «*•- cina: con(iflat,quiutur, & non ociole,qua: caufa com- F pofitionisexiftat? Multiplexauremfuit.Prima,&:prin- cipalisfuit medicinarum proptcr compofitionetri ma- ior cfficacia. Secunda diuelfitas a-gntudinum,& mor- bi cum morbo contrarietas. Tertia acuminis repreflio.
Quarra medicinarum conferuatio . Quinta iaporum horribiliras.
Maiorefiicaciafuit caufa,quiaquxdam a:gritud:nes compofitx funt , qua: vnafola medicina purgari non poflunt,velquia rninor virtus vniusaugmentaturma- iori virtutealterius: facit enim duplicata, quxper fe fa- ccre non poterat.
Diucriitas xgritudinurn fuitcaufa,quia quxdaargri- tudines funtcalidx,qua:dam frigidx, qux fimul funt in humanocorpore. vnaautem medicinahosdiuerfosef- fectusconlequinon potefl in dyfcrafijsdiuerfis. Com- pofita medicina virtutem habet in laxando,quoniam ibiefl fcammonea,qux pripcipaliter calidos,lecunda- G riofrigidospurgathumores.
Contrarietas morbieftad membra,quia quandoque membrum xgrotans nobileeft,vthepar,quod vtporo- fum diflblutionieft (atisobediens,aur enim infrigida- tur,vnde indigetdiffolutiuis ad fui purgationem,vr po T ri apenantur, & diilbluaturfrigida materia. Seriqusa vchementer diffolutiualxdunt fubftantiam hepatis,ap- ponenda funt ftypticaaliqua cum diffolutiuis,qux de- bilitattmhepansconfortenr.
Propterreprefiionem acuminis,quiaquxdam medi- cinxua diffolutiuxfunt,& malitio(x,&: acutx,qux interius recipi non poffuiuper fejmfiantecum alijsad- mifceantur,qucrcpnmantacumen,& malitiam,vt ma- flix,fcammonea, cllebori,garyophyllus;e!leborus emm niger,&: (cammonea non poflunt per le dari.
Ad conferuationem medicinarum neccffaria fuit co- pofitio.quxdam enimfuntnaturaliter humidx,&cito H putrefcunr,vnde nifi alijs commiftx fint fcruari nopof- iunt,vt eftzingib-iuiubx,&myrob.& chcbu.iuiubx vi- rides magnam habent efficaciam; quxnepereant,fyru<' pis,& qmbufdam alijsadmifccntur.
Propter hornbilem faporem neceffaria fuitcompo- fitiojquada enimlunt medicina-,iicur aloe,quxadeo abominabilesfunt,quodabxgris recipi non poffunt,& firecipiantur,debitum non habent effe<Si:um,quxdarn ergo dtilcia debenradmifceri^qux luam reprimantabo- minatioiiem,& horribilitatem, vt mel.& zucch-
Antidotum dicitur contra datum ab anti, quod eft contra, & dofis,quodcfl datio-, dicuntur auremcom- pofitx medicinx antidotaa difcretis medicis compofi- tx,& inuentxciiin multadifcrctione, & fic omnes me- dicinx poffunt dici antidota.
xAnren
\

antidotarivm nicolai.
_ 16o
AVrea quando dat:r,- t capi<4 d languore lcnatur>ciu- A ftrum deaur€a,& fucco mcnra , ,& tcporibusapponamr. read/clacji abai:ro. .Alexandiinaab.Alcxandro Momcntanea epilepfia dicitur,qtia; momentOjkicft
frequenterinuadit,qnia non prafentitur acce(i:o,& ha- het lieri vitio cerebu detu
rea dtcla cji ab at:ro. .A lexandrina ab ,A lexandro {'cruiJiimol } biloJbpbo,d q!<<) inuenta ejt. Tro[>rie ralet 4id orane capitis vitium ex frigiditate rrhixime,& ad om uerbcnniaticam paJjionem,<]H&a capite ad oados,& aures, &gingiuas dcfcendit, & ad grauediucm omniu mcmbrorum,({!'.£ jitde eodembumore. datureuntidor- viitum cum vino calido viij.pars confcffa eTl lib.ii.
}{ec. ajari,carpobal. byofciami,amdracb.i/,& ■>.ga- ryopb..apif ) myrrhtetcyper:,anadr*c.ij. balfami,cinnama. foliA,~ediOarix,xmgib. coJli.,coralli, cafitt ligne<e,eupbor- hi{,trigacantbi,thuns,mcu,liyracis calamit£,j'aliunc&, cardamo.jejeleos,napi,faxijragitf,anetbi,anifi,anadra.i. lignialo.rhabar.alipt£tfaJlorei,(pic£,galaHgts,opopana- cis.,anacard!,ni.ifl.fi:lpb.viui,pconi,eryngii,roji,tbymi, *cori,pule± r i<,ariji.long. gentian.t, coriicis mandragorx, char>i£dryos,phk,baccamm iaun, amei,dauci, macropi. kucopiperis,xylob.carui,amomi,petrofclini,fem.leuifti- 11,rutA,jtm.finonis,drach.5.auri purijicati, argentime- r:,aibarurn margantarum,bla£t<& bixantix, ojiis decor- Snm* nt- de cerui, ana gra. 15. Imaturx cboris,calamiarom. 4« 1« tjt «pyretbri, ana gra.ix. mc'lis,quod fujjicit. detur in mo- **' dnm aueUana fcbricitantibus cum aqua calida, non fe- bricitantibus, cum vino caiido.
AV rea eft didhi ab auro per excellenriam potiffimu lcilicet medicinain multis patlionibus probata, vt aurum prxceliir omnibus metallis, veldicituraurea aSattro quodrecipic. Alexand inaab inucncore,vel for- te a loco. Ad omnem rheumaticam pailionem faciens, adrheumacapitis. Nota,quodd:itmguenduell inhoc loco; facit enim aureacontra rheuma capitis,non came inprincipiorheumansdatur. habetenim triplicem vir- cutem, conftnctiuam, quod per opium quod recipic', declaracur, conforcatiuam, quia recipit aromacicas fpe- cics; diftolutiuam,quod perconfumptioncm probatur, con ihmit enim humorem, & omnem confumptionem
cetiam contra hanc paiho- nemcum decoCtione p^onix,vel quod melius cft,for- n.entur pilula;deaureacum puluere pqonix,& tenean- tur fub lmgua_».
Nora,quod epilepfia,qua: fit vitio ilomachi,& extte- morum membrorum ,pra.ienutur,tali epilcpha; non confert aurea,quar aucem fic vitiocerebn,illi valet.
Mamacis opitulatur. Manij eft mfedio anterioris cellul.ecapitis cum pnuationeimaginationis. lic autem huiuiinodi infectio quandoque ex (angume, quandoque ex cholera,non valet aurea: li ex melancholia, tunc de- turm potu,fed cummagno ftudio,nec6pcnatur,quod admilceatur potui. colata per annum ofteratur nelcien- ti,vel talehat experimentum in hac caufa probatiiin—*. Cum inciduncur maniaci, prius inungacur torumcoc- g pus,vel capucaurea,& poftea in locoiucidendoponatur inmagna quantitate fccundum formaminftrumcnto- rum,(i rotunda dehct elfe incifio, ponatur pilula magna fuper locum,qui debet incidi: fi capiitrata,fiatquxdam longitudom modum magdaleonis, & apponatur loco incidendo,& fuper ipfum riat incifio.
Cephalalgicisdefngidacaufa deturcum vinocalido. Tuilientibus.tudis eftinuoluntarius motus pulmonis, ' quia lit tudis ex humoribus theumatizantibus a capitc adptdnionem,etiamex abundantia eorum in pulmo ne, fiuc rheumate. llli antem funtcalidi,vel frigidi vcl ficci,vel humidi, vcl quoquomodo polimtcommifcen, fi autem humidi,quia multum con(umit,aurea valet,ii frigidi, quia calefacit, pi odeit. Si cahdi, vel iicci funt, non eft danda.
Notatamen quod aurea valetilli fpeciei, quareftan- Dicumu ^ helitus. tim.
Nota tamen,quod fi humores funtcongefti,& vifco- fi,non debec dari,qiua compactioreseos reddit,& inctf-
' _ 1 11
diffolunooperatur. fitenim perdiifolutionemconfum- v. rabilem rcdditxgritudinenr,nifi prius fuent materia
> • • i-rfx i : rr. 1 _ 1 • .. /1 . ' 11" . .. _ r 1 .. r - . .J:
pno. Cum igirurdiifolutiua virtute operatur,difToluit materiam,& eam mouct, & ficrheumaaugmcntatur. dcnturigitur prms alia opiataminus di(iolunua,Obrt Mufa y£nea, purgato tamen corpore prius vniuerfiili- ter,cum piethoricum lit, vel praxedar phlebotomia, vel fcanlicaiianes, non tamen feqnenti die poftpurga- tionem,vel phlebotomiam, vel fcarificationem debcr dari, fcdin tcrrio die poit purgationcm, inquintopoft phleboromiam.
S»jt hc* Nora ctiam,quod nifi multa inftet riecc(Iiras,?non ni- i<Lt>,t dj,i fide noitcdebentdarioj)ijrx,& ieiunoftomacho. Vn- ' de paticns acccpturus, antc horam] vefpei tinam come- dat,&tamenparum.melmscnimpropter noitisfrigi- ditatem opcraturcalore naturali forrius operante,qui perfrigiditatem no£tis retcntus fortiusopcratur. Dcrur autem aurca fecundum prxdidtasconfiderationes con- tra rhcutnacapitisjfine (ebre cum vinocalido, curn fe- bre,cum aqua calida,vel etim decodtioncaliqua.
Dolores fcdat. diftinguedum elt,fi fint dc frigida cau- fa,& prxdidto modo, confidcrationibus prxnominacis obferuaris.
Oculorum lachrymas conftringit.Lachrym^ocuIo- 'mH-f n7 rum fiunc,autper calorem diffoluentem, vtinfebrlbus acutis, &elt fignum mortis, & tuncnon deturaurea, aut per frigiditatem conftringentem, & hoc cit ex vitio ccrebri.Adhoeergo valetaurea,prius corporepurgato, & hoc cum decodtione olibani data, vel quod niciius cftformencurpilulxdepuluere olibani,& aurea,&ce- neantur diu (ub lingua.
Dolori denrium. dolor quandoque fir ex fumoacu- to afcendente a ftomacho ad derttes,fit etiam dolor den- tium, quandoqueex humoribusdefccndentibusacapi- te. fifiat vitioftomachi,prius purgetur,pofteacum fuc- co mentx calefadto difiemperata detur.fi vitio ftipe- riorurn fiat, detur aurea fecundum prxdidtam dodtri- nam,mungaatut dcnccs, & guigiua; fiacetiam empla-
digcfta per vnguenra moliitiua. Cognofeiturauccm di- gelta per libcnorem fputamiriis ciedtionem. Derurhoc modo,gummi arabici, pulucrizetur hoc modo,&tan- tundem auiexadmifceatur. formenturpilulx,quxdiu tencanturinore,vt virtus medicinx libenuspecat ca- put. Et fieltdc rheumate tullis,efficaciusoperatur,hu- medtatetiam lacettos trachex arterix,& pulmonis, & confortat fpiritalia memhra,quxeis funt vicina,&vt aduenientem malam medicinam repellere poflint, & fi /piritualibus infideant,tonforrara expellant.
Phthifis. phthifis eft alia vetus,alia rccens,foli recen- ti dcrur,&tuilicntibus;prxcedente tamenalia minus dilfoluta,vtrubea.
Sufpiriofis. fufpirium eftdifficultasattrahendiacre. Eft aiit fpecies afthmatis,qu£ alio modo dicit anhclittis.
Nota,quod aurea illi fpeciei valer,qux dicitur anheli- tus.fitautem fufpiriumquandoquecx ficcitate,& tunc: j) uon valet aurea.quandoque cx abundantia humoris, & tunc valet aurca fic prxparata, gentiana coquaturin vino vfque ad tertiampartem,coletur,&inipfo vino ponatur aurea,& poitea ad Soiem deficcatadctur in puluere, velpilulis.
Cardiaciscumdecodtionenucis mufc.garyophyllo- rum,oiiis de corde ceiui, in vino odorifero vel aqua ro- fata, dctur, vel his detur,vt tullientibus.
Sanguineo vomitui per anagra.vel diabrofim,idcll per refudationem fanguinis, reiedtio fit v. de caufis, vel proptereius abundan r iam ,vel acumen,velproptercaIi. & ficci.vel propter venx pucrcfadtionem,& cum fit propcerficcitatem, vel abundantiam humoium,no va- Iet aurea,fi proptcr putrefactionem venx valet,quia co- fumir maceriam pucre adtam, conftringit membrii pu- trefadtum corruptum,& venx fequirur confolidatio,de- turficjin haccaufa bulliatmaftixinaqua rola. poftca pcrmirtatur, ficca, & puluerizata aurea adinifceatur, iiant inde pilulx, qux in ore diu teneancur. Si proprer
icigi-

A N T I D O
frigiditatem fluat fanguis,detur cum vinocalido. £
Paralycicis. paralylis multisdc caufis habet ficri,fit autem de calidis, & frigidis humoribus; raro tamen de calidis, vnde omnibus vidttur prodeffe paralyricis. V(us tamen eius fecundum diuei firatcm membrorum, iti quibus fit, diuerfificatur.fi fit in lingua paralyfis rna- xime valec aurea, formentur pilulardeaurea cumpul- •
uerefadto defeminecauliculi.1greitis,& nafturcij,6< ,1
teneancurin ore, fifiat paralyfis in remotis partibus,vel mcdi|S ,deturcLim decodtionceupatonj,vclhcrbic para- lyfis,vel caftorei,vel fia^tde puluereeupatorij,& aurex pilulae, hoc autem fiat prxcedennbus vnguentis diffo- lutiuis,& purgatione,non tamen vrgucntaadhibeatur, nifi m loris, vbi caufa exiftit. confiftit autem frequenter in neruorum origine,vndedebet inugi fpina, & collum ,w«m . cum vnguentis,&occipitium cum humeris. Malum terrajconcauetur, mquo ponaturoleum cumaurea,& bulliant, & pofiea inungatur patiens circa neruorum_j originem . Et nota;qUod raro fit paralvfis finerheuma- p te,vnde duplici modo valcat aurea,c6rtringcndo rheu- •ma,& exiccando humores phlegmaticos, vel humores paratosad hoc. Item fi nat lnuntlio de aurea refoluta in mmujhell*- oleo * muftellino valet.
**• Ad dolorcm lareris, & renun. diftingue, fit dolor fit
decaulafngida. Itemfifinefebre,& apoftematefitdo- lor. ldcm fit vfus in omnibus paflionibus, &doloribus fcilicet lateris,& renum.ftrangurix,& dyfuria:, nifido- lorlateris fit ex ventofitate,tunc debet daricum deco- clioneanifi,& faxifragice ;fi ventofitas non adfir, cum decodtionefoliusfaxifragix,prxcedenribusdiffolutiuis, & diureticis purgationibusaccipiatur. y, sU _ . Lapidem frangit.Nota fccundum dodtrinam Ioannis platearij cum dari dcbet calculofis, cum conficitur re- moueatur opium, & in ea apponatur balfamus, detur cum decodione faxifragix. fi enim lapis in renibus fit diftemperetur cumoleo nardino,fi eft in veficalapis, inijciatur per fyringam.
Quotidianas, tertianar, quartana;. diftinguendum eft, quondianx dephlegmare naturali, tertianse de cholera innatural/, quarranx dc melancholia innaturali, detur parumanteacccffionem,& hocdigelta materia,&pur- gatione facta,in a;ftare cum aqua calida, in hyeme cum vino calido,vel frigido,& hoc modo debent dari omnes opiatar, & mclius eft, quod deturin hoccafu fineopio, quam cumopio.
Nota autem quod aurca non debet dari febricitanti antepurgationem fciiicet poft tertium, vel quarrum_j diem,quar tananjs nifi poft rres,vel quatuor accefliones, vel purgationes.
Valet contra oia viria matricis.diftingue defrigido huinorejfi enim menftrua retineantur pcrfrigidirate valet,data cum fucco mentx,vel ruti' agrcitis. fi humo- rofafit rnatrix, diftemperatacum aceto,& fucco rutx Nit4. agreftisita,vt inijciaturper pcffariu,& valet. Noraad menlt.prouo. debetdari fineopio, quiacuco data nrnl- toties cancrum operat", vel contrarium.Si vitia matricis fiant ex theumate non remoto opio det" 1 cum deco&ione olibani, velfiat fuppofitorium de aurea, &puluereoli- bani,dofis eius fecundum modernorum confe6tioncm eft vnc.s.fiin magdaleonibus conficiatur,deturadpon- dus trium denariorum confiderata virtute patientis.
Apople6ticis,& epilepticis,detureodem modo.
Nora <j> vrnfque valet ante acceflionem, fi de frigidis hu. habeat fieri, datatamen femel m hebdomada cum vinodeco6tioniscaftorei,olibani,vel cum vmocalido in acceflione, aut fufFocatione imminente aperiantur dentes,cum eo applicetur, & fr;cctur palatum cum au- rea. Imponatur& naribus,attrahitphlegmacumulta quanticate,vnde multi m tali cafu,vel cauia liberati lunt. debetramen parumpatiens furfumigari,in ipfafridtio- ne aure.c cum cornu ceruino,vel puluere olibani,vel afa ferida fupercarbones pofitis inclmato capite,ne diffolu- ta materiaper fumigium,& auream fluatad interiora, vel fiat fuppofitum de aurea,& puluere olibani.
T A R I V M
Colicis. colica fit ex liumore congregato in intcftirio Suaiitef Colon,vclfrigido, quod cognofciturperpropria figna_.- fitfht*. vntufcuiufque humoris, fi de calidis fiat humorib. vt cholericis per cholericum feceffum cognofcitur,tunc non dcturaurea; li de frigidisaut phlegmaticisdetur. Referttamcnquomodo, ficenim de phlegmaricisduo- bus modis,cum rheumate,& fine rlieumate. Sicum rheumate fiat,quod perampullofas cgeftioncs cogno- fcitur.derurcum vinodeco<5tionisolibani,velin pilulis.
Si fit dolor colicusex hum. phlegmaticis inuifcatisin inreltinis, & conglobatis,pr$cedant inundtioncs dial- thxa, & oleo * muftellino, & martiato. fietclyftermol- lificatiuus cum aqua, in qua decoquatur branca vrfina, *• • malua,bifmalua,vel folum cantabium, hoc fa6to,aurea diltemperetur cum vino calido addito melle coletur per pannum, & mijciatur. Item fide aurea fiat fuppofito- rium patienri tenefmum ex frigida caufa valet.
Nota,quod aurea ex diueriis componiturin comple- xione fubftantia-, virtute diuerfa. funtetiam fecundum quantitatem in virrute,quod recipitquredam conftritti- u2 ,quadam laxatiua, quxdam duiretica, & alia mulca, diuerfas virtureshabentia-, in complexione,quiarecipit calidaqua'dam,quidam frigida,quxdam ficcajqu^dam hu. in (ubftantia,quia recipir,quaedam craffa', quasdam fubtilia,quxdam fiicile pcnetrabilia jdiuerfa inquanti- tate,conuntur inaurea,quiadequibufdam plus,dequi- bufdam minus,& fic multa diuerfificanturinaurea_j. Quareautem diuerfa virtutecompleKione,& fubfian- tiarecipitjfatis compendiofe fupenusfub quinquecau- fis allignatis comprchendimus,licet hoc auCtorcs difTu- fius, & prolixius exequanrur, diuerfas aflignantcs cau- fas, fubaliqua tamen lllarum v. quxiibet ahauCtoribus pofitacontinetur.
Inhoc loco non ociofcquxritur quarcin hacmedi cina ponatur tantum de vno calido quantum dc alio rantundein calidbjvel plus,vcl minus,&quare tantum de vno calido,quantum de alio tantundem fngido, ncc plus,nccminus,quare tantum de vnocalido quantum dealio magis calidoplus, vel minus,quare tantumde alio ft igido, quantum dealio magis frigido plus, vel mi- nus. Eademqua-ftio formatur,& eodem modo.inter ficcum,& humidum,inter calidum,& humiclum,& inrer frigidum,& humidum. Itemquxrt folecouare vnum de vna recipiat, & quare nec plus nec minus, fed hocfoluerepoflibileeft. Ditierfahocantidotum,& alia anridora lunt componentia per qutntam complexione, & virtutem, fcd quare, fuperius dictum eft,diuerfa ibi funt,fedpondus,quodin hoc locoeft determinandum diuerfaquidem funt,quxdequibufdamplus,dequibuf- dam minus,de quibuldam recipitur xqualitcr.
Quaieautem quxdam in minori pondere,quxdam in maiori ponantur in anttdotis, qtiaruor funr caufa generales, vt fub vnaduascontrarias coprehendamus.
Ex his mulrx defcendunt fpcctales. Prima eft maior,vel minor indigentia. Secunda fottitudo, vel debilitas vir- [ tutis.Tertia remiflio,velfuriofitas qualitaris.Qiiaita fi- milium fpecierti paucitas,vel minoritas. Propter maio- remindigentiaplus apponitur de vna, qua de alia,quia eflicacior eft ad confcqucndum medicinxcopofit? cfle- dtum.proprer enim aliqueefrcdtum iuuentafuit oir.nis mcdicina compofita, proptcnllud crgo llla medicina_^ quaantidotum magis indi^et, 111 maiori quantitatceft appbnenda proptcr virtutisdebiluate,quandoqueenim antidotum indiget aliqua fpecie in fua virtutedebili,vn- dein magna quantitateeamrecipir, vt quantitatc fup- plcat,quod propter debi itate non poteft facere. proptct qualitarum remiflionem multum de fimplici medicina ponicur in compofita,vc ficmulciplicata in fua qualitate intendaiur,hoc licetviderein rofis,& alijsfimilibus.
Rofx enim,quia parum frigidx funt,in parua quatitate multum infrigidare non poifunt,vnde ex neceflitateap- ponuntur in magna quantitate.propter fimilium modi- ca operationem niedicinacompofitaquibufdam fimili- bus fpeciebus umltji indigcr,(cci fi in modica quantitate
eas

N I C
ci5 recipitjfuum noncofequemreffe&um. Vndeopor- ter,vr limilcm recipiatin magna quantirare, vr multaril vices (uppleat. E contra multa ponuntur in medicinis in modicaquatiratc propter prxdidbs lcilicer propter mi- norem indigentiam,propter virtutis fortitudinem,pro- prer qualitaus acumen,propter numerofitatem cofimi- Jiuin. Proprer minorem indigentiam de quibulda mi- nus apponitur,quiaqux minus neceifaria funt in mino- ri pondere ponenda !unt,poni tamen deben t,quia medi- cina: eis indigenr,propter virtuds fortitudinem ,quia «quidam medicina: funt acutx, & furiofe, & membro morrificationem, & aduftionem inducunt, vnde licet fint neceflariar,in modica quantitate funt ponenda; pro- p:cr numerofitatem fimilium, quia aliac fufficiunt,vnde de ea modicumapponendumeft,tam de vna,tamdepri moquantum dealia.duplicide caufa propterxqualem indigentiain, vtraqueenim indiget xquali,quandoque vnuin a;qualc efi pondus; velpropter qualitatem pro- porrionum,vel conditionem,quidam enim calida qui- bufdarn fngidis proportionaliter funt cdntraria. Ex qui- bus compofitisquoddam fittemperamentum.
Generalibus caufis aflignatis quare plus, vel minus, vel sequaliter de fimplicibus medicinis ponatur in com- pofitis ad fpeciales defcendamus. Aflignemus quarc ra- tum nec plus,nec mi nus de duobus calidis,fed xqualiter ponitur.in eodem pondere pofita funtin medicinis pro- pter a:qualem indigenriam,quia licet vtraque medicina calida tir,tamen vtraque indiget compofita,quia nullx prorfuseiufdem virtutis inueniuntur, vt in effeftueo- rundem pater,&in aucSorum teftimonijs. Eadem vero qua:itioeft,quareplusdealia tantundem calida,vel mi- nuseaproportio,an effedtus, velocculta proprietas, vel poteit ferri ad minoremindigentiam .
Quareicqualiter de frigida,& calidain eodemgra- du, an a:qualiter debet fieri propter diuerfos ^ffedtus, quiacontingit quandoquediuerfa membra,vt ftoma- chum, & hepar,diuerfis paffionibus infici,vnde fiigi- da ad infrigidandum, calida ad calefaciendum appo- nunrur. Fitetiam quandoque vt ex eis fiat tempera- mentum,vt propter remiffionem acuminis plusponi- tur de vna calida, quam de alia tantundem frigida,& propter locorum pofitionem. Eftenimlocus infrigida- tus pofitus in profundo, vnde calidius oportet efle me- dicamen,fi membrum pofitumin profundodebetcale- fieri,in maiori pondere funt apponenda calida,nefri- gidacaliditatemimpedianr,vclcaloris effe&um. quare tantum de vno calido quantum de alio minus frigido propter xqualem indigentiam ,quare non eft propter minorem, vel referaturad repreffionemacuminis. Si- militerdiftingue inter calida,& ficca jfrigida,&|ficca; calida, & humida: frigida,& humida, diuerfa hoc in antidotario reperiuntur, non autem virruri. quorum omnium virtutem complexionem quintam affignare propofuimus,&adquid inaureaapponuntur. Non au- tem virrutes fingulas affignabimus, quiain libro no- ltrodefimplicimedicina didlumeft (ufficienterdeeis. ■ poftea in fine de pondere dicetur. Recip. afari i. bacca- r.x. Afarum baccara calidx,& fic.complexionis eft fub- tilis, & virtutem habet diureticam ,confumptiuam, mundincatiuam ."Nam humoreseducitper vomitum, vndeadacrem,vel acredinis naturam diciturpertinere. poniturin aureacontra llranguriam, & dyfuriam,quia diuretica eft,cum complexione calida,& ficca dmol- uente,tamen ex fubtili fubftantia, & diuidente. Poni- turautem contra febremquotidianam,& quartanam, quiaearum materiam difloluit. Vndeexperimentum habemus optimum deafaro, & probatum contra quo- tidianam, & quartanam, vinum decodlionis afari,ideft baccara:d:tur anteacceflionem,fi materia fit in ftoma- cho,educit eam cum vomitu,fiin alijs partibus, con- fumit. Radixeius medicinalis eft,& folia,radixponi- tur in aurea. Radix debet eligi odorifera non multum leuis,(ed pondero(a,non perforata, fed continua,poteft pcr tnennium in lua virtute feruaa.
) L A L 1C1
i Carpobalfami. carp.eft calida, & ficca in ij.gra.xylo- M, P* bal. lignum balfami appellatur, balfamum,vel opobal- famum fuccus fcilicet lachryma balfami. Balfamum eft maioris efficaciae. Carpobalfamum minoris, maioris tamen quam xylobalfamum. Carpobalfamum fubtilis eft lubiiantix, virtutem habet mundificatiuam,attra- <5tiuam, & confortatiuam,quia calida eil,& ficca,pro- ptcr fui naturam igneam, confortatiuam propter aro- maticitatem, poniturin aurea proprer quafdam paffio- nes capitis,vt efl epi. cephala. & fimilia,quia materiam confumit. Contracardiacam,quia reftaurat fpiritus,& membra confortat. Vndehabemus optimum experi- mentum contra cardiacam. Patiens vtatur omni die puluere carpobalfami, cortice fuperiori ablato contra_j vitia matncisex frigidacaufa,quiaeam mundificat.il- ludeligendum eft.quod noneft perforatum,& quod eft aromaticum.
Hyofciami. hyofciamus frigidus, & ficcus in iij. gra. De hycfiu, fubtilis eft fubftantis,virtutem habetmortificatiuam, ' & conftrictiuam. Hyofciamus femen eft caffilaginis, fed aliudeftalbum,aliud nigrum,aliud rufum. nigrum non eft ponendum in medicinis,album ponatur fi inue- niatur; finon rufum. poniturinaureapropterrheuma, propter dolorem dentium, propter fluxum fanguinis peranagoga,vel diabrofim,contra rheuma ponitur,& fiuxum fanguinis,quiaporos conilringir,ex quorum co- flridione ceffat languinis fluxus; contra dolorem den- tium, quia partem mortificat, & reddit infenfibilem, vndedolor non lentitur. Dehyofciamo habemus expe- rimentum conrraomnem dyfcrafiamdecalore,velom nia apoftematacuiuflibet extenorispartis corporis,ipfa herba trita caraplafmerur, vel femen hyofciami teratur, abladtetur cum fucco ipfius herbx, coletur,fuperpona- tur,no fophifticatur hyofciamus,per xl. annos feruatur. Ponuntur afarum, & carpobalfamum in maiori quan- tirate,quam quidam, qua: effent fortiora,ideft fortioris virtutis, vt fuppleant quantitate,quod minus eft in qua- litate. ponuntur autem in maiori quantitate,quam qu^- dam didta, qua: funt minoris virtutis, proptcr ipforum maiorem indigentiam, vel neceflitatem, & eadem eft ratio de carpobalfamo, fed hocnon habet hyofciamus. Conftatenim magis efle neceflaria, qux m maioripo- nuntur pondere; fortis eft enim virtute hyofciamus,po- nitur enim in magna quantitate propter modicam ap- pofitionem fimilium. Garyophyllus.quia fpiritus repa- rat,& ponitur in hac medicina contra vitium matricis, contra vitium fpiritualium,cotra cardiacam paffionem.
Contra vitium matricis, quia confumit humorcs,& ,•>
matricem mundificat. contra vitium fpiritualium,quja eorum fuperfluitatem confumitper calidi,& ficci. con- tra cardiacam paffionem. Contra vitium matricis,quia confumit humores,& matricem mundificat,contravi- tiumfpiritualium,quiaeorumfuperfluitatemconfumit percal. & fic. cardiacam paffionem,quia aromaticitate lua fpiritus reparat,& membra confortar,vrinales mea- tus aperit fubtilitatefua: fubftan tia:. Illi eligendifuntqui in fuperficieplanificatifunt. Infaporeacuti,in fubftan- tia humidi,in impreffione vnguis, aliquantulum emit- tunt humiditatis. Vinum decodtionisgaryophyllorum cum aqua rof. valet contra dolorem omnem ftomachi exfrigiditate,& contracardiacampaffionem. Myrrha:. Vtmynh*. myrrha cal.eit,& fic.in ij. gra. & fubtilis fubitantia:,vir- tutem habet mundificandi,& conferuandi,quia id,quod diffoluit confumere fufficit,vnde corpora antiquitus myrrha conferuabantur; habet etiam virtutem conglu- rinandi. ponitur myrrha inaurea contracardiacam,& contra fluxum; contra cardiacam,quia coferuatconfer- uando,& depurat depurando,maximeopituIatur, fiuxu conftringit conglutinatione fua. illa eligenda eft,quas caffa ert,& gummofa,clara,lucida,lenis. Myrrha pulue- rizata cum pice, vel colophonia, vlcera virilis virga: fa- nat,& faniem confumit deficcando.
Opij.opiu frigidumeftiniiij.gra.fic.inij.craffamha- D "t"' bet fubftantia,& fumosa; vnde cito petit cerebru,virtu- Mefux. X X tem

A N T I D O
tem habet mortificatiuam conftrtdljiiam,foporiferam, E vndecerebrum conftringitur,& venrnculos eiusoppi- lar, conftrictiuam propterfrigi. & fic mortificationem propter intenfam frigiditatem fuam. in aurea pomtur ad conllringendum rheuma,&ad conferuationem fpe- cierum. fitautemopium defuc.papauerisalbi lubtiliter incifi. eligendum elt in colore fubrurum, in fapore lub- amarum,inodore horribile,in fubftanria mediocre,& quod manibus poffic malaxari. Valet ad fomnum indu- cendum cum lacle mulieris.folijs mandra. femine hyo- fciami, cataplafmeturfronti,& temporibus contra do- loremexcremarum partium,quia mortificacparcem,& Niu. lnfenfibilem reddit. Cum inuenuur ftmplex opium po- nendum eft thebaicum. feruatur per ornnia fecula fecu- lorum. fitaucem cicra mare, & vlcra mare, tranfmari- num maioris eit cfficacix . uD»tyftr». Cyperi. calida: eft, & ficcx complexionis in ij.gra. & fubftantiae fubtilis, virtucem habec diureticam,ponitur in aurea propter ftranguriam,& dyfuriam,& vitium rc- num. Vintimdecoftioniseius frangit lapidem,contra ftranguriam puerorutn maxime valet, accipe cyperum cumherba, &coquein vino, & oleo,caraplafma fuper pedlinem multum confert ad menftiua prouocanda,re- ratur cum ipfa herba,& fiat decodtio in aqua,&oleo,& fomentetur circa radicem ipfius herbi, qua; dicirur cy- perus.De iftis quatuorponiiurminus,quam defupradi- ctis,propter earum fupradidtarum proprierate. Garyo- phylluSj& cypcrusin maioriponunrurquantitate,quo- niam fupradidta maioris efficacia-,vt quantitas fupplcat virtutisdefedtum fctlicer proprer maiorem mdigeciam. M yrrha propter eafdem caufas, & propter con(etuatio- nem,opium propter modicam fimilium appoficionem, opium diftemperatum cum ladte muliens pulfibus im- ponarur in parua diltcmperanria fanarur.
Dt lal/i- Balfamum ca.& fic. in iij.gra. fecundum quofdam,in mt. fecunao (ecundum alios,(ubtilem habet (ubllantia, vir- tute babet attrahendi,conforrandi,confumcdi,diuiden- di,& mundihcandij&poniturin aureacontraepilepfia, quia confumit mareriam luis qualitaribus, fimiliter co- trarenum viti a;fubtilitate& qualitaribus iuis contra vi- ria matricis, quiaeam calefacic. Concra paralyfim,quia viuificac partem. apponicur baUamum prarcipue ad co- feruationem,quodpatet,quiamedicina opiata,& balfa- maradiutius poteft releruari, quam non balfamata.
OpobaKamum inieCtumper fyringam lapidem fra- gir,fidetur inpotu faerum mortuuineducir,&matn- cem iutiat,& mcnftrua prouocat.balfamum eligendum eft,quod cum ponitur in palato ftatim calefacitcere- brum,quod cum ponitur,iaccaprinum itatitncoa<,'U- ]atur,quodfi ineointingaturpannus,& indelocus ("uc- rit exiccatus,non remanebit macula. fi cum oleo,vel te reben-fophifticatusfuerit,macula:fempereriinc. Item fi apponatur igni, fiammam emittit,quod fiapponatur m fuperficieaqUcE, ibi reperitur, fi in medio:ibirema- net, m fundo limiliter. Item fi ponatur in panno raro in aliquoponderejpoftealotis manibus exprimatur be- ne (uperaqua muiidifiima, fiinueniturin eodem pon- Ot (mnt. dere,bonum eft. Cinna. idem, eft quod cinnamo haber autem liibftantiam glutinofam,virtutem habet con- fumptiuam, confolidatiuam. Cinnamo. cal. & fic. elt in ij.gra vel ln iij.confamit qualitatibus fuis. confor- tataromaticitate fua,confolidac glutmoficare fua, con- ua paffiones capitis pcnitur in aurea,quia materiam confumir,contra cardiacam, quta aromaticitatefua_.» coofortat,& depurat. valet concra ffuxum languinis ex corrupcione vena;,quia confoiidac.eligendum eft, quod eft lubrufum cauernofum, vel cancflacum odo- nferum,& habec dulceainem acuminiadmixtam,cor- texeftcuiufdamarboris, quxin India reperitur, fi fiac vulnus rn locis cartilaginofis puluis cinnamomi con- Defolii, folidat. Foliumquando fimpliciter folium inucmtur, folia garyo. funr intelligenda.cal. funt,& fic. in nj.gra. iubtile habent iiibilantiaivututem confortandi,& con- lumendijdiuretica funtcx c6plexione,&iubftantia,fo-
T A R I V M
lia ponuntur in aurea propter confumpdonem mate- riei,contra paflionem capitis, contra cardiacam,quia confortantur aromaricitate fua,depuranr,& reparant fpiritus,fi conrra viria rcnum,quia vrinales meatus ape- riunrfubtilitatefubltantix,& lapidem reijciunt. contra frigiditatem ftomachi,quia calefaciunt. cardiaci,&fto- machicibibantvinum decodtionis folij cum aquarof. eligendum eft folium garyoph. in odore; fuaue, m fub- ftantiatenue, mcolore rufum, in fapore acutum cum amantudino •
Zedoariutn.zedo.ca.&fic.comple.inij.gra. fubtilem roc ^eia^ habec fubltanciam, vircutcm habec conforcandi ex aro- ««. mati.fua,mundificac ex complexione,diureticam habet virtutemexfubftacia. propter paffiones capins ponitur in aurea,&quia indiget confortaciris diureticis mundi- ficatiuis. Zedoariu eft radix cuiufda arbons,qux repen- tur in India,cuiusduo funt genera, vnurn cirrinu, aliud album,quod eft cittmum folidum nonperforatum lau- dabiliuseft,citrinum raroinuenitur,album ergoefteli- gendum,quod eft acutum, & concinuum, & Tblidum. per rres annos poteft feruari,ex citrino fophifticaf aloe.
Aloe. perminutafruftadiuifum acetocaleiadlo,tnquo puluis zedoanx pofitus fit,ponatur frequenter,& extra- ctuin deficcetur, & iterum ponatur, colorem fufcipit aloes hepatici,& fuam horribihtatem amittir, & fubci- trinumhaber colorem, & malum odorem amitcit, vel deponir. pu!uiszedoaii),cum puluerecinnamo. carno- iitatem,& pucrefaCtionem gingiuaram fanat.
Zingiberca.eftinij. & miij.hu. inprimofubftantix Dtiingit,. eftmediocris,virturem habet confortatiuam fpermatis, & fanguinis generatiuam, & reltauraciuam ex aroma- ticicate, reltaurariuam ex hum. ponitur in aurea contra cardiacam, & defedlum humi. &alias paffiones, qux indigjnt reftaurariuis. Zingib.radix eft,quxin Indiare- pentur,&aliudeft fubnigrum,quodeft repudiandum aliud fubpallidum, quod eft,odoriferum ,album,pon- derofum,nonperforatum,&acutum,&quod difficile reritur,laudabileeft.perij. annospoteft feruari,cttopu- trefcir, in cumulo piperis diutius duratin fuaefficacia.
Vinum decodtionis zmg. digeitionem procurat,& Iibi- dinem augmentat,&aliter radices dimittanturin vitio, quoufque relaxentur,& cumvino ca.pedtini cataplaf- matur. valet contraapraximeorum,ideftcontrainope- rationem illarum partium.
Corallialbi. frigidi. & fic.in ij.gra.craftam habec fub- DecoraUi. ftanciam,virtutem conftridtiuam,& occulcam. ponitur in aureapropter Huxum fangumis per anagogen.& pro- pcer epilepfiam,quia occultam habent naturam iuuan- di epilepticum-Coralli funtlapides,qui inueniunturcir- camarein lapidofis locis. Coralli alij albi,alij rubei, maioris efficacix funtrubei, vndecum fimpluiterco- ralli inueniuntur,derubeis intelligendum eft,qui vero rubei,&craffifunt,nonperforati,funtlaudabiliorcs.Co- ralli mulras haber viitutes occultas. collo fufpenfi curat epilepfiam,vt dicit Gal. domus, in qua funt,no fulgura- I tur.pu!uiscorallicombufti,& gummi ara.non combu- ftideturin cibiscontra hxmoptoicam patlionem.
Cofti.Coftum cali & fic.eft in ij.gra.fubtilisfubftan- Dcaftt. tix virtutem habet diureticam. propter fubtilitate fub- ftantix,& ftomachiconfoi tatiuam exaromaticirate,vel amaritudine.poniturin aureaproptervitia renumjquaP rediureticum,& ftomachiconfortatiuumeft. Coftiduo duofuntgenera,aliudeft fubalbidum,aliudrufum. ru- fum vehemetiorem habeteffedtum,album minusope- ratur,& in India reperirur,vel Perfia. vnde frequentius eo vtimur,quod fubalbidum,folidum,ponderans,non perforatum,amarum,laiidabiliuseft. Seruatur perrrie- nium ad confortationem ftomachi, puluiscoral. iemi- nis fosn.cinnamo.ponatur in cibis,vei tlaj cataplalma ex puluere cofti,maftich.cera,& ol.
Cafialig.eftcali. &fic. in ij.gra. quxfubtilis eftfub- Dccafiaii. ftantixjvirrutem habetdiuretuam,confiimit,conforrat &He *' ex aroma. fua, diuretica eft ex ftibftantia,& qualitaci- bus iuis. ponuur m aurea contra vicium renum>& vefi-
cx,

N I C O L A I.
I 6l
bio
e 'f l - li S- c$,contra vitiamatficiSjCotracardiacam. Cafialig.cor- A rex eft cuiufdam arboris in India na(centis,cuiusplures fuat fpecies. eligenda efl; rortuofa, cauemola; connnua, in colore i ufa,quae etiam habet fubalbedinem diftindta, qiKf acutuin haber faporem, & dulcedincui adnuftam amantudini. fophifticaturex cortice capparis,que mul- tum eft amara. cafiadebet eligi,qux muitum eft odori- fera. Puluis cafia: hg. admiftus rryphers menftruapro- uocat, & educir,fi inde fiat pelfanum- fi dentibus tera- tur,f^torem ons remouet,& putrefaftasgingiuasfanat, deturcardiaciscumfuc. paftinaca;.
-De tufttr, JEuphorbij. Buphorbium calidum, & ficcum in iiij. gradufubltantiam haber fubtilem, virtutemlaxatiuam ex rnodo complexionis phlegmatis primo,& fan.fecun- dario,purgatartrahendoex ignea (ui fubftantia, vel na- tura. ponirurinaureapropter epilepfiam, apo.arthreti- cam,par3lyfim, exconrractiuis virtutibus aliarumfpe- cierum laxariua eius virtus reprimitur, vnde ponitur pra3ctj)UG, vr igneitate fua mortificatiorKra opij repri- g nut- Etiphorbium gummi eftarboris in Indianafcen- ris. eligendum eft craflum, fubrufum, non perforatuni, noii temadmiilum. Puluiseuphorbi) cum fuc. centri galli imectus lmpetuofe educit muliebna. tiat empla- ftrum expuluere euphorbij, &exaxungia vrfina,cera, & oleoi, & inungatur epilepticus per fpinam vfquead partes mferiores.
Dctrxg. Tragacanthi. Tragacanthus frigida: coplexioniseft in ij.gra.hum.in primo. fubftantiam habet glutinofam, & mediocrem, virtutem habet conftruciiuam ex frigi- ditate,lenificariuam,& humedtatiuam ex humiditate. poniturin aureacontra fufpirium,& fiuxum fang. per anagogen,& ad reprefiionem acuminis aliarum fpe- cierum. Tragacanrhus gummi eft cuiufdam arboris in India nafcentis. eligendum eft m colore album,luci- dum, clarum,non terrx admiftum,tufum,velrubeum, in medicinaad calefactionem plus valet, quia minuseft fngidum quam album,quodin medicinis ad refrige- ^ randum ponirur. diu feruatur. Dimittatur cum amylo, fiue penidijs per nodtem vnam tragacanthus in aqua,ex illaaqualiniantur labia,& gingiuarumjlingua^&oris fciffura:febricitantium acute. fi lllinis hoc herpetem granuioium, valet multum.
Dttkure. Thuns. Thus ca. & fic. in ij. gra. gitmmofam habet fubliantiam virtutem conftridtiuaro ex vifcofitate,con- fortanuam ex aromaticitate propter rheuma capitis po- niturinaurea,&propter frigiditatem matricis. Thus gummr eft arborisin India nafcentis, cuius duo genera, crafliim,& mafculum,diciturminutum maius.eligen- dumeit thus album,planificatum,craftum,non terre- ftreitati admiftum. diu poteft feruari. T ria grana thuris fidegiu iantur,digeflioneprocurant,& bonumanhe- litum pnettanr,& acetofiim erudtationem remouent. Dcrtyrtcc. Scyracrs. Stycaxcal. eft inj.gra. fic.in ij. fublrantiam habet mediocrem virtutem confottauuam,quia fpiri- tusreparat quorundam membrorum,con(olidatiuam, quiagiucmoia elt, muliebria educit qualitate fua.f. cali- D ditate,ora venarum aperiendo, rheumaconftringit.po- nitur m aurea contra vitia matricis,ftomachi,&capitis, piiuK-eex ea fadz digeftionem confortant,cataplafma */cinhum. e g fadtum * lclirofim curat. fumigatioeius menftruis imperat. Styracis tria funt, genera, ftyrax, calamita,li- qflida,& rubea ,liquidaeit,qua: figia dicitur. cumfim- pliciter ftyrax inuenitur, de calamira intelligendum eft, qux in colore rufb. eligenda eftin iubftantia glutinofa, vc valeat malaxari ad modum cera:; non furfurea, vel fulphurea,in fapore amara. fophifticatur ad rafum iridis illyrix,& mellis,&tuncdulciseft.
De falim- Saliuncx.Saliunca cal.ell & fic.in iij.gra.fubtile fub- ftantiam.virtutem diureticam habens. ponirur in aurea propter vitia renum,vefic.c,& matricis. Saliuncaeft fe- men cuiufdam arboris, vel herbx, qux eodem nomine appellacur. temen m hac medicina ponendumeft. eli- gcndum eft fubalbidum, recens, habens amaritudinern admixtam acumini. Semen poteft feiuaii per tresan-
nos. Fiaiexaqua fomentum, faliuncx decodionisad menftrua prouocanda. luffumigium heitaeodem mo- do appellata:, mulcum valet matrici.
Napi, Sinapis. finapi(musaliusfitexfeminibus,alius Vtnipi, ex fohjs finapis,tamen eiufdem efticacia; (unt,fed maio- nseftfinapiimusex femine fadtusex folijs ficcisficfic. teranturfolia, &ebulliantin vino,cataplafma locopa- tienti. ex feminibus fic fit. Semina cerantur,& coquan-, tar in aceto,& vino, &in maiori quantitateponatur vi- num,cataplafmetur luper loca doientia, valet ad lethar- giam,& paralyfim. Semen finapis cal-,& fic.in medio quarti gra. fubftantiam habet fubtile, virtutem habet attra<3iuam ex fubltantiaigneaex nacurafua confumic. excomplexione mundificac; ex eadem poiMtur inhac medicina propcer membrorum infenfibilitatem,pro- pter viuum inatricis,propter paralyfim, apopfcxiam, epi. Sinapis femen eft herba; eodem nomine appellati, femen non herba ponitur in aurea, quod eligendum eft album,nonamarum,nonponticum,fedacutum. fophi- fticatur cum femine rapa:. Pnluis eius fub lingua pofitus loquelam reftaurat, femen in oleo lau) : . bullitum,& fac- cellatum eam partem viuificat,in qua fueric pofitum.
Saxifragiar.Saxifrogia cal,eft & fic.in.iij.gr». & fubti- Vefitifi*. lis fubftantix, virtutem habet diurericam cx qualicati- v* bus fuis,& fubftantia, ponitur in aurea ptoprer vi- tium lapidis,& concra dyluriam, & ftranguriam, men- ftrua prouocac. radix eftis fimiliter dicitqr fexifragia. radix per fe ponendaeft i.n medicinis,quiexigunt faxi- fragiam. Radix eligenda eft contipua non pevforata,qu? difficilefrangitur, qua frangitur defacili, vetufta, confumpta eft. Saxifra. faxqm frangens dj.citnr 3 frangit enim lapidem, & partem a parte feparar, vnde maxime valetcalculofis.contralapidem fiacfomentum exaqua falfa decodtionis eius,ideft faxifragi^ circa pudenda. vi- num decodtiomseius bibitum lapidem frangic.
Adidemnutriatur hircusperiiij.menfesdefolijsfa- ! xifragi .T ,deinde interfice, & accipe fanguinem eius,non primum,fedfecundum,cum coagulatus fuerit,perfru- ftadiuide,& permitte deflccari ad Solem, fed tamen lal admifceatur,vtdiutius conferuetur.per annumficpo- teftfieri,&fieis admifceatur balftmum. perx.annos, vel xv.poteft feruari puluerizetur fanguis. & tali puluere vtendum eft in / cibis,& potibus.
Anechi.Anechumcal.& fic.in iij.gra.velij.fubftantia VttMkth habec fubcilem,virtucem diureticam. ponitur in aurea contra vitium renum,& vefic2,& matricis. Nota quod indiureticis efficaciora funtfemina,quam herbxipfar, & femper ponenda funr in medicinis. valet contra indi- geftionem vinum decodt.eius per iij.annos ieruatur.
Anifi.Anifumcal eft&fic.iniij.gra.fubftantiamha- Teanijs. bet fubtilem, & virtutem diureticam confortatiuam ftomachi, & ventofita. confumptiuam. propter vitium interio. membro.ponitur.in aurea, ftomachi.f. & inte- riorum,& matricis.anifum maximevalet contra indi- geltionem . Anifum femeneft cuiufdam herbxfimili nomine ^vocataej femen eft ponendum ■ debet eligi odoriferum, infapore acurumcum aliquancula mfipi- dicace admixca dulcedini,non perforacum,per xx.annos feruari poceit. Vinum decodt. eius opcime procurar di- gefti. ventofitatemconfumit,omniumxx. quareiftaxx. m maiori quantitateponuntur,quam prxdi6ta,affigna- tum eft fuperius, quoniam in maiori quantitate, quam infrafcripta aftignadum eft. Balfamum in maiori quan- titatepropter maiorem indigentiam,quiamaioriseffi- cacia:eft. Cinnamomuminmaiori quantitate,quonia quardam funt in maiori quantitate habentia virtutem, vtquantitasfuppleat vitium virtutis. Euphorbiumin maiori.quaquxdam maioris efficaciar, vt refiftacignei- tate fua mortificationi opij. Sinapis maioris eft effica- cix,quam aliqua infrafcripta, fed.propter maiorenecef- fitacem in maiori pondere ponitur.
Lignialoes.Lignual.ca.eft&fic.inij.gra.locu vbina d ? ikm fcicur nouic nemo,qm nafciCin montuofis locis orientis euxaorigine Nilt, quarnemini notaeft,demontanis ifi Mcjkie. XX 2 Nilum

antidotarivm
2)* rhett- bnrbaro»
Nilam cadic,quod Ntlumrecipiensfertin Indiam.ibi vero a Saracenis retibus capnur, & venas quafdam in- u:ilesignecomburunt,vel cultelloremouenc. Lignum aloes aliud fubnigrum ,a!iud (ubrufum,(ubtilem iub- ftantiam habet, Virtutem diureticam ex lubtilitate lub- ftantix', confortatiuam ex aromaticitare, aperitiuam ex qualitatibus fuis,& fubftantia. ponitur 111 aurea piopter caufas cerebri ex frigiditate,propter vitium renum,vefi- cx, & matricis,propter cardiacam. Eligendum ell fub- rulum ponderolum, granofum, nodofum,aro. in fapore amarum,non multum fbiidx fiibllamin:, fubnigrum ta- men laadabilis. Sophiflicatur cum quodam ligno.quod iuxta Almanfiam repericur, quod fimile eft in odore ,led nigrum,vel altftim,vel folidioris iubftantia;. Sicombu- raturinigne,odbrem reddit aromaticum, fed momen- taneum. lcrup. iitj. ligni aloes puluerizati m aqua rofa. bulliant. detur talis aqua fyncopizantibus, & catdiacis. per x.annos ferUari poteft.
Rheubafbari ■ Rhcubarbarumcal. ell & fic.itt ij-gra. fecun.inmquOidanimiij.fubtiiem habet fubftantiam,
diureticam^IaxatiUa, cholera: purgatiu<=m ex fu. ponitur
in aurea propter vitia renum,& matriciscx frigida cau- fa,dc propcct febrem tcnianam,& cjuotidianam,vel car- diacam. Rheubarbaruiii aliuclponticunl, altud barba- ruai,debarbai\") intelligecum diciturin medicina,Rcc. rhcuquando ponticum eft neutrum planeexigicur. tli- gendum cft fubcitrinum, continuum,non pcitoratum, quoJ habet inaculasquafi venas diftin6tas,albas,citri- nas,quod habet croceas, vel citnnas, puluerizanapcas, vcl non eft rheubarbatUiti, vel ctl Yophtfticacum plus;. FebricicantibUsdebec dari. fci up-.j.rheubarban cu frigi- daaquadatum,velcufuccofcariolx,vel tryphera fara- cenica. confert i&ericis. tertianas curat datum ante ho- ram acceffioiiis. per tres annospoteft feruari.
Aliptx ca.& fic. fed in quo gradudeterminatum non habcmus. fubtilem habet fubftantiam, virtutcm habet confortatiuam ex aromaticitate iua. Aliptx diuerfa: func fpecies,aliacft amara,afiaeft mafcata. Alipta eft confe- ctio,cuius rcceprioManridotario repericur. Sophiftica- turcu fadano ,maftiche, mufcho, & ftvrace,& aqua rof. fiat ergo alipta, vt videas receptimiem, & eamconfice, quia alitet non poteft cognofct. Magdaleon ex alipta for- matur. & naribus appofinis maxime valet contra cory- zam, & cacarrhum ex frigida canfa.
CaftoreiXaftoreunrca.cftiniij.gra.fic.iniiij.medio- criseftfubllantix, virtutem habet conforratiuam, ma- ximenetuorum,quia infrigidatos calefacit, diffoluit,(5c confumitexqualicatibusfuis. ponitur ih aureapropter rheuma capitis,dolorem dentmm,apoplexiam,epiie- pfiam,& archreticam,paralyfim. Caftoreum tefticulus eltcuiufdamanimalis,quodcdftor dicitur; nonenim vc quidam dicuntcum venatores fequunrur,vrdamnote- fticulorum cos cuadat, fibi eos amputat,quodociofum eft cum maioris fit precij pellis, quam rcfticuli. Caftor inorientalihus,& occidentalibus,& feptentrionalibus
©i alift*.
E num,&cardiacam, & propteroppilationem fplenis, Sc hepatis,& vitia matricis. Spica alia nardi,alia ceitica.di- cunt enim cum inueniturper fe nardi,intelligedum eft, quiMiafciturin India. vel fecundum quofdam Hos eft, vel fecuhdum vircutem circaradices arboris inuenitur. Eligenda eft p!ana,citnna,odorifera,(ubamara,non acu mineremotoillo albo,& ftlfteintenori. Vinumdeco- dtionis fpicae digeftionem procurat. Spicadecoquatur inaliquo vafe bene cooperto,ne fumus exhalet. poftea patiens tenefmum ex frigiditate fumum recipiat per anum,poftea fpica fuper anum cataplafmetur.
Galanga?. Galangaca.eft& fic.in nj.gra.fubftantiani DtGaiig habet fubtilem, virtutem habet diurericam. pomtur m aurea propter vitia renum, & veficx, & marncis,apo- ple.epi.paralyfis. Galanga radixeft arboris m Indiana- fcentis. eligenda efl (ubrufa,& nodo(a,amara,cont!nua, non perfoiara. Vinum decoctionis eius valetad dige- ftionem confortandam. r, Opopanacisca.eft & fic.in iij .gra.fubfiantiiam habet Xmpy*. lubtilem,virtutemdiureticam valde diffolutmani,6c cofumptiuam .ponitur in aurea propter vitium renum, c?drebri,matricis,apo. epi. paralyfim, & maniam, & ar< threticam. C)popanax,gvimi eit arboris m tranfmarinis parribus nafcentis. Cum poniturin ele6tanjs,debctre- fblui,quod finefuftibusinuemtur,cum poniturin pilu- lisdebetpuluerizari, fedquia fultes multum naturar li- milantur. Eligendum eft ergo parum in colore aihum, odoriftmnt,dimittatur in liicco radicismalusperno- dtem.i. diflblutum deftccetur, & fupponatur. menftrua prouocar,(ecu nd 1 nam,& fetum mortuum cducir.
Anacardi.Anacardica.funt,& fic. in iiij.gra. lubftan- tiam habet fubtilem mediocriter,virtutem attractiuam ««. melancholix, & phlegmatis di(folutiuam,confumpti- uam,venenofam,&hocpropter qualitates fuas, & mo- dum complexionis. vndequia venenofi funt,parum de- betdari,quialepram,& mortem inferunt,admifticum alijs (ecure dantur, & maximam habent cfficaciam. G inaureaponunturpropter epilepfiam,apopiexia,para- lyfim; arthreticam. Anacardi funt frudtus cuiuidam ar- boris in Ittdia nafcentis,qui alionomine pedicuiicle- phantis dicuntur. Eligendi funt nigri, & humorofi, &ponderofi. Notatamcn,qu6d ficfophilticantur,po- nunturenim in humido loco, vt humorofitatem con- trahant a loeo humido. cOgnofcitur,quia humidi fur.t exterius. Anacardi principalirer purgantphlcgma,quod lechargiam inducit;tiat icarificatio inoccipirio lethar- gici,poftea fiat emplaltrum de anacardis eodem modo contraimpetiginem,& morpheam.
Mafticis.cal. & fic.inij. gra. fubtilem habet fubftan- tiam,& vifcofam,glutino(am, virtutcm habet confor- tatiuam ex aromaticitate (iia, & ftypticitate fua,partes facit partibus vicillim adhxrere. quare conforrat con- ftiicSiuam cx vifcofitate,& glutinofitate; diu feruatur. poniturinhacmedicina propter cardiacam; & capitis rhcuma,propterfluxum fanguinisperanagogen. Ma-
' Dea»jtcar-~
De mnflim
plagis reperiturcopiofius. Caftorei duofuntgcnera.Eft ^ ftix,gummieltcuiufdamarbo. inquadamjinfula Gra-
Mtjfictto
autemquoddam album,in quointerius fpermaretine tur,quodinutileeft,&illud coaguIumappellamus,tc(ti- culi fimiliccr iuuenis caftorisnon ita funt efficaces, vt inueterati,quoniam adulci tefticuli laudabiliores (unt. Sophifticacur autem cumneruis minuratim incifis,& commiftis,addito (anguine, & puluere piperis, & mo- dicocaftorco,infolliculote(ticuh ipfius. Eligendum eft caftoreum fubrufum,neruofum, horribiIe,in fapore pa- rum acutuiii ,quoniam omne caftoreum in fapore valde acutum, eft fophifticum. Caftoreum diftemperatum cum tucco menta:,& rutx iii quantitareroagnanaribus immiffum valet multum epilcpfiuc,interius receptum cum codem fucco valet contra paralyfim ftomachi, & etiam coritra omnem paralyfim.
Spicx.Spica ca.eft & fic.in i) gra.fubtilem habet fub- fta'ntia,virtutem confortandi ex aromaricitate,e*ama- ltudine vittutem duuetica, tuin eX complexionc, tuin Gx fubftantia.ponitur in hac trtedicina contra vitiurn re-
cix,qux aflimilatur lentifco, fecundum quoldam eft lentifcUs. Maftix,eligendaeft fubalbida,lucida,&cla- ra,fiucfoeculenta. non fiopliifticatur. diu poreft feruari.
Vinum clecodt. eius digeftionem procurar, vomitum compefcit, emplaftrum fa<5tum cum alb. oui, tempori» bus (iiperpofitum oculorum lachrymas con ftringit,po- iiatur maftix fuper tegulam calidam,quoufque lique- fiat, polt impofitum fuper pannum lineum ftomacho fupei ponatur, multum digeftionem confortatin con- ualefcentibus ex xgritudine.
Sulphuris viui. Sulphur cal. clt & fic. in iiij. gra.me- De/uifhnt diocre habet fubltanria, virtutem diftblutiuam,c6fum- v '"°° ptiuam,& ignea. quod^pbatur, quia cito igmtur,&etia lubaoua ardet,&expulfum conferuatignem.poniturin atirea propter arrhretica,epi.apo.qtiartanam,paralyfim.
Sulphur cftgenus terrx,cuius duo funt genera, viuu, & non viuii,quod extindtum dicitur, & 111 magdalconibus formatur. viuuinaioris eftefficacix>minustamedurat.
reii-

N I C
eligcndum cft viridc, & quod difficile terirur, fulphur viuumfuper carbones ponatur, afthmaticus li fumum recipiat per os,multum confert.
JS/4MU. Pxoniie. Pxoniaca.eft& {ic.inij.gra.virrutem habet diureticam, & occultam viin iuuandi epilepticos. po- nitur in hac medicina propter vitium renum,& epi. Paconia appellatur herba,& radix ipfius herb^-cum fim- pliciter reperitur paenia intelligcndum eft de radice, qui; eligenda eft in colorc nigro cxterius,interius aurern ponderofa.per ij.annos.vel iij.feruaturpeonia.iuuat epi. collo lufpenfa. De confirmatione, puluis pxonia: datus cum ouo forbili,epilepticis confert,& apopledlicis.ltem vinum deroftionis fanat ftranguriam,& dyfuriam.
9/ nj/ijx. Eryngi|.Eryng.ca.& fic.in ij.gra.fubtilem habet fub- ftintiam, diureticam, confortat ex aromaticitate fua, poniturin hac medicinapropter vitia renum,& cardia- cos. Eryngij duo funt genera,alij montani,ali) marini. Monrani plus lunt druretici, qtiam marini, (ed marini pluslunt confortatiui.&vfui medicinae laudabiliores. iei uari poflunt perannum. Vinum decodtionis eiyngij valec contra vitium renum,& vefica:.
itnfu. Rofx. Rofa trigidaeftin j.gra.fic.ini;. duplicemha- bet fabllantiam fcilicet ponticam,& aromaticam. Aro- maticam ex igneis partibus, & aereis,ponticam habet ex terreftribus,& aquofis. virtutem habet confortati- uam,tum ex aromaticitate fua,tum ex ponticitate.poni- tur in hac medicina proptercardiacam,vtreprimat vim aliarum fpecierum diftolutiuarum . Rofe flos omnibus norus eft, qui debet colligi antequam omnino expanda- tur. Expanfa:enim rofa,'citius corrumpuntur.Rofarum aliaeft rubea,aliaalba. Rubea,magisconfortar, minus ftringir. Alba econtrario. Item aliarecens,alia ficca_j. Recens nondebetponiin medicina. ficcavero eligenda eft rubea, remota anthera, & remoto illo perquoa pen- der,vel adhiret,quia ftypticum eft, feruari poteft perij. annos. Puluis rofa. & garyophyl.valet contra corrofio- nem gingiuarum . Item fi rofx coquantur in aceto, & aquapIuuiali,&fpongiainfundatur,fuperpofitaftoma- 1 cho vomitum ftnngir,& fluxum ventris. Rofaalbaan- tequam ad maturitatem veniat colledla,& deficcata dy- fentencosfanat.
Thymi. Thymi cal. & fiec. funt in iij.gra. fubftan- tiam habent fubtilem, virtutem attradtiuam melan- choli.r,& phlegmatis,non tamen purgar,quiarepri- miturems virtuslaxatiua virtute conftridliuaaliarum fpecicrum, propterepi. ponitur inhac medicina,S<^> apo.paralyfim,&cardiacam. qua: confortat. Thymus appellatur herba,& flos herba:. Flos eft ponendus m me dicinis,qui perannumpoteftferuari. eligenduseftalbus in colore. Puluis thymi cum aceto,& modico fale datus muat fcabiolos, phlegma falfum purgar,lumbricosne- car,refte Diofc.& Conftantino.
Dnem.i Acori. Acorus cal.eft& fic. in ij.gra.fubftantiam ha- bet fubtilem, virtutem diure. ponitur hic in aurea pro- pter vitium renum,& veficx. Acoruseft herba,qux alio nomine gladiolus vocatur,cuius radix eft melior. debetcolligiin canicularibus diebus,&perfruftadiui- di minuta, &ad Solem ficcari.perij.veliij.annospoteft feruari. Eligcnduseft acorusfubrufus,ponderofus,con- nnuus,& non perforatus. Vinum decodlionis eius va- let contra ftranguriam,& dyfuriam.
Oi Pulegium. Puleg.cal.eft & iTc.in iij. gra. fubftantiam
habet lubtilem, virtutem confortatiuam ex aromatici- tate lua,aperitiuam ex fubftantia fua, & qualitatibus iuis,atcrahit ex igneanatura fua, confumitexcalore,& ficci. ponitur in hac contra paffiones cardiacas,& rheu- ma capitis ex phlegmate, propter vltia renum,&ma- tricis. Pulegium eft herba, debet colligi in xitate cum floribus fuis. feruatur per annum. ponendi funtin me- dicina flores,&foliaremoto ftipite, pulegij fuffumi- gatio, vel fomentatio deficcat humorofam matricem, puluiseius fubtiliflimus panno lineofubtili impofitus fuperanum, dumprominet extra, tenefmum curat ex
frigiditato • '
) L. A I. i^3
i Ariftolochia. Arifto.cal. cft & fic.in ij. gra. fubtilem r>e habet fubftantiam, virtutem diure. & occultam. virtu- tem attrahendi venenum. Pomtur inhac propter vi- tiarenum,& vefiat, & matricis,& potionem veneno- fam,& morfus reptilium. Anftolochia eft herba,cuius radixeftponendain medicinis, cuius diuerfce funtfpe- ciesrotunda,&longa. Rotunda maioriseftefficacia:. colligiturin vere, vel .xftate, & deficcata, invfu refer- uetur. Eligendaeft fubrufa,& non leuis,ponderofa non perforata,ledcontinua. Puluiseius recens peflarizatus cum oleo muftellino menftruaprouocat. Vfuseiuspo- tui datus valet contra venenofam potionem, & morfus reptilium,& contra ftianguriamjiX^j dyfuriam; valet contra afthma,puluis cum fuc. mentx,contra vitia ma- tricis cum fucco arthemifia:.
Gentiana:.Genciana cal.eft&fic.inij.gra. fecundum r>« rmUZ Diofcor. iniij.fubftantiamhabetlubtilem,virtutem_j diureticam, mundificat fpiritalia ex frigiditate,poni- j turhiccontra vitia renum,& matricis. Gentianaeft herba, cuius radix ponendaeft in medicina. Colligi- turin a:ftate,& ficcatur. pertres annosferuari poteft.
Eligencla eft fubamara, interius rufa quafi tinfta,& co~ tinua, non perforata. Puluis gentiana: datus cum vi- nofingulare remedium eftafthmaticis,tuffientibus de frigiditate,pefTanzatus cum oleo * muftellino menftrua tmufieiim prouocat.
Mandragora:.Mandragorafrigidaeft,& ficcainiij. ©« rn<«- gra.fubftantiamhabet crafiam,& gummofam,& fu- mofam,virtutem conftridliuam, & etiam fomniferam. ponitur hic contra viria capuis,vel rheuma ad ftringen- dumfluxum, vt etiam augmentet virtutem opij con- ftringendo. Mandragoraeft herba,cuiusradix medici- naliseft,id eft melior m medicina. colligi debet in a:fta- te,& per frtifta diuidi,& ficcari, & feruari poteft per tres annos. Eligcnda eft ponderofa continuanon perfora- ta. in vnguentis debent poni frondes, & frudtus, in alijs medicinis radices. Puluis cum ouo forbili fuperiorem, cum aqua hordci inferiorem dyfenteriam clyfterizatus iuuat. Item cataplafma fadlum de radice eius cum fuc- coproprio, temporibus febricitantium acute fuperpofi- tum,fomnum inducit.
Cham£dryos.Chama?.ca.& fic.in ij.gra.fubftantiam d , r t 4W4i habetfubtilem,virtutem diureticam. ponitur hic con- *n><. tra vititam renu,& vefici. Chamaedryos herba eft,qua: colligi debet in sellate. feruari poteft per duos annos.
Vinum deco&ionis eius necat lumbricos. valetcontra ftranguriam, & dyfuriam codta in vino ca. & oleo, & pe&inicataplafmata multum valet.
Phucal.eft&fic.in ij.gra.fubtilem habetfubftatiam, virtutediureticam.propter vitia renumponiturinhac medicina,& matri. Phu.herba,eft, qua: alio nominedi- citur valeriana,& ner. & femen, & radix eodem nomi- nedicitur. Radix ponenda eftin medicinis. inaftate debetcolligi- feruaripoteft perduos annos folum.
Bacc? la.Baca: lauri cal. funt,& fic. in ij. gra. fubftan- n e hcct. tiam habent fubtiJem,virtutem habent confortatiuam, propter matricem, & paffiones interiorum membro- rumponiturinhacmedicina. Bacca:laurifiudtusfunc lauri,dequibusfitolcum laurinum,ficutde nucibus per aflacuram in patella. colligi debent in autumno cum plane matura: funt. feruari poflunt per duos annos. eli- gendx funtcontinuae,non perforatx. Bacca: laun defic- catxexcorticantur,& interiorapuluerizantur,depulue- re ifto inungatur facies in balneo fimpliciter,vel cum_» melle ,quodfic fit. Puluis baccxla.commiftus fit melli cum albumineoui defpumato,& poftea fliper ignem modicum dimittatur,v t mel difloluatur, & ab igne de- pofiruminvafe reconditur,& deifto tuberofitatesin- ungantur,& variola:,vel panus in faciemulieris,qui poft partum apparetin balneo,& poft paululumfaciem inde abluat, clarificat, & ab illis fuperfluitatibus faciem detergit, & tuberofitates faciei remoue r, & vatiolas, qua: func maxime poft partum, facellatio cie bac.lauri capiti oppofi ta curat catarrhum. < : {
Mcfucc. XX j A> .eos.

A N T I D O
bttMMi, Ameos. Ammi ca.eft & flc.inij.gra. fubllanciam ha- bet fubtilem. virrutem diureticam. ponitur hic propter vitiarenum,& matricis,& veficx. Ameoseft heiba,cu- ius femen in medicinaeft ponendum. colliiji debetin seftate,& debet ficcari. feruari poteft per duosannos. Vinum decoc.eius valet contra ftranguriam,& dyliiria. beffieciei. Leucopiper . Leucopiper calidum eft in ii}.graciu,fic- M ,TH ' cu inquarto,fubftantiamhabet fubtilem,virruttBi diu- reticam,aibum piper non inuenitur quandoque,fed!o- co eius ponuntur quandoq; capucia? quardamde tranf- marinis partibus allatx. quidam dicunt diuerfasarliO- res diuerfas fpecies ferre,fed non eft verum. iitiir.o Dio- fco.dicit, vna, & eadem arbor has fpecies fert. Lon- gum piper floseft piperis,quioblongtis eft, vtvidemus m auellanis .album pipereft afttequa perueniatadma- turiratem,quod poftea calore foliscoquentenigrefcit . »r mtet»- Macropiper.Macropi.cal. &hu.inij.gra.mediocrem f ' ! ""' habct iubftantiam, vntutem diureticam,&reftaurati- uarn ,& confortatiuam . propter vitia renum ponitur hic,& veficse, & cerebri. Macropiper,longum piperdi- citur. eligendum eft,quod eft continuum, feruaturper iiij.annos,& ele£tanumdeeofadtu,& defeminebomb. excoriato, & femine mal. & bifmal. cum fyrupo addicis amygdal. pra-di&a membta reiiaurat,&valdeconferr he^ticis. Vinum decodheius valctcardiacisaduitaaqua rof. & lyncopizantibus.
Dehfm Xylobalfa. Xylobal.cal.eft& ftc. inij.gra. fubftantia bjfimi. fubtile,virtutem diureticam, & confortat;u. r i,po-
nitur inaureaproptervitiarenum,&cardiaca. X vlo- bal. ligaum eft balfa. quod eligcndum eii continuu non perforatum,ponderofum; &/Igummofum erit,melius edr,& eft colligendum in xftace.f. in fineeius. per annos ij.feruari potelt. Vinum decodt. additaaquarof opitu- latur cardiacis,& iyncopizantibus. psttofi- Pctrofclinum. Petrofe. cal.eft & fic.in iij. gra.fubtile habet fubftantia, virtutem habetdiureticam,&confor- tatiuam ex aromati. fua. ponitur hic propter vitia re- num,& ve{ic<x,& matricis, & cardia. Petrof herba cft, cuiusfemen pcniturin medicinis, cOftigitur in a-ftate. diu poteft feruari. Vinii decod. eius fpeciale remedium eft contra ftrarjguriam,& dy fu.
Dtltkiflta. Leuiftici.Leuifticumcal.eft & fic.in ij.gta.fubftantia habet fubtilem,virtutem diureticam. Leuifticu eft her- ba cuius (emen ponendum eft m medicinis.colligiturin a:ftate. diu poreit feruari. Vinum decott. multum valet itrangu.& dyfu.
Sttmtt. Ruci. Rutaca.eft&ftc.iniij.veliiij gra.fubftantiam habet fubtilem,vircutem habet diureti.& diffolutiuam, & confumptiuam. ponitur in hac medicina proptcr apo. epi.paralyiim, arthreticam,propter vitia renum,& matricis. Rutaherbaeft,cuius iemeneftponendum in medicinis,cum fimplicirer mucnirur ponendaeft ruta hortenfis. colligitur femen cum fuisfolijs,vel folliculis, & ficdiu poteftferuati cum ponitur in medicinis. folli- culi rcmouedi funt. Ruta trira,& bene piftata,&cu pul- uerecymini mixta,&cuin vitel. oui,mirabiliterabiter- git oculum a ianguine coagulato in eo exiftente,rura di- ftemperatacum fucco menta-, vel cum fuc.propriona- ribus immiffa epi. curat. Item ii in proprio luc.temperc- turper x.dies,& nodtes detur epileptico.
7>e/!no>,e. Sinonis. Sinon,eft feme petrofei.agre. eiufdem virtu- tis eft cum domeftico; & propter eafdem caufas in hac De earui. medicina ponitur.Carui.Caiui ca.& fic. cftin ij. gr. fub- itantiam haberiubtilem, virrutem diureticam, & con- fortatiuam. ponitur hicpropter vitia capitis, hepatis,& renum,matricis,cardiac£e. Carui herba eft.cuiusfemen ponendum eit in medicina hac. colligirurin iftate,diu poteftieruari. eligendum eft non puluerizatum. Puluis caruifacit os beneolens,&digeftionem iuuat,carnes eo afperfa: dunt boni odoris.
9e*me, Amttmum. Amo.ca.& ficeft in ij.gra. eiufde virtutis eft cuiuscarui,(etne ems eft medicinale,diu pot fc-ruari. Puluis amomi tryphen magnce rniitus,& fuppoiitus men? ' r ua prouocat; vinum decoct. eius idem facit.
T A R I V M
Dauci. Dauctis alius creticus,alius afininus. Semen n, j 4iiu . cretici ponendum cft in medicinis, idem inteliige de dauco,quod de petrofelino.Omnium drach.j.s an.quia in maiori quantirate poriiintur,quam pra:di6ta .fupe- riusdidtumeft. lignum aloes ponimrin maioriquanti- tate,qtiam infra(cripta,propter maiorem indigenciam. alipta propcer eandem caufam. Rheubarbarum,& opo- panax - , ipica,galanga,eryngium,ro'fa',& fimiliapropter fimilium modicam appofitionem.
Caftoreum. Caftor.valetadomnespaftiones,contra Dec*/i,rct. quas valct aurea; iulphur vumm, radi x mandrago. tra- gacan.reprimunt acumen, pa;onia, & fequentia iimilia propter debilitatem iiia; virtutis.
Auri.Amum diciturteperatumincaliditate,fubftan- tia habetcraflam,virtutem habetpurgandi, & extenua- difuperfluos humores-,corpusa fumofo humorerele- uaf, capfula cordis in fuperiiuitate medi.purgat.ponitur hicpropter cordispaiTione. limaturaauri poni debet in 1 hac medicina; fed cauendu eihnecum limatura loco ip- fius ablapothecatijs cuprum apponatur.limaturaauri in cibis exhibita corpus a cortuptione lepr® pra:ieruat; mentem confoi tat. codtuia ex auro fadta vtilis eft,quia in ea non naiciturcancer,veleryiipelas,vel fiftula. Epi- lepfiaminpnncipiodatumcurat.diupotcrt fetuari.
Argentum . Argen.frigidum cft,temperatum m hu- "£>">*t,*». miditatejcraffamhaber iubftanriam, virtutemconfoi- tatiuam,& phlegmatismundificatiuam. Argentumm aurea ponenduin eft purum .argentum valetadquod, & aurum- minus ramen ponitur in hac medicina,vt co- traoperetur quibuidam ipecicbus, qua: violenter diiK>l- uunt,vt euphoi bium.lamina argentca ccclura: impoli- ta facorem retnouet.
Albarum margaritarum. Margarira: frig. & fic. funt De i n iij.gra.craiTam habet fubftantiam,virtutem conforta "'*• tiuam. Margaritxambae ponutur in hac medicina pro- pter eandem caufam, propterquam ponitur argentum. cardiacis medetur. Amba: maigaritx in trafmarinispar ! tibusmueniuntur,! 11 fuperioriparte Indiaynventrecu- iufdam pifcis,qui ii milis eit cochuia: marini,quietiam habetinfuperhcielanam molliffimam,qua:diciturme- lotida,qua: valetad dolorem aurium. Margarirannven- treillius pifcisinueniunturlocoouorum,quandoextra- huntur a pi fce obicura: iunt,& tunc dantur columbis ad manducandum.in quorum gutturibus depurgantur, qux pertres horas feruanturin columba,&extrahun- tur. Qua:dam artificioie perforantur, icd perforata»,& nonperforata:ciufdem funt efficacii.perforata:tamen a motu perforationis aliquid caliditatis pofTunt acquii e- re.Sophifticanrur autemcum lapidibus,quiin ventre alreriuspifcisinueniuntur,&locoearurnponuntur-, led tamentanta: non funtefficacia 1 , fed ita pofiunt cogno- fci,& difcerni,quia iilxfunt magisobfcura - .
Blatfbx. Blac.bizantiacal.eft&fic. mediocrem habet r>e fubftantiam,virtutem habet confortandi, & abftergen- • di,propter car.ponitur in hac medicina. Bladta bizantia I eft qua"dam fupei Huitas, qui inuenitur in ore,vel bran- ciscuiuldam pifcis,quibizantium dicitur,quia bizan- tio fimilis eft in lautudine, & dm poteil feruari. Puluis eiuscum fucco boraginis,& aquaro.commiftus,car- diacis eft optimum remedium •
Os. Osdecordecerui quoddam durumeftadmoj}sJeurH$ dum cartilaginis , quod inuenitur in cordecerui.
Generarur autem fic ; vena quidam tranfmittitur a fplene ^~\fque ad cor, per quatn melancholia mulra tranfit ad coriftius animalis , ipfumque cor frequen- ter conftringit. Vnde ceruus nmidus efficitur, li- quidicres,&C_/ fubtiliores pattes melancholia: ,coniu- muntur calidirate,f?culentiores induranrur,& in of- fis tranfeunt fubftantiam. Ponitur m hac medicina_*» ad melancholiam purgandam. purgat eam ratione fi- militudinis. Osdecordeceruidiciturcaiiduaquibuf- dam,quiapercaliditatem generatur, abalijsfrig. & fic. quiamelanchohamattrahit fimjlitudinefua.Siquisauc dicat, qj ratione conformitatis eam purgat,muito ma-

N I C O
giscibusmelaucholicus melancholiam puraare debet, A quod faifu m eit, quia cibus melanchoiicus digeritur,& (isgeltus affimiLuur membns, vnde potius meTancholia auget,q purget, osautem decorde cerui purgat eain,qa ratione limilitadiniseam trahit, & quia no digcritur,(e- cum ducit. Sophifticarur cum chartilagine,qua:accipi- turin furcnla pedoris ipfiuscerui,vel h:rci,& vix poteft difcerni. Os decordeceruiftig. eft,& fic. craffim habet fubftantia,virtutem confortatiua, (ecundum quam fpe- ciem confortatioms cofortare dicitur,fpiritus reparado, humiduates reftaarando,calore naturale confortando, parces .coQftringedo ,luperfiuitates educendo.f reparan- do ipituus,vt resaromatica,rellauiandohumi. vt vinu, «ligelhbiles cibi,& fimiiia, & confortando calorem na- turaicm,vtquscdamcalida,conftringendo partes,vt fty- ptica,educendo fiiperflaitates, vt medicina laxatiua_j. Confortaredicitur os de corde cerui, quia purgat mela- choliama capfula cordis. fed ponitur 111 anrea propter cardiacampaffion8m,diu poteii: ieruari,os de corde cer- g ui. Inuiaion poudere poniturin hac medicinaquam prxdicfca: proprer pri'diclam rationem,in maiori pon- dece ponitur aurum quatn infrafcripta propter maio- rem efficaciam ; argentum propter eandem cauiam; margariti propter debilitatem fua: virtutis; biadtabi- zantia,osdecotde cerui, propter iiinilium modicain_j appofitionem,vel propter maiorem neceffirarem. t>e limdtu- Limatura:. Lima. eboris,ebur fri. eit & fic. craffam rt ■ habetfubftantiam,& ponderofam, virtutem conforta- tiuam. ponitur hicpropter card!acam, propter huxum fanguinis,& propter conferuationcm aliarum fpecie- rum; conftringitenim fumo/itatesfpecierum fumofita- te fua reunendo,ne fumando virtus earum euaporet. cligendum eft ebur,quod albius poteft inueniri,luci- dum,clarum,& linemedulla. Sophifticaturex limatu- ra aliorum offium,quod vix,aut nunquam poteft difcer- ni, debemus aurem coram nobis facere limare. Pul. eboris naribus mfufflatusfluxumfanguinisnariumre- „ ilringit.
CtUmus Calamus. Cala. aroma.ca.eft & fic.in ij. gra.fubftan- tiam habet (ubtilem, viruwem diureticam, confortati- uam,coniiridliuam.ponitur hic propter vitium renum, &matticis. Eftautemradixfruticis debeteligiperfora- ta in loiigum,&contra iatu, & fine meduila,fit Ieuis,& puluerizatacum frafigitur radix vetuftate. debetautem eiigialiquatulum ponderofa, & continua,in coloreru- fa,in laporeacura. Vinum decocteius confortat ftoma- chum, &digefhonem,adiuuat carfliacam,& nephreti- cos curat.per lij.annos poteft feiuari.
Tytthmm. Pyrethium. Pyret.caeft& iic- in iij gradu,calefacit, & deficcat-,fubftantiam habetfubtilem,virtutem diure- ticam difloluit,& confumit. Ponitur hic propter epi.ce- phal^am. propter afthma,& tuffim,propter vitia renu, &paralyfim,febremquartanam,&aiia diuretica;pro- pter has cauias ponitur in medicina hac. vnde opiat? di- uidendo coagulant humores,& expellunt febper vrina, licet ventre conftringantpyrethium radrx eft cuiuidam D herbae,qui in calida,& frigida regioneinuenitur 5 fed in calida mmoris eft efficacia:. eligendu eft,quod eft crafsu continuum,& ponderofum,quod ori appofitu quadam ponticitate linguam mordct. per tres annos feruatur. Pyrethrum com mafticatum mirabiliterphlegma edu- cit,& cerebruth depurado confortat, acetum decodtio- nisgargarizatum denccat venamhumotoiamj&hoc maxime,fi addatur rof?ebut. ln aurea ponitttr in maio- ri pondere quam prididta,propter maiorem indigen- tiam; calamus aromaticus propter fimilitudine fimul, nec pyrethtum propter intenfionem caliditatis.
Met Mel quod fufficit. Mel diueriis catifis in hac medici- naponitur,propter confeiuationem fpecierum,vtama- ritudinem,& horribilitatem quarundam fpecierum_> temperet,nifi enim multa antidota coniicerentur cum melle,nofolum hornbilitatem lingux, & cijteris mem- bris inferrent,qu?non ab eisattraherentur,fed abeisex- psllerenturjoperatur enim idem mel m medicuia.quod
L A I. 164
efca in hamo. Membra cum dulcedine meliisamaritu- dinem attrahunt. vndedepur»ntur,& confonantur.
Cumautem mel poniturin medidnis, ficeft pracpa- randum,ponatur ad ignem quoufqiie bniliat,& tuc de- ponaturabigne,& ipuma dimittatur refidere aliquan- tuium, poftea defpumecur non iolum per cacia,(ed per pannum coietur.Cum autem voluens puluerem admi- fcere, n6n fit multum cal.quiaeius Caiore fpecies cor- rumperetur. Mei diuerfis eft modis. eft enim mel cafta- Mtl cu!f *' neum^qucd aliquantulum amaritudmis haber,fciiicec quodfit vel in vafe de ilia arbore fa&o j vel quia apes iftud operantes floribus caftanearum vefcuntur,& illud vehementius operatur in medicina, fed propter amari- tudinem non ponitur. & aliud eft dulce fecundum pa- ftum apum. In ca.medicina, ponendum eft mel rufum; infrig.aibum tali proporrione, fi visfacere magdaleo- nesin.i lib.pulu.pone.i.lib.mellis,fi visfacereinliquida forma fine masdaleonibus in lib.pul. pone.iijj lib.mel- lis. Nota quoci magdaleonibus diu non poteft feruari, quocunque modo conficiatur,non debet feruari vltra v. annosj dofis enim eft vnc.s. fecundum modernos, vel melius eft vnc.iij.velij. tatum.quiaplusmelhsantiqui.
Conficitur fic poft eletffarum fpecierum fecundum competentem dodlrinam, &cognitionem,& compete- tem cnbellatione limaturrt auri, & argenti, ponderatx mittenda: funt cumpuluere margaritarum; deinde pars prx-didtarum fpecierum lmmittenda eft cum pra-didiis,; & indefinenter debent moueri,& commifceri. Item admifcendumeft amplius quoulquepars puluerumfjc femotim mifceacur cum pra>di&is limaturis,& cum puluere margaritarum, donec miftum ficper minima, cumfu. puluere,fpecierum, deinde indefinenter debec duci, modo de puluere, modo de melle apponendo, & iterum admifcendum eft de puluenbus ampiius,quouf- que media pars pul. fic femotim commifceatur. Item ebuliiatmel,& bene defpumetur,& reiiqui pulueresad- mifceantur, tamen quandoque crudum apponitur,non ex caufa conferuationis,fed putrefadionis.
Cognitio mellis decodti aquofi ha-c eft, gutta iiipei marmorpofitanon difFunditur,fed colligitur,tuncde- ponaturabigne, in ij. gra.calidum eft,pulueres fuppo- nei)difunt,vtin.i.iib. pulueris ponantur iij.mellis,tunc inferenda eft terebinthina ad maiorem conferuatio- nem,vel quod melius eftinprimacum mellediltenv peretur per fe terebinthina,poft apponantur ali) pulue- rcs,& fi habueris balfamum; & apponas,multo melius erit,quod fic apponitur. In particula mellis,diffoluatur bahamum femotum in vafe mundiflimo.& fic diligen- terdiflolutis melliadmifceatur,melie tamen exiftente cal -aliterenim tam balfamum,quam fpecierum virtu- tes deperderentur.vltimo appones pul. fedpaulaum,& cumpiftello fine intermiflione ducendi funt,quod in omnibus medicinis faciendum eft,vt meliusincorpo- rentur, fed in hac pr:ecipue,ne pul.auri,& argen.petanc fundum,fed per minima mifceantur . Conferuantur aiuem effe<9:u fuo per vij.ann.& fi infra hoc partium ex alioaccidenti deficcetur,& indurefcatin.i.lib. medici- niponaturvnc.j. mellis defpumati,& benereducatur. ad modum proprium lib.ij. fic in morrariopone medi- cinam, & prius tere cum piftello, & poftea cum melle defpumato,& cemperate ca.paulatim diftempera. Detur eun ti dormitum cum vino cal. Rec. cinna. folij zedoa. zingib .cofti,cora.cafii lig.euphor.tragaca. ftyra.faliun- 1 ca',meu, carda. fefe. napi, faxi.ane.anadrach j .ligni alo. rheupon.aliptar,caft.fpi.galan. opopa.anacar. mafti.ful- phurpxo.eryngij,rof.thymi,acori,pulegij,ari.lon.gen- tian £E ,corcicis mandra. chama?dry.phu, baccarum lau. amomi, petrofe.femi.leuifti.femi.ru. finonis,ana drac.s. auri ,cofti,argenti,ambarum margarirarum, blactse bi- zantii of.cor. cer. ana drach.ix. limatura: eboris calami aroma .argenti,pyrethri,ana drach.viij. mellisquod (uf- ficit. deturin modum auellanae eunti dormitumcum vino calido. hoc facic ritus.
XX 4 JLinn-

ANTIDOTARIVM
ADnamtm diffum tsi,qnod ab <Xdriano Imyerato- E re Tiorrwwum comyofitum fuit.vaLet propric ad ornne vitium capitis ex frigiditate,,& ad grauedinem oculorum,& objcuritatem: contra btmicranecm datur cum vino calido, vbi cotia fit faluiain fero, in modnm auellanx; datur etiam quartanarqs cum decottione gen- tianx, vel,origani,ante lx>ram accefiioms; daturetiam accipitri lapidem habenti. Sed bommi habenti lapidem detur cum vino^n quo decoSafit faxijragta ,vel mihurn folis, decma parsconfeclaeft Lib.i.
Jiccip.opii tbebaichdracbm.iij. cafix lignetc, byofcia- mi,amboYumJinadracb.tj. & fcrup.ij.& s.cupbor.leu- copiptm, anadracbm.y. & gra. vt. & tertiam pcvrtem vruusgrMuJefelcos, fem.apij, ana drachrn. i. & fcrup.s. & graM^oiiforigani,traga. ane.drach. i.opdbal. petrofe- hm,macis, fiyvasts cala. Tingib. xyiobai. cypert,carpo- bai.macedonia,ana dracbm.t.minmgra.vi. femi.mara* thri,fcmp.iL.& gra.~viij. calamiaroma.fcrup,v. & gra.: ij.cinnarn6xroci,cofti,rheupontia, pyrethn,acori, dauci £?yr, cretici,amfi,anadracb.s.& gra.vuca&o-.dracb.s.fempi. A ,s. myrrbjs, ro(k, carda. amo. ruta agref u, fcmihis ameos+ ait-afcrup.u&gnt.itij.cafiajifi.fcrup.i:addunt lili- fugi dracha.melics^uodjufficit.
ADuaniimanndonum ideftcnntra datum. Acjria- nunvabinuentore. vaiei cotitra omnes morhi de- fperationes vel morris fub.qux fiant vcneno mterius fij m pto,vel cxrerius illato,vel ex ca^qux fit ex fupera bii - dantia frigjdi humoris, vt ex fpafmode replctione ex.
fngidacaufa rheumatis,vt in epilepfia, apoplexia, & p
ex indignauon* neruorum,vtin paralyfi.diuerlinca- tur autem vfus fumendi fecundum diuerfitatcm mor- bi. Contra ven£num jntenusiumptum deturcumvi- no decochoms diflami, &. cichorca." ; contra vcnc- nutn cxterius lilatum, vt morlum canis rabidi.,vel re- prilis fuperponatur diftemperatum cum fuc. mentas, conrraabundantiam frigidornm hum. fiat vnguentum de adr iano,& fcarabeis. i. echarhed,qui inueniuntui in- tcr pannos, & inter libros fimul comnris, & confcitis, G cnm pctrola-o, & adriano, trtdz vngamr patiens in bal- neo,velfirale balneum,veloleum non habes,obruaiur fimocaballino,poftinunctioncm ad folem,vel ad igne detureildcm cum vino dccoctionis piperis,contraepr- lepticos, & apo. cum vino deco&io. paconii •, fiat etiam fridtiopalati ex co,;nimilfocumeo inter dentes,& inij- ciaturper nares,cum fuc.memarv.el ru.dtftemperatum, dctur cpilcpticis, & melanchohcrs cfi decodtionc cofli, & fi detur cum decocticnc (ena', & caftorci melius erit. Cephalalgicisdeturcum vinodecotftionisnucu tnufca- tauum,cotra indignatiouem neruorucudecodtioncoli- bani. Scotomicis,fi fcotomiaftt viriocerebri defadria- nucuin vino dccodtionis garyophyllorum, hat eis em- plaflrum ex adriano,& pulueregatyophyl. nu. muf.oli- bano,& oleo * muflellino. Hepaticis,cotra vitiu hepatis ' ex fngiditate,vthydropicisdctur cum vinodccodtionis petrofelini,apii,afparagi ,fcEniculi ,brufci, fi efl vitium heparisexapoftcmate prxcedenti faniofo, ad faniem .i mundificandam,dapilulasfa<Stasexadriano,expuluere myrrhx,terr^ ele<Sta',mafticis,bdelli;. Spleneticis cura dccodtioue capparis; pnrcedetibus rame mollificatiuis, vt althaea,butyro,& purgationecompetenn . Nephnti- cis cum decodtione xvlocafix, prxcedentc vfu abra- cem duobus velcribus diebus,& flrangu.cum decoctio- ne milij folis,& feminis citruli,quia diuretica funt, & mundificantprsccdente benedidta, quia materia in vijs vrinalib. exiltens poflet indurari,fi prius daretur. Cai- culofiscum apozemate faxifragii, vel quod meliuseft fiant pilulxexadriano cu lapide lyncis, laxifragia, mi- lij folis,fanguine hirct vcteris diu toltjs hcdcrar pafti,vel frateis tale emplaftrum, quod etiam .ftrangunofis va- let.Accipiantur cimices in magna quantiutc, terantur, &coquantur cum oleo, refoluantur cum adriano,fiat emplallrum, fuperponatur pecfcni. nfaim*. Colicam paticnnbus dephlegmate vitreo,injjdatut ftrmt. adrianu cu aqua* fahnatinapcr clyftere,diureticispra;-
cedcntrbns,& mollificariuis; fi fiat dc cholera ncdrrnn dctur etiam prardidtis cum vino decoctionis cvmrn;,& caftorei adbibendu . Periodicisfebnbus interpolans ie- bricitantibusde phlegmatenamrali, vel vitrcoantc ho- ra accetfionis cii vtno decodtionis pigant. Tei tianarijs de cholera vitellina cum aquarepida. Quartanan|s,qn datur quartananjs,accipe herbas calicias,& cr-quem aqua,qua- ponantur inftupha,fedeacpariens, vtfudetj & recipiat adrianum cum vino decodtioms pjgani cum calida. Qujdam dicunt,quodfiin ore,velauregallia lerpente morfi mittatur adrianum, ftatim libcrabitur-, iicctiam fitin nobis.quomodo auc debet dari contra ve- nenu interius,& exterius fumptum dictuni eft fiiperius. ijt.opij thebaicS propter fluxii humorum acapitedefce- dentium.Xylocafia-conrravitia renu,& veficae,&ma- tricis,& contra cardiaca,euphorbium'contra epilepri- cos,apoplcCticos,arthreticos, paralyles leucopiperis co- tra vifcpfos.humoresad diffoluendum.
Hyofciamicontra rheuma, c6tradolcrem denrium, contra Huxum fanguinis, peranagogen, & diabrofim.
Contra rheuma ponitur,quia poros conftringir, ex quo- rum conftrictione ceflat iiiixus.Scfelcos contra vina re- num,&vefica , ,& matncis •
Apij femen calidum eft,& fic.in ij. gra. virtutem ha- bet diureticam, extenuatiuam, dilTolutiuam vetitofita- tis conrra.vitia renum,& v eiica', & marricis, & colica. hicponitur apium contra ventolitatem,quia medicina- le eft. cu inueuirurapium,fi fimpliciter comune tmin- relligendum eli,non apium rihisvnp, raninum, ncc apiu. hxmorrhoidatum;& et debct m tcUigi femen,& non ra- dix,&non folia. per iij. an.poteftfer. non fophifticatur. vinura dccoctioms eius ventofitatis tortioncm diflol- uit, folium eadcm caufaponiturhic,& in aurea.
Origani tragacantlu, opobal.cvperi,carpobalfami. ori^am». fem.perrofe.macedpnici, & ct petrofehnu Alexandrinu virtute habet di.flblutjuam,&diureticam.poniturhic contravitia,&dolorc ftomachi,&eilde caufis,vtapiu renes, & veficam purgata fuperfluis humoribus,quod poteft cogn<yfci, quia curn comedttur, vrina mingitur fpifliotj & hu. plcna,ficutquiaecanuin comedunt. per v.an.feruatur. Marathi.ca.<5ft,.&ific- m ij^gra.idem facit quod petrolclinuna,quando ponitur per fe intelligen- dum eit defemine. virtutemhabet diureticamcocifum- ptiuam craffc ventoiitatis, &pmerea digeftionem co- fortat, contia rheuma renum, & veficiE hic ponitur.vi- num decodtioms eius flomachum iuuat. per tres an. feiuatur. poft prandy.;m cornefiii; medetur acidtseru- <Starionibus,qui fiintex indigeflione.
Rheupoti.ca.eit & fic.in ij gra. herbaeft,quaiu rraf marinis partib.inuenirur .habct virtutem c-x arornacici- tatediureticam,confottar s exilypticitatecondenfat. Eii- gcndaefl rufain fublhntia folida, qtia- cum frangitur habet qualdam venas interius,& efl fimile rhabarbat;o, fubamarum in faporepropter lplenetica paflionem po- nitur hic,& colicam, renum, & vefica:. vinu dccbCtto- ms eius digeftionem iuuat,feruaturper ij.an.
Pyrethn,acori,fegapeni.ca.& fic. in ij.gr. gum.eft ar- s^mS. boris,qua:eodem nomincdicitur fagapenum,virtutem habet confortatiuum,attradtiuam,& confumptiuam. ponitur hic proptercephalxam, & epi. Eligendum eft fubrufum clarum, & cui paleas non funt admift.x , vel lapilli.fi autem liquefiat,&coletur, fuppofitum meftrua- prouocat,& educit. feruaturper itj.an.
Myrrha',rof.amo.rutaragre- Ruta ca.eft, & fic.iniij. gra.virtutehabetdiure.diffo!utiuam,&confortatiuam. ponitur hiccontracephal^a,cpi paral. propter vitiare.
& veli. cuinuenitur pigani feme debetponi, &cu non inuenimr, Rec.rut<c agre. folia ruca-.agre. ponenda funt. folia rura-debent colligi,quado flores producit, quia tiic plus valet. vltra an. non feruatur fuccus rurx. epi. valet nari )mmifTus,pnrgat enim cerebrum a phlegmate.
Ameos d<chi eft.Cafiafift.ca.eft,& hu.circa prinium ufitfifl. gra.fanguinedepurar,membra conforrar,contratcrtia- na,& quoticiana hic ponitur,quiadepurat humores,&
prx-

N I C
priparat. nuCtuscft arboris vltra mare. eligcnda cft in colote rufa, m iubilantiacrafia, ppiiderofa,qua: du con- cutitur,grananon fonajit uvtenus. iophiihcanuficcum inueta fit ieuis coopcritur inarena, vt ibi humiditatem, &ponderofitatem accipiat: quod ilpcognofatur, quia Jhumidicas multumaquolaintus reperiturperiii.ann.fer uatur,quadoponittirin medicinis finecorticedebet pon deran; quandoponiturindecodiionc cum coruce. mci quare apponitur diximus, & mel quod fufficit.
ACbariJium fine rnutiere intepprctatut, & yroprie daturcontracaHarrhnm? & coHtraomncvitinm feccons cx frigiditate, rnaximc afibmaticis, artbrcticis, tufsicntibus; confertfiuxum patientibusyhlegmaticnm pcr os datum in fero cum vino albo cahdo.fcx tapars con feoacft hb.i.
-Recip. cocii, chaibum opij, pbcenicon indi, byffopi, fe, imi,ana d r. i.fpic<£,croci,co ralli, xylobal.cafU fifi.xyloca fi£,cala.rbeupott.tnyrrba ,fiyraciscalami. opop.bdellif, ammoniaci,olibani,cicidon,fpic<e£eltic<e,abrotani, aco- ri,ajfari,bratbyos,rorisl\'riaci,jcylle,dapbnidd,pyrethri, ammo.a/iifi,pfyUn,o%ymi,dauci,leuifiici, marathn, me- conis,melanopiperis,macropiperis,lei{copiperis,fiorisfy nacb auafcm p.ii. bcleny,fcru< p.i.& s.ellebo. ni. ?fin .ana. fcrup.i.mclquodjujf.cit.fkmatitrcum vino calido infero.
A D D I T I O.
Achariftum finemuneteinterpretatur,ni{iprius mer cedem acceperis. Et iftud eft magnum,quod eftadmira- bile, ad differcutiam parui, vt vult Nicolaus in magno antidotario, in quo habet has duas defcrip tiones, magni fciiicet, & parut. valet contra catarrhu, & omne vitium peftorisexfrigiditate, hoceftcontrahumores frigidos ped:us rheumatizatites, & fpiritualia grauates. Maxime afthamaticis, & eft afthma.vt vult Au.xiij.a:gritudo pul rnonaris, cum qua patiens non inuenitexcufationem ab anhelitu frequenti-,ficuteftanhelitus,quo laborat prgfo- eatus,& feftinatus. Etconucniuntiftaquatuor nomina in hoc,qj fionificantmaiitiamanhelitus. jfafthma,dy- fpnea,oregmon, & otthopnia pp defedtum contingente ex membris fpintualib. principaliter.Sed differunt,quia dicitur afthma quado cadit peccatum in expnatione, & cft fine fono, & cum tufii parua, oregmon vero dicitur quando fonuseftplurimusinanhelando, orthopna:adi citur,quando eft peccatum in infpiratione, expiratione, & (onitu; dy fpnfa vero eft iine fonitu. valet etiam arterio fis.idcll illis,qui detrimentumpatiuntur in tracheaarte- ria, vcrauci:& fic valetcontraraucedinemexfrigido hu more caufatam; velpropterdefcenfum frigidi humoris ad tracheam arteriam. Tuffientibus ex defcenfu fi igidi humoris ad partes ped:orales. Contra Huxum patientib. phlegmaticum perosdatum cum vino calidoalbo,ideft contra humiditatem faliualem (uperf uam,& abundan- tem peros datum. Etiam Nicolaus m magno antidot.
T .llMWltK.
O L A I. ,
A Gra-ceapium latine dic/tur, indepetrofelinum, idcll a- pium petr^nontilli tamen textushabetfepien lini,quod iatis eft con(onum,vt fatis videeurper vtilitates ipfius a- chanili. communitcrtamen reperiturfelini.i,femapij."
Tertium fimplcx, eft cicidon, Sc eft cicidongalla_^, nam cicidon , vel cicis Grarce eftgallalatine, Cc rer periturapudDiofcoridemca.decicidos. Galen.vij.fim- plicum dicitcicis, ideftgalla,quamquidamomphacia nominant.
Quattumeft brarhyos,&eft brath Gr?ce,fabina Lati nr * lh >"- ne, de qua Serapio in c.de iunipcro dicit,fed fabina eii ll- la,qua: dicitur brathy. Plinius mquit fabina herba bra- thy appellata a Gnrcis duorum generum eft, Scc. ^
Quintum fimplcx, hic declarandum eft roris fyriaci, R " h"" & eft ros fyriacus fecundum compofitorem Hos ortu * fed non dicic, quid fitonjus, fed iecundum rei veritarem ros fyriacus eft fumach. nam vide, quod vbicumque iri libtis de Grasco tranflatis habetur ros (ynacus, in arabi- J3 cis in cifdem locis habetur fumach. Nam apud Diofcor. cap ,deorigano,vbi eft rosfyriacus in Serapio.eodem lo- coex vetbo Dioic.ell fiimachidem in cap.de porro, vbi. habetur tufo cum rore fyriaco, in Serapione babetur fu- mach. Sextum fimplex, hic dcclaradum eft daphnidon, nam daphnc Grarce, laurus latinedicitur,inde daphne_» l§on,i. laurinum oleum, & fic hicper daphnido» baccas D "P hr " i ' r - launintelligimus.
Scptimumfimplex,eft mecon,quodeftfemen papa- Af« cn . ueris fecundum Gal. viij.fimplicium.DioC de mecomo cal.facit,& eftidem.Odtauum fimplex,tft hclenium, & eft lecundum copofitorem enula capana,& apud Diofc. HtUnium. voeatur gelenium . mulrifymphituin vpcant. alij blatu, alij phlomum falfo fupple.Latini aurem enulam vocant, foliahabet phlomofimiliaanguftai,& mollia, &obloga non crefcentiain altum, fed luper terram late expandun tur.radixeftilliingens,& odorabilis, & rufa, & vifcida, guftu non iuauis,frutex cft illi limilislilio.tirium habent albu, in cuius fummitate fiox eft aurofus. montuofis,& ^ vmbrofis nafciturlocis,&humidis, & hortis.hxc funt au? hic pro nuc declarabuntur:alia faris nota funt eriam «ibi plurtesdeclarata. Iftaopiata raroin vfuhabentm;, vnum fimplex dimiffum eft indeclaratum, & eft flos fyr riaci, quod eft, vt volunt aliqui, Hos malua:,alij dicunt eft Hos bifmalux, cape quem volueris, quia paruum ad- inuicem differunt. Summa medi.eftresxlvj.
ATbanafia, id efi immortalis proprie valet adfinxu fanminis mulieris datnr cujucco plantaginis, qai fuccus dcbetprius ducifuper lapidem molarem cum iapi. de b&matite tamdm donec in fanguineum coiorem verta tur, & cum talifucco difiemperatamedicinadctur; & cadem bombice intintta, & fxpius in vuluam mijfafan- guincm cdfiringit: hoc quidem facit * hamoptboias cum tali ordine difiemperata , & nanbus attrafia fiu.fangui. narium fiJiit.Sexta pars conjeffacjilib.i.
r Reci.cinna.cafi£fiji.anadrac.iif. & gr.viij.croci,[chk
d;cit ipfutn adplures alias lnfirmitates valere, vt ad fto- D nanifjijiyracis calamits, phu/tlerisjhyofcia.apij.dauci
iii i- 1 - o • l i r. i i_ l ...r. l j l. : ^ ;;; A
Srfii*
macht debilitate, & vomitum abhumorefupple phleg macico caufatos. Ad hepar ex ventofitate (plenis diftepe- ratu,& fplenem ex luga infirmitatettrfnente, hoceftin- Hatu ,pleureticis,iliofis,nephreticis ftranguriofis peculia riter medetur, & omnibus venenatis morfibus obfiftit.
Simpliciaqux hic luntdeclaranda, tiunc declarabun- tur. Primum eft phcenicon indum, & per phcrnicon m- du, intelligitur hiccoiter da6tylus,qui ex India aftertur, nam phoenicongr?ce dadfylus latine. Ifidorus Gr^ci pal mam phcEtiicem dicunt eo, cp diu duret ex nomine auis phosnicis,qu2e multisannis viuere perhiberur, fed inli- bro de doiStrina Grxca fcribitur phoenicobalanus dadty- lus. Aliqui tamenintclliguntperphosnicatamarindos, &dicunturproprieoxyplioenices, ideilacetofi dadtyli qui frudfcus ex India deferuntur, & ideo aliqtu textus lo- co ph^niconindihabenttamarindi.Secundumfimplex, quod nunc eft declarandum eft felini, & per felinum in- telligendum eft apium, hoc eft femen apij,nam felinum
anifi,bctonic£, opij,ana dracb.i.&s. &gra.iij.fpic£,fo- lv\,cafiorei,myrrbx, Lapidishxmati.fang.dra.coralli rub. mumi£,cofli,boli,cbarabct:fymt)biti lemnias,afm,acor:,
■ • j 11 i 1 Surnm&Tr.t
corticismandra.poly, baccarum lau. meu> macropi. leu- dtcit copi.petrofe.anadracb.s.mellis quodJujjicit.dofis eius_tfi, is. dracb.iij-cum fucco plantagi.propinata iientericis^Lyfen tericis, & ad diarrbteam valet■
AThanafiadicirur immortalis, quiahominemab impetu mors liberat i facitad dolorem capitis ia- ttum a rheuniatc^ daca cum decodione plihani pr .Tcc- denrc generali purgationecontra dolorem oculorum, tunc debentpilula: de athanafia forman cum puluerc olibani, & teneri fub lingua, vt fumofitas reioluta perat cerebru,&coforter neruoseius,&fiuxum cohibeat.fiat emplafttum exathanafia,mace,&olibano,&albumine oui,&fronti, & temporibusapponatur.
Ad dolorem detium fi fiat vifio ftomachi, detur cun?
aqua

A N T I D C
tqua tepida, quia rrprimit funiofirarem a ftoraacho a- . fcendente ad dentes. Si fiar viti6fupenorum fiat empla- ftrum quod diximus in dolore oculormn. Stomachicis, & cibos nondigerentibusnondebetdari, licetmanti- dotario reperiatu r, quia ali ter a primo i nuentore fuit co- ^ pofita,qua modofiat. tuncenim erar fatis ca. modo eft fri.per fpecies appofitas, & temperata (anguinis fluxum cum fuc. pentaphylli ftringit, vel quod melius eft lapis » h ?matites cum fuc.plantaginis fuper cutem fricetur,do- nec fuccus rubefcat, & cum eo athanafia diftemperetur, in co (ucco bombax intin&a fanguis aMatropin, ldeft Hu xum per fubuerfionern, anagogen, fiuediabrofim ex pe- clorc,vel puimone, vel hepate currt tufli ft'igida curat.
Nota triplicem Huxum fanguinis per fubuerfioriem, illum fcilicerqui fitperebullitionem cum petirfuperio- ra, & venas abrumpir, & fit Huxus per diabrofim, ideft per refudationem, peranagogem nota fanguinis omni- modum fluxum, tam per fuperioraquaminferiorafm diuerfitatem membrorum, vnde vai-iandus eft modus exhibitionis. Si fluit fanguis ex fpiritualibus dandx funt pilulsc de athanafia,& puluere penidianinr,fed quia fun t conftridiiua pedloris ruflim incitanr. vnde fir maior Hu- xusfanguinis, ftatimienitiuafuntexhibenda, vr aqua decoftionistragacahthi, gummi ara.liquiriria:. Si a riu- tritiuis fluat fangUisdanda eft cum (uc. plantaginis, per inferiora per clyfterem inijciatur cum eodem iuc. fiat e- tiam emplaftrum fuper vmbilicum, & reites ex arhana- nafia ,mafti;e,oIibano,fanguidrac.bolo.&albo.qui ctim modicoace- & fale, menftrua contingit cum vinodeco- dtionis verbenx. Etaliusporior vfusin vinodecodtionis gcneftellar, vel biftortx, vel fucco plantagi.contra fuffo- - cationem matricis, non inied:a,n6orefecepta,fed fuper carbones ponirur,& fumum per os,& per nares recipiat. habet eniin fumum horribilem quem neruifentientes ajwminationem concutiuutur,quod moru mouctur ma trix ad inferiora. Contra gonorrfneam cum ftyptico de- co&.bdellij, &caftorei;fiatemplaftrum exathanafia,& duobus pr.xdiftis cum fuccoaJicuiusherbxftvptics, & frigidij&apponarurpeftini, & pudibundisadditaaci^ fta ,velaceto. Contradiabetemcum aquaroffiat emplr ltrum ex athanafia, & fandaiis alb.& rub. & rof fuc.fem peruiua; ,& apponatur renibus, & lamina plumbea mi- nutatim perforata fuperponatur. Omnibus vitijs vefici deturcumpuluere cymini, vel cinnam.c^liaciscum vi- no decodlionis o!ibani,& mafticis. Colica cum aqua,in quatragacanthum infufum fit Nota quod quando coli- ca paflio eft de phlegmatico humorevifcbfo,non debent dari athanafia,fi fiatderheumate,vel calida caufa,poteft dari dyfentericiscumdeco<5i:ioneaIipfei,ideft galla .her- ba cft,qux iuxta riuos, & in riuiSriafcitur.Nota dy 'en te- ricis non eft danda, nifi pncedargeneralis purgatio my robalanorum citri. cUm aqua rofa. velaquapluuiali, fed pricipuedebetdarieis,ficutprjediftum eft de fluxu fan- guinis per anagogem. lien tericis cum decodione balau- ftiar,prxcedenre purgatiohe cum deccxffione agarici,po- Iypodij,& interiorecolocynthidis. Nota mithridatu fpe cialitercuraeft Iientenco.Ri.aperra,anrequam in fpecia- libus confirmentur,vaIetathanafiacumaquainfufionis traganthipoft confirmationem non valer, epithemetur exterius cum fucco corrigiola:, vel femperuiux, bonum eft, fi exterius fit apoftema,quia repercutir.his qui vene- num receperunt.datur cum melle, vt mundificet, cum oleo, vt vomitum prouocet, poft vomitum fero detur a- thanafia cum decodlione ari ft. vel di<5bam ni,gen tiana:,& tuncvomitus nonprouocetur.aferpcnte, vel animali venenofo morfocu prxdidia decodione fupramorfum cataplafmetur. ijt.cinna. ad Huxum cohibendum etiam confortatcafia fift. licetlaxetnort poniturhic ad laxan- dum, fed ad depurandum. eVfcuwW»'. Schinanrhi.ca.&fic.inij.gra.diciturautempaleaca- melorum in a:gvpto,& in arabia,communis eft cibus ca melo. virtutem haberdiure. Corifumptiuam ,artrad:iua, ponitur hic propter dolorem dentium, & tieruoru, quia ionfortat, quanto albius-melius, non fophiflicatuijcum
T ARIV M
poniturin mcdicinaabijcc lllud leneqd eftextetius, & fuftes*, fi qui funt mtenus, per.iij.an. feruaturaqua deco- cfioniseius,phIegmadiuidit, & purgat,ftyr.cala.phu,fe. liyo(ciami,opij,dixiniuS fupra,anifi,apij,dauci.finuliter opij, fed nota quod ponirur hic propter vitium Pectoris, &hepatis, & apofterna rcnum, fi lanies lbi iit exaliquo apoftema per ifiam medi.mundificatur.
Spice,folij,caftorei, myrrhx diximus lupra. Nota ca- ftoreii, & apiu ponicur hic propter gonorrhea, vt cafto- reii fua fic.lpenna deficcer,opui fua fngiditatecodenfct. Haematitis fri. & fic.eft lapisquiin rranlmarinis parti- bus inuenitur. prarteren propter liuxu languinis vndecii- que fic diu feruatur.Iapis ifte rrituscu lucco plantaginis,
& narib. immiffus Huxum fanguinis narium reftringit.
Bolus.fri.eft, & fic.in nj.gradu, terra eft, qu^ in atmc- % ° luu nia reperitur,vnde bolusarmcnicusdicirur;inuenitur,& in alijs regionibus. ponituradquelibet fluxum reftiinge du, eligendus eft in colore rufus, qui alterius terrx non habetadmixtione,n6fophifticatur.diu feruatur in cibis, & potibus.daturcum ouo forbili vetusHuxum fiffir.
Sanguinis dra.fuc.eft hcrbe,al:qui dicunr,qucd gum- Sang.Jrdc. mi eft fruticis, quia fuftes cum eo inueniuntur admifti, eft frig. & fic.ift ij. gra. ponitur hic maxime proprcr Hu- xum fang. per inferrora, fed quia fophifticatur,ille debet eligi ,qui cum frangitur colorem habet fanguintum ,& lucidum in fubftantia, diu feruatur, puluiseius in cibo,
& potu datus ftringit languinis fiuxfim.
Charabe,vernix,velinuernix, ide cft.gummi eft arbo ch*rai e riscal.& fic. temperare contri Htixtim fanguinis hicpo- v,rmx - nitur,& funttriageneraverrfitis,craffum,fiibriIe,&cot> fedhim cum oleo,& gummi vernicis fir,quoclypeorum pittores vtuntur,& illud non pararur in medicmisquan doinueniturinrecepns. charabacraffum cftintelligen- dum, quando Imirnix fubtile, non lophifticatur.diu fer- ua.eligendtimeft in coloreclarum.
Symphitu,cofolida maioreft, fed proprie fvmphitu SjmphtZ. , dr,radixeiusponiturpp fiuxufan.& ventris,&'meftruo ' ru,eligendiiefthabens lubftantia non leuem,non perfo- raraperv.an. ferua. puluiseiusdatusin cibis valet cotra fluxum venrris, fuppofitus totra Huxum menftruordm} fomentatiodeipfaherba valet contra retenr.menft.
Lemnias,ideft auiipigmentuin, ca. cft lic.in iij grnd. virtutem habetatcrahedi,& confumendi, &eft vuiarer r£ in Gi:tcia, & inoccidente.eligendii m colore clarum, quodcum fragirurinucnitur faliatum illud bonum tft. lllud autemoptimiieft, quod eft clarum, & minuttim, non fophifticatur.poniiur hicproptw vitia capiris, & pe dtoris,vt eiuscaliditasrepugnctfrigidirari opij,per mul- tii tt-mpus feruatur. 1 'uluis eius miftus cum lapone fpara renomultum valet inueterarxferpigini li locus lerpigi- nofus aqua ca lauatur, deinde pra-didta confcftio fr.per- ponaturaliquatulum ibidinutratur,poft auferatur,quia multum aftringit, necpatiespoteft tolerarediu, & pr.ft, locum ablue, fic igni impone, & auferper inrerualla,do- rtec ferpigo fit morrua,poft vngatur vngtientis, vt doce- tur in chirurgia.fcrup.i.auripigmenti daius tufliennbus cumouo fbrbili multum valer. Coralli rubei.cofti,afari, niahdragorzcorrkis.Po!ypodium,ca.eft & fic in ij gra. virturem habet cftenuandi craffoshumor.ponitur hic cotra vitia fplenis, & hepatis.herha tft latis communis,
•fubrilis fubftantii. valde contra diuturnam duritie fple- nis.peran.poft feruari. Ratca; lauri fubtilis eft fubftantie f acct Um. deptiratin?, c.eft, &fic.in ij. gra.virturem habetconfor- tandi. ponitur hicpropter cararrhum, & aha viiia capi- tis, quando inueniuntur bacca-, vel daphnx co&x, fru- dtus laurieftponendus, quandodaphnis,vel daphnides folialauri. Sedquia de frudtu diximus defolijseft dicen- dum, catarrhum, vel coryzam patiens folialauri cu 10- •fis coquar, & fumum per os, & per nares recipiat, illam aquam cum nare fugat, q, fi catarrhuS, vel coryza fiat cx frigi. loco ro.po.lada. folialaur.irt media maij debet col- ligi,& m vmbra deficcan vltra an.non debtt feruari Mu MunU. mia.ca.eil &fic.iniiij gra. virtutem habetconirringedi- ponirut hicpropter Huxum fangmnisper infetiora, vel
fupericra,

N I C O L A r.
166
fuperiora, & eft quxdamfuperfluitas, qux inuenirurin A viol.vnc.s.& bulliatdonecaliquantulum coloretui,&c.
Etprimusmodusmihivideturrationabilior. Icemali- qui textushabentflores nenupharis &c. Alij nymphar?, &eft nymph^aapud Serapionenenuphar, &fic idem elt,dequo lanuenfis in fynoni.nymphgaGrxce,rienu- phar Latine,& vocaturnc anymphis ,qu£e vocabantur £)ea;fontium j iplumnamque non nifi maquis nafci- tur, falfiherbolari), quiieomniaicirefatentur, nelcio quamplanram in vineisnafcentem pronymphfa trade bant. Diofcor. Nymph^a flue, vtalij, cacabus veneris,i. pa pa u e r pa i u ft r e, i i u e, v t L a t i n 1 algapaluflris,na/citurin aquis flantibus, vel locis non cultis, &aquofis, folia ha- bensfimiliaciborio, fed minora, & oblonga altius (u- per aquam proferens caput, multa capita infra aquam habens ex vna radice, flos eft illi albus hmilis Iilio cum paruo paliore, femen habesin mediocroceum,fed cum effloruent rotundu efficitur,ficut mala maciana; aut ca- pita miconis, in quo femen nigrum inuenitur latum, & lpiifu m,in guftu argillofum,hafta eius lcnis, & non craf- fa eft, & nigra,eft fimilis cibono,radix eft nigra, & afpe- ra, & nodola, & m autumno ficcatur; ha^c ille.Summa medi.prxfentis eleclanj eftres.xviij.
fepulchris mortuorum,qui fuerint conditi ballaiuo, vel vindi aloe fophifticaturydeft intelligendum eft,quod cu frangitur habet fubnigredinem cum quadam liuiditate, & quia horribilem habetfaporem,diu feruatur.Meu,ma cropiper, de iftis fupenus dictum eft.
Cafix, petrofelini, cafix fift.cinna.ana drach.i.s. & gra.nj.caftor.myrrh&lapidis ha;mantis,fang.draco.mu. coralli,ruta:,cofti,fyniphi.lemnias,acon, corticum man dr.polij,baccarum lauri,meu,macropiperis, leucopi.pe- troie. ana drach.s.mel quod fufticiat. conficiatur , t vt di- <5tum cft.cafia fiil.refoluatur in cacia,& fi ponatur vltra tresannos nil habet efficaci# dof.eius eit drach.iij. Nota hic opiata.pernj.an.feruantur.
EVaugelun, id eft nuntium bonum, datur patientibus acutasfeb. cum fyrupo vio. velaquafrig. datur ter~ tianarijSy<& dupliciiertianxcum duobus fcru.au t tribus boni rhabar.velcum aqua tepida, dijiemperatum,& bi~ bituru mirabilitermedetur, & datur contra caliginc ocu loru patientib.ex furno cbolem rubee,vel ex acntafeb.be paticis,iClericis datur cumfuc.fcariol£,velfce.aut cu de- cociione capil.ven.vm.pa.rs confeffaeji lib .ij.
Jiec.myrob.atri.chebii. cort. anadrach.ix. indorum , drac.vy.fem.portulaca, violarum,fcariola,anavn. 5. bel liri.emblici, anadracb.i. &gra .vvj .mafticisdracb.ij. & fcru.i.tamari7idi.vnc.iij.fiorisnenupharis,berberis,been rnbei rhabarbaruana drac.i. &gra.iij.medulltecafitefift. V nc. ii:j. Confi citu rftc,in duobus lib.aquce pone fyru.viol. vrt.%.&buliiat,donec aliquantulum coloretur aqua;po- ftea ab igne deponatur, & coletw.de eadem aqua acctpia tur,quodfnfjiciatadabLuendum cafiamfift. & tamann- dostcolaper caciam, & cum aliaaquaaddatur lib.i. & 5.7V.C.&bulliatvfq; ad aqu&confumptionem,pofteaad- daturlotura caft<£fi.&tamarindo. & iterum bulliatad Jpiflitudine.Sivis probare ft cociu ftt ponaturfuper mar- mor,& fi adh&reat quaft mel cottu eft,et tunc ab igne de ponatur,& aliquantulu. infrigidaripermittatur, deinde ( fupradiaarum fpeciem puluis fuperafpergatur, & cufpa tulaagitetur,donecincorporetur, dofiseius eftdr.iij.vt fuperius diciurn eft,fero,et mane cum aqua tepidcdatur.
Alsftimoron.i.contramorte, quod cephalalgicis, le- th.i rgicis fto machuis, ifchiaticis, podagricis,& de matrice iaLorantibus,difcoloratis,& nephriticis, & om nibus qui de temi,autvifcofo pblegmateaffliguntur,& bisqui ctbosnon digerunt.phlegma,et choleram purgat, &aauojos humorescum ventofitate.offauapars confe- ciaeft iib.i.
%ec.aloes,drac.v.&5. &gra.vi. caft£fift.drac.i. & g ra.vi.& ^.marathri,mafti.an.fcr.ij.gra.v.crocidrac .5» afarifcrup.ij. &gra.v. & xylobal.fcr.i. &gra.ij. & 5. cinna.Jcru.ij.&gra.v.ireos, drac.i.aron,dragonte<£,ana. fcrup.t.&gra.ij.& 5. agarici,colocynthida,nitri,euphor lnj,caftorez,anafcrup .ij .&gra.v .alcxandri.apij, petrofe. anafcrup.ij.gra.v.eUebo.nig. drach.<$.diagriaij,cocogni- dif ,anafcntp.ij.gra.v.melquodfufficit. datur in modum caftanea in fero cum aqua calida.
A D D I T I O.
A D D I T I O.
Euangeloninterpretaturnuntiumbonum .daturpa- tientibusfebres acucas cum fyrupo violato non pro mi- norationemareriae, ledpro eradicatione. per febres a- cutasinteliigehic tertianascontinuas ; velcaulon, vel cumaquafngida, vel tepidadiftemperatum,& bibitum daturtertianaiijs, velduplici tertianx. tertianarijsqui- demveris,vel nothis, fimiliter, duplici tertiana: vera:, vel notha:. Datur etiam patientibus caliginem o- culorum, id eft tenebrofitatem ex fumis cholerae rubex, vel ex acuta febre.datur hepaticis,hoc eft dy fcrafiam ca- Jidam hepatis patientibus, & idtericis ex cholera rubea cum fucc.lcariol <E ,vel iccni.accum decodtionecapil. ve- ner.quia omnia ifta funt deoppilatiua. Iftud eledtarium non habent in vfu, & fi bene infpexeris, parum differc atrypherafajracenicaquoad intrantia, & quoad effe- dtus, &proprietatem,& ideo ipfa tryphera ipfius Nico- lai vtuntur medici Gallix ad cafus fupra fcriptos,& non hoceladtario.
Simplicia hic declaranda pauca funr, quia fatis nota, &alibipluriesdeclarata. Aliquxjtamendiuerfitates in confedtione prxfentis eledtarij apud diuerfos reperiun- tur. Et primo apud aliquos reperitur. Recip. myroba. citrino.cheb.corticum ,an.drac.vij.indorum drach.viij. apud vcro nonnullos reperitur. Recip. myrob. citrino. chebulorum, corticum, & indorum, ana drach. vij.fed primus ordo rnihi melior videtur. Secundo apudali- quos reperitur circa finem cafixfift. vnc. iiij. fyru. viol. ''Arnc.s.conficiturfic.in duabuslib.aqu?.vnc.i.& s.vio. bulliat,donecaquaaliquantulumcoloretur, &c. Inali- quifcuc vero reperitur in duabus lib. aqua: pone fyrup.
Antimoron,ideft contramortem: Iftudele&arium quod a Nicolao defcribitut valet fecundum cum cepha- lalgicis, hoc eftdoloremcapitispatientibus. Lethargi- cis, & elt lethargia apoftemafrigidumpofterioris par- cis cerebri. Stomachicis; funt enim ftomachici ex facili caufa dolorem ilomachi patietes. Ifchiaticis. eft quidem ifchiatica pafliodolorifchis, velanchx, quamuisali- qualisfitdifferentiaintet dolorem anchx,& i fchia:. Po- dagricis,&eftpodagradolor, velguttapedum. Etde matrice laborantibus , fiue fuffocationem , fiue prs- cipitationem; velaliquemahum morbumex vitiohu- morum prxcipue phlegmaticorum_^ . Difcoloratis, propteroppilationein fadtam in venisab humore iam •Q didto. Nephriticis . eft enim nephrefis dolor rcnum proptercalculosillicgeneratos. Valetgeneraliter iflud eledtarium laxatiuum omnibus illis,qui de tenui,aut vi- fcofo phlegmateafriiguntur,& hisqui cibos non bene digerunt propterlubricitateftomachi.phlegma, & cho- Ierampurgat,&humores aquofos,vt in Iiydropicis, prse cipue in afcite cum ventofitate, inquafpecie humores aquofi fupetfluunt cum aliquaportiuncula ventofitatis, I Aliqua funtin prtefenti elcdtario fimplicia declaran- da. Primum eft aron, id elt pes vituli, fiue dragunrea minor. in prafentieledtario ambx ingrediuntur, maior fcilicet,& minor, &alionomine vocaturiarus, vel bar- ba aron, vel pes vituli. Secundum fimplex eft dragun- tea, qux fecundum Diofcor.colubrina, vel viperina di- citur, & fecundum Mef.in fuis fimplicibus luf, fiue fer- pentaria maior,fiuecollum draconum. Ambac radices vfui medicina: competunr, vt fatis patere poteft hic.T er tium fimplexhic declarandumeftnitrum, quodeft ial indus fecundum compofitorem, fecundum Scrapio.m
cap.

A N T I D O
eap.Ci: baurach.nitrum eftaphronitrum, fiucfpuma ni- E tri.Diofcor.de nitrocapitulum fecit, dequo dicit ,quod eligendum elt leue, & colorem rubeum habens, aut al- bu .n , &eftbauracharmenum . Quaitum fimplexcft Alexandrum.i.olixatrum, hueapium Macedonicum. Qinntum fimplex declarandum eft coccognidiii, quod eft lemen cham^lex, vt dicit Diofco. m c.de chamarlea. Alexander iatros cap.de hydropifi ait, chama-lea. vndtu coccognidium colhgitur, &eft ladticinium folij oliua: habens fimilitudinem. Et fic eft fecundum veritatem, quod coccognidium folia habet ficut folia oliua:. Sutn- ma medi.eftxxiiij.res.
AJ^tidotum, idefl contradatum: kmiagognm, idcjl fanguinem menftmalem ducens,valens ad multas rnuLierum paftiones,matrice,qux non yfii j>urgdiur,t>ur- gat,mirabiliter,menftrua educit,& fetum in vtero occi- dit,& pofleaextrahit,& po/t partum,que nonfuntpur- gat-,&ad falutemperducit.-petraminveficarumpit,& p purgat,vrinam mouet-Jlranguria fanat bepatis empbra- xim curat,fcirrbofim infplenefanat,& ad otnnia interio ramagnum bonumfacit,&adJtomacbiindigeiiionem, & eos fanat,quicolicam patiuntur: nephriticis prodejl, qui autem hoc habuerit,fanitatem obtinebit, vel aliqyd- do hmmorrhoidas prouocat, viam totius corporis aperif, & fxtum morttium, & fecundinam educit, & vejicam purgatjiomacbum catidum facit,ventofitatem cofumit, vornitum compefciutamen in mulieribus nibil operatur fortius ad omnia,qu<e illisfunt vtilia,propterquod cctuen dum ejl d patientibus hamorrboidas, autfiuxum vetris, aut dyjenteriam.ociaua nong pars confefta eji lib. i.
'l(ec.afari, acori,amomi,fem.atriplicis, marathri,an. drac.i.&gra.vi.anififcrup.ij.ariJio.lon.artbemif!<e,cafip fiji.anafcrup.vj.&gr.xiiij.centaurex minoris.fcrup.i.& gra.vu.centaurex maioris,dauci cretici,anafcrup.vj. clle- bori ni.fcru.i.foliorum lauri ,fcrup.i.& femif.&gra.iij. liquir.drach. i.&Jcrup.i.lupini, dracb.duas, melantbvj, fcrup.ij.myrrhxjcrup.i. & gra.iiij.orobi,J'crup.i.Jiypte- rix, fcrup.ij.macedonici ,fcrup.ij.&gra. xiiij. pyrethri, fcrup.ij.&gra.xiiif.piper.dracb.i.&fcrup.ij.&gra.vij. Jem. rutccjcrup.ij.&gra.xiiii.fpic<efcrup.ij. &gra.xiiij. puleg.fcrup.i. & gra. xiiij.posonia fLrup.i. &gra.vi.cy- perifcrup.i.finom. fcru.ij.fchoenantbi,fcru.i.& gra.xiij. garyophyl.fcrup.tj.&radicis capparis,cymini,ana dra.i. apu, fabinc. anafcrup. ti.&gra.xiij.xylobal.fcnip.i.& gra.iiij.mel, quodfufficit:datur in modum auellame ma- ioris cum aqua pojt balneum ,ftcum febre eji:fi vero ftne febre,cum vino aut mutfo dabis.
A D D I T I O.
Antidoron, id eft contradatum, hxmogogum, ideft fanguiftem menftrualem ducens. Etdicitur ha-mago- gumabhartna, quod eftfanguis, &ago, quod eftdu- co, quafiducens fanguinem menftrualein_,j. Alijdi- cunt, quod dicitur ab hxma , quodeftfanguis, htmirrb* r h eos fl uxus » & ideo dicitur * hscmorofagia. Hoc an- ' ' tidotumapud aliquosintcrdum in vfuhabetur, refpi- cit proprie membra naturalia , & propagationes pro- priemulierum. vndedatumcum deco&ionecalamen- thi, &arthemifixeducitmirabiliter menftrua, &fo=- tum mortuum_*>. Datum cum decodlione ariftolo- chix longx , mundificat puerperas , & interficit fae- tum, & expellit fecundinam. Darum cumdecodrio- nefaxifragix, & acori, frangitlapidem,&expeliirip- fum . Datum cum decodtione dmreticorum confert hepaticis oppilatis, prouocat vrinam , & fanat ftran- guriam, & nephrefim. Datum cum deco&ionetama- rifci, confert fpleneticis induratis . Datutn cumdeco- &ione mufchat;e, & galangi, confert in digeftione fto- machi exfrigiditate. Datu cum vino decodtionis mem- tx , retinet vomitum cx frigiditate, vel indigeftiono •' Datum cum deco&ione afari educitphlegma fortiter. Datum cum deco&ione rut«, &anifi conferr colics
TARIVM
ex ventofitate,vcl phlegmate. Vfus eius in mane eonfer- uat fanitatem, maxime in complcxione frigida. tamen nocetpatientibus hxmorrhoidas, velmeftrua. Simpli- cia hoc antidotum componentia fereomnia iam fatis declarata (unt, tamen de aliquibus dicemus. Etprimo de cafia fift.dicunt doftores, quod hic percafiam fift.in- relligeredebemus cafiamligneam , quod faris videtur conlonujn , fi naturam antidoti bene confideraueris. tempore enim antiquo vocabant cafiarn ligneam ca- fiam fiftulam,vt vult lanuenfis in fynonymis.quod ap- paret, natn Cafiius toelix ca. de igritudinibus ftomachi in picra Gal. vbi alij cafiam ligneam fcribunt, ipfe fcri- bit fiftulam fimpliciter; fimiliterin quampluribus con- fedionibusantidotorum tn antidotario vniuerfali, qtia: nec laxatiua funt, nec cafia fi. competere videtur ex fuis proprietatibus,cafiifift.inuenies, & ligneam intellige- re debemuj, ficut mathanafia, & in alijs multis antido- tisantiquisde Grxco tranfiatis. Secundum fimplexde quo dicetur hic eft melanthium.i. gith. Diofcor. de me- lanthiocapitulumfacit. Sedapud 5erap.eftnigella.Etfi legis capituluni de melanthio apud Diofcor. cum capi- tulo de nigella apud Serap.videbis quod idem funt.Spe- cies vero nigellie lecundum modernos funt duar, vna ha bens femen citrinum cum odoreptioris , fedformaeft, vtfemen porri,&iftaell illa.quadebetponi ihpraefen- ti antidoto. Tertium fimplex eft ftypterium, id eft alu- men Diofcori. Stypteriumomnein merallisxgyptiacis inuenitur;eft vero ftypterium fcifliim a terra afcendens, ficutflos, nafcitur inlocismollibus, ficut in Macedo- nia, Hierapoli, & multisalijslocis. Sunt vero fnecies eius multx aptxvfui medicinx. eftautem rotundum ltyprerium, eft&fcifium, eft&liquidumeligendum; eft vero fciflum recens, & niueum valde, quod aer, aut aura rapiat. Hocftypticumeit <r ~Valde, &finelapide feparans fe ficut captlii albi,^vnde didlum eft trichiris, hocinsgyptonafcitur. inuenituretiamlapisfimilisilli, quo facilc adulteratur, fed guftu intelligitur, quianon eft ftypticum. eft verorotundum ,quod multi manibus componunt, fed bonum compofirionefacilecognofci- tur. Eligendum eft quod ex narura fui compofitum eft pompholigi fimile,&album,& ftypticum valde,& pau- lulum fubuiride, & pingue, & fine lapide, &fragi!e_j, liquidumvcrumftypteriumeligendum eft limpidum, &la6teum habens vnumcolorem, &iundtum finela- pide, & grauem odorem, & ignetim habens. Eft igitur ftypterium fpecies aluminis, ou.t iecundum Diofcor. funt mult2,tamen tres funt fpecies, qux neceflari.Tfunt in medicina, &(unt propria alumeniamenum, ideit fciffum quodalumende plumn avulgo dicitur , & eft rctundum, quodzuccharum vocatur, &eftliquidum quoddicituralumen de rocha, fiue lipparium, & fic fecundum Matth.-eum fyluaticum de alumine fciffo hic intelligitur, quod aliter iamenum vocatur. Alia pronunc fatis nota relinquuntur. Summa medic. eft res, xxxvij.
Bianca diBaefl quoniam albos purgat humores, id- eji pblegmaticos. valet crpbalalgicis, & oculorum doloribus,&fanguinolentis tumoribm, & lippis;opti- mefacit contra omnia,qum turbant phantaftam, ratione, & memoriam:vtilis eft tremulofis,epilepiticis, paralyti cis.ottaua norux, pars confetta ejt lib.i.
]{ecip.terebintbin£,opopa.cbalbani,jJfe,figapeni:ca- Summil ut ftorei, anttmonij,fulpb.bdellij, afphalti, ammoniaci,Jiy- did.efl racis tiquidce', carnis leonis, diagridij, eupborbij, agarici, '* mtenorumcolocyn.cHeborini.polypo. thapftce,pyretbri, fch£nantbi,peucedani,afari,cyperi :paonM ,betohic<e,cha mx.polij, amomi, teuiftici, {em.ru ue-Jang. drac.ana dra- cb.i.cinna.ga. macis,caydam.anifj, marathri,balfamifcr. 5.ambrce, gra.v.mel, quodfufficit.dojis drach. iij. datur cum vmo,in quo coSla Jitfaluia,aut berba paralyfts infe- ro in modum caftanece.
BLanca triplex eft, media,maior, & minor.maiori v- timur.licetin antidotario repenatur, quod fit mc-
dicina

N I C O L A I-
i«7
l-ffu.
<*4n?im3in.
(ficina vfualis blanca,&: medicina laxatiua.Valetccpha- A lentia prcdiaorum non pofTitlibere Jiflundi. proptcrea
lalgicis. Cephaleaeft inueterata pailiocapitis ex frigido hu nore facti, & fic vitioquandoq; fupenoru,quandoqj vitio infenoru rit ab iplo cerebro ad digeftione materix, dandaefth'erapicra,vel benedi6ba,ve!eiiam aurea: inij- ciatur ,'er nures, vel pilula; diacaftorex j & tunc blanca cxaibeaturcum vino decoflionisgaryoph.velcafiilig. /1 fiac vitio inferiorum.i. fumo afcendente a ilomacho, dandum eft oxymel ad dioeftionem materix,poftea bla- cacum vino alicuius odorifer^ fpeciei. Valeroculoru do- Iori, & languinolentis humoribus.dolori oculorum va- let data cu aliquo vino odorifero, vel cu decoctionc nu. muf.vcl cafi.valet, & languineis tutnorib. ex calidis hu- anorinus./t pote cholera,veI ianguine no cxhibeaaif,(ed videntur aliqui tumorcs efTe fanguinei cum no iint, quia phlegma impellit fanguine ante (e, & indigeftus fanguis tfficitphiegma,&colorat fecundum fe; &tunc humor phlcgmaticus debetnominariphlegmatica cerebriha- :6itudine,'& tunc blanca datur prxdidto modo. £
Lippis, iippitudofemperacciditexphlegmate,& tiic fiat piiulc de biaca,caii.& nu.muf.& olib.&exhibeatur. Valetcotra oia,qux turbat ratione phataftica, & memo
eius precipua virtus eft reprimere violentia fpecieru, cu quib. ponitur.nonfophiilicatur.diu leruatur. Hligendu eft ciaffum bdeliium,confolidat membra cattilaginofa.
Afphaltum ca.&fic.alionominediciturbitumen Iu- daicum,trahit,con iblidat, confumk.quidam dicunt efte venam terrx,alij dicunt quod in lacu Sodomxrcperitur,
& nt ex alba, vel pigra fpuma allidente. ponirur hicpro- pterpaftiones prxdiclas.non fophifticatur.diu feruatui*
Accipe lacertam viridem abfciffo capite, & cauda, & v„ fue „,t ponatur in oleo communi ca. perxl. dies donec putre- r™ <?>!'?«- fiat; polleacoquatur in ipfo o!eo,& additoafplialto, ce- ra ru.fiat vnguentujn valens epilepfix paraly.fi ex eo fpi- na dorfi inungatur: valet etiam alopecix ex humoris fri. putredine.
Ammoniacumca.eftini.fic.inij.gra.attrahit, confu- Umw, mit,relaxat, diflbluit, & deficcat.ponitur contra pafiio- nescapitis,gumieft,vltra mareinuenitur,quod fifragi- tur, no ell vnius coloris intus. Eligendum,q) habet qu^- dam grana Iucida,qux poni debent in medicina. In vero quando inuenitur cum manibus malaxatur, & vnius co
lons, illudabijcc, fitoptimaconfetlioex colophonia,
ri.ile. Quid.i uEih.dant blacam cu decocfioneanacardi, maftice,ammoniaco, arfenicoad pilos tollendos, & fa-.
qd non hudo,fed riat emplaftiu de blanca, & gumofita- cicm Iimpidam, & rubeam facit, ficutin libro de virtu-
te.que inusnicur mtraanacardos,& rafooccipitc appona tibus herbarum habetur,in tractatu colophonix. tur,ctfrequeter rcmoueatur,derur blanca cum decodlio Styrax liquida alio nomine figia dicitur, ca. & fic.eft Stjr*r.
ne alicuius fpedei cotortantis cerebru;podagricis,fplene attrahit,& confumit.propter prxdictas paffiones hic po
da$ fiagulariter medetur. podagricis detur pilulx tacix nitur.gummi eftin Calabria ,quanto eft liquidior,tanto
e.x puluerc hermodadtyl.& blanca,fpleneticis cum deco itione phylipendulx,& cum vino decodtphyli.& tama rilii, fiat pilulxde puiuerephy. &exibeatur hydropiris cun» vinodeco. radicum fu:n.petrofelini,api), brulci ,a- fparagi.R£.tereniabin.ca.eft,&fic.gum.eltai;boris in Ita- iia naVccntis, circa Brundufiu elt fatis,attrahit,difToluit, propter vitiacapitisponiturhic, fed balf.abca fophifti- catur, illa a nullo. aliquando alba inuenitur, aliquando iubrtifa, qux*ielior elt,diu feruatur.
O popa .ca5c fic .attrahit, diffoluit.gum.eft fruticis fc cundum Diofc.qux dicitur panax, indeopo.i.fuc.pana- cispnnitur hicpropterep. apopl. &alias pafliones capi- tis,pp paraly fim. Elige tn colore claru,lucidum,(ed quia foitcx a quo Huit,tenerx elt fubftantix,vix fine fuftibus, vel corticibus poteft ini< eniri,quia cum fermento frpara turacortice, &fruuce;ideofecumtrahir comiftionem antequam liquefiat coletur, quando pomtur 111 medici- nis; fuppofitum exeo,& oleo muftellino tadtum, valet contra menftrua retenta ex frigiditate.
Chalbanum ca.eft, & hum.gummi eil arboris,attra- hi t,con fumit.ponitur hic propterpaflionescapitis,_&a- poftemata. non fophifticatur, diu feruatur.in modu em- plaftri appofitum apoftemaducitadfaniem,& cutem attenuat,confumit.gammi eft arbons,igneam habet vir tutem.ponitur contrapafliones capitis, paralyfis,& ner- uorum confortationem. Poniturin hac mcdicina Afa, quxeft ferrei coloris,infe habesterrxadmiftioneproij-
cft melior; valet ad tineam pauentibus fic prxparata_^.
Accipe ftyracis liquidx vnc.ij. ammo.fagapeni,picis na- ualis , anavnc.i. in pannocapiti tepidum fupcrponito; per triduum dimirte, poft euelles radices pilorum opti- mc, & fupcrftuamputredinem ibi exiftente extrahit ,& eonfumit, depileturtamenpriuscum pfyIothro,poftea ibidem apponatur.
CarnisIeonis.ca.eftfic.iniiij gra.caIefacit,&neruos confortat propter quandam fimilitudinem, quam cum litiruis habet ficut caftoreum, eft enimneruofa, valet contra paraiyhm, craflam habens fubftantiam.ponirur in hac medicina propter prxdidtas pafiiones. fophiftica - tur per aliam carnem , fed dignofcitur per cutem, & pi- los.falita, & deficcata per.v.an.feruatur. quidam feruant cam deficcatam ad folem fine fale.
Diagndium calidum eft , & fic.licet choleram rub. VutrUH. purget principaliter,tamen iequensnaturam fpecierum cum qui bus admifcetur, phlegma purgat. de cuius ele- <Stione,& conferuatione, & fophifticatione, in alio lib. fufiicicntcrdidtum eft. Sciendum tamen quod deeao- ptimum fit fuppofitorium acute febricitantibus fic. Ac- cipe zuccharmn, & refolue fuper tegulam ca. poftadde acetum, & coque ad fpillitudinem, poft fcammoneam puluerizaram appone,& commifce, ifta fuppofitoria de- bent efte gracilia.de v.vel iiij.fcrup.fcammonex,poffunt iieriiiij.vel v.fuppofitoria.
Euphorbium agaricum ca.eft & fic. fubftantia habet 0« nii»
ciatur.Eiigatut in colore,qux fimiiis eftfagapeno, quato D fubtile,attrahit,& extenuat.cotrapr^di&as pafiioneshic i ""i"
"SdtUuM.
fetidior,tanto melior. afaluper carbonesponatur, & pa- tiens lethargiam fumum per os,& nares recipiat,& mul tum confortat paralyticos. ponatur fub lingua. fcru.af^, phlegmaattrahit,multum, & cerebrum purgat.__
Antimonij .ca.eft,& fic.attrahit,& c6fumit,c5tra epi. & paralyfim. dicunt quida, eft metallii, quod falfum cft.fed eft vena terr?,& artificiofe fit:fimilis eft plubo in colore,& podere,l'ed facilius teritur,quod no facit plum- bum, nec aliud metallum,nifi comburatur;in trafmari- *iis partib.inuenitur,& artificiofe coaptatur,no fophifti- catur .Eligendum eft in colorelucidum.puluis eius cum aqua rof. macula oculi abftergit, naribus iniedtu fangui- nis fluxu ora venaru exurendoconftringit. diu feruatur, Bdellij ca.eft et fic.in ij gra.gum mi,eft,quod vltra ma > re inuenitur,fubftantia habet glutinofam,virtute coftri- <5tiua,& attra6liuam,ponitur hicpi opter pafiioncs capi- tis,vt contra opereturelleboro, & diagridio,reltringedo cotu malitia gumofitate fua metnbra reftringat, vt vio~
ponitur agaricus, fiue fungus, vel bolus eft ,qui in quada arbore reperitur. Item inuenitur agaricus mafculinus, & fgmininus: niafc. ponderofior eft, & habet quofdam nodosinterius, & eft diuerfi coloris, f^mininusleuior eft.albus, xqualis,Ieuis fubftantix, qui poni tur in medi- cina .quanto leuior, tanto melior tribus an.durat.
Colocynthidxkiterioris.ca.eftiniij fic.inij.gra.pur- Dtc»u gat phlegma principaliter,in hac medicina ponitur con- ,M '~ tra pafliones capitis,& epilepfiam,& apoplexiam,& pa- ralyfim, frudtus qui folus in fuaarbore reperitur morti- fer eft. Eligendaeftpulpa.quxcum granis hxretcorrici, illa non valet, qux cum frangitur habetgianaferarata a cortice; tamen poniturfuccus fcrniculi, & fcrup.iij dia- gridij ,& ipfius colocynthid?,& bulliat fuper cineres fer- uenres, &deturcontra quotidianamdephlegmate na- tutali,vel vitrco.multum confert.
Elleborus niger ca.eft,& fic.purgat phlegmaprincipa Dt *M«*. liter.fecundario melaneholia, pp pixdicta eam, ponitur
hicalbus

ANTIDOT ARIVM
feicalbusclleb.purgatphlegma,niger melacholia.albus E debec poni cu inuenitur (lmpliciter.elleb. niger nuquam fineadiud:o, neuterperfedaridebet.radix in medicinis ponitur.colligitur in autumnc.per tres an.feruatur. Vn- guentum fit ex eo ad fcabie, quod valde violentum eft. j^-lithafgy & poneinacetoper no£te, & maneagita for titer,&adde vnicuiq - ,lib.vnc.ij elleb. & fiat vnguentu.
Polypodium ca eft. & fic.inij.gra. crafTarfubftanrix. *"• habet (ubiedti, virtutem purgadi principaliter phlegma, fecundario melacho.contra pradidtas paffionesponitur hic.PoIypodium eftradix, &inueniturquandoque co- hsrenslapidibus, quaudoquelignis.illud optimum eft, quod inuenitur in quercubtis. conteritur polypodium. vnc.iij. fiant pil.ex eo,& tanna triti.addito f^niculo, cin. & ouis.detur delicatiscum fuo iure adlaxandum.
Nota,poIy podiui n non debet dari fine aliquo extcnua tiuoventofitatis,quiamultamgenerat ventofitatem. Dt tbttfut. Thapfia ca. & fic. eft in iiij. gra. virtutem haber edu-
cendi phlegmaticos humores per inferiora. Secundario p melancholicos.thapfia eft herba,qui inuenitur in tranf- matinispartibus,&: Sicilia - ,qusibi reperituroptimaeft. pomturhic propter prididta in veredebet colligi.cortex • in medicina tam radicis,quam arboris ponitur,quando- queinparuaquantitateapponitur-, fecurecu alijs fpecie- bus poteft ren, &dari ,quandoq; veroin lViagnaquanti- tate per fe teritur: ille qui eam terit liget facie, & manus; & brachia, & crura, & tefticulos opnme cooperiar, quia nifi ita fe praiparet inflabitufr, quia Camconteret, quod fx contingat euminBari, inilngaturpopuleoncumaceto mifto. Eligendum cft quod cum frangitur,non bxoluitur in puluerem.per tres annos fematur. a , N „tbr>. Pyrethri, fch^nanrhi, peucedani,ca.eft,& fic.fubtilis eft fubftantn, virrutem habetdiuvetiCajalio nomine di- citurf^n.porcinus ,radixeius inmedieihisponitur. her- ba cit,vim babetdiureticam,poniturbicpropter fplene- ticam paf. vt.f medicinam conducatatd locum, vbi cbn- tinetur medicina,& propter vitia renum,& vefi.in vere _ coliigitur. Eligendum eftquodcumfrangiturnon j3Ul- uerizatur ..periij.ann.feruatur, melrus tamen eft, vt fin- gulis.an.remouetur. Vinumdeco<5lidniseius valercal- cuIofis,contra ftranguriam,& dyluria. Afari, cvperi,p£o ni«.cham.pol.amomi,leuillici,'fem.fang.drac.quardam iftarum ponuntur hic adconfortandum , qua:dam ad extenuandum ventofitatem ,qu£dam ad conftringen- dum, quidam ad laxandum,de'quibus fuperius didtum eft- Cinnamo.garyophyl.harc confortant. o, mdcn. Macis ca.&fic.eft.in ij.gra.fubtilisfubftantix,confor tat, & confumit.ponitur hiccontfci pnedi&a, flos eft nu. muf.ficut eft quidam folliculus, qui conrinet auellanam, fic & macis continet nucem muf Eligendum eil colore fubrufum, infaporehabens acumen cum amaritudine mediam,inter ariditate, & hum.afperitate, & Ieniratem mediam,quae fi c6pIicetur,cito frangitur, & fignificarur effe vetus,fi fine fraftura benecoplicatur fignificatur ha berefophifticatione.Vinum deco&ionis eius contra do- lorem ftomachi ex frigiditate valet. Cardamomum.ani. H marathrum ponunturad extenuanda vcntofitate bal r a- mi:confortat cerebrum,& confumit eius fuperfluitates. De tmba. Ambraca.&fic.in ij.gra.Ambrafuperxarbonespofi ta valet epilepfix, pet os,;& per nares fumo eius recepro. multum confertfebricitantibus,deturcum tepida, non febricitanti bus cum vino.fubtilis elt fubftati?, & confor tat cerebrum ex aromaticis; reprimit violentiam aliaru fpecierum, & eft fadum ex fpermare ceti.nam cum cete concumbit,fperma efHuit,& maris ficCitate circa littora condenfatur,& in ambra mutatur.in occidentemaxime reperitur,cuius du? funt fpecies,alba,& grifea-, grifea me lior eft quaalba,alba et laudatur. Ambra valet cardiacis, fuffumigium eisfactu, epi.&apo.fophifticaturexadmi- flioneIadani,& ftyracis. Eaergonovaler,qusnigraeft, qux aut eftcrafla odorearo.qutedentib.mafticata mala- xaripoteft, eligenda eft.diu fcruatur.ficcohcitur, fpecies cum gummis debenr teri, & puluerizari in tepore ficco, & in vna lib.puluerum ponuncur tres raellis deipumati.
Nota, quod gumma - cum ponuntur in medicinis de- be nt puluerizan cumalijs, velrefoluiad ignem, vel e- tiamcolart, dof.eius elt vnc.^.vel,dr.ij. vel j.velpiusad plus. bienniumleruaturin multaefficaciafebricitantih. cum ca.alijs cum vino dctur.Rt. terebinthina.-, opop.chal ba.afe fitidar,antimonij, cafto.bdellij, afphalti,ammo. ftyracis, carnisleonis,diagtidij,euphor.elieb.ni.inieiio- ns colocinthidx, polypodiijpyrethrijfch^nathi^thapfia-» peucedani,afari,cyperi,pgonii,betoniC£e, chama'dryos, polij,amomi, leuiltici, (e.rut£e.fang.dra.anadrach.icin» garyo.macis, carda.ani.marathri, balfami,ana fcrup. f. ambrx.gra. v.mel quod fufficit.
BF.ncdiffa dicitur, quoniam ab omnibus# quibus fu- mituy eft beneditta, fi detur babentibus infirmita- tes,cdtra quas inuenta fuit.valet adgutta, arthreticam, yodagricis exfri%iditate,renes,et ve/icam purgat.media pars confeila eft lib.ij. I{eci.turbitb,ejul<£,^uc.an.dra.x. diagridij,bermo.rof.an.dra.v.c<srd.Jpic£, xingib.crocifa f"' cj: ' xifra.marco.amomi,carda. fenl.tii7i,fpermatis,petroJeli- ni,falisgem.«alangti.macis,carv.i,f<zn. afparagi, brufci, granorum Jolis, ana drac.i.mel quod fkfficit.detur in fero cum vino calido admodum caftanea.
BEnedi&a medicinaeft laxatiua, peripneumomcis detur, fe:dnoninprincipio.nequeaugrnento, nec antefeptiinumdiem, fedinfeptnno, &aliquandono- num diem ex : pc<5tamus,duandoque quartiimdecimum. detur cum aqua d6Co<5tionis hordei, rragacanrhi, gum- miarabicijiiquiriria:, & (ucciseius. In hacdecodbone.» ablaCterantur (emetl melonis, cucumens, & cucurbitx curn vinodecoctionis radicisfceniculi,petrofelini,afpa- ragi,brufci, v(u ramen oxymellis pra:cedenre, ium tali aquabenedtftaexhibeatur tantum patientibus hepati- cam ex frigiditate.
Sromachicishabentibus ftomachum diftempcrattirri in frigiditate,ex frigidirate, & alio humcgk frigidoctlm vino decodtiontsmafticis ,-fttni foeniculi^etrofelini, a- pij,cymini,&anifi contra ventofttatem.
Cephalalgicis , cephalalgia eft dolor veius capitis, quandoqueconcincus, quandoque interpolarus, &fic exfrigidis humoribus in meningas capitis defcenden- tibus.huic confert bcnedicta cum vinodecoctionrsga- ryophyllorum, nucis mufc.praxedenre iuncticnecapi- tis cum vnguento calido. Dolor renum,& vefica?, fi do- lor fit ex fanguine, vel cholera, non prodeit benedidta, nec ahquod eledlariutn calidum, quiainde poffcc nja- ior fequidiftemperanria, fedquandofit ex frigidis hu- mortbus,deturpra:cedcntevfu dntre.vt apij,pc'troielin', fan.&confimilibus, detur autemcum vino decodiio- nis laxifragix, granorum fohs, filipenduls. vnde riant pilufccum puluere pridiCtoruni (e.& exhibeatur poda gricis,arthreticis.Podagra fpecies eftartbretic£,qu?qua <loquefir exfrigido, quandoqueex calidohumore, & tunc non valet, (ed (pecialiter datur his eledtarium do fuccorofarum, quodin(ctibituradgutram ca!idam,(i fit defrigidirate, detur benedidtahermodadtylata, ap- ponemusde hermodadtylis in triplo quam foleat reci- pere, iuuenibusomnibusexhibeatur cumaquacahda,
Scnibus, &trigidis naturacum vino calido,ha: funtlau- desab audtoreprxmiftx. Experimentodidici multum valere iliacodolori,& colico.ficexhibita, fomenteturpa - tiensdeaquafalfa,&dulcifecundum ventrem,& renes,
& illa in aqua coquantur mereuriabs ,rr )alua,fenationes, in colatura refoluatur benedidta, & additomodico mel- le,&oleo,&fuccomercurialis perclylterem inijciaturv»
& fic cu egeftiones emiferut, fecure detur benedidta per os ,&diamargantonmifta, ita cjuodduxpartes fintde benedidta, tertiadediamargariton.fiautem perclyftetg non aflellauerit. nullo mododetur benedidta per os. R .turbith. cal.eft & (ic in iiij.gra.radix eft, qua:in rrank, marinis partibus muenitur, virtutem habetattrahen- di, diflbluendi,&expcllendi phlegmatfcos humares, propter omnesfere pr«dicws pafhoneS 3 jonitur pra.v
cipue

N I C O L A I.
cipue hic propter podagram, & arthretica. Eligendaeit perforara non continua,circa mediu foraminis aliquan- tulum gummofa,nigra in cornce, alba in foramine, plus valec gracilis quam cra(Ta:infpice fubftantia,ne fic in mi- nutis foraminibus perforata, quod fi eft, figna vetuftate confumpta, fi inueniuntur frondes intenus,abijciantur, &ficin medicinaponatur. perquinqueannosferuatur. Vinu decodlioniseiusconfertarthreticis, podagricis, de turbithacuiturmedicina,ficut hieralogodion, & qua:- damalia, qu3ecompetenterinq11antitarc.fcrup.iiij.de- benc poni,carnem mortuam confumit, & corrodic.Zuc chari temperate ca. & hu.plus tam hu.quam calidum. ponitur hic,vt reprimat malitiam aliarum fpecierum. fic autem zuccharumde canna mellis vltramare in Hifpa- nia,& Sicilia- Ei ge valde dulce,& album interius,& ex- terms.aliquandoapothecarij deillo rufo zuccharo,quod interius refidet, quod mel zuccharinum dicitur faciunc zuccharum cum eo.coficiunt medicinas fuas, quod om- niuocauendu eft,quia melius effet mel.per multum tem pus feruatur ita tamenquod ad folem ter, vel quaterin menle exponarur, & in loco ftigido collocetur.
Diagndiu ca.in iiijgra. licet diagridiu choleram pur- gct naruraliter,hic tn ponitur pp arthretica, & podagra, quia fequens virtnte cle£tarij purgat phlcgmapraopue.
Hermodactylusca.& fic.iniij. virtutem habet actra- hcndi, & putgandi rhlegmaticoshu.herbaeft,incuius radice tubetofitas quardam inuenitur, qux in medicina ponitur. in vere dcber colligi,&ad Solcm aliquantulum exiccari,& portea in vmbra fufpendacur integra non per foraca,qu:a facilius corrumperecur. polfunt autem ferua ri plus.hcrmodadtylus in modicaquantitate datus mul- tum cofert arthreticis,fupercibosa(perfus. Rofarum, fuiwspr* garyophyllorum,fpicx,zingib.colli,faxifrag.macropipe arthrctms. ns,amomi, feminis li.falisgem.ca.&fic.duplicis mane- riei dicitur, fcilicet falfum , & dulce, (al gemma dicitur cretale,& eft lapis fal gemmi, falfum habet virtutem at trahendi phlcgma.non fophifticatur, m trafmarinispar
168
A oxym.vnc.mel quod fufficit, da in modum nucxs nu- ions cumcali.
COnfeffio aliptx miifalipta, i.miftttm, valetpueris. patientibusa/tlma, & conjtritfionem pettoris:& etiam non valentibws lac retinere. fit inde optimionfu- migium,& odorifemm, quo vtuntur apofiolia; & im- peratores in capillifuis,& intratin preciojtfiimis medici nis, & elefiartjs.
-Recip.ladani purifiimi,vnc.iij.Jiyracis ca.optimx rn. i.& s.ftyracis rub.vnc.i.aloes optimidracb.ij.amb.drac. i.camphord,fcrup.i.s.mufcbi,fcrup.s.aqua: rof.quodJhffi- cit.ConJiceJic. In diebus canicularibuspone siyracem ca la.&styracem rubeam, & ladanum in catino ad Solcm cooperto cum panofubtiliftimo, ne puluis pojiit attinge- re:& cum mollijicatafuerint ad Solem, pone in morta- rio £reo calefaUo ad Solem cum piftillo ferreo ftmi- liter calefaffo, & fortiter infimul conteratur, donec •g ad nigrum deueniantcolorem.poftea addes puluerem li- gnialoes,& infimul fortiter contere,& campbom fimi- liter: pojieacontere rnujcbum m tribus vnc.aqua rof.& dc bac aliquantulum madefacmarmor pruis bene lotuy & calefacciim ad Solem. & accipe drach.i. cum tabuld planifiima de eadem aqua madefatta. fuper marmor dw agitetur, donec adJubtilitatem iunci deueniat: hoc mo- do facias fuper marmore madefatio, & tabula de eadem aquafupradifia: & cum rcpofueris fuperafperge de illa aqua videiicet,& fup.diximus.
A D D I T I O.
C6fectioalipti,i.mi(lura;di£ia: mufchat ,T ,quiamuf- ichus intrat-fuffumigatioeius accelerat partum ponedo vnumextrochifcis eius(uper prunasodoradofumum, confert etiam hoc modoad hrachos, & ad coryzam, & ad catarrhos ex frigida caufa •, etiam 4,r ~YaIet afthmati- cis, & conftrictioni pcftoris ex frigidacauia in eocon-
tibus,&iniftisinuenuurcopiofe,&eligendumeftinco C tenta_j. Cumeademetiamfic fuffumigatio, quiaiu- Ioreliquidum,infaporefalfum,permultumtempusfer- uantur apopletici .nobiles aromacizantcapillos fuos,
L<t>islync'ts Ly?ix,
Jllis.
uatur. puluis falis gem.& falis communis,& aromatica- ru fpicieru fuper cibosafperfus multu valet arthreticis.
Galanga?,carui,macis,marathri,a(paragi,bru(ci,feme hcrbx calidx, & fic.virtutem habet dmrecicam.pomtur hic propter vitia renum,& veficx,vt medicinam educat vfq; ad renes, & vfquead vrinales meatus,& ad inferio- ra.quando reperitur,afparagi,& brufci fimpliciter appo nendum eft femen ad pondus drach.gra.folis.
Lapidis lyncis; ca.eft,& fic.virtute habetdiureticam.
Lynxanimaleftcuius vrinacum mingitinterracon globatur, & in lapidis elfentiam tranfmutatur. non fo- phifticatur, quia plurimum de eo repentur.
Granafohs ,fcigida (unt, & fic.virtutem habent diu- reticam.femen ell cuuifdam herbce, qux in fine autum- nicolligitur.diuferuatur. Vinumdecodioniseiuscon- ferc ftranguriaris, conficiatur fic. fpecies puluerizentur
fuffumigando cum ea quolibet mane. Tranfglutiendo etiam ex ea tres pilulas confert proftrationi appetitus ex debilitate fenfus ftomachi, & conforrat ftomachum; fimihteroblata cum ladte confertparuuhs ncqueunti- buslacretinere. Simpliciaqux hanccomponunt con- fcctionem fatis nota funt', pro nuncde duobustantum dicetur, hicprimode ladano, didtum eft ladanumab illa herba, vndecolligitur, quam in Cypro ladanum vo- cant fecundum Serapio.ex au&oritate Diofcor.& for- tius ex ladanoeftillud, quod eft boni odoris , coloris vergentis ad virorem fub molliradtu, & quando ma- laxatur adhxret manibus, & non eit ineo zabulum, &nonaffimilatur refinxpini.&fitin terris Arabum. Auic-laudatillud quod eftpingue, ponderofum, boni odoris, & quodad citrinitatem declinar. Sccundum fimplex, eft fty rax rubca, qux fecundum compoiitorem
Eoi
^ , rum, fi-
quxcum firgenuslactiscoaguleturcum pulueribus a- lijs, & etiam lpfa non eft terenda, vt alix fpecies, fed eft molenda. HermodaCtyli duplicandi (unt,&pu!uisefule mifcendus eft cum pulueribus. fi vis eam acuere cu efu- !a,fiue (cammonea, appone pulucrem fcammonex cum meile defpumato, & ponderato,& impone pulueres an- tepaulatim. Vltimoapponcpuluerem zuchari perxv. an. (er.&denturinde.drac.iij.in mane,vel vefperecum calida, benedidtx medietas. drach.ij.i^. turbith,efulx, zuc.anadrach.x.diagridij,hermoda(ilyli,rof.an.diac.v. garyo.fpicx, zingib.croci,faxi.macropi. amomi.fe.lini, lalisgem galan. macis, carui,fceni.fpara.brufci, (e.gra- noruln folis,ana drac.i.col.mel.quod fufficitdeturinfe- ro in modum caftanexcum vino cahdo.
BEnedidta probata arthreticis,podagricis,paraliricis, nephrericis. Recip.pyrcthri, fpicx, piperis albi, & nigrianadrach i.lilij filuarici. hcrmodattyli,anadrac.i. &s.turbxth. drach.xx.fcammo. vnc ij.zucch.vnc.x.& f.
ue thusludxorum, &ficeft cozumbrum , vel ftyrax rub.eft thymiama. & eft fxx ftyracis liquidx - , non cnim eftftyraxcalamita, vtdicuntquidam. m hacconfc&io- nepoftumusverificari, quod eadem non funt, quia_^ Nicolaus in prxfenticonfe£lione habet ftyracemcala- mitam, & ftyracem rubeam. Summa medi. iftxus con- fetflioniseftres viij:
COnfeffio gallix mufcha. qua intrat in preciofijlimis medicinis, & ele£iarv,s. l{ccip.masiic. vnc. ij. & gummi, vnc.i.campbo.Jcrup.i. bxcatttem bene terantur fubtilifiime , cribrentur, & trocb fciinde fiant cum a- qua rofa. & ficcentur ad vmbram, & poftqucm fuerint deficcati, teranturfubtihfime, & mijceatu y cum iiij. ync. oleijambu. bulliti, & colati medietatem ; deinde mijce cumJpeciebus iftis bene tritis. E^cip. cinnam.ga- ryoph. nu.mufc.ana vnc.s. & omnibus ijtis commisiis, & bene mambus malaxatis,fiattrocbifci in mcdio con~
cauig

ANTIDOTARIVM
Tj "#
a *u;»
VHdi.
vnde.
Amkrn.
II
ecutb& Ciint fi&Mo JtgiUati ad pondus. i. dracb. & s. & fojiea iungatur cumaqiia. rofaxum mujco.
A D D I T I O.
Confe&io galliae muf dicitur,eo quod recipir mufcu, cal.eft, & fic & ftyptica.conforta: membra,carne ftrin - git. Tentio vnius piluls ex ea in ore inter dentes mola- tes palliat optime fastorem oris,& data cum bdellio, & fanguine dra.& chatab.T,confert fputo fanguinis, pofita in cle:3:uarijs,vel in aliis medicinis cotdialibus, v?l odo- rata cofert fyncopi,& cardiaca;. Data cum aqua rofacea^ infufionisgaryophyllorum recuperat fpiritus. Data cu decodionegaryo.& nu.muf.confert ftomacho lxfo, ma teriam frigidam confumendo infufa in vinoaromatico. & odorata confert bolifitio non calido. data cu vino de- codlionisgaryophyl.retinet vomitum materiam conlu- mendo. datacum vinodecodlionis mafticis confertad Huxum ventris ex lubricitate ftomachi caufatum; bibi- ta cum fucco ruts, confert fuffocatiom matricis. Ha:c confeitio intrat in medicis preciofis pofitis in antido ip- fius Nicolai,q'-iia Mefue in proprio antido.habet fimili- ter vnam confettionem gallia mufquaj intrat iti medici nis preciofis ab eo delcriptis. Et dicunturde gallia fecun dum aliquosa quadam prouincia ficnominata. Alij di- cuntquod dicuntur a quadam herba ficnommata ,qUS cft odorifera.Serapio facitcapitulum degallia, & dicit, quod eft fuch. Si mplicia hanc confedtionem componen- eia fatis notafunt. Summa medi. eft.ix.res.
COnfeffio ner# ita fit.l\e.amb. Oricntalis,yelOcci- dentalis vnc. i. lignialoes optimi.vnc. itj.mufc.Jcru- fu.s.campho. gra.s. Conficiantur fic. jnueniaturcacio- la admodum cacite,qiia colatur fyrup.vel mel,non tame perforata,& ibi apponatur ambra,et fuper prunas liquc fiat, & liquefaffa ab ignedeponatur, & poftea lignum aloes pulueri^atumfubtiliftimeadmijceatur.deinde ad- datur mufcm diligenter malaxando cnm manibus ,& ( ad vltimum campbora,tamen vna quaque re per fe pul- ueri^ata. pofteadiligenter malaxando cum mantbm ex- trabatur,fuper concbam aneam concauam,& ftgillatam extendatur, & cum injrigidatum fiierit inde extraba- tur,& fruftatim incidatur. Valet dolori matricis fi mu lier perinferiora fumnm recipiat. & eft preciofim in- cenfum,quod inter catera reperitur. valet etiam fatis ad soncipiendum.
A D D I T I O.
Confe&io nerx difta ficabinuenrore. eftincenfum preciofius,quod interoetera reperiatur. Nam quado po nitur fupracarbonesanteoculos,futfumigatio,conferc principaliter fyncopi,eius etiam fuffumigatio,& affum- ptio conferunt valde in dolore matricis frigido,meftrua prouocat, matriccm conforrat, & iuuat ad concipien- dum. Simplicia hancconfedhonern componentiafatis nota funt •, dicemus tamen hic de ambra, quia pro bafi hic habetur.
Ambra fecundum Serapio.nafcitur in mari, & gene- ratur in eo, ficut generantur fpecies fungorum in terra, & quando mare turbatur,eijcit a fundo eius lapides ma- gnos,& cum eiseiicit fruftra ambra:. Auic.inij.can.ait. Ambrafecundumquod exiftimoeft manano fortisin mari.illud vero, quoddicitur quodeftdefpumamaris, aurex ftercoreanimalis maris,longinquum eft. Eleclio, melior eft grifea fortis afe leheti, deinde varia, poft eam citrina,& deterior eft nigra. Multotiesaffnmiturex ven trepifcis,quieamcomedit,& moritur. Circainftans ait, ambra,i.fpuma, Ceti.i. Balena: j non eft ergo gummi,vt quidam dicunt,nec eft fpuma, nec eft ftercus animalis, nec eft iecur pifcis.vt quidam mercatotes dicunt. Auer- rois in v.colliget ait.ambra eft vna de fpeciebus campho K«,qux oruur mfontibus maris,& natat fuper aqua ma-
E ris.Etfmcompofitorem melioreft,quaeinmari Oiieis tali.vel Occidentalireperitur.Summamedici.eft res. 4 .
CiAthoiicon valet hepaticis,[plencticis daturin a- cutis, & peracutis,quia mollificat, digerit,& con- fortat. lic.fenxbenemundat<£,cafi£ fi. mund<x.,tamann- dorum ana vnc. viij. rheub. violarum, polypo. anifi ana vnc.iiij.liq.mund<e,peni.candi. anadrac. iij.quatuor fe. frigidorum munda.vnc.i. t^fccipe iterum lib.i. polyp. qucrctni,&tere modicum,et in aqua diutifiimc decoque, & ex colatura fkc fyrupum cum lib.viij.^uc. Jn parte autem colatum diftempera caftam, & tamarindos,&in fine deco£iionis fyrupi pone ,deinde confice eleffarinm imponendo pulueres aliorum. & dofis eius eftabvnc. s. vfquead vnc.i.
A D D I T I O.
Iftud eledluarium apud aliquos puta modernos repe- riturfcriptuminparuoantidor. Nicolai, tameninanti- quis codicibus non reperies fcriptum. Et dicitur Catho- Catholiem. liconideft vniuerfale,eoq>omnes humores educitle- mendoabfque nocumento,vel quia indifferenter omnes humores euacuat incolumiter; febrientes etiam, & non febricntes.potcftomnia, quxpoffuntcsterarmedicina* fimplices,& eft medicina familiae: Educitenim melan- choliam,choleram & phlegma,& mundificat fanguine.
Quod fi volueris euacuare melanclioliam folum, aut sa guinemmundificare,commifcecum eoepithymum-, fi choleram,rheub. fi autem phlegma comifce cnmeo tur bith; fi vetofitates mifce cum eo anifi,& carui. Defcrip. prxfentiseledlarii fimile apudomnes non repeties,imo quilibetaromatarius fuomodoillam vultcomponcre. quod ex arrogantia ignorantia; affociata accidit,hanc ta- men hic defcnptam inter carteras meliorem, & in quo- damantid.Arnaldoattributoreperitur.NonnuIli tame, vt eft Luminare maius,& aln hoc lnodo defcribunt. Re cip.fenx mudificatx,cafi2e fi. tamarido.an. vnc.i) .1 heub. vio.polypodij quercini,fem.anifl ana vnc.j.liqui.mundi ficat;c,penidiarum,canrli.quatuor fe. frigidorum muda. anadrach.ij-zucc-lib.ij.fiat decoitio cum drach.vj.fem. fce. vnc.iiij.polypo. recetis. in quacolatadiffoluecafiam extrad:am,& fiat ele&arium.Si vis fac hoc modo,parua nanque eftdifferentia interpra?cedentem,&iftam. Ad- diturin pr^fenti decocftione parum fem.fceni.quod bens factumeft, auiapolypodium de fe multam generat ven- tofitatem.
Notabis tame vnum quod comune eft adomnia folu- n cuk . tiua compofita,fiue finr eledhria,fiue cofedtiones,& eft quod fpecies foIutiu£,lunrcraffo modopuluetizande,& per fatis rarum cnbrum ramifand^, quia talis craffa pul uerizatiofitduplici decaufa, prima vt diu in liomacho remaneant,& ibidem diu operentur,fecuda caufa, vt vir tus earu cito noeuanefcat,& ne lua fnbrilitate ad mebra tran(eant,quia maximu nocumentum inducerent.Com
jq ponentiahocclectanum pronunc fatis nota funt,ideo hicnihil deeis dicetur. Summa medici.eft res. i f.
Dlamargariton dicituraduolus margaritarum ge- ncribus, perforatarum,& non peiforatarumrfM ibiintrant.valet cardiacis,triftibus,ad omnem cordis de- bilitatem,& ftomachi fhftidmm patientibus aufert,dt=- geftionc procurat, afthmaticis & dyfpnoicis opitulatur, & phthificos, & eos,qui ex longa&grhudine funtexte- nuati,reficit.decima pars confeffa cft lib .i.%ec.garyoph. cinna .fpic £,galan.lignialo.trochi.diarrbodott\diaJii.ana drach. i.&s. nuas muj:macis,aliptec,^edoa. rheub.ftyra. calami.anadrach.i. marg.perfo. & non perfo. ^ing.ofiis de corde ccrui,rafur<e cboris,bla£t,e bi^antiec ana dracb.s. muf.amba.carda.leuift.bafilic.ana Jcrup.i. minus gra.if. campbo.gra.vi.mel. rof.quod fufficit.deturineeftatecutn rhodoftomate, vel frigida. in hyeme cum vino mane, & meridie,valet vtfuperius diximm maxime phthificis etiam confumptis.
Dia-

N I C
Dlamargaiiton eft electarium valcnsari omnes pa!- liones cordis ex trigiditate; fed quando fit dcbilitas cordis ex ealore,non detur, fi fit ex fngiditate detur. Ac- cipe icrui.oflis de cordecerui pulueriza, & ponei vnc.i. diamargariton,veldr.j;.& in vnc ij & manecu vino da.
Ad diftemperatiam flomachi ex frigiditate fumatur, faftjdium amputat. Faftidium aliquando fitexcalore, aut frigiditate,aliquando ex defettu fpintuum,& ex cru- dis,& frigidis humorib. in ore ftomachi inuifcatis, fi fit ex calidis non detur,fi ex defectione fpirituum cum vino derur anteprandium,fi ex frigidis, & crudis humonbus poft cibum.Digelhonem procurat.Digeftio multis mo- dis impeditur, li ex frigidirate detur fic, lignum aloes in- tegrum,&fcammonea; bafilicon ,pone perno&em in vino,& maneexhibeas lignum aloes,ita valet, nec iuam amitnt vircutem, folum autemtalevitium confertmul- tum,iedtunc tota vis ligni aloesamittitur,&poit li- gnum non valet. Dyfpn^is.Dyfpnsaeft fpecies afthma- tis, fed dyfpnara eft ex ficcirate, afthma, ex humi.aftha- matico fic detur,quod fumptum, non ftatim tranfglutia Bitume*. tur ^ f e ,j j, u ln ore tene< - ltur ,& hocfit nobisgenerale.No ta quoties da tur contra vitia fpiritualiu,diu teneatur fub lingua, vt fic per mora veniat ad fpiritualia, nifi, amari- tudofaports impediat,aut horribilitas. Phthificis valer, nifimultum febriant', daturcutn vino,vel aquahordei, in qua abluca funt femitu melonis, citruli,cucu.quia fa- niem munditicar,&ficaliquando vulneracon(o!idat. Longis xgritudinibus, vt quarcan$,quotidian^,quia ca- lorem naturalem confortar, & fpintus reparat, detur cti VJnoodonfero,& citrmo,lymphato cum aquarofata. Malifientes,i. fyncopizantes vt cardiaci, & mulieres la- borantes de fumofitate matricum ,quibus non detur in agitattone; fed ante, vel poft, mulieribus fic laboranti- bus non detur per os, fed lupponarur in bombice,vel re- ibluaturin vino, & aqua rof.& colataper peifarium inij- ciatur, poftaccefllonem interiusrecipiatur. Recip.ligni s.lo.garyophyll.cal.funt, &fic. iniiij.grad. virtutem ha- 'oent fatis conformem garyoph. ad confortandum he- par.hic ponuntur propterftomachum, &virtutemdi- geftiuam, eligeda funt fubtilia,& breuia in quantitate pa rum garyoph. excededa, crafla omnino funt abijcieda. p fexan fer. vinu decoctioniseius fatis confertftomacho.
Trochifci diarhodon ponuntur hicfed ad conforran- dti.Troch.interpretanturrotunda confectio diarhodon • i.defuc.rofarumfa&i. Trochi.diani,i.defuc.violarum, Mu/ctu. ponirtir hic ad mundificatione.Mufcical. ert,& fic.in ij. gradu.virrurem habetconfortadi, ponitur hicquiadige- ifionem fua caliditare cofortar, & aromaticitate fpiritus reparat, fuperfluitas eft cuiufdam animalis,in India,Ale xandria, Damafco reperi tur, qui fubrufi colons eft,& ali quantulum folid^ fubftanti^ per v.an.ferua.Seminis ba- lilicon herbaeft ca.&fic.in tertiogradu,c6forrat,(emen eius proprie dicitur ozymu, cu inuenirur bafilico (emen eft appnnendum. Qtiidam tamen apponuntherbam fic cam,inrcl!igeturhicHerbafic.fatisconfortardigeftione, non fophiiticatur,perannu herbaferuatnr, femen perfe- ptem annos. Herbabafiliconis tritacum ouis m fartagi- rie ad modum crifpella; fa6ta,multum confert indigeftio ni,diamarganto per an.duos feruatur-, benedicta p tres.
A D D I T I O.
Diamargariton dicituraduob. genenbusmargarita- rum perforatarum, & non perforatarum. Aui.in i! j.can. haber vnamaliamdefcrip.qu?differtabifta,commiini- ter prxparatur fecundum prefentem defcriptionem,qu£ eit Nicolai, & valet iftud eledtarium ad ea, qus fcripra funt in textu maxime incaufafrigida,&ideovocatur communiter diamargariton calidum ,addifferentiafri- gidi,quod valet in caufacalida, quod defcriptum non re- peritui apud aliquem do£torem famatum: & ideo adi- uerfisdiuerfimodereperiturdefcriptum ,&pra-paratu. Nonotilli hoc mododefcribunt,& pr&parant. Rec.iiij. fc. ftigidorum maiorum mudato,fe ponul. fera papa.al.
) L A I. 169
fandali albi,(anda!i mufcatelli ni,ligni aloes,zingib.ro!a- rum rub. Horum nenuph. florum borag.myrtilloruana drach i.coral. al. & rub. anadrach. nufce fimul vtdc- cet,& fiateledtarium.
Alij vero hoc modo defcnbunt, &pra:parant.Recip. fanda.omnium,florum, rofaru,florum,viol.fe.melonu, trochifcorum,diarhodon ana dra.ij. oflis de cordecerui, fpodij,doronici romani,been albi,been rubei,(picx nar- di anafcru.ij margaritarum perforatarum,& non perfo ratarum,ana fcr. j.fmaragdorum, rafurs eboris,hyacyn thorum, faphyrorum ana dr. 5. ferici crudi combufti dr. ij.fe.endiuia:, ie.acetofa:, auri optimi ana dr. ^ambra;, li- gni aloes ana fcr. f.camphora? icr.i.mufci gra.i. mifce, & fiat pyluis. Iftudapud Lugdunenfes magis pra?paratur q prxcedens.Coponentia iltud diamarga.calidu latis nota funr,vniitamen notabis quod per trochifcosdiarhodon hicintelligere debemus iilos, quos ipfemet Nicolaus in prxlenti eledtario defcribit in fuo magno antidot.qjnfe- rius defcribenf, fimiliter p trochifcos diani,i.de violis, q fimiliterinferius dcfcribent. Sumamedi.eitxxvij.res.
Djacamercon,i. ducens bominem de mortead vitci, quodfitcit aftb?naticis,arteriacis,tufiietibm,pbthi ficis,omnem imbecillitatem Homacbie?nendat,debiks lumbos confortat, luxuriam prouocat, & omne quod in diarbotion Iulij Laudatur adimplet, decimapars confeffa efl lib.ij.1{eci.antiophyi.'zingib.ana~pnc.r.&fcru[/.i.& gra.xvi.cinnam.gar.anaync.iivj. & fcrup.i.&gra.xvi. camiurn daffylorum tantiindem,galan.(pi.^edo.coJli.py rethri,coral. rub.tr aga.rbeupon. faliunca, anatar.ofiium da&y.car.ani. ami. fruffm,i. iunip.ana vnc.i.&Jcru.ij. & gra.viij.leuco.macropi.ana vnc.i. <& fcrup.ij.&gra. viij.limatur^ auri puri,&argentimeri;ojiis decorde cer.ana fcrup.i/j. &s.mufc.rafurxeborisana fcrup.i. & gran.vij.ambr#, jcrup.i.mel.qtiod Jufficit,deturde eo. vnc.iij.mane, vel vejperi cum vino.
A D D I T I O.
Diacamereon.i.reducens hominem de morte ad vita, quod interduinvfu habet",eftpreciofiusquadiamarga. virtutem proprie refpicit vitalem, & animalem, copiet omneillud,inquodiarhodon Iulij comendatur, datum cu pliris cu mufto confert manix prouenienti ab aicenfu fumofitatum a corde procedetium, datum cum vino in fufionis croci confert cardiacxcalidi.Tentum inore,ac tranfglutiencft) mane,& fero confertpe£ton,datum cum decodtione hyffopi, & ficuum cofert afthmaticis,arteria cis,tuflientib. & phthificis curn ptifana, datum cu vino decodtionis galanga: confortat itomachu frigidum, ac eius imbecillitates,& indignationem emedatdatu cu vi no aromatico confert dolori ftomachi,& melancholia-, datucu vino remollitioniszingib. confertlibidini,& co forrat lubos imbecilles frigiditate, & ipfum mufcatuco- fert impedimeto conceptionis ex humiditate matricis.
Dealiquibus fimphcibushoceledtarmm coponend- Sa ' ,hr: "- bus dicetur hic.Et primo de faliunca,quia fecundum co pofitore eit fpica ce!tica,& fic reperitur iecundu Matth. fyluaticum in litera faliuncx Diofc.dicit,fa!iuncage- nus herb £,qu£radiculas,& folia haber,flores fimilesvio lar, fpica celticahabet flore citrinu,qui noconuenit cum colore viol.tamen loco faliuncx communiterponitur fpicaceltica.Sectidum eft antiophyli,& funt antiophyli crafli garyophylli. Tertium eftami fru<ftus (ecundum Nicolaum,hoceftfemen iuniperi. Auic.inij.can.dicit, abeleft fru«5tus iuniperi fimilis zarur.hictex.Auic. eft corruptus,nam fru£tus iuniperi diciturhalharhar, & abel eft fabina ficut patec apud Sera.ca. proprio de fabi- Tru na, cui magis credendum eit fimplicib. quam Auic. alia fatis nota funt. Summa medi. eftres.27.
Dfamoron a moris celfi di £lum ,a moristubi ,bati ?m, valet ad omnem caufam palati,& rutturis; caden tem vuam fubleuat, & bumorofam dcficcat, medietM
Mcfue. YY efl

ANTIDOT A R I V M
tft lib.i. r R,ecii'Pnoromm celfi li&tftmorb.bati, lib.i.mellis E lib .s .fdpt.vtit.itj.Conjictjic. fid .n!') rorum ciim melle,& fapainvaCe xreo flagnaro ad pr/tn-is fuauiter decoghe, cumautem Jcire volueris fi cocinm fit, pone ex eogutta fuper marmor,dohec inttamurmori inuifcata appareat, & adhareat, tiinc cola, & in rafe jtagnato rjui referua, & cum opus fuerit gargari%etUr.
A D D I T I O.
,i
Diamoroti dicicurfecnndnm intenttonem Nicdlni a moriscelfi, & tubi, batinumamorisru.Mcfuein (uo antidot diflindlionc de locfe babet con cdionem de mo ris;& dici f,quode(t diamoron, & ficeft - nam fua defcr. tum ifta NicolaiconCordat ,'ramengentraliterconfici- turfecundum prxfcntemdelcfipt. ipieMefuem practi- cacapiiulo de fynanchegutturishabet vnam aliam de- fcript ex auctoritate A1 xan. (ednoneftiri vfu, in eode capirulo habet vnamaliam defci ipr.qnamdicit diamo- p ron,quod Galen.compofuit, fedfimiliter noeft it> vfu. Galen. vero. vi. myamir. defcnbit duas defcnpriones diamoron , quarum vnam fibi altribuit,altetam vero Andromacho, qua* non funt vfuales. Haxdefcript.paf- fioncs relpicitguteuris ,palati, vuulx, ac omnia gencra prsfocationum, vnde diu, ac pluries gargarizatum in principio cumdecodlione halauftix,liquj. &rPriarutn prohibet , ac intercipit fluxum horum ad ea ; quod poftca. gatgarizatutn ,& diu inore tentumcumdeco- dlionc corticis nucum frequenter,confeitmirabilirei re- percutiendomatetiamfluentemadgutrur, &ad vuula, ac fluxaconiumit prorbndatione focci,quare cft peculia re infirmitatum omntum esorudem- Vuulamcadentem fiibleuat, ac liumoro/am dcfjccat •, fynanchen piohibet inungendo paiatum, ac guttur cum eo.gargatizatum, cum tucco plantagi. confert puftulis, ac vlcenbus ©us, in qno augcatur mel ,.v.el minuatur, fecundum, quod quaritur maior, vet minor ftypticatio,vel abiterfio, verum lynanchen ex vfti fungorum curatgarganfmus exoxymellefcillirico fadtus. Componentiahocele&a- rium /atisnotafunt. Sapahic poniturad refoluendam materiam fluxam,&adrcfrenandum ftyptica. Suiinna med. eft res.iiij.
Dlanthos [dicitur,auiafit cx floribus dendrolibani, violarum,& rpfarum; valet trijlibus,macilentis, cardiacis multum Utificat,& conualsfientestx agritu- dinibusmiro modo cofortat.6. pars cofeff^Ft li..y.& 5.
Recip. fiorum rorifmarinivnc.i.rafyio-.liqvir.anadr. vi .gar. (pi .nucis muf.galan.cinn.imo. rjm.^edo.macis, al.cardamo. ani. ana (crup.iiij.meL quod fujficit ,darnr Summame mane, & Mcndie februitantibas cr.m frigida., nonfe- dic. ejt ns. bricitantibus cumvino.
Kvif.
. lanthos electarium elt ah anthos dictur-:, quod 'e(t flosrOrifmarim, valetad omnern dehihratem cornoris, fi fit.ex defectu fpiruuum, vel ex •frigiditate. H vel ex oppilatione, vel ex caliditate; vc-1 ex hunuditate: tunc non valet,fiexfrigidirare,veloppilatione valct, • frigiditas vero quandoque cum humore,quandoque_j
fine■humore, fi fit frigid. finehumore, dt turcum vino calido, vel frigido. Frigiditas.cum humorc, quandoque eft ctim flnxu, deturcum yino decoitiouis garyophyl. mafticis.&cymini, fi finefiuxu,cum decoctione nucis muf. fifit cum.oppilatione,dcturcum vinodccoctionis Un " 0! ' aliquorum ditireticorum, anthoscali.eft, & (1 c. fubti- liar, & confor tat, fubtiliat ex quali tatibus ftiis, confortat ex aromaticitate: rofmartnusbis, velter fertflores in anno.melioresfunt, 111 vere. in vmbra ficcantur,peran- nuin (eruaotur, cum ponitur tn medicitus, folia &fu- VuU. ftes abijcianrur. Viols funtfri. & hu. ponunrurhic vt temperent calorem aliorum , & himech-nt membra fpiritualia,&aromaricitatcconforrcnr Violar,quedam fiint Uibalbida?, & ill.c 11011 :iitu aromatita?,nec adeO, bona:, & funt iuJbnigrae, & ferepurpurea-, & tales funt
bon£>,&m vere collignntuf,& ad Solem parnm ficcan- rui ,quia mulrum funt hutnidiores, & poflent putretiie- rijconhce v t alia eledtai ia, per duos annos feruarur.
D
fafatyrion dicitura Jatyrionis radicibus,fatyria- fis enim Grece, ercttio virga Latine dicitur,propric daturillis,gui debilitatcm vatiuntur renum; Hbidinem mirabditcr prouocat ex aliqua occafionepradiffia, jine morarefiafivat.viij. parsconfeffaefiLib.i.s.
I{cc.fatyriomm teflicuLorum viridwm,bauciai,nucis indic£, pifiacearum, fecacul,pinearum encLeatarum ana d r. xtj.car.^ing.ani/i,eruc£jcmi.lingu£ atiis ana drac.v. cinnatn.caudarum fcincorum viridium ,fe.bulbiana dr. ij.&s.mhfctgra.vij. Conficitur fic, in tantum mellis de-* fpu.quod fufficit, ponantnr tefticuli fatyrionum,& bau- ci£, & fecacul, vnaquaqtie per fein fupraditlo meile , ponantur prius bene contrita, & cum fyathula bene co- mifceantur, & bulliantaliqitantultm, deindeaddantur pined, piji. & nuces bene tritx. & cum aliquantulu bullient ab igne deponantur, & piduis prxdi&arum fpe- cierum commifcendo adjungatur, & advltimumvero mufiumdislcmperatum cumaquaro. apponatur; &ftc vfui referuetux, detttr In fe.ro cttm vino.dulci,vel condi- to, cochlearium vnum. ,
rnt
dic. eji res.
D
Dlafatyrion dicitur a fatyris, quos pronos in vene- rctn fartia vulgauit, .vela (atyriombtis, qniibi rcci- ptuntur. Valet contraonmem debiiiraremrenum,ied ra li! en; lifitex caiiditate nondetur, fed cx fr-igiditarecum vino calidodetur, ii fit ex vifcofohttmorecum vmode- coctionis freniculi, petrofelini.
Libidinem excitat,couus quandoquedebilitatur ex defectu Ipnituum, & iiu.&ex frigiditate,&calidirate, quandoex calore, non decur, qtiando ex frigidicate, de- turcum vino med locn teilymphato, quidam danrcum decoctione vini lcmcoi um ,-led ma!ctaciunt, quia dum putant lihidinem excitare extinguunt. Accepturusdia- latyrion vtatur bonocibo,generantebonos humores, & nmlios poft quam accepit, (umatficus, veldaCtv- lps, pineas, vel amygdalas. Recip Satyrion,herbaipla Satjrk». co6ta cum carnibus hirci diafatyrion eftrufticis, cali. funtj&fic.in ltij.gra.coitum excitant,craftbshumo- resdiflbluunt m ventofitatem, vnde virga tendicur, per annum feruarur.
Bauciaca-& hu. in mcdio lecundi grndus, fangninis, taucia.i. & fpermatis generatiua, alio nomine dicitur paitinaca, M lmac *. radix competic vfui medicjn.r ,poniturhicad excitan- taudum coitum,quia ventofitatem facit, vnde debet pcmi m hac medicma.
Eruca cal.e(t,& fic.in iij.gradu.herbacft cuius femen Eruca • fimihcerdicitur, ponicurhicquia vencofitatem generac ex \ r ilcofis humoribus quosrefoluic,re(eruaturpercres aimos 'emen,&herbaipfa,co£ta,cumcarnehirci, & conu-ftadiafa'yiion eft lufticorum.
Sgmcoium recetium,pifciculi funt vltramare in fon- sdnd. tibus dulcibus, caiidi (unt, & fic.in iij. gradu, circa cau- dam uvioris funt efiicaqia recentes,fihabeantur, & ponancut,fi nor, ficci faliuncur, & ficcantur,per rres an. feruan. fed vltramarini maioris funr cfficacirc •, noftra- tes minoris, llli maiores funt, &crafiiores, ifti minores funt,&graciliores.
Ktiiiv iemen, ideltcicpe mai ina-.cali.funt, & hu. prcT BMi p pter caidem caulas ponuntur, lc/bluendo humores in ven»tificatem,m verecolligitur, periij.annos feruatur.
Linguaauis ca.eit, & hu.ptopiereafde caufas hic po- l.mgtu. nitut-,peran.ieiuatui,quato reccnuortatomelior. Qui- daitaconficiunt fatyrion,& baucias,& ea,qua: non ppf- lunt puluetizan,conterunr,& diftcmperant cum melle, poftaddunr puiueres,fedfic con : ecticitocorrfipuntur, fic hat.fafynori,& baucj.c in rnellecoquamur, & poltea optime contumiatur,&cu melle, m quo codta funt cofi- ciatur;deinde < sunygdal:e,& pcnidia-, & fpma-p fe cocri- ta-, ad vltimurn pulueres fpecierii, perannum ieruatur.
Diaprunis

D
N I C O L A I
laprunis, veldiadamafcenurn dicituraprunis, qu<£ A ibi intraut ,datur acuta-s ,& peracntiis patienti- Tms,& maxime cemfon, & fynocbte; in principio, & m cuzmentOi & jiatu oigrUudims ,nonapars confecii eiits eft.ltb.ij.& s.
'7{ecip.pmnorum daniafcenomm viridium num.c.qug poni debent in Jtagnato, & tantum aqux quodbene coo~ periantur: buliiant quoufque diffolui videantur, tunc <ib igne depouantur ,& cum aliquantulum infrigidata fucrint, ab aqua extrahantur, & in cribro fupercatwu pofito pruna ponantur, & mambm tandiu fricentur,vt nihil prdter ojja, & cortices incribro remaneat; ina~ qtiaautem illa in qua deco£ia fuerint pruna, ponantur ~vnc.i.&s .Tiolarum , & iterum bullirepermittatur, & absiraclis viaiisponantur ibiiib.ij.^ucc.& lib.i.depul~ pis prunsrum, & coquantur ad fpifiitudinem: incipien~ te uifpiffari, adde vnc.i. tamarindorum, & cafke fi. me- duilat vnc.i.diffolutie, & colata: cum fupraditta deco£lio nc prunorum ; memento tamen, quod in aqua pruno- rum builiat vnc.i. &s.viol.vtdiUum eft:& cumad perfeciionem detociioms pcruenerit, Jemper agitando cum fpathuia, & pojiea Juper afpergatur pn luis ijlarum (pecierum.Recip. find.aib. & ru.fpod.rbeubar.cinnam. unadrachm. iij. rofviol. fem. poriulactc, JcarioLt, ber~ beris,fucciliqui. traga. ana drach.ij. fcm.citru.melo. & ciicurb.mundatorum ana drachm.i. datur omnihora diei cum fi-igida fme diagridio admodumcajiane£. Silaxa- tiunmfhcere volueris, ponatur in vnaquaque lib.drac. vvj. diagridij, quando abignedeponitur,datur in decli- nationefebrium laxatiuumad purgationem inmatuti- xx. nali hora , ad modum caftane£ curn aqua calida.
dnfl.
170
fngidifunr, Scfic. in primogra. albusfrigidioreft ru- beo, & minus conforrar,cjtrinus plus omnibus confor- tat, &ponuntur hic adconfortamlum, & refrigeran- dum, lignafunt, raro fophifticantuijfed tamen albiu poteit fophifticari cum ligno cypreffi, fed odore diitin- guuntur , quia lignum cyprelii, odoriferum eft , ru- beum fimile_j eft ligno, quod dicitur braxius, fed ca- nus eft, nec cum eo iophiiticatur , perlongum tem- pu^durant.
Portulac.x femen frigidum eft,& hu.poniturhic aci fitim mitigandum, & ad laxandum, per an.poteil: ferua- ' ri, ponitur hic con tra feruorem.
Semen fcariola; frigidum elt, & / fic. ponirur hic
ad mirigandum_^ , quia mmgat diuretica, & con- tra fitim, feruorem ponitur hic, pertres annos feruatur.
Tamarindi frigidi funt, & fic. aliter dicuntur oxy- TamarMl phcenida, fubtiliant ex qualitatibus fuis, diuidunt ex g acetofitate, purgant quadam mordicatione. Tamarin- difruilus funtarboris m India na(centis,quiconquaf- fantur,anrequam adnos veniant. Eligendifuntincolo- re nigri , non nimium molles,vel duri. Cum enim funt exiccati, apothecanj refoluunt cafiam fi. in aqua, & inilla humedtant tamarindos,vt recentes appareant, fed difcernuntur, quiadum trailanturdigitosinficiuntj fi autem fint aridi, vel pallidi, vetuftate funt confum- pn,componunturm medicinis ,nuclei abijciantur,per nes annos feruantur. Conficefic,pruna decoquantur in aqua, poftea per cribrum de corio fricando tranfmit- tanrur,ficut fitde cytonijs,pofl;ea cafiae fi.abieclisvl- ceris, refoluantur cum fvrupo, vel in melle, fi cum mel- ledebeatconfici, & decoquantur fimul cum carnibus prunorum femper agitando cum ipathula, fignum de- codtionis eft cum incipit adharrereftagnato, ab igno depofito, puluis fpecierum addatur ; tjuando enini_j cum fyrupo conficitur per annum feruatur , quando cum melle perduos annos feruatur, qualiterautem—^
C cum fyrupo habeat confici dicemus quando de oxymel- ledocebimus.
Trtma.
Dlaprunis dicitur a prunis, fitfimplex,& laxatiuus, quia (cammonea trita apponitur. Quidam confi- ciunt ipfum cum fyrupis. Quidam cum melle, & fyru- po.Confedtum bene poteft dari cum aqua vio.& pruno- rom conlhpatis cholericis in ariiatein ea regione, datur eciam in mane,&njeridiefebricitantibus cumaquafri- gida«d fitim, &adcalorem minuendum, Itemfactum laxatiuum detur acute fcbricitantibusadlaxandum—* maxime enutricatis, poft tertiam, & quintam purga- tionem,& hyeme fadtum cum melle, & fimplexda- tur phlegmaticisconftipatis ,fed febricitantibus acute non detur cum melle, fed cum fyrup. Recip. pruno- rum, fri.funt,& hu. infrigidant,& hume6lant,quia virturem habent leniendi, hicponunturadinftigidan- aum,& humedandum.
Prunorum alia alba , alia nigra - ,alia dura,alia mollia, alia carnofa,dura,& bene carnola plus valent quam mol iia,& parum carnofa, & talia debent poni in medicina, fi torfe non habemus damafeena,quiaillapraeciteris funt laudabiliora,huiufmodi pruna antematuritatem debent colligi, quia perfedte marura cito corrumputur, feir.dunrur autem in quatuor partes, ita quod carnes ab olfibusnonfeparentur,adSoIemdeficcantur, tnodera- tetamendeficcatacumacetolauentur, &iterumdefic- arijlolocbid:rotundtc, radi. capparis,gentian£,melano-
Dlaprafium dicituraprajio viridi, quodibiplusin- trat quam dealijs fpeciebus: valet adomnem pe- tloris injirmitatem, & maxime ad catarrhum,& ad ce~ rebri frigiditatem, fanat capitisvertigines, & oculo-- rum caliginem, & palatum, & artcria-s; & ad omnem Jpeciemcatarrhi, quot. fit ex frigiditate ,mire prodesl; dentium dolorem mitigat decimaoffaua pars conftfla tsi lib.iiij.
I{ecip. prafti viridis drachm.v. & s.trag. pinearum mundata. amyg. piftaciorum, carnium da fiyl. ficuum pinguium,pajfularum enucleatarum,anadrachm. tres, cinuamo. garyoph.nu.muft. rnacis, lignialoes,galang£, "Zing.xedoari£,fpic<£, liquir. rheupontici,anacardi,Jiy- racis calamita, maslicis, myrrhce, chalba.terebin.ireos,
centur,vt humiditas ab acetocontradta confumetur, poftea in vafe ftri£torepone,quidam lauantcum aceto,
oleo,& bene faciunt,quia mde funt pulchriora. Nota, quod tam ficca quam vindia ponuntur in medicina, per annum feruantur.
Spiium. Spodium frigidum eft aliquanrulum, & humidum, ponitur hicadreprimendum calorem,& fitim.Ego au- temdico cum Diofcoride ipfum fieriexofte elephantis combufto, combuntur enim os elephantis tn vafe en.eo, vclferreoad ignem ,& fitfpodium. Alijdicunt ,quod fpodium fit cum radicecalami in India nafcentis cora- bufta,dura,& folida, & circa RabyIoniam,fophiftica- tur autem cum marmore combufto,vel cumoffeca- nis, ve! alio •, fed fic difcernitur ,quia marmorgraueeft, & ponderofum •, fpodium vero leue eft, dcbec enim eli- giaibum ,& leue,quiam puluereadulteratur, quia vix cognoicitur.
bandali. tria funt genera, albus, rubcus, & citrinus,
piperis, anifi.fani.anethi,Jeminis apij macedonici,faxi- ftagiji anadracbmas duas,hemodaciyl. origani,peu- cedani, fchcenanthi, cardamomi, leucopiperis, carui, leuiftici vincetoxici, ana drachm.i. & s.& granaij.s. baljamit£, pulegij, dictami, cojii,pyrethri, fatureix, bafiliconis, paonite., rnacropiperis, amomi, finomforobi anadrachm.i.& gran&ij. & tertiampartem alterius , •xylo.cafite fi.corail.rafur£ eboris , carpobal.daucicretici anadrach.s. mufci,ambrte, oflis de corde cerui ana gra. xiitj. meliis defpumati, quod Jufjicit. Conficiturftc.inli. iiij.mellis defpumati, pone prajium fupradictumaliquan tulum contufumdra.vi. & quartampartcmpmea recen tiscum refma fua,& devino vetuftijiimooptimo vnc. iij.etbulliat infimullento igne ad vmi confumptione,uet donec pinea aperiatur, & caricte benepurgatce intus, & extra,& dactyli eodem modo purgati,& pafjk Jine gra- nulisfiiis,pinee,& amygdalte,etpiJiacia,omniaifta bene niudata piftentur, tamen vnumquodq; per fe piftetur,& Mefue. Y Y z pojiea

ANTIDOT ARIVM
Summa mt dtt. efl rts, IX VI.
po tleain fimulmifceantur in mortario,& addatur ibite rebinthina, & fimitl pijlentur, & cum prtidiffomelle ca lido in eodem mortaYio panlatim pofito diflemperentur ; & pofteiaddatur puluis fupradifiarum [peecierum,& din conficiantnr; slyracem vero cum modico melle lique fattam confeffioni fupermifce ftne intcrmiftione ; ad vltimum balfamum, ambram, & mufcum jiipermitte, iterkmbene permifce , &vfui referua,datur in fero cum yino calido, in quo coffa fit byffopus, & trag icantlmm.
D
lapraffium magnum eleftarium eft, vertigine ca- ' pitis (anat fa&am ex frigidirare, & vino ftomachi; fedfi fiieritvitiocerebri,non rantum valet. Cahginein oculorum aufert factam ex fumofitate a ftomacho ad fu periora afcendente cum vino calidodatum,&poftea; propinctur vinum decoftionis fen^. Palatum,& arrerias pargat,fi dolor fit ex rheumate, datur cum vino calido. Vu.e deftillationem iuuat, coquantur ro£ in acet6, poft addatur vinum dulce,& gargarizet,poftrecipiat dia- p praffium cum vinci calido.
Denriumdol.exfrigidohu. fumattircum vfnocalido inteiius, & ponatur fuper dentes exterius. A fthmaticis, fiifpiriofis, epilepticis ,fifiantpilu'2eexpuluereliquiri- tix, & gentiana-, & diapraffio, &dentur, cannas pefto- ris,&pulmonis emurtdat fumptum cuirfvinb renido, vel fianc piluli ex puluere penidiorum , & amyii, & diapraffio;& teneantur inore donecliquefianr. Sto- machum, & hepar confortat cum vino decodlionis fos- ni & ani.
Spleneticiscum deco&ioneherbarumdiuretica. pe- ripneumonicis omnino detur cum aliquo lenitiuo,vt cu deco£bione gummiarabici,& tragacanrhi,omnib. vi- tijs interioribusex frigidftatedetur cum vino calido.Ne phriticis, Calculofis, Stranguriofis cum vinodecodiio- nis faxifiagix. Colicis fi fit ex frigido humore,vel vifco- fo, vel ventofitate, corpori benefacit, fi fiat difcoloratio ex mdigeftionc, vel ventofitate, detur cum vino deco- Cfiomsfpicx, & nucis mufcarx. G
Menftruaeducit,fi fiat retentio ex humorcfrigido, & vifcofo oppilante vel ventofitate, vel frigiditare,di(Tol uaturcumoleo mufcelinQ ,informenturfuppofitoria,et inuolutum in bombice fupponatur. Recip.praffij viri- discal- eft, &ficci.intertio,virtutem habetdiuretica, & diftolutiuam contra caufas- fpiritualium, ad mundificationcm hepatis, & viarum vrinalium viride debet hic poni, quia ficcu nullius eft cfficacia;,hoc mul- to melius, fifuccus exprimaturin quarititate^pbnatur ab auiflore cummelle,in quopraflium conficiendum eft, & quia non pnffumusfemper vitidepraffium ha- bere,extrahe abeo fuccum ,&cum fucco liqairiri.T in- formenrur,&eisvicepraffij vterecum opusfuerir. No- ta,qupd apothecarij praftiumficcum in hacmedicina apponunt mul tum de puluere conrrito, & ex eo compo- nunt non decipientes.
7W Pineatum,pinc.TfuntftU(Stiisca.& hirproptercaufas
fpiritualinm,quas ficpr*parara,pineaintegra fupercar- j _ j bones ponatur donecfolliculi aperiantur,&nucleiex- trahantur,& franganrur,pellis abijciamr-, poftquam pre parati fuerint,ftatim prxparatos pone in medicina,quia vltra duos dies non feruantur. Contra tenefmum. Pinea inuoluatur pellicula;& patiensfubtus fumum recipiat per eftibotum non inuolutapelliculajdyfentericiscon- fert,per duos annos fer.
Piffac m . Pi ftacia calida,& hunu.ponunr contra vitia fpirirua-* lia, frudtusfuntarboris, quiin tranlmarinis partibusin tK *niuntur,cumponunrurin medicinisenuc!cantur,n5 indigent tamen vt mundenturjebntra caufas fpiritualiu ponuntur hic, multum excitantcoitum.
Ctrnium. Carnium dadvlorum. cali. funt, & hum leniunt, & humedlant, fru6lus funt arboris, eligendi (unt non pcr- forati ,benecarnofi, & gummofi, cum 'apponuntur in medicinis ofta funt remouenda, & tantumcarnes appo- nendi in quanritate determinata ab auftoribus, per du- osannosferuantur.
Ficus ca.funt,& hu.temperatar,pingues,& receres,fic- *><*'• cx ternperate in calidirate, & hu. frudtus funtarbons,f cus ficcz ponedi funt m medicinis,ponuntur pcrcau ! as fpii itualiii,propter allhma,propter tuffim,lemunt,mol- liunt,& mundificant,per duos annos feruatur,aqua dc- codtionis earum valet contra ftndturam pettoiis.
Vuarum paftarum.ca.funt,& hu.fiuctuseftcommu- Vaari ^ riis > &notus,vuxficdebentprccparari, accipianrurvu.c j*rm>, perfedta; maturata:, ponantur in furno mediocriter cali- do,donec aliqua pars confumatur, & deficcetur,tunc ex- traharitur, & in vinoabluantur: & abluta:inloco com- petenti liifpendantur. Velaliter, & melius,accipegrana vuaru in furno ficcarum,elige meliora,& abluein vino, & fuperafperge pulueres cymini, cinnamomi, & aliarii fpeeierum aromatica-ru, & inuolueinfoli|sficus,&ita ftifpendentes eas conferuantur per duos annos,& cu po- rtUntur in medicinisenUcleantur, & abijciuturacini,po ltea ponderantur,conrra caufas fpiritualium hicponunc" ad mundificandosrenes, & meatus vrinales,& lumbos.
Ireos.ca.&fic.herbaeft,cuiusradix fimilt nomincap irces. pellatur, & ponatur radix in medicina, virtutem habtt diureticam-,& diffolutiuam, eligendaeft non pcrforata, quaccumfrangiturnon puluerizatur fecundum dodtn- nam,quam de alijs radicibusdixi. Aquadecodtiomscius contra ftranguriam,& dyfuriam iuuat,radix debet defic Cari,&in vrnbra fulpendi,perduosannosferuatur.
Anftoloch.ia-raciixmedicinaliseft,cum inueniturari ^rifi,h.„ ftol. per fe, rotundam apponas, contra venenum valet, ch '".- contracaufas fpiritualium, valer capitis, & viarum Vri- nariarum,in fruftulis fciffa,& exiccata,pcr 11; annos fer- uatur,in multa elt efficacia.
Radixcappari.frutexeft,cuiusradiciscorticescompe T^d.«/. tunt in medicinis, ponitur hic propter fpiritualia , & ad cerebrum confortandum ,eligendus eft cortex habens ponticitatem cumamaritudine,&quia nonpuluerizan tur,pertresannos feruantur.
Vincetoxicum cahdumeft,& ficcum,diureticarn ha- v < n "" x >- bcc virtutem,& diffolutiuam, & dir^tur vincetoxicum, c t jTJm. quia vicem theriacaeconna toxicumtenet,&radix,& vt piurim» herba eodem nomine appeilatur, radix competit medici iuT,contra caufas fpiritualium, & principalium mebro- r,a. fut*. rum valet,fimilem habet radicem ellebori, elige vc dici-
■ r Stturei*.
tur in circa initans,per tres annos feruatur.
Satureia calida, & ficcaeit, diffoluit ,confortat,fpiri- tualia mundificar,alio nomine dicitur ty mbra,folia eius ponuntur in medicinis, qux diureuca funtcontra itran- guriam, & dvfuriam, vlrra annum feruatur.
Di<itamum ca.& fic. virtutem habecdiftolutiuam,& Diaamum. attradtiuam,& vim occultam contra venenum, ponitur hic propter caufas fpiritualium, & lumborum, herba eft,[qua in petrofis locisnafcitur ,cuius radixcompetit medicinx, eligenda eft non perforata, led conrinua, pcr duos annos feruatur.
Orobumgenuseftlcguminis temperatecal.&fic.fe Orobum . cundum quo'dam,quod eftfalfum. Eft: enim frigidum* &fic.quod poteftprobari audtonrate Ifaacdicentis, 111 diebus fuis ipfum cibum effe bonum,ratione fimilis complexionisponiturin hac medicina,& mquibufdam ali)s,iion vt dicunt quidam,quiafit diurericum, fed quia grauitate fua medicinam fecum ducit ad inferiora,& vi- fco.hu.diftblutos per medicinam educit.
Diaprafliumficconficitur,pine$,amygdal2,ficusfic Di*fr<tJ£. cx.vux paffr;&quxnon poffunt puluerizaripiftenturs- & cum melledefpumato, & fliccopraffij admifceatur: poft modum puluis aliarum lpecierumaddatur,dum adhuc benecalidum eft,balfamus imponatur,quia aliter non 'poffet incorporari, poftmodum mufcus, & ambra fimul trita cum vino modico, vel cum aqua rof diftem- pcrata ,&parum vini adhuc calidumeft,perij.annos feruaturin multaefficacia.
Dlaxin«ibereos,fiue 7jmiber coditu firfit.Rcc .eryn gioru, qut habentfolia ad modurn cretani marinj, quod Saraceni fccacul vocaut bene rafi cu cuhello, pofiea
coquantur

N I C
M \uantu .Y m aquadonec dimittat fe slringere manibm, & postez absirabatur, & deaqna, & lignis, qu<£ funt interim mundentur,&cum cultello fruHatim incidan- tur, &inmortario marmoreo fortiterpistentur,&cu manibns exprimantnr,vt aquainde exeat, & pondere- tur m lib.iij.Qr ponaturinx.lib. tnellis de(pitmati,& al~ bifiimi, & coque doncc incipiat rubere, & addaturlib.s. Xin.fritsiatim. incifi ,& dimittatur tamdiu bullire,do- nec digito adhtereat inmarmore fuperpofito ,& poftea tolleab igne,& impone pulueresharurn fi>ecierum:Rec. ne 'xin.vnc.uf piftaciorum vnc.iiij.^edoari# vnc.i. & s. d "- ,sl daclyl.vnc.iiij.cumomnibus isiis coniiatur,Stomachum confortat, digefiiuam virtutem adsuuat, vuio petloris ex frigiditate valet ,renes confortat ,libidinem poten- ter incitat•
Dlazingibetos irlcm eft quodzingiber conditum, toncra raucedinem valec, non quidem ex calidira- te, & (iccicate faitain,qnia tuncdatum raucedinem ma gis augmentaret, (ed ii iit dephlegmate ciaiTo, & vifco- fo circa tracheani arteriam cohxrente, & cunc paruper, & cum mora traniglutiatur vt fupra diximus, vt htime- dfcetur arteria, & diiToluantur humores,qui eam exalpcr rat ad. A fthmaticu de phlegmate fiftulas pultnonis im- pediente, fitf m, & ardotetn ftomachi (cilicet quando ex mdigeftionc proueniunt, datut his cum aqua hordei cu decodione tragacanthi, liquiritia:ficc<c,tu(iiquandoeft cx ftigiditate, & (iccicatc, vel ex rheumate; his detur cu
vino decodlionis fgniculi, qui calore iuo dilToluit, CX f
fpuere facic.
Spleneticis non debet dari nifi fada fanie, & rupto a- poftemace,daturaucem vcilicer cumaquahordeideco- <£:i, tragacanthi, liquiri ti.x, de his omnibus, quz recipit fatis (uperius didtum eft, qux cal. funt, & confortatiua digeftionis, conticicur autem fic, & diuerfi diuerlo mo- doconficiunt. Accipeeryngiosmarinosmundatosopti me, decoqtte, & decodtos laua, & fultes inferiores, & corticesexteriores remoue; poftea tninutim incide, & aquam forticer exprime,vcaqua exeat,& appone mel ta- li proportione, vt pro.ilib.eryngiorum fintdua: mellis, & bonum eft. Alij ad libitum ponunt, in principio de- codtionis apponuntur ibi amygdala; bene mundatf non tritx ,&innne nuclei pineatummundati,fa£tadeco- <5tione,quod cognofcitur,quando totum infubrufum mucacur colorem.vel guctapofita fupra marmornon fluit, deponaturtuncab igne,& infrigidetur,& tuncap- ponatur zmg.minus fcifTum, per (ex dies in vino tempe- ramm,vellixiuio,&beneincorporetur,alij tocum zin. puluerizatum, & quia poceft tunc recipere plures pulue res, & beneincorporatur, & fic bonum eft, in Alexan- driafitde viridi zingib- & ideo optimum eft,quidamfa- ciuntdeeryngijs,& baucijs-,alij ex folis baucijs; & inlo- co mellis ponunt trophum galli, vel fyrupum, & valet iicconfeitum ,pra:cipue habentibus hepar,& ftoma- chum calefaCtum, per annii feruacur,multum valet.
Dlaolibanum dicitur ab olibano, quia ohbanum ibt intrat,valet ad omnes capitis pafiiones ,lachry- mas potenterflrinyt, dolorem hemicraneum , & fu~ perciliorum fanat, & fynanchcn curat datumcumde- cochone ptifan. vi. parsconfe£la esll/b.t. ]{ecip.casio- rei, opH,hyofcyamiana drach.iiij.caftalib.drach.v\. & fcrup.vj.folvj,croci, thnris majculi ana drachm .u.rheu- pontici, amomiana drachm.i. fcrup.n.myrrhx, drach.i. s. Ipicx, pyrethri, euphorbij, leucopiperis ana fcrup.s. po>oni£, Byracis, macropiperis ana drachm.i. melquod du. f datny fero cum vino calido,in quo coffumfit oli-
O L A I-
J 7'
banum, & faluia.
Dlaohbanum medicina eftopiafadidta abolibano, non quia plus tecipiat deilloquamdealijs, quia m.igts recipit de opio,& hyofcyamo, fedquiaplus reci- pitdc eo quam aliaopiata fecundum fuequancitatis mo
A dum, valet ad multas capitis pafliones, ad dolorem he- micranea: fcilicetin principio; (i tafoen dolor fuerit ex frigiditate,velexrheumate,& detur prout dicitur iji fluxti lachrymarum, fi vero fueritinueterata paflio, trf- . bus diebusantedeturoxymel, &pofteahierapicra. &fi corpusfuerit phlethoricum ,purgeturcum pilulisaure- is, poltea detur diaolibanum cum vino calido, valet ad dolorem fupercilij factum ex pra:di(fcis caufis, vt fi fiar de fumofitate a ftomacho afcendente,detur prsedido modo, valet fpecialiter contra fluxum lachrymarum fa dtumex frigiditateconftringente,velexhumiditatelu- bricante, vel ex debilitate virtutis contentiuar. Si vero fiat ex calore diftoluente non detur, fi au tem fiat ex pra:- didtis debet dari m pilulis hoc modo,fiant pilula: ex ma- ftice, & olibano puluerizatis,& diaolibano,& detur.xij. velxiij. yelxv. fiatetiam cataplafmaex puluereolibani cttm diaolibano,& albumine oui,& fuperponatur fron- ti, & temporihus. Valet ad fauces lheumatizantes prx- p cedente purgatione, fi corpusfuerit plethoricum cum pilulisaureis;deinde deturdiaolibanum pra:di(5to mo- do contra afperitatem lingui, & tracheje fadtam ex vi- fcofis humonbus ipfi adh®rentibus,fi vero fit ex calidi- tate, non derur: detur autem hoc modo, fiantpilube ex puluerepenidiarum, &amylo,&diaolibano, teneantur fublingua,& tranfglutiantur,pen idix, & amylumdif- foluunt, & relaxant medicinam , & diaolibanum confu munt. Tuffientibus ex caufa rheumatica, vel ex frigidi- tate cum vino decodionis caricaruin,&pafrularum.Va let contra vomitum fattum ex frigiditate, velex debili- tarevirtutis retentiua:cum vino decodtionis mafticis» & fiatemplaftrum ex puIueremailicis,olibani,&fitta- tum de cofto quantum dcduobus alijs: conficiantur cu oleo mufcellino calefadtis in tefta. Valetcontranaufea cum vino calidopatienribus dolorem ftomachi, vel re- num ,exfrigiditate cum vinodecodtionismafticis, & nuc.muf. Peripneumoniciscompetenterdaturantequa febriant, velpoft vndecimam, velquartadecimam die, C ad munditicationem faniei in principio datur; ficut co- tra fluxum lachrymarum poftquarramdecimamdietn in pilulis fadtiscum puluere myrrhz.
Empyicis eodem modo cotra gonorrh^a talis fitvfus cum aqua rofata frigida, vel calida detur,& fiat etnpla- ftrum fuper lumbos, pedtinem,& tefticulos; rofis codtis in aceto, & puluere caftorei, & diaolibano. Fluentibus menltruis fubuenit, informetur fuppofitorium exdiao- libano refoluto cum fucco plantaginis, inuoluatur cum bombace, & fupponatur ;datur etiam in potu cum fuc- co eodemad modum eled:anj,perxv.annosferuatur, dofis eius eft fcrup.iij.Nota, quod non debet dari recens antedimidium annum.
Dlarbodo abbatisa rofisdicitur, qux ibiintrant plus quam de alijs Jpcciebus, nomenaccepit abbatis ab abbatcde curia compofttum, datur proprie iffericis, he- paticis, phthiftcis, heCticis, & cardiacis, quipatiuntur ex calore deacutis ,& ad calefattioncm Stomachi, pul- monis ,& totius corporis ;& conualefcentibus exlon- gis, & acutis mntudinibus mirabiliterauxiliatur, & parsvi.confefftseft lib.v\.
i\ecip.fandal.al. & ru.anadrachm.ij.s. traga.gummi ara.fpodij ana fcrup.ij.afari, fpica, majlices, carda. cro- ci,xylo.«aryo. galli£ mu].anifi,maratbri,cinna. fuc.li- qui.rheub. Jem. bafiliconis, berberis, fcarioU, portula- c&, papaueris albi, citruli ,melo.cucu. & cucurb. ana fcrup.i. oftis de corde cerui ,margarttarum ana fcrup.s. Xuc .candi. rof.ana vnc.i.drachm.iij. camph.gra. vij.muf. Sumrnt grana.iij.s. fyrupi fhdi de aquarof. quod fufficit, datur *<■ 4 'mane, & meridie cum rhodosiomate; velcumaqnafri- KXX gida, fiopus fuerit.
Dlarhodon tres funt maneries: diarhodon iulij, dia- rhodon abbatis, diarhodon magnum, & ifto vti- mur, & dicitur diarhodon a rofis, magnum propter efficaciam ,contra ventofiratem ftomachi, & dolorem Mefue. Y Y j fcilicec
mt
TSSr

A N T I D O
fcilicctcizm humore ex calidicatc fadto. Si vero (icex £ fok calidicate non^Letur, quia aliquantulum eil calidu.
Cardiacis.&dLiphorencis. Cardiaca, & fyncopisno differunc nifi in pofitione materiae. Quando enim ma- ceria eft,in capiula cordis,vnde fequitur defcCtus cordis, d-citur cardiaca,fiafumoconfurgente aliundedicitur fyncopis. Cardiacis dctin mane cum vino decpdtionis, Y ,elgarypphyllorum. Diaphoreticisin mendiecuaqua frigida contra debilitatem, v t pote conualefcentibus ab ;Egritudmo, praecipue datum ccim vino mediocriter lymphato in mane. Contra oppilarionem fplenis, & hcpatiscum vinoalicuiusdiuretici• Concravicium la- pidiscum vinodccodlionisfaxitragix, & granorum (o- lis valet, quiamulcadiurecicarecipic,conticevcaiiaele- (ftana, pcranauni feruatur.
Dlapenidiondicitura petiidijs ,qui ibi intrant plus qvam de alus fpeciebus,valet ad omne vitium pul- monis, & tufiis ,& raucedinem vocis fhttamex ficei- p tate,pbthificis fubuenit, vi.par.confetlaest lib.i.
I{eape penidiorum dracb.xvi.s. pinearum, & amy&- dalarum munda.Jem. papau. albianadracbAiij. fcrup.i. cinnam. garyoph. ximj..fncci liqui.traga.gtimrm arabi. , amyli,femi.citrul.melo.cucume. cucurbi. purgatorum ana fcrup.i.s.campbom tertiam partem fcrup.viol.qnod jliffiat. Conficitur fic in vna li.aqu£ bulliant vnc.tj.viol. donec aquainficiatur ahquantulum, pojieacoletur ,& colatur.t addatur lib. %ucch. & bnlliat donec inctpiat mfpiffari, & tunc addantur pines, & atnygdalx, & fem.melo.citrul.cucu. & cucurbit£ vnaqu#q; per fe be- ne contufacum fpatula Jempermouendo; deittdeaddan- tur penidix fubtiliter pulncri^ata, & cum liqnefict.z fuerint illud crajjum quod fupematat, cum cacia colan- do in mortario bene iterum teratur, & commifceatur be ne agitando,deinde campbora commifceatur, & ad vlti- mum puluispradiUarv.m fpecterum cumpradiffo fyru. agitando in mortario moueatnr, donec incorporetur, de- id turmane ,& fero cum ptifana calida, nonbabetitibm
ijl?/,. ca ^° rcm cum vino ca hd°-
D[apenidion maqnumdicirurapenidijs,magnnm propter efficaciam, valet cuffienribus exiiccirate cum aqua deco£tionistragacanthi,gurnmi arabic.liqui j,tirUcA. ritias. Arteriacam. Artcriacapartiodicitur ,quandopa- tiens loquitur cum magua difficultare, & hoc in ficcita- te trachex arteri.x, & quan-loque vitio vifcofi phlegma- tis oppilanns,datur prxdiito modo,fed diuinorete- neatur; valet afthmaticis fimpiiciter fumpaim. Nota poftquam afthmatici fiunt arteriaci, paffio eii incurabi- lis. Phthificis fimiliter darttr, fed non in (ecunda,vel ter ria fpecie he£tici,quiacalidum. Pleure- peripneumoni- cis daturpoft apoftematiseruptionem cumaquadeccv <5bionishordei,gummiara.liquiri. in aquaabladeretur femina melonis, cucu.& cucurbita:, cntul.runc coletur in aqua, col ura refoluatur diapen. & exhibeatur^dige- ftioiii orodeii datum cum vino. Nota, quod poteft: dari omnibus diebus ieiuno ftomacho. tcnuha. Penidia; ca.funt, & ha.& fiuntex zuccharo, & aqua, leniunt, & mollificanr, proprercaufas fpiritualiiim po- nuntur hic.per.ij. annos. fcruanturfi bene ficCentur. Umyium. Amylum cal.& hum. proprer pra-didlas paftiones po nirur hic. vltra annum non leruatur, quia venccfita- tem tollit poft fex menfes, quomodo fiat in circa in- ftans require.
Cajut* pt. Capna papaueris albi a quibufdam dicunrur e(Te_j frig. &fic. nos autem dicimus frigidaefle,&hu. pro- pter prasdidlas caulas ponitur hic,quando fimpliciter ponitur papauer, album incellige, raro tamen fine addi- tione reperitur, papauertrirum, & cum albumineoui, & ladfe mulieris dillemperatum, & fronciappofitum fomnum prouocar.
C mficitur fic, quacpofTunt puluerizari,puluerizetur, exceptis penidijs;qua-veronon optimecontundantur, & cum fyrupo conficiantur, polka puluis aliarum ipc-
T A R I v M
cierum addatur, ad vltimum penidia: per fc puluerizen tur, &apponantur, fyrupus cum quoconficituroptime fit decoctus plusfciiicec alijs;minustamenquaiiiille, cutn quo coniicitur ftomachicum , vltra dimidiuman- num non feruatur .
Dlacyminum dicitur, quia plus ibi eSt dc cytnino quam dealiqua Jpecie, valet pMcipuead pecforis, & stomachi Jrigiditatem, & capitis; ventofttatem in~ testluornm foluit, quartanarijs Jebrientibus mirabili- ter digestionem procurat, fi detur pofl comeftionem cum vitio.xtj. pars.lib.i.
\ecip. cymini pridie in aceto infufi, & exiccati drac. vh\. fcrup.i.cinna. garyopb.ana dracb .tj .s. ^imib.mela- nopiperis ana drac.ij. gra.v. galang<£, tymbr<£, calamen thianadracbm.i. fcrup.tj. ameos, leuistici, ana dracb.i. f - gra.xvtij.rnacroptpcris drach.i. nardi, cardamomi, Kam n jiu* »«« tnyrislice, ana Jcrup.ij.s. mel, quod fuffiaat, dofis drac. lij. datur posi comeslionem cupi vino.
Dlacyminum dicitur a cymino,quia ibi plus de cy- irimoquam dealijs fpeciebus ponitur, diacyminu liiagnum faciens alteratis a calido ,quo non vtimur, fed tant im eo, quodfacit ad omnesfrigiditates pc6toris ) & ftomachi, valct tUflientibtis ex frigida caufa- confumir enim fuacalidiratefrigidos hu.acapitedefcendcntes,& tfacheam exafperances,tuifim faciehtes,vcl etiam frigt- dos humoresibidem exiflentes, deturautem cum vino dccoctionis caricanmr, & paffarum eunti dormitum,& bene cooperiatur, vt fudet,doIorem fuperciliorum pla- cat, fi fit ex fumo per indigelilonem afcendente. Iraq; co fertcyminum cu vino decoftionis alicuius fpeciei pro- curantis digeftionem. Capitafrigidaemendar,ideft, q fiunt in febribus.Cum autem febtes fiunt ex frigido hu- morevalet hoceledtarium cuni vinodulci.vinumarci- ficialiter dulcc dicitur carenum,digeftioneinprocurat r cuin vinoforti decoc.mafticis,daturfecureantecibu,
& poft, ventofitatem inteftinorumexpellit cum vinode coctionis fceniculi,anifi,valercontraemphiaxim fple- nis, L\ hcpans, tdelt contra oppilationemfplenis,& he- patis,valet cum vino deccxftionis ramarifci corticum, & de radicef^niculi,petrofelini,apij,afparagi,brufci. Et nora,quod emphraxis aliquandodicituroppilatio^ah- quando dnricies fplenis, & hepatis.
Cyminum calidum, & ficcum in tertio ventofitate, inflationemabinteftiniscxpcllit,virdlitem habet diurericam, & fubri!icatiu-m, ad coiifortandum dige- ftionem ponitur hic,fic ccnficirur. Cyminum per diem in»aceto infundatur,poft a d folem deficcctur, fiue_» advmbram, & cumalijs teratur. Confice ficut aliud electarium,per duosannos feruaturinfua bonicatc,& non vltra.
A D D I T I O.
I
Gilbertus Anglicus capitulo deftridtura corporis habet tresdefcrip. diacymini,quarum primaefteadem cum ifhr, alix vero ab ifta differunt. Rafis nonoad Al- manforem capitulo dei.iv, quxconfortantftoinachum, haber vnam aliam defcrip. fed non eft eadem; fiirit ve- ro rionnulliqui vtunruriftodiacyminoNicolai, maxime m Gallia. Aliqui vero inrerdiim inagiftrali- rer vtumurVielcriptione Mefiie. Suu.ma medicinarum eft res. xv.
Dlacastoreum a casioreo dicitur, quodibirecipitur, valet contra grauijiimam ccphalicam, epilepticis, vertiginofts auxiliatur , bcmicraneis , & monopagicis prodest doloribus , paralyfim omnium membrorum emendat ,& maxime capitis, emphraxtm Jplenis , &* hepatis,& renum foluit, & omnibws eegritudtnihus femndum fi-igidum nocentibus ohftat. x.vt. pars lib.ij.
• r J\tc. c a£torei>my rob. ana drachm.ii). minusgra.h ajfie

N I C O L A I.
fjtti. myrrhxytufhorbijanadrach.i.&grana.xvij.aloes, dracb.t.s.tninus gra.i.folii,antimony, pyrethri,liqui.tra gacanthi,calamiaro.nitri,cbalbani,fcb<enan.opop.fbicg, Jagapeni, nu.muf. cafi£ fi. pip. long.albi. & ni.xylobal. carpobal.colocyntbi.rbeuponti. slyraascalamittc,xing. cinna.anadrac.i. &gra.ii.ftaphifagri£,dauci,marathri, petrofeUni,apij,jem.fileris,dafhnococci,finotus,petrolei, fiyracis ru. jan.draco.cardam. thuris maioris, & mino- ris,agarici,maHt.fil.ammon. %edoari£,mifi,ana fcru.i. £ra.ix.faturei£,byffopi,cbam<£dryos,pulegij,origani,bal famitx,ocymi, brancx vrft.diciarni,rut& fem.ariftol. lon g£,& ro.aaron,mabatbematicon,afari faluig,ro]&,bdel. ana grarta.xvq. epithy. poly. opobal.anagra.xiij.alipia- dos,cappa.anagran.xi. anacardi,fabin£,gentian<e^corti- cismandragor<£,anagra.xi. peucedam, abjynthijana dr. vij.ireosgra.iy.& tertiam partem vnius, mel quod fuffi- •cit, datur in modiim auellans capitalibus pajUonibus cu apo^emate elelifphact ,bepaticis cum decoaione abjyn-* tinj, ~vel eupatom ,fplennicis cum aqua capparis,rel ca~ lamentbi; nephriticis cum aqiia deco£iionis granorum folis, vel raacedomci; accipiatur fummo mane, & ieiu- netvfque adhoramnonam patiens.
D
lacaftoreumdi&um eftacaftoreo, valer cephalal-
 ' gicis omnibus prasdidlis, vno modo datur, fcilicet
cum vinodecd&ioniselelifphaci.i.falui?, paralyfim om nium memhrorum, maxime capiris emendat; fi fit pa- raly lis in lingua, hant pilulx ex puluere faluii, & cafto- rei, & diacaftoreo, & dentur.viij. velx v. & diu tenean- tur fub lin£tiaanrequamtranfglutiantur;fi fitparalyfis brachij,vel alterius membri fiat munttio de diacaftoreo refolutoin oleo mufcellino, vel aliocalido, &etiam in- terius recipiaW in praedidta deco£tione. Emphraxis fplenis,&hepatis,contraemphraxim fplenisdeturcum vino decodti.ab(ynrhij,veI eupatorij,nephriticis, & ftra- guriofis,cuaquadecodtionis gtanoru folis, vel petrofeli- ni macedonici.qui maneaccipit, leiunet viq; ad fexta ho ra,melius eft,q» accipiat m mediodie, & poft non come- dat,& in ncxie accipiat.Reci. ftaphifagnx,cal.eft,& fic. virrutem habetattrahendi phlegmaa capite,& purgan- di, vnde caput pu rgare dicirur, herba eft, cum inuenitur per le, femen apponendum eft, per tres annos ieruarur. SeiUt. Scilla herbaeft ,qu2 alionomine cxpe marina dici- tur,quod attrahit,diffoluit,digerit,& diuiditjattrahit.n. humores a i uperioribus, & digeftionem operatur in in- terioribus, & educit: herba venenofaeft lecundum par- tetn fui vltra mare - ,quod interiuseft, mortiferumeft, propter nimiam frigiditatem mortem inducit,quod au- tem exterius propter calorem nimium, quod in medio cft tempetatum eft. Cum ponitur fcilla inmedicina fcindenda eft permedium,&fic conftatex duodecim folhculis,quatuor remoueanturabexteiftn parte,& to- tidemabinteriori,& fic dealijspropornonabiliter; me- diumvero m paftainuolutum in furnoponitur, Cum autem pafta co6ta fuerit, extrahatur, & ira prxparata in medicinaYonatur. Scilla integra fubterra pofitaper annum feruatur, dimidiaperdimidium.
Trd»r* Btanca vrfina caeft, & hu.Ienitiua,& mollitiua,poni •orfi**- tur hic,vt temperet acumen fcilli, & quarunda aliaru. efUhymS. Epithymum caiidum eft, & ficcum in tertio gradu, attrahit,&purgat melancholiam, ideohicponitur,per an.feruatur,hetba eft,quicrefcit fupra thymumadmo dum foliorum, nullas habens radices, fed iiiprathymu ramufculi cohxrent ad modum radicis, conhcitur fic.fi gumm.-e,quxhic recipiuntur prxhumiditatenonpof- funt puluenzari,liquehant ,ab'que liquorecolentur, & cum melle defpumato mifceantur,poftalix fpecies pul- uenzata; addantur, per duos annos feruatur.
•
A D D I T I O.
Simplicia coponentia diacaftoreum funtplura,inter qu:e aliqua funt fatis obfcura, de quibus parum hic dice- tur. Primutn eft daphnococci, iecundum compofito-
172.
A rem funt bacca: lauri. fcilicet femen ipfius. Circa in- ftans inquir lauri folia,&feminavfui medicinxcom- petunt. Secundum eft, petroleutn_j, eft oleurn de na- phtade pettis fadlum; ideft oleum petrolaeum. Ter- tium eft mabathematicum, quod fecundum compofi- torem eft iuccus cauliculi agreftis,qui cauliculus, vt plurimum nafcitur in locis maritimis, & in locis altis, & deiertis, funr fimiles doinefticis,nifi quia_j funt albiores, & afperiores, & amari. Quartum eft a!ipiados, lecundum compofitorem eft rnezereon,& femen lpfius cocognidion «""Vocatur, &non eft laureo- la, vt quidamdixerunt; & alirervocatur herbacatho- lica. Aha fatis nota funt. Summa medi. cit res ixix.
•
Dlacosium dicitura coHo,qttod ibi intrat,valet pro- prie jpleneticis,& hydropicis,& leucophlegmati- cis,& hypofarc£, qu£ fit fine calore ,proprie valetjple- neticis, nephriticis, & Slranguriofts optim.esi.xi;. pars lib.i.
I{ecip.anifi,apu,afari anadrac.ij. &fcrup.ij.fchtenan. melanopi.myrrb<£anadrach.ij.fem.rbeubar.croci,ariflo. rot.&lon.ana drac.i. & fcrup.ij.coslt, drac.i.s.cinnam. cafia fi.anadrac.i.&fcrup.i.mel.quodfufficitjdeturcum decotiionccapparis, vel fcolopendri£ fero,& mane,do- fts eji dracbm.ij.cum vino calido.
Dlacoftum ditfhim eftacofto.Valet,&c.Spleneti- ca pa flio quandoque eft ex choler3, quandoque eft ex melancholia;rarotamen excholera,fed fi pafliofit ex cholera non va!et, fed raro fitex cholera: fi verofiat ex melancholia cum febre,nondetur cumvinodeco- dtionis tamarifci,fi fit cxcalefa&ione hepatis, detur cum aqua tepida additistriafandalis,veltryphera far- racenica_^.
Contra dolorem ftomachiex frigidirate, vel vento- „ fitate detur cum vino decodtionis nucis mufcar. fiat emplaftrum ex puluere mafticis, & foluta cera cum oleo mufcellino , & diacofto, & ftomacho fuperpo- natur,darurex frigidacaufa cum vinodecoitionisipi- carnardi. Nephriticis, & ftranguriofis cum aqua de- coitioms faxifragiar, granorum folis,& corticibus ra- dicis herbarum diureti. hacc confedtio non habet ar- Summa m» tificium , conficitur , vt electatium, per duos annos <*""■■■»<< ifl feruatur.
Dlatragacantbuma tragacantbo nomenaccepit,fa- nat omne vitium pe£ioris,et pulmonis, quodfitex caltditate,& ficcitate; maxime phtbiftcis, hetiicis, pleu nticis, & peripneumonicis valet, & ad omnem tujhm, qu£ fit ex caliditate, vel ftccitate, & ad omnem lingux, & gutturis affieritatem. Cum vero fumitur tandiu in oreteneatur,donec ibi diffoluatur, medietcts esi lib.ij.
'Kecip. tragacan.albi, vnc.tj. gummi arabi.al. vnc.i.
D dracbm.ij.amyli. vnc.s. liquiritiadrachm.tj.fem.melo. citrul. cucurbit£anadrachm.tj. penidiarum vnc.tj.cam- phor£,fcrup.s.fyrupivio. quod fufficit.Conficiturfic,fe- minacumaqua,ponantur fuper xuccharum, tantum ta- mendeaqua,qua pofiit^uccharum cooperiri,&bulliat vfqueaddiffolutionem ^ucchari; pojleacolentur per pa- num ranfiimum, & colatura ad deco&ionem fyrup.co- quatur;pofteatundatur inmortario benemifcendo pul- uerem fpecierum.
Dlatragacanthu dicitur a tragacantho, quod recipit plufquam aliud eledtarium. Valet patientibus in pulmone, & inpedtore,&ad vocemclarificandum. Si huiufmodi paflionesfunt ex frigida caufa non detur;fi ex caliditare, & ficcitate detur,tenendum eftfublin- gua,&paulatim tranfglutiatur, vel diftempererur cum aqua hordei,& potetur, fipatiens habeat frigidu ftoma- chUvVt fepe contingit, ne ftomachus magis infrieidetur Mefue. Y Y 4 poft

ANTIDOT AIRVM
poft cxhibitioncm tragacathidctur vinum aliquantulu E Jymphatum, vel quod melius elt, vinum decodtionis mafticis •, poteft etiam dari in pilulis, ex amvlo, & zuc- charo,p\iluereliquiritije,&tragacanchoconft&is, & vna magna,vcldua:parua: fublinguateneantur. Con- ficitur fic, rragacanthum per (e puluerizatur, quia ante- quam cum alijs fpeciebus poffit puluenzan , omnes alia:in fumum extenuarentur, & puluis ipfius pondere- tur, poilea aha: lpecies puluerizentur , fed femina melo- nis,citruli, cucumeris, & cucurbua; mundentura corti- cibus, ficutdebent ,&ficutprxceptum eft abanriquis. Noftri enim apothecan/ huiufmodi laborem in ftmini- bus mundari recufentcs, femina ita ahquantulozuccha ro fimul terunt, &cum corticibus, & puluere cribella- rum ponufttin medicinis,fed non tantum valet,confi- citur cum fyrupofimplici,qui benefitco6lus-,nonta- men nimium, quianimisde fpeciebusnon pofletappo- ni- Quidam hunc fyrupum clarificant fpuma oui,vt diattagacanthum albiffimumfit,pofteaponitiupuluis tragacanthi,pofteaaliorum, diutiffimein mortariodu- ^ cantut,vt beneincorporentur,&album fiat- Notaqui- dam (ophifticanthoc ele6hrium cum puluereamyli in multaquantitate ponentes ,& alias fpecies fubtrahen- tes •, (ed cognofcitur, quia pofimm m ore farinam fiipit. per ann.feruatur.
Dlaim dicitur ab iri, prodefl. dyff>noicis,artcriacis, tu(ittntibm, Toccm pcrditzm reHaurat, fi fuerir ex frigid.xtj. pars efi lib. iij. \ecip.ireos vnc.i.pnlegij, hyjfopi, liqui.an. dracbm. vi.tragacauthi, amyg. pinea- yum,cinnamomi ,xjngi. pipens,anadrachm.iu. carica- rum, carnium daffylorum, paffularum enucle.ana dr.iij. fem. iiyracis rub. drachm.y. &' fcmy.i.mel quod fuffi- cit,fumatur fero cum vino calido.
A D D I T I O.
Diairis dicituraradiceilla,qua:ireosappellatur,vir- G rutem refptcit fpiritualium l^fam frigiditare, maturat, confumir.ac mundificat humiditates contentas in pe&o re,& pulmone,vnde trafglutiedoexeoconfcrtdyfpnoi- cis,orthopnoicis,afthmaticis,tu(Tientibus,voccm perdi- tam reftaurac, & commiftum cum zuccha.conferr em- pyicis. Gilbertusde Angliaincap. deftriciurathoracis habet vnam aliain defcrip.quieadem ell curn ifta.Aui. in v.can. trailatu.vi. de ventreinferioii,&dedebilitate ftomachnnquir, tnedicamen,quod dicitur diaireos, (ed idemnoneft,& fitiftudelcilarium cum mellefecundu prsfentem defcrip. communitertamen in hoc tempore praeparatur cum zuccharo hoc modo, accipiarur zuccha rum depuratum,& clarificatum, & codrtim ad debitam codturam, & quando infrigidatum fuerit, addatur pul- ueris radicum treos quantlras dehita, & tiat confeCfio in morfellis, quod vocatur diairis de zuccha. Simplicia fa- tis nota funt. Summa medicinarum eft.xv.res.
vlacalamentbum a calamentho dittum eji,valet pr<c '' _ cipue ad omnc vitmm pc&oris ex frig.maxime his qni in fenili funtactate; valet ctiam tufiientibu* cx Jri- gidacaufa ,& quartattarijs; Iivero ex eo vtuntur poji prandeum, & pofl cocaam in fero cum vino.xv. pars.est Ub.tj.
Snmtnt me f(cc.caLintcnthi, pulegii, hyjfopi. melanopip. fefeleos, dicinarit efi p e t ro feliniatia dra.iij.& fcru.ij.leuiftici,drac.i. & fcr.i. apvf fem. fcr.i.ameos, thymi,anethi,cinna.xin. anafcr.tj. mel auod fufficit, datur post prandium, & cccnam.
Dlacalamethum dicitura calamentho,valer tuffi ex rheumate,&exfrigidacaiifa,daturin ferocum vi- no forti,& aliter. Accipc baccas Jauri, &cyminum,con- trita calefiant in tefta, fine liquore ponatur in facculo, et mdccaput facellet, fi fit vitiopedlorislup peCtus pon.it.
Pituitas. Pituitaeftfrigidushumor,& vifcoiusin fpi- xicualibus, quem caliditate lua difloluit, & conlumit
d:
fumprum, confra dolorem ftomachi, fi fit ex phlcgmate valct cum vinofoni,digeftionem procurat cum vino decotSionis macis, porcft dari ante cibum,& poft ad pro curadudigeftionem. Ventofitateininteftinisexptlhtcii vino decoctionis ameos. Meftruis imperat,fi retmeatur exvifcofishumoribus (umptum peros,vel fuppofitum, ficdiacalamenthum rcferuaturcum oleo mufcellino, & fuppofitorium inde fadtum cumbombace muolutum fupponitur,quarrana',&quotidian£eficdatur. Accipe fcrup.i) (cammonei, fcrup.i. euphorbij vnc.i.mafticis, vel macis, & terecum diacalamentho commiftaderur. iij.vel v.horisantcacceflionem,quartanarijs in dieinter polationis,poftea detur vinum decodrionis rorifmarini, marathri,velpigani, prxcedentetamen purgatione in ▼ trilque confice vt alia eledtaria, perduos an.fer.
DIapapauer,quod mirabiliter prodeft hcflicis, phthi Jicis, nimium vigilantibm, tertia pars confeffa eji lib.ij.%ecip. Jucci liquiritite, tragacanthi, gummi arabi- ci, ana drac.x. femi. papaueris albi, penidiorum, ana dr. xx.amyg.dulcium mundata.drac.x.amyli.fem.cytonio- rutn, portulac£,ana drac. v.fem.melonis,& cucurbit <e , & cucumeris, lafluca ,malu.t£, ana drach.viij. fac pul- uerem, confice cum fyrupoviolarum,vel fapa.
A D D I T I O.
Diapapaucr autem dicitur apapauerealbo, quod reci pit. Gilbertus Anglicus cap. de caufis tuflis haber vnam aliam defcrip.qua: eade eft cum ifta Mef.diftin<5lione de loch inqt. Loch de papauere,& eft diapapauer,fcd apud modernos aromatarios, aliud eft diapapauer,& fdiud loch de papauere; na hodiei nis teporibus htloch de pa- pauere fecundu in tennone Mefue, & diapapauer de me- tcNicolaj. Simpliciafatisno.sut.Siima medi.eft resxv.
Dlacodion dicitur a codio, quod papauer ni{mm in- terpretatur ,quod ibiintrat proprie, datur omni [olutioni ventris, maxime dyjentericis cum decoffione aqu<e plunialis, in qua fit jpodium cottum, vel cum aqua rofata, & Licntencis cumcareno.xij. parslib.vj.
P x ecip. capita papau. nig. non nimis viridium, nec ni- misftccorum nu.xij. rof.drach.u.s. croci, acaci&,liqui.an. drach.i.boli.vnc.s .cinnam. fymphyti ,hypocyfiidos,ba- lausi.anadrach.i.myrtill.vnc.i.coralli rubei, & albi,fu- macb. fanguinis draconis,lacc£,roris fyriaci,ana fcru.ij. fem.portul.drac.s.Conficitur fic. capitapapauerum po- nantur in tantundem aqu£ plu. quodbenecooperiantur, & per tres diesibi dimittantur,&inipfaaquavfque ad tertiam partem butliat,& pojiea colentur,& in cola- tura ponatur, Ub.i.s. mellis myrtini, & in talimeUeJu- pradi&a admifceantur. Confefiio meUismyrtini,talis Summ* m, eji,in dtiabus lib.meUisdefpumati ponaturvnalib. luc- ^anari ff. cimyrtillorum ,& coquatur ad fucci confumptionem , & posicacoletur, dojis eius dracb.iiij.velvi.
m
Dlacodion a codion, quod eft papauer. quod recipit in mulra quantitate, & eft duplex,Diacodion fa- ciens ad fluxum ventris, & diacodion Gal.de quo hic a- girur, valec ad rheuma defcendens ad pulmonem per tra cheam, & tuflfim commouens.
Rheumaquinq-, modisfit, velenim fit,excalidirate d;ftoluenre,aut ex frigiditateexprimcnre,aut ex humidi- re lubricanre, aur cx humorum abundantia,autex debi- litatevirtutisretentiux. Siergorheuma fitexcaliditate detur cum aquacalida,fiexfngidacau(a nullo modo de- tur, fi ex hutniditate lubrificante detur cum vino deco- dtionis mafticis,fi ex humorum fuperabundantia no de- tur,nifi fadta prius purgatione, fi ex debilitate virtutis re tentiux detur cumaqua deco&ionisrofarum,velaqua rofacea. Valetphreniticisdatumcumaqria frigidafita- men cofedhim fueritcum fyrupo, & no cum riielle, fiat etiam emplaftrum exdiacodion , & mcdicoopio cuni laCte mulieris refoluto, vel cuaqua rofacea, &fionti,&
tempo-
*

N I C i
rcmporibus fuperponatur. Valct fcbricitantibus non co ftipansdatum cum fiigidis: fiaurcm fluxum ventrispa tianturcum aquapluuiali ,velro(ata. Requiem artheti- cispra:ftat, requiesaliaeftlabono(a,aliaquieta.Cum.n. fluxus ventrisfit immature,&aliquacaufa conlhingi- tur, requies lequitur laboriola ; quando vero fluxus ht vi fymptomatis,&aliqua cau(aconftringitur,htrequies ar Wdftaer. thetica.i. finelabore.m. capuapapauens. Papaueraliud cit album,ahud nigrum.Nigcum fr.eft, & fic.album ve- ro magis hu.cum mueniturreceptio papaueris fimplex, runc (emcn ponitur m medicinis,folia m emplaftris, & vnguecis. Semina papaueris nigri,p duos annos feruanf.
. Acacia frigida eft, & ficca, conltringit, & confortar, per annum leruacur.Eligendaell fubnigra,quxcum fra- gitur intenus lucida eft, qui aliquantulum cohxrer,me- lior cfi •, fi eft enirn nigra, vel pallida, vetus elt. Confici- tur fic. (emen papauens a capinbus excutiatur, & cum fpeciebus teratur. Capita vero.nec nimis viridia, nec ni- mis ficca, vr dicir auftor, aliquan tul um contundantur, & acacia fi.niliter, & ponantur hxc duo in aquapluina li, per triduum dimittantur, deindecoque, & cola, & m colatura addito zuccharo fiat fy rupus, cum quoconficia tur. Si veroconfiaatur cum melle ,coletur, & illaaqua coquaturad fpi(Iitudine,pofteapuluis fpecieiuaddatur.
Dlafena dicitur, quod. plus de fena ponitur ibi quarn deaiia fpecie, valet propne meLincholicis,mania- cis, cardiacis,& 1 triftibm,totaconfeffio venit lib.i. Re- cip.few, vnc.itj. aueilanarum affatarum numero.l.feri- cicombujii, arach.tj. lapidis armenici, dracb.i.Lapi. la- •Zuli, dracb.iy.xuc.vnc.vi. cinnamo.vne.i.garyo. galan- g£. piperis ,jpic<£ ,ocymi,%ingi.foli.gar.cardamo.croci, %edoari£ ,fioris rorijmarint, macropiperis,ana dracb.ij. mellis, quod fufficit,deturcum aqua, in qua tnfnja ejlfe- napernoftem fub diuo. Conficitur fic.cum pnluere auel- lan.-e bene pulueri^ata, c'? defpumato melle ad ignem SwHMnmt decoquatur, demde puluis jpecierum admiJieatur,quod rntx" Va ^ et iHMtanartjs,&magis Jpleneticis. 1
Dlafena elecbarium dictum a fena, quod recipirplus quam dc alijs,cumautem pluraelectaria di<ftafint dialena, lltud inter cartera vfuale eft, valet melancholi- cis, uittibus, & his qui funtfine memoria, datur mane ftomacho iciuno,eodem mododetur cum omnibus pic dictis. ienafoliutn eftcuiufdamarboris,&fruticisvl~ tra marein Gricia, & lndia: calid.x, &ficci, comple- xionis, virtutem habet purgandi melancholiam,& fan- gifinem aduftum, per quinque annos feruatur; !ed non fophifticatur,quiain multacopia reperitur, fena bulliat iti fucco boraginis,&inde fiatfyrupus,j-nultumvalet epilepticis.
viuBd»*. Auellanarum affatarum ,calidx funt, & ficca:, qtiida dicunt, quod ad membra confortanda*hicauellanx po- nuntur,(ed falfum eft,quiaindigeftibiles funt ,& fa- ciuut hoc eLctariummorariininteftinis,aquofumus refoluitur petens ccrebrum,illiid confortat, & depu-^ rat- Auefianas lta a(Tantur,nuclei in vafe ferreo mouean- tur continue, neexurantur, polleafricentur fortiter tn- rer manus, vt pellicula: non remaneant; fimiliter teran- tur, &cum melle benedefpumatoconficiantundeinae puluis fpecierum addatur, per duos annos feruatur.
ALia diafena defcnptio. Hecip. fena, vnc.iij.cinna- momi, garyoph. folij, cardam. galangd, macis, ii- gniatoes, piperislongi ,xingib. %edoari£, Jpicx, nucis TnuJ.anadrac.iij. boraginem, & calamentbumad.de , & c£tera, qn<£ melancboliam purgant, auellanarum affata- rum.l. Jet& combufta: ,dracbm.ij. lapidisarmeni,vnc.i. Upidislaruli, dracbm.uj.^ucck.vnc.v .mellis defpurna- ti, quodfufficit.
A D D I T I O.
Diafena dkitur a fena, lbi ponitur plus qua de alijs
L A I. 175
, fpeciebus. Gilbertus Anglicus Ca. de vitijs fplcnisha- bet hanccandem defcrhoc antulotuin eft multuin viu, (ed dubium elt fecundum quam defcri.debeat fieri, quu aliqtii (ecundum primam componi faciunt,alij verofc- cundum alteram; tamen fi bene confideies parum inter fe differunt, & ideo parum refert lecundum quam prx'- parandebeat,quiaamba: delcrip. etiamadeandemin- tentionem (unt ordinata'. Summa medicinarumelt res. xv!. cum additionibus.
Dlacytonites dicitur d cytonifs,vndeJit valetad de- bi!itatemJiomacbi,Ji fueritex frigiditate, appeti- tum confortat, Ji non dejicit ex abundantiabumorurn, vomitum abfliuet, ventofitatem pr&dittorum emen- dat, & bonum colorem fhcit, & debilitatem fiomac/u reparat, lientericis prodefl; valet etiam bis, qui nimiu Jolutionem habent, facit maxirne delicatis hominibus, & nobilibus: iliofs confert,bonum odorem, & colorem g prxstat. T^ota, quod fi Ttomacbm laborat exdcbilitate virtutis digefiiuA, debet dari poft cibutn; fi vero ex de- bilitate retentutx, ante cibum.
l\ecip. cytoniorum inaquaelixatorum acortice exte- riori, & a nucleis interioribus mundatorum,lib.itj.mel* lis defpumati, lib.iiij. v. fupradicta cytonia bene,vt di- ximu-s, mundata,& fortiter trita in mortario, in calda rio cum pr.tdiffo mellc fuper ignem ponantur; & cum Jpatbula femper agitando bulliant, donec infpijfari inci- piant. Cum vis fcire,quando coffum fuerit, ponaturali- quantulum fuper marmor mjujum aqua rof. fi non inui- fcatur, vt colligere valeas, cotium efi: & tunc ab igne deponathr,&■ puluis hanim fpecierum cum fpatbula femperagitando fuper afpergatur. ~Recip.cinnam.vnc .u %.%ing.vnc.i. galangx, pipe.anavnc.$. garyopb.nu.rau. ana drach.iij. fpica,lignialoes,macis,cardamo.liqui.ana drach.vj.^edoarixjdrach.i.deinde fuper marmor infufum aqua roj.cum aliquantulo mufci distemperatum fupra marmor fpargatur y & cum injrigidatum fueritcum cul- C tello Jruftatim incidatur. Bt fi laxatiuum fhcerevolue- ris in vnaquaq; libra apponatur,vnc.s.fcammoneA trite, tamen cum fuerit calidum, antequam fupra marmor po- natur , fcammonex bene commifceatur, & laxatiuum deturcum vino cahdo in fero, fimplex autemdetur ma- ne poft prandium,& poft ccenam.
Dlacytonites enim vtileeftafthmaticis,derur hiscS vino decodtionis liquiriti^,eodem modo tufiienti- bus. Phthificis valet,fi phthifis fit ex rhcumate,quiac6-' ltringir,& confumit putredinem, virtutem habet coitri-4 dfciuam, & confumpriuam ex (peciebus, ca:terum derur hic cum aqua hordei. Vomitum conftringir,fi fit defri- gidacaufa, digeftionem procurat, poft prandium datum ventofiratem delet cum decodtione f^niculi. Colorem bonum facit,quia virtutem debilem conforrar, quia fpi- ritus reparat,hoc eledtarium confidturdiuerfis modis. Antiqui fic faciebant, cotoneis contufis extrahebant fuc ciim, curn (ucco mel ponebantin duplo;codeco6to ad' fpillitudincm addebant fpecies, & conficiebant. Moder- ni fic faciuntjcoronea integra aqua prius bullienre deco- quunt optime,poftea mundata a cortice,&a femini- bus,& a duroillo,in quo femina latitant, & quicquid du rum cft intcrius,& exterius,poftea expnmunr,& (iibfta- tiam tranfire faciunt percribrum defetis, velper co- rium vrfi minutim perforatum , & cum duabus iib. (ubftantia:commifcenttres,velquatuor lib. mellis,& decoquunt v(que ad perfeitam decodtionem ,& in v.
lib. drachm.iij. veliij.(crup.fpecierum addunt,6<; f
faciunt cledrarium,& vfui referuant; deinde mufcus refolutus cum vino puriflimo in parua qtiantirate vi- ni incorpovatur ei, & fic referuatur. Alij decoquunt ad multamfpiffitudmem.Deindeproijciuntele&ariun» fuper rabulam planificatam, & mundatam ,&exten* dunt illud, vt ftomachion; deinde mufcus diltempera- tus cum aqua rofara,vel vino fuperafpergitur, per frufta fcinduur,& releruatur. •>
Diahyflbpum

A N T I D O
Dlahyffopim.T^cip.hyffopi^ireos^thymijmelanopi- peris,anadrac, .nx gliconvj,tbymbr<e,pigani, cy- mini,anadrac. xx.carnis daElylomm, caricamm, paj]u- larum enuclea.maratbri, ana drac.x. %ingib.anifi,carui, leuiflici,ana dracb.v.mel, quod fufficit, fumaturmane, & fero cum tepida.
a
A D D I T I O.
Iftud cledtarium non cft miiltum in vfu. Gilbertus anglicus in capitulo de caufis tuffis habet vna aliam de- fcnpt.quseademeft. Hyflbpus eft herba fatisnota, & hxceftliyffopus ficca. Gliconium/ecundum compofi- torem eft pulegium. Gilbertus etiam in fua defcriptio. pofuit GJiconium,quodfecundum quofdam clt mcntha Hrtim. Alij dicunt, quod eft calamenthum, fedprima opinio eft melior, rhymbra id eft fatureia, piganum, id cft tutaagreihs. Summamedici.eftres.xvij.
Dfatrionpipereon ,optimum rbeumaticis ,arteria- cis, asihmaticis, tufiientibus, fkcit ad caufts pe- tioris, & pulmonis; pblegma ftomacbi digerit, digeftio riem procurat, fi-igiditates ,& doloresinea faffos am- putat, bepaticis, & Jpleneticis,bypocbondria tnmenti- bus, renibus, & yeficxcaufis vtihjiimum cjl,?nenslrms imperat,quartanarios, & quotidianarios typos, emen- dat.l{ecip. nardi ,amomi,melanopiperis,maratbri,ana dracb.itii-Z.ingi. byffopi, petrofelini, leuco.anadracb.itj. croci, caf. trocbi. bedycbroi, epitbymi, enula, betonic<z, pigant,ftnonis,ameos ,fefHeos,leutsiici, ana dracb.i.mel lis, quod fufficit, detu r in modum aueUan&.
A D D I T I O.
Diatrionpipereon dicituratribus generibus piperit. Iftud ele£banum defcribitur a Nicolao in proprio antid. quod raroiri vfu habetur, & valetad a'gritudmes pe6to- ris, & pulmonis frigidas, procurat etiam digeftione im-
Eeditam a frigid irate;noatmentis etiam altorum mem- rorum fubuenit a crafiis humonbus, & fi igidis caufa- tis; diminuit typos quartanarios, & quotidianarios,raro tamen in vlu habet J , fed illud quod a Mefue defctibitur, prseparatur. EUgendumeft expiperenigroillud,quod cft notum, in quo non eft res fimilis grano t 'ui furis, & plenum. Sedexpipere albomeliusettillud,quodnon eftrugoium,& contra6tum, fed illud quod eit magnuin grauis ponderis; Sc illud confortat ftomachum plus qua alia: dui fpecies. Summa medici. eit res.xxj.
Dlamanna vtilis ad molltJicandu?n fanguinem, ad cboleram reprimendam, & etiam melancboLiam, Talet etiam adbepar calefattum ,& corpus fuavirtute purgat,rccipiaturdeeo, vnc.s.inauroracum calida; & multa alia corporis incammoda valet. fecip. ma?tntH, %uc. viol. caft£ fi.ana vnc.iitj. ta?nanndi ,x}ic. rof.ana vnc.i.btecomnia refoluantur aqua decocltoms capil. uc. fcolopendru, bepaticcc , ana vnc.tij. Jeminum frigido- rum mundatornm,viola.anavnc.i.prunoru numero.xx. colatura addantur ^uc.tib. iii. & coquatur adfpiflitu- dinem, ficut fit intrypbera faracenica, & tuncaddan- turislm fpecies. 'Rectp. femmum frigidorum mundato- rum,vio.nenupba. fcariol<£,lattu. portu.ana vnc.i.rbeu- bar. foliorum fenx,anift, anavnc.i. & dracbm.t. fuma- tur, vt dittum eft fuperius. ,
A D D I T I O.
Iftud eledtarium diamannain aliquibusparuisanti- dotarijs Nicolai reperitur fcriptum, in aliquibus non,& ideo non habetur iri vfu; fed illud Mefue, quod defcri- bitur in proprio antidotario habeturin vfu, fiquis ta- men.eo volueritmagiftraliter vtipoterit,quia valetad ea,quat dicuntur in tex. perfemina fngida intclhgun-
T A R I V M
tur hicquatuorfeminafrigidamaiora. Summamcdr^ ci.eft res.xx.
ESdra dicitur, quia Efdra propbeta in Babylonia tn exilio pofitus eam primo inuenit,daturmelancholi- cis,timidis,& quibus inest malus appetitus,prodeft,va lct etiam comedentibus carbones, & topbos, & teftas otarum, & ad nimiam cerebrifrigiditatem,valet addo- lorem, & putredinem aurium ex rheumaticacaufa,& fi hoc modo fterit aptata,fiic licinium de panno,vel bo- bace, & in capite licinij pone parum olei mufceUini, & Juperponatur efdra, & inaure patientis immittatur, ad diffialem partum mulieris Jatis valet, fi cum fucco ar- tbemift£ fuent dislemperata,vcLftbtn.t, vtroque latere ab vmhtlico inferius iwn6ia : prodeit ad tufiirnuete- rem,ueL humidam dijiemperata cum jucco pttfannc, ucl amyli,valet ad fciffuras Labiorum, fi ex ea fuerit inun- tta, valet contra venenojos morfus animalium, ferpen- tum,ranarum,&aliorurn reptilium,& contramor- Jiirn cantsrabidi; prodcft toxicatis bominibus, fi trium annorum ,vel quatuor fuerit data, cumfuc. mentm di- siemverata fupra vubtus inuncium fatis confert.xl. pars confeffaeft Lib.itj.Pyecip. aliptte v1ujc.myr.711c. fo- liorum rut£,apv<. fe.cbamtcd. fxnu.anadra.i.Jcrup.i. & gr.i.eboris hmaturtc, pigani ,elelifphaci. galenm,balau- Jlite ana drac.i.&gra.v\J.s.&parum plus, cinna. garyo. xyloaloes fpicat, zedoari£,laccte,rof.cappa.pul'egii,ahro- tani,melanopi. petrofel.ofiium datty.anafcrup.ij.s. cr* gra.v.galang&,-zjng.cro.bortenfis,anacardi,lithod&.mo- nis,mand.acori, p£onie,thymi, hyJ]opi,roris fyriaci,ba- filici, dauci, fieni.fe.althetc, oLiuarum oflium,uiniuete. optimi.drac.s.fcrup.s.&gra.i.baLfami, croci orientalis» folij,coHi ,galliiC calarni aromatict, caftat fi.myrob.nardi celtic£,xylobal.traga.coral.ai. & rub.co/ifice rub.cafto. opopana. bdel. chalba. afpalthi, terebint. mafli.theriac£ adriani, fplenis pultri,uentris merguli,rheupon.ariftolo. , lon.aJari,he-mo.meu, ireos,pyrethri, peuccdani/gentia ' n<£,epitbymi,uio.artbemifi£,cbiffiolee,folij,citri,laureo- li£,ment£, malabatri, quinquefolij, carpo.anifi,amomi, cymini,m iconis, fe.o^ymi, palatocyni,fe. ru ttc ho rtenfts, bac.Lau. Jan. dra. Laptdtsmagnetts, Lapidisgagatis, ofiis de corde cerui,mufcelati, petrohnt,ana fcrup.i.&tertiam partem alterius, campho. amb.margetritarum perforata- rum,&non perforatarum, bla£ice bix,a?iti£,lambuci-, ftyracis,cala. fera. fulpburisuiui,antimo.bypocyffidos, macts, Ltctj, fchettanthi, acacitc, herbjt fyriacajfloris 0- leadri,pbu,marrubij ,fulphuratmt, abfynthij alexartdrini, eupborbii, car.fe.anetbi,amcos,gtt, leuisiict, (e.citri,lht copi.macropi. nigelU, uftfur, corticis ner<c,mabathema- ticon, aqu£ui{ts,ana fcrup.s. gra.ij. lithargyri , amyli, opij,iunci, racuciscalamentbi,kyofaa.anagra .vii .mel!is, quod Iufficit, datur in fero tnmodum auellanx curn ui- nocalido. r«.*s.
Sdra opiata eft dicta ab inuentore fcilicet FJdra Pro v pheta,valet contra omnes capitis moleftias factas ex frigidirate, vel ex frigido humore.ibfqtie febre,& apofte- mate,velad eas,quxdicenturin fequentibus. Nora, quod hic opiata habet quafdam communes Iaudes,quo niam valet contra qualciam a-gritudines,contra quas valet aurea, & eodem modo exhibeda eft, vnde de fnpra dicti; in aurea pra:termitto, valet melancliolicis melan- cho!ianaturali,exiltente in capite,prarcipuedata cum vi nodecottionisgentiana:, vripfedicit, fed quoniamgen- tiana valetplurimum contra caufaspedtoris, vtilius da- tur cum vino decodtionisalicuius confortantis,vt nucis muf.vcl garvophylli, vel mufci, ha:c enim depurant ce- rebrum ,& confortant. Ad vuulam relaxatam ex rheu- mate data in pilulis fic, puluiscinnamomi,anther;r, commifceantur cum erdra,& fiant piltila;,& tenean- tur fub lingua,cum tali etiam confedtiane longioredi- gito,vel aliquo alio in ^ftino fubleuetur vuula:exiccat.n. & confumit hu. Synanchicis inprin.fante confiima-
tionem

N I C
tioncapoftcraatis faclo inde gargarifmocu-(apa, ti aceto piodefti hicenim gacgariiinus repellicmacerja, nec permittic apollemataconfirmari. Item etiam valet ad inrenlaaijvel reimflam. Cotrarhagadias, & lcilliiras labiorum faitas ex melaciiolica ficcitare, fi faant ex cho- lera vlcerantenon vaiet eliiraidebct autem fuperrhaga- dias mungi hxc opiataadditopuluere radicis porrulacx aduilx, mirabiliter confertpuluislftccopfricatus-cum eldra, vel cumfolo melie contra huiufmodi fciffurasla- biorum, manuum,& pcdum,exvilcofophlegmatefa- dtas.lctericis iine ebre,& iine magnahepatiscajefadio ne,& prarcrpu? quando icteritia na!ci tu r ex aliquo cra i- fo,& vi fcofo humore oppilante, exhibetur in iliis com- peteter cum aquadiure.ariil.vener.hepatica, adiathos; cecrach ecemm aqua dep.ppi(ati>ia eif.Splenencis ex me- lancholia,quia fi iicex ciiolera non conferceiclra, debet autem eisdari cum aqua, vel vinodecodtionis capparis prsecedence pnrgacio.ue, & inundtionibus fplenem mol- lincacibtis, archrericiS ,podagricis,fi fiant ex frigidis hu- moribus rheumatizantib- valetefdta euti dormitum cu calido vino; conitringif enim membca relaxata,&con- ftnngendorheuma cohibet. Addolorem poilpartum, qtu tK ex iolucione continuitatis retinaculorum ex nia- gnicudine ;'o;cus elongantis pudenda prarcer modum, & elargantisj tunc valct eidra cum vino; conih ingir enim membra rcLica,6: confolidat loiuca. Suppoiica ecianr cu puluereolibani ukm facit.
Ad durepanentem valet propterbalfimum,quod re- cipir, & expeliic fcrcum. Ifiis aucem daturcum vino de- coCiionis ruca ,arthemificEj fupponatureaam diltepera- tacum fucco earundemherbarum. Ad morlus venena- torum,quiamulta recipit,qux venenumexpellunt,vcdi dtamum,an fto.fOtun.genciana, deturcu vino decodtio- nis menta,& morfurx fuperponatur; ad hoc ramen the- riaca melius valet. Contra lepramalbam.i.quxhtde phlegmare,quam quidam dicunt alopeciam,Conftanti- nus tamen dicit,quod alopecia fit de ianguine; detur au- cemcuin vino. Nota,quodnon tantum efiicaciuseftin hoc mithridatum. Fluxui prodeft a capite, data,vt dixi- mus,vel fluxui ventris, & pracipue lientcriar datacii vi- nodecottionismallicis: pra - cedattamemedicinaphleg- m agv >g r, v c j )o 1 y pod i u m, co locy n t h 1 s, & finnlia.Farnu- gtx.lecfiduiri quofdam calidum elt,& ficcum,mihi au- tem videcur,qu6dfic calidum, & humidum, vircute ha- bet remouendi, & relaxandi, & maturandi,ponirur hic vt relaxando medicinas eafdem confumptioni habiiio- res rcddar, & humiditate fua violentiam aliarum repri- mat,&obtundat. Foenugrxcum herba eft,cuius iemen fimili nominedicitur,cum fimpliciter reperitur in me- didnis femen apponendti eft,per tres annos feruatur.
•Salaujlia. Balaullia frigidaeft, &fic. virtutem habetconftrin- gendiHuxum,&riicuma,&obhocponiturhic balau- ftia, Hos eft mali gtanati caducus; debet aucemcolhgi quandoadhucvicinatur origini, vindem habenscolo- rem ,ad vmbram, vel ad Solem deficcatur ,per bien- niunrferuatur.
Abrocanum ca.eft,& fic & virtute haberattrahedi,& cofumendi fuperdua,herba eft,q in produdtioiic florum colligi debet; dores,& folia abisdtis ftipiribus m medici- nis poninmSiperannum vel per lj.leruatur, fedh quoli- bct anno renouetur,melius eft.
Luhodajmonis, ca. eft, & fic. complexionis,vircutem habcr confumendi,& abftergendifupertlua, lichodx- mon,lapisdtcmonis dicicur,ve! ideo quiaeftnigrico- loris, vel ideo quiainlacu,vbi Sodoma,& Gomorra periertinc,jnuenicur, ficut afpalthum fccundum quof- dam : fcd eft falfum, non mulcttm indigetelectione, diu feruarur.
Oliux fructus,oliua ca.eft, & hu.virtutem haber rela xandi,& refoluedi,recentes ponenda* iunt in medicin is , velfaicem fine falecondita?,qmdain ponun tamen oifa, qtiidam totam oliua: fubftantiam,quod melius efi.
Semcn altha^ incerca. & fr.tcipperatii, virtuccm ha- bet humectaudi, vt humidicatc lua violenuavn alia-
wAlrotantZ.
Liihodem»,
ft.inA J TH-
titts.
Semen & l- tlie*.
O L A I- 174
A rum Ipecierum contemperet, iemen maioris dicicux malua;; eft eninv malua maior,&ar ^or.,maior malua brfmaluadicitur,& vilcus idem dicicur ,cum in vnguen- tis, & empiaftrisalthaea inuenitur, folia , vel radices de- bentappoin, in antidot.tamen femen eftponendum,per annumleruatur. .
Celtica ca.eft,& fie.virtutem habetdiuretica, propter vicium renum ppnitur hic,& velica - , & matricis ,dicunt _ v quidam,quod fpicacclcica elt faliunca, quod falfum, eft . enim fpicaduplex,fpicacelcica,& fpicanardi. Spica cel- tica debet ehgi albida;in occidentaii plaga inuenitur,pro eaponuntapoth.ecaiij faliuncam.
Gallia caiida eft, & ficca. virtutem habet confortan- OJU a . di, & confumendi."
Conhta ru.i. ftyrax, calida eft, & fic. virturem habet .
confortandi,& con(unien<ii,& conglutinandi; confortat enim aromaticitate lua reparandofpiritus ,qualitatibus fuis confumit fuperfiua,& glunnofitate fua fiuxum rheu £ maticumcohibendum coltringit. Styrax ru.guinmi eft arborisin Indianafcetis,in verenamque arboreillain- ciia fecundum ramufculos a rufticis gummofitas quxda emanat,qtj£c circa iiiperficiem arborrs condenfata fit lty rax rubea,& dicunrquidam,quod puriflseftinilla gum mofitare. ifyrax talis dicitur; quarebonagutta, & impu rius ityrax rubea. Nos.dicimus, quodgummi funtdiuer farum arborum, fortallis de rubea, quiaad colorem ru- beum accedit, llla debet eligi , qui rufa cft, & manibus maiaxata,vtcera, perxxxannos feruatur.
Splen pultri non determinatur ab audtoribus cuius ?«"• complexionis fit fplen pultri; ratio tamen, & effedlus eius inanifeita,qu6d fit cali. & fic.tum quiade maffa sa- guinea fit,tum quia fuperflua confumit, ponitur hic pro pter pailiones capitis, & cpilepfiani,& paralyfim, & ty- pos febrium.Splcn pultri non eft fpien, vt quida dicunt, led eft qtiidam fuperfluitas circacerebrum pulli equini, quod in tempore lua; natiuitatis per motum permutado nispet nares emittitur, & nifi ftacim ab aliouo recipiatf, C macerpulli eamabforbet, Soli exponitur,OTiccatur,per biennium leruatur, fed quaco magts exiccatur , tanto eft melior, puluiseius fpecialiter valet pueris tuffientibus, & afthmaticis datum cum lacte.
Ventns merguli,de rationehuius eft,g,fitfrigidx, VJIllljk &ficcx complexionis,Iicetnoninueniacurabaudtori- s «(>. bus detcrminatum, qtiiaauis nata eft in aquis degere, & aquas habitare,dicitur tamen quia membrum lllud ner- uofiim^p, ldeo ponitur hic, vt irigiditate (ua aliaru ipe- cierumacumen temperet,& ficcitatemembraconilrin gendo relaxatarheumaricum humorem cohibeat. Ven- ter mergtilijftomachus merguii dicitur, & m noftiahn- gua peter, & ingallica cailier appellatur, & tota llla fub- ftantia, exiccata vfui medicina: conlcruatur, quanroau- tem de maiori,qux potefthaberi, tanco meliorcft. In eledtione tanien ventris tnerguli, & fplenis, facilequis poteft decipi, quoniam quolibetfimile pro eopoteit ven di.per annum feruatur.
Archemifiaca.eft, vircute habetconfumendi,excenua di,& diurecica eit,proptercaufani ponitur hic renum,et veficcCjflores, & folia abiedis ftipitibus medicinx coni- petunt,in temporeprodudiionisflotunicolligitur, &iic catur,perannum feruatur.
Chimoleafn.& fic.complexionis,virturem habetco- ChimoU*. ftringendt. Chimolea,tefta argentea,terrafaracenica, terra figillaca, & cerrafiguliidemeft ;eft enitn qua>dam manenes terra',qiia; vltra mare reperitur: aroma|jcaeft aliquantultim,&alba ficut trochifci. Saraceniineafi- gillum lmprimunc, vnde figtllata eligenda eft aroniari- ca,& quantoalbiorinuenitur, &cui figillum imprefsci eft ,apothecanj quandoqueaccipmncaiiam tcrram, fci- licet cretam albam, & pro ea pontinr, & diu abfquej corruptione feruatur. Experimentumconrracapillorii afperitatem poftablutionem capitis refoluaturchimo- lea 111 aqua tepida,&inde caputlauetur,& capilli per fe exiccentur, capillos facu odoriferos, lenes, & afpen- 1 tatem remouet.
Menta

ANTIDOT AIRVM
Ijttpi» ma« gnctu*
uu
3lufitUon
3/mtf. Mtntaca.cft ,& fic.virtutfem hahet confortandi,& con- fumendi. Mentidase fiint manencs, cft.n. mentacon- munius, & menta Romana, fiue faracenica, qu .T apud Montem pefliilanum coftumdicitur,cum limplexin- uenitur.Recip.mentx,communisdebetponi,feilicetfo- lia abie£tis ftipitibus,in vmbrofo loco, vel ad Solem de- ficcatur, per dimidium annuni feruatur.
Malobathru ca.eft,& fic.virtutem habet confortandi exaromancirate fua,& confumendi, & diflbluendi,ma- lobathrum folium album, vel folium Paradifi dicitur, quia in Paradifo nafcitur,non recordor me vidifte, malo bathrum vltra mare inuenitut ; ponuntur autem proeo folia garyophyllorum, fubtiliora, & tenuiora, de cjuoru eledione diftum eft /atis.
Lapis magnetis frigi.& fic.complexionis, virtute ha- bet fupcrflua detergendi afperitate fua,& ferrum attrahe di,lapiseft,quim Occidente, & Oriente reperitur,elige das eft, qui fecundum quantitatem fui proportionaliter ferrum magnum,vel paruumfacileattrahif,qui vero hoc non facit,abijciendus eft,diu poteft feruari.
Lapis gagates frigi. & fic.complexioniseft, virturem habet deponendi (uperHua grauitatefui,&afpentare, lapis rotundus eft, & fatis ponderofus eft, non fophifti- catur, diu poteft feruari.
MufceUeon cal.eft,& fic. virtutem habet calefacicndi, & diffoluendi, & conforrandi, oleum eft, quod cie mu- fco,& alijs fpeciebus aromaticis ficfit. In vafevitreo ponitur oleum commune cum prxdidas fpeciebus, & in caldario aqua: pleno bene per vnum diem permittar, bullire debet cum radiceeius herbx, quxpes.columbi- nus dicitur: illa herba tantum vlrra mare inuenitur, (o- phifticatur autem a quibufdam, qui de fola cafia lignea, & cinnamomohoc faciuntoleum. tamtnem. Sambucus cali. eft, & fic.fambucus arbor eft,qux de menfe in menfern flores producit, vltra, & dtra mare in uenitur,de florib.eius fit oleum fambucinum fic: flores in oleo communi inampullavirrea pontintur. Soli ex- ponitur perUxx.dies,&eoampliusi]ludcoletur j& fit oleum fambucinum,&cuminuenitur oleum fambu- cinum,ipfum oleum deberimponi,nonfrondes,quas quidam ponunt.
Caballi marini ca. & fic .funt fecundum quofdam, fe- cundumalios frigtda:,& ficcx virtutis, virtutem habent deficcandi, & confumendi fuperflua, quidam pifciculi funr ,qui in mari inueniuntur diifti caballi, eo,quodcapi- tahabent fimilia caballicapiti,&pedes fimilimodo, quidaineosexiccantad Solein faleconditos ,velfine fa- le; quidam non, per biennium feruantur.
Hypociftidos fr. & fic. complexionis eft,virtutem ha betconftnngendi rnembrafolura,(uccuseilcuiulda un gi eode notnine vocari, qui apud pedem rolarcaninx na- fcitur,&eft rubeus - , fit autem (ic.fungi in magnaquanti tatetcrantur,&fuccusexprimatur,& Solideficcetur,eli genduseftnon multu folidus,necmultu mollis,quicu irangitur aliquatulu lucidus eft, per biennium (eruatur, meliustamen eft,fiquo'ibetannorenouetur. litium. Litium calid.eft,& fic.virtutem habet abftergendi,et niundificandi l tiperflua, linum ,ocultislucidiisdicitur, eti,quodocu!os lucidos ,&claros reddit in collyrijs ap- pofitum,quidamaflerunr,quod confedrioeft ,alij,quod fuccus herbx •, fitautem litium fic caprifolij pinulas col- leftasin menfe Septembris tere,&perliiueolum cola, & fuccum eius in concha ad folem exicca, & illud erit li tiumjJigendumeftaliquantulum folidum,& vnius co- loris cum frangitur ,per vij.annos feruatur.
Flosoleandncali. & fic. complexionis, virtutemha- bet calefauendi vehemenrcr, & confumendi. Oleander arbor eftfimilis Iauro circamarina nafcens,eftautem arbor pernitiofa, & mortifera: fi enim m eius ramis car- nesaffentur vel verubus infigantur, comeftx, inortem inferunt. Ernota, quodfloreseiusnunquam per (ede- bent dari.
8*/fhnr, Sulphurata ca.eft,&fic.virtutcmhabetdifibluei>difu pctfiuaj etiam extenuandi in modum fu lphuris,vel exu-
GdbdUi r»A tini.
RyppicjJli. itt.
flot »lta
E rcndi in modum fulphuris; vnde fulphurata, vel fulphtl pharitia dicitur,herba eft,cuius femen competit vfui me dicinx, vndecumfimplex fulphuratainuenitur,(emen ipfiusaponimus,pertres,velquatuorann.feruatur.
Cardamomica.&fic.femeneftnafturtij,virrutem ha cardsmt* bet difloluendi fiiperflua,& confumendi,&attrahcndi. Nalturtium herba eft,& eft nafturtium hortulanum,& eft aquaticum, & alio nomine lenatio dicitur herba co- petit vfui medicinx, & femen,cumergoinuenitur.Rec. nafturtij, femen apponendum eft.
Nafturtium hortulanum eligendumeft,quodhabet acutiorem faporem,per tres annosferuatur.
Semen citri, cali. & fic.virtutem habet diureticam. Semn «f. Citrus eft arbor,cuius fiudtus citrus vocatur. ,ri -
Semcn citri, &cortex medicinxcompetunt,femen colligitur in Maio, &Soli exiccatur, eligedum eft feme, quod in maruro citro inuenitur, per tresannos feruatur.
Gir,& nigellxcali. & fic. complexionis virtutem ha- 6l>j ^. bJ _ bentdiflolutiuam,& conlumptiuam,feminafunt,fimili ^tUt. nomineappellantur, quorum herbx in frumenrisinue- niuntur, in qiTorum notitia Salernitaninon conucniut.
Qiiidam enim dicuntgit eflecraflimr, & rubeum, feme autem nigellxgracile,& triangularuin: &fereomnes habenr hanc Icntentiam ,egoautem diconigellam efle craifiorcm quam git, pertresannosferuatur,nigellame- ftrua peroptime prouocat,cum inuenitur fimpliciter.
Recip git, vel nige!lx,femen eft apponendum.
Vfifur idem eft, quod minium,vndefiunt capitales li vfifrtr. terx iubec,ca.&fic.complexionis cft,virtutem habet ab ltergendi lupcrfiua ex afperitate fua, vfifur non eft vena terrx, led ex co dlion e a r t i ti c i o fa aq 11 o fis, & aereisparti- bus in igneas tranfeuntibus,eligendum eft clarum,& lu cidum cumoppreflo rubore, diti feruatur.
Cortex ncrx ca.& fic.virtutem habet diureticam. Ne fauxntrJ. ra arboreftfecundum quoklam, vel herba,qux in Apu- liainuenitur,producens frudutn admodum baccarum lauri, qua vtuntur Saraceni ad faciendas tindturas, cor- G tex huius arboris competit medicinx,non fophiftica- tur, per duos annos feruarur.
Mabathematiconcal.&fic.complexioniseft,virtute habet diureticam, mordicat, & pungit inteftina: vnde maurm, mouentur ad fuperHuaexpellenda. Mabathemauco fuc- cuseft caultsagreftisj&domeftici habentisfoliapilofa, ex parteexteriori,& mteriori fubalbida, vel pallida: eft autem domefticus,& agreftis,foliaconteruntur,fuc- cus extrahitur, ad Solem exiccatur jquidamautem fub- ftantiam caulium tritam cumfucco conficiunr, & tro- chifcos informantes vfui feruant, fednonapprobo,eii- gendumeft,quod cum frangiturinteriusnonhabetla- nuginem, aliquantulum humiditatis habens,pertres annosferuatur.
Aqua yitisfrigida, & ficca. virtutem habet conftrin- gendi,&infrigidandi;colligiturautemfic. In verequa- '»• domulta humiditas a terra transfertur,rami vitis inci- duntur,& loco incifionisfiifpenditur ampullavirrea, j, velaliquidhuiufmodi,vtguttaaquxrecipiatur,&aqua optima eft contra arfuram, & pruritum oculoium, per tres an.feruatur.
Lithargyri.frig.&fic. complexioniseft, virtutemha-1$,^^ bet abftergendi luperflua interiorum afperirate fua; raro rium. tamcn ponitur in medicinis excipiendisperos,meIius enim in vnguentis,& emplafiris operatur. Lithargyrvi dicitur fiende fpuma auri, vclargenti,fedfpumaauri propriedjciturcadmia;& iftud eligendnm eft,vtpote melius, & poni debet in medicinis,fi poteft haberi, fed apothecarij ponunr loco eius lithargyrum ,quod fit ex fpuma xris,quod non rantum valet, dtu feruatur, opti- mum vnguentum'fit de puluerc eius,& forti aceto deco- &um contra falfum phlegma. •
Iunci radixca.eft, & fic.virtutem haberdiureticam , j uxnif iuncus herba eft fatis nota, cuiusradicesaflimilantur ga larigx,ad<'0,q, cum ipfisaliqtiandogalangam adultcrar, huius radicesponuntur in medicinis mundatxa fuisra muftulis, perduosanaos fauatur jmeliustameneftfi
quolibtt

N I C O L A I. «75
quolibct annorenouetur. Conficitur ficaquibufdam. A fumacuit,epilepticis,anheliticts,acatalcclis jjrodejl,
O mnes fpecies fimtil puluenzantur, & app.ofitis oleis, & melle defpumato conficiunt. Sed longe melius eil fi lapides, qui ibi recipiuntur,puluerizentur, & alia? (peci- cs fimul.poitea faiita commiftione puluerum confician tur cum tali proportione,vt pro vna Iib.pulueris ponan- tur tres mellis,vitimo apponantur olea cum modico mellis nicorpoiata, diu feruatur efdra, & poft vij.annos melior eft. Nora,quod magifter Copho, & magifter lo. de Pla.inhocerant gemelh,quiafereomnesalij deeldra difcordabant dicentes, quod efdra, aut nullam,aut rao- dicam iiabebat efficaciam, quia cum intinitff fpecies in ea repenantur, quas reperies in eius dofi, de tot millibus vnum fere nihil poteft operati.
I' Leffarium 'Dncis dicitur, qtua abbas de curia illud j compofuit ad opits ducis 'Hogeni filu %obertiVi- fcardi, propter indigeslionem, & vento/itatem ttoma-
& omnem debilitatem cerebrircparat. vij- pars lib.i. l\ccip.cinna,garyo. hgnialo. galang. fpic<£,nncis mufca.
Tjng. fpo. fchanantbi, cyyeri, raf.viol.atta dra.i.&gra. xv.folvj, liquiritti, majiias ,Jtyra.fampfu.chi, balfatni- t<e,baftliconis, cardam.macropi.& Leucopi.myrtilli,cor- ticiscitriana Jcrup.tj. &gra.v. gemmarum, btenalbi,
& rubei, coralii, ferici combufiiana Jcrup.i.gra.ij. mu- fcigra.vi].&s.campljont,gra.v. fyrupi rof. quodJufficit s J™ m * ™ fcbncitantibm cum aqita tnane, & fero, non Jebrui- tantibns cum vino.
ELedtarium pliris arcoticon. Plirisnomeu eil huic electario ab auiftore impofitum, arcoticon dicitur principale, feti princeps eledtarium propter magnam ef- ficaciam,valet contra omnes pafliones,qu£ fiunt ex me- lancliolia fcilicet maniam, vel melancholiam,epilepfia, & cardiacam. Perditum faporem reftaurat,omnibus
chi, &intesiinorum, & ilij dolorem, & vitium lapi- g eodem modo exhibeatur fcilicet,cum vmoodorifero
dis.xij.pars eslconfetta lib.i. T\eci.ani.drach.u r & gra. xvi.liqui. maSlicis, ana fcrup.i. & gra.v. cbam<£drios, %inxi.cinnam. galan.mara. carui anx fcrup.i. gra. xv. xylocafix, caLirnentbi, dauci, py rethri, pipens al. & lon.cyperi , fcbmanti, ireos ,amomi, folij, afariana Jcrup.i. fpicx, croci, gummi ara.drag. fe. anbeti, cala. aro.cucubs ,garyo.carpob. leuislici, ittniperialexandri. fileris, pen tap bylon ,fe. ajparagi, citri, acori radi.ameos ru.indi, vrtici, rbeupon. nucismyristiae, lignt alo.ba- filici ,milij fol. faxipragi. fe.citrnl. melo.cucu. & cucur. fcario. petrofelini,been al. & rub. liyraas cala.carda- »ma. mc mo.aiia.gra. xv. penidiorum vnc.s. & fcrup.ij.s.mel ' quod fufficit, dattir pofl prandtum ,&poH ctenam cum vtno calido, fi datur contra lapidis vitium, /umatur cum decoclionemiltj folis,vel fcolopen.
T7 Le£krium ducis dicitur aduce intientore, vel ad , opus ducum copofitum, valet ad dolorern ilij. Alius
vel,quod meliuseft,cumfyrupo factodefuccoborajji. & zuccharo, melancholia: fumofitatem confumit, & meatus fpirituum elargat,& (ua aromaticitatc cere- brum confortat.
Timorem remoucr, & fecuriratem praftat, timor ex mclancholico humore confurgir , quem confumendo fecuritatem inducit, ceflante enim caufii, ceflabit effe- <ftus; deturcontra hancpalfionemcum vino decodtio- nislignialoes, &ambre. Addolorem ltomachi ex in digeitionc, vtl frigiditate contra quam valet pra;di6to modo, vel addatur principaliter, datum cum decodtio- ne teriiar partis nucis muf. & viij.garyoph. & fcrup i. mafticis. Anafrafim ftomachi amputatexindigeftionc fa£ta,contraquam valet prxdidto modo, veladdatur modicum mafticis, vel amfi.
Recip.Sampluchi. Sampfucusherbaelt,qu^aliono- Dt Stmtf K mine dicitur maiorana,ca.& fic.virtutem habetconfor "• randi ex aromaticitate fua, cofumit ex quali tatibus (uis,
fitexcho':erapungente,& mordicanteinteftina,& refol C adconfortationem membrorumponirurhic,inprodu-
uente humores in ventofitatem,vndefit extenfio,&: do- lor. Interdum exhumore phlegma.in inteftinis congre- gato,aliquando vitio lapidiscomprimentisinteltina,ex compre'Iionecuius; fuperHuitatibus retetis,doloremer- git iliacus. Si fiat ex ch >lera hoceled:atium conferrpro- pter plura calida, qux recipir, fi autena fiat ex phlegma- te,derationeprobaturmultum valeredatumfimpiici- ter; hoc enim ele6tarium diureticum eft, & experientia nouimus,qubdelectariacalida,&diureticafimpliciter data,non exiitente conftipatione,valent fubtilioribus partibus per vrinameuacuatis. Si fiatex vitiolapidis, valetdatum cum deco6tionefaxifragix, granorum fo- lis, & lapidis lyncis •, fiat etiam emplaftruin de eledtario Hucis cum fucco lenatiouis, & cum oleo communi, vel mufulm» *muitellino, &pe<Stini,&lumbisfuperponaturi pars eriam illius emplailriperpannumexprimatur,& cola- turaaddito balfamoperfyringam mijciatur, valetcon- rra dolorem ilij exphlegmatefic exhibitum, fiatdeco- dtio violarum, & prunorum damafcenorum,& mercu- rialis in vino, vcl aqua, & m colatura ele£tarium refolu- tumexhibeatur optimum clyfter contrahanccaufam; fiat decodtio Ienationisinaquadulci;&marina-,in cola turaeledbarium ducis; & benedicta refoluatur,&addito melle ,&oleoper clyfterem inijciatur. Valetaddolore itomachi factum ex frigido humore,veI vcntofitatc, de- ruraurem cumdecoctionenucismufca. Nota, tamin his qua n inprxdidtis ieiunoitomachomeliusexhibe- tur,in eius confedione non magno vtimurartificio, te- rantur fpecies fecundum doctrinam aliorum electario- rum, cum melleconficitur; debetautem exhibericum Vino decottionisnucis mufcata;.
ELettarium Tliris arcoticon, pliris ett completa me- dicina,arcoticon principiitm interpretatur,valet tri siibm,melancbolicis, & ad magnatn Homacbi debilita- Hm, & cordis, & fyncopim, memoriam reparat, Jcn-
D
dtioneflorum eftcoiligenda,&ad Solemdeficcanda , cum ponitur m medicinis, flores, & folia a ftipitibus fe- parentur, &quatitateabau6tore determinata ponatur, perannum teruatur.
Balfamita ca. & fic. eft, balfamitadicitur, <p odorem Dc balfamiportendit,herbaeftfatisc6munis,& nota.poni- tur hic ad confortationem membrorum, m vere colligi- tur,peran fer. quanro recentior c ft.tanto melior eit.
Myrtilli fr.& fic.frudlus funt herba- myrti, vinutem n* mjniir habent conftringendi,&conroi tandi,ponutur hicnoad conitringendum, fed ad confortandum; confortatenim membracalore relaxata,cum conftringendo partcm par ti cohsrerefaciant: vel apponunturadrepreilionecalo- riscalidarum, &ficcarum;necalor exolutus membra debiliter. Colliguntur cum bene iunt nigri,& maturi,& ficcantur ,per annum feruantur, eiiganturautcm, qui cum franguntur,aliquid habcjnt humiditatis.
Corticum citri. cirrus eftarborcmus fru6tuscitrum E" nrtid dicitur,citruin tripliciseft fubilanti?;habetenimaceto- " tn ' fum inrerius,quod fngidum eft,&ficcum,pulpamin medio,qua; calida eft, & humida,corticem exterius, qui frigidus eit,& ficcus, & fic cortex ponitur hic,qui fubti- liflime etiam mouetur a pomo,& ficcatus apponitur.
Been album, & rubeum, tam album quam rubeum nr t,Kn<u- cali.eft, &fic.herbaeft,qusin tranfmatinispartibusin- uenitur, radixcompetit medicina;; virturem habet con- fortandi, conlinnendi,ponitur hic ad confortandum membra, & ad confumendum fuperfluitates mciancho licas,quxcardiacam inducunt paffionem,eligendum eftcontinuum,non perforatum , extenrum,pcndero- fum ,quodhabethis contrariafigna vetuftateconium- ptum, per annos tres fer.
Serici cobuiti,non eftdeterminatuabaliquoautftore, cuiuscomplexionisfir,excomplexione autanimaliu il- f '" m ludoperanrium percipere poftumusefTe frigidarco| le- xioms, & ficce,ga anili vtunturnutrimeto,& magisfic-
cum
ferict
(jTnkuft*

ANTIDC
oumpolkjuam combuihim ell, ponitur hic, vrconfu- mar,& abftergat fuperfkia, comburitur {ic. fuper regula calidam ponitur,&deficcatur,donec:ponir puiuenzari, combuftum nonpoteft (eruari,apothecanj nonappo- nunt purum fericum,fed eius fuperfiuitatem, ied ponen dum eft quanto purius inueniri porcit, quia efiicacius operatur.
Ve u*>/>*>» Camphora fii.eft, & fic.virtutem habet conftringedi "*• ex qualitatibus fuisjcotifortandi ex aromacicitate, ad co- fortandum,poniturhicvtcemperct calidicatem fpecie- rum ibi appofitarum. Qmdam dicuuc camphoram efle gummi. Sed nos cum Diofco.dicimus efte fuccum her- bx,quicin tranfmarinis partibus inuenitur,quxcapho- ra dicitur. FJigendaeft alba,& quam clarior poceft inue niri, in pfyllio , & fe.lini in vafe vitreo pofica diu poteft feruari, vel quod melius eft tn vafe fadto de alabaftro,vcl demarmorc,pr <£Cipue, finealicuiuscommiftione diu poceft (eriuri.fper.xx.ann. Conficicur fic.lignumalocs, per fe puluerizetur, margarita: per fc, ambrar mufc. per je,camphora perfe,&c. fimilia, mulci enim funtqui in hoc eledtario camphoram no ponunr ptoprcr delicacos; prxftac enim hornbilem (aoorem, fed loco eius de fan- dalis in fyrupo,in quo conficicur, multum apponunt,& bene faciunc. Sicautem fit fyrupus, fandali al.& rub. & rolae in aqua bullianc, vel aqua rof.fi diues fir,quod me- liuseft,colecur m colacura addicozuccharo,fiaciyru- pus, & bene bene coquacur, quo bene co6to,ea,qua: pul- uenzata funr,fimul tmponanrur, deinde li«num aloes, poft marganta.', poft ambra, poft mufcu';, poftrcmo ca- phora,& adhuc electario feruentc, ifta ficuc dixiinus imponantur, perij.annos feruatur.
ELeBanum de fucco rofarum ab eodem fucco diffium efl, expertum est contraguttarn cahdarn, & cbo~ ' leram m. purgat conualefccntcs cx agntudinc, fcilicet qnotidiananjs, & tertianm»s, yurgat fiue moLcsiia,& reliquias malorum humorum potenter educit, qui remx ferint iij. i>ars lib .ij. Recip. ^uc.rof. ana lib.i.&vnc.iitj. fand.al. & rub. & citri.ana dracb.vi. fpo.dracb.itj. dia- Summame gridu, dracb .xij. carnpbora fcrup.i.temperaad modum dtcinari efl eleftanj cum fyrupo fntto de eodeni Tiicckaro, & fucco r " rof.daturcum a.qjia calida in mane ad modum caSianea:.
ELedtarium de fuc.rofa. valetcontra gutta calidam, gutra diciturpercuffioalicuius membri ex fluxu hu moris facta, cum enim humores Huunr ad aliquam par- tem corporis eam replent, & excendunt locum;&ex di- geftione fic dolor,qux dicicur gutca, hxcaucem gucta ali quandoficdefrigidis,aliquando fitdecalidisfpccialicer, valetduobus modis tum propterfcammo. qu.xcliolera purgat,cum propcer fuccum rofe, qux ftringcndo fluxu cohibet,& refrxuar.Valec jppriearchrctkis, chiragricis, podagricis,dc calidacaufalaboranribusj-faniseciamcho lericis daturad prxferuationem. Cu itaque contra guc- tam calidam ipfum necefficasex poftulauerit,prxmiliis digeftiuis per tres, vel quatuor dies, detur cum calida in temporequietis, non enimdebet dariin rempore acccf- fionis,quando (cilicct naturamultumaffligitur,ante- quam detur, membrum gurtofum inungarur butyro, veloleo violato.admatcrix mollificarioneyfadtaparga- tionepoft tertiam diem fiatinundlio,in fecundodie pur girionisdeturrubeaopiataad confuinptionem reliquia rum, & ad fluxum rheumacicum cohibendumconfici- tur fic. De recenribus rofis fuccus extrahitur, de quo ad- dito zuc.fiat fyrupus, curn quo fyrupoconficitur fcam- monea perfe puluerizata, eledtario adhuc calido 4 qui- bufdamimponitur,alij fcammoneamdecoquuntin pa- fta,& puluerizatam imponunt, alij puluerem fcamrno- •ihtumm ne ?P er chem ponunt maquahordei,velin fyruporof. vel vio.fcd fide fcammonea magisoporret poni : tutius eft,quia ftarim medicina poceitdari, quando veroipfa fubftantia fcammonea apponirur, non deber dari ante- xv.dies, vel antemenfem, maxime in calidaregione,& rcmpore. Nota, quod meliuscoficitur, cum (uc.arolis
1 T A I R V M
E nouiterextradlo, & conferuato, conferuaturautem fuc- cus in vafe virreo, vel lt3gnato ,vel terreo ftndtum habe- te orificium, oleo rofvel communi fuppofito,pauco ra- men; poteft aucem lic fetuari, per viijvelperix.mehies. Notacamen ,quodfxx quxdam ibi generatur,qua;pcr intcruallaeftabijcienda : alij aliterferuantin temporero- fatum, exfucco earum fic fyrupus, bene codtus vfui re- feruacur, per iij.an.ferua. ad plus.
ELcUarium frigidum Jecundnm Cophonem , quod optime tertianarios, & quotidianarios, & errati- cm fe.purgando Janat, & etiambabentibus stomacbu cbolericum familiare efi.iif pars confe£la eji hb .utj.
J^ecip. fandalorumal. & ru. & [j>odtj, trag. gwmmi ara.amyli, rafurx ebo. rbeubar. fen&.ro.vio. fe. fumiier- r£, berbe ■ fcbeftcn, fe. portu.mara.anifi ,fe. papa.liqui. Je. laffuca, ana drac.ivj.myrob. citri.belliricornm, capil. ven. anavnc.s. embli.vnc.i. Conficitur Jic, pfy!lij,vnc. p viij. ponaturin fujficienti aquaferuenti,in qua laiUicnt, lib.s. polypodij quercini vindis mundati,& triti,omncs kerbx diuretic&, viol.&pruna,& tamdiu dimittantur, donec bene congelentur, deinde coletur fortiter perjac- cum ; ad meliorem vero mucilaginis conjirittionem in- tromittaturin Jaccellum aliquantulurnaqua feruentif- fim<e, & colaturx addantur fcarnmo. vnc.vi. piilueri^a t.t; prias tamen ciimaqua frigida intermanus fricatic, & bene cum cadem miicilagine fricentu r mariibus, dsin dcapponantur ^uccbaJib- iiij. diffoluti prius cum fuffi- cientiaqua dccoQiouis polypodtj,& cxterarumherba- rttmdiure.& colatideinde fuper ignem pofitumbullire fcrmittatur; ctimque ad medium decoftionis peruerte- rit, addahturvnc.ij. tamar. & vnc.ij.cafice fi. diffolutx priusin fufjicienti aqua dscoclioms prunorum, & prx- diciarum hcrbarum diure. & pcr caciam colatx vfque ad perfetiam coElionem buUire permittatur , fignum ati- tem dccotiionis eji fi fupermamiorpofitum, & infrigi- - datum aliquantulum vifcojum fuerit, & di"hi> adhtc- 1 Jerit; motione tamen baculiab ipfo deco5lionis principio non ceffante. Cumque cofium fuerit, ab igne deponatur, & inmortario pofitopuluis pr<edi£larum fpecicrum fu- pcrafpergatur, & cu.m pislcllo benc conteranturvfque , ad ipfius vijcofitatis , & gummofitatis remotionem; deinde recondatur, detur colaturacafue fi.iu fero, vel res it. mediain notte^>.
ELeftarium frigidum Cophonis exceptum a pfylli- ticoj Copho namquequadam addidit,&modum confe£tionis vatiauic, vndefrigidum Cophonis hodio> intitulatur,diciturfrigidum,quiainter ele&ariafrigida fuperius iudicatur. Eledtarium frigidum principali- ter purgatcholeram propterfcammoneam ,quam re- cipit, fecundario fiegma falfum,& melanchoham in- naturalem , quoniam quxdam phlegmatis purgatiua recipir vt pol ypodium, & chcbulos, & quxdam melan- j cholix naturalis purgatiua, vc fumum rerra:, & firui- iia. Dctur itaquecompetenter febricitantibus tam_* contiiiuis quam interpolatis,&in fimplici,& duplici m&teria, veltertiana, vel quotidianadephlegmate fal- fo r hoc prxnotato, quod fi patiens prxter modum ma- cilentus fueritvel hepar calefad:umhabueiit,&tem- pus calidum nimis, & ficcum, non eftexhibendum, fi vero p!enusfuerit,& reliqua non affuerint,(ecurepoteit exhiberi.In continuisfpecialirer detur, vt in caufone,ter tianacontinua, fynocha; fecundum quofda, fed nunqua in his purgatio debet fieri cum medicina fcammoneata, fed cum fyrupo laxatiuo, & cum decodtione,qu£ potcft exhiberi in maiori hxmitritxo, vel minori, vel medio, noncamen in primapurgationeeft cxhibendum, fedin fecunda, vel tertia, primo enim purgatur patiens aliqua decoctione femel, vel bis,fi opus fuerit, femel (i fueri t ira hyeme,& vij diefignisdigeftionisprxccdentibtiSjpoft modufi hxcfebris perfeuerauerir,exhibeaturhoc ele- ftanmnadiaxandum, vtpoteinxj.velxiuj.die. Si ve-
rofutut

N I C i
r o fu c r 11 . t ft i , b i s i) u rge m r pa t i e s cum comperenti deco ciione,vt potein viij.velx.die;<leinde fiopusfuerit,iflud exhibeat. Mota tame,quod in frigida regione tepore fimi liin hemitritaro feenrepoteft exhiberiad prtmapurga- rione,& in quibusphlegma,!& cholcrafiraul abudat, & pr.rcipuc in vere,preceJente tamen fyrupo acetofo, vel oxymelle addituf mareris. Purgationi aute fic mfirtedu eft diecetur paties duobus, vel tribils dieb.ante liquidis, & forbilibus cibis,in tei tiacirca meridie cbmed:tr,& no fero, & in media nocte; vel circa maturinas,hoc laxa- tiuiiofFeraS: v'el m (bhdaiiibftarttia, fiforteacceptiuus facihs (:'■ ad voiiicndu,& remotas partespurgare vofue- ris. Kefoluunt quida-,& certe c:11us coicquicnr effe^him in purgatiancyiec eft fupcr dormiendum,'ne vi4 medici- ne dcperdatur. EcflotS.g» nullatenus dandum eft cu fri- gida,vt Copho pcipir,<S; quida alij faciunr, nec etiarn cu quidam aiia mcdicma fcamoneara j facite.n. inde fequif t6rtio vent i is,febris, dylenteria,& fimilta", frigidttate.n: aqii r haSereiiiotuadinteftinum, vci ftomaciium,irhbi bitur,& in iefttnis cohanet, vndc retenta in eorp6re,prc didtaopefarur uicombda; hoc autcpra;cipue: abetfieri' cu olc ) ti igirfo 1 dafocii fngida propter multa vifcofirate qua a piylFibcotfahif, data itaqi med >.cina,'poribllatus fit motus m'axi me poft duas,velrres aftl'Ilationes,foramina doiiiuvllntobffcufti ,• nefrigus potionatuattingat. Lo- cus» vbi .lifellac fit calidus, cum ftupa,vel cum molli pan no fe tergit. Si aute ipfe valde frigidus fuerit, afTellet in balneo, fi ardorem iii ano fenferir, quod fi ex mcdicina nimis ficuta, v e lcxfuriofiskumoribus,&nimisacutis pannu;n,VeI iiupainaquacalidaintingar,& indeanum abttergendo foueat, vel fiac idem cu abfynchio m aqu i, vcl vino tepido intinfto,quocTetiam valetcohtrarenel- mum poft tres, vel quatuor iellas, fi cu cortione, vel tar- de affelauecitpanni lmei caiefadti, vel veiica enea plena aqua duiretica j vel fimplici aq.ua , ftomachoappiidetuf, decur etia aqua calidaad potadu facta pucgatione,prius offcraturbrodmm galline ad fattiritatem,& fi forcis fue- rir,anteqnam cibetur,ducatur ad bainea,vt fi forte aliqd de rnateriarel;£tum fit iu corpore.extenuetur,& euapo- retur,vt fufpicio omnis tollatur pr^dictorum fymptoma tum, & fcbris, & fimilium: fi vero balneum pr.tfto non fuerit, ftat deaquadulci,& patiens ipfum intret. Et no- ta,q> mel rofatum datum his cum aqua calida,oprimum eft ad mundifrcatibncm ftomachi; confortat eni m. Si autcm potionatus debilis fuerit,& impotens,priufquam cibetur,balneum fuftmes, bihat-v.t diitum eft brodium gal!in.e, & fuperdqrmiat, ytin Jomno calor rcuocatus adintecioca: idem faciarin ftomacht).qu r odbalneum,& fipoit fomnumaffelaueric, detur iterum iusgallini;ad vltimu n cibetur: prius tamen atrendendum eft, quod fi potionatus poflir iemnare vfquead vefperum melius cft, nonnuiU, potionati efcam cnius aftumentes febres t tortioneMvfrntcrias incurnmt. Aliquandohccfia:,qa dum natur?.adciborum refc£tionem operatur, cumip- fiscibis fcam.nonea intereipimr, qu.vretenta fincdiib iiie,ent xncomnioda,poft tres,velquatuor dies purgario nis ,re :'umpris viribus eat ad balnea,prius fibi minuat, fi opus fuerit- Et nou,potionatus parce debetcomedere, & parcius. faibere, & vinum iymphatum, bcne contem- peratum ,qu<a vinu tbrtes febres folet inducercjin phleg nia:icis vero.cibus debet iniriui, & augeri potus,& cau- fa e(t,quoniamm potionato hiinioresextra valaexifte- tes fubduciincur-,& nb ianguis,quotum dcfectusprinci- paliceceft reparandus,inphlegmaticisrionplusde(an- gUtnc ,quam alio humore detrahitur,qui ex potii vini ha bet generari ,merito ergoinpotionatis cih. augmenta-* tur, & potusminuitur,potus in phlegmadcis elt augrne tjjtium, ranr j l|S)U1 econtrano. Pfyllij, frigidum eft,& hu- mi. vu tiucm habec infrigidandi,humectandi; & lenien- di,ponicur hicadreprimendum malitiam alioruni,f (ca monea-v- ad leniendaintcftina, vt mchus refiftantacu- mini medicina.-, piyllium cft herba,cuius femen compe- tit medicina. - . Semen pfylli) a quibuidam diciturfemen camphori-,co,quodin to ciphora fc.uatur. Eligendum
) • L A I. 17*
^ eft,quod eft poftventiIationem,&in fundofcutclla; refi- dcar,quod veroleueeft, & volatile,abijciatur: fignificat eriim medullacarere.per v. annos feruatur. Etnora, cj> colle&um non exiccatur, (ed quale eft,vfui referuatur .
Ghebuli trigidi, & ficci. principaliter phlegmapur- gant, fecundario aiioshumores,quare ppnuntur hic.
Chebuli (unt quxdam fpecies, vel maneries myrdbala- florum , tuherofiores , & craiiiores eligendi iimt, & quorum cortices bene nucleis coniungantur , rugofi, & contintiam habentes (ubftantiam, &nonperfora- tam, fed aliquantulum habentes humiditatem humi- diores (imt. Siautem aliqua vacuitasintus fuerir, vel etiam puluis, figmficantur vetuftace confumpci.perv. anri.feruatur.
Emblici frigidi,& ficci funt, virtutem haber purgan- Dt <miU di phlegma, aholeram, & meiancholiam. u ,
iielltncieandevirtutem habenr,perv.an.fcruanrur.
Indi frigidi iunt,& ficci.purgantprincipalitermelan- choliarri, quardam fpecies elt mvrobalanorum ,nigrio- res (uhteligendi, non camen multum curandum eft de eledlione, quiadiutiusctEterispoffunt feruari. Sciedum eft,quod quidam myiobalanorum arrificiofecoaptatur, cum poniifirur in medicinis,quidam non. Citrini nam- Qimm. quechcbuli,&indi,f. cortices tantum atnectisnuclcis ponuntur inmedicinis iuxta pondusabaudtoreinuen- tum,vel determinatum,& tantum corrices debentpon- derari, & pop.i in medicinis.
Semerifumiterraecali.& fic. virrutem haberpurgan s t ™ifurr.t- difalfum ph!egma,& melanchoham ;& ideoponitur ""*■ hic herba ficca.nullius eft efhcacia:, vindis nvagfi.T, ie- men cbmpctit mcdicina;. Eledtarium frigidum adiuer- fis diucrfo modo conficitur; quidam enim conficiunt cum dccodtionc herbarum cinirericartim, quod melitis eft, quidam non.Conficiatup Orgo fic, fiat dcccdtio capil li venens, adianti, heparicac,cetrach,& poiypodrj qu^r- cini viridis,fi poflit inueniri, m aqua coletur, & m c oia- tura poniuurpfylium mundatum, vtpnedi6tum cft ,& manear ibi per cres dies, poftmodum tota illa lubilaniia mucilaginofi pef faccumcoletur,& in colaturalcatn- monea p>er fe puluerizata curn zuccharo ponatur, & torum illud optime inter manus confricetur ,quo fadto femper agitando cum fpathula adignem (arislenrum, vc fvrupus diu bulliat ,fignumautem decoctionis cft, quando tota ilta fuhftanna lateiihus ftagnati notr con - uifcatur, (ed facile per modum fpathukcrn gyrlim 111 o- uetur, &quafi totum cum fpathula potell iimul eleua- ri, tunc itaque ab igne deponatur, cum piftello m morrario diu teratui per fe, & agitetur, vt vi(cofira.rein amitcat;deinde fimul puluenzaca:imponenrur,elcdta- riotamenexiftentecahdo,&referuetur. Alijaliterpo- nuntfcamraoneam pulueniataminaquahordei, poft vnum diem colanc,& colaturam tantum cum pra'di- 6tacolarurapfylli) tmponunt, & prtcdicfo ordineince- dunt,& tunc (ecurius exhibeturinacutis,(cdcum fic fit, magis-de fcammo.eftapponendum,quam quandoto ta fubftantia apponitur. Alijs etiammodisapponitur, de quibus in eleiftario de (iicco roiarum latius didtum eft. Magiftervero Plateanustamdiubullirefccitcum fyrupo,& ele6tarium frigidum vehementerfuitdunus, &potuitextendiad modum ftomachicon. perij.veluj. an.fcrnatur.
EMplaflrum .Apojlolicnn. emplaftrum,i .dMra confe-
6iio apo5ioiicon,ideft juperpSfituntivel fupraniijiu interpretatur, quod tumoribus,& infiationibus ad luci induUum,& fupcrpofitum,faniem excludit, optimc fu- citad nimitim ceruicis dolorem, valefyroprieadfubti- liandam cicatricem in quacumque parte corporisfuerit; Jagitt.xm,vel lanceam, vel aliquidaliud tale in membro infixum fine dolore extrabit,ualet etiam dolori ex decur fione innata in ipfaparte,vbiantefuerit vulnus, attra- bendo bumores, & putredinem, & valet dolori renh m f1fuperponatnr.iu.pars.confeffaeftlib.i1j.
tigc.litbargyrivrtc.vi.cercc ru. colopborii/X an.vnc.iv.
pro

antidotarivm
fYOpoleos ,vifciqiiCYcinianavnc.i.amrno.layidiscalami- E fiat his vcl tcr, laminxccn lapirli adhrrenri induran-
narvsana.vnc.yi. maJi.oliba.mumU ana vnc.s. tercb. tcs,pofirain aquafrioida,&cali.diciturpropolis.
cbalba. bdellvj, myrrhq,chalcucecaumenon.i. <vs vjtum, Vifcusquercinuscali.&fic. attrahit, & difloluit, & rifi^mte:
farcocol. lapidis calcis,diffamni,arift. ro.prafiiviridis, confumir, tk eft fupcrfluitasdiucrfarum arborum,qu.c
opopa.ana vnc.iij. Conficitur fic, opopanacum,& am- ficfit. Quxdam grana vifcofainquercu,&inquibuf-
momj.cum, & chalbanum aliquantulum tufaponantur dam alijs arboribus reperiuntur, de quibus pofitis in a-
p ernociem m yino, ita vt cooperiantur, & mane bul- quis,rullici vifcum operantur ad aues capiendas,dicitur
liant,donec liquefiant; & pcr caciolam colentur,& itc- autem quercinus,quia degranis, in quercu inuenns fit.
rum bulliant ad vini confumptionem, lithargyru in pul- Lapis calaminaris , fii. & fic. attrahir, & confumir,
uerem fubtiliflimum redattum cum fufficientiolcoin cal & membra confortat,in orientalibus,& occidentalibtfs
dario diftemperetur, &fuperignem ponatur,& cum parnbus inucnitur,non fophifHcatur,diudurat-
fyathula tterum agitetnr,tam diu donec fuper\lapidem Chalcucecaumenon,quod eftssvitum frigi.&fic.&
pofitum inmodumcer<zinfrifjetur,&ftatimaddaturce- fitde veteri arrein alio vfu habito, vtdepelui, &fimi-
ra, & kquefhcla ceraaddaturcoloph. poftea addaturma libus frullatim incifi ■, ponitur in vafe terreo, in fornace
ftix,& olibanum,deinde myrrhaponantur,&faffo in- interiori,vbi ignis non definat pertres, velquatuordies,
ternaUo ponatur bdellium, deindevifcm qtmcinm , li- dimittaturad minus perdiem,&nodlem ibi,dcinde ex-
quefkclo vifco ponatur terebinthina, liquefhffa ea, cal- trahatur, & ignei?,&aquofispartibus confumptis terre*
darinm in terra ponatur, & tuncin ipfo gummiponan- ftres remanenr, & fic aptum efficitur ad puluerizarjdu.
tur paulatim, & igni iterum fuperponatur, & cumfpa- p I.apides calcis, & battirura xris ca.eft, & fic.difloluir,
thxla lemperagitando aliquantulumpermittanturbul- & confumir, eli autem battitura a:risqucddam ,quod
lire, pojlea addatur Jarcocolla, & lapiscalaminaris, fa- euolat per motum fabricationis, dum §sfabricatur,con-
Elo interuailo ponatur fios &ris,& lapiscalcis: pojthac ficeapoftolicon,vtdoceturinantido. Additio, Gilbei-
chalcucecaumenon jempercum (pathulaagitaudo,donec tus deangliaincap.devulneribusinpartibusinreriori-
incipiantaliquantulum rubere,advltimumdiElamum, bus habet vnam deicrip. qua;eadem eft,fimplicia fatis
& arifl. ro. p-osieainfundatur inaqua frigida,&aba- declarata funt. Vnum tamendeeft circa,quod muhi rnpiiu.
auaextraffitmmanibits exprimendo,&malaxando,ita crrant, eft propolis, vel propoleos , quod fecunduni
traffetur, vt totaaqua indeexeat, & inunElis manibm expofitorem, & rei veritatem eft forditiesalueariorum
oleo lau.magdaleones informentur,& vfui referuentur. apum, qua: vocatur meum, quod patet per Diofco. qui
de cera propoh fingulare ca facit,& hocponuntboni
EMplaftrum, nondicitur emplaftrum apoftolicon, aromatarij,& nonceram albam, vt multi iaciunr, & v t quidam dicunr,fed apoftolicon.i.principale, quia hoc redditur cmplaftrum attracliuum, quod cll dcpro-
«nter cetera emplaftra pr .Tcipuum eft, facitad neruos prietatib.maioribus cmplaitri , vt fatis patere potcft,
ceruicispncipue fidolor eftexcontufioneneruorum. Summamedi.eftres.xxi}.
Talis autem fit vfus, fal, & cvminum torrefian t in tegu-
la, & locus ille facelletur, poft fupponatur apoftolicon LeEiarinm pfylliticum, a pfyUio diHum probatum hoceftoptimum remedium inhaccaufa, Aafcrophu- JL \contra chole. rob. tcrtianarw, acute feb.bepaticis
las maxime nouellas, vtatur tamen patiens aqua diure- iEieris omnino fubuenit, medietasefl lib.i.%ecip.pfyl-
tica,pofteaiocus vngaturcum vnguento,quodfitdefer- G fylib.iu. & m aqua feruenti poneper triduum/, pojtea
peate rufo, vt docerur in lib.noftrode hcrbisin trafta- coletur,& in colaturaadmifceantur fcammo.vnc.iij.&
tiicapparis,pofteaapplicetur apoftolicon.Cicatrizat.i. %11c.lib.iij. & perduosdiesadmittantur,& pofteaco-
bonamcarnem inducit , cutimenimfubtiliat ,&nutri- quantur, deponanturabigne, & puluis ijiarum fpecie-
mentum attrahitad locum ,quodibidemin(piflat, & rumadmifceatur,quiliecip. fandalialbt ,& rubei,rof.
vacuitatem cicatricis replet,& itacicatrizat. perfelu- rub. fpo. trag. gummiarab.viol. herbe. an.vnc.s. feni.
perpofitum,^"Vel balfamo ab interiori parteinuncfu, portu.fcariol.anadrach.ivj.in^Jiatedeturapudfomnum,
6c fipoftit haberi, quodmeliuseft. Apoftemain cor- tnhycmectrcamediamnoEtem, tn vtroquetemporecum
pore , pulmone , ftomacho , hepate , diaphragmato aquacalidaadmodumcasiane<c.
fub coftis mundtum emendat. Siapofteina fitdefri- 4 n r> t
gidohumo. m exterioribus, & interioribus hoc A D D I T I O.
emplafttum valet, prxcedat autem aliquod matura- Tftud clectarium pfylliticum dicitur apfyllio,quod T 6 u """ m '
tiuum, &prarcipue iftud, cipula rubea bulhta cum vi- i n vfu non habetur, (ed illud, quod defcnbitur a Mefue,
no,&oleo,&cymino,&cataplafmetur,poft fuperindu- &ponitur pfyllium ad reprimendum malitiam fcam'
catur apoftolicon. Tumorcm,& dolorem (plenisfol- monex,&adinteftinalenienda,vt melius refiftantacu-
uit,&duntiem vtdiclumeft m tractatuceromj. Rheu- mini fcammonee- Similiterad alterandumcomplexio-
ma in pede, velgenu deficcatpraxedenteputgationecu nem. &folutionem faciendum, quia, vt vult Mcfue in
benedidla,locusetiam mungatur priuscumvnguento fuisfimplicibus,pfyllium eftde alterantibuscoplexio-
aureo, vel oleo Iaurino; deinde deturaliquaopiata^ ncm,&folutionefacietibus,&eiusfolutiopropriefitla-
aurea , poft applicetur apoftolicon. Ad neruos ' bificado.Eiusaurem aliuclalbu,aliud fubnigru,aliud ad
pra;cifos, & puntturas, loco prius inundlocum o!eo purpureitatemdeclinans,&meliuseft,quodeftcompIe
calido, & apentiuo ; «^valet enim apoftolicon pun- tum,&craflum, & eft grauius, & fubmerpirurin aqua
cturx nerunrum , quia locum feruat apertum_^ , & Copofitum eft exduahusfubftantijs,quxleparari pof-
mundihcat. Contra morfus «'"Venenatorum anima- funt,interquas cortex eft feparans. Eft.n.in eo fubftatia
lium , quia ^enenum attrahit, & conlumit, cS: fi mterior medullaris,&eft in eofubftantiaexpanfafuper
tamen thenaca morfura:priusappIicetur , deindeapo- corticem ipfius.Subftantia auteinteriormedullaris cali
ftohcon, melujs cft. Sagitta, vel aliquid tale in mem- da eft,& fic.in iiij.gradu,&elt acuta vehemenrer, incifi-
brisextrahit,fitamen oifibusnon coha-rcatfacto inde ua,rubificatiua,vlceratiua,&eftdegenereveneni. Sub- N,u '
ftuello, &impofito. Contrafiltulasvalet,quiafanicm ftantiaauteexteriorexpanfafupercorticeeftexmultum
attrahir,& loctl»n mundat, fitautem talis ^fus^fiar infrigidantibus,&dixitRufus,eftfrigida,&hiimidain
ftuellumde malorerrx, &fiftulx immirtatur,deinde iij.gra.EtdixitDiofc.quodeftin ij.&eft verius,inquit N "*-
apoftolicon fuperponatur , fic etiam os fradlumattra- enim Hipp.in epidemia non eleuaturres frigidaiundta
hit, fiibifit. Recip.propoleos.i. cerxalbx. Nota,qu6d cumhumiditatevltra fecundum gradum ,&dicit Gal
quaelibet cera alba nondiciturpropolis, fedanificiali- humidares non tranfgredknr meta vfqueadquampo-
t£i coaptata fic. Liquenat in teruenti aquampatella , relt regimen extendi ,propterquod non inuenimus hu-
& lapis polirus in aqua fiigidahumectatus in lllacera midiieflecaufamdolons,inquantu humidum> fed inq-
liquefaita imponantur, & ftatun extrahatur , & fic tumpoteft e(Icmateria, qua' quantitate luamoueturad
conti-

N I C O L A I.
177
eontinuitatisfolutionem, quod cx eo conquaffatum eft cum aqtia foncium fngida,& fit mucilaginofum,& bibi tur {lcuc eit proprie cum oleo violaceo,aut (yrupo viola- to, foluit ventrem; quod autem ex eoeft frixum, & con- quaftatum cum oleo roiaceo, eft medicina Huxus vetris, &dyfenceriar. Contritum autem potui nullo modo pro- pinandumeft, deocculcat.n.contntioeius fubftantiam medullarem vlceratiuam, & excoriatiuam. Conquaf- fatum cum aquafrigida,ficut diximus, iolucione educit choleram,& confert fcbribusinflammationis multi,& & fici vehemenu calida:, & fedat inHammationes om- nes, dolores inflammacionum,& proprie fupercataplaf- matum, & fimilirer fodam calidam vehementem. fri- xum vero,& conquaftatumficutdiximusconfertfluxui cholerico, & dyfenterico, & fluxui medicinali, & pro- prie poft potum fcainmonea:, & medi.acuta. potus eius cft a di ach.i. vfque ad drach.iij.timeat autemiplum ha- bens debilitarem vifcerum.
ELeUanum Utificans. I{ec.meliJpe,corticis citri,gar. galli£ miif.mafti.croaOnentalisyCinna.nu.mufcar- da.nebremijcb. i.fem.[«eoni<£, benal.& ru.7 x edoari£,do- ronici,loco eius ponitur fem.yondus galan.fem.ocymimx ioris, & ocymigaryo.omniumanavnc.s.mujcbi.quantu cH x.pars vniusfupradi£ia;demdefumantur cbebuli A'A'. cmblicixxx. & teranturin trib fob.aau£,coquantur do- necadunam redeant, & coletur;in colatura vero mitta- tur lib.i.meUis, deindcbulliant donec cdfumptafit aqua; pojica ex hoc melle conficiaturpuluis pradiElarum, quod in triplum fit mcladfpecies;de quo cum neceffefuerit,fu- metur admagnitudine auel.medicamen l<£titiam,& co- lorispuLcbritudinem, &digestionisbonitateoperatur, & canos retardat.
A D D I T l O.
Illudeftele&ariuml^tificansdefcribitura Rafi.ix.ad Almanforem c.demelancholia,quod interdu in vfu ha- becur. Mefuein fuo grabadin particulari.ca.de mania,& melancholia fanguinea,habet vnam aliam defcr.qua: fa- tis eft confonans iiti. Bartolomius in proprio antidoto. defcribit vnam aliam defcr. ex au&oritate Rafis. ifta ra- men eft nobilior. Rafis in libdiuifionuponit vna aliam defc. Aliqua funt hic fimplicia fatis ignota apud multos. Primum eft neheremifch.cuius flos, cortex, & capita fi- milatur macis fecundum Ali. ini. can. fedeft minus rubeus,ad cirnnitatem declinans,&eft aromaticus,&c. fednon benecognouit Aui.quid fit.Similiter Simon Ia- nuenfisinquit.neheremifch eft,vt Aui.defcribit,fednec Simon Ianuenfis fimiliter viderurcognouiftequideftet. MatthamS Svluaticus dicit,quod neheremifcheft femen rofa:afini,vel flos eius. Auiin fuis fynonymis in finean- tidoto.ait nehermeiichjideft mufaha,& eft fiospaeoniar, vel pzeonia, &ficcreditureftebeneexpoficum, naficut diftum eft, Mattharus Syluaticus dicit neheremifch eft flos rofe afini.Auer.v.collt.dicit pxonia,id eft rofa afino rum.pr^terea vide*apud Herculanumc.de melancholia, qui defcribit pr^fens ele&arium ex audloritate Rafis, in- quit ibi, neheremifch, id eft femen p^onix. Bartholo.ha bet loco neheremifch fcmen pionix. pnterea videt etia Rafim,in eledtario de nucleis frudtuu, habet femen peo- ntx,& Aui.ineadeconfedionehabetneheremifch,quo- niam idem eft. Secundum fimplex eft ocymum maius, quodfccundum Gencilem, & alios bonosauthotes eft illud quod maiora folia alijs fpeciebus habet, quod fanc intelltgatur, nec eft, vt volutt Luminarematus, naftur- tium nam fi bene legiftet Herculanum, quem fepe alle- gat fuper hoc eledta.no hoc dixiftet. poftquam tamen fu- perfluadixicde ipfoocymo maiori, tadem videturquafi ad ventat£uidefcendere.dicit.n.in finepoltquam often- ditdeocymo maiori f m audtores prxdidtos, & fecit vi- dere,q? v'olunr,qu6d fitfanatio,tamen fecundum copofi- torem aliudeft, vt reperiturapudipfum.namipfeRafis !i.ij.apho.& experimentis •, & conhdentijs mquoda em-
A plaftro inquit.femen bafiliconis garyophyllati, fe.bafili- conis maioris,qd vocacurburungi.i.cubebe. Eccequali- ter vr veritatem attigifte, poftea m errore maiorem inci- difte rauonecorruptionis vocabuli. nam vbt dicit, q, vo cat burungi, vult lttera vera bedoragi, vel albetarogi, & elt bedoragi,vel albetharogi, vt vulc lpfe Rafis.11j.ad Al- manforem,(eme bafiliconis maioris, & ita exponit Her- culanusfuper hoceleCta. cum dixit,(em.ocymi maioris, quod aliter dicttur bedoragi. hoc ldem vult Mattha;us Syluaticus in litera berengemilch. vbi circa finem ait au <5toritate Raf .j. Almanf. cap. albetharogi.i.ocymum no garyophyllatum; & dicit in fine quod cordi auxiliatur, & fic ocymum maius intellige ii vis ocymum commu- ne, quod vbique in uenitur, & habet folia latiora ocymo garyophyllato. Summa med.eft res 20.
ELeffarium Utitta Gale. Recip.fuc.pomorumdul.& odoriferorum,fucci cytoniorum aromaticorum ,vini „ veteris,fucciboraginis,florumbafilico.autJem.eius,cro~ ci,^edoari<e,xylobalJami,garyopb.corticis citri,galange, macis, nu.mufcJtyracis calamitcc ana dracb.q.s. ambra, mujchijiampbora: ana drac.s.anifi, rajum eboris, thymi, epithymi ana drach.i.margaritarum drach.i. ojhs de cor- deccrui.drac.s.limati<r£aiin, limaturccargeti,ana.fcr.s. yuc.al.quod Jufficit, fiat eletlanum.
A D D I T I O.
Iftad eledtartum interdumreperiturfcriptu inantid. paruo Nico.interdum fupra defcriptum,tamen lftud fij- pius rencritur,& in Gallia magis in vfu habetur. Vnum tamen notabis, quia in recepta reperitur florum bafili- conis.dubitat aliqui, an flores debeantponi, vel femen, reperitur apud auctores, g, melius,quod in planta reperi tureft femen,& rarofolta,& floreshabenturin vfu,nifi in vnguen tis, & emplaftris,& ideo melius cft hic ponerc C femen,quam flores.Summa med.eftres.i6.
EMplaftrum ceroneum a cera di&um> pr&cipue Valet ad omnern dolorem fpatuiarum, & pedorisexfn- giditate,& fi humorfrigidus itlucfecerit difcurfum mire foluit,fplenem remollet,valet ad hydropifim defrigida^ caujahepatis, de eadem caufamatricisfrigiditatifuper- pofttum multum refiftit.iy.pars confelta eft lib.vf.
%ec.picisnaualisbenecolat£,ccr£anavnc .Vj. & dra. iij.faga.peni vnc.ij.amtnonia.tereb. colophonix, crociana vnc.i.& drac.ivj.alo.tburis, myrrba arutvn.i. opo.chal- bani,ftyraciscalamit£,mafticis,aluminis,fenu.an.dr.vi. confice,cum bdellijana drac. 11 j. lythargin drac.i.s. Confi- citur fic.ceraalba,ammonia.opopana.altquantulum tun fa ponantur in vino,& pneparentur, vt in apoftolicon di ftum eft.bulliant ad vini medietatis confumptionem, & ftagnato fuper ignem pofito, cum inceperit butlire, pix na uatis bene colataaddatur,& cumJpathulafemper agite- D tur,liquefa£iapice addatur cera,etealiquefaffa ponatur colopbonia, & posteastyraxcum piftclto calido tritafru Jiatim in siagnato ponatur, poftbtec ponaturmajlix, & olibanu,deinde myrrha cu bdeltio, & interuallofaffo po- naturterebinthina, &confequenteralumen, & lythar- gyrum, & ad vltimumfenugr&ci, & cum coffurn fuerit fundatur juperaquam tepidam, & extraffo abaquama- nibus exprimatur,donec totaaqua inde exeat,deinde pul uisaloesfuper marmor inunffum cum oleolauri mala- xetur, deinde croco pulueri^ato, & inunffismanibus cum eodem oleo magdaleones informentur.
EMplaftrumceroneum . Emplaftrum duracofedio dicitur, ex duris, & glutinofis rebus, qua; nianibus malaxari poflunt. diftert aut ab epithemare, & caraplaf- mate, quia epithema eft confedtio de pulueribex aliquo liquore, vtdefandalisalbis,&ru.&aquarof. Cataplaf- n,u. mafitdeherbiscotitis. Ceroneuma ceradidtum quam recipitin multaquantitate. Valetconrra doloremfca- Mefute. Z Z pulx

ANTIDO
pulx fa&um cyfrigidohumore, vel ex ventofitate, quia i xnulta recipit diiTolutiua, confumptnia, & extenuati- ua: debet autem fic fuperponi,calehat ad ignem, & ma- laxatum ,& alutae indudtum, loco doloroloprius inuii- <ftopetroleo, vel laurino oleo, vel aliocalido (uperpona- tur. Spleneticis, & hepaticis ex ventofirare, vel humo- re frigido, non tamenin principio, quia fubtilioribus partibusconfumptis (clirrholis, &durities poffent ac- cidere, vel augmentari. inungaturergohepar,velfplen. per i.diem cum butvro, vel dialthaia fortiter, & patiens aliquibus diureticis vtatur, poflmodum fuperponatur ceroneum.
Valetcontra phlegmonem. fi phlegmon fit de chole- ra,velfang. vel melan.innaturali non valet. Si dephleg- mare,vel melan.naturali valet. Locoprius inundto cum oleis; remouet enim duritiem,& fclirrhofim.
Valet ad mundificandum faniem apoftematis. hepa- tis, ftuello inde fafto, & intromifTo •, multa enim accipit attrailiua, &purgatiua.hydropi.ana(ar.tympanum hy- p dropeum curat in qualibet (pecie hydropifis, quia ven- tris mflationem fedat, & quamhbet fpeciem hvdropifis fequiturinflatio;con(umitenim,& extenuatcaufam in- flatiomsj debet autem (uperponi ficut diximus ,contra vitia fplenis, & hepatis.
Deiorem etiam inteftinorum placar, & tortionem, fi doloreft ex frigido humore, vel ventofitate, fuperpona- tur emplaftrum, & fuper emplaftrum vefica xnea pla- na oleo lauritio calido, vel oleo comuni, vt emplaftrum fic addu<ftum,vel in profundum rnelius operetur.
Lumbis, &pudendisfuperponatur,renum, & vefics diftemperantiam emendar, fi fueritexfrigiditate, quia calefacit. Si fuerit vitio Iapidis,pr£ccedat tnmen vfus fa- xifrag ix dccodhonis. InHammationibus,dolori matricis fubuenit,fi dolorfit ex ventofitate,vel frigiditatefuper- pofitum, vel fuppofitum inde faftum oleo viol.inuncto fuperponatur, fomentetur tamen prius mulier cum de- coftione centri galli, vel pulegij-Arthreticis,& podagri- ciscxfngidacaufafuperpofitum, Iocopriusinundtocu J calidovnguento. Febribus typicis videlicet, ideftinter- polatis,fcilicet in quoridiana de phlegmate naturali, vel acetofo,vel vitreo 1'upe ralutam inducku ceratuin,fi ma- teriaquotidianain ftomachofuerit ,conlumit. Vel fu- perpofitum fpleni, fi materia ibi fuerit.
C.mis rabidi morfui fubuenit,& ferpentum, lauetur morfura cu fucco mcntx, & ceroneum diftemperatum cum eodefuccoin vulnercponatur; recipic enim quar- dam venenuattrahentia,&expellentia. ^.picis.pix.cal. elt, & fic.virtutem habetatmhendi,&confumendi fu- petHua. Gummi eft ca.& fic.eft autem pix rriplex,fcili- cet pix liquida, pix naturalis,pix comunis, qua pingon- tur,vel picacur naues.Cum fimplicitcr reperitur. R^.pic. pix naualisapponendaeit. Eligendaeft,quxnignoreft. Cera humida elt temperata inter ca. & fri. & moliit, & humeitar.ponitur hic, vraliorum ficcitatem temperer, & remolliendo materiam eam cofumptioni habihorem reddat,&etiamaliorumpulueremconglutinet.eligen- H daeftputior.confice,vt in anddo.inuenitunpuluerizen- tur.quxpulucrizari debent, & gummirefoluantur, vt ibi dtcitur. Nota tame fignum decodtionis eft,diu dum bullit ad ignem de illo proijciatur aliquantulum in aqua frigtda,quod extradumab aqua, fibrachionudofuper- pofitum prius cohireat, non eft co£um, fi autem, co- d;um eft.per v.annos.feruatur.
EMplaftmm oxycrocentn dicituraboxygrxce, latine acetum:oxycroccum,ex aceto,& cvoco nomc babet. valetpracipue ad fracluras oftium, & ad membra, qu£ dolore ahqno affhguntur. apofternata dura in quacnmq; parte corporisfuerint,remollit,& dffloluit.undeantiqui chirurgici Salernitani in fracluris o(iium,& cicatricibus attennantibus, & tumoribus, nulloaho emplajlro vte~ bantur.iif.pars eft.ltb.tj. ? x ec.croci,picis naualis,colopbo- ni£,cem ana. vn.iiii.tereb. chalbani,ammoniaci,tnyrrbe. okba.maft.iina unc. i. & drac.uj.Conficitur fic.chalbaw,
TARIVM
ammo.aliquantuli'.m contufa ponatur infufjicicntiaceto pcr no£tem,& mane mittanturfuper ignem,& eiiqucn- tur, & eliquatmpercaciam colentur, & iteru coqnatur, donec pars aceti confumatur, tunc pix naualis ponaturbe necolata liqucfacia pice addatur cera , & ea liquefatia ponaturcoloph.'jdcinde tere, & faffo intcruallo ponatur maftix, & olibanum, & myrrha, cumfpathulafemper agitando, ad ultimum cum bene fuerit cotturn, in aqua frigida infundatur, & ab aqua extraffa manibus ex pri- matur, ut aquainde exeat, & fuper marmor inuntiura oleo lau. cum puluerecroci malaxetur, &fafiis magda- leonibus ufui refemetnr.
A D D I T I O.
Iftud emplaftrum eft multum in vfu ,'& maximefm prarfentem defcr.dicitur autem oxycroceum, ab oxy, eftacetum, &croccum acroco. valet propt ic ad fractu- ram offium, & ad dolorem eorum, & ad multa alia, vt habeturin tex. Gilbertas Anglicusin capitulode vul- neribus in parttbus interioribus habet vnam aliam de- fcnp.quxcft fimilis huic. Similiter Bartholomxus in Cronu. proprio antido. habet vnam deicrip. fed non eft fimilis ltuic. Nota,quod percrocumintellitur hiccrocus orien- talis, feu communis, qui a vulgo (afteren dicitur,& ideo quia vt f^pe magnoprecio venditur,alij aromatarij qua- titatem lpfius crocihic requifitam non apponunc,fcd in parua quantitate , vtfolum colorari pofiit , &tdeo . eftedtus, quos habere debet nonfacit. Summamedi. eftres.xj.
PHilanthropos amicus hominis interpretatur ,proprie ualetftranguriofis, nephriticis, calculos in renibus, & in uefica mirabihterfrangit,&fra£ios expellit.ualet etiamad duritiemfplenis,& hepatis,dolori iliorum Jub~ uenitdatum cumfcrup.i.s.diagri.xij.pars lib.i.eft.
\ec.folij,fchanantbi,cyperi,afari,eupho.thymi.petro. macedo.ani.miltA folis, lapidislynctsanafcrup.tf.s.cinna. calamethiaromatici, polypodu, philtafidos, m clpno p !.fc. leuifti.& petro. & fem.urt.fem.citri. litbofpermatis,fe. bardana, baccarumhederai ana.fcrup.ii.galan.nardi, 7^e~ do.beto. phu, meu,j'para.carda.apvj,marathri,erucc,fina. orobial.& rub.anadrach.s.garyoph.%ing. cafi.-elig. py- rctbri, cofti, fpica celticm, myrob. cortic.olibani, leuco- pip.carpobal. carui, cymini, baccarum laun, ftleris ana
fcru.i. olcinardim,pitlcgij,Jambu.miifcellinianagra.xv.
mel.quodfufficit,daturcum uino calido,Laxatiuum uero s c 'jT r \™ e f' cumaquacalida.
PHilathropos dicitur a philiafidos,g? eft philipedula, herba cft diuretica, valet ad emphraxim (plenis, & hepatis, fi oppilatio fit ex humore frigido, & vifcofo de- turcumaqua decodtionis fceniculipetrofelini, brufci, afparagi. Valetetiam Itranguriofis, nephriticis, & cal- culofis,multa.n.recipitdiuretica,&laptdes frangentia. Deturdelicariscum vino decoctionis iaxifragix, & gra- x„ a . norum folis, dolon iliorum (ubuenitcum (crup. fcam- mo. & fcrup.i.euphorbij, prxcedat tamen, fi opus fue- rit,dyfter,& vomitus.numquam enimlaxatiuum,ofFe- rendum eit alicui vehementerconitipato, precipue llia- cis, &colicis-,fiatautem fic.puluerizeturfcammo.&eu phorbium in prxdi£to pondereaddito maftiche ad re- primendum malitiam (cammonex, & gummiarabi- cum, papa.euphorbium, & admiftopuluereprxdiclo- rum philanthropos decurcum calida,& in ipfaacccfiio- ne, vomitu tamen, & clyftcri prxcedentibus, vel citca mediam nodlem optimus eit modus dandi. Rec.philia- fidos ca.&fic. eft,diu.herbaeft,in Apuliareperitur.Alio nomine philipendula dicitur. radix eius competit medi- ctnx,quxeligenda eftnon perforara. *
Baccarum hcderx,dico q, frigidx funt complextonis, dc hedera dubitatur cuius coplexionis fit, fed folia eius, hr<t*r*.' fparganturin pauimentodomus; inueniturtamequod- dam gumnii eiufdemarboris,diureticum eft,vnde valet
ad

N I C O L A I.
178
aJfrangendumlapidem, &indevidetur, <j? fitcalicfa: A dicurms reuera, quodfolia frigidx complexionis fum, lubtilcm tamen habentfubftantiam,& diureticam.vn- de prxcipitur hircum vetuftiffimum folijshederae nu- triri, vt eius fanguis melius opereturad frangendum Ja- pidem. Gummiems aliijuantulum eft calidum ,& fatis diureticum, maxime illius heden, qui fus arbori ma- turarur; frucfcus eius diuretici funti in hneautumni col- iiguntur.diu feruatur.
?*- Oleum puleginum ca.eft, & fic.dilfoluit, &<ofumit, & qualiter hoc hat,Iatis notum eft.
Bardana ca-eft, & fic.dilToIuit, & confumit, & extc- nuat. herba eft cuius radix competit medicinx,& pr^ci- pue cortex radicis. optimum experimentum contra do- lorem arrhreticu,podagram, chiragram.radices eius de- coquanturin vino, &ex eo locuspatiens fomentetur. philantiiropos pet tres annos feruatur.
PHilonium maius, ideji nouus amicus. tuffes curn vi- g no daturn, & mulfam cmendat, peripneumoniam cum bydromclle fanguinis fputum cum fucco yolygoni, indige/iionem slomacbi, & vomitum cum pofca , vel bydromelie; dolon hepatis, & fpleneticis,ac vertigino- fis cum oxymellefubucnit: celiacis cum apo%emate piga- ni, plcuriticis, iliacis, nephriticis, & caufis veftc&cum *nul(a,colkis etiam peculiaritermedetur.iif. pars eft lib. ifKecipe lcucopiperis, byofciami anadrachm.v .opy.dra. ij.s.cafia fift. drac.i.s.fem.apij. drach.i.petrofe.marathri, daucicreticianafcrup. u. gra.v.croci ffcrup.s. nardi,py- retbri,xedoari£,anagra.xv.aty addunt cinnamo. drac.i. & fem.euphor.coHi.anadrach.i. melquodfifficit. datur in modum fab£&gyptiac<£.
HTpjaGuca; bygia, ideHJaluatrix; Grsca dicitur quiaaGmcisfuit inuenta.valet proprie ad rheu- magingiuarum, & dolorem dentiumfricatafupereos , ore fepe abluto cum aceto calido , & fordidas nebulas ab oculis aufert.vi. parsell lib.i. i{ecip. hyofciamifemi- nisdrach.tj.op ij .dracb.tj.& Jcrup.i.cofti.drach.i. & gra. xv.myrrh<£, opopanacis ,Jcordei, origani,anadracb.i. & gra.x. Hyracis calami,galbani,agarici,gentianA, pigani> Jiacbados, prafti,cardamomi ana fcrup.ij.s.balfami, nar- di, croci,fchananthi, thyrniamatis, amo.terebinthin&, cafite lignex, mandragorce , eryngij; radicis rofe, eupa- to. eupbo. melanopiperis, leuiftici, dauci ,fani. trifolu, Jem.ana fcrup.ij. mel quodjuffiat. datur cumvino caliao in modum auel.
Sum. wuti. tfl rtuJ.
A D D I T I O.
Hygija faluatrix interpretatur, Graxa, quia a Grarcis inucnrafuir,propriefiftit rheuma frigidum, data cum decodiione olibani filfcit fluxum rheumatis ad gingiuas, &dentes; vnde fi dentes fricentur cum ea , & etiam fi fuper emplaftretur, confert dolori ipforum, oculorum, faucium, & fuperciliorum diffoluta in aqua euphragix, ~ for
A D D I T I O.
Philonium amicus nouus interpretatur,vel quod Phi lon primitusinuenit. refpicit virtutem, naturalem, & fpiritualem. datum cum mu faemendat tuflim plileg- maticam, & difficultatem anhelitus; confcrt plcuri- ricisexphlegmatCj &nephriticis ,& veficxexfrigidita- te,& ventofitate.datum cum hydromelle confert perip- neumonicis ; & dolori hepatis datum cum fucco fan- guinana; confert fputo fanguinis. datum cum vino co- Ao confert indigeltioni, & fingultui valde.datum.cum oxymelle fubuenit fpleneticis . datum colicofaciteua- dereprx casteris opiatis-,eftetiamex melioribus rebus in fedarione fortis doloris apoftematis renum. i>um. med.eftres x j.
G^iryophyllatum dicitur agaryophyllis, qui ibi in- trant.gar.ore retentifingultum Hringunt.coffi, et bulliti ira aqua, & bibiti vomitum stomachi, & fubuer- fionem mirabiliter reprimunt. valet proprie acide eru- ilantibus, & digeHionem optime celebrat ;j>ororitm o <>pilationem,<&- fpiritualium meatuum aperiftpars viij. ejt hb.i.
I\ecip. cinnamo.garyo.xing.liquir.ro. anadrach.ij. & gra.xv .ligni aloes ,galan.cardi, nucis mynsticx, nardi, ^edoarix, viol.anadrach.i.&gra.vij.s. rheubarba.ma- cis,croci,alipt<e, cosli,cyperi,carda.bafilico.ani(i,leuifti- ci, eborisanafcrnp.i.s.gra.itj.s. mellis quodfufficit.datur post prandiumjero cum vi.vel rhodoftagmate poft ca- nam in modum aueUans.
& iniedfca poft fomentationem cum mollitiuis. abftergit nebulasfordidas ab oculis. Tentainore,&gargariza- tacum decodtione balauftig, confert fynanchia: rheu- maticx.datacum oiibano, & tragacantho opitulatur afthmaticis, tuffientibus, & phthificis ex rheumate.da- ia cum decodfcioneficuu,paffularum, &liquiritix mun- dificat pleuriticos. datacumdecofitione mentx, mafticis curat ctolorcm ftomachi, & vomitum, & fafti- dium ex frigiditate. data cum vino deco£fcionis cappa- risauxiliaturfpleneticis.datacum decodioneafan, & fchcenanthi confert hydropicis . dara cumdecoifcionc diureticorum medetur nephfriticis. data cum decodtio- ne afari, & cofti confumit humores frigidos, & vifcofos caufantes nephrefim, & colicam.bibira cum vino com- C pefcit cruciatuspodagricorumconfeftim , prouocando iiidorem. data cum vino prxferuat a nocumento aqu«e corruptx.
HYdrocopionolympiacum,hydrocopion,ideft potus contra rigorem: olympiacum ab auffore diElum. confert propric quotidianarijs, <& quartanarijs, & non tertiana .fudores etiam in diebus criticis prouocat ante horam accejiionis ad modum aueUamcumtepida data. vi.pars eft.lib.i.
I{ecip.cinnamo.dracb. iij. &Jcrup.i.&gra.xvi. croci drac.ij.& fcrup.ij.nardi,myrrhte,olib.opij, mandragow, macropiperis,anifi,ameos,jileris montani,hyofciami an. drac.i.&fcrup. tj. &gra.viij.melquodfufficit. datur ai modum aucllanx ante horam accejiionis cum calida.
A D D I T I O.
Garyophyllatumdicitura garyophyllis. refpicit pro- prieiijiritualia, & virtutem naturalem kcfam a frigidi- tate. datum cum decodfcione hyflopi emendat potenter oppilationes frigidas peiffcoris, Sc pulmonis.datum cum ptifana reparatphthificos debilitatosinfirmitate.datum cum vinoremollitioniscroci ,reparatcardiacosexfrigi- ditate, datumcumdeco£tionegary.compefcit mirabi- liter vomitum, & fubuerfionem ftomachi, & acidos ru- # ifcus. Summamed1c.eftres.z4.
A D D I T I O.
D Hydrocopion,i.potus contra rigores, olympiacum abolympiaco Imperatore. virtutem proprierefpicitna- turalem Lxfam ab Iiumiditatibus frigidis. vndedatum cum ab aqua calida ante horam acceffionis ampurac quartanam ex melanchoJia naturali, & quotidianam, nifi fitexphlegmatefaflo, diftemperatum cum aqua ca- lida; & temporibus,& extremitatibus inundfcis in die cri tico alleuiat valdefebricitantes, prouocando fudorem. datum cumfucco plantaginis fiftitmiilum fanguinis. Sum.med.eft res. 14.
aot
Vftinum dicitur,quiaaluftino Jmpcratoreprimofuit inuentum. pr&cipue datur calculofis, & patientibus 'olorem ilij,valetjtranguri<e, & dyjuria, & his quimi- Sum. mtti guntmucos.vi.parseftlib.ij. tfiru n.
I{ecip.cinnam.fohj,coHi, nardicafix,arifto.lon.& ro
helemj, hyffopi, puleg.artbemifice,pentaphyUi, leucopip. orobi,petrofel.leuiftici,oxilatri,vrt.fem.gra.(blis,faxifr. iitntpen,afparagi,fe.fileris,apij,anethi,pigani,fe.fmicuL Mefua. ZZ z anifi,
/

A N T I D O
gnifhbaccMYum lauriana drac.i.s.mclquodfufficit. dctur cuvino inquo coBum fueritmiliumfolis,~t>eifaxifragia.
IVftinu medicinaeit diurenca. valetcontra dolorem renum ex frigida caufa cum vino-calido, vrl frigido ienmo ftomacho j calefacit enim, &diiroluic humores frigidos, & purgar per vrinam, calculos frangi t, & are- namexpellit datum cutn vinodeco6tionis iaxifragis, granorum folis, lapidis lyncis. Contta ftranguriofos, & dvfuriofos refolutum cum oleo mufcellino, vel com- muni-, fadlo tanien emplaftrocirca pcitincm , vel vir- gam, vel tnelius, iftud totum colletur per pannum, co- latumperfyringam inijciatur. fecundum dodbinam a- liorum conficiturcum melle rufo; &meliuseft,fi fit melcaftanearum amararum, quiadiureticum, & me- lius eft fi cum eo conficiatur in hac, & in fimilibus me- dicinis. poniturautem rn tali proportionepro lib.i. pul- uerisappone.iij.mellis: per.iij. annos feruaturin multa cfficacia.
C^A tbarticum impcriale, idcH laxatiuum froimpe-
ratoribus,faftum,& pro alijs delicatis bominibus dncit euim fine l&fionc , & prdcipne confert pingutbws kominibus,qiiifemperfunt corislipati,ioaletmultum ilio fis, tuuat eos, qui ex ventofitatc slomachi, & intesiino- rtim laborant. medietaslib .tj. J{ecip.dia%ridv,,xuccb.ana dracb.iiiij.cinnamo.nardi, faxifra&ia, polypodij,a:ia drac. ij.myrob.citri.bermodaclyl. a.na dracb.iiv.%ar.7 S iti' r ,.me- lanopiperis, macropiperis,cardam. amomi, an.i drac.i.s. Sun. meii. me ^ 1 H °dfufjicit ,fumatur cum vino calido, vel itqua ca- tfl us if. lida mane, &Jero.
Atharticum imperiale. Catherricunl mterpreta- V , tur laxatiuum, Imperiale propter fuam dignita- tem. Optime caput purgat in laxando:recipit enim qux- dam violenta, qux optime purgant, extrema fubti!ihue fui.fumij non inuenit cohxrentiam nifi in extremis, vn- de magispucgatremota quam propinqua; debetautem cxhiberiadpurgandum caputcumpiluljs; fiantautera ad receptione cathirtici, & conficfanturcnm fucco ab- fynthij, & denturin fcro, £d parum fuperdormiat,qui eas fufciptr, tres, veIiiij.horas,deindeexcitanduseft. Os beneolensfacit. FcEtor orisfit, aut vitio putridorum humorum acerebrodeftillantium , aut vitio fpiritua- lium, aut vitio ftomachi. fi foetor oris f\t a cerebro, de- tur in pilalis, fadta purgatione, dcntur alia opiata, poft- modum localia fiant remedia circa os, & gingiuas. fi fit vitio fpiritualium paru, aut ntlvalet. Si fit vitio ftoma- chi, detur more elettarij cumaquacalida , pnecedente tamen vfu oxymellis fcillitici.vcl de raphano.vtramque cholerampurgatfecundariophIegma,principaliterme- lancholiam. Sciendum ideo, quod cholericis extenua- tts, & fi cholera multum fueritintenfa in tcmpore cali- do non debec dari, neque febricitantibus. datur autem alij s ad prxferuatione competenter, vere cholericis cum aqua deco&ionis prunorum, violarum, feminis citruli, melonis,cucumeris,& cucurbiti; phlegmaticiscum a- qua decodtionis polypodij ; melancholicis cum aqua decodlionis fenx.fi edam ftomachum humidum purga- revolueris, &maximeab extremisparribus,cumher- modadtyliscompetenter acuatur. Nota quodcatharti- cum imperiale,aliquando fit fi mpliciter,aliquando acu- tum; fimpliciter, quando tantumineo poniturfcam- monea, quantum eius receptioexigit,&tuncter, vel quarer ducit. Acucum fit cum magis de diagridio ad- ditur,acuitur autem competenter,fi cathartici imperia- lis, drachm.i cum.s. de fcammonea mifceatur,eleCtario adhuc exiftente calido,etiampoteftconfici fecundum dodlrinam aliorum, per duos ann-ferua. Et noca, quod <r "Vecus catharticum melius eft nouo.
T Ithontriponpertundens lapidem interprctatur. boc 1 j proprie lapidemfrangit, & cxpellit; fi in renib. vel yeftcafuerit,bac?nedicinavtetes.necdolorcmilv,nec la- fidis vitium incurrunt;ftrangttriam, & dyjkna fme tno
T A R I V M
rafoluit.viu.pars csi lib.ij.F^ecip.nardi^in.xyloa.acorK cinnam.pcncedani, meu, melanopiperis,leuco.mac >Gpip. faxifrag. anadracb.if.s.opopa.garyophyl.cofti, rbeup.ti- quiri.cyperi, draga.alexandri. cbamedryos, apij, afpara- gi, bafiliconis, femi.vrticce,femi. citri.anadracbm.i. & gra.xv.folu, croci,fchananthi,cafi£ lignem, bdellu,ma- fticis, feminis granorum folis, petrofelini,filcris,finoni, cardamomi, anetbi,fc.eupbo.lapidislyncis, olcinardini, mufcelli.anafcru.i.gra. v. mel quodJujfiat, detur infcr» cum vino calido.
A D D I T I O.
Lithontripton , id eft percundes lapidem.datum cum deco£tione diuieticorum compefcit dolorem lumbo- rum , & (bluit dyfuriam , & itranguriam ex humori- busfrigidis abfque mora.datumcum decodtione faxi- fragisfiangit potenter lapidem renum , &veficx, & expellit ipfum mirabiliter, & vtentes eo pra:feruancur F a lapide, & at> ihaca frigida. Summamedicinarumeft rcs.xliiij.
MIthridatum,ideH mater omnium antidotorrm,fi- uea Mitbridatc rege dicfum .faciens ad omnes yafiiones capitis virorum, vel mulierum, fifuerint ex frigiditate; maximemeiancholicis, & tirnidis,epilepti~ cis, maniatis,pbanta£licis. tairabiliter prodejt cephalal- gicis,bcmicraneis, dolorem cilijpaticntibus, & lachry- mantibus oculis: & ad omnia cayitis vitia , yel aurium fubuenit; dentium doloribus,palato, & omnibus vitijs oris, &maxillarummedetur, fifuperlocum dolentcm ponatur; & iterum ad modum cmplaftri ponatur in icm poribus, vndedifcurfio; fynanchenjoluit, apoplefiicis cum ceruja acceptumfacit,tufiientibus, & asthmaticis, bxmoptoicis , peripneumonicis, & omnibus doloribus , quiintracorpus humanumfiunr. fuccurrit iliacis, dy- Jentericis,& lientcricis optimum f: detur cum dccocho- G ne balauftix, & cxtenjionem humorum, tetanos,fuc^> fpafmos patientes, & yaralyticosfine mora curat; dia- phragmati, & hypochondrijs fubuenit, renibus, & ve- fic£ opitulatur,calculosfrangit, menftrua prouocat,orn- niaque vitia matricis excludit, fclinbofim patientibus, & podagricis Jingulare pmfidium eft . prxapuc dutur contra venenaomnia, reprim.it vencnatosmorfus, Jiue rabidi canis, feu cuiufcumque rcptilis,impofitum fiue bi- bitum cum magna admiratione emendat, fi dijtempera- tumfuerit ,& cu fuccomenttn potetur, velftiperpona- tur. Quotidianarijs, & quartanarijs etiam ante boram accejhonis datum mirijice prodeft cu vino tepido.xxviij. pars confe&a lib .hj.
'Hec.Jiyracis, catami drac-i.&fcrup.i.gar.nard.xylo. orobi. lentifci. trag.mafticis,cbalbani,gummi cedri^zfpba lti,cafoffei,bdeIhj,ter.Jiguli,meliioti,ladani,opopa.opu, fuiph.viui, liqui.nitri ,hypociJiidos, acacia, rof chamk, hypcricon, abrotani, pteonix, hyffo. origani,helenij,rami pj cedri, & daphnidos,arih. lon.epithymi, peucedani, cen- taurea, rOrismarini, rad. eryngij, batauHia, cymarum myrthx, pfidix, romei,fcyll£,carpo.git, anifi, hyofc.cy- mini,frni.cardam.fefeleos,tefapei,ameos,finoni,leuifti- ci,fem.rut£,fcm.miconis ,apy ,dauci,fem.rap£,macropi. ocymi, amomi ana drachm.i.acori. illafeos, cafjami,filis xuccboraris:; catariacs anafcru p.ij. balfami, cinn.cro. co- jii,fcbananthi.%ing.folij, terebin.myr.olib.cafix, agari. fpicte cclticee, rbeupon.irei.afari, diEtami,prasij,interio- ris col.fla:cbados.arthemifite,calam .?« .filphij, fco rdf,cha mxpi.leucopi. melanopi.ocymi, petrofelini,jem.anago- dam, rnalabatri, carda.pentapbyllianajcrup.i. daphno- cocci. iij.partem,fcru. i. & gra. vij. vini vetustifiimi vn.i. mel quodfufficit. datur in fero in modum aueUans cum vino,in quo coffa fit faluia nonfebricitantibns,&febri- citantibus cumaqua tepida.
Mlthridatum magnum, id eft matcromnium an- tidotorum ab inuentore ficdictum. Magnum addicumcftpropter magnamefficaciam, addif- #
fercnnam
/

I N C
tcrentiam rninoris,opiatacft. Facit ad omnes pafTiones virorum,ac mulieram;ta£b.s fcilicec ex frigida cau(a,& adomnia,qua:rubducuncur,datum cum vino ieiunofto macho,vel admanHonem,i.in fero, quod melius eft.
Epilepticisprodeft,fadiaconfricatione palaticu liac rnedicina i n lpfa acceffione, dentibus cum eo apei tis, vt phlegma diflolutumexeat jpoftacceffionem poteftex- hiberi cum vino.
Maniacis ex melancholia, vel cholera adufta, pra:di- fto modo.
Phantafticis.phantafticapaffiodicitur, quadoaliquis mfomnodiuedasphantafias, &terribiles nnaginatio- nes videt, vndealiquandoa fomnoexcitatur ; quod ha- bet fieri ex fumo melanchoiico mficiente cerebrum; da- tur eis prxdidto modo.
Timidismirabilicerprodeft. datur his, vt prredidlis: timiditas fit ex fumo melancholico in capfula coidis exi ilente, &conftrinoenteipfam, & ex eodem inriciente cerebrum.
Cepnalalgicis, hemicranex, & ad dolorem cilij,&fu- percilij laciiim ex rheumate,datum cum vino decodtio- nis nucis mufc. purgetur tamen prius caput cum pilulis aureis,vel hiera picra.
Oculis lachrymantibus, & adomnia vitia capitis, cu vinodecodlionisolibani,vel,quod meliuseft, fiantpilu- li de puluereolibani, & mithridato, fi etiam Huxus la- chrymarum firex abundantiahabituspropter inconti- nentiam,valec dacum pr.-ecedente purgatione capitis.
Doleiiubus dencibus magis valet, vc hrcopiaca refo- luta cii fucco menra:. Et inundto incerius, & excerius pa- lato,&omnibus vicijsmamiliarum, fidolor fitexrheu- mate, datur cum vino decodlionis olibani. Fit eria gar- gatifmusex violis coctis, & zmgib.m careno.hocetram valet contra dolorem dentium.
Synancben diffoluitin principio,nondum apoflema- te confirmaco. fitetiam prius minutiode vena cepha- ljca, velde venis fub lingua.poftdetur olibani deco- itiocum michndato. fiatetiampra:di6iusgargarifmus, 1 fed cumaceto.
Apoplexiam cum cerufaacceptum; ideoprohibetur ne cum cerufadetur,quiapofTet occidere, fed in minori apoplexiapoteftinde palatum fricari, & membraexte- rius vngi.
Tuffientibus, &afthmaticisexcaufarhcumaticala- borancibus valec prardi&o modo. fi vero fuerit afthma ex ficcitare,vel vifcoficate humoris,non valet.
Hxmoptoicis,id eft fanguinemexcreantibus. Notafi fanguis lcrearus vcniat a ltomacho, vel nucritiuis,vel fpi ntualibus non debetdari, qiiia in ftomacho receptum propter fpeciescalidas augmentaretur Huxusfanguinis. valetautem fi fiat ha:moptoica viti.ocerebri cumvino decodlionis olibaniexhibicum, tuncenim folafumofi- tas illius,& prsecipueopij cerebrum petit,qua:conftrin- git, & fkmim fanguinis prohibet.
Peripneumonicis.non in principio, fed poft.xiiij.dies ruptoapof}:emate,&conuerfo in faniem,demr hiscum puluere myrrhs, vel gentiana:ad mundificationem fa- niei,ne fiat tranfitus inempyenia.
C^liacis. coeliaca palfiodicirur fiuxusventris failus vitioltomaciii, ac?lia,quodeft venter. eftaucem fum- mum remedium,ca in hts,quam in lientericis hxc opia- ta data cum vino. pncedat tamen purgatio i fta interio- racolocynthidis,polypodium,agaricurn,fchcEnanthum bulliantin aqua,&colaturadeturad purgarionem.
Dyientericisnullomodo medecur,vt quidam dicunt.
Contraextenfionem neruorum. Extenfio ncruorum dicitureorumcotra&ioex humoribuseos replentibus, vt in fpafmo de repletione, vel c< eorum relaxatione, vt in paralyfi. valer itaque h^c opiata data contra vtramque cum vino deco&ionis.faluix, & caftorei. refoluaruretia mithridatum cum mufcel^on , &^calefiatin tefta ad jgnem,& pars patiensinungacur.
Concra cinefinum ex phlegmate vifcofo,& mucilagi- paloin o!coad ignem refolutointingatur bombax, &
I) L A I. 17 9
A ponatur, ad hoc etiam multum valet theriaca paralyti- cis, vtdixinius.
Hydropicis, & in diaphragmate;& hypochodrijs pa- tiennbus ex fiigida caula pra-didlo modo detur.renibus, & vefica' parti dolenti cataplafmacum valet.
Calculos frangit cum vino decoctionis faxifragiac, & granorum folis, menftruaprouocat fadto mde iuppofi- rorio, vt dixi mus patienti tenefinum.
Arthrexicis,ifchiaticis,podagricis,interius,receptum, &inun6tum.
Venenaomniaexpellit.ad hocpra:cipue valetmithri- datum,Recipitenim multa venenum attrahentia,& ex- pellencia,vndeaquiburdamfolctdaricum toxicoin pilu liscontra venenum. Tantumprobatur ficut thenaca. hoc autem in piincipio cum nouiter eft fadlum, facien- dum eft,quia poft quam inueteratum eft,non habet tan- tam efficaciam ad lllud. Quidam cum mithridato the- riacam fbphifticantficduas pattes mithridati bene|in- corporant cum tertia theriacac, poftprobant pirrdiilo modo, & efficaciam theriaca: inueniunt:in principio ta- men antequa paffio fit inueterata,detur pradidlis fic. pul uisdiitamijgentianx, arift.rotundx.comifceantur cum mitliridato,& cum bene incorporatum eft,dacum vino decodionis mentx.fuperponantur etiam morfurx.
Quotidianos verosdephlegmare narurali,& nothos, nontamen defalfo phlegmare, fedvitreo, velacetofo, quartanam veram liberat, fi fit de melancholia naturali, deinnaturalinon.debetautemdari pra:cedcnte purga- tioneanteaccefionem cum vino,fifuetit hyems cum a- qua aftate,prxceden tc tamen purgatione. Hemitrit^icis nullomodoexhibendum eft. contra incertas paftiones etiam valet, fed de meo confiho non detunquoniam pro pterignorantiamquomodocuras ? Rec.orobilentifci.i. lacc.T qua: calidaelt, & ficca, conftringit,& confumic ex fua gIutinofitate,quod patet quia ex eofit optimum gluti nu.ponitur hic ad prohibendum Huxum rheumaticum. Iaccaeft gummi arboris in indianafcentis eligenda eft clarior, & puriordiupoteft feruari.
Gummi cedri cal.eft, & fic.diureticum ,contra vitia Cm.adri. renum,& vefic^ ponitur hic,diiIoluir,& con fumir.gum mi eft arboris, qua: cedrus dicitur, apud nos non habe- tur,vnde proeoponiturgummiabietis. Offei.i.gummi <>!"- hederxcal.&fic. difToluit,&eftdiuretica, vndepoten- ter diffoluit lapidem.eligendum eft clarius,& purius, & rotundum ad modum gummi arboris, bonum eft, & quod inuenitur in hederaarbori innexa, per triennium duratgummihederxfumptuminterius m quantitate. fcrup.ij. bonumeftcontradoloremftomachi, qui tepe accidir mulieribus.probatum.
T erra figuli.i.figillata,de qua fupenus didum eft.
Mclilocum cal.& fi.eft,lierba eft diuretica. m Apulin, Mchhtnm & etiamin noftris regionibusinuenitur, femen prcdu- citad modum f?niculi,& diciturcoronarcgia;valet con tra viria renum, & matricis, & ideoponitur hic femcn mcdicina: competit, bonum eft, & in vifccllis, & falfa- mentis.pertrienmumferuatur.
Ladanum.ca.eft, & fic.confumir, caIefacir,&confor- tat exaromadcitate. Ladanumgummi eftarboris, vt quibufdam placer,de rore conficitur,qui cadit fupcr qua- dam herbam in quadam patte Gr?ci?,ruftici enim illius terra:cum longiscorrigijspercutiuntaera repetitis vici- bus , aquibusrorem muifcatumin aliquo vafe expri- munt,&ficladanumoperantur; fedvix hodie purum inuenicurladanu,propcerimpuricates,qux eiadmifcen- tur. purum effet valde aromaticum, & optimum.per x. annos feauatur.
Hypericum.herbaeft perforata,veI fandi Ioannis di- citur,ca.eft,& fic.& diureticain temporeproduciionis florum colligitur, inloco vmbrofoponitur. pcrannum feruatur. flores, & folia abie&is ftipitibus tantum, funt medicinalia.
Heleriium cal.& fic.& diureticum, ftomachum con- Hthuum. fortar,venenumexpellit. Notaaliudefthelenium, & aliudelt lenias.lcnias.n.eftauripigmentu. Heleniii vero Mefutc. Z Z 3 enula

ANTIDO TARIVM
%ArHtcedri.
QenUwrt* .
T[omel,
fardanpti. Lnpp*.
CycUmen.
Ntxacar.
(aHiarUcc.
Libanti
StUxecba
dos.
Scordeon•
SymphytH
CbamApi ry*s-
enula dicuur, eius radix medicinoe competit,& non her- E ba r.idix in principio jeftatis colligitur , Soli exicccatur. per ij.annosferuatur.
Rami cedri, c.iii.&r fic.fixnt.foluutit,confn mun t,con- fortant aromaticuate fua. Rami cedii, vt verum dicam , fcilicet funt rami illius arboris •, quorum loco apotheca- rij ponunt fabinam : (cilicet, & flores, & folia, abic&is ftipitibus.
Centaureaca.& fic.difToluit, & confumit fupperfluos humores.herbaeftdiuretica, &amaraad modum fellis^ vndcalin nomine fel terraedicitur. Eftautem duplex maior. & minor.m receptionibus maior debet poni,qus facit flores ad modum hyperici, cum flores producit,de- bet colligi,flores, & folia ficcatur,& in medicina ponun turfine ftipiribus.perannum feruatur.
Romei.i.raphani cal. eft, & fic.diureticum, digerit, diftbluit, & confumir, radix competit medicinx, qua: in autumnocoliedb , &exiccata per biennium feruatur. poniturhic ad diflblucndum craffos humores, &cum p poniturin medicinis.interiorfubftantiadebet abijci.
Cardamum.i.finapis alba.ca.eft, & fic.diurerinim,& diaphote.difl"oluit,& cofumit.per bienniumferuatur.hic ponitur propter notas caufas.
Lappa inucrfa producit quxdam,qua- fi capillis inh§- rent vixjpoflunt feparari, qua' in folliculis fpinofis iicut caftanex conciuduatur. Sciendum eft,quod lappa inucr fa, & Liardana non fant idem, vt quibuldam placet, fed diuerfx herbarfunt.
Cyclamen, panis porcinus,malum terra:, caflamus idcm eft,ca.eft,& fic.difloluit,confixmit, &trahit.hcr- baeft produeens florem fimilem violx, radix medicina- lis eftcirca finem autumni colligitur, m quatuor partes finditur cum filo,fiufpendirur in vmbra,vcl adfolem.de- ficcara pertres annos/eruatur. cumautem ponitur in medicinis,fuperficietenus radatur. T enta de malo terras foramen fiftulx ihidtuni, multum elargat.
Nixacar.i.flosagni calti ca eii',&fic.difloluit fperma, & confumit, vndc libidinem mortificat.arbor eft,cuius ^ flores medicinxcompetunt.in autumno colliguntur. perannum feruantur.
Carrariace, idcft cornu ceruinum. frig. eft, & fic.con- ftringitmembra diflbluta, amatirudinem habet, vnde lumbricos necat.cumautem ponitur in medicina, rafu- rafuperficialisabijciatur,reliquafubftantiaeftlimanda; nec tamen vfq-, ad medullam. liinatura ponderetur curn in tnedicina ponirur.
Libani,ideft olibanica.eft,& fic.c6fortar,conftringit, poniturhicpropterrheumancum fluxuni. Olibanuni duplex eftcraflixm, & minutum,craflum rhus mafculi- num dicitutyninutum femininumjcum fimpliciterin- uemturolibanum,craflumdebetponi.diu ferttatur.
St^cbadosca eft, &fic.&diurcticu,herbaeftqu5alio nomine dicitur barba Iouis.in temporeproduilionis flo rum cojligitur, & in vmbrofo loco <er.& fic flor.fine ftt- pitibus in medicihis ponuntur,per annum (eruatur.
Scordion.ca.eft,& fic.attrahit,&diflbluir,&o)fumit H venenum .'allium agreftedicitur.eilalliumagreftc, & domefticuq?, agrefte fecuiidum radicesmagiscompetit vfui mcdinux •, domefticum magiscompetit vfixi quam mcdicina-. fecundum florcscompctit medicinar. Scor- deon cum florem producitdebet colligi, & in vmbrofo loco deficcari.per annum feruatur.
Symphvtum ca.& fic.eft, confumit, & expellit vene- num.herba eft, cuius radix ponittxr in medicinis eligen- da elt fccundum dochtnam aliarum radicum. perij.an- nos feruatur, (ed nouarum plus valet.
Chamxpityos ca.eft, & fic.& diureticum, & mundi- ficatiuum idem eft,quod quercularnaior. Chamidryos quercula minordicitur. in fine Veris cum flores produ- cit,debetcoIligi,abie61:is ftipitihus,flores foliain medici nis ponuntur, herba ipfa in.vmbia deficcata.per annum potcft feruari in mxilca cfficacia. Conficitur fccundum dochinam aliarum opiatarum , fed melmseft, ficum melle rufo conficiatur .per x. annos feruatur in mul-
taeificacia. Alijdicunt, quod quanto vetullior, tanto mclior.
A D D I T I O.
Mithridatumautem fecundum intentiontm compo fitoris eft materomnium antidotorum. Gilbertus Angli cus cap.de dyfenteriainteftinalis, vel hepatica dixit mi-
thridatum.i.materomniuantidotoru, vel aMithridate regedidtum. finedubiomithridatum eftconfedtioma- gna,ficut theriaca a Mithridate rege Ponti inuentore di &a. nam cum Mithridates rex Ponti Bofphoro vrbe a Pompeio, ac Romanis obfeflixs eflet, iam deipfo defpe- rans venenum vxoribus, pellicibus, ac filijs, potandum, dcdit;quod cum, & ipfe nouiflime fumpfiflet, beneficio medicaminum, quibus vitalia fua prarmunierar, nequa- quam mori porerat, proinde tandem Gallo cuidam mi- liti,qui iam muro defoflato intrauerat vrbem, iugulum prarbuir, ficq; viram finiuit. Atu.in v.can.habet vnam a- liam defcriptionem,quam dicit efle defcriptionem com munem,fed noeft eadem cum ifta.verum cft, quocl funt ex hominibus, qui faciuntipfum mithridatum fecun- dum prxfentem defcriptionem, qux eft Nicolai,& funt ex hominibus, qui faciunt ipfum fecundum Auicen. & ideo defcriptionem Auicen.licdefcribam.
Defcripno vera Mithridati.Aui.quod Rex Mirluida- tes conftrui piimo fecit, &quo ipfead euitandum vene- norum >nfidiasvfuseft.Rec.myrrhf,croci,agarici,zing. cinnamomi. drag.i.vitrioli.fcu zezi.feu chalcanthi ,qu<j lde funt ana dr.x fpicx, olibani, alfeis, &eft nafturcium babilonicum, fch§nanthi,xylobalfami,ftccchados, fefe- leos.i.fileris montani,cofti, chamxpytios.chalbani, ne- bciet.i.terebinthinx, macropipetis.i.piperis longi, fucci barbxhircinx.i.hypocyftidos, caftorei, folij mdi, ftyra- cis, opopanacis ana vn c vi i j .cafix, leucopiperis. i.pi peris albi, mehnopipei is.i.piperis nigi i, hermodadiylorum, fojij lcordeon.i.dentium cxparum ,alhj fylueftis. dauc.i. ie.paftinacx fylueftris, meliloti, gentianx, olei balfami, carpobalfami 1. feminis balfami ,trochifcorum cokion, bdellij anadrac.7. rut3E.drac.ij.ammoniaci,fpicx Roma na:, mafticis.gummi.i.gummi arabici,petrofeIini ideft fem.petrofelini, cordumeni.i.carui agreftis, fe.fceniculi. anadrach.v.meu,anifi, acori,fagapeni,afari,anadrac.iij. opij, rofarum rub.pulegij ana drach. v. phu.i. valerianx, acaci^, vmbilic.(cinci,(emi.hyperici,anadrach.iiij.&s. viniodoriferi antiqui, in quo mfundantur ea qux opor- tet infundi, mellis defpumari, quod fufficir, mifccantur, & feruentur, & adminiftrentur poft fex men(es,& fit do fis ficut auellana,ideft aureus vnus cum eo,quod eft con ueniens de potibus.
Defcriptio trochifcorumcokion mithridatum ingre- dientium hxc eft. Rec. paflularum rub. enucleatarum, drach.iiij.glutinisalbotm,i. terebinthinx.dr.xxiiij.fche- nanthi, myrrhx ana drach.xij.cinnamomi, bdeiiij fub- albidi.bladtx bizantix,fpjcx roman^, cafix meliloti,cy- peri, baccarum lauri, ana drachm.iij.calami aromatici drach viij.croci.dra.i, biruminisiudaici.i.afphalti.drac. ij.s.liquefiendain vinoveteri ponanmr, donecliquida fiant; alia autem omniatrita, & cribellata cum eis con- iungantur, &cum melledefpumato quantum fufiicit, commi(ceantur,& fiant trochifci.
Pro verificationedefcriptionis fupradidti mirhridati cft aduertendum.quod prxfatadefcrip.eft de(criptio mi tbridan politaab Auic. in v.can.fummaprima tradtatu primo•, quxquidem cxrerismithridatidcfcriptionibus ab audtoribus pofitis complctior rcpentur,verum in de- fcriptione hicpofitano ponitur poft caftorei mclakion, ficut p >niturab Auic-& hocideoquiamelakioneftno- men prouincix ita vt ienlus caftorei mclakion,i.caftorci deilloloco,vel deilla proumcia,quonia Raf.vii].Alman foris capitulo primo, & Albucaf quarta particula Alza- rauij, & loanncsSerapiofeprimobrcuianj Halyabbas inregali dilpofinonedecimapradticxineorum mithri- dati defcnptionibus, locomelakion nihil ponunt. Prx- terea Ioannes Serapiolocoia allcgatpenutnerando me-
dicinas

N I C O L A I.
dicinasmithtidati dicitjquodf Summa medicinarum cft 56 exceptis melle,& vino, & fi melahinn elTetaliqua medicina inithridatum mgrediens prxcer alias pofiras ab Aui. ")iimmamedicinarueffet70.exquo patet,quod falfa eft expofitio trailatoris Auicenna; exponends me- lahion, jdeftopij ,quoniam poftea prope finem defcri- }3ti: ponitur opium, palam eft namque, quod in vna de- icriptionenondebetponi idembisfub diuerfo ponde- ro.
l J ro verificationetrochiicorum cohion ab Auic.loco fufpiafcripro defcriptorum,eft aduertendum quod prte- didfci trochifci cohion taltter ab Auic. vocati a Kaf. viij. Almanforis vocantur mcdicamen de fufio. & in defcri- fcendo diiios trochifcos vocatur theriacade fufio.ab A1 bucafilifniliter vocantur inedicamen de fufio,a Sera- pionevero. viij. bretuarij, &a Conftantino.x pantegni vocantur trochifci cohion, ab Haiy abbate in regali di- fooiitione.x.praftica; vocantur trochifci mefrumoferfi. Et quamuis,vt didlum eft a diuerfis auctoribus diuerfi- mode vocentur,nontamenmultum differunt. Com- plerior tamen ddcripno elt illa quam fcripfit Aui.
Erroresqui inmirhridaticoftruftione communiter commutuntur funt tres, quorum primus eftg>iniplb non poniturterebiuthina,fedponiturrefinalancis,qua: notibiliterdiffertaterebinrhina, prout meliusinfradi- cerur in rhenaca. Secundus error eft,quod in mithridati conftrudtione non ponitur balfamum,(edaliqui ponunt oleum ballaminam,quod fit artificialiter. Aiij ponunt oleumlaurinum,vt Montifpedenfes. Tertiuserror,qui in mirhndati conftru<5fcionecommittitureft,quodin ip fo poniturplus de mellequam debeat poni, na Haly ab- basvultproqualibet hbra mellis debereponi quatuor vncias fpecietum,& tamen communiternon ponuntur nifi dux, vel ad plus tres <r "Vnci:e. Summa medicina- rum mithridati defcriptione Nicolai,eft res centum_j, & quinqao • Sed fumma medicinarum mithridati ab Auicenna defcnpto eft res.lviij. numerando vinum_j, & mel.
MVfaennea.Mufaa. peritiftimo phtlofopho inuen- ta, v .ciensad&mnes accejliones periodicxfebris, id eft quoi id'ianx,tertian£, quartand, fi ante horam ac- cejiionis in modum aueUarus cum vmo calido detur, & acut.imm febrium anguSiiitS toUit. tamen cum dederis, confrdera virtutes eorurn,c\ui patiuntur,quia statim me- delam fentiuut, & etiam ficum tepida diHemperetur, & ex ea in acutis , & peracutis pulfks, & tempora inungautur, & fi fudorem promcat ,erit fignum eua- fiouis: fi vero non, mortis, infiationem ftomachi emen- dat,)ufpiriofis, pbthtficis,& his, qut putredinem fcreat, fubuenit]bydropicis,[plerieticis,& colicis fubuenit, la- pidem in vefica frangit, & his,quibus penitusvrinade- negatur. l{ecip. pipe-ris albi gra. xvij. thuris majculi, myrrb£jgentian£,hyofcyami, ana drac. vi.opif.drac.iiij. crocidrac.vj. minus «ra.vij.euphor.arifi.lon.mandrago- r#anadrach.i.& fcrup.i.mel,quod fufficit.de tur vt fu- perius in laudediximus.
MVfaenneaopiataeft,fecundum voliitatem au&o- rum tale nomen fortira; funt autem diuerfe mu- fe,fed vfta inter omnes mufas efficacior eft,facit ad om- nes occafiones prxrlidfcarum f^brium, ideft interpolata- rum,vttertiana',quotidianar,quartanx: licet autem h?c opiata dicatur valereadomnes interpolatas, prcecipue tamen valet contra quotidianam rubea conts a tertia- nam mithridatum,&adrianum. Theriaca contraquar- tanam. Si autem interpolata fueritde humo. infedto, velcompofito,vtdephlegmatefal(b,dentur,opiata?com pofi:$,vc mufaennea,&rubea,& fic fingulaquxquelo- cam teneant,& Gc dec^teris.debet autem mufa proprie dari contraquotidianam, prxcipuedephlegmatenatu- rali,vel virreo ante horam acceflionis,(ed prxcedat pur- gatio fi opus fuciit.fiat deco&iocalidarum herbarumin
l 80
A aqua.&patiens fumum recipiat bene coopertusundiq;, &ibi.offeraturmufacum tepida. Acutarum febrium anguftias tollir, hoc non laudo, dum Pater meus ita fa- ciebat in acutafebre, volens certificari de vita, vel mor- te, vngebat corpus febrientis prarcipue venas puliatiles, & circa brachia,&tepora & in die critico. fi ex taliinun <£tione fudorem videretprouocari,euafurum ludicabat, fi non; mortem. Ita dico,fi prius non confueuerat fuda- re,quia tunc non effet certum fignum. Inflationem fto- machiemendat exfrigidishu. vel ex venrofitate, detur cum vino calido prxcedente vfu.oxymellis,& purgatio- ne,fiopusfuerit. Sufpiriofis fi fufpirium fuerit exfic- citate,non detur,fi ex fngidis humoribus,& pr^cipue ex caufa rheumatica, detur cum vino decodtionis olibani; pedtus tamen prius inungatur dialtha:a,vel butyro,vt re lata materia obedientior fir con fumptione. Phthificis, & his quiputredinem, idelt faniem expuunt, lubuenit, pus excreantesdicuturempyici,quiputredine excreant ex apoftemate,vel avulnerepracedente, his confertmu fa ad faniei mundificationem,& vlceris confolidatione, cum aqua decodtionis myrrhae, vel fiant pilula: ex pul- uere myrrhx, & mufa,& dentur•, Spleneticis,hydro- picis parum proficit,poteft tamen dari cum aliquo diu- retico. Colicis proficir,fi fuerit ex cholera colica paflio; non valet,fi fiat ex humore frigido,veI ventofitate; pro- deftper os data, & clylterizata. Nota tamen, quod fi colica fueri t ex rheumatica caufa,ficut fepe accidir,dan- daeftcum vinodecodfcionisolibani. fiverofir exfrigi- dis humoribus, detur cum vino decoctionis garyophy. nucis muf.fiar talisclyfter,mercurialis,& fenationes bul liant in aqua falfa,& dulci,colatur? addatur mel,& oleu, & mufa intus refoluta inijciatur per clyfterem. Lapi- dem in vefica frangit,noncredo. Vrinam prouocat, Vrina quandoqueimpeditur,& maximeinpuerisexhu moribusin collo vehcxconglobatis, quibusiiocenca- thifma optimum eft.Mercunalis,portulaci ficcar, fena- tiones bulliant in aqua fal fa,& dulci vino, & partes mfe-
C riores inde fomentenrur.poft fomentumfiat cataplafma pedtini,& virga: de mu(a,refoIuta in fucco fenationum, & mercurialis aliquantulum calefadtis i n patella, pedti- ni,& virgx applicetur.conficitur,vt al ix opiata:. per vij. annos feruatur. Nota,aloe per fepuluerizetur,&cribre- tur •, & fimiliter piper alb.per fe,fed pulujcrizari non po- teft-alia omnia infimul confice,vt in li. docetur.
MIcleta,i. experta, prop rie valet ad h&morrhoidas,
& ad ventris tortionem,& rugitum lienteruz & ! dyfenterix,& optimaeft omni folutioniventris, medie- tasefilib.i. Jiecip. myrobalanorurn citrinorum,indo- rum, chebulorum,mundatorum affatorum,aiia drachm. ij. s. uafturtij drachm. s. belliricorum, embli. affatorum ana drachm. ij. cymini, anift, ameos, carui, maYathn, drach. i. s. tnfufa inaceto die,acno5le dimittantur,& affata pulueri%entur. tunc adde fpodium,balaujiias.
D fumac, maHichem, gummiarab. ana drachm. i. &gra.
xv. Jricenturomniacumoleoro. & temperenturomnia Summtmt cummyrthino fyrupo. dentur cum aqtia pluuialimane meridie,& Jero.
MIcleraopiataeftplurimumconftridliua,facitc6- tra ha:morrhoidas,fcilicet quando fluunt,fi refol uitur in aqua rola.& bombix ibi intincfca fupponatur,va let etiam ad tortionem ventris,& rugitum, fi rugitus, & tortio fiant de frigidis humo. vel ventofitate, tunc non valet micleta. fi fiat ex cholera,vt in dyfentena,tunc co- fert,vndeftatim fubdit. Lientericis,& dyfentericis: de- bet tamen aliter,& aliter in lienteria, & dyfenreria exhi- beri; prarcedentctamen purgationeretineturcholera, & alij humores operantesHuxum, qui poftmodum refum- pns viribus impetuofe fluuntper incontinentiam,& fic fitnouiffimuserrorpeiorpriore. Praxedat itaquctalis purgatio in lienteria, po!ypodium,agaricus,colocynthis & lchcenanthus bulliant in aqua, & colatura datur Mefu*. ZZ 4 in

antidotarivm
in lientcria, infccunda dic* poft purgatior.em detui mi- cJetacum aquadecodioms mafticts. Indyfenteria ipe- cialisfiardylenteriorum purijario. myrobalanorum ,ci- tri. vnc ij- puiurizetur, puluisponatut in aqua pluuiali, vel rofara per no£tem, & coiatura iu craftino detur.poft- modum verodetut micleta refolutam fucco plantagi - pis fricato cum lapideh-cmatuis , vt diximus delicatis autem,&: quinonpofliinthuiufmodimifturas accipe- re,deturinpilulis, lic gummi arabi.extrahiturin teih, puluerizetur.exquo, & mtcleta fiantptlulx,&dentur. Notatamenfidyfenteriafuerit vitiofuperiorutn |>eros dabttUL' , fitnfertorum perclyfteremiuuatur. potell eda inde fieri emplaftrum cum eodem fucco,addito pttlucre ro.boli, & modico aceto, lumbis, & peiiint applicetur. Conhcirtir fic. omnes myrobolani. f.eorum coruces, & nafturtium, &c cyminniji, & marathrum , anifum, ameos, & carui afpergantur aceto •, non tamen copio- fe, fed aliquantulum hutnedentur •, fint ibi per nodtem, mane extccentur in teftacalida , velalio vafe exuran- tur, vtaliquantulum videatur denigtati. nec omnino comburantur, quo fadto puluis fiar ,&cumo!eo confti- centur. cxtera per fe puluerizenrur ■ puluis omnium fi- mulconficiaturcum fyrupomyrthino, qui fic tir. myr- rillialiquantulum coquantur parum m aqua pluuiali. poftcoietuur, colaturxaddirozuccharofiat fyrupus : fi ramen haberetur tantum de fucco myrtiilorum , quod indefieretfyiupus, tantum melioreuet penij .an ierua. dofiseft.vnc.i.
MSl rofaceum, quod Gr&ct rbodomel vocant,ficfit. inx.lib.aibiftimi, &punfiimimellisdefpumati, fucci recerttium rof.lib.i. ponaturin cacabo ad ignern pofi to ,& cum bullire inceperit, viridium rofarum cum for- ficibus, velcultello incifarum lib.iw.addantur; & tam diu bulliant,quod adfucci confumptionem veniat, & dit bullievitfemper agitetur, & in fitlili vafe poftto quadiu magis tenebitur, tanto rnchus erit.ftomachum cofortat, & mundificat; cum f -igida confortat, & confiipat, cum calida numdijicat.datur rnane, & mcndie? & de eo con- ficitur diamargariton,&garyopbylLitum, & rubea tro~ chifcata.Sodemmodofit mslviolatnm, qitod valet tepi- defnbrientibus;curn tepida corpus humetlat, & rclaxat. ralet adftccitatem pefforiscum tcpida.
A D D I T I O.
E gummibedcrte,cyprefii,piluUrum, baccarum dapbnidis, piperis nign, &. albi,femmis rut.t, & iuniperi,omnium anadrach.s.gra.iw.balanjt.ftyracis,fanguinishirci,jiur~ ci*afari,acort,phu, meu,arifio.lon. & rotun.betoni- * *nf,n. c&, fijhlidis, dauci, petrojchni: Jemi. eruc£, omntutn anagra.tf.fem. vrtkx.fcru.s. &gra.tj.s.juc.afparagi, & brufctanagra.v.s.melquodjufficit, dofiseiusfitdrac.nj. cum vino tepido.
A D D I T I O.
Nephrocathanicum,ideftpurgansrenes.datumcum ' decoitione nulij, eft expertum iliofis,& difficulrati vri- nar. datu cum decottionearthemifise imperat meftruis, propinaturpcum decodtione cofti (edattumoremcolli datum fimiliter cum decodtione faxifragia: expelht la- pidem.eius dofis eft a dracb.i. vfque ad drach.ij.Summa medt.eft res. <ji.
F
Ol.eum rofitum virtutem habet frigidam , & fiy- pticam, & ideo ad dolores capitis cxfebre, feu ex calorefolis optmu eji;ardores autem ex calore,quos Jio- rnachus plenus gtgnitjua ventojitate tn toto,feu in partt capitis aufert, doloribns, quandoque in capitc toto, vel in parte confert, ftexipfo inungatur caput; conferte- tiatn doloribus exijientibus tnjiomacbo, Jcu inteftinis ex acredine humontmmijtum citmmajiice, vnc.ij. & fufjicienti cera in ipjoJoluta , pojiea locis inunffiis, ad eryjipelataeji vtile, quibusin fuperficenonapparet, & adaliabuiufmodimulta, & tfiudoleumficfit. fn dua- bns libris oiei communis, & adnojirarn doctrinarn ab- lati Itb. vna, <& media viridium rojarum aliquantuhm contufarum ponanturinollapiena, incaldario plcnoa- quafufpenfo,& tam diu buRtat, quoufq; ad tertiampar- tem veniat, quod demum albo panno lini immiffum tor- culariexprimatur, & iiquor referuetur. Sodem modo fit Jambucinitm , violaceurn, & myrthinum oleum.
G Qu£,fcilicetoleavalentinacutis, &peracutisinunBa fuper bepar, puifus, tempora, & plantas manifttm, & pedtm,calorem omntno extinguit.
"" '"'V' ' $*"' V ' ' "' v®
A D D I T I O.
Mel rofarum feeuhdum intenrionem Nicolai apud Grarcosapellatur llhodomel, quodeftgeleniabtn. Me- fue tn proprio antidota diltindtione de conditis habet vnamaliamdefcriptionem, fcd tfla Nicolaieftilla,qua vtimur. Refpicit proprie virtutem naturalcm. datum cutn aquadecodionis paffularum, & ficuu confert tufli frigida:, & (umeredeeo qoolibet maneconfert catar- rhocaiido.datumcumfrigidaconfortat ftotnachum, & conflipar. datum ieiuno ftomacho bene mafticando,co- fert ftomacho malis humonbus rcpleto, (i aqua calida jjj fuperbibatur. datum cum aqua calida eft oprimum poft operauonem pharmaci. dacum tepore peftilentiali pro- hibet putrefadtioncm.
NEpbrocatharticttm,idcji pnrgans renes, expertum efi. tlioftsjdifficultati vrtn<z> fi cum apoxemate mi- lijfolisfumaturin modurn auellana,dc renibus, & vcfi- ca lapidem potenter expelltt cum apozematefaxifragidt Jitmptum,menjiruis imperatcum deco£iione artbemifie, coUt tumorem fedatcum deco£lionecojli. xvi. parscon- fetialib.i.
Hecip.lapidts lyncts,drach. ij.&gra-xv. croci Orien- talis drach.t.&gra. x viu ■ xingib. eu pborbtj, myrrbx,oli- bani, vefic<eapri, lapidisin bepate ,vel invcfica porci tnuenti, cymini, byofciami, feminis macedonici, citri. ornniumdccem, ana drachm.i.gran.vt.nardi, fchxnaa- thi, coHi, pyrethri, caft.-c, rheupontici,prastj,helentj, Jampjuchi, gliconts, roriJmartHi, gentiam,fax tfragitc,
Iftudoleum rofatum apud tnodernos habeturin vftr, vetum eft,!quod funt ex omnibus, qui accipiut foliorum rofarum recentium, comminuuntcum forficulis quantitarem,quam volunt,&r lupcrponuntoleum com- mune, & expontint Soli per dtes quadraginta, deinde admintftrant vbioporret. Circainftans cap.de rofisin- o/« quit. oleum rolamm ficftt, quidam decoquunt rofas cfi oleo,& colant,& referuant. Altj teruntroiasviridcs, 5c ponunt in olco, & in vafe vitreofolt per quinquaginta dics expouunr,&; hoc optimum eft.
Ol.eum mandragoratwm quodfacitad nimios dolo- res capitis,et pbrcneticis, mcie d o rm icntt btisfro n- tiillinitum , & naribus iniedum fumme opitulatur; pulfbus brachiorum inuriEium, & piantis pedum illi- nitum, quocumqttemodo vigilijs faCiiscumomrticele- ritate Joporem reddit, I{ecip. oiethb.u.fucc. malornm mandragor£, drachm.iiij. byofciami albt fuc. vnc. vj. pa- paucrisnigri hortenfis capitum fuc. vnc.ttj. viol. recen- tium cymarum , fucci cic,-1& ambarum ana vnc. i. o- pu , Ji) racis ana vnc. s. Conficitur ftc.in oleo c-mnss fuccimittantur, & perx.dies ud Solcrn bene adtnifcean- tur. Vndecimo verodiead confumptionem fuc.coqua- tur. (,'mque coffum fueritabtgnedeponatur, & cum infrigtdatum fuerit coletur ,& in partc ipjius olei,optu, & styrax foluti medtcamiuisfupermittantur, & bene commiftum in v/tfe reconditum vfui referuetur; hoc vc- ro vnguentum contra calejaciionem Jcpatts jkpe inui>- tium mirifice valet.
A D

N I C
A D D I T I O.
Oleirni mandragoratum dicirurafucco mandrago- I2,quiincrac ineo. confert valde, feu veheinenrercon- rra morbos valde calidos,eius tamen narcociciras elt reprimenda,vccum h6le mulieris, veioleo rofaceo-,in co enim elt frigidicas,& humiditas intenfa.
OLeumcharn&meliniim falubrcad feruorem,& do- lorc capitis, & Jtomacbi, caufiis ex cbolera rubea fincahqito calore commotas compc!lit,articuliJque pro- fictt,&aliamulta facit. t{ec.o!cidulcisdracb.xymjio- rum cbamzmeli menfe lulij colleciorum, hb.j. Conjici- tuy fic.floresinoleo communi mittantur,&indiebm camcuianbus in vitreo vaje ad Solem fujhendatiir,& beneobturato,&poji qjiadragintadies in lento loco po- rmiur, & vfui referuetur.
A D D I T I O.
Iftudoleumdicituc chamarmelinuma florechamz- meli ex quo fit. calidtim eit tempetatc, &elt oieum be-- ncdidtu,& cxpertorumiuuamentorum,&refoIuu'uum humorumutperriuorum,& mitigatiuum doiorumfri- g:doruin,& iuStiliatiuum humorum (pifforum, & co- Ferc ei,quem l.r fit frigus,& alia multa.
OLeum frkidiflimumviride fic fit. Kecip.oleicom- munisaibi,& abiuti,lib.iiy. cyrnarum rubi tener- rim.rrum,foliorum violarum, vermicularis, cymbala- rit£,femperuiu<e, foiatri ,foliorum papaueris, hyofciami, mandragora, craffuU rnaioris, portulaac, lattucdi, ber- bena,omtiium aua dracb. iij. lucomnia infimul benete- rantur, & in Jupradiilo oleo mittantur per tres dies; pojitertium vero diem fupra ignem ponatur,&' vfque ad fpifiitudinem bulliat,pofleacoletur,deindein ficiili vafie ponatur Juper ignem ,& bulliat ad fucci confum- ftionem; tunc ab igne deponatur, & dimittatur refide- re, & iliudclarius quod fiupernatat colligatur,&vfui rejeructur. valet in acutis,& peracutis, fronti,& tem- poribus inun6ium,valet, & retro inuntium per dorfum d nucha vfquead caudam immctnm, & per ventrem fi- militer,& voU manuum, & plantce pedttm,eodem mo- do contra omncm calorem pofcnter medetur.
A D D I T I O.
Oleum viride frigidifTimum diciturabeffetSutale, & a colore,vnde temporibus, & fronci cum eo inundtis valecfebribus acucis,eciam caIon,& dolori hypochon- driorum ex caufa calidaper doifumanuchavfquein- ferius inundtum per vencrem; fimiliceiyx^-. volis ma- nuum,& plancispedum inun&ts.hoc modo mirabili- ter, & pocencet medecurcorra omnemcaloremimmo- deracum. Summa medt. eit resxiiij. D
OTopyra magna,opopyra dicitur a fiucco, & igne, opos enim Gr<ece,LatingJuccus, pyr, id eji ignis,in- deopovyra, id csi tgnitus fiuccus,proprie valet contra-> guttam,qu.£ oculum,& linguam,& labiumdijiempe- rat,vt rette fiemonem non proferat,aut nonloquatur, peculiariter curat paralyfim oris,& gutturis,& ma- mum,& pedum, atque crurium,& totius corporis, optimemedetur curn vino vbi co£ia fit fialuia,& caTio- reum,& cofitum in Jero in modum auellann. prodefl tre- mulofis cum eadcm deco£hone bibitum , contraCtioui ncruorum fubuenit,cum decoSionepolypodn,epilepti- cis, melancholicis, & maniacts, citrr^ccotiione thuris piafculi, auxiliatUY tufsientibus in minibus dolonbus peBoris ,& ftomachi cum dccoffione calamenthi,& cymini, bepaticis cum apo^cmate apij, & eupatow, fpleneticis cum dccotlione :apparis, & abftnt.hu, pleu- reticu, atm apu^emate hyjjopi, & pulegy,iliofis cum
O L A L 181
A decociione iris,& maccddnici,calculofis cum apo^ema- te faxifragu, & ocymi. typice febrientibto cum deco- Eiionepigant, nafturcij, pyrethn prodefi, & ad nmlta>i corporispa\lioncs:f.icit. quintadecima pars cdfefii lib .tf.
'JOec.opij tbebau.idracb.tj.ftrnp.i.& gra.mj. cinnam. garyo.nardi,galang&,croci, cojii,^edoari£, ^ingib.xylo^ bal.rbeupo. pyretbri,corallialbi,& rub.tragacan. myr- rbd!,castorei,opopa~/iacis,piperis ni.alb.& long.ana dra- cbm.i> r & gra.vi. rafiurx ebons,clclifipbaci, berb& para- lyfis,ana d rach. i. & gra.xiitj.balfiami,mufcbi,xyioalocs, fcnmanthi,caft£ fifiu. siyra. calamiJaafiias,confit# ru. chalbani, jagapeni, planta affaifatiddi, meliloti, ariftoi. rotun. draguntea,afiari, bclenv,, meu, pnonia, rapbani corticis, peucedani, acori, mandragora, bctonidc ,gen-r tian&,chamadryos,pulegu, ccntaureec maioris,& mtno- ris, celticcz, abfintlm, proferpinata, blaEid, capiUorvm ven.Jponfit Solis, bypericon, vincetoxici, prafin, pigam, miUejolu, cardamomi, calamenthi, carpobaljamt, anifi, B feminis lcuistici,hyofciami,fiemints lupifti, & pollinis, eboris alexandrini, baccarum lauYi, maratbri,ftleris montani,ana fcmp.i.gra.xviij. melquod Jufficit. detur, vt fiupcrius dtximws.
Opopyra dicicur fuccus ignirus. ab opos,quod eft fuccus,& pyr,quod eftignis. opiara efi:. Valet corntguc- tam. Gutca eft,vc diximus repercuffio aliaiius membn ex humoreinfluente,ad cuius curanonem duo funt nc- cefl'aria,conftridtiofluxusrheumarici, &hnmorum fti- perfluorum coniiimptio. h.xc duo facit opopyra,coil tin gicvircure opij, confumit caliditate fpederum, contra quam gucram valeac ipfedocec fpecialuer. Conna pata- lyfim !ingu?,oculi,Iabi;,& rotius corporis,cum vinode- coihonis faiui .T ,vel caftorei pr^cedencepuiganonecum pilulisaureis,velbenedi(Sa,velpicra. Notaquando^Uj qua medicinadaturcontraaliquod vitium,dandacftde- co6tio illius herba;,vtl (peciei,qux valet contrajliud, „ contra paralyfim cum decodtione faluix, vel caftorei, " contra epilepfiam cum decottione paronia:, & fic decg- ceris. Siaucemparsparalytica expoficaficexceptoocu-. lo,friceturcum opopyra refoluta in fucco ratx caleu- cto in refta ad paralyfim lingua: debet interius recipi, & tcnerifub lingua .
Contradtioni neruorum fubuenit,nerui quandoquc contrahuntur ex fpafmo,qui fit dercpjetionc, quando- queex fpafmo,quificex manicione,& tunc non valec, quia magis deficcarer,quando fit ex Lcpletione tunc de- cur fic. accipe fttlphur vmum, & euphorbium, & fcata- b .Tos ,qui inueniuntur in balneis,vcl mterlibtos,conte- rantur,& reloluantur in oleo mu(celIino,& petrofelino, addira opopyra, tocumcorpusinungarur in balneo,vc fic febrisinducatur. Sivero ralebalneumnonhabea-. tur,fiat foflain ftabuloin equino fimo, &pradiwto irio- do inundtus cooperiatur fimo. Epil.cum decodtionc pxonia;. Melancholicis,& maniacisdetur.fi fit me|an-> cholia virioianguinisaduitijVel mania, vel vitiochole- tx aduftae,non detur,fide melancholia naturali,confcrc cum vino cal.exhibica. fiat ecjam facellario depuluerc pulegij,calamenrhi, origani, & aliarum herbarum cali- darum calefadto integula rafoprius capite in occipire, valet tuflientibus fi non fiac ex ficcitace. Si vero fiat ex humorefluxibili,& liqu:do,decurprius cum vinodeco» dtionisolibaniad conftringedum rheuma, poit rcrrium verodiem detur cumaqua dcco6tionisamy.li,& pctii- diarum paflularum,caricarum, liquintix, & fucci eius, hyflopi. detur autem fic ad infpiflationem matens:, vf fpifficanoncedacfpucum impellenci,& ficfaciimsedu- cacur. Omnibus pe&oris doloribus, & ftomnchi cx iii- gidicate,vel rheumace, vel ventofitace cumvinpdc-9- dtionispulegij,& calamenthi.
Hepaticis ex frigidu. & oppilatione hepatis patien- tibusexfrigidishumoribusfadta. detur autem eispnus aliquod diurericum per aliquos dies, poftea detur hsc opopyra cum decoCtione api j.
Splenecicis de fngidacaufa. fi tame» fpledututn fit,
prius

a n t i d o
prius vngatur relaxatibus,& rhollitiuis, & paticns vta- tiu aqua multum diuretica, deinde opopyra propinetur cum vinodecodtionis.capparis.pleuieticis va!et,in prin cipio non,fed polt diem xinj.cum aqua decodHonis hor- dei ad maiorem mundificationem faniei, ne tiat tranfi- tusinerapyema-, velfiant pilula;detragacantho,gum- mi arabi.& opopyra,& dentur. Et nota,quod opiata,& maximeopopyra non funt dandacontra vitiaipiritua- lium,nifi cum aliquo lenitiuo adiundo.
Iliacisnon ex cali. fed ex frigido humore, vel vento- fitatedetur fic.praccedat clyfter mollitiuus,&purgatio cum benedicta,& fi opus fuerit principiuin ad conlum- ptionem reliquarum, detur opopyra cii decodtione iris illyrica;, & macedonici. fentiunt enim iliofi dolorem aliquando per xx. dies poft purgationem ex reliquijs materici. tunc prxcipue debet dari opopyra, ficut dictu eft ad cofumptionem refidua: materiei • Calculofis cum apozemate faxifragije refoluaturinoleomufcellino,& pectini cataplafmetur.
Colicis,fifit ex cholera,non detur.fi fit ex frigidis humoribus,vel ventofitate,deturcum decodtionepo- lypodij,hypericonis. Nota,quod opiatx non funt dan- dxcum aliquo vehementi laxaauo, nefiat alterutrum repugnantia, & augeatur dolor. Typice febrientibus non cuilibet, fed quotidianx de phlegmate naturali, vel vitreo, vel quartana; de melancholia naturali .qiubus danda eft decrtdtio pigani,ftruthij, id eft cauliculi agre- ftis, patientecollocato fupercophinatam adprouocan- pertaft- dum fudorem,valct etiam ad alia. Recip. herb.x paraly- rti) ' fiscalida ,&ficcaeft,diftoluit,'&conlumit.fubtilem ha- bet fubftantiam. ponitur hic contra paralyfim,vndeab ipfanomenaccepit. folia ponunturm medicinis abie- dtis ft ipitibus per an. feruatur. ln vere debet colligi,& in vmbradeficcari. tnferfm*. p ro ferpinatx fri.& fic.conftringit,& infrigidar, her- bacft commu'nis,qux corrigiola dicitur; ponitur hic vt conftringat fluxum,&caliditacem aliaru fpecierum re- ptimat. co ligendaelt cu floresproducit. flores,&folia in medicina ponuntur medianis abiedtis ftipitibus. Cn.pu.vcn. Capilli vene. remperata; (unt complexionis,tainen aliquantulum attinent caliditati. virtutem habentdiu- re. ponuntur contra vitium renum, & veficx. vltra me- fem velduos non fer. ifnf» s°- S jonfa; Solis. frigida;,& ficcac complexionis eft. folia Ks • medicinae competunt. virtutem habent dmre. ponitur hicpropter vitiarenum,& hepatis.in verecolligitur. per annum fetuatur.
T^dtcum. Radicu feminis cali.& fic. diuidit, attrahit, & dilTol- uit,& confumit. vomitum prouocatex ventofitate,qua habet.ponitur hic ad diiToluendu,& confumcdum craf- fos humores. per tres,vei quaruor annos ieruatur.
Lupini. Lupini quidam funt calidi, qnidam fngidi. qui ex ar- tificiocoaptantur, vt fint infipidi, frigidi funt; qui vero tales funt,quales ab herba producuiu,caIidi funt,& diu- retici- hic habent poni propter vitia renum, & veficx; quales a natura producuntur, tales apponanrur 5 omnes fimul pulucrizatx fint fpecies. confice, vtaiiaeledatia. per (eptem annos,vel odio feruatur.
OXy dicitur abacetofo fucco maloYum granatorum, qui ponitur ibi. datur proprie contra Jynocbam. caufonc,etcontra omnes acituts,& peracut.u xgntudi- nes. cum frigida prodcst etiara pleurefi, bcciica febri, funffurdbcpatis.fi tarnen bethca/it cum tufsi,addatur confe£iioni,vnc.i. liquiriti£,& fuc.em, rnc.s. vetcri, & non recenti cumfcamttwnea. confcffio csl Lib.iij.
%ecip. prunomm damafcenorum ficcorum lib. vj. & decoquantur in lib.v.aqutevfquead medietatcm. dcinde tbaqua extrabantur, & ponantur in cribro,& catino fubter pofito,tamdiu manibus fnccntur, donec pulpa-j exeat tota,et in aqua vbi coffa fint pmna bulliat vnc.s. violarum,& pofieafiat Jyrupm cum duab. lib. ^uccba- ri,et additofucco pmnorum pradifforum bulliat adfj?if- fttHdmcm, & poflea addantur vnc. iiu. tamamdorim,
t a R 1 v M
&vnc.ij.cafi£ fift. mundat£, & diffoluucum aqttaro- fa. &colatte.colaiura namque pohatur in fyrupo,& curri^ mceperit infpijjari, ponantur ibi fucci vtrorumque granatorum vnc.vuj. & quandiu ad perfeffam venerit coftionem agitando cum ffiatbula ,femper adde pulue- rem barum jpecierum ,quod recepit puhterem fandalo- rum alborum,& rubearum,fi>odu,ana dracb-iiij. portu- lac£dracb.vt.rof.tragacantbi,anadracb.if.Sivero laxa- tiuam fhcere volueris,in vnaquaque lib. pone dracb.vjj. fcammonea pulueri^atx, tunc fcilicet quandoab igne deponetur. & diaprunis,fi laxatiuum fiicere volucris eddemmodo fkcias.detur mane fimplex,meridiecum frigida. laxatiuum detur fummomane cumcalidain mo dum cajiane<e.
Oxymel laxatiuum ab oxy dicitur,quodeftacutum vtacetum quodibiponitur,& multa acuta. fitautem fimplex,& acutum. Acutum datur fanis ad pr^feruatio- F nem,&pracipue cholericis in vere.patientibus fim- plicem tertianam,& etiam continuam,patientibus mi- norem hemitrita;um,&medium,eodem modo,quodi- dumeft de frigidocophonis,fimplex datur cholericis ad mitigyionem fitisomni horadiei. llecip. matorum granatorum, quorum alia funtdulcia,aliaacctofa. dul- cia temperata funt inter frigiditatem,& caliditatem. virtutem habentabftergendi,aceto!afrigida funt.ix^ cal.digerunt,& diuidunt.
Seminis portulaca:. ftigida eft, & humida,infrigidat,
& poltea tranfducantur percribrum: in aqua Vero pru- norumfiat decodtio herbaruin diuret. poftea in parte ipfius aquae refoluatur cafiafift. & tamarindi,in alia par te fiat fytupus addito zucchatojcum fyrupus decodtus fueritponatur lotura cafia?,& tamarindi, & fuccus ma- lorum granatorum.Nota,qu6d ftatim fuccus abftradtus ipomisdebetponi,quianonpoteftjleruari,poftea fiat aliquantula decodtio agitando femper cum/patula; po-
ltea addanturcarnes prunorum,6< decoquanturfc-
re ad fpiflitudinem diacytonites , agitando cum fpa- rUla,neadha:reat cacabo,&deftruatur,tunc eo/deco- dib deponaturab igne, & adhuc calido, puluis fpecie- rumaddatur, & bene cum fpatula admilceatur. Qni- damaliter faciunt.primoenim, ponuntin fyrupo car- nes prunorum, & decoquunt ad fpiflitudinem mellis, femperagitando. poftea addunt loturam cafia-fift.&ta- marindorum,& fuccum malorum granatorum, & po- fteadecoquunt ad fpi(Iitudmem,quamprius habetlo- tura cafia; fift. cum tamarindis imponebatur; de impo- fitionevero fcarnmonea; idem d:cimus,quod diximus in eledtario de fucco rofarum, ou.xdam pars poteft acui, quaedam pars fimplexpoteft ieruan per lj.annosopti- mumeft. Dixitautem Mattha:usde Platea,quod poft- quam ipfum (eruaucrat pernrj. vel iij.illum fecuredo- nabat acute febricitantibus.
OXymel luliani multumeft laxatiuum,dicitur ab oxy.Iulianiabinuetore.arthfeticis maximecom- petir, fidcfrigido humore: fidecalido fithumorenon detur,fi ex fiigidis fit humoribus detur. hoc modo fiant inundtiones circa partem dolentem deeo,& vnguen- tis calidis: fiant etiam epithemataex herbis moliificati- uis,& relaxatiuis, vt malua,branca vrfina,& finuli- bus. vtaturper v. vel viij.dieso.xymeIle diurerico•,poft viij.dieni m fecundo cum accepturus eft medicinam aliquam mediocriter laxariuam, vt benedi&am fimpli- cem . in metlia autem node accipiat oxymel Iuliani, violenterpurgat.
Fingueshu. in artifculis refidentes purgat,quiareci- pitmulta vehementer laxatiua;& fubtilis fubitaiuix, qua: atrrahunt ab^tremis partious. i^.aceti frigi.& fic. elt penetratiuurrm fubtilitate ftta; fubllanti .T .confirin- gitex fuis qualitatibus.ponitur hicad diuidendos,& %»_* »*>» digerendos crafibs humores,& vifcofos. Acetum fit per quandam ebullitionem in vino accidentaliter fadam, per quam lgnca." partes refoluutur in teueftres,& aquea;
ifi

Tsds.
N I C
in aereas,vnde tit fubtilis fubflantix. Igneis itaque par- tibus refolucisremanentibusex parte terreftribusinna- lcitur ficcitas,ex aqueis frig. & fic. acetum fri. eft & fic. tk fubftantix fubtilis.
T^dse pinguis. cal.eft& fic. virtutem habet attrahen- di, diffoluendi, & confumendi. ponitur hic ad dirigen- dos craffos humores. Tatdapinguis lignum eftabietis, ex quo manat quida gummofitas,qux fimiliter appel- latur,qu5e &c.ponitur hic.
. Cocognidij.cal.funt,&fic.virtutem habet diffoJuen- di craflos humoics, & pr;rcipuc phlegmaticos. ponitur liicproptercaufas prcedidlas, femen eft laureola^colligi debet inautumno.periij.an.fer.Eligiturquod cufrangi- tur aliquid habeat humiditatis,necin puluere refoluit". LiLittidts. Lactendes. cal.funt in ii). fic.in j. vei liint cal.in iij.hu. inj.diffoluunt,atirahunr,& purgant phlegma.ideohic ponuntur,ladlendes dicuntur cataputia:. iUterium. Elarerium, fuccus eft cucumeris agreftis, ladterides
colligunturin .vftate. per ij.annos feruantur.
CmATt. Cunare.ebuii. cal.funt,& fic.diffoluunt,attrahunr,& pur.-jant phlegma, quare ponuntur hic. herbaeftfatis communis. cymre,& cortices competuntmedicina:. fmaph. Sinapis. calidaeft,& fic.dilToluit,confumit, & necat lumbricos. ponitur hicad diffoluendum fuperHuos hu- mores.confice,vtdicitur in antidotario. perij.an. durat.
OXyfacchara diciturab oxy, quod eflacetum,et %nc~ charo.valettertiana, acutis, & quartana non ve- )\v. cbolcram in Homacho exiftcntem purgat. J\ec.yuc. lib.i.fiicci malorumgranato rum,vnc.viu.aceti, vnc.iuj. adignemin ftagnato vafe pone, & tamdiu bulliat,cum fpatula Jemper agitando,d.onec ad quantitatem xiicchari deueniat,vt in pyxide portari poftit.detur inmane ctim calidavnc.vna,& media.
A D D I T I O.
Oxyfaccharadicitur aboxy,quodeftacetum,& fac- chara,ex quibus componitur.infrigidat,digerit,diuidit, incidit,aperir, vias abluit, & mundificat cralfos humo- res,& vifcolos, & fubtiliatcholeram craflam^hlegma- ticam,& melancholiam ex cholera adufta.etiam valet contra abundaruiam fanguinis, & ad febres paratasin- Hammari. Aliqui addunt oxyfaccharam compofitam, qua; fitex capillaribus,& radicibus aperitiuis.
OXymelficfit. %ecip. mellisdefpumati, lib.i. aceti fortifiimi,lib.i.s.in quo bulliant radicesfpiic. vnc. v -radi.raphan.vnc.s. bulhantvfqueadtertiam partem; deinde colentur, & colaturx Jupradiffum meladdatur in ftagnato vafe, femper agitando cum fpatula, tandiu lentoigne bulliat,donec ad confumptioncm aceti deue- niat. valet,vt oxyfacchara,digerit, diuidit, & phlegma mirabilitcr expnrgat. datur in mane cum calida.
T I O.
ADDI J-iw. j)
Oxymel dicitur oxy,quod eft acetum,& melleex quibus componitur. relpicit proprie humores phleg- maticos.&eft quadruplex.fimpIex,compofitum,diure- ticum,&fcilliticum.oxymel autem fimplexfitexdua- buspartibus mellis,& vna parte aceti,augendo,vel mi- nuendo acetum , (ecundum quod oportet. illud quod lcribitur;dicitur compofitum refpeitu fimplicis nunc di<Si,& refpicithumores craflbs,quos fubtiliat, & con- fert febribus phlegmaticis prolongatis .& tertianx no- tha:. Summa medicinarum eft res liij.
POtio fanfii Tauli,dicitur potio apotando,fanffi Tau ti,quia fanttm Taulus eam compofuit. hxc eadem a Hjonianis potio maior vocatur ,quia Taulm * magnm interpretatnr. datur proprie epilepticis , catalepticis, analepticis,ftomachicis,cum vino coftum fitthusma- fculum , vel pceonia miHa ,h<ec eadem cumejdra.datur hyemalitempore,& vernali quartanarijs,& ftnat cum
Cxymel. tjiuidru- flex.
*mstor.
O L A I-
A vino,in quo coRa ftt gentiana,vel faliunca, Vel caftoreU antehoram accefiioms. medetur etiam arteriacis, para- lyticis,cum vino,in quo cotfa fit faluia,velcaftoreum xv.parseftlib.i.
]{ec. nitri draclm.iiij.&fcrup.i. caftorei,antimonij,Ji- noni ,folu, daphnococci,fileris, apij, petrofe. maratbri, dauci,ftapbijagrit£ ana drachm.i.& fcrup.i.falis ammon. epithymi,ana dracbm.i. & fcrup.s. calamiaromat.my- robalanorum, liqnirit. tragacan. paonix , pyrethri, atta fcrup.ij.cofti,colocyntbidis,agarici,mafticis,ariflol.long.
<&rotun. rofarum , mabatbcmaticon, afari, elelifphaci, aronis,di6iami, bafilicon. brancce vrfituc, balJamit\t,on~ gani,pulegiJ,chamoidryos,velhyf]bpi,fatureix,pipe.alb. & ni.&lon.femints rut£,ana fcrup.i. & gra.xvw r car- damomi, tburis, ana ficrup.t. & gra. iitj. balfiami, nardi, croci,jcbmantln, cafitc, myrrbtx., opopanacis,fiulpbuns, mandragor£,gentian£,bra£iei. euphorbij,fianguinis mer- guli, ana ficrup.i. cinnamomi, garyophyUorum, ^wgtb.
B attacardi,xylobalfiami,rheupon.peucedani,ftyracis cal&- initt£,fiagapeni,afiari, fanguinis drac.coaguli leporis,coa- guliagni,& capreoli,& vituli, & feUis vrfini,faitgui- nisanatts,petrolei,ana fcrup.i. mtnus gra.iij. berbapa- ralyjts dracbm.vtj. gra.iitj. mel quod Jufficit. datur capi- talibus pajiiotiibiisrn fiero ad modutn auellanx, vel cum dccoEiiontbusfiupradi&is.
Pauli apoftoli antidotum dicitur ab eo inuentum. confert melancholicis,maniacis,epilepticis,fi fiat ex fri- gido humore, vtpote melancholia naturali cum deco- ctione thuris mafculi,vel mafticis,aut cofti.fi fit de cali- dis humoribus non detur'. Paralyticis tremulis cum de- codtione caftorei elelifphaci. Nota,quod paralytici alij funt tremulofi,aIij non, vtrifque confert hoc antidotum praxlicto modo datum; debet autem pars patienris in- ungiexterius, & recipere pncdi&o modo interius,ram in his,quam in alijs. Nota,quod illi qui tremunt facilius curanturquamilliqui nontremunt. Valet adomnia, quxcapiti nocent ex frigiditatecum vino decodtionis alicuius ipccicicerebrum conforrantis,afthmaticis cii decoctione anifi, penidij, tragacanthi, gummi arabi.Ii- quiri.fucci eius,vel fiant pilulse de puluere horum,& ex antidoto fandti Pauli,& dentur. Peripneumonicis,non laudo.typicefebrientibus antehoram acceflionis cum vino decoftionis cardamomi, vel calamenthi,vel de pul uereiftorum,&potione fandti Pauli fiat pilula:,& den- tur. Ad dolorem ftomachi ex frigiditate cum apozema- teiridis illyrics, & pulegij.Hydropicis cum deco&ione herbariidiureticarum. Spleneticiseodemodo,velcum decodhone radicjs tamarifci. Ad debilitate lumborii cu decodtione afari,apij,& macedonici. Marrici fubuenit, refoluaturinoleo mufcellino, & bombax inrindta fup- ponatur. valet & ad multaalia, menftrua mirabiliter prouocatmixtacum pulegio. Nota,quod potiofan«Si Pauli non eft opiata,fed vice opiata: datur, confumit,& calefacit. Recip. coagulum lepons frig. & fic. eft tum propter naturam ipfius ftomachi,tum propter naturam ipfius admirabilan. aftringir, & mundificatex proprie- tareladtis, conftringendi virtutem habet ex frigidirate. poniturhic ad fluxum quemlibet vcntris conftringen- dum,&membra conforranda ,itomachus, vel coagu- lum,vel ventereft Ieporis. Coagulum dicitur,quia facit lac coagulari. extrahitur antcqua incipiat herbas come- dere. & imponit falad conferuatione. maximam habet efficacia contra epilepfia. per duos annos feruat. Eligen- duelt quod noeft nimis ficcu,vel vetuftatecoriuptum.
Coagulum agni frigidumelt,& humidum ad repri- mendum ficcitatem quarundam herbarum, velfpecie- rum. ponitur hic,vr diximus de coagulo leporis. fiar,& feruetur tantundem.
Coagulu capreoli teperatum eft in frigid.& humidi- tate. propter capitis caufas,& afthmatis ponitur hic. fer uatur,vt prardiAa. Coagulum viruli ponitur hic, vt tem- perata caliditateconfortet,&fuahumiditate reprimat ficcitate aliarum fpecierum. Nota omnia ifta coagula
ponun-
CoAgulum leporn.
Coagultu aom.
Cldgnli (4-
preol,
Vitul.

ANTIDOT ARIVM
ponunmradmundificationem& membcorumconfor- E rum,vel vnius, Valettuffiencibusdaturacum vinode-
tationem. codjonis amyli.penidia;, tragacanthi. Vulnera ftoma-
Felucfi.ca&fic.eft.poniturhicpropter epilepfiam, chi(anat,fifintexapoflematepra;cedenre,cum vinode-
& paralyfim,velcumfuofolliculoabhepatedebec fepa- codtionis myrtxdetur,vel fiant pilulxde Paulino,6<^,
rari,&icafufpendi.&deficcan.pcrij an.feruacur. San- menta,&dentur. Vomitum,&diftemperantiam fto-
guisanatiscali.eft,&humidusadhumedlanJumponi- niichiexfngiditatefadtaniauferr,datumcum vinode-
tur,hic recenterexcractusabanate,debet poni,& mifce- cottionispipensnigri,&call:orci,verfiantpiluIxdepul
ricum melledefpumato, & calido; poilea puluis fpecie- uere iftorum, & Paulino, & dcntur". Cardiacis,fi hac
rum,qu3f ibi cecipiun tur apponarur.conticitur ex facili, cardiaca palfio ex cholerica materia non detur; fi ex fri-
nifi quod n coagula recenria fuerint, vc non pollit pulue gida caufi, detur cum vino decodtionis lignialoes. In
rizari,cum mellecalidocommifceancur&diftemperen quodifferatcardiacaa fyncopi fuperiusdidtumeft. Ty-
tur,antequam puluis lmponatur. per duos annos ferua- pice febrientibusde melancholianaturali, & phlegma-
tur.dofiseius eft.vnc.i. te naturali, prarcipuedeturopiatum. Epilepticis°cum
decoctione radicis fceniculi,petrofelini, a(paragi,bru(ci.
Pjtulinum antidotum . Taulinum, 'idcsl magnum Spleneticis, cum'decodtione tamarifci,& philipendul?,
antidotnm,ideflcontradatum,quia magnam virtu- vel fiantpilulx cum puluere iftorum, & Paulino,
tttn,& ejficaciam babet. datur proprie veteri, & nou£ dentu r.
tufii,qu£fitex difcurftone rbeumatis dcapite.valet con- Vetricis. iftis detur flcut empyicis. Dyfenreriam da-
trayitia pettoris ex frigiditate m fero cumvino calido, F tumcum fuccopulegij curat; non laudo dari contra dy-
fcd fi dislemperatum acciperenon poterit,facindc pilu- fenteriam nifi dyfenreria pro quolibet Huxu accipiatur \
la<s viij, vcl ix. fa.fto cum opio; fed fi confeciurn fuerit poteft tamen darilientericis poft purgationem cum ali-
fiiieopio,& laxatiuum facere volueris,da dracb.ij.cum quo vino ltypcico. Concra cumorem,& dolorem ex frigi
fcrup .y.fcammoneain pilulis fhSis,caput,&jiomacbu ditatecum decodtioneabfynchij, velcalamenchi.
ex pblegmate,& rnelancbolia purgat,& ocuLorum gra Conrra carbunculum, ii fueric ex frigida,cum fuppo-
uedinem tollit. quarta pars esl lib. i. qtua in vnaquaque natur rnore empla(tri,di(ToIuir,& con(umit materiam.
receptione ponuntlib .i.&s.mellisdefpumati. P y eci[>. fi fueric calida materia non detur nifi fuerit feruentilli-
aloes.vnc.xi.&grana xx.croci,costi, anacardi, agarici, ma,& tuncapponatur. Tumorem,&doloremdeponit,
coraUi,myrr &,ammoniaci,terebintbin£,cbalbani,faga- & maximepudendorum , fi materia fuerit inhisparti-
peni,opopanacis,conftntru.fiyracis,calarn.ireos,anadra bus m ablutainducarur,& fuperponatur. Recip.vnc.i.
cbm.iiij,&fem.opw, olibani,masiicis,bdelhj,corymbrtj, corymbrium.cal.& fic.e(l,diYfoluir,& confumit.Corim
anadracb.if.&gra.xv. balfami,folij, ana fcrup.i. & s. brium gummi arboris in India,& Grarcia non fophiih-
melijfe,dracb.ii. Conficiatnr fic; cbalbanum , Jagapc~ catur.alionomine thymiama. hicponituradconfume-
nnm,ammoniacum,opopanacum,iji£ gummxaliquantu dum,& refoluendum hum. craffos,& fuperfluos. Con-
lum terantur, & in albo, & in odorifero vino fufficien- ficitur fic. maftix,& olibanum puluerizenturper (e,bdel
tercoff<evnaimponantur; mane vero Juper ignem po- Imrn per (e,&c.infimulomnes gumm^ in modico vino,
nantur, & bulliant, posieaadde mellis defpumati, vnc. & torti ponantur per diem,& nodtenv, poftea ponantur
iiij. & dimittantur bullire quoujque incipiat infpiffari; G adignem & liquefianr,colentur per pannum in vna re-
tirnc slyra .\,calam.confitaru.& corimbrumcum piflel- ceptioneduxlibrxmellisbenedefpumatijhuiccolatu-
lo calido optimetrita,ponanturin caidario Jemper agi- rx addarur bencdicta, & cumaliquantulum bullierint
tandocum fpathula,doneckquefiant. Et pofieaaddatur gummanii melleapponepuluerem mafticis,& olibani,
terebintbina.& ft probarevolnerisvtrurn cotlum fit, deindemyrrhx,&bdellij. cum visprobare,ficodtii fue-
ponealiquantulum Jupramarmor , &fi flatim ad mo- rit,poneguttamfupramarmorinundtumoleo,poftim
dum rnellis fe coagulauerit; caldario mox in terra pofito, pone paluerem (pecierum modicum, & fi po(funt fieri
addaturmyrrbacum bdellio,deinde majiix,&olibanu, pilulx,vt non cohxreant,finon cohxreant manibus.co-
poftea coflum, anacardinum, agarictm, coralli, ireos,o- dtum eft,tunc depone ab igne,& fac quafi circulu de pul-
pium ,folium ,mehffam ,omnia fimul pifiata,& pul- ueribusfpecierum didtarum fuptamarmor,&infunde
ueri^ata in caldario mittantur. St boc totum fupnt-> hanc decodtionem in medio, & immifcepuluerem dili-
marmor inunttum prius oleo lauri ponatur, & cmn-> genter cum eo,&imponepartem condnue,&bene om
puluere aloes malaxetur, fimul crocurn cum fpeciebus n ' a confice malaxando. cum autem magdaleonenj for-
terunt. St ad vltnnum cttm croco Orientalimagdaleo mare coeperis,reliquam crocum meliusadiunge, vt me-
nes infomentur. datur in modum anellanx cum vino liorem inde faporem,vel calorem a(fumat,& crocus rne
calido, liusappaaeat.per iiij.annder.dofiseiuscft vnc.vnj.
Paulinum antidotum maius.Paulinumaliud eftopia X\^nchriflonantidotum,pan.i.totum,chrifion,i. bo-
tum,aliudnonopiatunv,opiatumeft,quodhabet opiu: I num,typice febrientibus datum cv.mmulfamirabi-
non opiatum caret opio. Opiatum prxcipue daturad liter fubuenit,cum hydromelledislcmperatum finemo-
conftringendum Huxum.Nonopiaturu datur metacho- "t-amenfirua prouocat. fexta pars efl lib.i.
licis,maniacis,epilepticis,fi fiatargritudo hxcex frigida Recip.optj.tbcbaici,drac.v.croci,drac.tj. & fcru.i. &
caufa, i. melancholia naturali cum oxymellebibitum , s. [eleleos,drac.ij.calamiaromatici,caflorei,carpobal .car
vcl cum vino decodtionisalicuius fpeciei odonfcrx cere damo.pctrofe.a~na dracb.t .&firu.i.^tngib .cafiA ,fagape-
brum confortantis. ni,piperisal.byofcyami,fem.lmi,fe.ruti£agrefiis, mara-
Epiphorasoculorumcurat.Epiphor^oculorumfunc tbriana fcru.ij.nardi, pyrethn,meu, eupbor. ani. trifolij
apoftemara,qux nafcuntur fupra ocutos, ab epi q> eft fu- acuti,daucicreticiana Jcru.i. s. mei quod Jufficit. datur
pra,& foros, quod elt fores,fupponatur indudtu inablu- in modum auellantn fero cum vino calido. ta,ita fubftantiamoculi non attingat. Dolordentium fi fuerit vitiofuperiorum ,i .vitiorheumatizantiscerebri inducatur incartha,& in temporibus rafis fupponatur,
& dentesex eo fricentur,fiopiatum fuerit magisad hoc
yalet.Malum odorem auferc,fi fiac fijcor vicio liomachi, Panchcifton antidocum pan,i.totum, Chrifton,i.bo-
fianrpilul.-eex puluerefohorum myrtx,mentx ,&Pau num,an:idotum,i.contradatum.refpicit proprievirru-
lino,&dentur: folum eriamvinumdecodtionis myrra: tem naturalem diuerfishumoiibusgrauatam, &humo
nrnltum valer. Colorem bonum facit, fi fiat difcolora- res extra vafavagantes inducentes febre interpolata,vn-
tioexfrigiditate, & mdigeftionedetur cum vmodeco- dedatucum decodtionecinnamomi, velcumcodtione
ftionis nucis mufcat^, velgaryo. vcl macis omnium ilto cu.ituor femi, fngidoru,& vtriufqi fpics, antc acctfficK
ncm,
A D D I T I O.

N I C O L A I i
sem,confcrt mirabiiitcrquotidiana:. damm cumdeco- A
itioriethymi,velepithymiconfcrtquarran.T,djltempe- A D D I T I O. ratum abfque opio cum hydromelleprouocat meflrua,
Summa medi.eitres 24. Potiomufchata.diciturpotioa potando,mufcharai
nuifcho,eoquod mufchuselt preciofior carteris medi-
Plcrdji.amara, Caleni,abinuentoredicitar,valetmi~ cinis. refpicitproprie virtutem naturalem prims dige-
rabiliteradomnemcapitisfrigiditatem$omachidi- fiionis,confortat cor, &fubtiliat materiam craflam.
geftionem. prouocat,vomitnm jlringit,frigiditati matri- Data bis in die cum decodhone nucis mufchatx,
cisfubnenit,conceptioneinadiuuat,deturinbalneo ft fie garyophyll. confert valde ftomachicis, & ad omnem
ripoft velenntidorinitucumyino calidovtj.parseft li.i. tiebilitatem ftomachi ex caufa frigida. Summamed.
I{ecip.aloes optimi dracb.iiij.s. cinnamomi,nardi, co- eft res 45.
Jli,croci,fch£enantbi,xylobalfami,cafi£fift. mafticis; afd-
ri,rof.a>nomi,abfintbii,anadracb. i. & gra.vtj. mel qttod T)/ItiU fine quibm ejfe nolo ; piluU a rotunditate di~
fufficit. datur vtfupra diximm. X &f tne iuibusefjenolo,propterfummam efficaaa,
quam babent,fiue quia Juperiores purgant bumores. va-
Plcra,i. amara Galeniab auclorc: multa» funt alix. lentproprieadcatarattas, obfcuritates,& caliginesocu
Iila vfualis eft, facit melancholicis,epilepticis,fco- lorum, caput mirabiliter a cholera,phlegmate, & me-
tomaticis.omnibushis datur eodcm modo cum vino lancholia purgant,abomnibws prauisbumoribusvifum
in(ero,fciIicetfadtadigeftioneftomachi. foluircum vi- g cuftodiunt •jliofs mirabiliter conferunt,aurium dolo-
no deco&ionis malli. & col quia ipiam choleram in remjanant,rnfcro x.velxiitj.fumanturcumouo,vclfk-
flomac ho exiftentem purgat; Ad diuerhtatem itoma- rina. medietos eji drach.iu.
chi,ideftad diuerfos eiusdolores fitiantcxfrigidohu. l{ecip.aloeshepaticiabluti,&odoriferi drachm.xiiij.
Vel vent< firate cum vino decoctioms cofti, & anxie- myrobalanorum citrinorum, chebulorum, belliricorum,
tati, quam iolenr pati mulieres, rnaxime nodte, quibus emblicorum, indorum, rhabarbari, majiicts, abjinthrji
dandaeft picrain ferocum vino decodtionis nucismu- ro.vio.fem,agarici,cufcutt£,ana drachm.i. temperentur
fcha. & maftic emphraxim fplenis, & hepatis cum de- cum Jucco fccnic. fcammo. bene trita, & puluen^atte,
coitione herbarum diure. Veternicisfi fueritinuetera- drach.vi.s.admifceantur tantum, qiiod puluis fcammo-
ta,& finefebre, detur cum decodione abiinthij. Vi- nexperpannum cumipfo fucco JitexpreJfus,&fit tan-
(cerum, hypochondriorum , & renum diftemperan- tafucci quantitas,qua Jufficit ad confetiionem piLula-
tiam tollit data cum deco&ione feniculi, & cymini; rum,&manibus primo inunctisoleoviol. velcommu-
caufas tnarricis deponir,fi fiarexhumore frigido,re(bl- ni fecundum doEtrinam noftram abluti, formentm in
uacur picra in oleo mufcellino calefacto in tefta oui, modi.m ciceris. in ea intingatur bombax , & iupponatur. Menftruis
imperat cum fucco arthemifia-, bibita, vel fuppofita 5 A D D I T I O.
Recip.aloes hepatici,&c. conficiatur fic.omnes fpe-
cies fimul terantur,in i.lib.mellis ponantur vnc.lij. Iftaepilutefuntmultum vfuales.Gilbertus Ang.cap.
pulueris. per lj. annos feruatur. dofis eius eft vj. drach. de fcotomia, & vertigine habec hanc defcript. fetuan-
aliquando vnc. fed quod melius eft, dofiseil vnc. j. C turperan.quod fi volueriseasexhibere contra fumum
Nota,quod cumfimpliciter picra inuenitur, Gal.eft cholerx duplica myrobal.cirrinos; & ficontraphleg-
intelligendaw»,neque de receptione fua dicit nifi bis, ma duplica chebulos, & agaricum: & fi contra me-
^^Yelter. lancholiam duplica indos,&fenam . Summamedi,
cftres 16.
A D D I T I O.
arotunditate diffa. aurex ab excellentiaauri dicuntur .ficut emrn aurum inter c&tera metalla->
aliquando hiera picra, quas incolumis exiltens expellit yreciofimbabetur,ficpiluls ifte interalias melioresap-
ilne moleftia humores nociuos abfque eo quod minuat probantur. proprie purgant caput, lumen oculorunu
de humoribus naturalibus; hxctamcn non eft vfualis, acuunt,ventofitatem Slomacbi, & inteftinorum expel-
led iil-!,qux eft de ocforebus, vt Recip. cinnamo. xylo- lunt,& fme moleTtia purgaiit. medietasejt vnciteij. &
bal. afari, fpica", croci, cafix , mafticis,ana drachm.vj. dracb.ij. J\ecip. aloes,diagridij,ana drach.v. roj.feminis
aloes drachm.cenwny, ifta tamen Nicolai debetponi in apij,anadrach.ij.s.aniji,feminisfeniculi,anadracbm.t.s.
anridotis pofitis inpraefenri antidot. Summa med. eft croci,colocyntbidis interioris, mafticis,anadrach.i.for-
*es 14. mentur in modum ciceris cum aqua infufionis tragacan-
thi. dentur inJero ix.vel xi.cum mulfa,aut cum vino.
Cardiacisque folet potio mufchata iuuare.
POtio mufcbatamaior,mufchataamufcbo dicitur,eo j) TJIlulxaureae. pilulxa rotunditate,aurea: propterex-
quod mujchm preciofior tjt, & odorojior jitalijs J cellentiam vliis pilularum ; inuenta* propter deli-
Jpeciebw. valet cardiacis,fcotomaticis,& adorn- caros,qui liquidas non poflent fumere medicinas;h«e
nem stomachi debilitatem,& corporis'confortationem, autem pilulx optime purgant ftomachum ,quia mul-
&advitiapulmonis,pars tertiaconfe&aeft lib.i. ta recipiunt llomachum purgantia; purgat aurem_^
V y ecip.(j>icx.,folij,piperislongi,xvngi-%edoari£,confite humores frigidos, purgando in ftomacho,ex quibus
rub. confitA mufchatte,gar. xyloaloes, ro. vio. anacardi, venrofitas confurgebat, digeftionem procurant, frigi-
4cori,coral.cofii,leuisiici,nuctsmufc.rafur£eboris,mar- doshumores,qui digeftionemimpediebantexpellendo.
garitarum integrarum, & perforatarum, antophyli, Iclericos colorant ex opi. hepatis fidlos, foluendoop-
rhabarbari, amomi, ofiis de corde cerui, croci, piperis al. pilationem, Vnde bonus redditur color: fi feb.adfit,non
«fiium dactylorum,bcliculi,manni,fj>odu, fandalial. & dentur, ventofitatem fuauiter expellunt propter ani-
ru.macis,liquiriti<e, cinnamomi, aliptte, anift, tragacan. fum,& fceniculum,qua* recipiunt.
blattabi^atm,cardamomi, ocymi, limaturaauri,& ar- Vlus aurem pilularum eft multarum. Quidam dant
genti,omniumxl.anafcrup.vj.mufcbi,campbor&,ambnt:, in farina,quidam inouo forbili,ahj inncbukualij in ra-
omnium trutm,anafcrup.ij. r rucchari candi.anacar.jyru - cemis exrradtisariliis, alij in ceraliquefadra ponunr, &
piMrofa.quodJkfficit. datur mane,&meridie,&fero, fubito extrahunteasin cufpide ftyli fixas,croltellafu-
fcotomaticis, & debilitatis cochleariumvnum cumvi- perinduCta cerx, earum amaritudo occulratur, & lic
nopatientibminpulmone,cumaquahordei. exhibtantur, hoc autem totum inuentum eft propter
deiicatos non potentes ali ter recipere.
Debent

A N T I D O
Dcbent autem generaliter dari in fero,poftea aqaa E tepida, vel mulfa propinari,vel vmom rcpidum,haben- ti bus flomachum frigidum, poft tuperdoriniendum cit donec rugitum, & inflarionem in vcnrre fentiac, deinde furgat, poftea dormiat cautca frigore, vt alias diilum eftdc confciftione,dico quod in duul •> apponendaeft fcammonca.quam audlores dicanr, mliplusapponere- tur, parurn ducerent. conhciantur cum aqua decodtio- n:s tragacan. dantur xv. vcl xx. fecuodum patientis vir- tutpm. per annos ier.
WuUiU- yyilula diacajlorea a cajloreo diSlx funt, auod intrat.
/Un"'*ri~ * paraiyticismirabiliterprofuntvua,reltres,diftem-
i}fl. peratte cum aqiia calida nariku-s inijciantur, itavt fupi- nus ipfe patiens iaceat, iuxta i%nem paruum aliquantu- lurn vertat fe ,&ore operto fmat pblegmaexire, oculos mundificant) & dentes lapfos conjirmant, jtranyinam curant ,dolorem cilij ex aliquo fritido rbeumatefoluunt. icrtia pars eji vnc. i.s. \ecip.cafiorei, opii, croci, %ingib. p pyretbri ,eupborb:/,cLiteni,nabathematicon, leucopipe-
SmnA mtd. r i S) nigeU .&,Haphyfagr '!£,cpitby.(f>ic£,2Hadracb.i. Confi-
>fi ™ s>. (£ cum j* HCC0 informa in modum ciceris .
Pilulxdiacaftorex dicunturacaftoreo,paralyfi mi- rabiliterconferunt propcercaftoreum. oculos mundifi- cant,quiacerebrum,& neruosoptime mundificant: la- xatos denres confirmant,dentesquandoque labuntur ex humonbusacerebro rheutnatizantibus,quandoque i ftomach "> afcendentibus. Valent vrique pilula; diaca- ftjrea:,quiapurgant humores lapfusdentiumoperates. Gingiuis curantproptereandem caufam. Et huiufmo- di piluLe non recipiuntur per os; nifi contta inueteratas paffiones,vtparalyfitn.nondantur tamen,nifivna,vel du^quii potentes funt,& multam inducunt excoriatio- nem. principaliter autem inijauntut per nares vna,vel du e f )iu:x cum fucco rutq,vel cum vinotcpido:patien- telocaroin balneovel aere calido, vel iuxta ignem pa- tiens etiam manu nares conftringat,yd concutiar,& ca- ^ pitein linatopcrmittat humores fluerc. fi enim redlus ftaret, humores redundanresad fpiritualia poiTenteum (ufF)care.purgatione fa£ta fugatpatiens aquamdeco- dtonismaluarum,ad mitigationem feru: ris: milltam enirn moleftiam inducunt. & nota,quod non debet ef- fe frequens vlus earum, femel in menfe, vel b.s adplus. per biennium durant in multaeflicacia.
PIlnUarthreticdi, valent contra arthreticam,& po- dagram. B^ec.hermod.turbith,agarici,ana dracb.iiij. CafiiSUg.iiardi,garyopb.xylob. carpobal.macis,galang<e> %ingib.maflicis } aft£ fatid.&,fmnic.anift,fixifragiA,kmi- uisaji>aragi,brufci,rof£,granonmfolis,Jalisgemmxana drach. ij.fcammonex ,vnc.i. aloesad pondm omniumj , Conficitur ctmfcenic.vel iua.
A D D I T I O.
H
Tepilulncfuntin vfu.hasetiamdefcribit Gilbertuj - Anjlicus cap.de curaarthrcticx. valentcontraarthreti- cam phlegmaticam. Suinmamed.eft res 23.
PlluUoElomerit,i. deotlo fpeciebus. humores fpiffos de capite deponunt, & vifum clarificant, & catar- rhattasoculorumprohibent. i\ecip.aloes,diagruiij,ana drach.vj.colocyntbi. interioris, epithy. daucicretici,ma- fticis,agar.cbebu. abfinthij. ommumvij. anadrach.i. te~ rantur,& cum fucco * ftrigni diTlemperentur,& in mo- dum ciceris formentur. denturex eis ix. mane, vel ve- fpere cumvino .
A D D I T I O.
Hxpilulx raroin vfu habentur,dicit do&or infeb. formencur cum fucco ftrigni. Et ftrignus fecundum Diofc.habet quatuor fpcucs, quaru pruna eft hortula'
T A R I V M
, naodoris iucundi,hcec comeditur, & harc eft,quam nos iolaci um vocamus,auc morellam. Macer herbam quam CrA -ci ltngnum dixerc, Lacini,morellam dicunt,fecun- dum ierap. lolatrum eft vua vulpis, fecundum veto Mef. vua vulpis. altud elt, vt apparet in ca. de alphefce- ra, fcd maior pa-:s lapientum tenent hanc opinionem, quod vua vulp !S ,fiue canina fit ftrignum, feu folatrum. Sumrna med.elt res x.
PlluU probatx contra ftuxum ventris, maxime lien- teriam,& dyfenteriam . E^ecip.rnyrtiliorum,balau- ftiarum, pfidia:, fymphyti,fang. draco. boli,acaci#,hypo- ciftidos,rofa:-um,tartari,Jumacb,croci, gallia mufchat<£, gallce, cinnamomi, fpoutj. mafticis,gummi arabici, anx drach.i.opij thebaki drach.s.tum Jucco cymarum myrtiy lentifci,tempera,& fac pilula-s in modum orobi,dentur tx.vel xi.cum aqua rof.velpluuiali.
A D D I T I O.
Tftarpilutararo invfu habcnrur, has etiarri defc*ibit Giloertus Angli.cap.dediarrhxa.valentcontraomnem ttuxum ventns, & maxime lientericum, & dyfenteri- cum. Summa med.eit res 20.
PIluU de quinquegenerib. myrobal. I{ecip. myrobal. citri chebu. bellir.emblicorum,indorum,agarici,dia- gridij,colocynthidis,Jen£ ana vnc.s. turbitb,anifi,mara- thri,maftic. lapidisla^u. anadrach.ij. &gra.v.alo.vnc. i.fiant pilulx, vaient arthreticis,podagricis,fpleneticis, advijumclarificandum,choleram purgant aduftam.
Pilulide quinque generibus omneshu. purgant, & pracipuephlegma,& melacholiam,doloreftomachi,& inteftinorum fcdant,febricitantibusnon funt exhiben- d e,nec folatn cholera purgare volentibus,fed vbi chole- ra,& al j hu.f!jpecabundanr,poffunt dari,patum Jaxanr. ' Siquiseasbene laxanuas facere volueritin duploplus poteitapponere de fcammonea,quamrecipiant. confi- ciunrurrum lucco abfinthij, vei f^niculi, Summa_^> med.cif rci 16.
Pllitla cynogloffc multum funtvtiles ad acre, & te- ntierhei:ma,plurimosenimfc '10 quamuislongo tepo- re rhcumati^antes hisfufceptis proculdubio effe curatos.
I{ec. cynogloffcc,opij. feminis byofciami, omnium triit ana dracbm. iiij. myrrbce troglodytian, dracb.vi. olibani drach.v.garyoph.drach.ij. cinnamo. corymbi. anadrach. ij.temperentur, cum rbodoftagmate,i. cumaqua rof.for- mentur pilulg ad modum ciceris,ex quibus dentur v.vel vij.eunti dormitum.
A D D I T I O.
Ifti pilulx interdum in vfu habentur. Gilbertus An- gli.c.de caufis tuflis habet vnam aliamdefcript. qua; ea- dem eft,& eftcynogloffa herbadidta lingua canis,fimi- lisarnoglof&ji. plantagini maiori,nifiquianon funtei colLx apparentesin folijs eius,fed funt lenia fatis. ha:c in pratjs,& iuxta vias nafciiur cum fiore purpureo tenden- tealtquantulum ad rubedinem.Summa med.eftres 19.
IyluU ante cibum,& poft cibum ad digeftionem con- fortandam,& virtutemdigeJiiuam.l\ecip.annamo. garyophyllorum, galanga, nucis mujcha. macis, 7tngib. cardamo.xyloalo.ftyra.calamit£,ana drach.i. rbabar. ad pondus omnium Jupradiclorum. aloes ad pondus omniu fipradiclorum. Confice cumvino. fumantur ante cibum feptem,& poji cibum qumque.
A D D I T I O.
Illx pilula: finequibus interdum in vfu habentur,di- Uc:£c tamen dtfcnpc. apud diuerfos reperiuntur. aliqui
iaudanc

N I C O A I.
184
* aceis.
laudant pra:fentes,alij verolaudant fequcnres, quas etia A yionapars eft lib.i.I{ecip.helenij vnc.i^.drac .vj.Jem.ma- laudo magis.quarum defcripr.fequitur. llec.lignialoes, ratbrivnc.i.pipem,dracb.vi. cym.dra.itj. melquodfuf-
XotA •
gai:yophyiloium,folii,matticis, xylobalfami,cafiar,nuc. niu(cha.macis,cinnamomi, cubebx, croci,(pic£c, fileris montani,ana drach.ij. rhabarbari,pondus omniii, aloes fuccotrini ad pondus rhabarbari,& cscterorum. confice cuni balfamo,vel vino. Summa medici. eft rcsxi.
1~yiluUarabic<c contra omnem dolorem capttis, & fi per c. annos duranerint. purgant mirabiliter omnes hutnores,& generant Utitiam,&auferunt triflitiam, mentem acuunt ,vifum reddunt,auditum reflaurat. me- moriam tribuut,fcotomiam, vcrtiginem, hemicraneam, ocitios, dentes,gingiuas, Homachum,ft>lenem, fonitum aunum ,omnibws humo nbm,<atatibm, omnibus tempo- ribns fine moleflia in viris , & mulkribm purgant. I{ ecip.aloes ,vnc.uu. bryonix, myrobal. citri. belliri. in- do.cbebu .emblico.mafii.diagri.ajari. rofa.ana vnc.i.con-
ficit. daturmane,vel vejpere cum vino calido. A D D I T I O.
Qnadrimeron,ideftde quatuor medicinis,refpicit propne fpintualia data cum decodtione hyflopi con- fert allhmaticis,& tufhentibus ex catarrho frigido.datu cum dccodtione mafticis, confert dolori ftomachi ex frigiditate. Summa medici. eft res v.
ROfatanouella,rofata diciturarofis,noueU<i refpeffn veteris,qu£ recipiebat tibar,i.Julphurviuum,vo- mitum,<&fubuerfionem flomachi aufert,debilitatem,et fitim reprimit; defe£iis ex longa infirmitate mire fub- uenit.fudores diapboreticoscompefcit xx.pars efl lib.if. 'Rectp. rof. %ucch. liqturtt.ana vnc. i. & drach.i. &
fice\cum Jucco fa;ni.velabfinthij,croct dra.i.caJio.dra.iij. g fcrup.if.s.cinnam.dracb.ij. & J'crup.ij.gra .11. garyo. nar-
di,7 s ingib.galan.nuc.muJcb.7 y cdoari&,Jiyracis,cardamo. apij,anafcrup.i.& gra.viij. melquod fufjicit. daturma- ne,mertdie,& fero cum frigida^.
A D D I T I O.
Iftarpilularinterdum in vfuhabentur. Gilbcrtus An- gli. eafde defcribit in duobus locis primocap. decatar- rhadhs,fecundo cap.de cura arthreticx,fecudum magi- ftros;differr tamenabifta,qtiiaineis non poniturcro- cus,neccaftoreum. Suinmamedici.cftresxiiij.
Pllulade elatcrio.l\ecip.aloesvnc.ij.mafli.vnc.i.ela- terij vnc.iij.coficitur cum fuccoficcidis,vel cumfuc- co * atlis, vel chamtsaElis .& d(i tres, vel quinque, fua~ uiter ducunt, & pnncipaliter meiancboliam,& j phleg- mapurgant,fiue choleram rubeam.
A D D I T I O.
His pilulis raro vtuntur medici iftius teporis, & funt pilulxdecucumere afinino, naelaterium eft fuccuscu- cumerisafinini,ficut apparetapud Diofc. cap.de cucu- mereafinino. Siccidis,i.cucumerisafinini,fedintelliga- tur de radice. Actis, id cft fambucus,chama?a6tis,id eft ebuius quafi infima,feu humilisadtis,et dicitur a chamg quod elt infi mum, ideo qui dicit,ebu!us eft adtis fombu- cus eftchama-adlis.non mentitur.Suma med.eft res iiij.
PTlttLt cochix Gal.probat<eadhemicrancnm dolorem, 5iomachi,& ilij. }{ec.aloes, abfinthij,pulpx colocin- thidis ,fcamnione£ atquale pondrn ,masticis dimtdutm vnius pradi&orum. Conficecum fuccofcenic.velabftn- tbiuvelfolatri,& fhc ptluLis, dcntitr,fecundumquan- titatem virtutis.
A D D I T I O.
Tftx pilale non habentur in vfu fecundum pr^fentem defcriptded bene fecundu defc. Rafis ix. ad Almaforem, & dicuntur cochix, ld eft capitales a cocos,quod eft ca- put,eo quod mundificant caput. Summa med.ell res vj.
PIluUdealoe,& maflice. Hectp.alocs vnc.i. maflicis vnc.s.gar. rofa. rub. anadracb.t. croci,diagridij,ana fcrup.ij.confice cum fuc.fcenic.vel abfmthtj.
A D D I T I O.
Pilul? de maftice,& aloe dicuntur,eo quod ex eis im- ponitur plus,virtutem refpiciunt naturale proprie, pur- gant incolumiter,& valde ftomachuma phlegmate,& i cholera contentis in eo. Summa medi.eft res vij.
OVadrimeron.i. de'quatuor numeris , vel quatuor fcb. expertum eft ad afibmaticos, & ex catarrho tufiientibus: valet etiam ad dolorem, & fi-igiditatem ftomaclri,digeflionem procurat ,renes debiles releuat.
Rofata nouella diciturad antiqux differentiam. va- letad ficciratem cordis,& hepatis,&pulmonis.quidam dicunt rofatam nouellameffe ca. fedmeus pater dicit eam efte temperatam, & magis pertinere frigiditati,qua caliditari. vnde fi calor ftomachi,cordis,&pulmonis, & hepatis fit cum ficcitate,non detur 11 fine ficcitate,de- tur cum aqua decodtionis vio. prunorum, vel aqua hor- dei,vel cum fngida. Sitim fedat,fi fit cum febre non de- tur,& cum datur contra fitim,mane, & fero cum frigi- dadetur. Vomitumconftringit cumaqua decodtionis rofa. vel aqua rof. qualisfblet fieri in his noftris regioni- bus,qua: melior eft. Stomachum ex debilitate folutum ftringit eodemmodo exhibita. Cardiacis /ubuenit, fi fiat fubtilifiimus puluis deofle de corde cerui pulueriza- C tumfubtiliter. bulliat diucum aqua ro. &cum calida detur,diaphorericosfudoresreprimit fumptacumaqua decodtionis florum myrta:, vel cum aqua de myrtill. ad dodtrinani aqux rof.frigida,quod melius eftdebilitaru longa .xgritudine reftaurat cum aqua ro.confice fic,om nes fpecies contere,in i.lib.pulueris iij.mellis ponantur, fed fi conficiantur cum mellenon tantum valet,quia ca lorem abeo fumit. nondutat vlua annum., fi fiat cum fyrup. fua: naturx diutius durat, fimilia fimilibus fer- uantur.
RVbeatrochifcata diciturab ipfo colore, trochifcata atrochifcis,quiibi ponuntur dtEla. valet tertiana- rtis ,quotidianartjs ante horam acceflionis data cum rho- doflagmate ad modum auellantx,. naribits, & pulfibits de eadem inuncits fanitate pr<zflat,rbeumatiexacripbleg- matefk£io datacum ptifana fubuenit. feptima parseft lib.i. 'Heeip.liqui.cinna. papauerisalbi,ana dracb.iij. & D fcrup.i.&gra.v.croci, byofcia.ro f. fem.apii,anadra.tj.&
gra.xv.nardi,viola.ana dra.t.&gra.vtj.garyopbJtyra- Summ " ml cisoptima, opij tbebaici,anafcrup.s. trochi. cro. magne- tis,et bedych?oi,myr.anifi ana gra.xv. mel quodfuffictt.
Rubea maiorelt opiata, fic di6ta, quia inter omnes medi.magis rubet. T rochifcata,quia uochifcos recipit.
Tuftim ex acri rheumate ftringit fumpta cum fuc. ptifa- na;. Anatropen,&catatropen,& fputumfangtuneum ftringit. Anatrope dicitur (ubuerfio ftomachi,quan- doquispropter frigidos humores inipfoexiftcntes,& eum aggrauantes cogitur eos pcr fuperiora emittere. Catatropedicitur fubuerfio ftomachi,quando humo- res coguntur per inferioraexire,quando per inferiora cisdeturcum fucco mentx,vel vino decodionis eiuf- dem-, fpuenti fanguinem cum fucco plantaginis.|Acutas febresplacat,nonlaudodareacute febricitantibus. Pe- riodicarum febrium antehoram acceflioniscumaqua ro. Vigilantibus cx phrenefi,hoc non laudo,fedpoft
phrene-

A N T I D O
phrenefitn manente vigiliarum maceria,vel inftantiaex ficcitatecerebrificdetur. Accipefemtnapapaueris,la- <ftucae,puluerizentur, & ex eapuluere, & rubea fiant pi- luls, & dentur folarubea cum vino deco&ionis eorun- dem. Nementosmatricis.Nementofisdicitur matricis fumofitas illius,detur ifti cum decodtionc violarum, & prunorum. confedtio facilis eft, omnes fpectes fimul terantur , & conficiantur vt alia. per v. ann. ferua. in multa efficacia.
REquies magna, vet magna medicina, requies dici- tur eo, quod requiem patientibus prafiat, & Jom- num,& maxime typicefebrientibus,quotidianarijs,ter- tianartjr, quartananjs, acutis, & peracutts praftat vi. farse&hb.i.
]\ecip.rof.& vio.anavnc.iij. opij,byofciami,meconis, fapa.al.mandragor<e,fcariol<e,la£tu. fe. portulac<e,pfylly, nucismufc.cinna. & ^ucch. ana dra.i.s.fandaliaibi,& rub.&citn.(podvf,tragacanthi,ana fcrup.ij.&gra.v. da fatientibus acutam cum fyrupo viol. tnterpolatx cum melle confeffam dare poffumus. datur quartanaws cum vino calido, acutis, & peracutis tertianarijs ctim aqua. calida,veljyrup. Hequics esiopiataquafi frigida,pr<eci~ puc valet ad fomnum inducendum ad modum caftane.e data; cum autem eft data hominibus quafi fanis,tempe- ftiue debent multum comedere,vel canare,& pofteade- tureunti dormitum, quod fi aliqms abhorret fumere di- ftempereturcumfuc.rof.velfyru.viol.&coletur,& po- ftea detur,licet omnino non faciat effeffum, nam multu valet etiam ftc data. ftem attendendum eft,quod exffie- ciekushuius medicina Jyru.fhffus bonus eftad fomnum prouocandum,fcilicet vt fpecies bulliant in aqua trit£,et Sum. meii. colentur, & appofito "zucch.fi at fyrup. ftem in acutis tjiretx». quibuflibetpoteft dariadfomnum mducendum.
Requiesopiata eft ficdi6ta,quiaquafirequiemideft fomnuminducitjopiataeft, interahas fuperioreft. da- tur quotidianac, quartanx, tamen alix opiatx huic prx- ualent,vt mufa xnea in quotidiana,Theriaca in quarta- na,vel mithndatmn,debentautem eisrequies dari prx- cedenrepurgationepauca, & digefta exiftentemateria. deturantehoraacceffionis cum calida}confumitenim aliquantulum, & membra conftringit. datur in acutis, & peracutis, vt in fynocha, & caulo. & fimilibus he- mitritseomedio. Si poftpurgationem materii inftan- tia vigiliarum remaneatdatur vtiliter requies hocmo- do, fem. ladtucx tritum per no6tem iaceat in (yru. viol. & in eodem requie^; refoluatur, & in mane colatura de- turcumaquatepida,fidelicatusfuerit. Sinautemcum fem. ladlucae poteft dari, fietiam ipfam ladtucamha- beas cum aqua deco6tionisipfiusexhibeas, valetquo- quead fomnum faciendum. Emplaftrum fadtum de fe- minepapauerisal.&: nig.hyofciami,portulacx,la6luci, mandragora:,cum oleo vio.& albumineoui,& ladte mu 4 lieris,fronti,& temporibusapplicetur,fola requies idem
facit. conficitur v t alia^. per ij.an.fer. dofis eius eft mter- polatis vnc.j. in acutis vnc.viij.
R?Jodofaccbara,i.^uccharum ro. valet doloriftoma- chi,& debilitatifhffa ex calore,mirabiliterftorna chum confortat;valet etiam ad diarrheam,& omnemftu xum ventris ex calorefhclum;ualet cardiacis,qui ex ca- lorepatiuntur. Fitautem fic. in tj. hb.Tiicchariponitur lib.i.viridium rof. minutatim inci[arum,& in mortario poftea diutifUme terantur,& in vafe vitreo ad foletn per xxx.dies ponatur,& mane,ac fero bene agitentur,tran- faclis vero xxx. diebus in terreo catino ponantur,& in lib.i. xucch. modicetriti fuperpofita,& manibus bene confeffa in vafe ftricto reponantur. daturmane, & tne- ridiecum rhodosiagmatc, vel cumfrigida->.
RHodofacchara,i.zuccharum rof. Facitad debilita- tem ftomachi fadtam ab humorum acumine, da- tum cum frigidaj confortat enmi aro:iuticitate,& pon-
T A R I V M
ticitate, acumen cholerje mitigat,& dyfcrafiam; valer contra fluxum ventris ex debilitatc virtutis rerentiua:, datur cum aqua pluuiali,vel rof.quod melius eft,vtiliter daturfebrientibus nonconftipatis cum frigida,quia_j membra calore febrili diftolutaconftringendo,parres * confortat,&caloremreprimit. Fitautem hoc modo.ro- fivindes opdme terunturremotis vngulis.addezuc- charum, & iterum optime fimul tere,& alteriincorpo- retur,zuccharudebet tali proportione apponi.pro.i.lib. rofa.tres zucchari ponantur, quidam tamen copiam ro- farum habentes pro.i.lib. rofarumij.lib. zucch.ponunt, meliuseft,quod rofae fuperabundet,quam zuccharum,
& polt iij- vel iiij.menfes zuccharum poteft appom mo- dum excedentibus rofis.fi autem zuccharum pneter modum apponaturrofis viridibus non inuentis,dam- num erit irrecuperabile. fic itaque confectum perxv. dies Soliadminus,vel xx. diesexponaturin vafeterreo ftridtum habente onficium, vt (ua aromaticitas no per- r datur, agitetur in die bis, vel ter neexuratur.per bien- nium feruacur,fed meliuseft tamen,fi quolibetanno re- nouetur. dofiseiuseft vnc.j.
RHodomel,i. melrofatum competenter datum eft cumfrigidaphlegmaticis maximein£eftate,cho- lericiscumtepidamaximein veread mundificandum ftomachum. Mundificat enim ex proprietate mel!is,co- fortatexrofis. Aliquandoad maiorem mundificatio- nem tria grana falisapponuntur,delicatis colatura de- tur,meliusramenfitota rofarum fubftantiaaccipiatur. daturautem ad virtutem digeftiuam confortandam_*> cumaquadecodtionis mafticis,anifi,fceniculi. vtiliter daturpononatispoftacceptam medicmam ceftantcflu xu,ad ftomachum mundificandum, & confortandum A'»»» cum tepida, vel aqua rof. vel, quod melius eft, cum de- codtione maftic. & vj. vel vij. garyoph. mundificando cnim ftomachumprohibet,nealtqua particula (cam- j monex villisftomachi adhxreat,qu .E dyfenteriam,vel tenefmum poflet inducere,vel inpoftcrum febremin- ducat,hxc enim pericula folent luperuenire ex lcam- monea; receptione. Mel rofa. muiieribus eft cteftinara- McUun. medicina. Quidam ficcon;iciunt,folia rofarum integra cum melledecoquunt, illud auferentes quod melius eft. tali proportione eit apponendum,vt pro li. rof. v.li.mel- lis ponantur.fignum decodtionis eft in talib.quando ru- beremelincipir,& valdearomaticumfit. Notatamen, quod meliuseft,fi citra modumcoquaturquam vltra.
Si enim niodo non debitocodtum fuerir, Soli expo- natur per vij.vel viij.dies,calore Solis excoquir". Ahj me- lius faciunt, fuccum ro(arum,cum rnelle coquunt ad confumptionem fucci. Itb. inj. mellis pro qualiberlib. fucci ponentes, & hoc eft optimum mel rofaceum. per ij.an.(er.in tertio anno meiius eft.dofis eius vnc.ij.vel lij.
T7 Odcmmodo fit7ticcharumviolatu,quod fncitpleu- ' X 2 j riticis, peripneu. & he5ticis,& qui maxime confti- pati funt.daturifiiscum ptifanamane ;& meridiecum frigida. pe£ius humettat,& ventrem laxat. QOtbiramagna,que interpretatur faluatrix ftcu mul- [3 f a bibatur,capitis dolorem antiquum to\lit,veterem, velfylueHrem phrenefim placat, epilepticis, & melan- choUcis fubuenit,oculorum,aurium,& dentium dolo- rem mirabiliterfanat ;mttlieris lac foluit, & per au- rem inie&um auditum reddit; cum tepida Jumptady- ffnoicis, astlmaticis medetur; tufiim antiquam,& re- centem tollitjiomachum vomentem, & de fingultu, & dolore laborantem ,Janat peripneumoniam, & pleure- ftm,V hepatis tenfiones deponit, i£lericos ex abundatia. fellis rub. purgat,& ad priftinum colorem reuocat,fan- guinis fptttnm cum oxymelle fumpta,veldeco£iione po- lygonUjVel plantaginis fiftit ;ftuxum ventris conftrin- git; brachiorum, & coxantm dolorem fedat; & hisqut pr£ dotore dormire non poffunt, mire fomnum inducit, arthreticis ,ifc ;hiaticis,& podagricis neceffario datur; ad ferpent. morjus cum mutfa propinata prodeH; quartana-

N I c O
iijsex longa infinmtate patientib.fieavtantur.vi.pars A (U lib.ij. Pyccip.jiyracis optimx dracbm.i. & s.a?jj,dra. iij. & fcrup.i.cosii, myrobala.opij, petrofe.macedonici, &na dracbm. iij.fejeleos drachm.ij. & fcmp.tj.piperis , dracbm. w. & fcrup.i.s.cinnamo. nardianadracbm.vj.s. fcbjinantbi fynaci, ani.aiia dracb.y. caslo.dracb.i.& s. rbeuponti.drachm.i. & fcrup.i. & trocbifco. croci,ma- ^netis ,ajariana dracbm.i.pipe.al.Jcrup.tj.s.bedycroi, drac.s.amomi,piperis lon.anaJcru.i.alij apponuntcroci dracb?n.tj.&fcrup.ij.mel,%uodfafjicit, daturinmodum AueUanA.
A D D I T I O.
T fta opiata non eft in vfu: fi quis tamen voluerit ea vti magiftraliter,poterir, quia valet ad ea, qux fcripta funt, trochifci croci,magnetis,& trochilci hedycroi reperiun- tur hicinferius. Summa medici.eft res.xxij.
STomacbkum frigiditm fkcimus ,quod valet contra omnem calorem,fitim reprimit,& patientibus debi- iitatem ex nimio calore potenter Jubuemt ,acutis, per- acutismirificc prodesi.%ecip. xiic. lib.i. fanda.al.& ru. anadracbm.i.s. fpodu, berberis, fe.portulac<e,fcarioU , fem.melo .paUjlini, fuc.liqiu.roJa.&viola.nenupha.ana dracb.i. Conficitur fic, fupradiilum ^uccbarum pona- tur in stagnato cum lib.i. aqu£ roJ'.&tandiubuUiat,cu fpathula agitando, donec ad aqu<£ confumptionem deue- niat,deinde puluis pradittarum Jpecierumbene cribra- tns immijceatur cum fpatbula agitando in slagnato , cum autem probare volueris vtrum fit cottum, fupra marmor gutta proijciatur, qu<£ fi coaguletur ,bene co- *** Elum esi, & fi coftum fuent, tunc ponatur fuper mar- morprius abluto,& inuntlo oleo ro.uel vio.&cum cul- tello eodem modo oleoinunclo frujlatim incidatur,dum calidum esi, daturmane, & meridie cum Jrigida.
Stomachicum frigidum.Reci.&c.vt in antido.Iegif. Valetcontra doIorem,& fitim ftomachi.dicodebilitati ex magna frigidirate ftomachi ,contortatiuum ftoma- chi, viriutem digeftiuam iuuat, multa enim recipit di- geftionem confortantia, vt cinnamomum.
Signum decodionis zucchari generaleeft tam in ifto quam in alio, cum gucta fuper marmor oleo inundfcum pofita in modum tili per tlatum oris extenfaex facili frangitur digito percufTa, velcontra marmorpercuffa, quanto frangibilior eft gutta, tanto melior eft, qualiter fiant in antido.rcperitur Signo decodtionis inuento, fta- tim ab igne deponatur pul.femper agitando,ad vlti- mum mufcusdirtemperatus cumaquaro.ftatimproij- citurfuper marmor. fignaturcum cultello vn&o ,< r ~"Vt cum infrigidatum fueritcompctenter in fruftapoftit di- uidi, &ferua.
STomachicum calidum Jlomacbum confortat, digejii-
uam virtutem adiuuat,& iliofsconfcrt.^Recip.^uc. lib. i.aqu£ lib. cinruon.xjngi.ana dracb.ij. garyo.galangtt ana drac.i.nucis muf. fptta, ligni alo.carda.macisana dr. s. confice eodem modo, vtftomacbicum frigidum,fi vero ,jf laxatiuum fhcere voluens unc.i.fcammoncx addatur.
Stomachicum dicitur aftomacho,quemforteolim melius mundificabat, quam modo, propter indigeftio- nem ftomachi illorum, qui fere nullum poftunt reci- peremedicamen,inuentumeft, fitautem quandoqu^» laxatiuum, inquo apponitur fcammonea,& conforta- tiuum, in quo aromaticx fpecies frigidx, vel calids tantum ponuntur,laxatiuum competenter daturme- dicina recepta non fufficienter purgatis. Nequeuntes autem recipere medicinam cumeo poifuntdecipi, fit autem laxatiuum cum fcammonea,pulueribusadmi- fcetur , per quos pulueres recipit confortationem, fic etiam laxatiuum cum fola fcammonea,& zuccharo bene coito, & ab igne depofito, pul. fcammonea: fem-
L A I- i s 5
per agirando cum fpathula admifceatur , & peft ali- quantulam deco&ionem calidum liiper marmor mun- dum inunctum oleo imjciatur ,& marmor fit parum decliue. fic etiam faciendumeft ln quolibet ftomachi- co. Taliautem proportione diagridium apponatur,vc prolib.i. fyrupilit vnc.i. diagridij, veladplusvnc.i. & quarta pars alterius.
S^Al Sacerdotale, quo vtebantur Sacerdotes in diebus HeliaTropbeta propter dolorem capitis, & caliginc oculorum,& ftomacbi, & dentium dolorem,tufiim, & anbelitum emendat: osodoratum reddit, etcorpus buma num incolume J'eruat.l{ec.faiis communts unc.xvi.cinn. vnc.m .xin .ainomi,pyrethn,cymini,ameos,pipe.fileris, Jatureice, byffo. origa. pule.ana unc.i.qux omniaterendo in puluerem redigc, & in omnicibo vtere,& vfuiferua.
A D D I T I O.
Sal facerdotale di&umfic, quia facerdotes eo vte- bantur, quod nunc non eftin vfu. Summa medic. eil res.xi.
STrupus rof. ftc Jit.Hecip.roj.recentes, & ponetn va- Je, & fuper afperge aquam feruentem,&cooperias y ne fumus exeat inde, & cuminjrigidata esi aqua protjce rofas exprimendo, deindeaquam eandem buUientemfu~ per alias rofas recentes iterum proijce, & fupradifio mo do fhcimus ,mutando rofas tam diu, donecaqua fitru- bea,dtinde lib.iitj.aqute lib.iivj. Tuc.pone, & cum bullire inceperit,album ouicum aqua frigida pone,& concutias tantum, quoufque fpumejcat, & fpumam illam in fyru- pum bullientcm fuperafperge, & cumnigrejcere fpuma inceperit, fuauiter cum cacia remoueas ; & tterum alia fpumam infunde,& Jupradi&o modo fiic, quoufque cla- riorfiat fyrupus,&cumceperit quaft filum fucere,vel ^fuper marmor pofttus,vel fupravngttemnondiffundi- ■ tur, cofius efi, valet ficcitati, & calori febrium ,fttim reprimit, confortat, & conslipat.
A D D I T I O.
Iftefyrupusrofatus,quem hicdefcribitNicolaus ex infufione fa&us eft idem cum illo, qucm fcribic Mef. in fuoantidot.differunttamen indofi. nam Mef-dicit. Re- cipe aquas infufionis rofarum lib.v. zuc.lib.iiij.
STrupus viol.eodem modo fit,quimultumvalet fe- bricitantibus pbtbificis, & conftipatis; ventrem hu meftat, & laxat, vtbreuiterdicam,omnesiUi,quifiunt de floribus bocmodo fiunt,vt fyrupus nenuphartnm. Etiam valet itte Jyrupus contraacutas, & peracutas, prouocat fomnum.
A D D I T I O.
Syrupus violatus fit, vt fyrupus rofarus ex infufione. Similiteromnes fyrupi qui fiunr defloribus vtnenupha rinus, bugloflie,boraginis, & fic de alijs.
STrupuscontrapleurefim,etperipneumoniam,pbthi- ftcos, & befficos, %ecip. aqunt iib.iitj. & ponantur ibivnc.ij.&s.viol. liqui. papauerisalbianavnc.s.fem. cyto. & maluA mundatx, meduUx fem. bombacis,me- duU<c fe.citru.melo.cucur. mundatorum.femin.portula- ca , trag.gummiara.ana drac.iy. omnia inaqua, velfac- culo bene tritaponantur,& facculm in pr&dittaaqua ponatur,& bulliat ad medietatem : & facculoabjira- £io ab aqua lib.ij.^uc.\apponantur: & fiat Jyrupus ,& clarificetur,vt fupradocutmus.
Syrupus contra pleurefim raro habetur in vfu,poterit tamen quis eo magiftralitervti ,fi voIuerit.Summa mo- dicinarum ert res.xv.
Mefue. AAa Syrupus

A N T I D O
ST rttpus contra actitas, & peracntas pajnones :Keci. fuc.ponulacA ,Jucci melonum palaFtinorum ana iib. t.velcum aqua decothonis citro .melo.& cucurb .vel ca- pil. ue. herbte bepatic<e, polytrici, adiantbi , cetrac.in aqua ista, vel in Jucco prxdiffo fac bullire liquiritiam mundatam, & tritam, & trag. viol. anavnc.i. pruno- rum nu. v. femperuiua, aut cotyledonis vnc.i. deinde coletur, & colatunn adde Tjic.iib.i. & fiat Jyrupus, vt diximus , clarificetur fecundum, qudd debet, vel vt fuperius docuimus , deinde pfyllium, & fem. cito. ana fcrup.i. in facculo mitte fanda.al. & rub. & fpo. berbdi.ro. portu.laffu. fcario. anadracbm.s. puiueri^a- ta, & borum pulueremin eodem faccuLopone,&ibi- dem rbeubar. puluerixati dracbm.i.btec fimulbullirefh- cias vfqueaddeco. 'Datitr contraacutas, & peracutas, ftne apoflemate cnm aqua Jri.
A D D I T I O.
Ifte fyrupus contra acutas, & peracutas paffiones non eft m vfu,& credo propter magnum artificium fua: compofitionispotius quampropteraliud. Summa med.eftrcs. zy. V
STrupus contra omnem fluxum ventris. Hecip. tjic. lib.i.aqutx rof. velplu.li.i.s.& in aqua ponaturmyr- tini vnc.i.rofarum,fumach,acaci£,balaitsli£, fpodij, hy-t pocyHidos ana vnc.s.forbarum mundatarum.x. mefpilo ntm viridium nurrye.v.iornarum,, velprunorum imma- turorum x. traga. liquiritiae, gummi arabici anadrac.s, qu£ funt terenda,terantur , & bulliant in fupradi£la aqua, dovec ad quantitatem vnius lib. deueniant; & colaturte apponatur xuc. prtediffum , & fiat fyru. & clarificetur, vt diximus.
STmpusde papauerecontra omnemventris folutio- uem. ]{ecty. capita papatteris recentia, ftuehumida, num.cl. plantaginis, balauttix, gallarum, pruneUarum immaturarum ana drach.i. Conficitur Jjf, omnia ijia in aqua pluuia. Jcrup.v. dimitte per biduui. ; in tertio ve- ro die coque aqnam bene vfqtte adconfumptionem medie tatis,poftea cola perpannum fortiter. Cumautemco- lata fuerit ,admifceiUicolatura tertiampartemmellis; & tertium coque donec ad fpijiitudinem mellis ridiga- tur, & tunc conde in vaje vitreo, & cum opus fuerit in drach.i.aqute rnitte dracb.i.fyrupi.
A D D I T I O.
Ifte fyrupus domini Nico. conrra omnem fluxum ventns non habetur in vfu, fed medici noftri temporis vtuntur potius quodam tyrupo de ribes nobisignoto. laudarem potius lttum; fed vt nunc dixi deaIio,fortafle propterartificium dimittunt.Sum.med.eftres. i
STongia fomnifera. I{ec.opij thebaici vnc.i. fuccihyo- fcyami, fucci monc immatune, rubi, feminislaau- c<£, fuccicicutte, codij.i.papa.fuc. mandragorttifuc.be- dem arboreaanavnc.i. hcscomnia ftmul invafemitte, <& ibi fpongiammarinamnouam,qualis dcmariexierit, vtnontangat eamaquadulcis,&poneadSolemin ca- nicularibus diebus, donecomnia confumantur,cumque opus fuerit aqua nimis calida , illamparum fomenta , & poftea naribus patientis appone, & cito dormiet, cum autem excitare volueris fuc. radi. Joenic.naribus ap- ponetur, & mox expergifcetur.
A D D I T I O.
Iftam fpongiam fomniferam defcribit Gilbertus An- glicushbroquinto cap.de inteftino exeuntepervulnus. Sed vnum aliud dicit Gilbertus, quod pro excitationea fomnoaccipiatur alia fpongia marina in aceto bcnc tem petata, & naribus applice tur. Sum.med.eft res.ix.
T A R I V M
SYr.upus dinreticus. I{ecipe apij, petrofelini, fcsni- ctili, aniji ,ameos, dauci, baucita, pentaphylli ale- xaudrini, ajpara. brufci, pcucedani, rneu ,fcolopen- driie, capill.vcnens , adianthi , polytrichi, fplcndili- doti , capparis ; tamarijci, Jefelcos , fimernu, grano- rum Jolis , Jemtnis meionis , citrulomm ,cuatmeris , cucitrbita, cretani, faxifragice , femims citri, lapisqui inueniturm fpongiamarina, puluis cicadarum, amo- mi, thymi, chamspt. ofja ceraforum, pomorum, & perfcorum , cardamomi, ireos , fpiae nardi, garyo- pbyl. cojti, nucis mufc.ana dracbm.iij. galangtc, tby- mi, epithymi, filipenduhe vaide bonte, pimpineUte, cicens nigri.
THeriaca magna Galen. theriaca dicitur domina^ medianarum. Galeni, quia ab eo compoftta fuit, fkcit contra grattijtimas pajiiones totius humani corpo- p ris, epilepticis , catalepttcis , apopleciicis , cepbalal- gicis, siomachicis , hemicranicisprodesi) ad raucedi- nem vocis, & constri&ionem pe6torisoptima eft,ar- teriacis , asihmaticis, hxmoptoicis, iclerias , hydro- picis, peripneumonicis, iLiofis, &vulnerain intefti- nis habentibus, nephriticis, calcnlojis, cholericis fub- uenit, menftrua edttcit, &■ faturn mortuum expellit 9 lepras, & variolas, & Jrigus periodicum, & acteras pajitones inueteratas emendat , pMcipue contraomnia venena, & ferpentum morfus, & reptiliumvalet,fed diuerfa eft eiusdoftspro quantitate, & qualitatevniuj- cuiufqite pafiionis, qute in fine fcribitur omnem defeffio* nem JenJuurn reuelat,cor , cerebrum , hepar , fioma- chum confortat, totum corpus incorruptum ducit, & cufiodit.x. pars eft hb.ij.
l{ecip. trochifcorum fcyliiticorum drach.ij.&fcru.ij. piperis Long. drachm.ij. minusgra. vij. trochifcorum-» thyri, & diacoralli ana drachm.i.xylobalfami fcrup.tj. & gra. vij. optf , agari. iridis, rofa , fcordei, feminis q raptc fylueftris , cinnamo. opobal.ana fcmp.i.gra.xiiij. rbeubar. croci, fpiae , cojii, fchtenanthi, %ingib.caftt* lignc£, Jiyracis calamitte, myrrhae, terebinthim, thu- ris mafculi jcalamenthi, diCiami, fttccbados, polij, rci- dicis pentapbyilon, petrofelini, piperisaibi, anajcrup.i. & gra. vij. folij gttmmi arabi. acori,chalcanthivjti , Jagapeni, terrte Jigillatte, fett boh, fuc.hypocyftidos , celtic&, chanitsedryos, gentiatite ,meu, carpobal.amo- mi, apvj, marathn, carui fyluefiris, fefeleos, naftur- cij, feminisani. bypericiana fcrup.t. mumia, cafiorei, opopanacis , affbaitt, chalbani, centaurca minoris , arijio. Long. dattci fyluatici ana fcrup.i. mellis dejpuma- ti,quods. quteterendaJunt, tere, & gummas m vmo liqttefhffas cum puiuere, & meUe commifce fufficien- ti, vel cum fpeciebus teras. Daturin modum auetla- mcim tepidaapoplefficis, fcotomaticis, cephalalgicis, hemicraneis, ad raucedinem vocis, & conftriftioncm pectons , cum meile ,aut tragacantho, ita vt inorcs teneatur , afibmaticis cum^ decoEitone elelifphaci, hecmoptoicis cx pctiore , & pulmonis vitio cumptifa- na, ad veteratas pajiiones cum apo^emate hyffopt, itic- riciscum decoflione afari, hydropicis cum oxymelicL^ vel oxyfacchara , peripneumonicis cum iurefveldeco, marrubij; iliofts cttm apo^emate apij; in inteflinis vul- nerababenttbuscum decoc. Jumach; nepriticis,calculo- fts, & choliricis cum apo^cmate granorum folis, apij fyiuatici ,vel domefiici; arteriacis cum iure ,veL piga- ni decotiionead venena, & menftruaeducenda,&J'te- tus, cum vino calido, velrnulfa cum aqtta,vbi coffiajit menta, vel ocymum, & Jrigori periodico , & cuticiis pajiionibus cttm tepida.
THeriaca dicitura carnibus theri, quas recipit, ma- gna ab effe&ir, & ad difFerentiam minoris Galeni, ab au£tore. Facit adgrauiffimas paffiones totius cor- <Jjorisreuera valet Epilepticis, fcotomaticis,bemicra-
neit

N I C
neis,& cep'nalalgicis,fiepilepfiafiat vitiofanguinisacJu- ili,non dcbt t dari, fi dc phlegmate, vel melancholia na- turali ,deturcum vinotiecottionis pxonii', prxccdcnte tlmen purgatione.
Apopledticis cum vino,vel quod melius eft cuneode- tibus lnterpofitofiat paulatim fricatio capite inclinato, & quia hxc paflio foletetiam terminari per paralyfim, corpusinungatur. Scotoniaticis, quando (cotomiafir cx vcntofitate per indigeftioncm confurgente , valet h^c medicina cum vino deco&ionis macis vel nucis mufa, qux fi non habeantur, faltem cum vino deco- •dtionis maflicis.
Cephalalgicisomnescum vino calido,raucedini ex hu.viicofooppilante,velrheumacicofluxua cerebro ve- niente,deturautem fic.fiat pilulaex thenaca, & puluere lucci liquiritis,& tencatur fublingua;difToluit enim vifcofos humc^esin trachea,& rheumaprohibet. Con- tra conftridtimiempedtoriseodemmodo. Arthreticis ex ftigido humore ftfiatcum rheumatecum vinodeco- ctionis olibani, afthmaticis ficutcontraraucam vocem. Himoptoicis, fi fiatexacuitate fanguinis, vel diabrofi, non valet.Si vuioputredinis vens, deturcumpnfanacu deco6kionealicuius ftyptici,vtcortice maligranati.Idte- ricis ex calido humore non detur, fed contra inueterata idteritiam-,vbi etiam vrina difcolorata apparet, & detur cum aqua deco&ioriis herbarum diureticarum. Hydro- picis,eodemmodo. Peripneumonicis nonnifipofttu- pturam apoftematis,&tuncdeturcum vinodecodtio- ms ments,vej fiantpiiul^expulueremyrrha?, & theria- ca, & dentur. Iliofis ex fngidis, & vifcofis humoribus, pr^cedente tamen clyfteri mollitiuo in inteftinis vulnus habentibus; fi fiat ex prxcedenti dyfenteria,non detur; fi ex pra:cedente apoftemate,detur,ficut h^moptoicis.
Nephriticis ex vifcofo humoredefcendente ad renes, deturcu vinodecodtionisgranorumfolis, &faxifragias.
Calculofis fimiliter detur, & refoluatur etiam in fuc- co fenationum,& colatura per fyringam inijciatur.
Colicis, quando fit colica paflio in extrema parte colo ( " inteftini valet fic. refoluatur theriaca cum* muftella, veletiamcutn oleocommuni,&cumbombace,fuppo- natuii hoc eft etiam commune experimentum Salerni- tanorum contra tinefinum. Si autemdolorcolicusin profundum occupauerit, refoluta cum oleo per clyftere mi)ciatur,addita aquadecoctionismaluarum.Menftrua educit cuin fucco arthemifix bibita,vel fuppofita, alias mortuum proijcit,f.fo2tum Salernitanorum cum fucco porri bibita,fi mortuum eft',quodfiviuumemittitur, & terram tangat, ftarim infans moritur. Leprasemen- dat cutn vino decoctionis fumpta, quia humores vifco- fos,& fuperfluosconfumit.Rigores periodicos,quifiunt in febrc quoridiana de phlegmate naturali, vel acetofo, vel in quartana de melancholia naturali datacumvino tepido; praxedente tamen purgatione materia digefta, quiaaliter de vna poftet faccre duas, contra venena, & morfus lerpentis venenofi, ficut reptilis, vel lerpentum propter carnes thyri,quas recipit,& alia venenum expel lentia; fiautem venenum receptum fitinterius,refolua- *■ tur cum vino decodtionis di6tami,vel ment.v,vel gentia nx; fi vero morfura fit excerius, &animal non polTit ha- beri, detur prxdiiflo modo, & etiam cataplafrnetur fu- pra morfuram,eodem modo,valct contra malanii. Thy ri ferpentes funtin Hierico, habent virtutemexpellendi venenum exlua ventofitate. Venenum aliudcalidum,et ficcum vt thyri,aliud frigidum, & ficcum,inueniuntur autem thyri in pr.rdicto loco mane propter frigiditatem aerisfere mortificati, vndeaquibufdam iudicanturfri- gidi; fed in antidot.legitur arabico, quod funt calidi, & ficci, & hanc mortificationem dicimus fieri propter a- pertionem pororum aeris frigiditate fubintranre, vene- num ergo eft iliis,quodpropter leuitatemfacilepetitca put,& caudam •, vnde cum capiuntur abfciflis capite, & cauda tribus digitis, menfuratis, confiderata tamen lon- gttudinctiiyri, indetroclnfci conficiunturfic.iftud me- Sium optime lauatur,& decoquitur,& (pinis abiettis te-
O L A L 186
A ricur, & inde cum farma orobi fiurtt trochifci cum qua- dam pinguedine,quas fupernatat in aqua,vbi decodti siit conficicur,farinaapponituradconferuationem. Eligan- tur trochifciprobati,ficut theriaca,probantur,fcilicet cu toxico,&piluIis;fi enim theriaca proptertrochifcos, quos recipit,fic probatur,multo melius trochifci debent probari. Per annum feruantur,vltraannum facile corru puntur,omnesfpecies teruntur exceptistrochifcis,qui per fe debent conteri, & chalcantho,i. vitriolo, quod in reftaexuritur,pofteapuluerizatur. Ad vltimum omnes fpeciesconficiuntur fub melle, quidam tamen vtmagis nigra fiattheriaca,pulucrevitriolipriuscum mellemen furatoconficiunt, poftaliospulueresapponuntlib.i pul ueris iij.mellis: per xxx.an. leruan. inxxx. annomelior eft; debetautem feruan in vafe plumbeo, vel ftaneo, vel olla ftagnata,dofiseiuseftdrach.ij. vel fcr. iiij.multane- ceflitateincumbente, & corporefortidrach.iij.
A D D I T I O.
Theriacaautem magna Gal. fecundum intentionem Thmac*ii Nicolai dicitur theriaca efle domina medicinarum,qu £E compofitafuita Gal.&ficeft,'cj> Gal.compofuitvnade- fcr.ficucapparet apud eii in tractatu fuo theriacaliu; fed non videtur efle eadem cum ilta; fed fitqnomodocum- queab hodiernisbonis pradticantibusmagiseftlaudata Andromachidefcriptio,quam Auic.v. cano.exaudtori- tate Andromachi fcripfit,quam prxfens defcriptio,G'aI. Andromachusenim fuitprimusinuentorthyri,acalia- N ° ta ' rum rerum, quziuuatiuxfunt fuperomnia venena. Na ficut narrat Auic.in v.can.in confedtione mithridati di- cit, quod Mithridatuseratrex Ponti,& nominauit eam fuonomine,&compofuitipiam ,& infraait: Fuitergo theriaca magna in multitudineiuuamenti, deinde polt- quam accidit Andromacho lllud, quod expertus fuit ip- iumfuper iuuamentumcarnium ierpentum,& alioru, addidit in eo trochifcos de viperis, & alteratum eft paru
2 peradditionem,& diminutionem.
Poflet tamen quis qu^rere propter quid dicitur theria ca,Dicitur,quodtheriacamaximeilla,qu?fitfecundum prxfentem defcriptionem dicitur a thyro ferpente, vel dicitur,quod theriaca,Primo mododici poteft quafi thy ria: caro,quoniain ipfa ponitur caro thyria;,i.ierpetis fq- minse taliter nominats, q etia vipera vel echidna ab au- <Sorib.nucupatur,propter pr^cipue carne theriaca po- nitur valere cotra venena pfertim animaliu venenoforii.
Secundo modo poteftdici theriaca a thyros Grxcc, Iati.fortis,eft namque fortis, & validiffima medicina_j pra-fenti contra venena.
Tertio modopoteft dici theriaca iuxta Albucafim.iiij. particula Azarauij a theria, & ca.theriaenim Gra-ce le- cundum ipfum dicuntur qu^cumq;potenter fubueniut potionianimalium venenofotu. ca.vero Gricedicutur quscunq;conferentia medicinis venenofis, vnde theria caidem eft,quodpotenter fubuenienspotionianimalui venenoforum, & conferens medicinis venenofis.
' Quarto modo poteft dici rheriaca iuxta Haly abbate x.pradtic? capitulo de theriac? vtilitatibus, & probatio- neeiusa trahendo,trahit.n.theriacaadfe venena. The- riaca tainepotius dr primo modo,quiaillo modo fecer- nitur ab omni alia medicina, fiue fimplici,fiue copofita: non fic vero alijs tribus modis, immo quolibet aliorum trium modorupofliintplurimaralii medicinxtam firn plices,qua compofita; nominari theriaca, & fic de fa£to ab auitoribus nominarur: Defcriptio vera theriac^ An- dromachieft ha?c,trochifcoru fcillxaure.48.trochifco- rum viper^,trochifcoru Andaracaron,piperis nigri,opij, ana aur.i4.cinna.rofarum,fem. napi fylueftris rotundi, fcordci,i.allij fylueftris,i.dentiu ca:paru fuai ti mundato- ru,rad.c^leftis,i.ireos, agarici, fucci liquir. olei balfanni, i.balfamian aur.xij. myrrhx,croci,zingi.rheub.penta- phyllon,i.quinq; folij,i. radicis eius, calamen. montani,
praflij,petrofelini,i.feminiseius , ftoEthados ,cofti,pipe-
ris albi, macropiperis, id eft piperis longi, pulegij indi.
Mcfite. AAa i olibani

A N T I D O
olibant.uhuris malculi,florisfch^nanthi,gummialbo- nn,id cft gummi arboris, grani viridis, feu rerebinthi, id cfl: tercbinthinz, cafia- lignea', fpicar,i.fpica; nardi,polij, anaaur.vj.ftyracis Iiquidi, femmisapij; fefeleos,i.iileris montatii,ameos,chamxdiyos,fucci hypocyfttdos-, (picse celtic.x, feu romana": folij,i. folij indi;gentiana-,fcm.fe- niculi ,tetn figillat®;colcothar,i. vntus fpeciei vitrioli mineralis aduiti, amomi, acori, nafturcij albi,carpobaI- fa.i.fructus balfami*, hyperici,i. herbz perforata:, phu,id cft valeriana:-,gummi,idell gummiarabici;cordume- ni,ideft carui agreftis •, anifi, acacia:: dauci, id eft femin. paftinaca: fylueftris, bdellij fubalbidi ana aur.tiij.bezar, chalbani: aiphalti, ldeft bituminis, dauci, opopanacis, centaurear minoris, aniiolochii rotunda-, caftorei,faga- pent anaaur.ij. mellis lib.x. viniodoriferiantiqui,ideft vini odoriferi codti,feu careni trium annorum, vel circa; chtft.i.ideftlib. iij.liquefiant,qu£deeisliquefcunt, & infundantur, quac infunduntur, & terantur ficca, & cri- bellentur,&conficianturcum mclle, & ponantur in va- fe vitreato, aut plumbeo, & non impleatur vas,vr refpi- ret medicina, & omncs medicin^ pmer mel,& vinum funt.lxtiij. medicina:.
H^c defcriptio iftius theriac? reperitur in multis alijs locis fcripra. nam Rafisinviij. Ad almanforem capitul. de morfibus viperarum habet vnam defcriptio. Serap. in fuo antidotario habet vnam aliam. Haly abbas.xv. pradtica: habet eandem; fed ipfe, & alij dicunt,quod de- fcriptto radicaliseit Andromachi, &elt melioralijsde- fcriptionibus, fed verum eft, quod fuerunt plures medi- corum,ficutGal. Democritus,&alij,qui volueruntin ea addere,vel minuere de pondere,fed neceflitas noerat, quia Andromachus pra:di6tam defcriptionem compo- iuir tanta diligentia, quod non erat necefiitas aliquid ad- dc-re,vel minuere, &ficiftadefcriptio domini Auic. eft defcriptio radicalis Atidromachi, ipfe Auic.habtttres defcrtptiones; fed prima eft nobilior altjs.
E xperientia theriaca- fi erit bona, aut mala, vt docent Andi'omachus,Aiiic. lo. Serap. & Halvabbaseft talis , dicut, quodaccipiatur gallus fvlueftris, vel domelticus, fed fylueftris elt melior, & mitratur fuperipfum animal venenofum, vel ponatur de aliquo veneno in vulnere partio fiidfo fuperalam finiftratn propecoxam: & poft hocdetur inpotucum vtnodetheriaca,&ponaturde caetiam invulnere poft venenum fpccialitercumani- mal mcipit debilitart; tunc fi animal vixerit, erit theria- ca bona, & bonx xrads - , fi tnoritur,eiit praua.
Aliaprobatio, fi detur theriaca illi, qui fumpfitopiti, vel hyofcyamum nigrum, vel corticem uiandragora:: & fi theriaca deftruxerit virtutem alicuius iftorum ve- nenoforum, erit bona.
Aliaprobatio eft, vt fi homo fumat catharticum , & confideretur tunc fi foluertr eum,fumat in potu theria- cam, & tunc fi retineteum, eit recens, & bona; fi non, eft mala,&fic fatispatereporeft, quando theriaca eft bona,vel mala.
Nunc videamus quanto tempore debet permanere theriaca antequam ea poflimus vti. Sciendum eft igitur fecundum Andromachum, & Auic. quod dcbetftare per fex menfes antequam poflit efle in vfu, vnde quando e(l infans,f. antefex menfes ftupefacit,de qua Gennlis ait, dicunt quidam fapientes, quod theriaca noua ftupe- facir per opi u m, q uod natura leparat ab altj s, & mandat ad partem dolentem.
Quiritur vlterius in quo vafe theriaca meliusconfer uatur,in hoc eft regula,quta communiter conferuant ip- famin vafis plumbeis, fed male;quiaplumbumattra- hitad fe venenofiratem; nec debctefledeferro,quonta pars vafis; qui vacua remaneret, poflet fieri iruginofa, & illa srugo propter permiltionem rheriaca: opportn- nam,&ipfius theriac^ ebuliitionemcommunicarepof- fetipfi theriacxaliquid de venenofa natura fua; nec de- bet efle de aurichalco, quoniam ipfum fitex are ;nec debet efle de cupro,quontam ipfutu tit ex partea-ris; nec debet effe de peltro, quonia iplumcompontturex parte
T A I R V M
plumbi;imo conferuari dfbet in vafeexauro, vcl aura- to; exargento; vcl argentato ftanneo,ve) ftanato: virreo, vel \ itrearo,velmarmoreo,feudealabaftrobcnepolito.
Iterum poflet quts qu^rere quot anms durat thenaca. Dicitur,quod Aut.in v de ipfaloquens dicit,quod theria cx qutdem adfunt infantia, & pubertas,& adoldcentia, & fenedtus,& mors, & fit inians poft (ex menfes; dcinde iricipit in pubertate, &augumento vfquead tempus ,in quo llat perdecemannostn regionibuscaIidis;& vigin- ti in regionibus frigidis,deindeftar,autdecem annis,aut viginti; deindedeclinat, aut poft viginti annos, aut qua- draginta; deinde expoliatur virtute theriaca^aut polt xl. annos,inregionibusca!idis;autpoft k annos, in regio- nibus frigidis. Communiterautem tenetur,quod theria ca duret in bonitate triginta, aut xl. annis, & poft illud eft debilis.
Notandum vlterius, quod melius tempus conftruen- di theriaca eft tempus vens, & tempus afftatis,quia the- riaca iuxta dodtotnm fenrenriam fcxmer^ibusperma- net antequam perfeitillime commilceatur,&fermente- tur,necdeeaauteiliud rcmpuscft vtendum, lcdfic elt, quod theriaca prarfato veris, Vel a:ftatis temporc conftru dta,obaeris caliditatem,atq; temperiem,fex futuris men fibus confecuturam; melius, & perfedtius commifcebi- tur; non fic autem autumnali, vel hyemali tempore,pro pter frigusaeris confrcuturu glacians feuconltnngens mel,talirer,g> no poreft ficri ita bona thenac.xcomiltio.
Modus conficiendiip(am ,eft lfte , accipiat opium, & myrrham, hypocyftidem, & lagapenum, fuccum li- quiriti^jftyracem liquidam,acaciam,& opopanacem,et omnia haxinmortano pofitacumpauco meliede/pu- mato moueantur, donecmollefcant, deindeexvino in- fundantur, & per tres dtes in vafe vitrcato manere per- mittantur,poftea fpica,cmnamomum,zmgiber,& cafia lignea,nallurcium, atque caftoreum, & foiium,&terra figillata,colcothar,& afphaltum,acamomu,h?cm mor- , tariocomifceantur, & ex vinoa(pergantur,donec vnian ' tur; deinde mel,& gummi, terebinthina, galbanum, & ballamum fumantur,in caciola pofita,donec mifta funt, aggregentur, qua: taliter pra:parataalijs medicinis, qus in mortariofunt,adiungatur, &cum omnia fimulfue- rinr,terantur, & agitentur, donecbcnefint mifta,dein- de,quod exeis fitin pyxideargentea,qua:medicamen hocinduabus partibus fuicaperepoflit,reponatur, vas autem in quo ponatur,non oporrer, quod fit plenum,cu ius os cum conooptimoligatur,quotidietamendi(coo- pcriatur,acper vnam horammanere permittatur, ex hacquoque medicina non nifi pcr fex menfesaltquid lu matur, & illo modo fiat.
Et fcias, quod in primo menfeomni diebis videlicet mane,& fero per mediam horam, vel circa,theriaca ip(a elt forttteragitanda, & commifcenda, & (emper poftea fuocoopertorioobturanda,ac figillanda. Secundoaute menleomnicapitequatuor dierum (emeltheriacaipfa elt per mediam horatn fimiliterbeneagitanda ,&com- mifcenda. In tertio veromenfe omnicapitefeptem dte- rum femel ipfacftfimiliter commifcenda. Quartoaute menic omni capite decem dierum femel fimiliter pet mediam horam eft permiicenda. Quintovcromenfe fimiliter quindecim dierum capite eft commifcenda. In capitcautem (exti menfisfimilirer (emelper mediaho- ram eft permflcenda. Poft modum vero ranquam per- fette commifta dimittenda eft oprimc obturata. Ali- quando tamen intemporis proceifucumopportunum videretur pricipue propterehullitionem tpliustempo- re] caumatis laciam, non mccnuenit lpfam aliqualiter permifcere.
Sequuntur errores, qui in conftru&ione theriac? co- munirercommittuntur,quifunt feptem:quorum Pri- muse(t,quod trochifci de viperis,uieit thvrijs,qui com- mumrer m theriacaponuntur,nonconrjnenrinfecar- nes viperarum, feu thyriarum, qui funt ferebafis in vigore theriac?,vnde ipfa theriaca iecundum vnum mo pcvmd* d- dum quid nominis nomcn aflumpfit.
Secun-

N I C O
Sctunduserrorc!t,quodin theriacanoncornmuni- A tcr ponitur balfamum, led loco eius ponitur oleum hal- faminum artifkialiterfa<2;um exmultis,dequoau(!lo- res,vt Andromachus,Auicenna, Galenus,Serapio,Ha- lyabbas minime mtellexerunt. Nonnulli etiam ponunt locobalfamioleum laurinum.
Tertius erroreft, quod in theriaca non poniturcom- muniter gummi albotin ,ideft terebinthina, immo loco cius ponitur communiter relina lancis, qua; quidem no xnodicum difFerta terebinthina, & huiufmodi quidem falCe terebinthina^vfu non foluminconlku&ionethe- riacx,immo, & in quocumque alio terebinthina; vfu, & medici non tantum ignari immo valentiiTimi, ac famo- flllimi communiter errant,'ponentes refinam laricis pro terebmthina non aduertenres bene, qu.xa famofis do- «Sonbus pro notitia quidditatis terebinthinae fcribun- tur,nam terebinthinaeftrefina tercbinthi ,feuarboris grani viridis,qusquidem arbor arabicediciturbeton proprie, aiiquando licetimproprie dicitur botin. & ali- hm ^uando a!bo.tin,& aliquandobotanus. Etha?cquidem ' ' arboreft lpecieslentifci,qui nempearborcircaramos in paruisracemis producit,pro eiusfruftugranavin- dia,qu« cum maturelcunt,rubefiunt,infineadnigredi- nem tendentia dulcedine aliquali, ac llyptica virtuttj participanna, ex quibus ficut ex oliuis exprimitur oleu, quod omnium mcmbrorum, & prscipue ftomachi eft valdeconfortauuum.
Quattus error eft, g? in theriaca communiter non po nitur terra figillata, fed loco eius ponitur bolus armena, quam primo (ubnliter puluerizant, poftea optime cum aqua perinifcet,deinde refidere permittunt, poftea proij ciunt fupernatem aquam, & totum arenofum, quod in- fundo remanct 5 medium vero poftmodualiqualiter co- glutinari permittunt, quoufque figilli impreffionem fu- fcipere poflit, & tunc formellas ex eo faciunt, ipfas figil- lantes, & in vmbraficcantes,quibus proterrafigillata vtuntur , clarum eft per omnes audtores defcribentes terram figillatam,q> ipfamultum differt a bolo armena parata modo pr^fcripto,quapropter in theriac^ conftru- ctione ponenda eft vera terra figillata.
Quintus error,qui in theriac?confttud;ionec6mitti- titur, cft,quod multoplus mellisponitur,quam debeat poni: quomamcommuniter produabus,vel adplus pro tribusvncijs fpecierum poniturvnalibramellis,&ta- men (ecundumveram theriacsedefcriptionem prc qua- libetlibra melhsdeberent poni fpecierum theriacam in gredientium, vnc.vij. extra.iiij. drac.fem.gra.ij.& tertia pars vmusgrani, & quinta pars vnius tertij, vniusgra- nijvtclaridimepatere poteftcuihbetbenecalculann.
Sextus error eft,quod communiter poniturvinu odo fiferum crudum, cum tamen debeat cfle vinum codtu, odoriferum,dulce,trium annorum, vel circa.
Septimus error, qui communiter committitur eft, conficitur in yna vice multo maiorquantitas, quam fie- ridebeat (ecundum veram, & radicalem theriacx An- dromachi defcriptionem, quod Auicen.in f .can.vitupe- rat, videillicfi visietiam recurre ad Auicennamin 1II0 loco pto delcriptione trochifcorum theriacam ingre- dientium habenda.quiahic breuitatiscaufanondelcri- bentur, & h$c fufficiant pro nunc.
THeriaca diatejjaron, tberiaca, vt dicitur, domina ejl medicinarum, diateJfaron,i.de quatuorrebus,de quibw antiquitm conficiebatur, fed alij pbilofopbi po- £tea addiderunt, valet proprie toxicatis hominibus, & morfisa canibu>s rabiofis ,aut ab alys animaiibm vene- tiofs, datur cumfucco menta ad bibendum, & fuper ip- fum vulnws de eadem inungatur,& venenofa fuper inun cla,fcilicet bonum melanum, quod Salernitanifcagia uo cant. Quartanarijs,& verg quotidianedatacum deco- Elione pigani,vel geutiana fubuenitx.pars efl li.ij.l{eci. myrrbx,ar ifl.ro tund£,gentian£,baccarum lauri excorti catarum ana vnc.i. fcr.^.minusgra.xij.fienug.nigeU^e doam anadr.i.fcr.u.gra.viij. diciami, cbamxdryos,pi-
L A I-
ganiana drac.i. & fcrup.if.gra.vtj.gurnmifteder£,chai~ cbanti vflianadr.i.oflts decorde cerui, mumia,antipbar rnaci ana drac.i.cornu cerui vflidrach.iij.7ntl quod fuf- ficit } daturin modum aueUana.
A D D I T I O.
Theriaca diatelfaron, ideft de quatuor rcbus,hac the- riacam fimplicem multi auctores fcripferunt, vt Auice. Raf. Haly Serap. qua melius eft vti quam Nicolai, quz fit cum additionibus: parum tamenin vfununchabc- tur. Summa med.eft resxvij.
Tl{ypheramaior,i.iuuenilis,iuuenem bominem red- dii, faracenica, quia a Saracenis inuenta, datur pro- pne iffericis ,bepaticis, & patientibus dolorem capitit g ex fumofitatechole.rub. daturcontraduplicem tertia- nam , & rettauratvifum amifjumex calore, perditum • ad pristinum reuocat, daturmane ctim tepida,viij. pars est lib.i.
%cc.yucchari vnc.iij.myrobalanorum citrin.corticu, medulU caflai fifl.&tamanndorum ana vnc.i.s.cbebulo rurn mundatorum, mann&ana dracb.vi. fcru.tj. &gra. v.indi.violarum recetium,fl poffunt inuenirianaunc.s. am.marathn anadracb.ij.&gra.xv.maflicis,macis ana dra.i. &gra.vij.s.belliric.emblici. ana unc.s.&gra.iiij.. Conficiturfic.in duabus hbris aqu£ponanturunc.iij.uio larum recentium, ft poterunt inueniri,fi non ftccaru,& bulliant,donec deueniat aqua ad purpureum colorem, & vioU flnt remifft£,poflea leuiter expreffum coletur,de co latura iUa pars accipiatur, & cafiefift.& tamarindoru; & per caciam abluantur, & colentur per eadem in alia aqua lib.i. & vnc.viij. Tucchari immittantur, & fuper ignem ponantur,& adfpiflitudinem buUiat,& cum ince peritinfpiffari, addatur colaturacafi<efi.& tamarindo- C rum,pofleamanna.cum volueris fcirevtrurn fitco£lum, ponatur gutta fuper marmor; &fiquafi melcoUigitur, coVtum erit,tunc ab igne deponatur,& cu infrigidatum eritpuluis fupradi£iarum Jpecierum,apponatur,femper cum flathula agitando, donec incorporetur ; ad vlti- mum fupradiffum xuccharum bene pulueriTatum mit- te. Datur inmodum caftaneg, fi fitdiftemperantiaca- loris, cum frigida, ft fitex abundantia frigidi humo- Summ» ».> ris,cumcalida. i>an»rS ,ji
ut.it .
Trypherafaracenica,a Saracenis inuentapeculiari- ter, vel quia eftnigra, melapcholicis, & maniacis facit data cum vino decodtionis lenar, quia recipit m vrobala- nos citrinos, & indos,& alia etiam purgantia pfilegma; vifum turbidum clarificat, vifus turbarur quandoquo ex fumo cholerico,& fumo melancholico, fi fit ex fumo turbatus melancholico: detur cum vino decodtionis fe- naj,fi fitex cholerico,accipecorticesmyrob-citrinorum D conditorum puluerizentur, & mifti cum tryphera fara- cenica dentur cum vino repido,vel faltem cum vino de- codtionis feniculi. Stomachicis,fpleneticis,hepaticis, &c.fi matena eft i n ftomacho,purgetur,fi materia eit in ftomacho, vel inteftinis, vel nutritiuis, detur cum vino decodtionis prunorum; velviolarum ,fiin fpiritualibus cum aqua decodtionis feminis citruli,melonis,cucume- ris,& cucurbita:; fi in hepate, vel in vijs vrinalibus cum aqua decodtionis herbarum diureticarum, & fic etiam valet data idtericis.
Vetricos vtrofque purgat, Accipe fuccum fcario- \x m quantitate vnc.ij. & in eo refolue trypheram fa- racenicam, &addita.i.velij.drachm. rheubarba. pro- pinetur ieiuno, conficefic. fiat decodtio violarum recen tium in aqua, fi poffunt haberi, fin autem ponantur ficca:inmaioriquantitate,in quibusdeco&ionibus fiat colatura,&inparteilIiusmedulIacafia: fi. &tamarin- dorum refoluatur,& in alia parte appofito zuccharo fiat fyrupus , & decoquatur vfque quo filum faciat,
Mefue. A A a 3 & tunc

A N* T I D O
& tunc coiatura cafis fi. & tamarindorum apponatur femperagitando cum fpathala,& irerum pcrfcctc deco- quatur viqueadfpiflitudinem, tunc de|xinaturab igne, &eo aliquantuium intng;dato puluis (pecierumimpo- fitus bene incorporetur. Nota, quod myrobalani citri- nifine melle funt ponderandi, & fimiiiter mcdulla caf fixfi & tamarindi abiedlis granisinponderederermi- nato abaudloribus funt ponendi. Irem nora, quodfyru- pus cum quo conficitur, muitum debet decoqui,quia ctto corrumpetur. Item tryphera faracenicaaliquando datur fiinpiex , aliquando fcamtnoneata , fimplexin calida regione, tempore iuuenili contra morbum ca- lidum , & ad alterandum, mane detur cum frigida.dof. eius elt vnc.i.pcrannumieruatur, vltra parum valet,cu auc^a fuerit, minus debet dari.
TI\ ypbcra magnadicitur, quia magnarn vtilitatrm, & fitttium muhenbw confert, datur contra dolo- rem slomachi vjromm, & mulienim cum aqua, in qua cotia fint femina fceniculi, anifi, & mafticis: datur contra vitium matricis ex jrigiditate, jidislemperata bibatur cum vmo, in qiio coCia fit arthemifia; prouocat etiam menslrua , fi fiat cum arthemifia bene trita, & oleo mufcellino commijla, pejfarium e.x bombacefkctnm, fi fueritex ea miinUum, & in vuluam mulierisimniif- fum menHrua pronocat mulierinonconcipienti, idesifi detur cumvino,inquo coEia fitmandragora,vel fam- bucus, miro modo prodest pueris ,qni nonpojfuntdor- mirc, & in no£ie nimis garriunt, dijiemperata cum la- Cte mulieris in modum ciceris,& btbita prodeH. vttj. pars lib.i.
Hecipeopt; drachm.ij.cinnamo.garyophyl. galangx, ^edoaria, ^ingib. cofti, ftyracis , calamentt, calami aromatici, iris, peucedam, acort, mandragor£, celti- c£, rofe , piperis , anift, api;, petrofelini macedonict, Summa me dauci, hyofcyami,faenicuLi, o%ymt, cymini ana drac.i. dicwnruejt mellis,quod fufficit ydatur in tnodum ca'siane£, vt fu- pradiximus.
Tryphera magna opiatacfl,& dicittir rryphera ab aucirore, vel tryphera.i- iocunda, vel antbiophin ,quod vi &oria inrerpretatur,fumitenim victoriani demorbo, cuicompetit,vcl ttypiieradtcitur a trophos,quod eft fuccus, quia magnum fuccum, fcilicet magnum ixuctu co.nfert. Magna.dicirur propter magnam efiicaciam»vct addifferentiam minoris. Facitaddolorem itomaciaex frigidacaufacum vinodecoctionis garyophylIorum,& nucJS mufcat^.quandoque matcna continctur infra pcl- hculas ipfius ltomachi, & ^inc non confeu,noque vo- mitus ,neque felia, & m raii caiu fic tryphera exinbeatur, Accipe triagrana hedera?, quorum puluere ad miftocu tryphera cum vino diilemperctur.
Phieneticis nullo modo detur, tamen quidam viden- tureflephrenetici,& non funt,fedpoftphrenefim rema nente liccitate cerebri nimias patitintur v igiiias •, quibiis taliter exnibeatur. Accipe femen p ipauens aibi, tere, &temperacum latSefcemtn <E ,dcinde coquecorticem mandragorsin modico aquxmiftx cumpra'didtis,& cum his tryphera refolutadetur,melancho!icisexme- lancholia panentibus, fuauem fomnumpr.Tflat, data cum '"""Vino Ibmnum prouocat,durnramenprxcedac purgatio. Rheumaticis valet cum vino decodtionis olibani. Petipneumonicis non detur, nifipoft diem . xiuj. ne fuperueniat cmpyema ,tuncdetur admundi- ficandum faniem cum vino decodtionis myrtx. His qui cum vcntre fanguinem faciunt valecideftdyfcnre- ricis, hocnon iaudo, lientericis tamen poccftdari, fed prarcedentepurgationejmeliustamen eit miihridatum rn hac caufa.
Afcarides,etlumbricosnecat,piftenturnucleiperfico runi, curn wyphera milceantur, & fic cum vinotepido detrur - , folietiarn nuciei, & diftemperati deritur puens, & multucofert. Menfhua prouocat,melius operatur co fttfta finc opiofumpta cu fuccoarcemifia,vt iupra, vcl
T A R IV M
cii oleo mufceilino, vel comuni. Nota fuppofitorifi indc fadtum ex hac tryphera, in primis non multum educic menftrua,fed quafi mucilagines, poftea menftrua in mulra quantirate , debet autem mulier quotidie per totatn (eptimanam iupponerefibi,&finece/Ie fuent, in no6te rernoueatur,conficiturfecundum dodtrinam alioium. Nota liopiumthebaicumapponatur,multo minusvalet contrafrigidiffimas cauias,multum enim fitdeopio ,cum veroopium mironisapponatur,effica- ciusoperaiurcontra pra-didta, quod minusfrigidunL_j eft. Meus pater Plarearitis ea vtebatur cum opio miro- nis,perduos annoslcruatur inmuitavirtute,miij.an- nisparum vaiet.
TPyiomphyllon dicitura viridibus folijs ruta, qux in eo ponuntur, valetproprie quartanarijs,&rera quotidian<a in hyeme, & pofl prandium in fero cum vi- noiiij. pars eft lib.i. %ecipepiperis albi } ipuodniterni- grum inuenitur, vnc.s. piperis nigri drachm.ij. cymini ajli drachm.s. ^mgiberis, nitri, pyrethrt anadrachm.ii. ptperis longi drachmi feminis petrofelini, ame. dau.ani- ft, bclenu,jpic<£, cyperi,apij, fefeleos, cosii, ana drac.s. garyo.drachm.i.& gra.viij.s.dattylorum mur.datomm nume.xu.folioru m mtz, vindis vhc.i.s.mel, qmd Juffi- ctt, daturvt fupra diximus.
. A D D I T I O.
Triomphyilon dicitur a folijs rutar viridibus, qua: in eo plus ponuntur quam deali;s,hocantidotum non eft invfu,nec prceparatum reperitur. Hicnoraturvnum in textu de piperealbo,&dicit,qu6deftillud,quodin rerius nigrum reperitur ,quodeft minus maturum,Su- ma mcdicinarum eft res.xxi.
T%iafandali dicitura tribusgeneribus fandalornm, p.UDiibt intrant, daturproprie contracalorem hepa~ tis,& flomachi; phthiftcis i£iericis,medtetas eji lib.vj.
Tyectp. fandali albi, & rubei,& citri. rofxuc.ana Joli- dos duosrheubar. fpodtj, fuc. liquiri.femtntsportutaca, ana folidum.i.amyli,gummi arabi.tragacanthi ,feminis melonis ,citrul. cucume. & cucurbi. jemmis.feariola, ana fbiidum.i.camphorx,fcrup.i.s.& altj quadruplicant Stmma pondus rofa. jyrupiroja. quod fufficit, datur mane, & meridie inmodurn caftanex cum jrigida.
Triafandali.f.tria gcnerafandalorum recipiens, facit ad dolorem ftomachi, & hepatis .actum ex calidnate, velex cholera,datum manecumfrigida—s. Addolo- rem hepatis, vel capins, vel calorem, datum cum aqtia citruh meionis,cucumeris,& cucurbitx,valetphthifi- cis cutti aqua h"rdei, vel cum aquadccoctionis rraga- canthi ,gtimmi arabi.liqui. & fuccicius,rdbericiscum aqua decodiionis ieminum diureticorum. Valet ad om- nem doiorem ex calida caufa confumptis exdebilitate, detur pixdicto modo,datur mane, & mendiecum fri- gida ad modum caltanex. Conficiturfic,pulucribus paratis additur camphora cum parte ipforum pulue- rtirn. poit zuccharumcontritum, vt meliorisfit fapo- ris ,conficittircum fyruporoiaceo, & decoCtionealio- rum,perannum feruacur.
THeodoriton hypexifion,theodoriton dicitur a Deo- datum, hyperiften beneexpertum interpretatur » facit cntm conira hemicraneum dolorem, & vertigi- nern capttis , & contrd jtuxum phiegmatis , quod in fiiucibus, &gutture decurnt,vnde jithomo quando- que ftne voce, valetetiam fjilencticis finefebre; colo- rembonum fhcit, fi fimplexdetur; fed Jipurgationcm fhcerevolueris, c.dhtbeas Jcrtip.ij.jcammoned,&for- titts oi-erabitur.xij.pars efi Itb.ij.
J{fc.a!ocs hepatici dr. iij. & gr. iij. et tertid parte u nius gr^n.cinnamomi,cham(cdryos, acori xna drachaij.croci»
caftot

N 1 C O
tafta lignex, rheupontia, ana drachm.ij.&gra.xv.aga- rici dracbm.tj.s. nardi, costi, masli. afari, felpbi<,fcil~ /<e affe , ammoniaci , bdellif, eUebori nigri, byperici , epithymi, polyp. brafiicx Juccipiperis al.& long. ana dracbm.s. fcbxnanthi, ^ingib. fmyrnx , myroba.colo- cyntbidis , fagapeni, opopanacis, castorei, atfyntbij, Summa mt arislol. longtx,, petrofelini, gentiatue, amomi, anajcru. dicin4.ru rfi jj. diagridij, piperts nigri, ana fcrup.i. mel, qiiodfujji~ cit, datur mane,& fero cum vino calido dracb.y.
Theodoricon hyperifton medicitiaell vfualis,valet ad omne vicium capitis, cerehri, ocuiorum, fadhim ex frigidohu. pracipueexphlegmate-, confumitenim (u- periluos hu.rotalirer, & pnrgat, ex rheodoricon, & pul- uere fpecierum , quas recipit ,fiantpiluke, & dentur, qua: fpecies fi haben non pofTunt, puluis alicuius aro- matici, vtcinnamo. garyophyll.apponantur, &detur; <? ~Va!et melanchoiicis cum vino decoftionis fenar. Le- thaigicts (ufFumigcrur prius cornu ceruino, vel capri- no , cx^jcuneodennbusinterpofitOjpalatuvncum— j eofriceturcapiteinclinato j attrahitenim phlegma, & purgatin magnaquantitate - , velfiat, ficutdicemusde theodoricon anacardinocontraobliuionem: Arthreti- cam purgat, 6c <r ~\oczm clarificat-, fi tiatraucedoe< ficctrate , & calidttate , non prodeft j fi fit ex vifcofo phlegmate faciente insqualitatem , fiant pilulx cum puluere ao>yli, ponantur fub lingua, & tranfgluttantuc
f)aul .tim diu tenendo (ub lingua_j. Afthmaticisanhe- ofis cutn vino deco£tionis gentianx, velcum eo, & puluere gentian ."E ptlula;fiant,& dentur. Sitim tollit prouenientem ex caliditate,& ficcitateexindigefttone ladacum vino decodtionis niafti. &nu.mufca. Stoma- chicis ex fngtda caufa eodem mododetur. Peripneu- monicis nullo modo detur, remanenteloco faniofo, fed poit peripneumoniam poteftdari cumdecodtione hor- dei, tragacantht,&gummiarabi. fedcummultacau- tela,&quantitatemodica. Phthificis nonlaudo.Em- C pyicis , hydropicts , ex craflis humoribus, & crudis cum aqua decodtionis radtcum diure.vel feminum diu- reticorum, fpleneticts cum deco6tione radicis tamari- fci. Ictcricis licut theodoricon anacardinum. Pleuri- ticisnon detur. Nephnttcis cum de< o6tione diureti- carum herbarum, & prarcipue granorum folis. Coli- cisperclyftetem. Paralyticis, arthreticis, proprieda- tur iti rali jus cum aqua decoctionis raphani, prceteden- tedtieta comperentt ,&oxymellediurettco, veKcilliti- co. Menftrua prouocat, omnibus alijs medicinis effi- cacioreit in hoc refoluta cum oleo mu(cellino,vel com- muni,& bombace fupponarur , velfuccoarthemtfix. Quod melius eftomnibus caufis mulierisexfrigidita- rerefiftit: mulieres quandoquefentiunt maximam ma- tricum inHammationem in dextra, vel fini(lraparte,vc ctiam tumor circunfcr'ptus appareat,cut multum_j valet medicina peflarizata•, refoluaturergocum fucco arthemifia?,& rutx,&additamodicaaquadecodionis q maluarum coletur, & perpefiarium intjciatur. Recipe braiiicasfrigi. & fic. ex naturafui fucci laxat,conftrin- git hutnoresex fubftantia,eftenimeterogenea?,ide<t* compofitas fubitantix, brafiica dicitur caulisnondum tranIjMancatus, ficcara puluerizetur, ponitur hic ad re- primendum vtoientiam aliarum fpecterum calidarum, aliasconfice vtlegitur inantidota perduos annos ferua- tur, dofis eius elt vnc.j.
B
THcodoricon anncardinum abanacardis dicitur, qui ibi reperiuntur,datum mirabilitermemoriam repa- rat,uertiginem capitis, & maxime a pojieriori parteau- fert, phlegma quod ibi est purgat• caufis matricis mira- biliterconfert,fi eam purgare volueris.viij.pars cofeffa est li.v\.]\ec.aioeshepaticiunc.i.ets. ireos, cafi&anadra. r./.s.folij,fpica,myroba.corticis,meu,cpithy.anadra.iti. & Jcr.i.garyopbyUorum, rheupon.masticis, fcbgnanthi
L A l .188
A ana dracbtn.i. & gra.iij. s. mel, quod fufficit, confici- tur. ^/Lccipecorticis radicis fanicuU benetriti,& ab- luti lib.i. & ponein u. libris aceti. Et Jiet ibipervij, dies, &■ pofieatere ipfas radices, & in eodem aceto co~ que vfque ad tertiam parterr^. itcum omni diligentia colaper pannum, & pone in duabm lib.mellis defpu- mati, & buUiatvfque adaceticonfumptionem, cum~> talimelle conjicc— 1 . Supradiffxautem radices colligan- tur in isJM.aio, vel Iulio, quia antehoc tempus bumidte funt, & post hoc Jicca Junt, dofis eft dracbm.i.veUj. f,"' ,fI TK ' cum mulfa valet.
Theodoricon anacardinum, dicitur autem anacar- dinumabanacardis,quos recipit. Valetadverriginem capitis,fi fiatexphlegmate cumdecodtionepolypodij; fi ex quadam melancholta, cum decodrionefenx.Con- tra obliuionem,obliuio fepc fit ex frigiditate,vt ex phleg matelenientepofteriuscerebrum, vnde forma: imprel- fx elabuntur, datur autem his cum decodtione polypo- dij: vel melius, fiatrafuraoccipitij,&apponantur ven- toiie cum fcarificatione, poftmodum locus fricetur ex eodem,additishumiditaribusanacardorum: folaetiam humidiras anacardorum confert inun<5ta. Rheumaca- pitis deficcat, primo cum eo purgatio fiar, poftea detur aliqua opiata. Vifum acuit datum cum vino, vel porius cum puluere myrobalanorumcitrinorum, vel condito- rum. Surditatem,& tinnitum aurium tolltt, & refol- uit cumoleo mufcelhno, tepidum, & auribus colatura iniedta. Contradebilitatemftomachiexfrigiditatecum vino deco&tonis malticis,velnucis mulcatac. Valet ad conftri&ionem cordis, &defe6tum pulfuum,conltn Ctio aliquando fitex fumomelancholicoreplentecapfu- lam cordis,vndefit cordis conftridtio,&pulfusdefe- dtuseit,datur his cumdeco6tionefen ;E ,confumit, & purgat melancholiam. Contra tumorem hepatis fa- <5tum ex frigiditate, vt in hydropicis, fi adfit ventofitas, cum decodtione cymini ,anifi,f?niculi jdetur, fi ex hu- more trigido cumapozemateaptj,rad.petro(elini,fce- niculi,Iftericis exoppilationevenarum hepatisprxdi- dto modo,vel cum fcrup.i.euphorbij, folum euphorbiu valetin haccaufa.
Spleneticis contra tumorem ex frigido hum. fadtum detur,vt diximus. Nephriticis fi fiat ex lapide,vel frigidis humo. & craffis valet, quiamultarecipic diu- reti.detur autem cum deco. granorum folis,vel (axi- fragiae. Colicis valet fumptum per os, vel fiat talis clyfter cum aqua deco. mercurialis , reioluatur theo- doricon,& additomelle,&oleocoletur , &inijciatuc per clylterem—L» . Contra iterilitatem fi fiat ptoprer nimiam pinguedinem_j osmatricts obcurantem, vel propter muctlaginem contentam in cotyledonibus fup- ponatur theodo. cum itij. drachm.zuc. confumit, & extenuat pinguedinem_-> , & mundtficat matricem.
Cor.tra fanguinis retentionem fupponatur cum fucco arthemifiar. Contradifficilem partum accipe_>media- Tvtum f* num corticem caprifici, i. fici lyluattcx, cere,& cum «tmmi*. theodoricon commilce , fttperpone carbonibus , & fuffiimiga mulierem_j ; fi debet liberari per harc li- berabitur , '""Valet etiam fuffumigium ex folo corti- ce_» • Contra caufas vefica:, & contra ftranguriam, & dvfuriam, detur, vt nephriticis. Tenues, &de!icatos reparat, fifiat exphthifi, velex aliainfirmitate, non prodeft , fed nocet, fi fiat extenuatio propcer indige- ffionem, inepti ad nutriendum efficiuntur humo. vnde fit extenuatio. Confice cum oxymelle ficut in antidor. praxipitur, per biennium durat, dofis eius eft drac.vj. velvnc.j.
TRochifcidiarhodon.i.rotunda confe£iio,trocbi. ifli in diamargariton intrant, & in diarhodon.v.pars. eSt dr.x.etgra.xij:T{e.croci fcr.ij. &gra.vij.capborggra naxij. rofarumvtridium dra.iiij.fpodij,dracb.ij.fandali rub.dracb.i. & s.gra.vij. fandali albi, drach.i.grana.xij. Mefue. AAa 4 Qonficitur

ANTIDOT ARIVM
A D D I T 1 O.
Ifli trochifci func vfualcsapud illos, qui theriaca ma*
Conficitur fic.m marmorc.t pila recentes rofk fine inter- miftione terantur; dcinde c£teraram Cubtiliftimws pul- uis (pecierum fkperponatur y & cum fufficienti rbodoslj) mate conficiatur; ad vltimum adhibea tur camphora,de- inde trochifci informentur, & ad vrnbramcxiccentar, & yfui rejeruentur.
A D D I T I O.
Plures defcriptiones trochifcorum diarhodona di- uerlis auftoribus reperiuntur, ifta tamen Nicolai debet adminiftrari m fuis magnis confeCtionibus,vtipferefta- tur. Summa medtcinarum eftres.7.
TT^ochifci diani dicuntur a violis albis.iij. parseft. vi.dracbm.s.&- P x ccip. foliorum violarum albarum viridium.drac.v.fem.plantaginisdrac.i.amyli. drachm. ij.feminis papaueris al.drach.x». &lcrup.i.balfami. fcru. i.rhabarba. fcrup.i. rhodoftomatis,quod fufjicit admodu pr*.cedcntium trochifcorum.
A D D I T I O.
Iftitrochifci fecundum intenrioncm NicoSai dicurur a violis a!b!S,quje ibi ingrediuntur, & debent poni in dia margariton, vt fupra vifum eft: & debent formari cum rhodoltomate,iaqua rofarum. Summa medi.eft res.7.
TJ{ochifci hedycroci. qui in rubea,& fothira intrant, ri.pars eft drach.vi.%ec.amomi drac.i.cinnam.cro- ci,folij myrrb<z,cafi£ ana drach.s. fpica fcrnp.i.opobalfa- mi,cot7i,fchanaHtbi, cala.aroma.xylobal. afari,phu.an. gra.xv.mafti.marathrianagra.x.tamarijci,grana.v.vi- niafcalonis, quod fufjicit ,bac omnia tere, & cum vino illo trochifcos informa,& cum fumo flyracis ficca.
A D D I T I O.
Ifti trochifci funt in vfu, fednon mulrum; & vt vult hicNicoIaus ingrediurur in rubeatrochifcata, & in fo- thira. Gilbertus Anglicus cap. de curaarthreticachabet hanceandem defcriptionem. Summa mcdi.eft res. 18.
TI{ochifci croci magnetis intrant in rubea,& fothira. %ecip.croci drach.itj.rofarurn,amcos, myrrhaana dra.i.s.xyloaloes fcrup.tj.informentur curn aquarojata.
A D D I T I O.
Ifti trochifci funt in vfu,quia ingrediuntur conte&io- nes magnas, vtdicitur mtextu, & dicuntura croco. Sum ma med.eft res. 6.
TI{ochifci fcillitici ,fic fiunt ,fciilam integramdiui- de,& inuolue inpaftafermentata,&infurno co- que,& abslraffa dcmaffa,& eieths corticibuseim mc- dium tere in mortario,& tantundem furina orobiadde, & inde trochifcos informa, & cum vino,aut melle tem- pera, & in vmbra ficca, &(i deeft orobuni,tantundem pariis ajsi fubtiliftime tnti pone; exinde trochifcos infor ma,& in loco vmbrojb ficca.
A D D I T I O.
Ifti trochifci in vfu habentur, quiamagnascompofi- tiones ingrednmtur. Summamedic.efttes.j.
Jipchifci diacoralli Tfec.coralli rubei,cinna.myrrhe, amomi, papa.ana drachm.iiij. fchananthi, crociana
T
drach.ij.calamia.ro. xylobal. caftxlignex, fo1ti,rnafticis, polij,vhu,afari, pcdis columbini ana drach.i.de his omni bus fntto puluerecum vino tcmpera, & trochifcos pen- Jantes folidos fmgulos informa , & in vmbra ftcca.
gnam Gaienihic delcnptam facere vo!unr,nam Andro machusloco trochifcorum diacorallr iiabet crochiicos aluidaracaron. Summa med.eft res. 17.
TVyochifci de anifo valent parati^ad hydropifim. T^e cip.amfi, eupatorij anadracb.iij.apij abfynthij,rna- Sticis, anethi, ajari, ft)ica,amygdalarum amarannn ana drach.i.aloes hepatici, drach.iitj.&s.informatrochijcos ud pondus drach.i.
A D D I T I O.
Ifti trochifci deanifo interdum in vfuhabentur, Sc ideo pra;parari debent, & valent ad ea, quayn textu fcri- buntur. Summa medi.eftres 10.
Tl\ochifci de thyro, quiinmagnatberiacaGal.reci- \piuntnr\,ftc fiunt. fnuenias thyros in longitudine vnius palmi cxiHentes, oculos habentes rubeos, & lin- guam mobiiem,& cornua in modum grani frumenti; ca- put, & caudam tribus digitis menfuratis alfcinde, me- diurn quod remanet excoria, & inteflinisproiectis opti- me ditlci aqualaua,& ficcoque,donet fpinaacarnihus feparentur; posiea fpinis proieSis, carnern innu.rm.orco mortario Jatis tere, & commtsia eiujdem pondens fari- na orobi,velpanis afii cum lurefuo tempera, & facmdc trochifcos penfantes fingulos folidos, & in vmbraficca.
A D D I T I O.
I fti trochifci de thyto,i de viperis, & ficpropter rece- ptionem iftorum trochifcorum theriacaabeis fecundu nonnullosderiuaiur. Qujdam crediderunt,quod trochi fci de viperis non elfent trochifci de thyro, (ed errant,na Andromachus vult,quod trochifcide viperisfinttro- " chifcidethyro.Eiuldemopimoniseft Haly Abbas x.pra (fticx. Andromachus, & Rafis melius oftendunc dcior- ma vipera:,quam Auic.& Nicolaus hic.
VOmittts* nofterdicitura ttomedo eo,qnod frigidos, * Vmi.. & calidospurgathumores; nofterquia aJiobis co- pofttus esi,purgat proprie cboleram rubea,& phlegma, datur Quotidiatite vercc, & tertianx notbct in modum ca- sianc£ cu calida; datur etiam delicatishominibus cufy- rupo acetofo dislemperata,& per nocicfub dio ponatur , in mane iterum cum aqua calida difiemperetur, & cole- tur pjer pannum,vt totafubftantia remaneat, fedat vera. tertianam,debilitatem, & naufeam a fuperfluts,& acu- tishumoribus fa&arnaufert. i\ec.tapji& Tanormitame, vel.Aragonefis colletttcin menfeMaij, ftue fultjunc.itj. croci,.Aphricani vnc. 1. s. nucts vamita vnc.s.afariun.t. mellis afarini, quod Jufficit, quod ftcfit. fnduabuslib. mellis dejpumati a.dde vnc. iiij. fucci afari, & bulliat ad H Jucci cofumptionem,& fifuccu haberenon volueris pone thapfict afari anaunc.ij.s. & dimidiacatapuciaru,& to tu depone inaqua marina, & buUiat vfq; ad medietate, & aquaponatur in lib.ij. mellis defpumati,& coq; ufque *
adaqux confumptione, & cu talimelle confice,dctur ma ne in modu caftanee, cum tepida, vel oxyfacchara duris hominibus cum totafubsiatui,debilibus colatura tantu.
A D D I T I O.
Moderni medicinon vtunturiftis vomitiuishicfcri- ptis,fcd quando volunt vomitum prouocare,magiftrali- tcrcomponutfecundum intentionem pr^fentem. Iftnd vomkiuum,vcl vomitiuuscompofitus cftadominoNi colao,qui non eft in vfu.Summa med.eft res 6.vd 7.
VOmitiuus Tatriarch&. J{ec. thafd lib. t.cro.aphrica- s*mma m, ni,unc.inj. cinnct. afartana vnc.ij. catapucix unc.tj. e fi mel, qttod fufficit,dctur cum tepida ante acccfionem.
Vomi-

N I C
Voinituspatriarch;r,patriarcha abauctorc,principa- liter purgaiphlegma, fecundario choleram (iiperius,& inferius aliquantulum ,dandusefteis,qui tnult.i ltoma- chi repletionc Iaborant,& faftidio, vtaliquandofit in quottdiana,&tertiana,maximequando i umores citca os ftomachi abundant,precedat vfusoxvmellisperquin decim dies,fiphlcgina meritincaufa: velfyrupusaceto- fus,(i cholera,nuquam enim exhibendus ell vomiriuus, nifi materia digelta, deturautem cii aiulta caurela. Qui vero de ftridtura pedtoris, &pulmonis multum labotat, non dcbetit purgari per vomitum fecundum Hip. phrhi ficos vero metuentes ad fuperiores pharmaca. Amplutn thoracem habentibuspoteftdari,& facilevometibus,et niaximein tempote calido, fiatetiam aerartificialiter ca lidus carbonibus,& huiufmodi,fi neceftitas ingruertt.
Qu<-)iiiam vero quidam funtdifficilcsad vomedum, & vomicu indigenr, hi ad vomitum funt aptandi, ficer- go prxparetur malua, branca vt'1'ina, femen lini, fcunug. omnia contufa bulliant in aqua decodtionts maluarum, & harc tepida catapiafmctur pectori ante, &: retro. Po- reii ad tdem fien cataplafma cum maluarrita, &coifta cum axungia; inungatur etiam pcctus dialrhxa,& buty- ro fimul ctitis, duobus, vel cribus dicbus, fi opus fuerit, vicelies, vel pluries in die fiat inun&io. poftmoduni de- tur vomitus cum aqua calida in mane Sole iam afcende te,detur autem cutn fngidaquibufdamquantomagis volunt pcr inferiora purgari,(ed delitiofis mhis maxi- me, quiahquopeftorislaborant vitio jdelicatis,& dcbi- libus tantum colarura detur; fed rufticis,& fortibus to- tafubflantia poteftdari. Diuerfomodoa diuerfisconfi- citur, quidam aquam marinam cum melle defpumato vfque adaqux confumptionembulluint, & cum melle illo pulueres conficiunt. Nota, quod thapfiaper feeft puluerizanda,alii,fimul. Pater meusaliter conficie- bat,thap(iam contntam cum melle,& cum falmaciao- ptime decoquebat, & m colatura fpecies conficiebat,re- uera fecurius ita datur, magis tamen apponcndum cft
O L A I- i8!>
A n c al.lib.ij. olei lib.viij. rorifmarini, folmum laiin ana
vnc. viij. rut£ vnc.yij. tamar/fci, cala7nenthi ,artheniift£ t euuUj betonica, branae vr]inx,Jpar&ul<t,herbceventi , pimpinelltC, agnmonne, aujinthij,l>erk£ paralyfis, herbjt fantiai Maria:,L) rnarura faruuuci ,craf ]uLi,millefolij,fem peruiut&y charnadryi, centaure&,fragari£,qutnque folu, herba. tetrait ana vnc.iitj.s. euijii radi. cymin:,myrtx , ana vnc.utj.fan.vnc.i.s.buty.vnc.i.s. & drac.ij.vrticx> vio.papaueris nigri,mentA; faraceniae, & alixmentx, polytbrici,lappaceoli,carudc elli ,rnatris fylu£,matit c%> herbx, jtyra. meduLlce cermnm ana vnc.s.adipis vrfmi, gallinacei,mafii.ana unc.i. thuris unc.s.olei nardini dr .ij. herbce colligantur in niedietatemenfis Maij; vno die om- nes herbicifix coihganiur , velduobus,jipotejl ab hora tertia vfque ad mendiem.
Conjicitnr jic, herbas tritas dicbm Jeptem inoptimo, & odorifero vino infunde; o£lauo vero die ad lentu igne ponantur,& cum vimtmaliquantulum inceperitconfi- 13 rm, addatur fupradifiu oleu,& bulliant donec incipiant diminui, deinde ftudiofe colentur ,& proieffis herbis,ue rum fuperignempoaantur, & cum incaperit bullire, po nesiyracem,& cum modicum bullierit,pone butyrum, & axungiam aliquantuium contufam, &■ oleum nardi- num,mastichem,& olibanum,& pofteaceram; &cum cera liqueftitta fuerit ,femper cum fpathulaagitandoab ignedeponatur, & cu coagulatumfuerit,in uafereferua. ™ *
Vnguentum mattiaton,contraotnnes dolores exfri- gi.cau/a,vtarthreticam,podagram,contra vitiamatricis ex frigida caufa, Ioca etiam contufa confirmar, & delec liuorcm cutis m omnibus,idem fit vfus ficut de vnguen- toaureo, fcilicet locum inunftum ad Solem fac, velad ignem,fedcontra liuorem fadtainundtionecumcera, & cymino nnfto fuper cataplafma fac. Poreft variari martiaton in colonbus cum puluere gerfa: ferpentarix, ficu t dicetur de populeon, & erit quafi album, cum oleo decodtionis radicis rubex, & erit fubrubeum, vt in an-
uv - uuuj uu v.ftiui j mugw mu.vw rr * f" • , 3
dethapfiacumcoquitur,quaminantidotarioprxcipia- ridotarioreperitur. Nota,fiomnes h.erbihabennon
tur, idcoapothccarius afaram baccaram viride in mul- taquantitateinaqua dulcifaciat bullire•, fi viridem non haDer, ficcam ponat, minus tamen valer, poft multam decodtionem colet fortiter exprimcndo, faciat etiam ca- tapucia,que ibi recipiturfimulbullirein multaquanri- tare contritas,quorumcolaturam cum mellebullirefa- ciat vlque adaquxconfumptionem ,&cum tali melle pulueres conficiat. Notaini. lib.pulueres.iij.mellis funt ponendx,ipfe ramen Io.iiij.ponit proptcr ficcitate thap- fix.Itenota,dnnamomum,quod recipit,debet effecraf^ fum,quiamagisad hoc valet craffum ,quam fubtile m vomiuuis medicinis, perij. an.feruatur,dofis eius eft vnc.i.fed ficolarura tantum deturdiuc competunc.
poffunt per vices col'ige, & in vino forti per tres men- fes potetunc feruan,& vinum renouerur fi opuseft , periij.an.fcr.
V~£\guentum aragon.aragon,i. adiutorium,valetad doloremex jrigiditate viri,<& mulieris tali modo inunttum in tesia oui primum calefhc ad ignem,deinde fuper inungatur, & pojiea tejta calida Juperponaturloco patienti, valetad jfafmum, & tetanum,& ad dolorem ilij,& renu,tali ordine, vt fupradiximus,arthreticis,et ifchiaticis multum prodeft; qttartanarijs fi fpinainun-
efi,i
gatur antehora accefiionis,ut affum ejt,mirificeprodejt, quartapars eft lib.vi. R^c.ronfma.maiorana^radias ia- ri, ferpylii, rut<£,radi. ficcid.anaunc.iiij. & folio.lauri,
VOmitium valens tertianan<s, & quartananis,Jed faluix,Jizbina ana drac.iij. pulicarincmaioris, & minoris maxime competit quotidinanjs. ana vnc.ix.bryoni&.un.iij. laureoUunc.ix.nepit<£,folio.
jiccid.ana lib.s.mafticis,olibaniana vnc.vij. piretbri,eu i .cro.bortulani, vnc.i. (em.atriplicis vnc.s.mellis, quod D phor.%ingib. pipe.ana vnc.i.olei mufcclliniunc.s.petro-
leiunc.i.adipis vrftni,oleilauri.ana un.iij.butyriun.iiij. n. «leicommunislibram i.cer£ hb.i.& vnc.iij.
Herbtc,& radices bora fupraditta colligantur; omnes herba uno, vel duobus diebus, vt diffum esi fuperius, fortitercontufaponanturinoleo per feptemdies; o&auo uutem die Juper ignem ponantur ,&coquantur ,donec berbd- deftruantur, poftea per faccum fortitercolentur, &iterum fnperignem ponantur ,& cumbullireincape rint,addatur oleum laurinum, butyrum, adepsurfinus, & cera,qua liquefhda,adde petroleum,& mufcellinum, positamaftichem, & oiibanu,zingiber,piper,pyrethru, & cuphorbium,& tucab igne depouatur, & recodatur.
' Omitiuus valenstertianarijs, & quartanarijs ,Jed maxime competit quotidinanjs.
'Jifc.thapfix, vnc.iiij. afari baccarx, vnc.i.cinna.vnc. ..cro.bortulani, vnc.i. fem.atriplicis vnc.s.m Jiifficit, dctur in modum castanexcum calida
A D D I T I O.
Iftevomitiuusvalensrertianarijsnoneft m vfu; vtilis tamcn eft ad ca, quxin tcxtu fcribuntur,intelligitur hic pcr crocum hortulanum femen cartami. Summame- dici eft res.6.
r 'Jslguentum martiaton a Martiano pcri
Me-
A TKfguenttin
V diio dicitur,a quo fuit inuentum, quod facitad dolorem, & frigiditatem capitis, & pe&oris, & sto- *fdrrhum. ?nachi, & ad* jclirrhoftm fflenis,&hepatis,& adilij dolorem,ad Solem,uelad igncm inunclum Jiatim fubue- nit paraliticis, ifchiaticis, nephriticis,podagricis fdefi, tumores reprimit,durities rcmollit; fpafmaticis,& typi ce febricitantibus vaict,& contra omnes doiorcs cxjri- giditate medeturpotenter.iiij. pars cst lib.viij.Hecip.ce-
Vnguentum aragon valetarthrcricis, & contraomne frigidam gutram, & omnes neruoru paflioncs ex phirg- mate,velexcaufafrig. Contra tumorcsexfrigidacaufa-, prxccdac ramen purgacio, & ftatim inudtio fiar ad igne, vel ad Solem ,ficumor eftljjlenis ,tunc valcnt maximc
pi^cedentc

A N T I D O
f>ttecedentc vfa diareticorum, & vnguentorum mol- iciuorum. Contra tenefmum, & colicam de frigida caufa fiat inundlio tonus fpina; """vfque.id anura. Re-
cine ferpylli, calidum eft , 6i ficcum , diaphorcti-
cum, &eft confumptiuumcontrafrigidas cau(as,valet potus hic ad tumorum exrenuationem , colli- gi debet in tempore productionis florum_^ , 111 vm- bra cxiccetur, cX^ifine fumo, per annum fcruatur, folia, & floresfine fiipitibusponuntur. Confice, vt do- ceturinancidota.
VHguentum ^Agrippa,quo .Agrippa !{cx fudeorum vtebatur,quod tantoi dignitatis erat, <p nemmi di- fcipulorum tradere volebat, valet bydropicis, & omni- bus tumoribusin qtiacunque parte corporis fuennt, & adneruos indignatos; vrmam prouocat; imn&umfuper ventremlaxat: & dolori renum ex frig.caufa optime fhctt.iitj.fars eTl lib.v.'T{ecip .bryonid lib.q.radicTiebuli, tribulimarinianavnc.ii. radi.fuccid. lib.i.fciU&unc.vi. ireos vnc.iij.radi.filicis vnc.ij.omnes radices ter,velqua ter bene ablnantur, & in piia marmo.terantur,& iiij. lib.olei lentifci ,vel communis ponantur perduos dies: fed ftperfex,velper feptemdimittatur,plusvalet,quia calorem, & odorem ftbt, & ejficaciam vendicat, tertio vero,velut diffum eji, ad ignem ponatur,& tandiu bul- liat,donec incipiat dimitti, deinde ponatur in facco, & exprimendo coletur,& cum colatum fueritftperignem ponatur,& cum bullire inceperit,ponantur vnc.xv.cerm Summa m. albiflim£, & Uquefktta cera ab igne deponatur, & cum dicina.ru e fi infrigidatum fuerit collige, & jeruu.
iji res. iq*
Vnguentum Agrippa,dicicur abinuentore , valet ad indignationem neruorum, & tumores,& dolores totius corporis ex frigidacaufa fuperinundtum, ftrangunam folutc. Inungatur, &confequcncer fiat fomencum ex aqua falfa, & dulci, cum decoctione fenarionum, mer- curiahs,portulacx,additooleo,valet autem prarcipue contra fplenis vitium ,prxcedenteinun<ftionedialrha£, & vfu diureticorum, & ceroneo fuperpofito, confice, vt djcetur in antidocano.
V r Nguentumdialtbea,mala?licum.,& chalafticum, diatthga, d radice euifci dicitur, malajiicon, id efi tnvllificatinum : cbalafiicon, idest calefniionitm, me- iietaA eji Lib.iiij. Kecipe radiciseuifcilib.ij. fem.lini, & fanu.ana Ub.i.JciU£. Lib.s. olei lib.iuj.certe lib.i.terebin- tbinte, gummi heders, cbalbani anavnc.tj.colopbonif, refme ana lib.s. TS{ota, quod fi ijiaponanturf.aais, & cyclamen, valet ad confolidationem vulnerum, & qui- dam addunt butyrum, omues berbx, & radices bene abluantur, & terantur , fimiliter Lini fem. fanu. & fcilla,&cum bene trita fuerint, ponanturinvij.lib.a- qu£ per tres dies, quarto autem die ponantur fuper igne, & bulliant, donec mfpijfati fnerint ,deinde paulatim in facco ponantur, & cum expnmere volueris addaturali- quantiUum feruentis aqute, ad absirattionem iltiusfucci vijcoft, de fuc. ijio accipiantur lib.ij.&ponantur in iiij. hb.olei ,& bulliarit ad fucci confumptionein, quoderit cum nihil fupernatauerit, posieaaddatur lib.i.cerx,& cum liquefhfta fuerit, addatur terebintbina , postea gummi hederx contufi, chalbani ,'&ad vLtimum pona- tur puluis colophonie, refina: & cum co£ium fuerit, quod erittunc cum guttapofita fuper rnarmor infpijfa- hitur, deponatur ab igne, & cum coftum fuerit, & in- frigidatum, diligenter repone. Valetproprieaddolorem pectons e)i jrigiditate, & pleurefi ,priusin tejia ouica- Summt m. Lcfacium ad ignem, & fuper peclus imnctum, fanat omnia Loca infrigidata, & deficcata , caLefacit,molli- jicat,&bume6lat.
Vnguentumdialthxaa radicibusalthif dicitur,qux ibirecipiuntur,contradoIorem pectoris luperundlum ad folem, vel ad igncm vtile oleum laurinum cum
T A l R v M
dialckxafueritadmiftum ,quoniam abipfoviin maio- rem calefaciendi fufcipir. Et pleuriticis valet, fi fuerit pleurefis ex calido humore, in hoc fi fiat de calida canfa linendo tempore cahdo, &rc. fiat vndtio de duabus par- tibus butyri,& tnbus dialcha;^,fifiat conttanum de foladialtha;a,iniingatur autempleuriticis circalocum patientem ln mane, meridie, & fero, vel frequentius , loco inun6to lana,vel ftupa applicetur. Spleneticis fuper fplen inundtumjvel melius,malum terra-dimitta- tur putrefcerecontritum m lpfadialthara ;poftmodum exprimatur,& colatura calefacta, lplen inungatur, vel fi neceffitas fuerit de fucco lpfius mifto cum dialthxa fiat inun6tio,&fplenvehementer,& benecum mani- bus malaxetur ante prandium, & non polt, multiplici de caufa, quia fi poft prandium fieret,pofiet fequi triplex nocumentum, fcilicec quia proprer fridtionem ciba- ria fumpta ance tempus decoctionis poffent impedi- rt, '""Arel Iplen commotum per fuperiorem ramufcu- lum melancholiam in nimiaquantitate cranfmitteret ad ftomachum, vnde mdigeltio poffec generan,dcnique ex cibarijsmultafit ebullitio, & fatfta tuncfplenis con- fricatione poffet caloraugeri, & diftemperantia , vn- de indigeftio ,calor, & ebullmo. Recipe viici.calidu eft, & humidum, calefacit, & humectat,& ob hoc in ifto vnguentoponitur,vifctis,& bifmaluaidem eft,recens debetapponi, confice,vthabeturmantidota. per duos an.ferua.
VJ\guentum citrinurru. Citrinuradicitur, qniain pomo citrino decoquitur,pulcbram reddit fhciem t Lentigines de fhcietoUit; nigredinem afoleinductam^ deltruii: & pujiul&s in qttacurnque parte corporis or- tas Jalfi phlegmatis mirabiliter desiruit, & aufert; cicatricem in corpore Jkbtiluit; leprofi fhciem,fi ex eo vngatur multum, emundat ; rubori oculorumu , pru- ritui, & patlori, & eryfipelati valet, medietas eji lib.ij.
%ecipe bora. drachm.i. camphorts., dracbm.i.coraUi alb.vnc.s. amentidulcis vnc.i.vrnb.marini, traga.albi, amyli, chrystalli, antali, dentali, oiibani albi,nitri anadracbm.iij. marmorisalb.dracbm.ij. gerfie ferpenta- rix vnc.i. cerufjk communis vnc.i.hoc modo jit. Tere tragac. & rmbilicos marinos, & in mortario tnarma- reocum pifteUo ferreo in fimul ,catera figillatimineo- dem mortario terantur, & cum parmo fubtilialbo cri- brentur, & cum axungia porcina nouetta albifiima lib.i.
& s. fepi pecorini, vel caprini, vnc.i.&s.axuttgux gal- linacetn, vnc.i.confice fic, caldarium plenum aqua juper ignem bulliat, & cacabuscumaxungjjsin caldario pen- deat in ipfaaqua, & deipfo caloreaqu£ Liquefiant axun- gi£, & Liquefhcix per fubtilem pannum,& atbum co- Lentur in catinum, & mox totuspuluisapponatur pre- ter camphoram, & boracem cum jpathula Jemperagi- tando ,vtomnium bona fiat incorporatio , hoc fhcio in vno citro cauato, vel duobus mittatur, & ponaturcum fpathula, femper agjtando , buUiant, & cum incipit buUire, iterum in caldario ponatur, & cum /patbula femper agitando puluis camphor£, & hora , donecinci- Summ/t mt piat frigere, agitetur femper, & cum infrigidatum fue- ri ,fi rit recondatur. Et nota, quodin lib.i. pulueris debent poni viu.lib.axungitn,
Vnguentum citrinum dicitur,quia in citro coquitur, cuius vfustalis eft,fi facies,velmanus,vel aliquod membrum ex aliqua caufaexafpererur, valet hoc vn- guentnm,quia mirigat arefadtionem, & anguftiam , quam recipit abftergit , & depurat membra ex ahjs, quserecipif, dealbat etiam faciem , inunge faciem_j, velaliquod membrum fortirer de hoc ^~\ngue,nto, vt tocum combibaturper frictionem,poftealauetur cum fapone, vel aquacal. & exiccata irerum inungatur in fero,manelaueturcum ea,puram,& leuem operatur fa- cicnijdiftemperatum cum clara oui cum acjua cal- mte-
nus

N I C O L A I.
i 90
+A ?nmtHm t
rias ln ocuIo,&: cxtrailliiritum aufert (iinguinem,& mi- ro modo mitigat dolorem de cholera, & (anguine.
Rccip.borac.cal. & (ic.eft, virtutem habet abftergen- di, & deponendi, conglutinandi, quod probant aurifa- bri,namque auium argento, cum boraceconglutinant, & confolidant, gummi eft arboris, qua; in orientali pla- ga reperitur, dum autem colligimr, cum fqce quadam, &impuritatecolligitur,abijciendaeft tamen lmpuritas cum ponitur in medicinis. Vel quod nenus eft, borax eft fex olei, & fit in hunc modum apud Saracenos, fer- uatur oleum.xl. an.aut plures, in quo tandiu feruato du- plex fex inuenitur, vna infetius,qu«edicituramurca, alia fupcrius,qux dicitur borax,& eft peior, ha;c enim fo lidam haber fubftantiam, in facellis pofita abluitur,do- nec impuritas remoueatur, & fiat alba,deinde ad Siolem deliccatur, & fit albilfima,eligenda eftpurior, albior, & clariorintusconformis, fi etiam lauetur, & exiccata in mcdicinis ^onatur melius eft, diu feruatur.
Probatum experimentum contra difficilem partum, teratur borax, & diftemperata cum vinodctur, vcl fu- peromnia fuperpofita in hoc cafu valet.
Amenrurn dulce. frigidumeft,&ficcumfecundum alios calidum, & ficcum,abftergit,&dealbat,de vinoco dio efficitur: decoquitur enim vinum,&inamentum tranfmutatur,lapiseftalbifTimus: dicitur autcmdulce ad differentiam amenti, quod fitdecretanimis vitiofa. t lige leuius, & albius, diu feruatur.
Ymbiiici. Vmbilici marini.fri.funt, & ficci,abfterguntexafpe- ritatefua,&dealbant,lapilli funcvmbilicoconformes in iittore maris inucniuntur, elige albiores.
Cryftnllusfri. & fic.eiufdem virtutiseftcum pridi- (Sis per congelationem fitex glacie, quanto albior tanto melior,per plures annos feruatur, ad lac recuperandum excaliditateamiffum,puluiscryftalli deturin potu;con- tra colicam valetfimiliter. Sed cauene ventrisadfit con ftipatio, vel iliaca. -
Antali,&dentali fr. & fic.fimilem vim habentcum pra:dicti<;,innullo difFerunt, lapides funt fatisconfor» 1 mes, nifi quod antali dum franguntur, quafdam habent venulas inlongum protenfas,& nonhabentadeofoli- damfubftantiam ,ficur dentali. Dentali vero denu afli- milantur rn (oliditate,albiores eltgimus.
Mftrmtr. Marmor fngidum, & ficcum non difcrcpataprxdi- 6hs,nec propter aliud apponitur.
Gerfx ferpentanx,& ccrufTa,nota,ceruffa alia frigida, & ficca,vt ea, quae fit ex plumbo, & aceto, fcilicet com- munis. Alia,qua: eft calida, &ficca,vtea,qua; fit defer- pentaria, ponuurad mundificandum", hoc enim opera- tur prae casteris, qusibi recipiuntur. Conficefic, ra- dices ferpentar-iae invere colle£txoptime mundentur, Sofi exponantur; &ficcentur: fiat mde pulure, cribre- tur per pannum , & cum aqua pluuiaJi , vel melius cum rofata conficiatur, inaliquovafeSoliexponatur, frequenteraquaabijciatur,&aliarenouetur,itafiat no- uem diebus, velviginti diebus,velplus, poftmodum
utnUli.
Gtrfm.
k \ T ^{gucwtum aurcum valet contra omnes gutta^ V acutas , frigidcvs; maxime contra layidem in re- nibus , & bydropicis, I{ecipe radicis eui/ci, \>hH ,meu. ana lib.ij.vtriujque arifiolocbitc,heleny ,byj]'opi, pule- gtj, artemifia, pentaphylli, rutce , folio.laun , acori, berbg venti, rorifmarini, matrifylux ,faxifragite, cype- ri , cbamgdryos, ajparagi, brujli, fceniculi, anifiana lib.i.apij,ireos, leuiflici,granorum Solis,petroje. ji- leris, amomi, cardamomi, anetbi, baccarum lauri, iu- niperi, lapidis lyncis ana lib.s. bafiliae , jem. vrticte , fem. citri, (mapis, euphor.ana vnc.iivj. adipisvrfi. & vulpini, olei laurini: petroleiana vnc.ivi. fchanantbi, cofii, pirethri, thuris ,mafti. myrrhxana vnc.v. mitfce- lei vnc.i. olei,& cera,quod fitfficit. Herba colhgan- turinmenjetJtyCavf,& contritA.mittanturinoleo ,vel vino albo, intjuo ftnt viginti diebus, poftea addatur oleum,quod Jufjicit,& bulliantdonec herbceincipiant diminui,& colentur per faccum , & ponatur ibidem cerx hb.xij. bulliant quoufquecera fitbene commiSia , deinde fuperponanturpinguedines benediffolut&,& co- , & permittantur parum bullire,[>oftfuperfundatur oteum laurinum ,& depofttoab igne fuperinducantur alia olea, tertio pulueres cojli, pyrethri, fchxnanthi „ ^ ^ etiam,quarto olibani, quinto myrrhte, & hoc per inter- ^ZriTtfi uallumjiat, posleacera, & depofttoab igneponatur eu- r<ui. phorbium, vltimo vero ponatur petroleum.
Vnguentum aureum propter excellentiam dicitur, valet habentibus calculos in renibus fa6ta lnunctionc ad Solem vel ignem; relaxat enim fubftantiam lapi- dis, & meatus aperit, vnde Japis facliius emitritur - ,& <I ~"Ytquidam dicunt,conrraomnes a?gritudinesdefri- gidacaufa valet fpecialirer. Conficitur fic,omnesher- ba:colliguntur tempore Maij ,qua: fi non poffunr fimul haberi ^fNriciffim pcr vices contritac ponuntur inoleo, vel Orino , fecundum quofdam fic fiat, donec om- nes habeantur, pofteabulliantmoleo, donec fundum petant,poftea colentur per facculum, & in colatura cera appofita fiat tantum ebullitio, donec cera, oleum vnum fiant, demde pinguedines folutx, & cola- tx fuperaddantur,polimodum olea, & pulueres per or- dinem, ficut in antidotario reperies, & facto competert- ti iiiteruallo, eupSorbium tamen,&petroleumad vl- timum ftagnato ab igne depofito , debent poni. per inj.an. fer.
- - f or f * - • t '• ,
"T T T^guentumalbv.mad falfum phlcgma, &totum V confettum ejl lib.i. l{ecipe cerujjk,vnc.:. lithar- gyrpjvnc.i.oltbani drachmccs tres,majlicbes drachmas duas,vnaquxque jpecies per fe teraturhocmodo,pul- uis cerujfe cum pauco oleo dislemperetur , & poFiea addatur lithargyrium, deinde matiix , & olibanum, cum piftello bene jemper agitando paulatim aqua ro- fata ponatur , & cum~> caperit injptjjari , addatur
abiedta aquadeficcetur, & in medicinis ponatur. Mu- p oteum , & aqua rofa. & tandiu ducatur, donec ftt bene
iieres Salcrnicana: faciuntgerfam miftam defolo fucco fcrpentarix pofito m fcutellacum aqua ad Solem, & aquam lieperenouant,vt fupra,fednon tantumvalet. Conficitur fic vnguentum de omnibus. Fiat puluts fubtilis, & cribretur per pannumin ^"Vafehabente_> orificium ftrictum. Cerufta verocribreturperfe. pul- ueres conficiantur cum axungia liquefadta, & colata, ficutin anndotario reperitur. Notafi corucescitri m axungijscumliquefiuntpofueris,meliuserit; vimenim mundificatiuam lndecoimahunt, in vnalib. puiueris, tres axungice coiata: ponimus, quando bene, & com- petenter volumus conficere. Alij,quatuorvelquinque ponunt, vnguentum confedtum citris cauatis fiiper pru- nasbulliie facimus aliquantulum,&vfui referuamus. QLioniam vero hoc vnguentum de facili grauem odo- rein portendit, quidam in maiori quantitate apponunt de camphora,perannum feruatur, facile enim corrum- pitur proptcr axungiam.
incorporatum, & recandatur , & non fit fptjfum rrnl- tum, neque tenue.
A D D I T I O.
Iilud vnguentum album adfalfum phlegma inter- dum habetur in vfu,quia inungendo membra fcabis ex falfophlegmate infecta maxime poft baineum curat. Summa medi.eft fex res.
VJiguentum fujcum , id ett nigrum valet ad om- ne vutnus , fS{am fuper vulnus pofitum attra- bit, & attrahendo mundificat, deinde fanat ,medie- tccseFt iiit.iif . Kecipeolei, lib.i.&s.cercevnc.iiij. coto- phonict vn.ij. gum.Jagap.pias naualis coUtce ana vnc.iij.
mafti.

ANTIDOT ARIVM
tnafti. chalbaniyterebin. anaunciam unam,conficc fic, olcum molia fnper ignemmittatnr, & bulliat, iunc\<o- natnr cera, deinde colapbonia, qt:a liqiiefiiEla ponatur fix naualis , i>oftea ptmmi, fagapem, & tcrebinthi- m<x , ita tamen , ut omnia terantur prius pmter picem naualem, tcrebinthinam , puluerem mafti. & olibaui, & cum fpatbula a&itando femper ,donecomn:aliqne- fiant, & bene coElum fit, deinde ctim infngidatum., juerit } ufui referuetur.
A D D I T I O.
Vnguentum fu/cum, id cft nigrum confert omnibus vulneribus, nam gencrat carnetn laudabilem, & mun- dac faniem,& putrefa&ionem, mungcnducucalabia vulneris. Summa mcdi.cli rcs.viij.
VT>lguentum populeon dicitur, quia fit de oculis populi, ualet contra colorem acutte febris , & bis , qui dormire nequeunt, inunctis temporibus, & pulftbus, & plantis manuurn, & pedum , hocidem-> cumoleo rofuelutol. & mistis fuperbepar inun^iunu tnirabiliter calorem tollit, & fudorem prouocat inun- £lum fuperumbilicnm, medietaaesilib.v. Rc,cip. oiu- lorum populilib.i. & s. papaueris nigri, foliorumman- dragOYH , cymarum rubi tenerrimarum, foliorum byo- fcyami, foiatri , uermicularis , lattuca. , femperuiu£ , bardan<e,uioU , fcatuncelli, td efi umbiliciuenerisana unc. lij. axumice nouelLe porctnx finc fale hb. tj. oculi populiper felene piftentur, ZT iterum cum axunglu pijlentur , & magdaleones informentur , pcr duosdi- es dimittantnr, tertio ucro die omnes berbx fupradi- R&coRigantur, & per fe bene terantur,& cumraag- daleonibus iterum terantur, & mifceantur, & forma- tis magdaleonibus pcrnouem dies rcferuentur, vosiea uero magdaleones illifruftatim in caldario cum lib.i.odo riferi ,et optimiuiniponantur,etbulliant ufqueadcon- fi m P ttonem Ult1 ' cum fl' a tbula Jemper agicando, etpo- tfinrT/. tteaperfaccumexpreffum benccola, etcolatumdmit-
te infrigidari, et m uafe recondc^.
Vnguentum_jpopuleonab oculis populi dicitur, valet contra'dolorem acutx febris cumaceto,velacre- fta ad maiorem vim ptnetrandi, fiatinundlio circa frontem, & tcmpora, in volis manuum, & pedum, & vcnas pulfatiles : optime enim dyfcrafiam caloris cordis reprimit: fi tamen feb. non vehementer acuta fuerit, pariens autem de natura frigidus fuerit,&in tempore frigido fucrit, atfi fudare f " > voluerirnon cft co vtendum, quia materiam digeftioni inhabiliorem reddercc, & natura: bcneficium ludore pia-paratopof- fctimpediri. ,
Ad Somnum facicndum modo frontc , & rem- ponbus mundris, fed citius operatur , & fortius, fi parum opij rhebaici difkmperari cum aceto mifcea- tur , vtiiis cft j hic enim confortat cumoleo rof. vel viola. miftum , calorem hepatis tollit iuperinun- ftum, calefadum tamen pnus in tefta oui, ad idem fi hyemsfnerit.
e,*tr» »%- Qjod autem dicitur in commendationem huius _ vnguenti , quod fuper vmbilicum muniSum prouo- tnm " m * cat (udorem, fjKiim eft, hoc tamen notanon tantum vnguenta «^Varia in effcdu, fed etiam in colore debet medictis variarc, vt vnum, & idem m colore variatuin multiplex videatur ; poterit itaque color populeoix_» Ofariari, ficutperappofitionempuluerisrofa.vel (an- dalotuin a!borum,& huiulmodi, fedquia populeon aliquantuhiiTi graruter olet, poteft palliari cum pul- uerc camphora; Rtcip. oculorum populi,fiigidi funt, & IiUiUidi j geiierantur in principio veris, ^uauam
E funt tuberofitates inilla arbore,quafi gemmiturgew- tcs,qu.cgcneranturex humoreatboris nutrienteadfu- perficiem ipfius tranfdudtx. Eligendi (unt modici, quo- niam aliquantuium habent aromaticitatis ; crafli ve- ro foetorem operantur, recentes ponendi funt in mc- dicinis.
Vermicularis ftig.& humi.idem operatur, quod ocu- Vermkm li cralii, & tuberofi non tantum operantur j nec tantum olet, & lupcr dotnos naici confueuir,dicitur vermicula- ris, quia habet folia ad modum vermis, recens apponi- tur, liccanon valct.
Vmbilici Veneris , idcm operatur cum prxdidis, alio nomine dicitur karuncelli,&viride hic ponitur, habct enim hypnoticam vntutcm , herba eft , quae in humidis repeiirur locis. Summitates-rubi , frigi- di funt, aliquantulum attinent ficcitati, virtutem ha- bent infrigidandi , propter eandem caufam ponun- tur hic, & eandem habent virtutem . Rubus eft
P frutex , qui fert moras , elige teneriores, 6< al-
biores, virides ponuntur, confice populeoru», vt in antidota. dicitur . Nota , quod ponitur ibi vinum, tamcn apponc acetum pro vino, pertres ann. fcrua. vddurat.
VT^guentum ad mollificandum tylenem.%eci.faeni- grxci, JeminisLtnt,cartcarum } tamarifci, fhrirut hordei, aceti, olei, & ier£ albx, omnia ifta tribus die- bns sicntad mollijicandum, pofieacoquanturvjquead. confumptionemcxeti, &pofteacolentur s & referuen* tur,&ex eis Jiat vnguentum_•.
Illud vnguentum non habeturin vfu, necprxpara- tur,potent tamenquis eovti magiitraliterfi volutnt. Summa medic.eftres.vij.
G . A D D I T I O.
VTSlgucntum laxatiunm dictcur quiaventrem la~ xdt, cum autem volueris inungere, poft vnffto- nem abfiineat fex horis, valet etiam conftipatis,& la- pidojis, nephrttuis fnper petiinem , & ventrem mun- tium , medietas eft libr. tres. %ecip. Jucci cucurbita agreftis, Jitcci interioris fcilltc , fuccicyclaminis,fucci radic.anabuU , Jacciradic.ebuli,fuccimedianicorticts fambuci, latits titbymalli, cham&meli anavncias dnas, viol.fucci radi.cucnm. agreftis, &Juc.pomi etufdem , &fncci mercurialis,&Jucci radicts polypodu,jucct her- bx laiireola,fuc. captl.veneris,cataputi&,felivstauri,a- loes hepaticiana vnc.tres,diagridij anaunc.i.s.nucis uo- micx,id eft caftaneola: vn.vnam,ettphor.unc. i.omnesfu- pradtffa herb£,& radtces inMe/tle cJWaij colligantur. Conficitur fic. fuccos ,& catapucixs tritcts cumiij.libr. olei, fexdiebus immijce.vtj.vero die tamdiu coque, do- nec fuccorum qnantitas confumatur,tuncaddeccrzal~ " b.t, lib.vnam cum felle taurino,& cumfpathulaagi- tando, doneccera, & fel Liquejiant, & postea addatur puluis terendorum.
A D D I T I O.
Vnguentum laxatiuum ,didum laxatiuum eo,quod inungendo ventrem,& iliacumeo calido,laxat lum- meventrem,humores phlegmaticos educendo, vnde contert hydropifi , & colicx, frigidis , & calculofis»
Tamen lciendum eft , quod pharmacare emplailns, vel vnguentis attra&iuis eft vercndum, quam diu per interius exhibira morbus quielcere poterit,aut vbi eft euidens phlethoria , qus etiam corporibtis calefa- <ftis nunquam applicentur, & nifi membra interiora, txkhn»»'' & exrenora_j nntfortia. Summa mcdicmarum ell rcsxxiij.
Vn-

N I C O
VT^guentum contra ferpiginem, & im\>etipnem, A atqiicelephantium:Rccip.Jul [)burM ,alocs,litbar- gyrij, arfenici, argenti riui, tartari, majiicis,olibani,cy- mini, picuU,axungi£ veteris, qu<c funt terenda,ters,& tempera cumaccto,&oleo,& fuc. lapaceoli, & fuc- co fumiterrx,quod fufticit,& pojieamungaturaiSo- lem, veladignem.
A D D I T I O.
L A I- 191
ftolochia rotun. & di&amo, contra Iepram, maximc in principio ad conferuationem, quia corruptos humo- res euacuat.
Zenmam , id eft maculam in cuto , exterius ac- cipiatur, & inteiius , & etiam fuper locum frice- tur, conhcitur , vt habetur in antidotario. per ann. ij. fetua_-j. In libropracipitur. iij. drachm. antiqui enim in minori quantitate ponebant quara nos modo.
Iflud vnguentum poft purgationem confert ferpigi- nofis, & elephantiofis , corpus inungendo poll bal- neum aqua- dulcis. Summa medi.clt res.xv.
HJera logodion memphitum ,biera,ideSl facra, lo- gosidesl Jermo ,metnpbitum,idesiimpeditio.cu- g rat enim impeditam locutionem ex quacumque caufa, fimplex vel iaxatiuum datum purgat meiancholiam, & phlegma mirabiliter, cum calidadatur epiiepticis, cum caiida, fale, & mulfa, curatjiomachicos, &, fpu- mantes caducos, vertiginojos, & qni.tinguamfibi mor- dent, cepbalalgicis, bemicranicis, & qui ita vexantur ex capitis commotionibus, vt videantur quafi damo- nium habere; fmgulis menfibus, vt diximus, data pur- gatione paralyticis ,tremulofis, medetur, pleureticis, 'hepaticis, Jfileneticis, fubuenit, & mcnlirua educit, nepbriticos, & ifchiaticos, & arthreticos alleuiat, le- pr .is, & bernias, & varias maculas emendat.x. pars. esi lib.i. \ecip.colocyntbidis interioris, polypodif ana drachm.ij.eupborbij, polij, cocognidu ana dracbm.i.&s. &grana.vi.abfynthu ,myrrh<e anadracb.i.&gran.xij. centauree,agar.ammoniaci,thymiamatis,foLij,f])ic£,(cil- U, diagridij ana drach.i. aloes, comarum thymi, cafi£, chamidryos, bdelitj, prafiiana fcrup.i.&gra.xiiij. cin- namo.opopan.caUor. arijiol. long. pipe.al. & ni.&lon- Summame- gi, croci , fagapeni, petrofe.ana dracbm.s. ellebori al. dui .tfi ru. & ni.anagra.vi. mel,quod fujjicit,<& daturmane,& fero cum calida in modum catianea.
Hlera T\ufini, hiera, vt diximus, Rjtftm ab auffo- redicitur,datur propriefcabiofis phlegmate fal- fo , elepbantiofis , ferpiginofts: curat vtramque mor- pbeamcum tepida; deftruit antiquam cepbalicam, & bemicraneam, & monopogiam ; dolorem capitis, vel Siomacbi, epilepticis, catalepticis ,& eos quiex fumo Fiomacbi extenebrefcunt ita ut fubitaneum timorem vi- deant ,vel ventofttate slomachi tinnitum aurium pa- tiantur, in furias vertuntur; dcponiturcacocbymia-i siomachi, hepatis , & fflenis, elephantiacis, & po- dagricis confert auxilium , & mcnftrua_> educit; fed fi purgationem inde fhcerevoiueris cum fcrup.i.fcam- mone.t fiantlib.ij. '7{ecip. aloes,vnc.i. elleborial.& ni. ana vnc.s. diagridij,colocyn. interiorisanadracbm.iiij. nitri, euphorbij, polypo. falis ammoniaci ana dracb.ij. & gra. xv. piperis, cbam&dryos, croci, agarici, mafii- cis, epitbymi ana drachm.i. & cafi<£ lignem, xylobalfa- mi ,opopanacis ,git ana drachm.tj. myrrh<n ,grana. xv. s umma mel, quod Jufficit, datur in fero cumcalida in modum c ji caHanex.
Hiera logodion memphitum , hiera facra , logos fermo , mcmphitum foluens : folu.it enim paralvfim Jingua:, vel memphitum ab au<Sore_>. Contra om- nes pafliones capiris epilepticis: fi tamen fiant de ca- lida caufa, vel humore, non detur ■, fi de phlegmate, vel melancholia_^ naturali, deturcum vino deco&io- nis fena:, velfilipendula:, polypodij, vel fchcenanthi. Scotomiam , vel caducas vertigines , epilepticis fpu- mam emittentibus , &linguam mordentibus, vtepi- lepticiquidam faciunr,in principioad:ionis,dum con- trahuntur nerui mandibularum, & lingua_j,eodem modo detur, lllis capitis vexationibus eodem modo datur,fimiliter,& alijs fubfcriptis ,qui imaginantur, j) quod da?monium videre videantur ,non variaturmo- dus dandi.
Paralyticis tremulentibus . Nota paralytici qui- dam tremunt, quidam non_j. Qui tremunt facilius curantur quam qui non tremunt; fignificatur enim mearus fpirituum nondum ex toto effe oppilatos, de- tur eis cum dccodHone caftorei, vel faluia-; fiatetiam fnifliopalati exprardidla medicina cuneodentibus in- terpofito.
Mendrua educit,fpecialis hxc medicina ellinhoc cafu refoluta cum oleo mulcellino, velcum fuccoar- themifix, & fuppofita.
Arthreticis, podagricis accipe herbam iuam, & pul- ueriza, & ex ea, & hieralogodion fiant piluke cum vino decoclionis eiufdem herbz, qui fi non habeatur, fiant pilulae cum puluere thuris,vel rurbith , & fale gem- ma: , addito cinnamomo , hieraiogodion_^>. Con- tra venenum fi non habeatur thenaca cum vino, ari-
Hiera Rufini valet contra plures paffiones, vt le- gitur in eius commentatione indifferenterdata fcilicec cum aqua calida,& fero, vel media nodle cum de- codlione (ena;, fi melancholia efl: in caufa, fi fiat ex cholera , vel feruenti fanguine non detur , quia^» magisnoceret quam prodeffet. Contra tinnitum au- rium cumaquadecodtionis fceniculi,feminis cymini, anifi.
Vitio fpleniscum decodfcione radicis ramarifci, vel herbarum diureticarum . Elephantiofis cum deco- <5tione polypodij , vel fenationum. Impetiginofis , loco patienti fuperfricetur. Ad menftrua prouocan- da fupponitur cum oleo mufcellino, vel fucco arthe- mifia:. Nota_» contra fcabiem fpecialis haec ellnic- dicina_j . Item nota , aluum multa moleftia_^ la- xat propter vtrumque elleborum , quod recipit, vn- de eararo vtimur, non detur cholerico, nec in tem- porenitnis calido, ne excoriationem inferat: necval- de frigidum ftomachum habenti ,nein inteflinisco- hxreat, & praua generer fymptomata_^ , per duos annos leruatur •, quidamdicunt, quod per tresannos feruatur.
Hfera picra Galeni hiera , id esi Jacra , picra , id efl amara, qu&fkcit ad diuerjas capitis pajiio- nes , fiue agritudines aurium , oculorum diftempe- rantiam , Homachum quoque optime purgat, caujas bepatis emendat, fpienis duntiem^ , & denfitatem remouet , & extenuat: renibrn , & vefica profi- cit , & matricis diftemperantiam-> emendat, decjma pars eji lib.i. I{ecip. cinnamomi, (fica , croci, fcba- nantbi, afari, xylocafia, xylobalfami, carpobaffami, vioi<e, abfyntbvj, epithymi, agarici, rofarum, turbitb, colocyntbidis, masticis ana fcrup.ij. aioes,ad pondus omnium jfecierum , mel, quod fufficit ,dofis eius esi drachm<£ tres, cum abjiinentia manc^ cum calida. Si vero piluias informes,da. xv. veixvij. cum fufficien- ti diagridio.
ADDI-

ANTIDC
c ora . .t,k k i i; ■ . ' A D D I T I O.
Hiera autem id eft facr.i picra, icJeft amara, inde hiera picra , id eft facra amara. Vocatui amem hie- ra picra magna ad differentiam altenus, qux dicitur fimplex , dicitur magna quia in ea pura , & foniora fimplicia ingrediuntur , & ""\traque conncitur hoc tempore. Nam primo ex fpeciebus hierx rnagn® fit confeitio cum melle, qua: appellatur hierapicra pro- clyfteribus.ltemetiamdeprnsdidtisfpeciebiiscum mel- le rofato conficiuntur pilulac, qua; dicuntqrpilulac de hieramagna, feu de hieracompofita_^. Defpeciebus autem hierae fimplicisfithierapicra fimplexcum mel- le,quod fufficit,& hxc conditur. Item depracdidtis fpeciebus fiunt cum melle rofato pilula:, qux dicun- tur de hiera_j fimplici Galen. Summa medici. eft res.xviij.
HJera picra Couftantini } diffa eft ab anflorc Con- jiantino, qui eam compofuit , valet ad vifum-i recnyerandum, & retinendum , tota venit lib.i.& s. Hecip. myrobalanomm, cbebul. ind. citri. viol. ab-> fyntbij ana dracbm. nij. belliric. emblic. cafitz, cpithy- mi, aganci, fence, cufcuta, fcbanantbi ,rbabarba.ana mnmt dracb.y.xylocafi£ , fptcx, anift, mafiicis, xyloaloes,fal did"r„Z' gemm£, nitri, anadracb.i.mel, quod fufficit,deturinfe- efl ns. n. yo cum vino calido.
Hiera picra Conftantini datur contra defectumvi- fus-, deficit enim exdefedtu fpirituum, & propter cali- ditatem diftbluentem , aut propter fluxum , & tunc non valet, quia ex indigeftione deficit nutrimenrum, «^nde fit fpirituuin deperditio , vnde fi deficiat ex defe&u fpirituum propter defe&um nutrimenti defi- cientium_^ ex indigeftione , tunc fiatfpirituum repa- ratio, & detur cum decodtione nucis mufcata:, & ga- ryophyllorum , macis , fiex fumofitate phleg- "matis, vel melanchoiia; fpiritum vifibiiem perturban- te, «""Yaletcumaqua decoclionis fena:, vel agarici, vel polypodij, fi etiam_j fiar ex oppilatione nerui optici confert cum apozemate humorem_^ fuperabundan- tem, vnde fit oppilatio,refpiciente. Nota data in pi- lulis ex puluere fpecierum, quas h'iera recipit addito aloe cum fucco abfynthij , vel fcenicuii confedtis , 4 *~Yalet contra caufas capitis , fi deficiat vifus ex fe- nio valet data, vtdi&um elt, & prxcipue cum my- robalanis conditis-, fideficiat ex panno , macula,ca- tarrhadta nil valet.
Contra hemicraneam , cephaleam , paialyfim_j ex hnmore frigido detur in pylulis , yi oppi!atione_» (plenis,&c,-, hepatis,cum vmo deco<5tionis apij, pe- trofelini, feniculi , contra colicam , & iliacam_j inijciatur per clyiterem, confert cum melle, per duos annos feruatur, dofis eft drachma: viij. «^vel vncia.i. ad plus.
Hlera picra ^Abbatis de curia, pblegma,& melan- cboliam purgat, & adguttam, qux fit de frigi- do, & ficco bumore ,vnde membra videnturcontra- tla, valet paralyticis, daturcum tepida, vel uino, me- dietas eSl libravna.
l{ecip.aganci ,colocyntbidis,turbitb,epithytni,cufcu t£ ana dracbmas duas, &grana.v. fchanantbi, carpo- balfa. xyloaloes, xylocafia, croci ,afari, cinnamo. ma- siicis, rofe, uiola. abfintbij, rheuponti.folui, lapidis la- ■^uli.ana drachmas duas, diagridy, dracbmam vnam, & s.aloes hepat.dracbm. im. & s.mei,quod fufficit. Si vero pilulas inde fhcere volueris ,tempera cum fucco abfrithvj, daix.velxi.
A D D I T I O.
Hieta picra_j abbatis dicitur , quia Abbas de cu-
iTARIVM
E ria ipfam compofuit , relpicit proprie membra iun- eturalia; non habetur m vfu. Surnrna medicma. eit res. xxij.
T T Ierafortifiima Gale. fncit cephalalgicis,fcotoma- I J. ticis,epilepticis,melancholicis,apofletticis,para- lyticis,maniacis,alopeciacis, lethargicis, & qui infom- ho meditantur mortem ,adaurium auditns ,& oculo- rum pafiiones, fauces, & arterias facit, dolorem den- tiumfedat, vocem claramfhcit,afibmaticos, ortbopnoi- cos,& longinquas cegritudinesfanat,pleureticis,bydro- picis,i£tericis,hepaticis,& fpleneticis, p rodesl,artbteti cum, colicum,cxLiacum, dyfentericum medetur,nepbri- ticos, & ifchiaticosreleuat, phlegmaticum, quartana- rios,& hemitrit£os,adiuuat; febres omnes auertit,ele- pbantiofos purgat; vcnenis okfiftit; & cancrofis profi- cit; vitiaenimmuLieris emendat.%ecip.coLocyntlndis, p fcilLe, agaric.ammoniaci,ellebori nig.filphii,byperician. vnc.vi.epitbymi, bdclltj,cbam<cdryos, braBiac fucci,ca- fix,anavnc.m.fmyruis,fagape.arisiolo. long.piperis al bi, & longi.cinnamo.opopan. cafio. anavnciastres,& petrofelini, abfyntbij, piperis ni.ana vnc.u.aloes unc.i. & s.mel, quod fufficit, dentur cxea drachmtsij.vel iij. manecum cahda.
Hiera picravalet prxdido modo, minlistamen vi- fum confortar, fed plus purgat, & fit efficacior,fi duple- turaloe, conficirur, vt pncdicta, & ranrum fertiarur.Fa- cit ad diuerlas paffiones capitisexfrigiditate, derur in lerocum vino. Diitemperantijs oculorum,vtpore ob- fcuritati valet,datacum vinodecodtiommyrobalano- rumconditorum.
Ad dolorem auritim, vrcontra putredinem refolua- tur cum oleo mufcellino , vel cum myrrha, vel tepida infundantur,& tepide inijciatur. Stomachum optime G curataudta cum fcrup.vj.optimi aloes.
Spleneticis duritiem , & duierfitatem mollitcuaqua diuretica l^pius iam dicta renum, & vtficx cum deco- dtionegranorum folis,& faxifragix. Matricisdiltempe rantiam ex frigiditate emendat cum oleo mufcellino vel fucco arthetnifia; fumpta, per annum feruatur. Doiis eit vncia vna.
Zfngiber conditum fic fit. ^Recip. eryngiorum, qu*. habent folia ad modum cretanimaris,quod Sarace- ni fecacul vocant, bene radantur cum cultello ,poftea coquanturinaqua,donecdimittant fe ftringimanibus; posleaabfirabantnrab aqua, & a lignis, qu<e funt inte- rius,mundentur, & cumcultello frufiatim incidantur, & in mortario marmoreo benepistentur, & cum mani- bus exprimantur,vtaquainde'excat,ponderentur lib.iij. & ponanwr in lib.x.mclhs dcfpurnati, & albifiirni, & j_j coquantur donecincipiant rubere, & addatur fib.s.^in- gibe.fr ufiatim incifi, & dimitte bullire, quod adhareat digito in mai~more fuppofito, poftea tolle ab igne,& im- pone puluerem ifianim ffecicrum.
]{ecii'. %ingiber. vnc.au gal. garyophyllor. cinnamo. nu.mufcat.t, cardamomi ana vnc.s.pinearum mundata- rum,vnc.tij.&piftacearum, vnc.iitj. ■%edoari£,drachm. i.& s.da&ylorum vnc.iiii. & cum omnibus ifiis condia- tur,ftomacbum confortat, & digefiiuam virtutem adiu uat ,vitio pefforisex fi-igiditate valct,rcncs confortat, libidinem incitat.
A D D I T I O.
Iitud ele<5tarium fupra defcriptum eft,cum fuo com- menro,inIitera.d.videiltic,fi vis,quia hic nihildeeo dicitur.
ET
/

ANTIDOT AR
Tr T quia fujficienter de dijficnjatione omnium con fe- _I_< ffionum,emplaslromm,atque 'vnguentorum dixi- mus,nuncvidendum eft defbeciebus, & berbisjecudum Qtud lib. proprium pondus ,& menfuras quo ad fupradi£iarum, inc icma- fam 0 p lataYHm } q Uam laxatiuarum medicinarum, & ele£lariorum receptionem^. Tonderaigitur , velmen- furce,qu<s inarte medicinali reperiunturbiec funt,qu£ fubtili ingenio, ac ttudio folerti , fumma ordinauimm diligentia ad opus omnium in arte medicinali Jludercs yolentium, perquod ponderaripojfunt omnes fupradi- &£ res ab vno fcrupulo vjque ad lib.xij. vnciarum per Quid fic grana frumenti colleffa, incipiendum ejl igitura fcru- Qu!d fit P H t°- Scrupulus esl pondusgranorum viginti, Duo fcru- drachm. puli funt gratia quadraginta, Tres Jcrupuli funtgrana Qyid az- f e xaginta, qui ftmul colletti fkciunt dracb.i. Exagium 81 m ' habet grana.xc.que fhciunt drach.i. & dimidiam, Jed ex totidem granis conHat folidum,vnde exagia Jex,velJo-
VM NICOLAI- 192.
lidi Jex fkciunt drach.i. /temix.drachm.fhciuntvnc.i. Quid fo iu Centum,& o£io drachm.faciuntlib.i. QuartaparsLtb.i. vn- eji mille.lxxx.grana. ftem medicina Jextarium vini,uel C ia. olei, feu aceti, quod intratin vnguentis, feu medicinis, Qiiijj ejl pondus librarum duarum, & "dimidix ad receptionem omnium medicinarum fupradi&amm fufficit. Tondera igitur fingularum Jpeciemm pleniter aggregando pon- dusproprium de omnibus ponderibusvniufcuiufquejpe- ciei collecium ordinauimus. St quantum de qualibetjjie- ciead confeffionem opiatarum,& laxatiuarummedi- cinarum, elettariorum , & emplafiromm, trochifco- rum, & pilularum fufjiciat, competentiferie demofira- uimus. Et vt fcholares medicinarum pondere releuen- tur, & in qualibet terra coram dignifiimis perfonis pon~ dera disiinguendo , & medicinas valeant dijfienfare, cum difpenfandihabeantCopiam, de mmornm,&ami- corum plenitudine glorientur.
Antidotarium Nicolai cum expofitionibus, & glo. Magiftri Platearij finit.
Glojjas dutem iJIas non ejfe vUtexrij , fed cuiufdam Germani, fupra ex exfojitione Juper Efdr* ConJeSlionetn, (gjf EmphiElrum oxycroceum, Aperte addifcere licet: tx eo etiam 3 quta perfzpe Tlatearius tpfe allegatur. Jguare, &c.
EXPP-

EXPOSITIO IOANNIS DE
S ANCTO A M A N D O, TORNACEN. ECCLESIiE CANONICI, SVPRA ANTIDOTARIVM NICOLAI.
tdlntum
ikpltx .
Mtlntli vti- il trlfltx.
Peratio medicinx (ecundum Ioanni- rntium coafiftit in tribus. In exhibi- tione fexrerum non naturalium,pc- tione, & chirurgia. Ifta projjofitio fcripta eit a Ioanitio in fine fui libri, &ilIacofirmaturab Auic.lib.i.Ope
 ratio medicin £e eft trium,natur?,tan
qua agentxs pnncipalis,medici, taquam minittri,quia fe- cundum Gal.in techni, natura omniu eft operatrix, me- dicus vero minifter,& medicina tanquam inftrumentu operatur. 1 ftaautoperatio ad corpus humanum refertur folum,vnde Auic.Medicinaeft fcientia qua humani cor poris di fpofitiones, &c. lila aiit medicinaeft proptercor pus humanum, propter reparationem duplicis mcom- modi,cui fubijdtur;eftenim(ubied:um tranfmutatio- nis,& alterationis naturaliter,&etia repletionis acciden taliter fuperfluitatu,tranfmutationis, quia fecundu Gal. in techm,corpus humanu eft tranfmutabile,& alterabi- le. Iftaaut alteratio,&tranfmutatioineft eiduplici de caufa.f.ex parte fuoru coponentium,& ex parte compo- fitionis, fiue modicoponendi. Ex partecoponennu ,du- pliciter.f.primoru,vt funt elementa,q propter cotrarieta te funt trarifmutabilia, & reddut trafmutabile corpus cx eis copofitii. Et fecundoru,vt funt ianguis menftruus,& fpermatafecundu Auic.lib.i. & fecundu Gale.lib.de ele- mentiS jVndeficorpushumanueflet copofitum exvno clemento no dolerer, & idco quia copofitum eft ex qua- tuor elementis contrarijs ineft ei dolor,tranfmutatio, & corruptio,& per cofequens quantu ad (ecundu eft corru- ptibile,& quia ifta (permata funt liquidafluida,& pafli- bilia, & per cofecjuens corpora ex eis copofita, liint traf- mutabilia. Ex parte modi coponendi funr trafmutabilia, & corruptibilia,qacorpus humidueft,rarx fubftatix,& pailibilis,vnde Gal. fecundodecoplexionib.'& Auic.li.i. Nos fumus creati in finecalidita.& humiditatis, nec ad G tanta coagulatione potuerut corpora noftra deuenire,vt funtlapides,& metalli. Similiterincomodofubiacet cor pushumanu,vteftfupflu£erepletioni accidentali. Iftius aut duplex eft ca. V naeft ciboru in medicina,qa fecundu Ifaac in de febribus.no eft aliqs cibus, quin habeat mul- tas fuperfluitates,& fup ifta fuperflua natura agit, modo tn mdebito.Seciida eft dixt? inordinatio, quia fecudum Gal.in vj.apho.filij huius mudi, funt filij gulx - , homo.n. cx appetitu gulx inord inate viuit. Diaeta aut,q eft eibi,& potusexhibitio,tefp6detprimoinc6modo,quantiiad re ftatiratione deperditi fecundu Gal.i. apho.ventres vere, & hyeme,&c.nifi.n. eflet corporis deperditio, non indi- geremus cibo,& potu, & quantum ad alterationem, re- fpondet aer,& aliqua alia. Et quantum ad fecundum in- commodum,refpondetpotio,chirurgia,&euacuatio.
Operatioergo medicinx cum fit ad reparandainco- modaaccidentiacorporihumano exindebitaexhibitio H ne fex rerum non naturalium.
Pouo autem, & chirurgiadifferunt, quia perpotione euacuatur res', qux facile expellitur, & pfr chirurgiam, qux de diificili expellitur. PotiohicfumiturlargeJ, ita quod lpfa fe extendit ad omne illud,quod affumitur,tam intra,quam extra. Intra,vt fyrupus, eledtaria,medicinx, &opiata.Extra,ficutempIaftrum, ba!neum,&alia.
V nde fciendum eft, quod balneii eft duplex.f. vniuer- falc,& particulare. Particulare, vt cum aliquis fe balneat vfquead ventreui tantum,ficut in dyfenteria, aliquando vfqueadgenua,& illuddiciturproprieencathifma.Vni- uerlale veroeft triplex.f aqueum, aereum, & igneum,a- queum eft duplex.f calidum, &frigidum. Calidumfit triplicide caufa.fad ei:acuandutn ,quia (ecumlum Aui. & Gal.iij.aphc. Balneum euacuat ea, qux corpori ab ex-
terioribusvicinantur,& adconfortatidum.qliiafecundu Ifaac cap.de amore, fecundtieos aliqui animantur cum intrantbalneum, & adimpinguandum ,quoddatut he- cticis, & confumptis poft comeftionem per fex horas, primum facit-f.fua ealiditate, fecundum liia fimilitudi- necum caltdo naturali,tertium fuaaperuone,&attra- dtione,quia apenendo viam, & attrahendo nutrimetum ad mebradebilia,eaimpinguat.Frigidumverobalneum valet ad confortandu in eis, in quibus eft calor fortis po- tens refiftere,ne extinguatur, vnde.iiij.apho. Iuuenebe- ne carnofo,& tetano, balneu aqueum dicitur (olidum.
Balneum aereum eft cum aliquisledetintinavacua cooperta bene, & a vaie, in quo funt herbx decoctxper quoddam canale fumusillius decodlionisadtinamfer- tur. Iftud autem balneum aeteum diciturihipha-
Balneum igneum diciturcum aliquisfedet fupra lapi des calidos, & iltud bal. valet hy dropicis, cum ipfos de- ficcet, & appellatur pyria. Et non tantum balneum ab extra exhibetur, fed quxdam alia,ficut epithemata, cum fuccus herbarum apponitur. Et catapla(mata, cumap- ponuntur (ucci,& herbx fimul codtx. Et embrochatio, cum ab alto liquor aliquis mfunditur. Et emplaftrum, cum confedtio dura luper locumponitur. Etapozema eit decodtio ex herbis fuper locum pofita.
Medicinx,quxextraa(Tumuntur,diuerfificanturfe- av *. cundum quod ipfxperdiuerfa foraminaadminiftran- tur, ficut per os, & per nares, & per oculos, & per fecef- funv, & per virgam, & per os matricis.
De dixta autem lecundum,quod ipfaeft exhibitioci- bi, & potus,& fex rerum non naturalium, determinac Ifaac,non tantum in fuis dietis,(edetinlibro defebrib 9 , & Aui.de chirurgia aiit Ra(is,Confiantinus,& Auic.
Sedpofido,fiuemedicina eft duplex.ffimplex,& co- pofitadefimplicibus determinat Auic.& decompofitis determinat Aui.Rafis,&etia Gal.& multi alij. Sed quia alij determinauerut de medicina copofita multu cofufe, & no euidenter, Ideo Nicolaus cuius librii exponere in- tendimus decompofitis medicinis, caufa facilitatis artis medicinx, determinauit (ub compendio, abbreuiando, quxab alijsprolixe funtdeterminata,& etiamipfedo- cet modum dilpenfandi medicinas compofitas, &c.
EGo Nicolaus rogatus a quibufdam, &c.Iite liber di 4 uiditurinduas partes.f.ptoxmium ,&executione. 5ecundaincipitibi.Aurea,(!icc primain tres.ln quarum prima,datcaufam operationis. In fecunda,dat moduin luxoperationis.In tertia, addedo caufam finalem captat beneuolentiam,fecundaincipit ibi,triarequiruntur,ter- tia lbi prxdidtx vero do£trmx. Prima iftarum diuiditur in tres.Inprima datmodumdifpenfationis,in (ecunda modum coiedtionis, in tertia modum cribellattonispul uerum,fecundaibi. Coficiendo, tertiaibi puluerum cri- bellatio.Secunda harum m duas,primo dat modu con- fedtionis medicinar u copofitaru, (ecundo oftendit quarc mcl m eisponitur,fecuda ibi, tnbus naq; decaufis,&c.
Nota,quod bonitas rnellis cognofcif"ex fex.f.tpe, vnde •MtHix ttnS mel vernale melius eft,quam hyemale, fecundo ex colo- \" t re, vnde mel rubeum fimile auro melius eft alio,tertio ex fitu eius,quia mel eft terreum,& ideo cii mel,quod eft in pro undo fit magis terreum,qua mel, quod eft fuperius, ideo,quod eft in profundo eft melius,& econuerfo eft de oleo,quia oleu mcufit aereum, & cu oleum,quod eft fu- perius fit magisaereum,ideo eft melius ^ oleu,quod eft mferius. Quarto cognofcitur exeius fapore, vnJemel quanto dulcius,tanto melius.Quinto ex eius fubftantia, vnde mel quato magis densu, tato melius. Sexto ex eius origine,vnde mel apu, melius eft quam aliud, & eit me- lius,quameldecannafactum. ltemnota,quodcribel-
latio

EXFOSIT. IOAN.
!atfo,&: puluerizatio ide funt. Et fit puluis medicinalis A fubtilisduabusde caufis, vna eft,vtad remota loca pof- fit tranfire,fecundaeft,vt ciroalteretur. Similiter puluis medicinalis tit craflarum partium duabus de cauiis,vna cft vtdiuin ftomacho remaneat,&ibidem diu operC- tur. fecunda caufa eft,ne virtuseius cito euanefcat.
U,i nuiu £ t q U j a mc i eftcompofitiuum medicinarum *, ideo xioniT^u*. P r ' mo de melle quframus,cuius complexionis fit,& vi- ntur. detur,quod temperata-.G.j.apho.fupraillumapho.Qui crefcunt&c. Dicit,quod iilud quodabaliodeciditurfi^ mile eft ei,a quo eleuatur,ficut fumus eleuatus a iuueni- bus fimilis eil eis,& tumus eleuatus a (enibus fimilis ell eis. Scd melgeneraturex rorecceIefti,&itaabeoeleua- tur,fed roseft temperatx complexionis,ergo &c.
Item de roreduogeneranffcilicet manna, &rtiel,fed mannaeft temperatxcomplexionis.ergo &c.Item dicet forte quis,q? apisfacir mel ficutar.tifex,& veftigium cau felucetin (uoeffectu.cum ergoapis fitterreae,& ficca; complexionis,meleritfimiliterterre£e,& ficca; comple- xionis;apis.n.eft terrea?,& ficca;coplexionis,cumfitca- jens fanguine,& cu fit animal anulofum habens anulos.
Sed cotraapiseft terrea;, &ficcaec6plexionis. melite eft calidum,& fic.f m Arift. lib.dc animalibus,ergo & c.
Solutio. ad hocego dico,quod mel eftcalidii,& fic- cum,fed in quo gradu-, ego dico, Ifaac in dixtis pani- cularib. ipfum ponit calidum,&ficcuminfecundogra «du. verum eft,quod ipfum eft magis ficcum,quam cali- dum: apes.n. accipiunt flores, & rorem maximefaper lalices, & quercus, & hrc duo fimul piftant, &ex hoc compofito faciuntmel,& ceram,& hoccompofitum diuiduntin duas partes, vna pars eft magis craua,& vi- fcofa,&eft cera,dequaipfz faciunt domum fuam,& alia pars eft magis fubtilis,& eft mel quod eft nutrimen- tum apum,quod eft fimile apibus in complexione.f. ca- lida,& ficca. vnde cumapis feparat abifta maflacraf- fum,& vifcofum a fubtili,craftum,& vifcofum fitcera, de qua facit apis domum fuam. de fubtili autem quod elt meljfacitnutrimentum fuum,vnde mel propter fub- tilitatem fuam fere habet totam naturamaereamillius maflk. Cera.n. eft hum.& temperata inter calidum,& frigidum,ideofuum calidum parum refiftit frigiditati aeris,ideoipfacera cito coagulatur a frigiditate,& a fic- co terrs infufo vbique per ipfam, & fortirerannexo hu- midoaqueoeius,ppquam annexionem ipfaceraeft vi- fcofa. Sed mel eft cal.& fic.liquidum vt fit nutrimentii, quialiquidumeftcitopaffibile, &tale debet efle nutri- mentu,& eft calidum,& ficcum,vt fit nutrimentu apis, qux eft cal. & fic. Et eft mel calidum ex tribus,fcilicet cx materiaex feparatione,& ex artifice. Ex materia,quia mafla,inquafuntpiftatiflores,&roseft calida. Exfepa- ratione,quia pars aerea, q eft magis calida cadit in mel, &magisaqueacadit inceram. Exartifice,quiaapiseft calidx complexionis. Exiftistribus eifdem meleftfic- cum,& eft magis liccum,quam calidum.
Ad primum cum dicitur, quod ab aliquo eleuatureft limileilii,&c. Hoceftverumde eoquodab alioeleua- tur fine alreratione,& per folam decifionem •, ledhoc noneft verti deeo,quod eleuatur ab alioperalterario- nem,& decifionem. Ad aliud dico,quod non eft fimile, nam manna firds rore per artem hominis verberando, & nihil mifcendo,fed mel firde rore per artem innatain apis,& peralicuius immiftionem. Adaliuddico,qu6d duplexeft calor viuentibus.l" calor complexionalis, & calor anima;. Calor complexionalis eft de fubftantia corporis viucntis,fed caloranimx Huit percorpus,& iftecaiorcum fpiritugeneraturin cordeexfanguino. Ideo loquendo de ipfo calore animx,habentia plusde fanguine, habent plus de illo calore, & funt calidiora, quam animalianon habentiafanguinem. Loquendota- men de complexionali caliditate animal fonansin vo- landopoteft e(fec3lidius,quam aliquod animal habens fanguinem; apisenim fonatin voladopropterlpiritum percutientem fuumdiaphragma. fimilitcrapisinquan- rmn millum, multum habet de calore compkxionaii,
DE S- AMANDO- 193
proprerquod apishabet pinguedinem,& punftionem calefacientcm,&maturantem,vndeapis eft animal fri- gidum priuatum calore animz, fed eft calidum calore complexionali, & cconuerlo eft de porco,ideoapis cali- ditate complexionalicalefacir,& maturat apoftemara, fupra qux ponitur,calefacit pungendo aculeo fuo,& ca- lefacit mel,quod ipfa facit.
Confequenterqua;ritur propterquidponatur melm fryttr %i medicinis compofiris. Etponiturin eis,vteas prxfer- uet,& conferuet a putrefadhone,& videturquodnonfit veru.quia nullum confumptiuum pras/eruat,fed meleft confumptiuum cum fitcalidum,& ficcum. ergo &c.
Item Iiaac, mel eft acutum,& ita aperitiuum,fed omne tale prasbet calido extraneo mgrefliim; (ed omne tale eft putrefa&iuum, & non conferuatiuum,ergo &c.Confe- quenterqua:riturcum quomeliusconficianturmedici- ns,autcum melle,aut cum zuccharo,& videturg>cum zuccharo,quiazuccharumeft magis temperatum,cum fit caliduminfineprimigradus, & humidumin medio eiufdem. ficut dixit Ifaac. fed fi mel eft liccum in fecun- dogradu,ergo zuccharumeft minus trafmutatiuume- dicinarum,quam mel,& magis medicinale, ergo magis conferuariuum. Oppofirum vult vfiisomnium.
Solutio. Adprimumdico, quodmel poniturin me- Pmpurtri* dicinis proprer tria,'pp palliarionem, quia palliat horri- bilitatem medicins: funt.n. multa; medicina:,qua?nifl cum melle conficerentur, non folum inferrent hornbi- litatem lenfui guftus, fedetiam ctjteris membris. quare abeisnon attraherentur,fedpotius repellerentui",ope- raturenim melin medicina idem,quod efcain hamo; membraenim attrahuntcumdulcedinemellis amari- tudinem,perquam conforrantur,& depurantur. Secun- da caufa,quare melponiturin medicinis eft, vtipfum medicinas mundificet, quiaipfum calidirate fua (uper- fluiratesconfumit,refoluit,& expellit. Tertiacaufaeft, quiamel conferuat fpecies,& medicinas,quiamelfua vifcofitatefacit medicinas compofitas viico(as,qua v;- fcofitate non permitnt eas euocan a calido extra.Ad pn mum dico,quod licet in principio confumat, in fine ta- menconferuatfua vifcofitate ficutfal. Adaliud dico, quod mel eft parum acutum,ideo lua vifcofitas plus va- letadconferuandu,qua fuaacuitasad confumendum. Ad fecundu dico,q? fyrupus fadhiscum melle,fimplici- ter melius valet,quam fadtus cum zuccharo,& cau- fa quadruplex elt.prima eft, quia mel vifcofum me- * lius conferuat medicinas compofitas in fyrupo,qua zuc- charum. Secundo,quia mel eft dulcius,cum fit dulcius omni re. Tertio,quia mundificat medicinas magis,qua zuccharum,cu fit calidum in fecudo gradu,& zuccha- ruin fineprimigradus. Quarto,quiameliusdigeritur, qua zuccharu.Etlicet fyrupusfadfus cum mellefit me- lior fimpliciter ad digerendum, tamen ad confoi tandii, & infrigidandu melior eft fyrupus faCtus cum zuccha- ro,q cum melle-,fitamenvoIumus digerere,debetcon- fici cum melle: fi volumus infrigidare, cu zuccharo: ii volumus vtrumque,cum vrroque. Ad obiedtum cotra, dico,q> licet zuccharum fir tcmperatunv, ell tamen pro- pterj hoc paflibilius,& putribilius, ideo ipfum minus conferuat,& minus valentem reddit fyrupum. Erdico, q,licetmel fit magis acutum,quam zuccharum,non tamen alterat propter fuam adfionem medicinas ma- gis,nifitantumquoad dulceditiem reprimendoamari- tudinem,&non quantum ad virtutis debilitationem, nifi debiliratio melioret materiam,& ficfoluatur.
SYrupusrofaceusficfit. AcciperolasrecenteSj&^j Midus fa. pone in vafe per fe, 6^ incaldario pone aquam donec bulliat, & ebullientem fupra rolas pra-didtas « >«/»/«» infunde , & poftea vas ipfum tege, ne exear fumus, cxquo aqua ibi refrigerata eft, ro(as inde eijce , alijs recentibusaquam eandemiterum bullitamfuper- infunde , mutando rofas, donfc-iHa aqua ruoea nat, de hac autem aquaiiij. libr.accipe, ibi inj.libr. zucchatiinfundcscum aurcm bullire inceperit,albumi- numouorum aliquor cumaqua frigida,donec lpume- Mefua. H B b fcat

E X P O S I T.
fcar,concutfas: & illam fpumam in fyrupo bullientem fpargendo infunde, & cum mgrefcerc hxc fpuma mce- pent,fuauitercum cacia remouc,& iterumaliamin- funde,donec clarus fiat fyrupus, & cum inceperit fyru- pus,quafi filum facere,fi cum digito tetigeris,aut a cacia dependens adhxreat, coctus eft. valet calon febr. & fic- citari; litim reprimit, confortat, & conftipat. Eodem modo fyrupus viola. fit, humedat, iiccis febribus,t<^_j> phthificisconuenit,& conliipatis ventrem laxat. Syru- pusnenuphannuseodem modofit, valetcontra maxi- mum calorem,maxime in acutis,& peracutis.
Vrime/tui "K T On cit poflibiIc,vt homo cognofcat medicinasco pofitas,nifi prius cognofcat fimplices,cum igitur de «' Nicolausdeterminctcognitionem medicinarum com- fo/itu pofitarum,prius defimplicibus elt videndum,&hoc tu/r. qtiaruorde caufis. Primacaufa cft,propternominum mutationem ,quod enim vnushomovnonomineno- mmat,alter alio nominat, propterquod fimplicesme dicince non fempcr per nomina diftinguuntur, tamen feinper diftinguunttir pcr virtutem. Secundacaufaeft, propter vulgi opinionem de fimplicibus medicinis-, quodenim diciteffe verum,freqtient!useil falfum,& eft opinio vulgi,quod dicunt omnes,& etiam plebs; er- rant enim in pluribus, qtu eos (equuntur. Tertia caufa eft,propter paucitatem experimenti,quiacum virtutes medicinarum fimplicium non fciamus experimento, eas ahquando fcimus per dodtrinam.
Item fi experimento no fcimus, quse medicina iuuat, & qua: nocet T hoc aliquando fcimus per dodtrinam. V n- dede fimplicibus medicinis volumus hicdeterminare quaedam,vt per dodtrinam completius cognofcamus, qua: fimplex medicina iuuar, & qua: nocet,quia per ex- penmentum incomplete,velnullo modocognofcimus. licet enim aqua frigida femel exhibita calefaciat,ipfa tar men toties poffet exhiberi,quod frigefaceret.
Circa medicinam fimplicemtriavideamus,primum cftde hoc vocabulo,fimplex medicina. fecundum eft de eiuscomplexione in gencrali. ternum eft deciuscom- plexione fimplicirer 111 fpeciali. Circa primii fic proce- do,& dico, quod hoc vocabulum fimplex medicinaeft arquiuocum,habetenim triaiignificata,nam vnomodo fimplex medicina eft medicina,cuiusfubitantix non eft admifta aliqua contrarietas,& tta eft fimplex medicina, Mra. CU1US fnbilantia,& fuccus,& cuius pars cetralis,& pars fuperficialis funt eiufdem natura?, & eiufdem operatio- nis homogenea;. Et per oppofitum illa mcdicina.cuius iubftantia,& fuccus Cunt diuerfarum naturaru,& diuer- farum operationu ficut caulis, eft compofita medicina.
Similiter illamedicina cuius pars centralis,& pars fuperficialis funt duierlarum naturaru,& diuerCarum operationum eft medicina compofita.
Secundomododicit J medicinafimplex,qu?tantuap- * veriuti. parec.fimplexefie,licetCecundum * varietatem litcopo- iita; & fic ois tnedicina produdta a natura eft fi mplex,et per oppofitum omnes fyrupi,& omnia ele€taria,& om- niaantidota,& omnesopiatar,funt inedicinxcopoiita:.
Tcrtiomododicitur fimplex medicina,quia noneft compofitaper artcm,& ifto modo omnes medicinar, qux (unttales, quales eas naturaproducit, funt fimpli- ces,& per oppohtum llli funt com pofita-, qu^e artificia- litercohfedtae (unt.
Circa fecundum ficprocedo,&dico,quod comple- xionum medicinarum aliaeftadtualis,aliapotentialis. Actuahselt illa,quxadtum illamedicinapraienseft;& appello effe a6tu, quod eft in e(fe completo vltima- per- fedtionis (ux ficur aqua calida a<5tu,& huius comple- xioms radtuseftcognitor. Complexiopotcntialiseil ll- Ia,qua:ellin poten;ia m medicina,&hocefttribusmo- dis. Vno modo complexioeit potenrialisin medicma, qu.K haber elfe imperfecte, & fub efie in completo com- plexionem, fiue virtuftm aliquul facietidi,& ficequus vmus an;ii,aut mulus curfibilisdicitur,quiahabetim- perfefte,& lub eifeincompleto poienria ad currendum. Sic puer dicitur fapiens,uon quod habeat pcrfcfte fcien-
IOANNIS
E riam, fed fub efle incompleto,& dehac potentia dicit Gal.in habente huiufmodi potentiam, habemusfidu- ciam,vr fiat,licetnon fi t(adtum,adhnc hxcpotentiaeit agentis.Secundo modocomplexioeft in medicinainpo tentia.quiahabetpotentiam pafiiuam,vriftacomplexio fiat in e(fe,ficut panis habet potetiam pafliuam, vt in eo fi;it complexio carnis m forma carnis. Etfimiliterfan- guiseitin potentia pafiiua,vt in eo fiat forma, & com- plexio carnis fimiliter,fed differenter, quiainter carne, & panem mulra cadunt media, & intercarnem,& (an- guinem non cadit medium, &hxceft potentia patien- tis. Tcrtiomodocomplexioinpotenriam medicinaeft, Quandomedicinaeftaptanata habereetiam exfui^prin cipijs,ficut medicinaexfuis principijsproprijs eftapta nata efie calida,& calefacere corpus humanum plus de- bito,& etiam ficut aliquis ex fuis propnjs principijs, eil aptus natus efle carnofus,& nonex caufis extrmiecis, iicutabalneo, &ha:cpotentiaelt,qua; e(taeiecunda_^ p fpeciequalitatis.
Secundo modo complexio medicina* potclt diuidi fic. Complexionum medicinarum, aha eit temperata, aliaeft lapfa, ficut complexio corporis humani,alia eft temperata,alia lapfa,& appello complexipnem corpo- ris humani temperatam,nonquia corpus humanum fit omnino temperatum,quia fi fic,tunc homoefiet dignus decorarificutangelus,vtdicit Gal. fedappello comple- xioncm corporishumani temperaram ,quando homo no indiget coopertorio ad hoc,quod calefiat ad mitigan- damfuam frigiditatem,necindigcr ablatione veftiii,vt frigefiatad mitiganda fuam caliditatem.Similirer medi cinaaliaelt temperataecomplexionis,alialap!e. Tcmpe- rata: complexioniseft illa, qui nec calefacit,nec infrigi- dat,nechumedtat, necdeficcatplus debito,fed colertiat hominem in fua naturali coplexione. LapCa elt illa,qua: calefacitcorpushumanum plusdebiro. Illaautem,qua: calefacitcorpus humanumplusdebitoelt calida lapfa.
Tamenaliquod poiefteffe calidum quatuor decau- G fis. Piimo,quia eit calidum in finecaliditatis,& ficignis diciturcalidus.Secundo,quiain eo,dominaturcalidum elementum,& fic miltum,inquo dominarur ignis dici- turcalidum. Tertio,quia calefacit corpus humanum plusdebito,& ficacuta,amara, falfadicunturcalida,& fic etiam qua:dam medicina: dicuntur calida-. Quarto, quiaeft illud,quod efl calidum relpedu aliorum fua: fpe ciei temperatorum,&fic multihomines dicunturcali- di, ficut illi,qui funt lapfi in calido. Similiter illa medici- na,qtii' frigefacit corpus humanum,diciturfrigidala- p(a,tamen aliquidpoteft frigefieriquatuor decaufis,fi- cut caltdum,& ficutdicitur decalido,& frigido quadru- pliciter,ficeodem mododeficco,& humido poteft cau- ia quadrupliciter aflignari.
Tertio modopoteftdiuidi coplexio fic. coplexionum alia prima,alia (ecunda. Prima eftea,qua: in eo,quod fit exnon habentibuscomplexionem,& harceftcomplexio mifti,ineo,q> miltueft immediateex elementis,qii£Eno H habentpropriecomplexionem,fedpurasqualitatesnon fradtas.Secundaeit illa,qua: fit ineo,q) fitex habentibus complexionem, & ha-c complexio repefitur in medici- nis compofitisa natura,ficut laccoponiturex fero,bu- tyro,ca(eo,&cauliscomponiturex duabus fubftatijs,& pCyllium ex duabus,& fere omnes medicina:a natura compofit? funt tales;& fic hqc fecuda coplexio reperitur in mcdicinisomnibus copofiris ab arre,(icut in Cyrupis, electanjs,trochi(cis,& opiatis. ComplexioCecunda me- dicinarum poteft ficdiuidi,nam qua:dam medicina ha- bet Ciibftantiam ftyptica,& conflipatiua intra,& laxati- uaextra,vtcaulis. Etquidahabet fubllantiacalidain- rra,& frigidam extra,vt rofa, & ideo rola eft rubea extra fcilicct propter fubftantiam cam rubificantem extra. Et quasda habentfubftanria vifcofam cxtra,& frigida intra in profundo, vt pfyllium, vndc pfyllij pai s corticalis elt adultiua, quia fuperficialis eft fiig:da. Sed quiainpfyl- lio pars frigida eft frigidior,qua calida,ideo rotucompo- fituin j-fvllij dicitur ftigidum. Item complexio fccunda
me-

D E S A N C T O AMAND O-
194
meiMcinartimpoteft ficdiuidi complexionum medici- narutn,alia firma,alia non firma.Firma eft illa,qux licct fitcompofita exdiuerfiscomplexionibus; non tame po- teft diuidi,nec feparari in fubftantias diuerfimode com- plexionatas,propternimiumannexumpartium,necper artem,necpernaturam,necper calidiratem naturalem, necperigniram,necperdeco6tionem. Non firmaeftil- Ia,qux eft compofita ex diuerfis complexionibus,& hec poteltdiuidi in fubftantiasdiuerfimode coplexionatas, & complexio complexionatoi um ex quibus componi- tur,vnum poteft feparanabalio,autper decodlionem, aut per ablutionem, fed ficoinplexio fitdebilis, tuncfit (eparatio per ablutionem, ficut eft in endiuia; fed fi fit -complcxio mediocris,& fortis,tunc fit feparatio per de- co£tionem,ficut m caulibus; fi fit complexio fortiffima, tunc impoffibilis eft (eparatio, ficut eft oleum, quod ell compofiruex fubiiantijs diuerfimode complexionatis, & indiflolubilicer; propter nimiu nexum,& vifcofitate partium olei. Er cum dicimus compofitaeffemedicina excontrariiscomplexionihus,quarum vnaeftcalida,& alia eft f rigida,nos non volumus dicere,q> in vna medi- cina finr dua: complexiones contraria:,quariim vnafit calida,&alia frigida. fed volumus dicere, g? in vname- dicina funt dui fubllantii deferentes illas duas com- plexiones contrarias •, attamen illx dui fubftantia: defe- renres complexiones contrariascommifcentur per to-
tum,ita,g) cu qualibet parte vnius fit pars alterius; f
tuncfuaecomplexiones inuicem franguntur, & faciunt vnam medicinam non compofitam,fed fimplicem re- peratam,& fiiniliu partiu per totu. Sed fi illz fubftantie deferentes conaarias complexiones noncommifceant complete,fed vna fit iuxtaalia, vt vna fitin cetro,& alia in circunferentia,ita,q>quaelibetpars medicinx non fit compofica ex illis duabus fubftantijs:tunc illas coplexio- nesduariiiftaru medicinarum nonfranguntur,necre- mittuntur,&tuc ilt;e fubftantix conftituent vnam me- dicina,non fimplice,fed c6pofiradi(fimilium,& non fi- miliu partiu in coplexione-,Iicet tn ipfa appareat fimplex ficut caulis,& talis medicina per iftas duas fubftatias fa- cirincorpore humanoduas operationes,cumilla:du2e fubftantia.*diuidunturafe inuicepercaloremnaturale.
Circatertitim ficprocedo,medicinarum alia fubtilis, aliacrafta. fubtilium,aliafubtilisin paftione, alia fubti- lis in adtione • Illa medicina eft fubtilis in paflione,qux facile poteft diuidi in partes paruas. Subtilis in adtione eit,qii£e facile penetratper foramina parua, & percor- poraparua. CrafIainadtioneperoppofirum,& perop- pofitum il!amedicinaeftcraflainpaffione,qua: nonpo- teft faciliter diuidiin partes paruas.ltem medicinaqua- tum ad eius cognitionem poreft fic diuidi. Medicinaru fimp^icium^aliarara^aliadenfa. Raraeftilla,intercuius partcs funt plures vacuitates, & parres aerea?, cum non fitponere vacuum. Denlaeltillaintercuiuspartesnon funt pofita: vacuitates,ideft partes aerex. Et nora,quod raramedicina in corpore humanodefacili infiamma- tur a calorc febrili, fed denfanon de facili inflammatur, fed potius fit carbo. Vnde Gal. dicit,quod rara medici- namagiseftflamma,quamcarbo. Sed denfamedicina magis eft earbo,quam flamma,& hxc fufficiant de me- dicinis fimplicibusquantumad pra:fens .
Confequenteraccedamusad medicinas compofitas, qux- compontitur perarte, quia de his intendimus prin- cipaliter. Sed quia ifte liber totalis eit de medicina pra- ctica,ideoftn operationem medicinx procedamus. Et quia in operatione medicince primo oportet mala mate- riam digerere,qu£edigeftiofit perfyrupos,& pereletta- ria,& fecundoeamdigefta euacuaredebemus,qu£eeua- cuatio fit per medicinas euacuates,fecundu Hipp.j.aph. dicentem,digefta medicari.& tcrtio debemus refiduum materiac mala: confumere, & membrum inanitum per euacuationemedicins confortare,quodfit peropiatas. De fyrupis.
Syrttpi t»
ZniiTi." X ^tarijSjqua:funtdigeftiua. Sccudode medicinis eua-
ITem primo volumus determinare de fyrupis, & ele-
A cuatiuis.Tertiodeopiaris,qua:habenrrefiduummate- ria: mal<-e confumere,& membf um confortare. Inter (y- rupos,& eledtariaprimo dicamusdefyrupis,poftcade eledtanjs. Incipientes igitura fyrupis,primo dicamus, quod fyrupi func nouem, vel decem,qui communiter debent inueniriinapotheca, fi apothecarius fitbonus» qui funthi,(yrupusrof fyrupus viol. fyrupus nenupha. fyrupus oxyfacchara:, fyrupus aceto.oxymel fimplex, oxymeldiureticum,oxymel fcfiiticum, fyrupusdeab- finthiojfyrupusde fumoterra:,& cum hispofliintaddi alij,fcilicet fyrup.myrthinus, (yru.cytoniorum, & ita in vniuerlum xij.funtfyrup.vnde ver.
Oxymel eft triplex,nenupharis, & vioIatus,de fumo- terrx,myrto,atquerofato. Abfinthio ,acerofo ,poJtoxy- - - facchara iundto. Et horum fyruporum videamusprimo compofitionem,vel confedtionem. Secundo propriam vniufcuiufque virtutem. De primo dico, quod omnis fyrupusconficitur,autcum melle,auc cum zuccharo;& g fi fir fine his, non erit fyrupus. Sed ille lyrupus,qui fit cum zuccharo melius debetcoqui,quam qui fit cii mel- le,cummelfit magis conferuatiuum,& minus corru- deba <w. ptibile. &putrefa<5ibile,quam zuccharii,propter, quod fyrupusfaduscum mellediutiusconferuatur, quacum t " 7nm ' '* zuccharo fa<5tus. item vbi ponitur mel quanto minus decoquicur,tanto magis laxar,& quatomagisdecoqui- tur,tanto magis reftringit. Ite fyrupus melius debet co- qui m aftate,quam in hyeme,ne putrefiat,& corrumpa tura caliditate jeftatis. lcem fyrupus quanto melius de- coquitur,tanto meiiuseft ,nififiatex rebus talibus,qux non patiantur multam decoftionem; qux funt res cali- da:,& multum paflibiles. Irem diuerfe res ponuntur in fyrupis,ficut radices,flores,& folia; fed non funt ponen- da: fimul in decodtione, fed primo difficiles ad coquen- dum,ficut radices,& poft minus difficiles, ficut folia,& pofteafacillima-jficutflores. Sienimfiores ponerentur in principio decodtionis cum radicibus antequa radices eflentco6la:,virtusflorumeflettotaliterconfLimpta. Ite C aliquando pulueres ponuntur in fyrupis, & non debent poniinprincipio decodtionis, nevirtus eoru euanefeat perdecodtionem; non aut zuccharum,nefyrupi,& zuc- charum deturpentur,fed poftzuccharum:& non modo quocunque,fedin facco ponitur puluis,& exprimitur faccus,& puluis cadit fubtilis infyrupo.zuccharum po- nitur in fyrupis,vt coferuet fyrupum,& medicinas fim- plicesin fyrupo, &etiam vtattrahaturad mebra lyru- pus,& medicinx,qux in eis funr, & hoc cum melle, & etiam,vtfua dulcedine reprimat horribiliratem medi- cinarum exiltentium in fyrupo,ideo fecundum hornbi- litatem, vel quantitate horribilitatis medicinarum exi- ftentiumin fyrupodebet eflequantitasfacchari. Etfy- rupus habet terminum fua:decodtionis,qui cognofcitur duobus modis. Vnomodo,ficumfpathulaeleuetur,& fortiterteneat fe guttaad fparhulam,co(ftuseftfufficie- rer. Alio modo,fi gutra vna ponit" fupra cultellui(i,fi non fpargaturdiffundendofc vndique,coduseit fyrupus.
Confequenter accedamus ad regulas fpeciales. E t pri= n t firu$. mo ad fyrupum rofarum. Ro(a eft frigida in primo gra- "J~ a - du,ficcain finefecundi,&habetduplicem fubftantiam.
Ynam ponticam,& ftypticam,&eftid,quod adharret ftipiti, quod eft tale propter partes aquofas,& rerreitres, qus ibi dominantur. Alia fubftantia eius eft aromatica ex partibus igneis, & aereis,&eft verfus fummitatem folij,& ha:c fubflatia eft amara in fuperficieAlia in pro- fundo, & confortat fua ponticitate, & aromaricitate, & caputina:ftate,infrigidat.Derofafiuntquinque res.
Primum eft fyrupus codtus. Modum autem conficie di fatis tangit Nicolaus,& valetifte fyrupus,contrafc- bres fua frigiditate,& contrafitimfuahumiditate,valet, &confortat,& conflipatftia ftypticitate. Secundum, quod fit de rofa eft eledtarium rofatum, ficut polt vide- bimus,cum loquemur de eledtarijs.
Tertiumquodfitde rofa.eft mel rofatum,quodlto- ^ rs yj_ machum confortat. Quartum eft aqua rofa, qtKe va- fimt ar letadinfrigidandum omncm mareriamcalidam. Item " Mefu /e. B B b 2 fi ro/a
D
: ,|'.l 1
1 « >■
11811(1
' &
i
1$
h
11?
liiifi, . i !,i & lCL
fiij «
ftii
%
■ I
1
■ '• *.. 1
ill
H
iii
11
■m
■ I • i

E X V OS I T- I O A N N I S
fi rofa deeoquitur in aceto, & in aqua pluuiali, & fpon- gia itifutidatm,& (uperponatur ftomacho,vomirum re- primit,& fiuxum fenguims ftringit. Quiritum quod fic de rola, eft oleum rofa. quod per mundtioneni iuuat fto- machum mflammatum, fed m hoc oleo debet poni pa- rum aqua?,ne oleum inflam met ftomachum.
Dt firuf. Confequenteraccedamusadfyrupum violatum,vio- ■nu.imifit j ae (j fl osno tus,frigidus,& hunudusjaromaticus.ix^ quasdam funt fubalba', & rnrnus aromaticaf, & minus etiam laudabiles; & qua:dam funt purpurear,& funcob- fcur£,& magis laudabiles,&quantofunt purpuriores, & quafi fubmgrx tanto meliores,& laudabiliores. lyru- pus autem vio. eodem modo fit,ficgt rofa.
Defir.nt. Confequentec accedamus ad nenupharinumfyrupu «yiuru . Nenuphareft flos frigidus,&humidusmultum,&fic "" deeo,& dc Horibus papaueris fiat fuccus, & fc-dac libidi- V ' nem.de eofiatfyrupusomnino.ficutrofatus, & dealijs floribus.vakt etiamifte fyrupus in caufis pedoris,& rufli ex cauta calida,& m feb.acutis,& peracutis calidif- funis,quia magis infrigidat,& alterat,quam violatus,fi- tim fedat*, (omnum prouocat,materia incrafiat. cauen- dum eft ne ln cholera crafla detur,fed tantum fubtili.
Nuncquiramusdeoperationibus medicina;practi- cx. fitquta tn operatiombus medicins prachca-fit }>n- modigeltio,& fecundo euacuatio mala; materia-,& ter- tio ba!neatio,& quartooppilatio,& quinto phleboto- mia,tdeo primo quxratnus de digeftione quid ftt.
T>e dijeflionc^.
E'T fi dicatur ficut dicit Auic. q?digeftio eftqualitas , faciensceflareputredinem fubftantiamanente.Co- tra,qualiras non corrigit peccatum fubftantii,fed putre- facttoeft pcccatum fubftanti?,cum fitcorrupnofubftan tix,quia pucrefadtio corrumpit comp!exione,qua? eft di- fpofitio ad forma,& per conlequens corrumpit lubltan- tiam.ergo digeftio non eft qtialitas faciens ceffare putre-
tur mala materia,vt digeratur,& membranutriat.
De his duabus digeftionibus dicit Hali. m cechni,qd digcftio aliquandotacit malii bonum,vt ipfum conuer- tat m membra,& nutriat membra: aliquando facir ma- lum medium inter rnalum, & bonu,vt lpfum expellac. Scdtiinotandum,qtiodfempcr naturamalam macena intcnditdigerere,fed fi matcria fuerit furiofa,& reftftes, tunc natura non poceft completceam vinccrejicet eam vincat rn parte,& cunceam non facit bonam, fed media incer bonam,& malam, vt ipfam expellat. Ha-c aut de- finitio digeftionis,digeftio eil qualitas, &c?. non eft defi- nitio digeitionis coiter fe habentis ad digeftionem extra corpus viuenSj&incorporehumano. Similiteriftade- finitio non eft digeftionrs taitx coiter fe habentis ad di- geltionem conuenientis,& nociui,fed dico, quod eftdi- geftionis fadtx in corporeviuente.quxeft nociui tan- tum, fiueiliud nociuumper illamdigeftionem fiatbo- numad nucriendum,& conuertatur,fiuefiat mcdium inter bonum,& malum,ad expellendum. Cum tu qux- ahrfii. ris quid eft digeftiordico,gj digeltio in nocitiuo,fiue mu l'« d • tet nociciuum 111 bonumjiuetn medium incer bonu,& malu,eftqualicas faciens ceffare pucredinem fubftantta manente. Ad primum dico, apdijgeftio non facit cefiate putredinem immed!are,fed per medium, nam quadarn "iunt qtialitates,qua: materiam exiftentemin venis habr- litunr,vtipfa fluatad mineram putredinis, & ibi putre- fiat. £godico,quoddigeftio debet remouerca n atena illaqualuarem , perquam ipfa fluebac ad minerarn,ne ibipurrefiat,&per confequens non permittateam flue- re ad mincram putredinis,nec per confequens puurtfie- ri.licet enim putrefadtiopeccetin fubllancia.tnquali- tasinclinatiuaad putrefa6tionem no peccatin lubftan- tia,quamqualitateaufert digeftio,& perconfequens no permictiteamputreficri. Adaliuddico,q7 nihtldigeritur hacdigeftione,dequa loquiturntfiputrefacSujideft nifi illud quod habet qualitatem aliquam,per eft in via ad putrefadionem.Teniaratioprocedit dedigeftioneiuua
dtne. ttemfidigeftio,faceret cefTareputredmem,tunc G riui.cuminfanisnonfitaliquidnocitiuu.Adaliuddico,
n;hil digereretur nifi putridii,fed hoceft falfiim,quia ci- bus digerir",qui no eft purrefadtus, & chymus,ergo &c.
Icemin fanis aliquando fit digeftio mateiixeuacuan- da: perfyrupos,in quibus nultaeftpturefaclioergo &c.
Item cum nulla fit matetia putrida,iufi illa,qu£ eft in inincra pticredinis; tunc nulla materia digererecur,nifi illa,qure eftin minera, fed hocett fallum. ttem cum in ftatu materia fic digefta, tunc ergo ceffaret putredo, & tuncin ftatunoeffetfebris. hocaut eftfalfum crgo,&c.
Item dicit lubftantia manentc. ergo runc tnateria di- geftadebet manercin corpore, &non debet cuacuari, quod eftcontra Hipp.digeflamedicari,&c.Dicesforre, q > digeftio eft reprefiio maceria;malae,ficutaicit Galen. Concra cu in omni ftatu materia fitdigefta,in ftatu ma- tern malitiaeft repreffa.ejgoomnino matena nonaf- fligit,federit ftarusmelior horaru.quodfalfumeft,fed eft nequior. Sed dices,q> digeftio eft prxparatio matetiar
gj non digeritur materia, qua: putrefienda eft,il!ud qus eft minera,fed in illa eft,qua* eft cii hac viaad mineram, &ad pucrefactionem,ideo no valet. Ad aliud dico,quod lnftatunon eftcoplete matena minersdigefta, fedad- huc eft in digeredo. fed in crifi ip(a eft complete digefta.
Item forte non digerirur maceria,qux eft ecia minera, fed maceria antccedens, qua: eft in venis. Dico,quod in ftatumateriaantecedej eft digelta,)ed non coniudia ma teria,qu.x eft in minera,& h?c in ftaru facicfeb.Ad aliud dico,g?digeftioeft qualitas,&c.i digellionon euacuat matenam per fe", folum.n. digeftiuum non euacuat ma- reriam,fed quod eft digeftiuum, & cuacuatiuum digcrit mareriam,& eam digefla euacuat. Ad aliud dico,quod definitio bona eft, digeftio cft repreftio mala: matert.x,et hoc vtnatura vincat fuper ea conuercendo,vel expellen- do, & ifta definirio eft eade cum pra:cedcnre. Et ad argu men tnm cotra,dico, quod ftatus ell melior horarum,&
ad expuliioncm.Contrafm hocquidedebererquicquid j-j et nequior,nam in ftatu materiaeft minor,q malio tem
■ • pore,tii ipfa tric eftmagis mota,quam inalio tempore,
& quia materia,necaffligit,nec affertnocumenta,£< ?
fymptomata,nifi quia mouecur,ideo plus (enfibilicer af- fligit,& fortiora fy mptomata inducir,qua in alio tepore. ideo ftacus eft nequior horarri fecudu fenfum, non tame fecudum veritatem, fedin tempore prxcedenti materia erac maiorfed min 9 mora,ideo&c. Adaliud dico,quod hxc definitio eft bona, digeftio eft praparatio materix adexpellendum,& hxcdefinitionon eft definitiodige- ftioms fadta: in corpore humano, fe<) materiae noctua:, qu.x deoetexpellijcum ipfa nopoflit coplerccorrigi.Sed videtur,quod natura nunquam digerat materiam ad ex* pcilendum,fedtantumad conuertcndu,&tuncdefini« tio Auic eft ma!a,digeftioeft pratparatiomaterixadcx- pellendum.probatioaffumpta:. Gal. inde iuuamcntis membrorum dicir.quodomne, quod naturaalcerat,al- terat, vt <:onuertac,ergo Auic. maledefinit digeftionc fic. digeftio eft prxparatio matcna: ad cxpcllendum.
Ego
digerereturexpelli. fed hoceftfalfum.Mulra.n.digerun tur,qucEnonexpclluntur,ergo&c. Solutio. Dico,quod hocnomendigeftioeftnomen a:quiuocum. Vnomo- dopoteftfieri extracorpus viuens,&aliquando in vi- uente corpore. Si fit extra corpus viuens, tanc digeftio dicitur mutatioiti caliditatem,& fit calido, & noopor- tec,quodil ! udcalidum reguleturavirtucenacurali,& de Dirffihin ta [i digeftionedecerminat Arift.in iiij. meteororum. Si aucdigeftiofitincorpore viuente,fiuefit iuuaciui,fiue dadupLcx. nocKiui, femper rn fic. abea vircute.f. naturali tanquam re3ulante;& hxcdigeftio,quxfitincorporehumanoeft duplex,vnacft iuuatiui,& alianocittui.Illaqu^eftiuua- tiuieft nutrimentij&fitacalorenaturali regulatoa vir- tute mem bri,& per hanc dioeftionem cibus acquit it co- plexionem metnbri,vtperhoc pofiitacquirereformam mebri Oigeitio,qux cft nociriui,eft mareiia-,queeft cau fa morbi,& eftduplex,vnaper quam prxparatur ma!a matena ad expUlfionetn. Secunda elf,pcr quam cori ige-

D E SANCTO AMANDO.
»»5
Egodico, q ioddiflum Aaic. inteliigitur dematcria hociciua,qua: non poteil corrigi,fed Gal. inteliigit deci- bo. Vel poteft dici, quod natura intcndit conuertere^ quicquid digeritjfed operatio naturx non attingit ali- quando mtentionem fuam propter materix inohedien- tiam,& tuncexpellitur materiapra-ter intentionem na- turx, & Auic.intelligit de operadone naturce,&non deeiusintentionejfed Gai.intelhgitdeintentioneeius, & non de operatione,&: fic foluitur .
Oxvfacchara aboxymel.quodacetum dicitur,& fac. fiat autemfic&c.
Syrupus acetofus fic fic i^. aceti partem vnam,facch. ij.&aquaciiij. Ifteautemfyrupus valet inomni,vbieft oppilado hepatis, & fplcnis, & inteftinorum,& valet in oi feb. decrafla matena. Hydromel tit ex melle,& aqua valetillis,quihabenr crafTos humores, & retentionem vrina:. valetetia.vbi cit cralfa materia, & phlegmatica. Oxymelfimplex valetvtoxyfacchara,digerit,diuidit,et phlegma mirabiliter purgat. datur cu calida,fic fit &c.
Oxymeldiureticum iji. mellis defpumati lib.j.aceti fortiflimilib .j. lem.in quo bulliant radicesf^nic. vnc .ij. Sc raphani vnc .j.& s. rebulliantad tertiam,deindecole- tur,& iupradi£ta:colaturas fupradidlum mel addaturin flagnato vafe,& iterum bulliant lento igne frangitando cum (pathula vfquead aceti cofumptionem. valet feb. verx, & quartana:, & tertianaMiotha-, vt oxyfacchara phlegmadigerir,diuidit, &purgat. dat"mane cii calida.
Oy.ymel lciliiticum,feu compofitum addic fupra ra- dicefcillx. Iflefyrupusdiuidic,inciditphlegma,& ma- terias vbicunque fint in corpore;& fi non habemux fcil- lam,locoeius ponamus raphanum,quodidem opera- tur: eciam ille iyrupus valet ad prouocandum vrina,& contra debilitate pectoris ex materia vifcofa. Superius determinatum eftdefimplici medicinaquantu adeius nomen, &quantum aJ eius complexionem, & quantu ad eius cognitionem in generali. Nuncdeclaremus de ea,quantum ad eius cognitionem in fpcciali. Sed medi- cinafimplexduplicivia cognofcirur.f. viaexperimenti, & via ratioms,& hoc eft,q> dicit Haly.in techni. Necei- fe eft medico, vt experiatur cum ratione. & fecundum hoc ipfe vulc,vt ipfefic contentus incognitione medici- na:expeL'imento,& ratione. Sicergo manifeftum eft, cji medicus cognofcit medicinam duplici via.f.experi- mento,& ratione, & hoc ide dicic. G.in apho.fic. Si ali- quis vulcartem duceread at3um,oportet,g> vtaturduo- bus.t. experimeiito,& raaone. Et diuidunturexperime- tum,& ratioin duobus.f.in piincipijs,&cogniciono principiorum. Inprincipijsfic,namprincipia racionis funt principia,experimenta funt operationes rei in prin- cipiorum cognitione. Nam principia rationis intelled:u cogn'ofcuntur,fed principia experimenti cognofcuntur fenfu. Etquiaprincipia experimenti funtnobis magis nota quam principia racionis, ideo prius inquiramus co gnicionem fiinpliciuin medicinarum via experimenti, &hocquantum adiftam le<5tionem,fecundoviaratio- nis,& hoc quantum ad lettionem iequentem.
Circaexperimentum. (ciendum ,q9 duplex eil experi- mentum.f vallacupi,& non vallacum racione: tunc ip- fumeft cimorofum,& fallax fi non fic vallacum ratione. vndedicit Hipp.experimentum fallax,& illudnon co- uenitad cognitione medicinarum. Siautefit vallatum ratione, aut illa ratio, aut vallatio continuata eft per to- ta operationem experimentalem,aut non. Si non,cunc experimen tu inducit cognitione non firmam, & per ta- leexperimentunondebetcognofci medicinafimplex J medico. Siauteiftaratio,& Vallatioiitcontinuataper totam operationeexperimentale. autifta cofideratur,vt eft infieri,aucin fafto efle. fiin fieri tuncexperimentu eft laboriofum, & longum tps requiritur, &per tale ex- primentum fic coniideratum debilicer cognofcicur me- dicina fimplex.Si in fa6to efle, tunc per illud experime- tum fic confideraturn,debec medicus cognofcere rnedi- cinas fimplices,6^__,ide litofic confiderato hic inten- dimus, & ad hoc experimentum fic vallatum ratione,
A feptem requiruntur, exiguntur conditiones.
Primaeft, q? oportet, vt medicina fimplex,quxexpe- riatur, fit pura, & munda ab omniextranea qualitate, neperillam extraneam qualitatem impediaturpropria opcratio medicina:,&per confequens cognicio experi- mencalis. Et ponit Auic. exempium in amygdalis,qux recentes funt temperata: complexionis , fed vetuftate confumptxamittunt complexionem temperatam.
Secunda conditio eft, q> fit experimentum in fimpli- ci a:gritudine non in compofita,ficut quotidiana cit co- pofita ex calido,& frigido; ipfa enim eit frigida,inquan- tumex materia frigida eft; calida vero,eil,inquantu eft morbus calidus.f. feb. quiaomnis febris eftcalorinna- turalis. vndenon fequitur. hxcmedicina fimplex.fi eu- phorbium curac morbu calidum.f. febrequocidianam, ergoeuphorbiumeftfrigidum,quiaomnis cura ficper concrarium, non fequicur. Dico, q> euphorbium curat quoridianamno per concrarietate, quam habet ad eam g gratia fax materix. quia euphorbium eft calidum.
Tertia coditio eft, q> oportet, quod medicina fimplex experiatur in duabus concrarijs a:gricudinibus diuerfis ficut fcammonea in quotidiana, & tertiana; ipfa enim curat quotidianam ex fua complexione, tertianam ex proprietate fua,tamen non fequitur, fcammoneacurat tertianam,ergoeit frigida; fed fequitur ipfaex fua com- plexione curat quotidianam,ergo eft calida.
Quartaconditio eit,quod oportet,quod virtus me- dicina: fita:qualisqualitati patientis,vndein morboca- lido in iiij. gradu medicina fi igida in primo adminiftra- ta,neque infrigidat,neque curat.
Quinta conditio eit, qjfiat diftindtio inter perfe,& per accidens. vnde non fequitur, aqua calefacit,ergo eft calida, quia ipfa non calefacit per (e,fed per accidens, quia exterius excitat calidti ad interi us repercutiendo.
Sextaconditio eil,q, oportet, q> operatio medicinf fit continuata,&multiplicata. Sienim medicinacalefacit quinque hoies,non pp hocoportet,quod fit calida fim- C pliciter,necoporcet,quod calefaciatomneshomines. na illi quinque homines,quos ipfa calefaciebat,pofliintefl« frigidi,& temperati, &illud quod calefacit frigidos, & temperatos,non oportet,quod calefaciat calidos.
Septimaeft,q> oportet, g> experimentum fiatincor- pore humano,& primo in temperato, poftea in lapfo,& poftea in a:gro,& non in aliquo alio. vnde,non fequitur ha*c medicinafimpliciterinfcigidatleonem^rgo eft fri- gida. Suntenim quidam medicina: relatiad corpus leonis frigida:, & ipfiim infrigidant, tamen ipfa: relata: ad corpus humanum,funt ca.& ipfum calcfaciunt. pro- pterhocexperimentum debetfieri in corpore humano fulcitum iftis vij.conditionibus,& fic fulcitum eritra- tione, &hocexperimentum ducit in cognitionem rci experta',&aliaexperimenta faciunt illi,quiprincipia_j medicina: cognofcunt per doctnnam.
Habitode tribus fuperioribus fyrupis.f rofato,viol. & nenupharino. Nuncdicamus de alijs quinque fyru- £) pis.H oxvfacchara,fyrupo acetofo, oxymelle fimplici, diuretico,fcillitico,&hocquantum fpecSatad pra:fen- tem le<5tionem.Et primodicamusdeoxyfacchara.
Oxyfacchara nt de vino malorum granatorum,& aceto,& zuccharo. ita q. accipiuntur vini praedidti vnc. viij. &acetivnc.iiij.& zucch. lib.j.&in ftagnato vafc bulliat mouedo cu fpathula,donec ad quantitate zucch. rcmaneant, &adeo fit fpiflum, q? poflit diuidi ficut ele- «Starium. Zuccharum eft temperatuin caliditate,& hu- miditate; plus tamcn habet de humiditate,quam calidi- tate. Vndedicic Iiaacindiastis particularibus,q> zuc- charueit calidu in fine primi gradus,& humidii in me- dio eiufde. habet virtutem difloluendi cho. & ventrem humectar abfq-, vlla morfura, & ftomachu mundificat. Sciendu tn, q? fiexhibeatur cholericis,ipfum, in chole- raconuertitur,&augetea. ficut.n. acetofitas fedaccho- leram,fic dutcedo,qua:eft eicontraria auget eam,quia cotrarioru cotrarij funteffedus. Plateariusautdicit,q> plushumiditatis,quam caliditatishabet,& fit decan- Mefua. B B b 3 na

E X P O S I T-
namellis, qusinueniturin tranfmarinis partibusfcili- cctin Hifpania,& Sicilja. £tcligendumcttillud,quod cftalbiflimum intra, & extra, & non rubeum,quia ru- beum calidius eft melle, &ideo meleft meliusiilo. Si fyrupi emantur ab apothecarijs,timendumeft,nefint de zuccharo rubeo. ideo melius eft xgro, & medico, q> coS medicus faciat,quam eos emat ab apothecano. tic 4n ti. Acetum frig.& (ic. eft, virrutem habet penetratiuam fubtihtate (ua fubftant £E,& conftridtiua ex fuis qualita- tibusjideo acetum incidir,& diuiditcrafloshumores,& viicoios. acetumetiameftaliquantulum calidu calidi- tate,quam acquirit perputrefadionem.nodxciturcali- dum,quia fua frigiditas vincit (uam caliditate,et eft plus frigidu.quacalidu. Acetum enim titperebullitionem,& accidentalecaliditatem invino,velalio,facientemexpi- rare partes igneas,& aereas, remanetibus partib 9 aquo- fis,& terreft ribus,et ideoacetu pro partibus terreftribus eft ficcum,& pro partibus aquofis eft frigidum, & ideo acetii eft frtgidii,& lic.& fubtilis fubitanua:. Ite fyrupus cotra cholera valer, fi materia fit crafta, & frigidior, & oxyfacchara plus va!et,<| didh tres fyrupi.f.ro(atus,viol. & nenUpharinus, cum acetum multum tranieat, cum fit mulne penetrationis,& acuta:, & oxyfacchara eft fri- gidior fyrupo rolato. Sedcauendum eft neoxyfacchara detur habentibus,pecfcus debile,& ficcum,& debiles neruos. Caufa primi,quiaacetum inimicum eft pediori. Caufa fecundi,quiafngidu^eftinimicum neruis. Item cumacetum exconet inteftina,oxyfacchara nondebet dari habentibus inteftinadebiliafcilicet fluxum ventris. r >t[)rup9 Confequcnterdicamus defyrupo acetofo. Syrupus tuetoji. acetofus recipit aceti partem vnam, mellis ij. & aqux iiij.& Auic.dicir,qjip(enonrecipitnifi xftatria. Acetu habetfrigiditatem,caliditatem,&acuitatem,&aquami tigut eius acuitatem,&caliditatem. lfte aut fyrupus de- betdariinomnifebre, vbieft oppilatio hepatis,&fple- nis, &intettinoru valetin febre decrafta materia;ace- tum.n. frigidum,& incifiuum eft, & etiam ifte fyrupus valetcontramaterias craflas,fimplices, & compofitas. ' Sed fi matcria iit fubtilis plus valet fyrupus rofatns; ace- toius.n.darur ad lnfrigidandum ,& cnm hocad inci- dendum,& diuidendum,& diiroluendii ^acetofusenim fyrtipuseftaperitiuus pororum,& fumoruexpuliiuus. Dt hydn. Confequenter dicamus de oxymelle,&gratiahuius Mtls. hydromelle. Hydromel fit de aqua, & melle. quod aliquando eftmultx comtniftionis,aliqh.pnucxcomi- ftionis,& aliquadoarqualis. Hydromel multicommi- itionis habet lx.partes mellis,& j.aqua - . Hydromel pau- ci commiftionis habet viij.partes aquar,& mellis j.Hy- dromela-qualis comiftionishabetarqualespartesaqux, Tr'at?' U '~ &mellis, &c. Et mellicratum aliquando fumiturpro clareto,&aliqn prohydromclle. Hydromelvaletillis, qui habentcraffos humores,& retentionem vrinx. Ec cauendunedetur illis,qui habent calorenaturalem; ip- fumenim incenditillumcalorem,fimiliternedetur ha- benribus choleram mterius-,ipfam enim incendit. fed hydromel valet,vbi eft crafla mareria,& phlegmatica. { T > ttxymei - Nunc autem dicamus de oxymelle,quodeft tiiplicis generis,f. fimplex, diureticu, & fcilliticum, vcl oxymel iimplex,& oxy ftiel compofitum,& decompoftrum. Ifti enim fehabentpef additionem fic. Oxymel.n. limplex fitexaceto,&melIe, vtex duabus partibusaceti,& vna mellis, & bonum eft aliqfi,q? parum aqua; apponatur. Etdiftert ifte fyrupus aboxvfacchara inhoc,q, iftefy- rupus tit de melle,& ille de zuccharo;& xfte fyrupus aii- quando plusde aceto,quam dc melle,aliquando minus, .aliquando .rqualiter. Sx fit plus deaceto, vel arqualiter, tunc eft mulrti ftigidus; ii fit de meile plus.tunc ipfe cit calidus,& parum,quia acetum eft frigidius,quam iit melcalidum.oxymeldatur,vbi eft oppilatio cum frigi- ditate,& oxyfacchara,vbi cft oppilatio de caliditate. kdiurnuo Oxymcl diureticu, fiue copolitu addit fuprafyrupu ' fimplice,&ficfit. w.radiccs diureticas,vtapij,fa2niculi, petrofelini,leuiftici,mundificata intra,&extra,&per vnam noctern laceant in aceto ; coquantur cum aceco
I O A N N I S
, vlque ad confumptionem medietatis,quiaradicesmul- tiim debenr decoqui •, poftea colentur, & addatur mel fufficienrer. & valet contra omnem febrem ex materia frigida, licut quoridiana,& quartana, & vniueiTaliter contraoeshumores phlegmaticos,& melancholicosin remotis partibus,quia ipfum eft incifiuum,fed debec euitari.nedetur habentibus pe6tus malum,& neruos debiles,nifi apponatur reprimens malitiam eius.
Oxymel (ciliiticum,fiuecompofitumaddit fupra ll- Decxym$L ludradices fcillar, & ifte fyrupusincidit,&uiuidit hu- mores phIcgmaticos,vbiciique fint in corpore.Et fi non habes (cillam,loco eius ponas raphanu, quod ldem ope- ratur,& valet ille fyrupus ad prouocandum vrinam. caueatur tamenin habentibus malitiam pedtoris, nifi addaturreprimens malitiameius. Scillaelt cspe canis, D 0Ckm t*. quae magisconfumit,peiorefthasc, i!la,qua:elt aibiili- nm. nia, & vifcofa melioreft. illafcillacft valdeincifiua, & deoppilatiua. vnde contra oppilationem fplenis valet. cauenda tameneftin pedlore debilitatoex ficcirate, ta- men valet in debilitatepe&oris ex mareria vifcoia.
Habito quidcftdigeftio,nuncqu^ramusaquofiatdi ^ geftio. Etcircahocquxramus primo ,vtrum quiliber blt m „ tt - materiapoflit digeri,& arguitur,no.primo fic,ois cu- ra fit per con warium, fed calor eft digeres,ergo nulla ma &er ' teria calida pot digeri.Item,g> materia febris putrida: no poftit digeri, probo, quia feb. eft calor nafis mutatus m igneum,& innaturale,in feb.ergo no eft calor naturalis, nec temperatus, fed digeftio non fic nifi a calido natura- li',& tempcrato, ergo in febribus putridis non poteft fie- ri digeliio.In cohtrariu arguitur,quia Naturaeftomnxu operatrix,ergoomnis materiapoteftdigeri aNatura-
Confequenter quxntur, vtrum digettio fiat a calido ^
radicali,velinfluente,& videtur,q,aradicali,quiamate fl lB "fJt '»
riamorbieltparticuIaris,ergo digerituracauiaparucu- cakde. lari,fed radicalis eft particularis,& proprius mem bro,et influens oibus membris vniuerlaliter,& influens de me- broin membru,ergo,&c. Item Auic. ini.dicit,quodide calor digerit cibum,et materia morbi,fed radicalis dige- rit cibum,& non influens,quia fi influens digererer,xp(e nondaretnifi formamcordis,cuibi generetur, &eius complexionemhabeat,fedhoceft fal(um,ergo,&c. Scd contraagenseftina£tu,&influenseft xn a6lu,radicalis in potetia folum,& fopitus,ergo,&c. Item videturquod mliuensdigerat, licet vterque digerat ,quiacalidumin- fluens vniuer(alis cft, & radicalis pardcularxs,&c. vni- nerfalisplus influitin fuumeffe <fium,quamparticula- ris,ergo fiues plus facit ad digeftionem,quam radicalis.
Solutio ad primam quaftionem. dico, cp ois matviia Soi ut i,pri*. acaloreporertdigeri,nififuamaliria refiftat ,&egeatau xilio medici. vnde calor naruralis digerir tam materia »«• calida,quam frigidam; fed tn differencer,quia inf r igida- cadigerit altcrandotm,& fic viaalterationis. fedcalor naturalisdigerit mareria calidapartes calidiores expel- lendo,&expirare faciendoper modufumi,&vaporis, & ita refiduum materiar,quod remanetinfrigidado: du- plicitcr.n. materia calida poteil mfrigidari. Vno modo partescalidiores expellendo in fumti,& vaporem, & ita refiduum,quod remanet infrigidando,& ita materia ca- lida infrigidatur a calore naturali nociuum cxpellendo.
Secundo modo materia calida poreft infrigidarifola al- rerarione,&itainfrigidaturafrigido,vnde calordigerit ta materia calidam,cj frigidam, ied non eade via,fed di- uerfi ficut didtu eft; (ed frigidum non digerit nifi vnam materiamtantu,fcilicetcalidam,& vno modotantum, fcilicet alterando.Dicoergo.q, qualibet materiadigeri- tur acalido,noinquantu calidu, fed inquantu naturalis.
Ad primum dico, quod ois cura fit per|contrarium, non a contrario m forma,fed in cffc6tu,& operatione,et abinducentecontrarium,&ideonon oporter,quodca- lorcureturperfiigidtim,(ed perinfrigidans.Adaliuddi- co,quod licetcalorfiat mnaturalis, tamen aliqtiid reti- netnattiraliter,fecundum quod ipfe poteft aliquam ma- teriarti digerere in logo tempore, quam naturalxs calor, & temperatus digcreret tcmpore brcuiori.
Ad

1%
■ .,V >.v
D E SANCTO AMANDO.
i <)6
Ivlutio y£« #tjt: qu*- ffc 6<tu.
fjritp9 dc abfin- 9ht0.
Ad fecundam qua flioncm dicendii.g, eafoluit Auic. in j cap.de membris.ibi enimdicit Auic.fi cihus efferin membris,& viacordiseflTer.claufa, exiftensin membris non digeieretur ,qLiia calor influens non diffunderetur a corde,& propter hoc dico,(j) digererurab vtroque,& g> aliquadoalreratur, & oportet, vtalteretura tali re,quod indncatcomplexione membri,vtpercam poflit recipe- re membri formam. Caloraiit radicalis non immediate poteilcibum alterare,cum fit in profudo membrorum iolidorum,& non tangens cibum,& calor mfluens de fe fatis fufficienter a terat cibum, fed ipfefufficienternon alterat cibum alteratione inducente formam confimile complexioni membri. Scdoportet,q? calor influens in- formerur,& reguletur acalore radicali, & tunc influens eft eiuf iem naturaeciun radicali,quia calorfic redtus alteratcibumalteratione inducente formam membri. Dicoergo, quod vterque calor digerit cibum,feddif- ferenter.naminfluens digerit inftrumentaliter,&radi- calislicutpnncipaleagens,regulandodigeftionem.
lte rad;calis inducit formam membri, & no influens nifi regulariteraraLiicali. dico ergo,quod radicalisdige- ritprincipalius. Ad pn'mumdico,quod ipfe fupponit fal(um,cu.dicir, quodcalor radicalis (bpituseft, hoceft falfum,fedeftadtu,licet non fit a<5tu ficutinfluens,vt in fyncopizante. dico, g? calor eft adiu, licet fit debilis non apparens. Adaliud dico,q<3 caufa vniuerfaliscu tunc fit regularis, plusin caufatii influir, qua pardcularis,fed fi parncularis fir regulans vniuer(alem,& nonecontra, non oportet,<j> plus influat& ftc eft hic,ideo non valet.
Syrupusde abfinthio,&c. coquaturabfinthium ma- qua,& ponatur poft zuccharum, &poteft fieri cti mel- e duobus inodisfie Accipe rof.&abfi. a;qualiter,&po- narurin aqua,&,coquatur adpartem quartam,& pones tertiam partem mellis, & quartam vini aromatici,& eft multum bonum • Secudo rnodofic.«.ab(inthij partem vnam,&duas cichorer,&fiat lyrupus ficutprius,hoc mul u valet ad conforrandu ftomachum,et hepardeop- pilando,rpfmn conftringendo,deoppilandoparuaseius venas,vel pereius (tibtilitate, & caliditatem oeshepatis partes,qux funt fanguinex,cu heparfitfanguiscoagula- tus,inconftringendoper fua ftypticirate, & hocipfum deficcat conftrin uendo, fed venas eius aperit,& diuidir, Auic. dicit, quod multum confert hydropicis ex calida caufa,& choleram euacuat,& iuuat ftomachum .
T>e jyrupo defumoterr#.
Syrupusdefumotem generaliter couenitomniim- petigini,omnifcabiei:mundificatftomachum,hepar,& renes purgat. iji.myrob.omnium ana vnc.x. fenar, myr- rhs,gentian2E,haccariim Iauri,anavnc.j.&epithymi, cufcucae,abfinthij,thymi,hepatic«,vtriufquelapatij,fca- biofe, enulx, boraginis, radicis apij, marathri ana vnc. xx liquiritiae,polypodij ,ana vnc. x. tamarindi,cafizfi- ftula; mundatasana vnc.iij. vuarum pafiarum vnc.j.rof. manna?,viol. ana vnc.j. prunorum nu.xl. fucci de fumo- tefcix,& noraginisquantumfufficit.faniationem mun- dihcat,& etiam venas ; hepar aperit,&deoppilat,& la- xat ventrein,& choleram euacuat,& confortat,& valet contra lepram,& fcabiem,& fimilia .
'De fyrttpo de boraginc^.
Syrupusde boragineeft rriftitiam mitigans,mundi- ficans fanguinem, lceritiam prouocans,& memoriam, ideovalet contra cardiacas pafiiones ,& fit licutfvru- pusdefumoterra:. Similiter poteft fieri fyrupus decy- tonijs,&eriam fyrupus de mvrto,& aliquando de mul- tis ali js rebus.etiam quomodo deheant fieri patet ex pr£- dittis, quia fiunt ficut pra-didii fytupi.
Quia dicit Arift. in lib.de anitnalibus,g, qh ratio co- cordat fenfui,tunceft perfe6tacognitio,& cum declara- tumfitdecognidone medicinarufimpliciu perexperi- mentu.cuiusprincipia cognofcuntur (enfu,Nuncdebe- musdicerc decognitionemedicinaiuper rationem,cu- lusprincipiacognofcuntur mtelledlu. Et (unrquatuor radones, per quas medicinx fimplices cognofcuntur. Prima fumiturex fubftantia medicina: fimpliciter. Se-
A cunda ex fapore eius. Tertiaab odore. Quarta a colore Suijf M rin cius. Etprimo dictmus de ratione fumpta a fubilantia medicinarum fimplicium.Sed fciendum,quod fubftan- tia eft nomen xquiuocum. nam fubftantia vno modo eft resdeprardicametofubftantia:, & ficvtiturhocno- minefubftantia logicus,&aliquandofumitur fubftan- tiapropofitione partium in toto,& hoc modo vtitur hocnomine fubftantia medicus,& ita intendimusdc fubftanda,& fubftantiadiuiditurper rarum,& denfum. fubftantiaautem rara cito inflammabiliseft,ciiipfa fit vacua.i. aere plena; res enim poteft cito inflammari,vel quiarara,velquia calida. vnde non fequitur,ha>c res ci- to inflammatur,ergo eft rara. fed bene fequitur,ha:c res cito inflammatur,ergo eft rara,vel calida. Similiter fe- quitur,duarum rerum eiufdem fubftantia:, ideft eiufdc raritatis, qu$ citius inflammatur,eft calidior alia, qu;e ea non citius inflammaturpro maiori raritate cum ipfe finteiufdem fubftantije,ideft^qualisraritads.vnde Gal. g mrechni dicit.fi corpushumanum citoinflammatur, ipfum eft rarum,vel potentia calidum. Item poteft ci- to infrigidari, vel quia rarum, & cito paflibile, vel quia potendafrigidum. vndenon fequitur hoc cito infrigi- datur,ergoeft potentia frigidum, fed fequirur hoccito infrigidatur,ergo eft rarum, & cito paffibiie, vel poten- tia frigidum . Item fi fint du.x res,quarum vna eft rara,
& alia denfa. fi defa citius infrigidatur,ipfa elt frigidior.
Sed fi rara citius infrigidatur, non oportet, quod ipfa fit frigidior. Similiterdenfum tarde calefit.&inflamma- tur,vc 1 qliia denfum, velquia potentia frigidum. vnde nonfequitur, hoc infrigidatur; ergo eftpotentia frigi- dum,(ed (equitur, hoc tarde infrigidatur,ergo eftden- fum,vei porentia frigidum. Similiter fequitur,duarum rerum eiufdem fubftantiz, ideftajqualisdenfitatis,qux tardius ii flammatur eft frigidiorjquia non tardiusin- flmmatur promaiori denfitate,cum ipfxfint eiufdem fubftantix,idefteiufdem denfitatis- Item res tarde infri- gidatur, vel quia denfa,velquia potenda calida.vnde C non fequitur, hoc tarde infrigidatur, ergo eft denfum. Nec fimiliter fequitur, hoc tarde infrigidatur, ergo eft potentia calidum, fed fequitur, hoc tarde infrigidatur, ergoeft den(um,vel potentia calidum. Similiter fequi- tur,duarumrerum,qu$ funt eiufde fubftand$,i. iqua- lisdenfitatis,qu£tardius infrigidatur eftpotentiacali- dior. Item fi funt dux res,quarum vnaeft rara,alia den- fa,fi denfa citius inflammatur,ipfaeft calidior,quia den- fitasnon faciteamcitius in°ammabilem,fedfiraraci- tiusinflammaretur,non oportet,quod ipfa fitcalidior, quiafirara rardiusinflammatur,ipfaeft frigidior.
Item fciendum,quod rarum non eft inflammabile, nifi quia potentia frigidum. fimiliter rarum non eft ci- toinfrigidabile,nifiquiapotentiacaIidum. Irem fcien- dum,quod rarum eftcitoinflammabile,nifi impedia- tur per potentialem frigiditatem; rarum enim in eo, quod rarum.cito paflibile eft, & denfum tarde.
Decognitioned faporibm. j) Confequenter dicamusdecoonitione fiimpta a fapo- re medicinarum fimplicium. Et fciendii,g, per fapores melius iudicamus complexionem medicinarum fim- plicium,quamperodores.Cuiuscaufaeft,quiafi medi- cina,qua: habet duosfapores ficutdulce,&acutum,po- natur in ore fupra lingua,illefapor,qui caufatura prin- cipaliori complexione,& eam fequitur, vincet in mu- ratione,&tunclinguaplus de eo iudicabit, & decople- xione,adquam ip(efequitur,quam dealio, & decom- plexione,ad quam alter fequitur.Item fi vna res non het nifi vnum faporem,fignum eft,quod non habetnifi vna complexionem,ad quam iftefapor fequitur. Sic ergo manifeflumeft,quod fapor,quando eft vnus tantum, noneftnifi vna complexiointoro,quineceflarioeft ei principalis,&quandofunt duofapores meadem re,ille, quiplus immutatguftum.fequiturcomplexionemprin cipalem rei,& ficper (aporem deuenimusincogoitio- nem complexionis medicinarum, fed non perodoretn ita faciliter, quia odor, quern olfadus percipit, non Mefiue. BBb 4 fequitur
nllK
! . U ifll?

E X P O S I T.
fequitur complexionem principalem totaIem;rei,quia non fequitur cotalem rem,net partem eius maiorcm,fed fequitur eius minimam partem.f.rubtile,qua; eft fumus: quiaodoreft fumalis euaporatiofecundu Arift. ideoli- cetodoratteftaturfupracognirione minima; parns rei, non tn attellatur fupra cognitione totale, neq; fupra co- gnitione pluriu partiu rei •, ideo non atteftatur fupra co- gnitione pnncipalem. Etlicetperfaporemeliusiudice- musdecomplexionerei,quam perodorem,tamen fapor aliquando eftmendax, quia opium eftfrigidum,tamen ipfumeft amarum,&faporamarus eft calidus,tdeofa- poropij cum ipfum fignificat eflecalidum,fal(billud fi- gnificar,cum ipfum fit frigidum. Sed illeerror raro,aut nunquam accidit in corporibus calida: complexionis; in eis enim nunqua dominatur fapor frigidus,fed calidus. Sedin corporibus frigidisifteerror frequenteraccidit; ineis enim aliquando fapor calidus dominaturfcilicet amarus,& caufa huins eft,quia caliditas eft qualitas ma gis a£tiua, quana frigiditas,ideoin complexionecalida, caliditas non permittic dominari frigidum faporcm, & in complexione frigida, frigidum non poteftprohibere, quin in ea dominetur fapor calidus. Itealia caufa poteft e(fe,quia faporescalidi lunt magis immuratiuicum_j maiori etiam deiedatione,& trilHtia.qua fapores frigi- di,ideofaporescalidi, tam in re ca!ida,quaminrefrigi- damagis impediuntpcrceptione faporum fiigidorum, quani e contrano.Ht caufaquarefapotescalidi fint ma- gis immutatiui cum dele6btione,& triftina,eft,quia ca- lidi a caufa magisadiiua caufantur, quseft caliditas, & frigidi a caufa uiinus adliua,qux eft frigiditas.
Njutm ,-c. [ tcm fciendum quod nouemfunt fapores f. acutus, tu fiforu. amarus ^ a jc us>vn( ^ UO j' US)C j u icis, ponticus, ftypticus,in- fipidus,& acetofus, Et horum faporum,ftypticus,pon- ricus,&infipidus,& Jcetofus caufanrur a frigido tanqua apropinquacaufa;licctenim aceeofuspoflitcaufari aca lido tanquam a caufa remota, tamen ipfe fetnper caufa- tur a frigido tanquam a caufa propinqua. Scd dulcis,& ar.iarus,vndtuofus,lal(us,&acutus caufantur acalido: feddulcis,& vntluofus conueniunt corpori humanoin gradu; fed falfus,acutus,& amarus,funteleuati in gradu (upra coplexionem humanam quantum ad caliditatem.
De ratione ab odorc^.
Confequentcr dicamus deratione fumpta ab odore medicinarum fimplicium. Notandumpnmodeodo- re,quiaomne odorifeium cft catidum, nifi multam ro- ralem humiditatem habeat impedientem fuamcal.fi- cut nenuphar, & viola.
Secunda regulaeft h.xc. aliquandoper odorem vim faporis habentcm nos cognofcimus fimplices medici- nas,&earum complexioncm pcr odorem dulcem,& odorem ponticum, & fic de alijs odoram nominibus illarum fpecierum laporum,quarum habent virtutes.
Tertiares;ula cft hsc, homo maleodorat,quia habet malumolfadtum-, huiusautfunttrescaufa:. Primaquia inftrumetumolfadus eft coopertum aliqua pellicula, oportet eleuare per aerem,vel fumu infpiratu antequam ; odoremus. Secudacaufaeft,quiainftrumetum olfadus eft in ptofundo pofitu intracaput. Tertia caufa eit,quia inftrumentum olfadtus eft proprie cerebru,quod fua hu miditatefiangit inftrumentu olfactus, fiuecomplexio- nem naturalem ipfius,qui eft ficca.propter illas tres cau fas homo habet peiorem olfadfum cartcris animalibus.
De ratione a colorc^.
Confequentcr dicamus de ratione fumpta a colori- bus;per colores enim cognofcuntur fimplices medicing, & earum cornplcxiones,fed in fuffieienter,& incoplete. Videmus.n. vt in pluribusalbu, frigidii,& calidum,ru- beu. nonrnomnealbueft frigidu,necomnerubeuca!i- dtifedOmnealbii dtimmodo fit humidu,eft frioidii,fi- cutiac vacca:. fimiliteromms res rubea, vel nigradum modo firficca,ipfa eftcalida. Item in rebuseiuldecolo- ris,ficut c^pe,quod eft ruheum, illnd quod cft nitiuseft frigidiL>s,& qu xl eit citrinum', eft calidius. ficut cft de c?pe, fic dicimus devino,quia vinii albius cftfrigidius
I O A N N I S
magis,rubeii eft magis calidii, th vinu poteft cfle rubeu dupliciter. vnomodoper.adtione calidi alio modoper comiftione partium terreftrium rubearum ctimeo, ii- cut hommes album vinum taciut rubeum ex rcmanetia ipfiusvinicu acino,quia partes terreftres acini rtibea; cum vino albo commifa faciunt vinurubeum. Pi imo modoeftcalidius,quam vintialbum,& eriarn resrubea primo modo rubedinis eft calida de natura,fcd tubea fe cundo modo,eft non calida de natura,ficut lac vacc^ eft frigidu,fi th parum croci admilceatur cii eo,tunc fiet ru- beum,vel citrinum,non tamen propter hoceritcalidu.
5edpotcftqui'riquovna res potcft cftecalida,& al- ba,ficutefteuphorbium,&rubea frigida. ficuteftrof.
Kefpondct Auic. fic, duplex eft compofuio. prima quxeftexelementis,fecunda, qua: eft ex miftis, quantii adprimam compofitionem,nulla res alba poreft efteca- lida,& nullarubea poteft efte frigida; fcd quantum ad compofitionem (ccundam,aliqua resalbapoteftefteca p lida,& aliqua rubeaporeft cife frigida. Etficpatet quo poflibileeft,q>aliqua res mifceatur cx re alba^rigida, & ex nigra calida,& m mixto fit plus de fubftantia alba fri- gida,& minus de nigra calida,quia nigercolor plus vin- cit,quam albus •, ideo fit exeis color medius rubeus; to- tumtnfit frigiauma pradominio,cum fiigiditas ibi dominetur. Similiterpoflibileeft,g)ex renonhabente manifeftumcolorem frigida,ficutcryrtallus,& cxrubea calidaaliquod mixtum hat ;ita q> ibi fit plusde cryftal- lo,&minus derubea, torumerit rubeum frigidum,cu cry(tallus dominetur in qtiantirate, & qu.itum ad com- plcxionem. Scdrubeumdominaturin dandocolorem rubeum, ficut eftde rofa: rofaenim eft compofiia ex fubilantiacalida rubca,pauca,qu£E non dominatur qua- titatiue,neque fubftantiajfed in dandocolorem tantum, & ex fubftantia frigida multa, & non manifefti coloris, quardominaturquantitariuein fubftantia rofx, &non refpectu coloris, &quantum ad dominium quantitati?, dominatur complexio, non color, &ideo per colorem G male iudicamus complexionem rei; fcilicet aliquasres albas,tamen calidas,ficut lac euphorbij,quod queuis album,tamen ipfum eftcalidum.
Defyrupo deabfmtbio.
SuperiusHeterminatum eft deodto fyrupis,nuc dica- mus dealijs,& primo dicamus de fyrupo de abfinthio.
Abfinthiumeft radix,&bafis in fyrupo,&eft hxc herba tnultti nota,multas habens fpecies, & virtus eius in fuccoeius maximedominatur,& hxc herbaeft cali- da,& ficcain fecudo gradu. fed eius fuccuseft calidior, & ficcior,quam eius fubftantia,&eft ftypticum medio- criterproaliquaeiusfiibftantiaineaexigete ftigida. Si- militer ipfumeft amarum proa iquaeius parte (ubtili calida exiftentein fuperficie, & muat ftomachum,ip- fum deoppilando paruaseius venas,per eiuscaliditate, & fubtilitate,&omnespartes hepatis,qux funt fine fan- guine,cumheparfir (anguis coagulatus,conftringendo per fuam ftypticitate, & etia per hoc idem deficcavo- ^ Itnngendojfed venascius aperit,& dicit Auicen.quod multum valet hydropicis ex ea caufa, & euacuatchole- ram abfque co, quod phlegma euacuet, & iuuat ftoma- chum,& nocetcapiti per luam caliditatem, & ficcirate mordicantem,& refoluetem fumosadcaput. Sedquo- modohocfitpoflibile cum caput ftomachocompatia- tur. Dico, g, confortat Itomachum per fuam ftypticita- tem conftnngentem,& nocet capiti perfuam ficcirate, &caliditate mordentem, & refoluentem fumosadca- ptir,& eft fuccus calidior,& ficcior, quameius fubftan- tia •, propter enim iftud,q>eft aperitmum hepatis,valet hydropicis,&etiam bor.um eft cum fucco ciusvngete ventrem eius,fi fitdolor in eo,& parua materia.
Syrtipus abfinthij ftypticitate (ua conferthabetibtis ftomachurii debilem,& euacuat choleram excoriantem intcftina,& cofot tat venas fiia ftypticitare. Vnde fi ito- machus, & heparfint debilia, poni debet abfinthiu,& fn dczucch.coquaturabfinthium cum aquc,& ponatttr poft zuccharii.potelt et fieri cum melleduobvis modis.
vno

DE SANCTO AMANDO.
vno modo fic. Acciperofas,&abfyn.xqualiter,& ponan A expellit,diuidit, & digerit,(cd in v.febrium fctibit liaac, tur cum aqua, & decoquanturad partem quartam,& ap ponantur tres pattes mellis 4. vini aromatici.& eft mul tum bonum. Secuado modo fic. Accipeabfynthij par- tem , i . cyto n loru m. 1 j. &fiat (yrupus ficut prius.hocmul tum valerad conforrandumhepar, &ad euacuandum cholerain_j.
Dejyrupodefumoterra.
T h mus ur. Confequentcr accedamus ad fyrupum,qui fit de fumo T4. terra:. Fumus tetr ;E -eft herba nota, &calida temperate. vndenoncftmultum calida,nec mukum frigida. Dici- tur emmfumustcrra, quiacitooriturinmagnaquan- titate^quia cum mhileftin feroeius fuperterra,in crafti- no magna apparet,&eft amara tendens adacuitatem,& cum hochaberftvpricitatem.fanguinem mundificat,fi- cutborago,& myroba!am,&etum venas, & hcpar ape- rir, & deoppilat, & laxat ventrem, & eholeram euacuar.
gjcalorfebrilismatenamexpellit. Itemquod morbum curat,matenam morbi digerit,fed calorfcbrilis curat pa ralyfim;& fpafmum.ergo &c. Itemiilecalor,qui calefa- ciendo materiam morbi calefacit, digerit.fed calor febri lis matenam morbi calefacit.ergo&c.Itemcalora:ftiua lis abbreuiat morbos, fed hoc non eft, nifi quia ip(e ma- teriammorbi digerit:attameneft calorinnaturalis cor- pori humano, ergofimiliter calor febrilis, licet ipfe fit innaturalis,poterit materiam morbi digerere.
Sed corra dioeftio,& principiu digeftionis,funt caufe fanitatis,fed calor febrilis no eft caufafanitatis, ergo &c.
Irem digeihoeft effedtus natura:,& naturalis, ergo fit a caufa naturali, & non ab innaturali,& febrili. Ite Gal. in lj. regiminisacuto.dicit, quod digeftio fit acalore hu- mido, led calor fehrilis eft ficcus, ergo &c.
Solutio.dicoad iftam quxftionem,q? digeftionon fit nifi a calore naturali, velab eo, quod a natura digentur,
& hoctotum facit (uacaliditate,& confortat ftomachu. g &regulatur, ficut eftfyrupus, & nonfitacalidoinnatu
TBortge,
valetcontralepram, contrafcabiem , &contrafimilia genera, & fyrupus fitdeeo, ficut deablynthio, & meo fumus terra: ert bafis, nam ipfe valet contra fcabiem, & lepram, ck fi in eo ponantur myrobalani, & borago mul tum mundificat languinem, & fi cum fumo terra: pona- tur radix apij, &foeniculi multum plus valet ad deoppi- landum hepar,quam fine his.
*De boragims fyrupo.
Confequenter accedamus ad fyrupum , quifitdebo" ragine. Borago eft humida, & calida, triftitiam mitigas» fanguniem mundificat,prouocatlstitia, & memoriam- Item contracardiacas pafiiones,& fitiftefyrup. ficu c fyrup.de fumo terrx. Et aliquandofimiliter poteft fier' fyrupus decytonijs, & de multisalijs rebus, fed quomo- do debent fieri,patet ex pra:di<Sis.Nota quod diflfert rob, &fyrupus. namfi fuccusinipiffeturperfe, tuncefl rob, fed fi infpiftetur cum melle, vel cum zuccharo, tunc eft fyrupus. '
Habito qui d eft digeftio,& a quo digeftio fiat. ttigcjtio Circa hoc ptimoquaeramus. vtrum digelliohabeat ( incraffare,vel fubriliare, & videtur primo, quod femper fStiliart! debeat incraffare, quia dicit Aui.quoddigelbonis inten- tio eft, quod omnia incraffet. Item Galen.dicit,quod ip- fa femper incraffet. Item digeftio fit acalido femper con- fiunendo fubtile humidum, ergodigeftio femper incraf- fat. Sedcontradicit Aui. quoddigeftioincraffat fubtile, & craffum fubtiliat.
Solutio. Ad hocergo dico,g? digeftio incraffar,& non fubtiliat, (edaliquidpoteftdici taleinfubftantia,& paf- fione, & adione. Dicogjdigeftioincraflat in fubftantia, fedipla iilbtiliatin palfione. vndedicog, ipfa incraffat, quia ipfapercalorem faciteffumare fubrile, ergoquod tunc remanet eft craffius ,quam prius:fed g> remanetell digeftiuum,ergodigeftio mcraffat in fubftantia, & hoc elt verum. Tamen multi dicunt, quod fecundadigeftio
rali, vel febrih. Cuiuscaufahsceft,quiadigerensducit ad tertninum bonum,ficnt facit calor naturalis;(ed calor innaturalis,vt febrilis cujagat in eo,quiacalor eft igneus, non ducit ad certum terminum bonu, (ed potius ad ma- lum, cum ad confumptionem; idco ipie non digerir, ra- menipfe iuuatmaterixdigeftionem, quiaipfe expellit vnam partem materia: morbi, & natura refiduum faci- lius vincit, &digerit,& ideo licet ipfe 110 digerat, tamen iuuat ad digeftionem.
Ad primum dico, quod in ftatu fiut accidetia, tamen non digerunt materiam morbi,fed bene ftimulan t natu^ ram,vt ipfa digerat materiam. Vel dicendum,quod acci- dent'anon digerunt materiam s (ed fignificanteam dsge- ri.Vcl dicendum.quod ibi nondicit Gal.g> inlurgunt ac cidentia,qux digerant materia, fed dicit per modum co- pula: fic,in ftatuinfurguntaccidetia,ac morbu digerunt. per hoc non habes, quod accidentia morbum digeranr.
Sedgloffandum eil fic,& morbudigerentia.i.virtus, &calornatutalis. Adaliuddico, q, illudquodexpellit materiam iam digefta digerit ,& expelliteam, (ed calor febrilis non expellit materia digefta, (ed expellitea,ante-
3ua digeratur,ideo no oportet, <j> eam digerat. Adaliud, ico q, calorfebtilis non curat paralyfim nifi per acci- dens,ideonon oportet,g?digerat matcnammorbi;nam calor febrilis ftimulat natura, & eaftimulata infurgit in ip(am per fuum calorcm naturalem, &tuncdigerit ma- teriam paralyfis, & eam expellit, & ita curat paralyfim.
Ad aliud dico, q, digerens materiam debetea caleface re fineconfumprione multa, fed licet calor febrilis cale- faciat materia frigida morbi, tamen eam no digerit,quia eaplusdebito calefacit,cofumit,& multu crafiiorem,& minus paftibile quaprius reddit,& ideonon digeftam,li cet.n.digeftu fitcraftiusno digefto, tameeftpailibilius, & magis obediens. Ad aliuddico,g, calor$ftiualis non digerit materiam, fed incendit,&acuit calorem natura- lem, vt meliuspoftitdigereremateriam ,&etiam aperit
incraffat,&etiam tertia,tamenprima(ubtiliat,quf fitin D poros, vtipfadigeftiocitapxpellatur,ideonon valet.
Confe &ioahpt?mufc*atg,alipta .i .miftura,valetpue d , «t , f u
ftomacho, quod dicoeffe falfum; fedomnisdigeftio in- craflat, nonnechyluseft fubtiliorpaneiita, fedhocnon efrpropterdigeftionem, fedpropter craflitiemafubrili comunicarem diuifionem,quiadigertioperfequicquid aufert & refoluit. eft fubtile, & hoc refoluit per fumu, & nonalitet ; propterhoc dico,g,omnisdigeilioincraffat fubrtantiam perfe,tamen ip(a fubtiliat quantum ad paf- fionem fuam.nam digeftio congelata diffcluit, & lique- facit,& vifcofum diuidit cum refolutione fubtilis per fu- mum, & ita licet ea incraflet quantum ad (ubftantiam, tamen ea fubtiliat quantum ad paflionem, quia ea reddit ipfapaffibiliora, quam prius.vnde Auic.loquiturdefub- tiliatione in paflione, ideo &c.
,An ii£e. Confequenterqu^ritur vtrum digeftio poflit fieri a ca jtio pt/siifit 16reinnaturalifebrili.videtur,qu6dfic.Galen.dicit<j> in " "jj" ftatuaccidentiainfurgunt,quiamorbudigerunt,fcd illa accidentia func innaturalia, ergo calor innaturalis febri- lis morbi matenam digerit. Item lllud ide,q> materiam
vi a tiinaturali,
rispatientib.afthma,&c6ftri£bioneped:oris, &etia va- mu/ihat». let non valentib. lacretinere,vndefit (iiffumigiumopti- mu, & odoriferu, quo vtuntur apoft. & Imperatores in capellis (uis,& intrat in pretiofis medicinis,& ele.&c.
Confedtio gallia: mulchatq intrat m pretiofiftimisme dicinis, & elettari j s,&c.
De confeclwne ner£.
Confeftio nera: itafit, &c.Dicit Galen in de fimplici medicina,q> peroperationes cognofcimus virtutes. Igi- tur poftqua;inquifiraeft cognitio icilicet medicina:, & fuxvirtutisperrationem,& experimenmm. Nuncin- quiramus cognitione (ux virtutisper operationes eius.
De operatione med'cin& fmplicis.
Et fcienduqd medicine (implicis triplexeft operatio mt vniuerfali s.particularis,& cois ad vniuerfale,& partku- </,<-,„* j,m~ lare. Opetatio vniuerfalis eft illa,qua ipfaexercet in toto t' ,c " W* corpore,ficutcalefccere&c. Particularis eftilla,quam
ipfa

E X P O S I T.
ipfa exercet m aliqua parte corporis, & pro aliqiio ficnt conforcare.
Sedcommuni ad vniuerfalem,& particularem eft ii- la, quamexercetfimplexmeclicinam aliqua partecorJ- poris, tn pro iuuamento totius corporis in hocn.quod exsrcetur in parte corporis conuenit cum particulari,in hoc autem g, ipfa fit pro iuuamento totius corporis con- uenit cum vniuerfali operatione, ficut eft ha:c operatio, qur eft prouocare menllruu,vel h^morrhoidas.Ite qu.x- daoperatio fimplicis medicme eft pnma,quxda feciida. Prima eft ficut calefadtio, infi igidatio,humedlatio,& de liccatio. Secunda eft eade cum prima,cum aliqua addi- tione,& mtefione; & cogelatio, qua; eftintrigidano cum intefione;arefa£fro,qu£ eft deficcatio cum intenfione;& putrefaitio, quc eft quxdam humedlano cu intenfione.
Iteomnisfimplcxmedicina habetduas operationes, vnamper (uarn matenam,aliam per iuam forma, & ap- pello materiam fuam fubtile, ficcum,vifcofum,crafTuin cum vifcofitate, coagulatum, curfibile,mucilaginofiim, fpongiofum. Operatio medicinx (ubtilis eft facile diui- di,& facilecalefieri,debiliter tamen. Operatio medici- nij vifcofx eft non facile diuidi,cum partes fux adhxreat tanquam catenx, . & ldeo cum eleuatur facit iilumfine interruptione,& etiam vifco(iim,non de facili pulueriza tur, cum fuum ficcum, tcrreum fic nimis fortiternexum cum fuo humido aqueo • Operatiocraffifine vifcofitare cft, gjipfiimdefacilipuluerizatur. Operatiocongelatx medicinxeftquod bcneretinet iiiam figuram,& non ce dit in omnem figuram,fed femper eft io vna figura,vt in illaquam primo recipit in congelatione; & eam non de- perdit,nifi per liquefadtionem: vnde congelatum fibi de- terminatvnam figuram, f.illam ,quam mcongelatiorie recipit. Operatio curfibilis medicinx eft, q? de facili ce- dtt m omnem figuratn, tamen per naturam curfibilita- tis nullam figuram fibi determinat.Operatio medicinx mucilaginofx eft, qua: ipfa pofita in aqua facit in ea vi- fcofitatem. Operatiomedicinxoleaginofxeft,quodex ea fitoleum, & eft medicina oleagino/a,!quae habet in fe aliquidolei,ficutgrana, &nuces. Operatiomedicinx fpongiofxeft, quodcum ei obuiat humiditas ftatim in cam iubintrat, & imbibitur ifta humiduas.
Vifis operationibus medicinxaparte fux materix, nunc videamusdeproprijs operationibuseiusapartej formx fux,& appello eius formam,eius complexionem. Etfuntquatuor camplexiones medicinx. Primacalida. Secunda frigida. Tertiahumida. Quarta ficca. Et quan- tum ad iftam locutionem videamus proprias operatio- nes medicinx calidx fimplicirer. b « Er fciendum quod medicinafimplex per complexio-
iMid mti ' nem calidam exercet d uodeci m operationes.
Primaefthumorem fubtiliare, quodnonfacit fortis calor, quia ipfe confumendo fubtile incraftat, fed medio- cris fubtiliat humores cogelatos liquefaciendo finecon- fumptione eius.
Secundaoperatio eft abftergere, ficut illa medicina_«» qux ducit fecum fuperfluitates, quas inuenit in orificijs venarum, & talis medicina dcoet efTe amara, vndeom- nis inedicina amara ventrem laxat.
T ertia eius operatio eft exafperare, fcd aliquid pot ex- afperare tupliciter. Primo modoabftergendo. Secundo modoconfumendo.Tertiomodocoftringendo.Abfter- gendo ficut medicinx abfterfiux exafperant, & fecu du- cunt humiditate continuantcm,& lenificanrem,& hxc patent intracheaarteria mulieru. Nam tracheaarteria mulieru habet multum humiditatem ipfam continuan- te,& lemficantem.ideo habent vocem luaue; & dulcem, &cum aliqua medicinaJaxatiua tranfitper earum tra- cheam arteriam ipfam humidiratem artenx eius adhx- rente fecum ducit, & remanet difcontinua, & a(pera, & tunc habet mtilier non fuaue,nec vnitormem voce,quia confumcndoexalperat. Calidum confumcndo,quiacon fumit humiditatem arterix, qux ipfam contmuabar, & lenificabat,qua confiimpta, parresarrerixin parte vna «onftringuntui- ? in alia autem dimdunrar. Tei tio modo
IOANNIS
ponpica, & ftyptica cxafpcrantcoftringendopartesarte- rix in vnoloco, inahoauremdiuidtwream neceftario, & ita aufcrunt lenitatem, & inducunt afpcritattm ) & ln arteria, &inalijspartibus. Et licetexafperare dicatur tribus modis,tamen calidum nonexafpctat nifi vno mo do,fcilicet fecundo modo confumendo.
Quarta operatio medicinx calid^ eft ape>irc,quod fa- cit aperitiua rriedicina, fed medicina aperitiua poteft cffc tripliciter vno rnodo abftergendo. alio modo confumen do.tertio modocoftringendo. Abfterfiuxaperiuntme- dicinx,qux humiditatemeis adhxrenrem,& mebrum eis continuantem fecum ducunt, & lauant, & ita medi- cinaabfterfiuaeftapeririua remouendocotinuans. Con fumendo medicinaeftapenriua, eaqu^confumit humi- ditatem continuante, & ifto modo omnes medicinx, ta amarx,quam acurx,quam falfxetia funt aperitiux,quia conftnngendomembrumin vnoloco,in aliolocodiui- dunt. Etfciendumquddmedicinxabfterfiuxaperiunt parum, & ftvpticx plus,& calidx maxime. Item mcdi- ,, cinxabfterfiugnullomodonecefIitare,&calidxapenc- . do poffunt fubintrare, cu calidum confumere poftit tam de longe,quam deprope. Etlicet mcdicina apeririuafic tribusmodis, tamen calida non eft aperitiua, nifivno iftorum modoru m, fcilicet fecundo modo.
Quinta operatio medicinx calidx eft mollificare ,ca- lidacnim medicina aperitporos circumfercntiales, & tuc per illos poros ipfa trahirhumiditatem ad pai tes cir- cumferentiales,quxrrol;ificatparres circumferentialf s, Sedcaueasneillacalidiras fitnimium fortis.nam ficf- fetnimisfortis, ipfanontAntum traherethumiditarcm ad partes circumferentiales, fed cum eam confumeret,
& runc non mollificans debeteffe mediocritercali; a, qufa humiditatem tuncmollificantem, quamattrahic ad partes circumferenriales,non confumit.
Sextaoperatiomedicinxcalidxeftaperirefiuemem- bri fubintratione materiam continentem euacuando, fiueeuaporando,& ficcalida,& fic.in ij. gradufunt ape- ritiua, & calida medicina conuenitin apoftematum cu- ra,cum ipfa confert membrum apoftematum , & vnam partem apoftematis etiaporat, & ita aperit, & refiduum materix apoftematisipfamaturat. Similitertaiis medi- cinacompetitineuapofatione materixventofx, quam euaporando membrum aperit, fed hxc operatio nodif- fert a quarta, ni fi ficut vniuerfale, & particu lare.
Septima operatioeft attrahere , led medicina calida Mri.nl. poteftattraherequinq;modis. Primo modoattrahitcu fua complexione, qux eft calida fimpliciter nulla opera- tionem vltrafaciendo, &fic medicinacalida attrahita profundo corporis, & membrorum, ficut a iundtui is; & ficanacarduscalidus,&ficcusarrrahir. Secundo modo medicinacalidaattrahirnonfimpliciter,(edcu hoc roor dicat,perquam mordicationemparuum dolorem indu- cit. Tcrtiomodomedicinacalidanonfimpliciter, fed cum hoc membrum vlterius rubificat, & fic femen vr- ticx, & cxpe attrahunt. Quarto modo medicina calida ! attrahit non fimpliciter,fed cum hoc vlcerat, ficur efi il- la medicina, qux confiimit materiam continuanrcm, & illam attrahit aprofundo nnembri, & eam confumit.
Octaua operatio medicinx calidxelt confumerero- taliter, ficut iJla, qux confumit humidum rotum conti- nuaris,& rcfiduum incinerar.
. Nona opcratio medicinxcalidxeftcorroderc, ficut illx,quxdiminuunt carnem per corrofionem,nonpcr putre ad:tonem,nec peraduftionem,& hocfaciunt me- dicinxfalfx.
Decima operatio med.ca eftputrefacere, & hoc fa- ciunt illx,quxcorrumpuntfpiritus,&humiditates.de talibus med.dixit Gal.indefimplici medicina, quodip- fx non dcbentdiu manereincorpore, & fi diu remancr, fufpe6tx funr.
Vndecima operatiomedicinx ca ! idx eftcorrumpe^ re non confumendo, nequeadurendo, neq; putrefacien- do, fed malam complexionem repugnantem operatio- nimembri inducendo, ficut fijnt lllx, qux inducunt
apople r

DE SANCTO AMANDO-
Vndcmedi- einarttM» ba fuq hx.
S»jd fit la ianum.
Slettio la~ dani.
D* flyract.
Yem tnedi- tw* tarnfo f$4 bafis.
$>e UgHO t toes,
apoplexiam, epilepfiam, & his mediantibus paralyfim.
Daodecimaoperatio medicmx calids eft excoriare pofl abfterfionem.ficut funt illx,qu§ vehementerabfier gunt, quia excoriatio nihilaliud eft quam vehemens ab- itciflo, & talcs medicin;c hint bona' in lepra , & mor- phea,& confimilibus paffionibus,& hxc ad prxfcns fuf- ficiant de operationibus medicinx calida:.
De eleciariis.
POftqunm determinatumeftdefyrupis,nuncdica- musde Eleitarijs, fed quiatreslunt confcctiones, quaru prirna eft alipta mufchata, fecunda gallia mulcha ta,tertia eft confcdtio nerar, qux ingrediuntur, & confti- tuunt, qua:dam eleftaria , &aliasquafdammedicinas compofitasjideo pri mo de illis tribus confcCtionibus di- camus, &primode confedtionealipta? mufchata: •
Alipta fcdicet miftura,mufchata,quia mufchus ibi po nitur, & aliqui dicunt,quod mufchus eft ibi bafis, quia dat ei nomen,fed hoc no eft verumjnon.n.bafis dat (em- per nomen,nec femper eft bafis quod dat nomen: alipta enim mufchataa mufchodenominatur,quiadominan- tur in ea quancum ad dolorem,licet ibi non fit bafis. Vn- de dico ,q, mufchus noneftibibafis, quialaudes alipta: mufchaue non ei appropriantur per mufchum, fed forte per aliud lioc etiam eft bafis in medicinaperquod ei lau des conueniunt.In ifta autem confedtione hx res ponun tur,fcilicet !adanum,ftyrax duplex,calamita,& Ityrax ru bea,mufchum,lignum aloes,ambra, & camphora.
Ladanum emm fitex rore c^li cadenrefuperherbas, qua-s comedunt capra:,qua: herba eft nobis ignota, & fu- prapiloscaprarum comedenuum illasherbas caditille ros, & ex illo rore ladanum fit fic. cum ille ros bene eft inuilcatus fupra illas herbas, homines cum corrigijs verberant illas herbas. fuperquas cadit ille ros, & ex illa verberatione illerosaliquantulufeiungiturab illisher- bis, &pofteaexprimiturilIerosabillisherbis, &tunc Soli exponitur,& deficcatur, & licet ladanum fiat ex ro- recadente fupra piios dictarum caprarum, tamen illej ros,qui caditfupra pilos barba?,mc!ius valetex fumo ex- eunte ab ore caprae pra:di6t^,in quo rore fit quoddam in- uifcatum in barba, & non in alijs partibus, ex quo fit la- danum. Ladanum eft ca.&fic. in primo, lubtiliat hu- mores,& habet aliquam ftypticitatem ficcam, maturat apoftema, prohibet rhcuma-confumendo eius materia, & prohibetne materia Huat, & fiuxum digerit, & con- fumit, contert tufli, vnde valetcontra tuffim ex fiigida caufa, & benelenitpesftus, & materiam fiuxum confu- mit, & fluxuram ptohibet Huere, fufficienter, extrahic fotum mortuum.
S tyrax eft triplex. vna eft calamita, & ha:c eft melior; aliaeftrubea, & harceftminuspura; ternaeftliquida, qux ad igne liquefit artificialiter,& hxc eft peior.Styrax rubeaponitur hic, & calamita, ftyrax eft ca!ida,& ficca in i.gradu.operationes eius funt ha:, lenit mebru,& ideo ipfi,cft bona in laxitudine, & dolorciundturarum, qua: proptermotum deficcantem laxantur, &inhabilesad motum fiunt,& confert raucedini,& tufii,refpicit.n.pe- ctus,& materiam pe6toris maturat, & hxc duo.f.ftyrax, & ladanum funt ibi pro vna bafi. H t dicitur efte bafis in medicma,qu£principaliteroperaturin medicina,& que refpicit membrum, propter quod datur medicina. Alia, aut funt iuuatiua,aut malitiam bafis reprimunt, ne no- ceat:aut prabent ei tranfirum, aut cofortat membru.om nia talia,& aliquando alia cu bafi ponuntur in medicinis compofitis.iftaduo.f.ftyrax,&Iadanumcoferuntpe6to- ri dupliciter. vno modo, quiamateriam fiuxam matu- rant,aIio modo,quia materiam fluxuram non permittut fiuere - ,non tamen maturant nifi materiam fluxam.
Lignum aloescalidum eft, & ficcum in prin. ij. gra- dus ,conforrat venas, &eft aperitiuum,& lignum aloes poniturinhacco"nfe6tione, vtiuuetin digerendo. fty- rax, & ladanum non habent virtutem fortem maturan- di,& cdlcfacicudi matenam frigidam inpedtorecotcn-
A tam,fed debiliter maturantjfed lignum aloes iuuat ad di gerendum materiam", eam digerendo, fed non eft bafis, fed ladanum.ftyrax eft vna bafis in hac confe6tionc,quia proprie refpicit pe6tus, & quia lignum aloes no eft bafis hlc,fed iuuametum, ideo minus ponitur de eo hic, & de baiiponiturin duplo.fvirtutis.etiam lignum aloescon- fortat neruos, & ideo pe6tus.cum fit neruofum; & con- fortatcerebrum,quod confortatum non pcrmittic fluerc materiam ad pe6tus, nec defcendere; & ttomaciium, & cor confortat, &propter ftomacimm ponitur.
Ambra.inhacc6fe6tioneponirurambra, quxeftme- am t r4 dicina maris: dicunt.n.quidam, q, eft fperma ceti,q? fal- fum eft;inuenitur.n.in ventribus pifcium,qui eam come dunt,quando vomunt cetx;fed lapis,qui venit de fontib. mans,ficur dicit Aui.calefacit.n.& cofortat,& dicit Au. quod ipfa eft calida, & ficca in ij.gradu. ponitur hic,quia confortat cerebrum, confiimit matcriam cadentem ibi, &prohibet, nedefcendatinhabentibus cerebrum im- mundum,fed habentes cerebrum mudum iuuat.vnde fi " habetcomplexionem naturalem bonam, & fufficietem iuuat rem,& quia aromatica,calida, & ficca fubtiliat ma teriam, confortatpe6tus, & valet in tremore cordis ex- frigida caufa.ponitur hic,vt confortet pe6tus.
Camphoraeft quxdam medicina, quxinueniturin Dt quodamligno,&eftfpeciesgummi. vndedicitAuice. T *' quod ipfa muenitur in ramis cuiufdam arboris, iuxta_j quam lacet leopardus. vnderarovideturarborilla, fed lignum deficcatum inuenitur. Frigida, & ficca eft mul- tum, ldeo abfcindit coitum, prohibet fluxum fanguinis narium,cum in naribus poniturcum aceto, ne fluat fan- guis,confortatcerebrum,poniturhic,nemateriadefcen- dat ad pe6tus, & quia conftituenria aliptam mufcharam --*-<> <« funtfjDtilia, &maximefuabafis, ideoaliptaconfortat ra """'' pe6tus; &eftbonahabentibusafthmaex frigidacaufa, ideft diflicultatem anhelandi, & eft bona contra pe6to- ris ftridtionem ex fngida materia contenta in pe6to- re. Iremeft bonainpuerisnon valentibus lac retinere.
C quia ftomachum confortar,vtipfum recipiat.Aliptapo- niturin medicinis compofitis.conficiturfic, &eftibif»/>"*• cautela.primo mufchum, ftyrax, & ladanum ponuntur in aliquo vafe a:neo, & illud vas coopertum cum panno mundo ponitur ad (olem, ita quodibi aliquantulum ca- lefiat, & mollificetur. deindein mortariolo aliquantu- lum calido ponantur,&piftentur cumpiftello ,& bene mollificentur, quoufque piftellum fiat calidum. Dein- delignumaloespuluerizatum ibiponatur, & deinde_» mufchus cum aqua rof.diftemperetur, & cum alijs con- fe6tionib- de mufchoponitur,g)nifi diftempereturcum aqua, non poftet commifceri cum alijsper totum, ficut videmusquodparumcrociquandodiftemperatur cum aqua cum multo la6tecommifcetur,quodnonfieret,ni- fi di ftemperaretur cum aqua.
Gallia mufcharacft alijconfe6tio; cuiusaudtor non ponitlaudes, tamenvaletcontraftomachi debiliratem n "'J sha " i - ex materia frigida, ipfam confumendo, prohibet vomi- tum, valetcontra Huxum ventris, conftipando humi- ditatemlubricantem, &deficcando.maftix,_& gum- miarabicumfunt ibiprobafi, quiaproprie conferteis; & prxcipuaoperatio,&lauseius funt huius confe6tio- nis.mafiix ca.& fic.eft in ij.grad. fubtiliat humores craf- fos frigidos, confortat ftomachum,appetitum erigit. Si- Demafl. militergummiarabi.&zingiber, & nuxmuichara, & mufchus , &cinnamomum,& garyophyllum, camphora,& alia, qua: ibi ponuntur, confortant ftoma- chum, &iftaconfe6tioinmedicinis ftomachum con- fortatibus debet poni. Ifta: dux confe6tiones funt precio fe di6tx,& eis loco incenfi in monafterijs vtuntur aiiqui diuites. De mufcho,quiponiturinalipraniufcharainrel Dtmtfhn lige, quod eft quoddam apoltema, quod nafcitur in pede cuiufdam animalis, &eft valdearomancum,*&confe- dtiones ponuntur in litera,vt paret.
Confe6tio nerx ad compaffiones mulierum valet, prouocat menftrua, confortat, & iuuat ad concipiendu, eft enim apentiua matricis, & ipfius confortatiua, quia
materiam

E X P O S r T.
materiam eius fuperfiuam confumit. vnde in medicinis vaientibus ad patfiones mulierum ponitur. hxc eft fen- tentia lettionis.
msr ff ater ' a Habito quod a calido naturali,& innaturali fiat dige- mld» digi. ^°- nunc 1 u ?rainusquomodo materia morbi digeratur r *tur a ne a medicina. Et primo quomodo digeratur a medicina ca dic wa. j-j a ^ vtrum a medicina calida caliditate adtuali eius, vel potentiali.Et videtur,q?acalidirateeius a6tuali,quiaom ne-a-genseftacht ens, fed calor medicina: calidxcum fit digerens materiam morbieft ages.ergo eft adtu ens,ma- ior patet, quia patiens eft talein potentia, qualeagens eft in a&u igitur agens per illud quod agit eft adtu ens.
Item aqua calida fecundum Aui. materiam exiitetem in ftomacho frigida digerit per calidi tatem fua, fed non percaliditatem luam potetialem, quia ficea incrudaret, & inftigidaret:ergo hoc eft per caliditatem a£tualem.
Sed contra quia hoc dicit Gal.in techni.quod medici- na calefaciens, &infrigidansdebeteffetalis fecundum virtutem,& no fecundum (enfum,& apparitionem;im- ] mo effentialiter tale,vt dicit ibi.
SrfuHo. Solu tio ad illam qu^ftionem. Dico,quod medicina ca lida aliquando agit per caliditatem aCtualem, & atiquan do per potentialem, quia aliquando ipfa non pafia, runc ipfa agit per acSualem caliditatem, & hoc eft quan- doipfaagit in propinquispartibus,ficut ftomacho,&ali quando ipfa agit pafla, & tunc ipfa agit per calidi tare po- tentialem,tamen ip(a eft in a6tu, & reduita ad adtu cum ipfa agit,& fic ipfa agit in remotis pardbus. Ad pri mum cam dicitur,quod &c.dico quod ipla elt actu calida cum agit,fed hoc eft propter fui paflionem, per quam reducta eit caliditas potentialis ad adtum. Adaliud, quodeft de aqua calida, patet.
aliqy.amateria morbi poflit digeriper me- dicinam frigidam.
Confequenter quxritur, vtrum aliqua materia morbi poflit digeri per medicina frigida, & vr q? non,quia frig i dum no ponit pede in operatione nat ura;, vt dicit Aui.i. 1ib. Item ab eodem digeritur cibus, & materia morbi (e- cundum Auic. fed cib.non digeritura frigido, ergo &c.
Item digeftioeft naturalis operatio f m Auic. in i./ed nulla talis operatio fit a frigido, ergo &c. Item feciidum Aui.in iiij. digeftio matenaeeft prarparacioeiusad expul fionem,fed dixit Gal.in iij.fimplicismedicina*,qu6d fri- gidicas aggregat materiam, & facir eam immobilem,er- go,&c.Oppoiitumdixit Gal. & Halyabb.intechni.
Stiueii). Solutio. Dico, quod medicina frigida folu digerit ma- teriam calidam, & ficcam, fed medicinacalidadigeric omnem materiam, tam calidam ,quam frigidam, ficut patetab Hali abb. qui ponit quatuor medicinas digeren' tesomnem materiam, vt crocus, &fpica&c. Tamen digeftio rnalie matenxpoteft fjeri dupliciter. Vno modo ipla digetit folum alterando,& malitiam eius reprimen- do,& lfto modo digeriturcalida materia,& ficcacholeri ca in xitate afrigido reprimendo eius vehementcm ca- liditatem, & eius malitiam, vt nacura poflit eam deuin- cere, & etiam ifto modo digeritur materia frigidaa cali- ditate,eius frigiditatem,& malitiam reprimendo, vt na- tura poflit eam deuincere, & expellere.
Secundo modo medicina digerit, mernbrum,& calo- rem naturalem confortando», vt (upra, ipfam materiam vidloriam habentem digerendo, & expellendo, & fic fit digeftio a calido temperato,& nullo modo a frigido. vn- de materia calida digeritur dupliciter, vno modo alreran do, fecundo modoconfortando 5 fed materia frigida non nifi vno modo tantum fcilicetalterando. Ad primum o- biedtum dico, quod frigidum non ponit pedem in opere naturx,ita quod inftrumentum.Ad aliudperidem,quoc dicit Aui<?en. ab eodem digeritur cibus, materia morbi. dicendum quodverumeft,quoniamcibus,& matetia morbi digeriturab inftrumento naturx regula- to a natura. Ad aliud cuin dicitur, quod nuila operatio «amralis fic a frigido,verum eft canquam ab mftrumen-
IOANNIS
to,fed vtdidium eft Ad aliud dico,quod frigidum aggre gando aliquando matenam reddit per feeam immobi- lem, tamen peraccidens, f.vt fit naturx expellenti obe- diens, qux peccabat fua fubtilitate, & qualirate, propter quod ipfaerattunc incomprehenfibilis a natura. vnde Gal.in prognoiticis, fputum eftdifficilisexpulfionisrri- plici de cau(a:autquia vifcofum,proprer fui nimiam ad- h^rentiam membro, in quo elt, vt ab eo nequeat expelli, aut quia fubtile, & liquidum fugiens comprehenfionem cu natura expelles fuas fuperfluirates cum vento, & aere nonpotelt ipfum comprchendere-, autquia virtutiscft dcbilis in cxpellendo. cum igitur fit fubtilis, & liquida » ipfa debet incraftari, vt fiat comprehenfibilior, & mo- bilior non de fe, fed a natura, ergo &c.
medicinafngida digerat matcnam.
•
Confequenrerquarritur, vtrum medicina frigida di- gerat materiam morbi, & agat in ip/am per frigidirarcm adtualem, velpotentiale,& vidcturquod per adtualem, quia illud quod agit per complexionem, qui ab alio non recipit,agit illud aitualiter, (ed medicina frigida non ha. bet frigiditatem a corpore humano, perquain ipfa agar, ergo&c.
Sic tu dices, quod imo. f quod ipfa recipit frigiditate a corpore humano, per quam ipfaagit. Contra natura corporis humani agit per calidum, ergo a natura corpo- rishumani iplanonrecipitfrigiditatem,cum agatpere- ius contrarium. Si dices,quod m adtione corporis huma- ni,talisfrigiditas medicin§,perquam ipfaagir,adducitur ad a£tum \ Contraj omneillud,quod cducit aliquid ad a- dtum, facit illud fibi fimile,& non contrarium fibi,quia pafliim eit contrarium agenti, & propter hoc patitur,li- cet percontrarietatem. Itemcalida medicina agit per potentialem complexionem, quam rcquiric acorpore humano.ergo per oppofitum frigida medicina per frigi- G ditatemaccidentalem.
Item quomodo mfrigidac, cum i n qualibet parrecor- poris fit caliditas,qu? non infrigidat,fed potius caleface- redebet.Sed contra.11j.de compIexionibuSjmedicineca- Iida:,frigidx,humidx,& ficcx agunt per complexionem potentialem.Solutio. Hacqu^ftionem foluit Gal.defim plici medicina. Medicina dicitur agereper potcncialem complexionemduplicicer.Vnomodo,quianon agitnifi ab alio patiatur prius,& fic medicina debet agereper co- plexionempotcntialem,quianon agir,ni/i fui diuifione patiatur prius a calore naturali, quia non mouctur, nec intrat membri fubftantiam, nifi prius diuidarur, & ideo fi opiu ponatur fupra manum eam no infrigidar,quia ip- fa non elt diuifain partes paruas. Alio modo dicitur ali- quid agereper potentialem c6plexionem,quiaipfum no agitnifiprius patiaturfuidiuifionemabalio,& in ip(o aliquid aliud multiplicatur,& fic medicina calida per po tentialem complexione, qua recipic ab alio.f.a calore na- H curali,& quantii ad hoc agit per adtuale. Sed quia ab alio paticur antequam per illud quod habet agat, pro tan to di cirur agere per potentialem c6p!exionenr,frigidar.n .me- dicinxnullamcomplexionemaccipiuntperciiuifionem ad hoc, vtagant,vtcalidx, & frigidar motum accipianc per diuifionem, licet non per complexionem.
Et fciendum ,quod triplexeft porentia, fcilicet eflen- tia!is,accidenca!is, & a6tualis. Eflencialis eft illa, qua: in- digec rranfmutabilitate rerum in fuam fiibftantiam,fiue eflentia, & fic medicinacalidaeft in potetia. Potentia.f. accidcntalis eft illa, qua: indiger trafmutabilitatererum accidentaliter,ficuteftillud tranfmutans,quod temouet prohibens,& in ifta potentiaefl medicina frigida.Poten riaadtualis eililla,qux non indigeraliqua cranfmutatio- ne alia ab eo in quo eft, fcd folo exitu ab ocio in adtu, & fic vigilans fcribitin potentia,& fic venenum eft interfi ciens potentia,quia ad hoc quod venenu interficiar, non oportet qjiplum diuidaturimmoapplicationefui ad cor pus interficir. Ad primuargumetudico, quod medicina frigida mouec, lioc eft per coplexionem qua in potentu
habec»

D E SANCT
haber,quia motum ab alio accipit, licer non per comple- iioncm agat. Ad aliud dicendum,quod non eft fimile, quia licet medicina calida non agat nifi aliquid mulciplx cetui' cum ip(a,& in ipfa,non propter hoc, fic eft defrigi- da,quiafm Gal.ponenteshocexemplu,Iigna viridiaper fe mfrigidant, fed ficca ligna nunquam calefaciunt, nifi prius caiefiantab lgne, & in eis ignis multiplicetur. Ad vltimu,quandotuqufris,quomodoeft poifibile, q> agat per irigiditatem, immopercaliditateni quarn aquinta corpore,quiaper totum eftcaliditas,dicoquod nonopor tetjnon.n.medicina frigida calefiunt a corpore, neca ca- lorecorporis, quiaipfaeflmulta; immodico,quia ca- lorcorporis n6poteftcalefacere,ficut videmus inhomi nibus ebrijs 111 mane vinum vomere,6c cibum a6tualem frigidum;eo proptei fui multitudinem no potuiteum digerere calor. vnde verum eft, q> fiopium in quantitate efletparua.ipfuni non infrigidaret totum corpus huma- num, imrno vinceretur a calorenaturali; (ed tamen non poteii vinci, vel quiaeftmaiorisquantitatis,velquiaca- Jor noftn corporiseftdebilis,&cuucnon poteft calefieri a natura, Sc compleri, led remanet fngidum adtu, ideo tunc ipfum infrigidat,& fic patet folutio.
T>e Jiamar Diamargaricon dicitur a duobus tnargarirarum gene ribus,& perforatarum,& non perforatarum, qui ibi in- trant.vaietcardiacis,triftibus,&adomnem cordisdebi- litatem, &c ftomachi.decimapars confeiia eft,Iib.i.R.ec. garyophvlcinnamo.fpica;, galan.lignial.liquiri.trochil- corum, diarhodon, & diani.anadrach.i.s.nucis mufch. macis,alipta;,zedoa.rhabarba.ftyraciscal.anadrachm.i. margaritarum tntegrarum perforatarum ana drac. s.am br^,mufchi,bafihconisfem.anafcrup.i.minusgra.ij.mu fchijgra.ij.zingib.oflis de cordecerui,eboris,bladl? biza- ti^ ana drac.s.camphora; gra.vj.&mane,& fero daturin * rbadoflo- cum a q Ua f rl gid a} & c um aqua rof. cum * rhodo- ftomacho. in hyeme cum vino mane ,& meridie. valet vt fuperius diximus maxime phrhificis, & confumptis.
Diacame- Diacameton.i.ducens hominem demortead vitam, quod facit afthmaticis,arthreticis tufiietibus, phthificis, 1 & omnem imbecillitate ftomachi emendat, debiles lum bos confortat,luxuriam prouocat, & omne,quod in dia- rhodon Iulij laudatur, complec.decimaparscofedtaeft, lib-ij.i^.ancopoli,zingib anadr.v.fcrup.i.&gra.xvi.cin- nam .galan.anadrac.ij.gra.vi.garyophyllorum,fpeci^,ze doarix,cofti,pyrethri,corallirubei,trag.rheupont.faliu- ca ?,anacardi,olIium daityloium ,carpo.anifi, fe.iunipc- ri,ameos,leucopipcris,macropiperis,melanopiperisana. drac.i.fcrup.ij. &gra.viij. limarurx auripun, & argenti neri,oflis decordecerui ,anafcrup.ij.&s.mulchi ; & ra- fura:eborisanafcnip.i.&gra.vij.amb.drach.i. mel quod fufficiat.detur de eo drac.nj.mane, & fero cum vino.
Diamoronamoris celfi di£tumeft, amoris rubeis, raletad omnes caufas palari, & gutturis, cadentem vlu- lam fubleuar ,& humorofitarem deficcat, & medieras eftlib.i.Reci.mororum celfi, mororum bati ,lib.i.mel- lis, lib.scipx.dtac.iij.conficefic, fuccumcummelle', &fapa in ameo vafe ftagnatoadprunas leues ad perfe- ] dtam decodttonem definebullire, cumautem fcirevo- lueris fi codtum fit, pone exeogutram vnam fuper mar- mor, & fi inclinato marmore icquafi mel retinear, co- ftum eit. tuncaccipem valeftagr.eo,& vfui referua. Et cutn opus fuerit ex eo palatum, v'ulam inunge, & gar garizandum dabis.
De oferatiombus mcdicinafngid#.
Superius vifum eft de operationib. medicinx calidar, nunc dicamus de operationibus medicimfiigidx. Et fciendum, quodmedicina fngida quinquehabet ope- rationes. Primaeftconfortare. Secundaeft ropercurere. Tertiaeftincraflare. Quartaeftincrudare. Et quinra ftupefacere. Primaeft confortare membrum,quod tri- plicitercontingir. Vno modofubftantiam membriin- fpiffando > & fic frigida, & ftypticaconfortant. Secundo modoconfortat membrum,(pir-uus viuificando,& mo-
O AMANDO- u?
A. biles, & agiles ad fua opera mcitando, vel excrccndo: & iic medicinx aromatica; confortant. Tertio modo com- plexionem membri ada-quando,& fic medicina: tempe- ratx confortant,& fic oleum rofatum,caliditatem mem bri contemperando, membrum confortant.
Secundaoperatiomedicina:frigida:repercutere,frigi dum enim repercutit quatuor modis. Vno modo, quia medicma frigida membrum conftnngit, & ip(um con- ftnctuin minorem locum occupar.Ideo neceflario quod eitin membroexpellit, & aliunde materiamnon reci- pir.Secundo modofrigidum repercurir,calidiratemem- brifortiter attrahentem mitigando, quxmitigata mi- nus attrahit, & ldeo in hoc materia trahi ad locum pro- hibetur, in hoc quod trahens debiliratur, & ita a frigido expellitur. Tertio modofrigidum repercutit, materiam fugando per contrarietarem, quod eft, quia non vadit va cuutn, ld eft fecum humores ducit,& ita frigidum expel lit materiain fluxus ,-&fluxum.Quartomodo frigidum g repercutit,materiam ipfitn incraflando,qua: minor red- ditur, nec penetrans membrum, propter (ui craflitiem ficut li effet fubtilis, & ingrediens.
Tertia operatio medicins frigida: eft incraflare, fed materia niplicirerincraflatur. Vnomodopercogelatio- nem,ficucglaciesa frigidoincraflatur. Secundomodo per infpiffationem, & fubrilis humidi co(umprionem;& liciiccumincraffarur, &humidum incraffarur, & fic forte cholera exiftens perle incraftiitur. Tertio modo in- craffaturaliquidperalteriusrei commiftionem, ficuta- ua per admiftionem cum farina, incraflatur, & fic cali- um incraflar, quiacommouet materias,ideo vnam par tem alij commiicer,& terminat,& fic indigefta acalido, incraffatui digeftioper bonam commiftionem,& termi nationem humidi cum ficco,&e conuerlb.
Quartaoperatiomedicinx' frigidxeft incrudare, in- crudaturautem materia tripliciter. Vno modocalidum digerens debihtando, & fic frigida per caloris debilitatio nem indigeltionem faciunt. Secudo modo fit indigeftio propter membri raritatem,propter quod ab exteriori ca- lorecalefaciendoadexterioracalor digerens arrrahitur extra locum digeftionis. Propterquod,qui habet rarum flomachum, male digerunt, & propter hoc etiam non fitbonadigeftioinaeftate, quiacaloradexteriora trahi- tur.Tertio modofitincrudatiopropter motum rei dige- geftibilis, quia digeftio fit in quiete fecundu Arill.4.me- teororum. Et ideo (ecundum Aui.in primo digeftio non fit mediantibusvillis,quifuntneceffarij propter motum materia?, & ideo illi,qui faciunt rem digeftibilem moue- ri de loco ad locum incrudant, & fic ventofa omnem di- geftionem impediunt.propter humidiratem extraneam accidentalem crudam m eis exillentem, qua: in ventofi- tatem refoluitur, qua: quidem ventofitas quando n5 con fumitur de locoad Iocum mouetur, & aliud fimilemo- uer, ficut cxpa:,fab2,cicera ,phafcoli,quia in ventcfita- tem, humiditas quidem extranea iti eis exiitens diflolui- tur, ideodigeltionern impediunt.
Quinta operatio medicina; frigidx eft ftupefacere, qd facit dupliciter: Vno modo fpiritus incraflando, & im- mobilitando,propterquodinhabiles virtutianim^fiur. Etpropterhocmembro virtusiftanon mandatur, nec operationem eius efficit. Secundo modo, quia comple- xionem membri corrumpit, propter quod fpiritus cum ipfeoperationem in ipfononexercet, qua:finecompIe- xione membridebita, &proportionahexiftenreinftru- mento non exercentur in membro.
T>e operationibits medicina bumid<e.
Humidrmedicin^ quinquefunt operationes. Prima eiusoperatio eitinflare. Secundaeftlauare.Tertiafordi- dare.Quartalubricare.Quinraplanificare. Primaautem inflarejinHatio.n.fitperrelolutionem materirein vetofi- tate,cu non pot coniumi ip(a materia,nec vetoficas,& fic- oia vetofa ,qu5 habec in fealiquahumiditaceexcraneam cruda,per inflant ventofitatem m ftooperantur, & ita
eciam,
/

E X P O S f T.
criam,qU2 vcntofoatem faciunr,funt inflantia,ficut ca:- px,& csteta. Iftorum enim,qus faciunt ventofitatem, qusdam faciuntinftomachoventofitatem, &vlterius, aut param.aut nihil tranfit ad venas, aut ad hepar,fed in fto;nacho confumitur: & II in ftomacho non pot coniu- mi.facicpaffionemin inteftinis, vt colica inflatiua, ficut funt ruta,& Ipinachia. Alia funtquorum ventofitaslicet eleuetur in ftomacho,tamen aliquid non confumitur,de quafitcurandum,&iefiduumtranfitad hepar, &ve- nas; & hoc forte fui acuitate, ficut in cxpe forteantequa poftit in ftomacho confumi, ftimulat, vt a ftomacho ex- pellatur, & (ui acuitate penetrat; & etiam ventofitas ho- rum facit eandem paflionem, quam & ventofitas, pra:- cedendu. Sunt, & alia quorii ventofitas in ftomacho con fumiturquantum ad aliquam eius portionem, quia non ita cito penetratfortc, cum non fitacuta ficut ventofitas prsedidlorum, & itacofumituraliquaeius portio non ta- mentota,fortepropter fui craffitiemficutfaba?,&illa portio, qu<j in ftomacho nocoflfumitur, ad hepar venit, &abhepateadmebragenitaliacurrif, proprer quodad coitum valet.in omnibus tamen iftis fit eleuatio ventofi- tatis m ftomacho, vt in carpa, fabis, & * alijs,qua: omnia habent humiditatem extraneam indigeftam, fed in qui- bufdam confumitur,& quibufdam non.
Secunda operatioeft lauare; humidum.n. eftlauati- uum. lauatiua medicinaeft, quxabftergit (uaadliono, & paflione, id eft agendo, & patiendo, vt aqua hordei, qua: efthumtda, & curfibiIis,quiahumidaremollit ma- teriam , quiacurfibiliseftmobilis, & fuomotuimpel- Iit; & fecum trahit materiam remolIitam;& itaagendo, & patiendoabftergit,& ficaqua cucumeris, cucurbita?, & aqua hordei,&aqua pifcium funt Iauatiu.T, quia funt * *'?'• hume6tantes,& curiibiliter. Vnde cum nos volumus do rntim mundare, proijcimus aquam cum impecu, vt rc- molliatjCurfibilis fit, fecum puluerem trahat.
Tertia eius operatioeft fordidare ; humidum enim fordidat, &hoceft humidum fua vifcolitate adh.xrens fortitermembro,ficutgummiarabicum, &trajracan- ( thum mernbrum fordidant fua adiuTrentia, hoc eft cum illud membrum cui adha;renr,non indigetlenitione-,im tno habet humiditatem fufficientem aut fuperfluam, & tunc humidum adha:rensei fordidat iplum.
Quarta operatio eius eft lubricare,humidum.n. eft Iu bricatiuum,& eft medicina lubricatiua, qiuxfolu humi- ditate remollit fua humiditate fine hoc, fit curfibilis, &fic viola: lubricantfua humiditate,rcmoIiendomate- ria,qu? remollita non amplius adhsret mebro & fua gra uitate cadit.aut materiam ftimulat,& grauat,ita g, ab ea cxpellitur,& ficdiffertlubricatiuaalauariua,quialubri- catiua ex fola paffioneremolliendomundificat, &ab- itergit,fed lauatiuaadione, & paflione, vt diClum eft.
Quintaeius operatio eft planificare, feu applanare rc afpera, ficut videmusin tracheaarteria,cu fitafperaper humiditatis fua: cofumptionem, educentes arqualitatem fuarum partium. tunc fitin ea partium fuarum fupere- minentiaptopterhumidiconfumptionem, tuncadue- ] nientealiquo humido leniente applanatur; &adxqua- tur, & ficgummiarabicum , tragacanrhum, & fimilia trachex arteria; funt panificatiua.
Siccx medicinz quatuor funtoperationcs. Prima eft conftringere,fiue aggregare membrum.Secunda eftcon folidare. rertiaeftcarnemgcnerare. Qnartacftfigilla- re, id eft cutem generare.
Prima igitureftconftringere, fiue aggregare mem- brum, & ex hoc fequitur. ergo quoqjexprimere habet > quia contrahendo, & comprimendo membrum, facit illud minorem locum occupare, & ita humiditatem in- terruptam interpartes aggr«gat, & neceffario cxprimit, & ex hoc fcquitur, quod incraffet per expreffionem talis fubtilis humidi,ergo oppillat, quia incraffat,&quia ma- teriamimmobilem,neccurfibilem, nequepenetrantem reddit per meatus.pcr quos poffet penetrare, fi noincraf- fataeffet,necaggregara in vnu, & cx hocfeqtutur, quod ficcum conglutinat, &cwmipfocft parumde humido
lOANNIS
E cum ficco terreo bene terminato,& fortiter, & per hanc viamomnes medicina:, quarin fluxuventris danturad conftringendum,& conlhpandumdebenraduri, vthu- miditas luperflua, qui eft m eis lubricans confternatur, fiue auferatur, & tunc in eis eft bona term inatio humidi cum ficco terreo,& ita funt bene c6glutinat2e,& per hoc funr bene conglurinantes, & conftipantes, &excoriatio- ni inteftinorum refiftentes.
Secunda operatio ficci eft confolidare, & vnire par- tes vulneris, fiue labiorum adinuicem, & hoc propter confumptionem humiditaris fuperfliUEinteremptasin- ter vulnerislabianopermittentis ea coniungi ,& vnum fierifecundum Gal. in rechni capitulo de confolidatio- ne continuitatis,& ficfanguisdraconisconlolidat, & vulnus curat.
Tertia operatio ficci eft generare carnem , quod fit dupliciter. Vnomodoquiamateriamfuperfluamcon- fumit, qu.E metnbri complexionem corrumpebat. Se- 7 cundomodo, quiafanguisincraffatur, propterhocdi- fponit fanguinem, vtexeo tiatcaro. Iftaenim medi- cina, qure carnem generat, oportet vt non fit mordica- tiua;per hoc enim malam materiam attraheret,qux car- nis generationem impediret, necnimis fitlicca, quia tunc materiam, cx qua debetfieri, confumeret, & (ub~ ftantialem humiditatemmembri, & fic vlcus profun- daret.
Quarraoperatioficci eftfigillare, &cutemgenerare fuper vulnus confolidatum, & ita eft ficcior, quam car- nemgenerans, quiamagisdebetconfumere humidita- tem, & fanguinem indurare, quia ficcior eft curis quam caro, & ha: funtopcrationes ficci.
Scitx funt operationes medicinarum fimplicium quas habenta complexione fua. Sunt, & aliae quas non. habenta fua complexione , fedafua proprietate: ficut fcammonea habet attraherecholeram. Itemqusdam funt medicina?, quxhabentduasoperationesfimul, vt ventrem foluere, & mem brum conftringere, & confor- » tare, ficut hermodactyli habent attrahere phlegma mn- dturis ad ftomachum, & per hoc ventrem laxant,& hoc faciunt fua proprierate. Similiter fua ftypticitate qua habent confortate itindhiras ,•& conftringere, nc mate- riam aliunde recipiant. Et forte emplaftrati exrerius , lupraiundturas habent extrahere materiam adexterius, ftvpticirate fua membrum confortare.
1 tem alia: funt medicinx, qux habent duas opcratio- nes facere, & funt differentes ab illis, ficutcyminum_*> habetlaxaremembrum fua humiditare lubricatiua, & prouocare ratione lua; fubftann.x' fubtihatiua:, &pene- tratiua:. Quandoergo volumus vnam iftarumopera- tionumper talem medicinamfacere, tuncdebemus a- liam impedire, & illam, quam volumus, iuuare-. Vn- de quando volumus prouocare vrinam percyminum, debemus iuuare cyminuin perdiuretica, vt perfemen apij, & tuncad prouocationem vrina? valet ,& in par- tesipfumcyminum puluerizare , vtcitiusa ftomacho i ad renes tranlear, & linpedire, feilicet humiditatem lu- bricam amouendo forteperaduftionem, vel contritio- nem. Sedfi volumus ventrem laxare, oportete con- uerfofacere,admifcendo medicinaslubricas, vt violas» & fimilia, & in craffas partes puluerizare, vt plus in fto- macho morerur, & operationem fuam in eo faciat. Item aliqux medicins, qus habenr fubftan tias diuerfas in fc, vnamacutam fubtilem, quxeft in luperhciej, aliam centralem craffam ftypticam,vt caulis, interquas natura poteft diuidere in operando vnampartem rra- hendo ad vnam materiam facicndo vnam operatio- nem , & aliam: & ideo caulis in apoftemamm ftatu eft bonus; naturaenim trahit fubftantiam fubtilem acu- tam ad mareriam fluxam, tf ~Vt ipfamdiffoluit, mittit (ubftantiam ftypticam ad materiam fluxuram, nefluat, &c.
Habitodetribusconfe£tionibus quafdam medicinas componentibus, &quidam eledaria ingredientibus. N unc ad electaua accedamus.
IX

DE SAN CT
De eleftarijs.
SCiendum,g) eleftariorum qu^dam funt calida,vc dia margaLicon, diacalamenchum, &c. Quardam fanc £rigida,vc diapapauer ,triafandali, &c.Quaedam humida vc diacragacanchum. Quidam ficca,vt diaprafium.
Icem qua:dam iuuac membra animata, vt pliris cum muicho,& fine mufcho.Quedam membra naturalia,vt diacytonite. Quxdamembfagenitalia, vcdiafacyreon. Quxdam vicaha,vc diamargaricon. Icem quacdam con- foccatiua tantum,qua:da conforcaciua, & laxatiua,quan- do confortanc, puhieres debent bene conteri fecundum fuum modum plus, vel minus fecundum quod diuerfis membris competunt,vt di£tum elt prius.
Item qufdam electaria fiuntex folis pulueribus,'vt dia margariron, quxdfi ex decoCtionib.herbaru, & pulueri- bus, & aliquaudocu fuccis herbaru, &-puluerib. ipfarii. Ad iilam clcdtione (pedtant, qua: valentad membrafpi- ricualia,qu<e func,diamargaricon, diacamero,diamoron. Dt diimtr Diamargaricon eft eledtariii ex puluere fadtum, & di- X*niin. c i cui - q U i aex du.ibus margaricis conficicur.valec car- diacis, & trifti bus, valet ad cordis, & ftomachi debili ta- tem,& la;rificnt. Margaritxfmquofdamfuntbafis,quia dant nomen,( : ed non oportet.Non.n.dantnomen Mar- gancx,& laudes couenieces huic eledtario. Tales.n.funr, quiaconforcant cor,&ftomachum. Garyophylli igitur, & fpica>& lignum aloes,& margaritx func pro bafi vna, quia margarica: confortant cor,& alia ftomachu confor rant. Margaritxconfortant cor per fimilitudinem, quia funt durx ficut cor.Item cor eft rarum in fubftantia con fortant ipfnm (piilando. Vnde lignum aloes, & fpica,& garyophylli funt eiusbafisquatumad contortationem, 6c margahtx ad cordis debilitaccm.
Kt z*rj, Garyophylli elt medicina nota,proprietarem confor- jhjitn. tandi ftomachum, & heparhabent.faciunt putrefadio- netnorisfuaacuitatecum nimiovfucomeftionis, quia fuaacuitate laxantgingiuas, qux laxarx matcriam ali- quando recipiunr,quxremanens ibi putrefit.Et [pica du plex eft fcilicet celtica,& fpica nardi.
Dt qie* De fpica nardihic inrelligimus,eft medicinanota ha- bens propriecate refoluendi caliditate fua, & cofortandi ftomachu fua ftypticitace j oppilacione liepacis aperit cu materia eft fngida,pedtus confortat, & coitutn incitat. Et ideo in medicinis prouocantibus coitum ponitur. Itc prouocat men ftrua fuffumigata; eft enim aromatica. n , m4r£4 . Margarira duplex eft fcihcet perforata, & non perfora fiiii. ta.perforata cll melior, cutn eft perfotata a natura non ab arte, vc ponicur in coronis, quia iftaoperacio non dat ci bonicacem,neq - , maliciamjlicec hoc quidam dicant,qd pp hoc funt bona, qiiia illx perforantur, qux in coronis inulierum ponuncur,& ideo pcrforatx func meliores.
Seddico,quodperforataanaturaeftmelior , &cum eil perforataanaturaeft pretiofa,& cara,quia fecundum Philofophumlib.4.deanimaIibus. Quxfuntperforac^a natura,iimt mundatx a (uis fuperfluitatibus per illa fora- mina. Marg;uitxfuntillilapides,quiinventribuspifciu conchiliuminueniuntur.iftapulueriznta cum corallo, . fiproijciatur fuper oculumvalet ad lachrymas oculi, quiaprohibetne materia fluat ad oculum.
DtcUrdiit Diacameron.i.ducens hominemde morte ad viram 4A»*miri. antophylus lbi ponitur, & eft llypticus amarus.valetad pectus, & ad luxuriofos, & garyophyl.zingibe.& cinna- momu funt ibi pro bafi vna, quia confortant ftomachii, &antophyluseftibi bafisalia.f.inquantum confortatpe <!.tus,& elt medicina cardiaca;& eft pretiofior quam dia- margari ton,quia ibi ponuntur,qux ponuntur 111 diamar gariton,& plus depretiofis,galanga, & fpica celtica. KnUwu Diamoron ex duob. moris fi t. Sunt enim mora celfi, diantroH. ^ mora rubi ■, llla no poffunt digeri in ftomacho propter fui craffitiem,ideoei nocent-,funt cnim ftyptica,& licca, vndeprohibet materiam Huere,ad vuam , &guttur fua ftypdcitate. Diamoron valet in principio fynanches;mi- rabihtcr enim rcprimit materiam, ne Huar ad gut tur, ft
O AMANDO- 100
A cumaqua rofaadminiftratur, & plus fi adminiltrerur cu fucco corticum nucis inagnx, quia diamorum pet fo non poteft penetrare pp fui craffitiem, & ideo non con- uenit in repercuffione materix a (uperioribus venientis, fed fuccus ille cft penetratiuus, cum fignum eft,quia pue ri non poffunt abltergere manus fuas ab ipfo maculatasj & ideo penetrare benc interiusj& fua aciutace,quapene- trat,materiam Huxam confumit, & fua ftypticitate ma- teriam fluxuram prohibet, & no folum ab vna parte, fed a qualibet parte,quod non porerat facere diamoro per fe, quianonpoterat intrarepartesgutmris, ficut cu (ucco|. ifta decima pars, qux inuenitur in antiquiseft hb.ij.
Habito quomodo fiat digeftio. Confequenter quxri- tur, vtrum quilibet humor ficeuacuandus,& a nacura di gerendus, & videcurquo non.per Hippo. ij.aphorifmo- rum, mclioantibus morbis, &c.fed cunc materia eft m- digefta, ergo &c. Item in primo in peracutis paftionibus raro pharmacis vti; led cunc non eft digefta maceria, er- B go&c.
Icem digeltioeftrepreflio malx qualitatis matcn'c,fed materia euacuanda poteft peccare m quatitace no in qua- Iitate, ergo talis materia euacuanda non poteft digcn.
Ite aliquando nulla fadta digeitione materix euacuan dxdamus hieram picram Galeni,Paulini pilulas ad eua cuandam choleram ante cibum, vel poft, ergo &c.
Sed contra dico Hippo.digefta medicari,&c.
Confequenter quxritur vtrum materia nec quantita- te nec qualiratepeccans,fidebeateuacuari,debeat digeri. vidcturquodnon, quiadigeftioeftrepreffiomalx qua- litatis macerix, ergo &c. Contra digeltamcdicari, &c. Iteminaphor. dicic, fiquis vulccorpuspurgare , opor- tec maceriam prxparare primo ergo &c. Solucio ad pri- mam quxltionem. Dicendum, quod aliquando eft eua- cuanda materiadigerenda, & aliquando non,nam fi ma teria eft furiofa, tunc debet cuacuari fine eius digeftione. Si materia non eft furiofa, aut ipfa eft multa, aut non fi fitmulta,debeteuacuaritunc abfq;digeftione materix C ad minus in partc , vt natura melius poffit fupra refi- duunr,mehusemm eft ipfam materiam indigeftam eua- cuare, quam naturam impcdirein fuadigeftione.Si ma- reria non eft multa. vel natura poreft fupra eajji comple- tead digerendum eam, aut non.fi lic, ipfa non eft dige- rendum antetjcuacuctur: fi naturanon poteit complere fupraeam addigercndum ipfam, tunc aut ipfa euacua- tur per medicinam fortem, autperleuem. llperleuem medicmam euacuatur,tunc eam potefthxctantum di- gerereperaliquafuicomponentia, quantum ipfapoteft attrahere peraliquafuicomponentia, ficut pilulxante cibunr, tunctalesmedicinx poffunt dariancedigeftio- ncm, cum ipfx digeranc tantum, quantum euacuant.fi medicina fit fortis,tunc materia debec digeri, antequam cuacuetur tali medicina. Ad quam digeftionem quatuor requiruntur conditiones.
Primaeft membrum prxparare, ita nemalum ei no- cumeneu inferatura malitia medicinx,& ita diuerfimo ! dc debent pr^parari conrra diuerfas malitias,quas medi- cinxdebentinfcrre. Vnde Hip.iiij.particulaaph.adelle boros,&c.quiaelleborusnimiumdeficcat,antequa exhi beatur, membrum deber humectari quiete,&ocio.
Secundaconditio eit,quod materia remoIliatur,vt fit parataadexitum.
Tertia conditiocft,g? vix debcnt aperiri, vtper ipfas poffit currere materia, & trahi a medicina.
Quarta conditio,eft, humor attrahendus ita pr?pa- retur, vt a membro,& a materia odio habeatur,q, a natu ranon renneatur: natura.n.vehementiusretinet phleg- ma in xftate,qua in alio tepore, vt per illud conteperecur calidiras xftatis,& cholerx abundantis in xftate.Simili- tcr in hyeme natura vehementius retinercholera, qua in alio tempore,vt per eam cotempcreturfrigiditas tempo- ris hyemis, &phlegmacisabundancisin hyeme,&ideo in xftace eft magisamicum nacurx phlegma,quam cho- lera. pp quod in xftace facilius euacuatur cholera quam phlegma, immo fi phlegma tunc euacuaretur, tunc efle:
motus

E X P O S I T.
fflotUS agitatiutis phlegmaticis tradti a natura, & medici jia. Smiliter cholera in hyeme eft amicabilior naturx phlegma, Scideoin hyemefacilius euacuaturphlegma quam cholera:immo ii cholera tunceuacuatur, eflet mo tus agitationis cholera: tradiia natura, &amedicina. per hic patet refponfio ad duo prima argumenta.
Ad tertium dicendum,quod ratio fupponit falfumjim poffibile eft enim humorem abudare in quantitate, quin cum hoc abundet in qualitate. vnde impoflibile eit phle- gtna abundare in quantitate, quin cum hoc abundet in frigiditate,&humiditate, nonquiafitfrigidior,& humi dior, quam finonabundaret,&itadealiishumoribus, & fic patet lolutio ad argmentum per praedidta.
Ad fecundam quxitionem dicendum eit, quod mate- ria,necqualitate, nec quantitate peccansanrequa euacue tur,debet digeri,ni ipfa fit natur^ odiofa;nifi.n.digeretur non effet natura odiofa j &tuncfi veliemusipfam eua^ cuare,eifet motus agitationis medicinx trahentis, & na- tura: retmentis. fi autem timeamus humore mouerc,& facereintemporefequenri ratione morx aliquain a?gri- tudinem fpecialem,ficuttebrem tcrtianam, velaliquem alium morbum ante tcmpus, illud elt melius materiam alterare in oppofitas qualitates illius morbi, ne illuni—o morbum faciatquam illam materiam euacuare, & fic io luunturargumenta, & perconfequensquxftioncs. TSt diHtha. Diathos dicitur,quod fitex Horibus dendrolibani, vio larum, &rofarum.valet triftibus, macilentis ,cardiacis: multum la:tificat, &conualefcentesex$gritudtnib.mul tutnconfortantur, vi.patsconfetflacftlib.il. &. florurn rorifma. vnc.i.rof.vio.anadrac.vi.garyoph.ipica:, nucis mufch.galanga:,cinna.zingi.zedoari2,macis,lignialoes, carda.anethtanafcrup.iiij.mellisquantum fufficit.detur mane, & meridie febricitantibus cum aqua-,non febrici- tantibus cum vino.
2J cptiriiar Plirisarcoticon,pliris completa medicina,arcoticum nticn. principium interpretatur, proprie valet triftibus melan- cholicis, & ad nimiam ltomachi debiliratem, & fynco- pim cordis, & memoriam reparat, intelledtum acuit, & cpilepncis,analepttcis,& catalepticis prodeft,& omnem debilttatemcerebrireparat.oiitauaparseftlib.i. fc.cinn. garyoph .IjgnialoeSjgalanga:, fpica:,nucismufzing.(po- d>j; fchoEnanthi. rof.cype.viol.anadrach.i. & gra.Xvj.fo- lij,liqui ftyracis,mafticis,fampfuchi,balfamitx,bafilico- nis.cardamo. macrop. myrtillorum, corticum citri ana dra.ij.& gra.v.gemmarum,been albi,& rubei,coralli,fe- ricicombufti anadra.i.& gra.ij. & s.mufchi gra.v. fyru- pi rofaquantum fulficitdetur mane,& (ero febrientibus cum calido, non febricitantibus cum vino.
D . . Diacaftoreum dicituracaftoreo,quodibirecipitur. r<um. Ca valet contra grauiffimam cephaleam epilepticis,vertigi- nofis ; auxiliatixr hemicranicis; & monopagicis dolori- bus prodeft ; paralyfim omnium membrorurn maximc capitis emendat, emphraxi m hepatis, & fplenis, atquc renum foluit, &omnibus ;egritudinibusex frigiditate obftat.quintapars confe6taeftlib.R£.caftorei,myrobala- norum citriuorum ana.drac.iij.minusgra.i.&s.aloes dra.i .&s.minusgranum.i.afari, myrrha:, euphorbijan. drac.i.&gra.xvijfolij,antimonij,liqniritia:,tragacanthi, calamiaromatici,nitri,chalbani,(chfnanthi,fpic£e,opo- pa.cafix,piperis longi,albi, & nigri,xyIobalfami, carpo- balfatni,coIocinthidis,rheupontici, ftyraciscalamita:, zmgib.cinnamo. anadrach.&gra.ij.ftapbjfagria:,dauci, marathri,petrofel.apij fem.fileris,daphnococci,conchi, finoni,petrolei,ftyracisrubei,fanguinisdraconis, carda- mo.thuris maioris, & minoris, anifi, fileris,olei laurini, agarici, malticis,(alis ammoniaci, zedoaria:,anadra.i.& gra.vnj.fatureii, hyfTopijChamzdrvos, pulegij,origani, balfamttXjOzimijbranca: vrfins,didtami, rutx, fem.ari- fto.longx,& rotun.aaron,nabathematicon ,afari ,faluia:, rofarum, bdellij, ana gra.xvij.epithy.polvpodij,opopa. anadrac.xv.aliapidios, cappar.anagra.xi.anacardi,fabi- binx,gentianx, corticum mandragora-,ana gra xvi.peu- cedani,abfynthij,ircos,anagra.ij.& tertiampattem vn. raellis quod fufficit. detur m modum aucllanx capitali-
I O A N N I S
bus paffionibus cu apozemateelelifphaci.hepaticis cum decodlioneabfynthij, vel eupatortj, fpleneticis, cum a- qua capparis, vel calam enthi. nephriticis, cum aqua de- codtionis milij folis, vel macedonici. accipiatur fummo mane,& ieiunent vfquead horam fextam.
Diarisdicitura radiceilla,qu2ireosappellatur. valet DUirii. dyfpnoicis, artetiaris, tuflientibus; vocem perditam re- ftaurar,fi fuerit ex frigida caula.duodecima pars eius c5- fedtaeft lib.iiij.t^.ireos vnc.i.pulegij, hyflopi, liquir.ana dra.vij.tragacanthi,amygdalarum,pinei, cinnamo.zin- gib.piperis, an.dr.iij.ftyracis rubca:. vn.ij.& fcrup.i.cari- carum,carnium dadtylorum, pafliila. enuclea.ana.dr.tj. & s.meliisquod fufficit.detur ferocum vinocalido. Si- cut dicitAuic. iniij.iudiciamedicinarum mutanturfe- cundu diuerias pra:parationes. ne igitur iudicium medi- ci impediatur, preparationes medicinarum videamus.
Sex enim funtprxparationesmedicinarum. Prima Ve p r *p*. eftcodtio, Secundacontritio.Tertiaeftaduftio.Quarta ablurio.Qmnta congclatio.Sexta commiftio. Prseparan- turigitur tnedicinr per codtionem, qua: codtio ncccfla- ria eft tribus de caufis.
C O C T I O.
Primaeftearumundificatio,&ficmeldecoquirur,vr t rim* per a fuaimpuritate mudificctur. Vnde Gal.iij.acutoru,mel non codtu, no debet poni in hydromelle. nifi fit purum, fcd fi fit lmpurum debet decoqui,vnde mundificetur.
Secunda conditio,vel caufa eft, vt fubftantia qua volu musrefutareexpellatur; ficutcum caulesin dyfenteria volumusdarcad ventrisconftiparione,decoquimus, vt fubftantiam corum acutam laxatiuam, qua: cft in fucco auferamus, fcdehochabetura GaL3.de limplici mcdi- cina,qj caulisdecoquitur, cum ad ventris fluxum datur, quiaquantoplusdecoquitur,tantoplus ftringit.
T ertia de caufa fi t dccodtio medicina:,vt vi rtus eius a- > qua,velo!eo,inquofit decodliOjdcmundetur.Etpropter hocdicit Gal.j.fimplicis medicin^ quod aqua,& oleum funt materiaaliarum medicinarum,qua: fm virtutes il- laru medicinarum, quibus commifcentur,formantur, & h^crertiadecodtiodiuerfificatur fmdiuerfitatemde- codtionum;quasdam.n.(unt medicina:, quas oportet lon gotemporedecoqui,& funt craflk,vtlapides,& radices,
& genera alia;ad hocenim,vteorum virtus aquae, vel o- leo mandetui, oportet, quod earum decodtio fit diutur- na- Alia: funt medicina',quce minori decodtionemdiger, &in tempore minori,ficut femina diuretica,vr femen a- pij,petrofelini,'ijniculi,dauci,carui,ameos,&c.Ali^funt medicin^quaru decodtioeit adfufficicntiam in tempore breuiffimo, vtilla:qua:funtrara:fuhilantx, vtepithy- mum,Hores vio.boragi.& omnes flores vniuerlaliter. Et hocenim habemus vnum modum confedtionis fyrupo- rum.Si enim volumusin aliquo ponere radices, femipa,
& flores, primo debemus ponere radices, & decodtione ' fcmificta debemusponere femina, &decoitione fere completa,debemusponere flores.
GONTRITIO.
Secunda prxparatiomedicinxeft percontritionem. Dt iftaautem contritio eft duplex, vna multa, alia parna . prtpmu*- Multafit duabuscaufis. Primaeft vrperillam conrri- tionem remoueatur malitia medicina:, quam faceret in fubitantiafuacrafla, &ficbeneconteWrurpaulafecun- dum Auic.qmaiitremaneretin fuafubftantiacraflaad- ha:rens membro,vt ftomacho, velinreftinisiua fpongio fitateattraheret humorem multu exiftens in ftomacho, velinteftinis,& pofletibi generariapoftema,& hocdi- cit Auic.in ij.& non fis contentus pulpam conterere,vn- de pulpaproptcrillam caufam fubtiliflime conteritur. Secundacaufaeft, quiamcmbrum, quod cutarevolu- museft fituatumin diuerfis partibus remotis, &ideo benecontcn, vtfaciliuspenetrer, & minus in itomacho reimaneat, & prcpter hoc dicit Auic.in ptocrmio, quod
pulucres

;D E S A N C T '
sttmM. pultieres fhbt:'iiTImedebenr conteri cum ponuntur in e- ie£i;ar!js,& hoc habetura Gal.ij.fimplicis medicin^,^ medicinaecurantes paffiones renum, debent minutilli- me conteri propter caufam prxdidtam. CraiTaautecon- tritio fit daobus modis. Vnaelt caufa, ne vitimatacon- tntione viicus medicinx, &operatiopropriecorrumpa- tur, vtcum medicinafitfcamonea,fimultumcontere- tur, propter raritatem fux fubftanti .T ,amitteret fuam o perationem, qua; eft attrahere choleiam, propter quod ipfa dcbet conten in magnas partes.
£r fi tu dicas perillam propofitionem ,gj (I tanta virtus intanto reporepoteft, & mediu potetittraheremedium inxquali tempore,ergo fi pondus.i.dra.fcamonexpote- rit trahere tantum cholera;, & medietas poterit trahere medietate cholera:; Eftdicendum, g? ifta propofitio eft vera,fi vtraq; poffitin hunc adlunijfed vtraq; non poteft, quia virrus eft ablata, & ita a parte aoentis virtus ltaab- lata,q? non potefttrahere;vndenon habet diminuta vir- tutem relpectu paffi, (ed nihil.non enim fequitur,fi dece hominespoffurtrtrahere nauiniper vnam leucaminfe- ptimana, ergo quinque homines poffunt trahere eadem nauun perdimidialeucam, necex parte medicin^ tenet fimiliter, vltima ergo eius cotritio corrumpit propriam virtutem medicin<e. Sed corrumperepropriam opera- tionem medicinaseft duob. modis, autcorrumpitur (iia propna operatio,ita g» in alia non mutatur, ficutin fcam monea,qux vJtimate contrita no laxatjaut propria opeta tio corrumpitur,& alia inducitur,ficut patet in cymino, cuius eft ventrem laxare, fed cum coteritur vltimate,mu tatur laxatio ifta ad vrinam;quia tunc vrinam prouocat. 5ecundacaufaeft,quarenon multumconteruntur me- dicinx,fed crafferemanent,vt multo tempore in ftoma- choremaneant,&iuuentdigertionemineodem, & fic faciunt medici,quia hepati trageam craflam propter fto machum,& propteralia membra minutecontritam.
A D V S T I O.
n e tenU Tertiapixparaciomedicina;, eftaduftio, ctuae fitfex
de caufis.
nem% .
Primaeft, vtacuitasquxcontinetur in medicina, re- moueatur per aduftionem; quae aduftio confumit parta6 - fubtiles,inquibuseftacuitas,&perhocacuitasremoue-
tur,& ita atramentum,quod corrofiuum eft,& chalcan- thum aduftum cum croco,valet ad cofumptionem apo- ftematisduri,quia tunc fine corrofione confumit.
Secundacau(aeft,vtperadurtionemacuitas acquira- tur,& lapides non habetes acuitate,vt fiant calx adurun- tur,quxacuitasin uartib.terreislapideis titdeficcado,& igniendo vndf.-fm Gal.ij.fimplicis medicinae,calxeft ca hda in 4 -gradu, & corrofiua,piper fm Gal.ibidem ert ca Iidum m 5 -gtadu. Illa autem calidiras cu cftin 4 -gradu, tunc eft in materia crafta,qu£ pp fui craffitiem dm mora tur in vnoloco, proprerquod corrodit membru, in quo mutatur, & fic calx viua, quse het partes craflas,qu? non pofliint cito penetrare,immo diu morantur in vno loco; nec fine illis lubtiles pofsut penetrare,pp quod corrodit, piper tranfit ficutflama,quia i"ua caliditas in rara fubfta- tia fundatur,& ldeo non adurit, nec corrodir, & ideo di- v,u - cit Aui.quodoepeexteriuspofitavlcerat,quiadiumora- tur in vno loco, fed mterius recepta non, pp fui motum.
T ertia caufa eft quare aduritur medicina, qUia ipfa eft valdecrafla, itag>ad partes remotas non poteft penetra- re, nifi fubtilietur: in iftaautemaduftionefubtiliatur, propter quod melius potert penetrare.
Qoartacaufaeft, vt melius poflitconteri;perillam.n. aduftionemdifponiturmedicinaad faciliore contntio- nem,& ficfericucoLnburitur fm Auic.necdebetcoteri in pliri,cum non eftartificiale,neq; bonu,quodfit,fiper ipfum conceratur,quiaaliquado fiia virtus totacorrum- piturm lfta aduftione - ,licet pipiam pracpareturad cotri- tionem. Iftud.n.fericualiquandodaturadcordisconfor tationem, & tuncnon debet combun ,quia tunc virtus medicinoe,quam qu£erimus,amittirurfcilicetcordiscon- forrano,& tunc quando^debet poni in piiri electano,me-
AMANDO" 101
lius eft, vt fcindatur in minutiffimas partes cii culrello, & pofteafm quodpoffibileeftconteratur.Aliquando.n. poniturfericuin medicinisadconfumptionem materi?, & fic poniturin diafena, & tunc debet comburi, & tunc bene habet virtuiem confumendi. Similiter eft de aloe, quia aliquando datur fimul adlaxandum, & ad ftoma- chum confortandum, tunc debet coburi, quia per illam combuftionem confumitur fua gummofitas, per qua la- xabat. Et proprer hoc magis apparet alia virtus,& alia o- peratio, qua: eft confortare, & tunc rnelius confortat.
Qiiinta caufa ell vt malitia medicinx remoueatur, & ficfcorpioaduritur, vtperiftamaduftionem venenofi- tas auferatur,perquam malitiam poteritinducerein cor pus humanum, vt in lapide, quia per puluereni ex eo fa- <5him pofliirnus mirabilitcr lapidcm frangere, adquod mirabiliter valet.
Sexta caufa eft, vt humiditas fuperflua cofumatur, & ficmyrobalani,& oes gummi,qua: danturcotrafluxum ventris, aduruntur, vt remoueaturgummofitas illa, per qua laxabat, & ficin myrobalanis remanet natura coftri <Siua,& in alijs remanet natura vifcofa coglutinatiua hu midirare fuperflua,lubrificatiua, confumpta, vt gummi arabicum, & tragacanthum, & fic datur in dyfenteria.
A B L V T I O.
Quarta pnjparatio medicin?cft ab!utio;per ablution e Dt cnim pr?parantur medicinx. Ifta autem ablutio fit qua- t' r Mmi». tuordecaufis . Vna enimeft vtacuitas,qua-c6tineturin medicina, auferatur, & fic abluiturcalx,& extinguitur aqua frigida,ne fua acuitate corrodat membriim,& fimi literdeomnibusmedicinis,cum timemusacuitatem.
Secudade caufadebetabluimedicina, vt ab eafordes mudificetur,& ficabIuituroleum,vtmundificetur-,ideo vtper illam ablutionem albificetur,& clanficetur.
Ttrtiacaufa eft,vt melius poffit c6reri,quia medicina cft ita dura, gj non pot bene coteri, nifi partes fua' remol- liantur, & iic acacia abluitur, vt melius poflit conteri-, prius tamen aduritur quam abluitur, vt per aduftionem, & per ignem adurentem incidatur, & pori aperiantur. «'"Vndeper omneseius partesprimoin ablutione aqua poflit melius iuuare.f fubintrare, & omnes partes eius re mollire, deinde ad vltimum conteri. primoergo aduri- tur,fecundo lauatur, tertio conteritur.
Quarta decaufa abluitur medicina, vt eius malitia au feratur, & fic lapis lazuli abluitur,habet.n.duplicem yir tutem ,fcilicer exprefliuam,& naufeatiuam, vt ergonau- featiua auferatur, debet ablui, vt copreffiua folum rema- neat. Sed quia multiformis eft abiurio in iftis reb. diuer- fis, ideo videamus de iftis diuerfis ablutionibus, quia in hoc multoties folent chirurgici medicos irridere.
Ceraenim primo fic abluitur. debet primoliquefieri Df ad ignem ,deindein aqua puraclara finefapore aliquo»««r4. debetponi, &in ipfaaquadebetmanibusmalaxari,& aquaaceracum manibusexprimi. Deindead ignem de- bet liquefieri, & demum in aqua munda, &c. vt prius,& ficiterum, & iterum faciendum eft, quoufqueaquaifta fine fapore aliquo exierit,quia tunc fignum eft, quod to- ta acuitas cerx eft ablata, qua indigemus aliquoties curn volumus vnguentum ad infrigidandu: vnde ablutionem illam facimus,vt acuitas cerac auferatur.
Oleumdebet ficablui,pone oleum in vafemudoftri <5i orificij, & demu fuper oleum infunde aquam mun- dam ardentem ; & tamen non debet malaxari cum ma- nibus lftud oleum, ficut faciebas de cera, ne propter fui vifcofitatem adh^reat manibus. Et aliquilapidesabluu- tur, non ficut oleum, & cera.
Lapislazulificabluitur,autalius lapis hmoi. primo det conteri,& poftea poni debet in loco,vel in vafe purif- fimo. Et pofteaaquaclarafortis fupereum lnfundi ,& det diu aqua c6moueri,& poftea debet dimitti quoufqne refideat in fundoaqu£,&deinde remoueatiftaaqua,& pofteaiteruponatur,& fiatvtprius,& iterum,&iterum quoufq - , aqua exear clara abfq; fapore mutata, & ablutio iftius lapidis fic fit, vt p hoc virtus naufeatiua auferatur.
Mefux. eCc CON-

E X P O S I T- I O A N N I S
CONGELATIO.
Ut iunu Qu:nta prxparacio medicinx eft congelatio-, congela- fr*p*r4tt>- turcnim mecftcina,eam poncndo in loco frigido,vr cali- dicas remoueatur, &frigiditas introduca:ur. vnde fic medicmx infrigidantes congelantur. •
COMMISTIO.
&e/e%taprs ptrationt.
E multmn infrigidat cor,tamen proprieconfortat,(piritus repaiando,ftomachumconfortando,&cerebnnD,vndc (unt multaibi valentiaadftomachum, vt ro.zing & fi- militer valet cerebro fua aromaticitate,fpiri: us reparan- do,& con !ottando,& ad cor proprie eft medicina cardia ca.anthos ex fua proprietate cor confortal, &valet con- tra cardiacam paffionem ex frigida caufa, & valet tnfti- Sexta prxparatiomediciiieeii commiftioicommifce- bus,&macilentis.fcilicetexfolicitudinc,& triflitia,cjuia
musenim aliquando medicmasad inuicem, vtearmn virtus fortincetur,ficut fcamo.admifta medicmis aloeti- cis ipfas cofortat in athone,&: fic zing.foitificat turbith; defeenim turbithphlegmaattrahit!ubtilc,fedficum eo zing.admifceatur, fortificandofacit eum traliere phle- gmacraffum_^.
ADMISTIO MEDICINARVM. Secundo modo admifcemus medicinam medicin?,vt
la:titicat.debetcauen in teb.ca.&in humoribusextenua ns, nififitexiolicitudine, & conualefcenubus,quiain eis eil paucitas fpiruuum.
Dianthos autem reparat fpiritus deperditosj & cor d« bile cofortatj funt enim qui valdetiment propter cordis fui debilitatem, & fpiritus paucitatem, & propter hoc triftes iunt,& curiofi a cura diCti non a curiofitate, macilenti. Quidam enim dicunt quod debet dan in fe- bribus in mane cum aqua frigida, &c. Sed fi ego darem in febribus, non darem nifi in febribus de materia frigi-
ipfam ficiattranfirecitoad locu debitum, & ficcrocus p da,&in dieinterpolationis; melius, &:fecurius tameeft,
admifcetur auro,& argento,&ficali)s mediciniscardia- cis,quiaillx fuaponderofitate adinteftina citodefcen- derent, necad venas poffent penetiare, fcd crocusfacit ipfas ad cor penetrare.
T ertio modo admifcetur medicina medicim, ne cito tranfeatad venas, vt quando volumus hepar deoppilare per diuretica, & illa habent naturam cito penetrandi ad venasjideo debemus cu eis aliquaadmifcere, qux ea lm- pedianr, ne cito ad venas tranfeant, immo remaneant in vijshepatis.ficutraphanushabet proprietatem humo- res atcrahendi ad ftomachum, & diuretica habent natu- ram penetrandi ad venas. Ex iftoautem motu contrario fit agitatio quidam, qux eft caufaquietis in via medici- nx, & hoc eft in hepatc.
Qiiarto modoadmifceturmedicinamcdicinx,non vt mcdicina fortificetur per aliam medicinam, vel confor- tertir, fed potius vt vna per aliam debilitetur,& corrum- patur,vt fi admifceamus viol.vel myrobalanos in xqua- li virtute.quia vna laxat,& alia comprimit, vnaalijs con trariatur, &diminuituroperatio vniusperaltcram, & ideo cum admifcentur vio.cum myrobalanis, debent pa rum commifceri,&hoc vtoperatioviolarum priusfiar, quam myrob.operentur.
Quinto modo adnn fcentur mcdicinx inter fe, vt vna aliam impediat, & fic admifcemus cu fcamo. zing. quo confortat llomachu,eo, cp fcamo.eft inimica ftomacho, ct bdellium,aut maftix,quia fcamonea habet mteflinaex coriare', vt fua vifcofitate hoc impediant m fcammonea. Item non folum ex ignorantia complexionis medicina- rum,&ignorantiaprxparationisimpedituriudiciu me- dici,fed poteftimpedin ex herbatum vicinitatealiarum. vnde medicinx crefcentes iuxta herbas vencnofas, funt malx, & virtusearum ellcorruptiua, & fic videmusqd virtus mufchi, & ambrx cum oritur iuxta camphoram, Sc pfyllium corrumpitur, & di minuitur.
Di&um eft prius,qj qu^dam funt eledaria valentia ad
vt caueatur in feb.fed conuenit illis,qui habent cor debi- le, temperatum tamen faris in caliditace, & frigiditate, tamen debilefpirituum paucitace.
Pliris eft aliud eledanum valens ad fpiritualia. Pliris duplex eft, cum mufcho,& fine mulcho. Arcoticon,id eil com pleta confectio, fiue perfeda medicina,valet tri- ftibus,confert melancholicis, confortat ftomachu dcbi- lem,& cor; & valet contra fyncopim, memoria reparar, fenfum a uir; & epilepiticisvalet,analepticis, & catale- pticisj&omnem debilitatem flomachi confortat c-x cau fafrigidaj efl.n.calidius,& ficciusquam dianrhos.Sunt enim quxdam qux valent proprie ad conforranonefto- machi,vtcinnamomum,& garyophyllum.Suntetqux- dam valentiaad cor,vtcorailus,& fpodiumjquxdam au tem adcerebrum, vt fch?nanthus,& cypetus. Efl igirur pliris mcdicinacardiaca,&corc6fortat,vtdianthosjfcd difFcrenter, &proptercaufas diueifas dux debentdaii ad cofortationem cordis. Pliris enim debet dari accon- fortationem cordis propter frigiditate, & timorem , fed diamhos quandoeft temperatum in calidirate, & frigidi tateeft tamen debileex fpirituum debilitate,vel paucita- te,quia anthos ex fua proprietate habet fpiritus reparare. Notandum fecundum artem quam dat Gal. quod fi ali- qua medicina valet ad mernbra plura, debemus datc il- lam medicinam cum aliquo ducente ad membrumil- lud,quod volumusccnfortare. Vride diurencababent deoppillarehepar,&fplenem,pe£tus, & pulmonem. fiautem volumusdarediureticam, vranifum,& tamen addeoppilationem hepatis, poffumus dare ficutfunr, quxadheparconueniuntcum ("ua virrute. Sed cum vo- lumusdcoppilareiplenem, debemus dare cum aceto, cum acetum faciat tranfire ad fplenem. Si autem ad pul- monem, debemus admifcerecum liquiritia, vuis paffis,& fimilibus. Siniilitercum pliris valeatad ftoma chum, cor, &cerebrumconfortandum, cum volumus dare plirim ad flomachum confortandum,debemusda-
membrafpiritualia,quxdaadmembranaturalia,&c-& H recum decoftionibusalicuius valentisadftomachicon
cum prius diftum fir de trib.eledlarijs valentib. ad mem brafpiritualia,diamargariton,& diamoron,& diacame- ron.Nuncdicamusdealijs valentibusad membra natu- ralia,& de his quatuor qux fpedtant ad leftionem iftam, quorurn primum efl dianthos, fecundum eft pliris, ter- tium, eft diacaftoreum, quartum eft diairis.
Eleffariaad membra naturalia.
0e Alth». |-^tanthosfitdeanthos,&cfthafisinhoccIe£l:ario, JL.-/ ficutpatetinfpiciendoadeiuslaudes, quxproprie huic competunt,& eft lbi plufquam de alijs.
Anthoseft marinus ros, inlitterahabetur florisro- rifmarini. Item de dendrolibani, aut leptolibani, & cum dicitur dendrolibani,veI leptolibani intelligitur,q> fit de folijsrorifmarini,& cum diciturde floribusanthos,hoc eft defioribus rorifmarini, & leptolihani, vel dendroli- bani folium eius,& iftud cft calidx,& ficcxcoplexionis, non tamen multum. vnde non multtfm caleiacit, nec
fortarionem, & habentis relpedtum ad illud membtum proprie, vel cum decodtione zing. vel galangx.fi ad cor cum deco6tione bugloffx, aut nucis mufchatx. Si ad ce- rebrum ,.cum decoCtione betonicx, aut primulx veris, aut fiimlmm^qux habent afpedlum ad cerebrum,& h$c efl ars valde bona. aliqui tamen funt valde delicati, qui electaria nolunt accipere ficut funt,nec cum decodtione, & pofliunus habere talem cautelam ,quia poiTumus da- retaleelectarium, &poftea vinnmad bibendum cum aliquibus habentibus afpedtum ad mcmbru,quod volu- mus confortare, & fic intellige dealijs.
Diacaftoreum dicitur a caftoreo, quod eft ibi bafis,& cft caftoreum tefticulus cuiufda animalis, quod dicitur caftoi.& eftanimal valdecalidum,& ficcumj&eft val- de mirabile habens duos pedes ad modugatti,anreriores vngues valde acutos habetes, quia natura dat mebrum, & mebri operationem. Similiter daturci anatura, §> eft auimal valdeaquaticum,& in a^ua habitas, propter fai
vchcmen-

D E SANCT
^ehementemcaliditate,&ideovtpoflit ripisfluuiorum i adhxrere , quando vult nutrimentum fuum accipere, dantur eis tales vngues.habet pedes pofteriores ad modu an(erts, vt cum lllts in aqua pofiit natate: vt ficut pedib. antenoribus ripis adhxret, uc pofterionbns pofTet nata- re.habetinluper dentes valde acuros ad modumgatti. Multum funthmtles gatto, quia comedit arbores,radi- ces,& cortices;& ldeo vt poffint accipere cum fuis denti- bus illos cornces, habent a natnra tales dentes, & incidit tales arbores,&eft mos taliu animalium,^ quando vnus caftor venit in aliqua terra,vbi funt plures caftores, tunc ducunt ipium in locum vbi eft copta nutrimenti. vnde facmnt iplum fclauum,& feruum;& tunc benedecorant ipfum cum corticibus fupradorfum, &depilanteum,vt perhocpolhtcognofciabalijs fclauis. Diciturautema quibuidam, Cp abfcindit fibi tefticulos, cum debet capi a venatoribus, & gjcognofcitperinftirxftum naturalem, cjuod voluntipftim habere proptertefticulos: & ficha- bentur, &tefticuhshabiris iplum dtmittunt venatores j ■abire. Sed hoc eft fallum; pellis enim eius plus valet qua eius tefhculi. Irem non eft tanta fapientia in bruto,q> fci ret hoc ficere; ifti telliculi funt calidiin tertiogradu, ve! in pnncipioquarti, ficci in lecundo gradu; & funt me- liores,in qui bus eft (perma,& intus bene digeftum.
Item lllud eledtarium m quibufdam libris non eftin- uentum, & haoet magnam receptam.valet principaliter contraparalyfim proptereuacuationem marerix, quia xefiduum materix confumit, & neruosconfortat; vnde eft optimu neruis, & iftud eft empiricu ;& contracapi- tis sgritudinem, cum maret ia«ft euacuanda, & contra fpafmumexreplerionedefrigidacaula. Diacaftoreo ali- qtiando vtimur intus,& aliquandoextra;intus,vt fiiblin gua tenendo,fi poffit pati,quod eft difficilediu fupra lin- guam tenere,vei (ublingua receptum,& fub lingua con- fumithumiditatem fuperfluamin lingua; vel m radicc lingus, mtra corpus recipitur propter prardi6tascaufas. Item fimiliter extra vtimur eo,vnde cft vnguentum mi- rabiltter valens ad patalyfim, materiaprius euacuata vn * gatur locus, in quo eft paralyfisdeoleo caftoreo, & oleo iatenno,& oleo laurinoforti.velcoftino, vel oleo petro- leo, vnde de tefticulis caftorei fit oleum: fed tamen caue, neexhoc inilammeturcorpus, quia timendumeft de hoc;eft enun de tftis oleis, vnum ex quo fit ignis grxcus, fed oleum caftoreum commiftum cum nardino oleo . forte valent.
n Diains dicirurab iri.eft.n.radix,quxhabet vimape- iiendt,& calefaciendi,& cofumendi.vnde lfta radix ma- trict fuppofira, & fuffumigata facit aborfum,aborlu.n.f? tus aliquando indigemus, cum fit fetusdebilis, non po- tens exue,& tunc melius eft,quod f^tus occidatur,quam mulier, & fostus fimul. menftrua prouocat mirabiliter, vnde fuffumigata mortuum f$tum educir, & fecundina, & menftruaj fortiter aperiendo matricem. valet proprie pe££on,cumineofitmateriacraffa,quia ipfam mcidit, & diuidit,& calefacit,et tuffim curat,ex materia tali crea tam, vnde non debemus dare (emperdiatragacanthum, & diapenidion in tulfi,quia illa lenificatiua no fufficiut, immo nocenr,& magisfaciut materiam inuifcare,cum materia fit frigida, & craffa •, fed debemus cum eis com- mi(cere diairim, aut diahyffopum ad illam materiam in cidendam, & alia,quar remolliunt eam,vnde in iuuenib. calidx,& ficcx complexionis conuenit diatragacanthu, fed in fenibus,qui funt frigidxcomplexionis,& habent naturam multum phlegmaticam, bonum eft commifce ri diairis operatio, aut diairis, aut diatragacanthum mi- fcen cum diapenidion, quod eftaliquantulum calidum, & aliquantulum diairis, aut diahyffopi, quando eft ma- teriacraffa m peclore mulra ,tuncdebetprimo remolliri, &pofteaconfumi, ideoindiairiponunturquardam re- molliuua,vt penidion, &c.&quxdam incifiua,confum- ptiua, quiaeftvalens adrnatenam frigidam in pedtore contentam. Iriseftba(isinhocele6tario quodeft diai- ris, quod patet per laudes eius, &c.
Habitode digeftione, & de modo digcftionis; &dc
) AMANDO- 101
materia digeftibili. Nuncvideamus dtdigefliuis, per qua: fitdigeftio.
De-digettiuis.
ET circa hoc primo quarimus,vtrum fyrupusaceto- u» fus valeat mdigeftionepurxmaterixcholericx,& videtur q? non,quia nihil fubtilians conuenit in digeftio- nc materix (ua (ubtilitate,& mcbilitatepeccatis:ledcho tb>UrU lerapeccat (ua fubtilitate, pp quod eft mobilisde loeoad locum, & fyrupus acetofus plus eam fubtiliat, eam diui- dendo,ergo fyrupus acetofus adhucno valet in digeftio- ne pur^choler^.Item Gal.3.aph.dixit,q>folaficcitasfuf- ficitadgenerationem cholerx, igiturcumacetuhabeat ficcitatem, ipfum generabitcholeram; fed quodgenerat choleram, non digerit eam, reprimendo fuas qualitatesj neq; curat morbos caufatos ex cholera. Item nullum ca- lefaciens oportet ad digeftione cholerx dare, fed acetum calefacit, quialocu,quemattingitrubicundat,&corro- dit fecundum Gal.in de fimplici medicina, ergo &c.
Sed contrariumdicitAui.inquinto,qj fyrupus aceto- fus vincit puram cholera. Idem voluntomnes audtores inedicin?,&eo vtunturoesmedici adeam digerendam.
Confequenter qu?ritur,quis fyrupus melius valeat ad hoc, an acetofus; vel violatus. videtur, g, acetofus, quia quod eft frigidum magis conuenit in digeftione materi^ cholericx, fed fyrupus acetofus eftfrigidior violato, er- go, &c. Sed contra.cura fit per contrarium, ergo melius htcura per magis contrariumcholerx, quam acetofus, quoniam in duabus qualitatibus, cum viol.fitfrigidus, &humidus, &acetofus vna tantumin qualitate con- trariatur,quia eft frigidus, & ficcus, ergo &c.
Solutio, adprimam qu^liionem diccdum,q, fyrupus acetofus couenit in digeftione materix cholericx mquin quecafibus. Primoquando materia cholerica peccat in faa caliditate ,& non fuaficcitate, tunc magis conuenit acetofusquam violatus. Poteft.n.effe cholera temperata in fubftatia,nec nimis ficca,nec dura,calidior tamen de- bito, & tunc ille fyrupus eft oprirnus, quia bene infrigi- dat. V nde Gal. in de fimplici medicina dixit. Ipfe non ell infrigidansficutacetum. Secundoconuenitfyrupus acc tofus in digeftione cholerx, quando cholera eft in loco rc moto, tunc.n.fyrupus acetofus magis conuenitqua vio- latus,quia acetofus magis poteft penetrare, qua violatus, & ita aqua cum aceto in xftate cito fedat fit im a calidita- te membrorum, non ftomachi introdu&am. Illud bene fciunt Lombardi,qui hoc bibun.t, quia humiditate aqux membra ita rorantur; & fic fitis mitigatur,& frigiditate aqux, & aceti in frigidatur. hoc etiam bene conuenit in pinguibus hominibus,& non multum extenuatis,& fic- cis, cum acetu deficcet; propter hoc certe plus valct ace- tofus, quam violatus. Tertio conuenitfyrupusaceto- fus plufquam violatus ad digerendum mareriamcho- lericam hominib.pinguibusdedi&acaufa.Quartoqua- do eft oppilatiocum putrefadione cholerx, plus copetit > ad digerendum choleram acetofus, quam violatus,quia violatus non tranfirer,necpenetrarer,ficutacetofus.
Quinro fi materia putrefada m corpore fir multa,tuc non conuenit violarus,fedacetofus ,quia violatus noefl citx penetrationis, & eft debilis a&ionis, ideo non con- uenit,& oppilat fua frigiditate, & humiditate,fumos re- tinet,& poros claudir,& ftringit. Sed acetofus valet con- tra choleram,quia ipfam infrigidat, & quia ipfam eua- cuat,& quia fcindit, & aperit poros fua fubtilitate, fumos facit effumare ,ideo putrefaftionem minuit.
Ad primum dicendum , quod tunc impedit, cum choleraeft multum fubtilis. Vel dicendum fine prx- iudiciomeliorisfententix, quod choleranon eftfubti- lis in fubftantia, fedcraffa , licet fubtilis, acuta m a&ione ; eft enimcraffa in fubftantia, cumfit hu- midior , & hoc habetur a Galen. in fecundo progno- fticorum , «""Vbidicit, quod cholera per fe eftcraffa, congelata: fed hunaiditatephlegmaticaliquefit,& fub- tihatur, & phlegma eft perfecongelatum , fedcalidi- Mefux. CCc z tatc

EXFOSIT.
tate cholcrs ?ubciliatur:cum cnim commifcerur, crgo in fua fubftairiafubtiliacfyrupusacctofuseam incidendo, &eamincra(Tat infngidationc:infrioidado enim lmmo- bilua eim,& tollit eius acumen. Ad fecudam rationem poteft mul ipliciter refponderi, vno modo fcilicet, q? per hocquod eft ficcitas.dicoquod Gal.loquiturdeficcitate temporis dinrurna-,cum enim tempus lit ficcum multu, & perleuerat diu in fua ficcitate,tanc multiplicatur cho- lera a;itate plus debito m corpore humano.
Secundo modo poreit refpondcri per ly fola, quod no eft fola ficcitas in aceto ,immocum frigiditate, qu^gene- rationem cholera: impedit. Tcrtio mododicendum eft, quod licet acetum impediret digeftionem cholera: vcra:, tamen nonimpedit digeftionem cum eft admiftum— j cum fuo reprefiiuo cum zuccharo. Infyrupoenim ell zuccharum calidum, &humidum temperate, &ideo nonimpedit hoc iuuamentum, quod facir acetum in ipfam choleram infrigidando, quia non minuitfrigidi- tatenr, fed remouec nocumentum,quod faciebat acetum {iccitate, quia humidum eft, & poteft plus humedrare zuccharum, quamacecumdeficcare. Adaliud dicen- dum, (p non facit ruborem,fiue corrofionem eo quod ca lidum, fed quia fabtile, & acurum ,quian.fubtile fubin- trat, & penetrat, & penetrandodiuidic,eo quod acutum corrodit, Sc mordicat: propter hoc enim dolorem indu- cit, & fanguinem ad locum trahit, qui rubefacit; non er- go facit hoc, quia calidum, (ed quia fubtile, & acutum. Ad fecundam qua.ftionem, quando tu qua:ris quis fyru- pns fit melior addigerendum choleram, autacetofus, aut violatus. Dicicur,quod in quinque cafibus pi xdidlis violatus eft melior; (cilicet cum cholera multum peccat fua ficcitate,et etiam cum cholera eft m loco propinquo. & etiam cum cholera eft in homimbus macris, & mul- tumextenuatis, &cumcholeranon eftin corporeop- pilato, & cum materia putrefadla non eft mulra, & ma- xime conuenitfyrupus violatus,cum venrereftconfti- patus: viola: enim laxant ventrem. Si tamen eflet mate- ria putrefadta in loco propinquo, & tenipus eft pluuiale calidum, Euncdaremlibenriusacetofuni ,qu«m violatu, quia viola ftia paftibilitate eft multum putrefadtibilis, & tuncimpcdietfumorum euaporationem. quaretimen- dum eft valde in iftotempore pluuiofo, & putrefa&abili impedientem fumorum euaporationem. th dUetU Diacalamenthum a calamentho didlum,precipue va- mcnthi, j et a( j omne vitium peiloris ex frigiditate, his maxime, quifunt infeniliactate.valetetiamtuflientibus, fifitex frigida caufa, & quartanarijs fi vtantur, eo accepto poll prandium,&coenam,& in ferocum vino.
4Utr+. Diatragacanthum frigidum a tragacantho vicitur . r"Yaletadomne vitium pedtoris, & pulmonis,quod ex calore, & ficcitate fit maxime phthificis, hedticis, pleu- riticis,& ad omnem tuftim, qux fit ex caliditate,& ficci- tatc,&adomnem Iingua:,& gutturisafperiratem.cum verofumitur, tamdiuinore teneatur, vt parumperin oredifloluarur.
*<• iidftni. Diapenidion dicitur apenidijs, quiibi intrant plus *'" u quam dealijs, valetadomne vitium pulmonis , &tuf- fim, & raucedine fadlam exficcitate, phthificis detur in mane, & ferocum ptifanacalida. nonhabentibuscalo- rem cum vino calido.
jiaprt. Diaprafium dicitur a prafio viridi , quod ibi intrat plufquamdealijs, valetadfrigiditatempe&oris, maxi- meadcatarrhum ,& cerebri frigiditatem, &oculorum caliginem,& ad palatum, & arterias, & ad omnem fpe- ciem catarrhi, qui fitex frigiditate, mireprodeft. datur in ferocum vino calido , inquo codtum fit vinum, & tragacanthum.
Vifaeft prxparatio medicinx digerentis fimplicis, & compofiis. Nunc autem videamus modum digeftio- nis.Circa quod tria funt confideranda. Primum eft com plexio,& diipofiric», <Tgri, fiue membricui inefta-giitu- do,& materiaargricudinis. Secundumeftcomplexio ip- fiusaegritudinis. Tertium dilpofitiupatientis,confide- «ando statem, & rcgionem.
I O A N N I S
k • 'Dc rriodo digeflionis.
Clrca primum quatuor funt confideranda.Primum
eftcomplexionaturalis membri.Secundum cura- tiomembn.Tertium eft fitus membri.Quartum eft vir tus ipfius. Medicus enim debet cognofcere coplexioncm membri naturalem,cuius caufa eft duplex, Primo eft,vt fcnturquantum eleuatur membrum in complexionc. iftud non poreft fciri,nifi fciatur complexio radicalis. Se- cundacaul'aeft,vt fciaturterminusalterarionis, fiuetem poris, qui etiamconuenitad debitam complexionem. Hasduasconclufionespofuit Gal.in techni.
De complexione membri dantur quatuor reguls.
Prima eft, q? immoderata complexio per immodera- ram in gradu a:quali debet reduci.
Secunda regula eft, q? fi membrum eleuetur in com- plexione fibi fimili, indiget debili medicina. Sed faciens habere in dilfimiii eft forte; forti enimrefiftenti debetur p fortcagens, &debili fufficic debile.
Tectia regula eft, q?complcxioeft infufa aliquando ipfi membro fine mareria,aIiqnandocum materia. fi fi- ne materia, tunc indiget fola alceratione; & de hoc dici- tur, quod cura fi t per contrarium. fi cum materia, tunc indiget euacuatione.
Quarta regula eft, tepus infrigidandi, & calefaciedi eft vnum, & squale;(ed humornoneft vnus,& acqualis.
Et fi arguas cotra,quia calor eft fortius agens,qua fiigi ditas, ergo fortius ager, ergo non erit tempus vnu, aut x- qualeca!efaciendi,autinfrigidadi.Ad hocdico,qd quod- libet membrum eft abfolute calidum, ideo faciliter ca!e- fit.& ideo debet calefieri debili cale.aftione, quia /ua ca- liditasiuuatinfuicalefadlione, cunonrefiftit calidirari calefacienti,fedmembrum indiget forti infrigidate. Sed infrigidatio membri timenda eft,cuius tres (unt caufsr.
Primaeftoppilatio exiftens in membrocalido, quas per frigiditatem augmentaretur,&perconfequens ca- lor; quandoenim membrum eftcalefadu, ipfum debet G infrigidaricum mcdicinis frigidis fubtilibus,cuiufmodi funtoxyfaccara, &acetum, &debentcumeiscommi- fcen medicinxcalida: paiumcalcfacientes, &oppilan- tes,qux faciunt fumos effumare, & ira infrigidatur. Se- cundacaufaeftcaloris mcmbri acuitas; cum calorenim eft multum acutus,oporret quod cum multis frigidis al- tereturi&extinguatur-jfrigiditas.n.fortiorem a:gritudi- nem inducit, quam efletilla, quam induccbat caliditas. Tertiacaufaeftmembri nobilisvicinitas; vndetimcn- dumeftinfrigidaremefaraicas,nel2datur hepar;fcdno efttimendum calefacere, cum calor firamicus naturz. Sed tempus humeftandi,&deficcandi eftinarqiialc;citi- uis eni m fi t deficcatio quam humcftatio, quia citius de- ficcatur huinidum, quam hume6btur ficcum, quia ad ipfum humidum tria funtcontrariainducenda, quorum vnuin eft calidum confumens humidum, &inducens ficcum, fccundum-c/1 frigidum congelans -, & ira ipfum deficcans:& tertium ficcum confumens,& imbibens,& ^ itahumidum pcr tna agetiain ipfum deficcatur,& rem- pus exiccandi eft breue, cum ncn habeatficcum, nifi v- num contrarium in adtioneipiiim confumcns ,f.humi- dum, tk vnu agens tardiuseffeftum inducit quam con- trariaagentia,& ideocitiuscftdeficcatio confumendo humidum, quam humedtatio corrumpendo ficcum.
Iremcum hutnidum fithabitus,ficcitasauieeft pri- uario;& cum faciliusfitdeuenireabhabituin priuatio- nem,q uam e conuerfo, ideo facilius fi t deficcatio conlu- mendo,qua humedrario corrupendo ficcu,& citius.Sed tame timor humedtandi,&deficcandi ^qualis eft,cti neu trum timendii fit,pp hoc,quia debiliteragit. Secundum quod debet confiderare medicus circa naturam, & di- fpofitionem membri, in quo eft argntudo ,eftcompofi- tio membri; ficuteftraritas,&denfitasmembri,ampli- tudo, &ftridtura venarum. Deamplitudinevaforum fciendum eft, quod illud quod habet vias amplas, eft fa- cilc, & cito alterabile, cuius, caufa ell: qua cum via: fint ampla: medicinaalteranspenetrat cito; &cum via: funt
firiitar,

D E SANCTO AMANDO-
2.0 3
Itridljr, raedicinaalrerans rardepenetrar,&:penetrando alterat,& alrerando penetrar, & ideo hepar, quia rarum clt cito alteratur,& renes tarde, quia lunt valde denfi.
Item medicinaalterans membrum non deber carere aliqua reconfortante membnim.vndc fidebcat heparca Itfieri, debent apponi ponticaconfortantia.
Tertium quod debet medicus confiderarc circa na- turam, (Sc difpofitionem membri,in quoefta , gritudo,& materiaxgntudinis ,cft fitus membn propter colligan- tiam membri ad membrajficut ftomachus,& cerebrnm fehabenr, & ideoquandocuratur ftomachuspermedi- cinam, cauendum eft,ne i'lla medicina fit debilirans cere brum, & etiam quando curamuscerebrum, cauendum c |^ ne ,jj a mec )i cina f ic dcbilitas ftomachum.Quia ergo cx lltu membri cognofcitur colligantia, debet fitus mem bri a mcdico cogsioicj. Item ex fitu metnbn cognofcitur operatiomembn. qna;debetconfideraii in operatione mediciRje. Item ex fitu membri fcirur vtrum egeat forti medicina, ve! dcbili. vndcfi mernbrum fit in partibus remotis,eget forti medicina:& fi in propinquis,debili m <liget,& loquor de debili, & forri in quantitate, & quali- tate fecundum Gal inxiij.megatechni. Itemex fitu me- bri fcimus vtrum debeamus aliquid apponere cum prin cipali medicina,& quid.Nam fi membrum fitfituatum in.partibus remotis, debet aliquid ponicum medicina, quod.faoit ipfum penetraread membrum remotum . Si in parcibus propinquis fituaairmembrum,medicina no indigct, quod aliquid apponaturei quodipfam facit pe- netraie. Et fi membrum fit fituatum inferius,tunc cum medicina debet tranfiread membrum,debent poni diu- reaca. Itcm perfitum mebri fcimus,fuperqua parteex- terioridebemus poncreemplaftra.
■Quartumquod mcdicus debet cognofcere, & confi- ■derarecirca naturam membri, & difpofitionem,in quo cli argtitudo, & matenaxgritudinis cft virtus membri. ficut membri principalitas, & membri communitas, fi- uccommunis operatio,& (enfus,vndedicoq?debetco- gnofci membri principalitas. vnde membrum principa- }e,fiue nobile,quod idem ell,non indiget forti medicina, nequecum eadebercurari. Membrum auteprincipale cli Cor. fecundo Cerebrum.tertio Hepar. vltimo Tefti- culi. Similiter debetcognolcere membri communita- rem, id eil communem operatione, vt ipfam in fitu con- feruer, ficutcum ftomachuscuratur, & alteratur,dcbet conferuari fua operatio, qua: eft communis omnibus membns. Similitcr fenfus tnembri debet cognolci a me- dico,quia cum membru eft fortis fenfus,no debet dari ei medicinafortis; quia ftatim abea lidereturi fi tamen cft debilis fenlus poteftei darifortismedicina,& mordi- catiua. Denaturaargritudinisquantum ad xtatem, & regionem in fequentibusapparebit.
Superius dtctum eftde quibufdam eledlarijs confe- rcntibus pectori.
A 1
Teffori conferentia.
Dhuc videamus de quibufdam peflori conferen- _ tibus, & deiftis quatuor quanrum ad pra-fentem leitionem. Primum eft diacalamenthum. Secundum eft-diatragacanthum. Tertiumeftdiaprafium. Quar- tum diapenidion. r>, J.W, In diacalamencho, calamenthum , eft bafis, &habet pluresfpecies. quarum vnaeftcalamenthum montanii v & eft fortiusalijs, & calidius,& ficcius,& elt omnecala menthum calidum, &ficcum •, & eft valdcamicum pe- ftori: alterarenim pecttis fuacaliditarc, & acuitate^con- fortat fpiritum fuaproprietate,forre,& aromaticitate lto macf 10 dabiluvalet,& maximec6fortat,& abllergitma- teriam cholericam, & multum valet contfatertianam, & cotraparalyfim.vrinam prouocat, & heparcalefacit. Item cumeftconturbatioin ftomacho,& timemus nau feam, calamenthum emplaftrarum fuper itomachii nau feam prohibet. Item laxat ventrem. Iremvalet conrra melancholiam caletaciendo, tubtiliando, abftergendo,
A cuacuando. Item valet contradyfenteriam,abftergendo materiam cholericam,qux inteftina excoriat, & ita cala menthum valetcontra dyfeni^riam per accidens, f. ab- ftergendo mareriam cholericam excoriantem inteftina.
Hle&arium iltud fcilicet diacalamenthum valetcon- tra pafliones pedtoris ex frigida caufa, & contratuftim, & quarranam, cum melancholiam calefaciat, & etiam prouocat vrinam ex frigida caula detenta, & nunquam valet contra paffiohes ex caufa calida.
Diatragacanthum elt elcctaiium, cuius bafis eft traga />« dUir*. cantnum. Diatragacanthum eft frigidum,humidum,pe 6tus leniens, propter quoddiatragacathum valet contra paftiones ex caufa calida, & ficcageneratas.
Diapenidion elt ele<ftarium, cuius penidia: lunt bafis, r>tdUp v i, &fiunt de zuccharo, & funttemperatajaliquantulum i " J "' calidx, & humidx propter hoc, q? funt de zuccharo, bo- nx lunr pectori, ventri, & ftomacho. Diapenidion eft magis calidum quam diatragacanthum, & valet contra g caufas frigidas, & ficcas, & magis contra ficcum, quam contrafrigidum.
Diaprafium ell eledtarium, cuiusprafium eftbafis. D ei U{iA- Prafium idem elt quod marrubium, calidum, & ficcum fio. intcrtiogiadu.valetpedtorij&fimilirervaletpulmoni, &contra oppilationemhepatis,&fplenis; &aborfum facir, & prouocat menftrua. Iftud autem elcctanumde- betfieri ex fuc.prafij,non ex lua ibbftantia,
Defyrupis quem humorem digerant.
Vlfoquid digeratfyrupusacerofus.Nuncvideamus quem humorem digeranr ahj fyrupi. Et circa hoc pnmo qua:ritur, vtrum oxymel digerat phlegma, & vi- detur quod non, quia in oxymellenon eft nifi acetum,& mel.fed ratiorre aceti non digeritphlegma, cum fit frigi- dum ficutphlegma,& digeftio fitpercontrarium;ncc ra tionemellis, quiameleft phlegmaticum laxatiuum fe- cundum Ifaac in dia'tis,fed lllud quod laxat,non digerit, C quiadigcftiodebetprxcederelaxationem ,ergo&c.
Oppofitumfacit vfus medicorii. Iuxtahocqua:ritur vtrumoxymel digeratphlegmarheumatizas,&peccat fua humiditate,& fluxibilitarej fcd oxymel deficcat ratio neaceti,&etiam mellis,crgo&c. Conrra auget lheuma, crgo non digerit ipfum, necconuenitcontra ipfum .
Confequenter qua:ritur vtrum oxymel digerat melan choliam,& videturquodno.quia Hipp.inprognofticis, Nct*. & in j.acutorum dicit,quod acctum eftimmicumme- lancholicis, ergo & melancholia:, ergo, & oxymel fic. crgo tuncoxymel non digerit melancholiam. Contra fubtile digerir craffum, ipfum incidendo, fed oxymel elt fubtilc rationeaceti, & melancholia craffa, ergooxy- mel digerit melancholiam. Confequentcrqua-rirurv- rrum oxyfaccharadigerat materiam melancholicam,& * r ~Videtur, quod non , quia digcftiofitpercontrarium; fed non funt contraria, ergo &c. Contra eft incifiua, er- goeft humoriscrafti digeltiua, & per confcqucnshumo j) ns melancholici,crgo &c.
Ad primam qiurftionem dicendum,gj oxymel pauc^ comiftionis digeritphlegma,& appellaturoxymel pau- cicommiftionisjquodcomponiturex hydromellc, & acetopauco; hydromelenim habet proprietatem atte- nuandi, mundificandi, & euacuandi phlegma cum ege- ftione ,& vrina, &acetum,licetfitfrigidum ,tamen eft incifiuum-, ideoipfummiftumcum hydromelleincom pofitioneoxymellisphlegmadigent. Sed caucrioportet in quatuorcafibus:primo in inteftinorumexcoriatione, & omnium aliorum membrorum excoriatione, quia comunia membra excoriata Ixduntur ex reacetofa,ficut eftoxymel.
Secundoininteftinorudebilitate,nedebilitet, &ex- N ""- coriet llla ■ Terrio in ventris conftipatione, cum humo- risabundantia ventofitatemeleuat, &nonpoteftexire. quare prius debet venter laxaricumclyfteri, vel cnm aliquo alio . Vnde fecundo acutorum oxymel exco- mr, & ventofiratem facit, quiafecum humorem addu- Mefudt. C C c j cit,

E X P O S I T.
eit, fortcabftergcnio. & aliquando per hoc excoriatio- neai fiicit adauccndo choleram , & aliotum humorum copiam. Quarto debet caueti in raeumate, qtfia ratione acetiapcritporos,& viasniferius;prppterquoc} rheuma cotpusintrat,&per hocparataditumad rheuma-
Dicoei'go,qu6clphlegmapoteftper oxymcl digeri, exceptisquatuorcafibus prxdidtis. Adargumentum co- tra. dico ap Itcet acetum ht frigidum, quia tamcn ipfum eft incifiuum , ideo bene conuenit. & cum dicis, quod Umaphitg oxvmel laxatphlegmaticos, dico, q, phlegmaticus dici- Tnptex' tU1 ' tr 'ty ls modis. Vno modo dicituriile, qui habet mul- tum phlegma in ftomacho,&; inteftinis. Secundo modo dicitur phlegmaticus,qui habet multum in venis,& alijs partibus. Tertio modo dicitur phlegniaticus ille, qui eft phlegmaricus ex liia compIexione,& illud elt de fubftan tia membrorum.Dicenduiu ergo,quod de primo phleg- matico verum eft ,quod multum laxat fecundum Ifaac in duEtisifcd oxymel,& hvdromeldigerit phlegmacon- tentum in venis,<5c alijs partibus. Et fi dicas, quod nihil dcbetenacuaremdigeftum,cum igitur mel,& hydro- mellaxent,non debcnt digercre,imo priusdebcc maceria digeri peraliquod aliud antequam oxymel exhtbeatur. Dicoquodnullumdigeftiiium poteft efte forte euacua- tiuum; poteit tamen effe debile euacuatiuum, ita quod tantum poffet euacuare.quantum poteft digerer c, & hoc liLicnter facimus, & (ecundum arte in digeftione phlcg- matis. ponimus enim lbi fetnina diuretica feilicetapij, cuui,ameos,qux phlegmadigerunt-ctiam ponuntur ibi polypodium , & centaurea.quce euacuant tantum quan- tum ])oreft digerere aliud,fic eft hic-,tantum enim poteft digertreoxymel,quantum poteft euacuare\ ell enim in- ciftuum multum,calidum,mundificariuum,abfterfiuu, & cuacuatiuum.Ad fecundam quxftionem dico,q> oxy- melnondigerit phlegma rheumatizans; licet cnim de liccet,quia tamen aperit poros,no comperit, quia magis no< eret,quam iuuaret. Ad ternam quxftionem dicen- d jm.qiiod oxyfacchara valet contra mclancholiam, ip- friin incidendo,&euacuandf>,etd<uidendo. Adobiedio- nem dico,quod mclancholicus duobus modisdicitur. Momc mt- \ no modo,qui eft mclaueholica? complexipuis, frigida:, 'dHpux!* fcilicctliccx;& tali non conuenit acetum,vt planepatet.
Alio modo poteft dici melancholicus ille,qui habec mc- lancholiam abundantem mcorporei& talicompetir, quia fcindit humorcm craftum talem. Ad quarcam, vtiu oxyfaccharacongruatcontra melancholiam. dicoquod fic,non ramen vnmerfaliter, propterca diftinguimus, q> duplex eft nrelancholia.vna naturalis,et contra hanc va- lctoxytncl.aliainnaturalis f.iclaperadullionem phlcg- matis,aut fanguinis,aut melancholia: naturalts, aut cho- Ier.v. fed fi ipfa fitexphlc^mate adufto, autex fanguine adufto,auc ex melancholia nacurali adufta, contra Jianc adhuc valecoxymcl.Siautemipfafiacexcholcraadtifta, tuncconcraipfum valet oxviacchata. ipfam ir.frigidan- do, & humcttando •, melius tamen eft, vt commifceatut oxymel,& oxyfacchara iir digeltione talis melancholia?, qux ht ex cholera adufta, vtper oxylaccharam aduftio nnpediaturipfiuscholera:,et per oxymel materia adufta incidatur,& digerattir.
Diacicron vno modo fit fiC .quidam fcindunt illud poinum per rotulas, quia maguuro eft, & ponunt eas in aqua, & coquunteasiniftaaqua, & zuccharum cxalia patte coquunt,& mfnnulporntnt illasrotulas liquera- 6tas,&invittum cumzuccharo, &cunc illud fit eie- (Starium Alio nrodo poceft fieri ,quem mtxlum tangit Auic. in v. aliqui remouenccortieem,& faciunccletfta- rium, & male facmnc. Diacicron valet contra pafliones ftomachi cxcalefactione,.&confortM ftomachum de- bihracum exlaxacione,eftenimconftipaciuum,fiuecon- ftri .ii ;i!mi,&mfrigidar,valctetiam contra fluxum ven- tns cholericum,maIitiam reprimendo;& coirtra cardia- cas palliones ex caufa calida: quia frigidum aromati- cutneft. vnde valcr contra cardiacas tales. valet eciatn conttaftomachi.debilitatem ex acetofitatc lua, oleum eius valet contrapatalyiim.
I O A N N I S
E Diacyconiteacyconijsdicitui"- vndedigeftionem pro- curat,vomitu abftinet, vcntofitateprecord 10rum & lto- machi emendat, colore bonu facit,& ilebHc rcparat,lien tcricjsprodeft.valetetiam his.quinimia folutionem l;a- bent niaximedelicati? hominibus,& nobilibus. iliofis prodeft,bopuodoretacit.&conforrac mirabilitcr. detur in tnane,cc polt ptadutm,& poft cxrna iimihter cti vino.
Diacvminum dicitur, eoq, plus eft in eo decymipo, quam de alijs fpeciebus. valec prarcipue ad pedtons, & itomachi dcbilicatem,fngiditacem,& capitis.ventofita- tem inteftinorum foluit qtiartananjs, & typicefebrien- t ibus miro modo prodeft,digeftionem procurat, ft detur poftcomeftionem cum vino.
Diagalangaquod repcritur in libro aurco, & in capi- Dikg»u n . ttdodecardiaca.Ri.galangx,fpicx,zingiberis,cinnamo- mi,zedoari5,ltquintix,connce,cafto.rof vio.garyophyl- lorum,bladtx byzantix,baucix, ana drachm.i. elleborj. drach.ii, perlx vtriufque,oiIisde cordeceru<,camphorx, ana gra.vij.mellis, quod fu/ficit. detur in xftate cum rof. ^ ana drac.i.f.vel zuccharoquod fufficit.
Diazingiberosoptimumeftcontraraucedines,&ar- Dia^jnp- teriarumafperitateiTi.facitafthmaticiSjficcetufiietibus; ter "■ fitim,& dolorem ftomachi,potenteremundac,pleuriti- cos,&apoplccttcos.R;. zingi.dr.f fucci liquiri.rragac. pe- nidiarum, le. yfualis colocynthidis. omnium quacuor. dra.xv.mcllis.quod fUfficit.daturad modum auclla.ma- ne vel meridie in ore tenendum.
De natura Agritudtms.
SV pcrius diccliatur,(j> ad modum digeftionistria erat
neceffaria videre. Ptimum fcilicct natura, & difpofi- tio^gri, fiuc membii, in quoeft agruudo, iiue materix xgntudinis. Secundum naturaipfius xgritudinis. Et tertium difpofitio patientiSjfcilicet quanrutnadecatem, & regionem, & fic de alijs. Deprimo m prxcedenti le- dtione vilum elt. Nunc de alijs duabus in prxfenti le&io- i ne vidcndumeft.
Primode naturaxgritudinis;de qua natura xgritudi- nis talis datur regula. Si medicuscognofcatnaturam x- grmidiniSjdebet < urare percontraria. quamfi non co- gnofcat,non debet operari, nec ten tare curare, quoniam fi curarer, 11011 eft !uum,fed fqrtunx, fecundum Alexan- drutnprimofui lib.
Secundodebetcognofcere quantitatem xgritudinis, & incencionem, & de hoc habecur lecunda regula, qux rahs eft,qj xgritudo quandoq; eltnimis caiida, quando- qucnimisfi:igida,quandoq; 11 1111 is ficca,quandoq; nimis liumida,vel vifcofa,aliqtiandc fubtilis nimis. deber ergo medicus fecundum xftimacionem artificialem, fiue ve- ricaci propinquam cognofcerequancicacem exceffus, vel in fngidicate,velm caliditarc,vel ficcitate,vel humidita- te ipfius xgritudinis,vt didtum eft prius; & de hac habe- tur a Gal. in fine techni. ficoportec,q? humores non fint vifcofi, vel g!utinofr,auc calidi,autfrigidi ,auc humidi, j auc ficci,fed debenc efle temperaci.
Tcrcia regulaeft,quando aliqua xgritudo eft nimis foicis,vc m eanullatenus medicus fperec falute,iniftain- cipiendu eft cum forti mcdicina propter malitiam mate rix,qma inducias 11011 dat medico^vr ordinate ^pcedat, a leui medicinaad fortem gradatim afcendendo, iicutali- quanaoaccidit in apop!cxia,&epilepfia,niaxime in eis,
Cjuorum elt paroxylmorum concinuitas. quia aliquando oporretforcem inedicinam dare in principio morbi. ali- quando autem xgritudo eft debihs, & tunc medicus ha- bet inducias,& incipiendu eft a leui med"<cina,& dcinde ad fortem afcenderc;ficut in qu.at tana, & quotidiana.
Quarta rcgula eft, tj, aliquando agit medicus contra xgrirudmem ,& aliquando contrafymptomaraxgritu- diins. Et cameti dmn turaeft regtilaris. Pnmo oportet agere contraeflentiam xgntudinis.Secundo concraqux func poft;fymptomata enim abxgritudioecaufancur,& ipfam tamquam fuam caufam fequiitur,& pcr eius abla- uoneaufetuntur. Iftud licet fit regulafe, tamen non het
veritatem

DE SANCT
veritatem in quatuot cafibus, immo primo obuiandum cft contra fymptomata quatuor de caufis.
Prima eft vehemerinadoloris, vt in colica paffionede materiacrafTa phlegmatica primoagimus cotradoloris iubf}:ancia,morriticando, & membru ihipidum redden- doper narcotrca,vtopium, mandragora,& a!ia,vt mem brii no fennat: licet materiam incrudent, & fint frigida.
Secnnda cauiaeft propter accidentium acuitatem, & Vehementiam: ideoeisprimorefiftemus,verbi gratia,fi habcntifebrem accidat (yncopis. damus vinum contra fyncopim,!icet augeatur feb. vnde vinum plus iuuat ob- ■Uiando cotra fyncopim ,quam noceataugendo febrem, 3fdehoc loqiuturGal inxi.megarechni.
Tcrtiacaufaeftpfopter virtutisdebilitate.vnde quan- doin ftatu, velinalio tempore eft virtus dcbilis, linecu- msfortirudine morb.curaii non poteft,eam percarne,& vinum for f i fi ca m us, 1 i ce t morburn augmentcmus-,maxi tneenim debemusad virtute refpicere. meliuseftenim morbum augmentare, quam virtatem deficere. Vnde dicit Gal.ij.megatechni. primo virtutem, demum mor- bum cura, fiue contra mofbuni agas.
Quarta caufaeft caiefaClio nimia, & fic in feb. quan- docft nim.a caiefadao refrigerandum, &primo per fri- gida-,licetenim morbumaugmententoppillandoporos, &prohibendo fumorum euaporationem, & augendo piurefadtionem, & per confequens magis curamus cale- faftionem quam morbum. vnde primocontra calorem «ftobmandum, hcetmorbusaugeatur,demumcontra morbum . harc Gal.iii ix.megatechni. In alijs vero cafi- bus,primoobniandum eft contra morbum. :
Qmntaregulaeft , g>in dolore vehementi curamus morbos cuni medicamine morbum inimicante, & quia timemus fen(umdoloris-,ideo aliqui mortificant fenlum per narcOtica,& ficdolorem mitigant,fedhoceft malti, quia frigidafemperfuntinimicanatura: , &impediunt curammorbi; fcdtemperatacum aquarof. veloleorof. iuuant. Illud enim non debemus facere,nifi cum doloris cft vchementia, ficut di&um eft prius, vet in membri fe- «flione, cum volumus extrahere lapidem, ftupefacimus membrum, nedolorem (entiat. ficut faciunt pueri cum volunt perforate cutem fua, ipfam eleuant,& bene ftrin- gunt fugando Cahdum, & (piritum , vt membrum non fentiatdolorem,& tunccumacupetforant.
Sexta regula,g, medicus nondebetdimittere viam re tflam, licet no eueniat effedtus medicinaj; neq; tenere via non redtam,licet nocumentum no appareaf.quia in fine cxhocmagnum nocumenrufequitur. vndefituadmini ftres aliquem (vrupum artificialiter ad digeflione alicu- lus mareria: ptius confiderando conditioncs confideran das.non debes tranfire ad aliam medicinam, licet non vi deatur operari medicina, quiahoceft propter matenar ctaflitatem,& propter temporis cotrarietatem,& inepta diipofitionem, feu medicinxdigerentis. vnde Hippo.ij. aphorifmo. Omniafecundum rariopem facienti,&c.
Septimaregula,qj non fempereandem medicinam de bes darei feddebes tranfireadaliam, &mutarc tuam me dicinam,fi prima effeCtum non habear.Iftaautem regu- la mihi videtur efle contraria prxdiftx. Seddico, quc.d non eft eontrarietas,quia medrcina debet mutari non fe- cunduiti Virtutem,(eu complexionem,vel operationem; fedfecundum (iibftantiam,quianifi hocfieret,in corpus noimprimeret: immo cibuseiusfieret exaftiiefadlione. vnde ii demus (iiacalamenthum ad digeftionis fortitu- dinem , & fuperHuiratum-confumptionem , nondebe- ffius dare per longii tempus, vt natura afluefcat, ira quod ab ip(bnOnpatiaturtanquam a medicinaalterante, fcd vtatureatamquam ciboper afluefadtionem , feddebc- liiuseam mutareindiatrionpipereon, velfimile, quod habeat eandem operationem facere, & tunc faceret ide, quoddiacaiamenthum facerenon poflet, fiafluefieret naturi intantum,quod cibusei fierct.
O dtaua rcgula,quod in operatione,& curatione mor- borum debemus confiderare morbi tempora-,quiaaliter morbuscftcurandus inprincipio^augmento^ftatUj&^
O AMANDO. 104
A declinatione.ficurin apoftematibus,&febribus.Inprin cipio apoftematum debemus vti repercufliuis, exceptis nouem cafibus, qui per hos verfus habentur.
Nobile, pletho;icum,crifisventura,forenfis.
Craflities, frigus, congeftio, copia,virtus.
Inaugmtnto, cum repcrcufliuis debemus conimi- fccrediffolutiua, & in ftatu fimiliter, fed differunt in hoc,quia in augmeto repercufliuis in plus,& diflolutiuis in minus,quia plus eft de materia fluxura,quam lam flu- xa, & in ltatu eft'econuer(o ; &indeclinatione(olum difiolutiuis, quia non eft materia fluxura ,'fed tota fluxa eft,fimiliterin feb.continua.
Nonaregula , quodnon femperdebemuscurare per medicinam, fedperdixtam aliquandomelius eft con- fortando naturam ad vincendum materiam, vt quando materiaeftpauca, boniieftdarecibum bonu chymum generantem,&naturam confortantem,vrpullos,& exer citium natura: ccnueniens, & alias res non naturales g conuenientes. Vndefialiquisconqueratur degrauedi- Nt ne metnbrorum, non debemusei darepharmaciam fta- tim ,]feddebemus eiiniungereexercitium, &alias res non naturales ei conuenientes, quia fi pauca fit materia, natura per lurc confoi tata poterit illam materiam expel- lere. Vnde Auicen.dicit in primo.non omnis a?grirudo fuocuraturcontrario. Et Haly abb- fupra techni dicir, qtiod ille medicus, qui poteft morbii curarepercibum, eft ruelior. Et Rafis in fuis experimentis laudat medicos altarium,qui cibis curabat,ideft de facrificio altaris,&c. Secundum quod debet rnedicus confiderare in digeftio- ne materufjeft difpofitio patientis, ficut a'tas, & confuc- tudo./£tas enim debet confiderari*,vnde in a:tateferuen ti in feb.eftaqua fiigida conueniens, non tamen mfeni- bus, cum fintdebiles: fecundum Gal.in iij.megatechni: impoffibileeft fenes eflc fortes,aquaenim non competit nifi in foitibus, & catnofis.
Item confuetudo eftconfideranda, ficut videmusin aliquibus, qui volunt, quodin fyrupis multum mitta- C tur de aqua, vtqui funt aflueti potare aquam, quidam non, vt qui non funt confueti potarcaquam - , ideo fecun- dumconfuetudinem,nonfecundum nos.ideo Auxce.di- cit, quod in fyrupis debemus ponere de aqua , & plus ponimusde aqua in fyrupis eorum, quiconfueuetunt bibere aquam, quam in fyrupis eorum, qui non confue- ueruntbibere aquam. Similiter videmus, quodaliqui funtafluetiponerein vino fuo medietatem aqux, aliqui plus •, & aliqui minus, & aliqui, ideoin eorum conuale- fcentia bene eft illud confiderandum.vnde in fyrupis eo- rum, qui confueuerun t in vino fuo plus ponere aquam, plusponitur de aqua quamin fyrupis aliorum. Item virtutem naturalem , &animalem debemusconfidera- re, & coferuarein omni cura.vnde virtutcm naturalem, cum ip(acuretmorbosdebemus con.ortare confortan- dohepar, vbi ifta confiftir•, fimilitervirtutem animt- lem debemus confortare;vndegaudium,& lartitiam de- bemus eis prouocare, cum omnibus competant *, j) resplacentes volenribus macrefieri , & illis, inquibuj corpus fuum eftinfrigidatum multum, ira func,vt calc- fiat eft multum conucniens , fecundum quod recitat Haly abb.fupra techni ,de eo cuius corpus ad iram pro- uocauit, &cuiuscorpus infrigidatumerat, caletadtum fujt,&fanatuseft.
Eleffaria siomacho conferentix.
Vlfo dequibufdam elecfcarijspedlori valetib. Nunc videamusdequibufdam ftomacho valentibus. Et quantum adpracfcntem lcdtione videamusdequinque, quorumprimumeftdiacitron.fecundum diacytonite. tertiumdiacyminon,quartum eft diagalanga^quimum zingiber conditum.
Diacitroneftquoddam e!e6tarium,cuiusbafis eftci- trus , bonus ftomacho, & cft fru&us cuiufdam arbotis. Dcpomo citri vtimurquantum ad quatuor, qux funt in eo *, ibi.ncft cortex, acetofitas,femen,& c aro. Cortcx Mejiue. C C c 4 cft

E X P O S I T.
«ftcaiidus,&: valet contra paralyfim. Oleum faclum dc citio valct cotra tremoicm cordis, quiaaromaticum eft. Caro pontica eil, & craffa tn digeftione, & propter fuiindigcftionemnocctftomacho; vndenon potcftdige ri. Acetoiitas frigida eft, & ficca. Diacitron valet contra pailiones ftomachi ex calefadione, & confortat ftoma- .chijmdebilitatumex lalfitudine; ellflypticum, &in- fngidat, valet etiam contra ftuxum ventris cholericum, malitiam reprimendo, &contracardiacaspaftionesex calida caufa, quiafrigidum aromaticum eft. vnde valec contra tales cardjacos, valet etia contra paffiones itoma- chi ex fua acetofitate. valet eius oleum cotra, paralvfim. o.acjtini- Diacyconite ex cytonijs fit, flue cocianis, quod ldcm eft , & eftquoddam cum fpeciebus, & quoddam cfr fi- ne Ipeciebus ■, & eft quoddam fimplex, fiue confortans, ahud Iaxatiuum, in quo fcam munea commifcetui: ,&id eltmclius deeleCl:anjs,in quibus fcammoneacotnmiTce turvCytQnia funt frigfda, &ficca, ftvptica, jftqpiachum confortant, & ab cis dicitur dyacitonite: contra mdige- lhon,eaj \ alet , quia ltomachum conforrar.contia etiap.i votxntum valet; ven.tofitacem ctiam prxcvidiorv.il rq- mo-iet., qusa confortat digeftionem. ventofuas per i ndi- geftionem lu- bonum cwlore facic propter bonamiuara digefltonem valetcpntra iluxum ventiis, qui.i confumic yentolItatem,& confortat ftomachum,Cv bonum odo- rem facit, &.confortat mirabilitcr,& vakthommibus dclicatisiEtaliqui taciunt fine fpeciebus,corticcm cyto- niorum remouendo,& pofteacoquuntcarncm incilam in frufta, & pofteazuccharumcommifccnt,& hoc fin> pliciter fine (yeciebus, laxatiuum eft,vt di£lum cft.cum aquacahdadebet dari infero,autcum vinopc^IJprandiu m mane,&lcropoft coenam. - lJ , .
nUcjmi- Diacyminum a cyminoeft didtum, qupd oyminum Him. cftcahdum,&ficcum.eius aquaalbefacirfaci(;ininc(u, & iam comeftu non multum facit colorem bonum, fed muicum vfuseius citrinat ipfum fua fubtilitate, & calidi tate: & ficcyminum ventofitatem coniumit.valet cotra colicam paflionem>quia in ea eit ventoficas.o'euin de cy nnno,& farina fabarum,& pauco melle,valet contra in- flammatianem tefticltlorum . valct etiamcontra paflio- nem peitoriscx frigida caula, quiaeam calefacit,& inci- dirA" ventofiratem conf^mit.valet fotteafthmaticis, & in ttomachi frigiditate caufadifta. quartanarijs valei,& matetiameiusconfumit, & incidit, & lypuni febris rni- ngat, quia calefacit materiam, & ccofumit ventpfitatcm, vt diciurn efl,quia miro modo prodeft.digeflioncm prp- ctirat mirabihterdatum ppflcomeftionem • . Diagalanga dicitur a gajaga, & eft radix rubea, calida, y**!" i*- &fic Ca mfe C und 0 gradu, & valet contraflomachi fri- "*gidatn paflionem exventofitate, velcx phlegmate,quia caliditate, &ficcitatc confumit, &aromancitatecon- iorcatibuiusetiam radtxfoltut venrofitatem,& idee com pEtitcontra cohcam paflionem, & eit galang.i bafisin jioceleCtario.
■&' Zingibercondittim fitexzingibere, & hvbet vimpi-
" nd "'- pens, fed efl minus calidum pipere. [ftud tame zingiber magiscalefAit,quam piper,cu fit craflius. Et ideo cum incip.it calefieri.fortiorin eocalorimprimitur,& fortio- rem impnmit,&eflcalidum,&ficcum.haberhumidi- racem, quod fcitur per fuam citam putrefactionem. fto • machum confortat fuacaltdicate, memoriam iuuat, fu- perHuam bumiditatem cerebn abftergendo, bonum cft hepati, & ftomacho, qtnadigeftionein confortar, fuper- fluam humiditatem confumendo. vndecum fruitibus indigcftibitibus comcditur, vtconferuettiigefiionem. zingib. coditum valet paffionibuscapitis, & pedtorisex materia fuperffua humida, munditieando fuperHuam hutniciitatem. In India, & Alexandria fit hoc modo.ac- cipiturzingiber viridc, & coquitur fortiter-vfquequo fit multum molle, &cum melle, velzuccharo mifcetur, & tanfum fit durum, quod vixpoteftcum cnlrcUoincidi. aliquandofit e< zingib.ficcoin frufta mcifo ,&poftca po fito in vafein terra ita,qtiod mpllifijcatur.demum ini!ce tur cum zuccharo, vel cum melle.
IOANNIS . N
Demodo cxbibendi digestiua.
Vifuin eft fuperius de digeftione, & de modo digcitio nis . Nunc videamus de moclo exhibendi digeftiua,ficut <•«W» funr fyrupi, & eledtaria. Et propterhoc quarritur vtrum fyrupus debcat dari poft cibum frn artem; & videtur g, non,quia fyrupus non deberdari poft rem impedientem fuam Gperationem,fiue digeftionumjled cibus primo af- fumptus impedit digeltione, ftue operationem facicdam a fvrupo, cum cib.lua craffitie impediat tranfitum fyru- pi adma:eriadigerendam,ergo&c. Irem Ilaac indiactis vniuerlalibus dicit, <$> cibus craflus non debet dari ante fubtilem, cum ipfelmpedue tranfitum fubtilis, fed poft. ergo a fimih cum cibus fit craflus, fyrtipus vcro fubtiiis, fyrupusdebetdari antecibum,& non poft,ergo &c.
Oppofitum dicit Gakiij.acutorum-, dicit enim, 91 fy- rupusantecibum debet dari, vtibidem dicit Hipp.& ni hii prohibet a potu eius, f. fecaniabin poft acceptjonem P cibi. Confequcnter quarritni; vttum lyrupus debeat dari firufw cum aqua,vel fine. Et vjdetur,^ non cum aqua,quiaom J" nequodmilceturcumalio.^ebetcius nocumentum re- pritnere, & virrutetyi eiuscpnfortarc,igitur cum aqua di minuat virrurem fyrupi, nori debet commifccri cum eo. minordeclaratur Gal hj,fimplic\s metficina^qui dicit,gj aqua diminurt virtiitem cit.is,cuiadmrfcetur,& tollir ia- porcm hi oppofitum eft yfus communisoinnium. Ter- r U mt. tioquaTitiir virum cutn aqua cahda,vel frigida, & vide- 9** tur,(j)npn com aquafrig. quiadicit Hippo. quodaqua frigi.non dat vigorcm,nec penetraf,taliaauienj nocom- petunt lyrupo, quia debet tranfire. ergo &c.
■Solutioadprimamqua-fticnem, dicendum, quodde fyrupisdcbemus darein mane non folum ttia cochlea- ria, vel quatuor, quia in magno ftomacho citius conlu- niereturantcquam veniret ad membrum; ficutparum vini 1 n magno poculo.
Ad qua:ltionem ergo dico, in firnis honnnibus poft cibum noneftartificiofum darefyrupum,immo melius j eft non dareipfum, quia corrumpcretur acibo fiia opera tio, qpiaergp cibus affumptus m magna quantirate non pennitteret ipfum tranfne, propter hoc in ipfis homini- bus, qui vcuntur multum craffo ci bo, non conuenit ly- rupus poft cibum, mfi fit poft longum tcmpus. vnde 111 quadragefima^quianoncomedunt homincs,nifi fcmct iu dic.fi ilicec in meridie, & cibus poteftdigeri anrc no- dtem,& rranfire ad hepar, tuncinnodtepoteft dari fyru- pus, fed in feb. acuta bene potefl dari fyrupus poft lon ■ gum tempus.f.poft digeftionem cibi i cibusenim febri- citantium eft paucus, & fubtihs, & facilis digeflionis,vt aqua hordei ,&ideo viam aperit!yrupus,& ideopoccft dari poit cibum calem, licec in quadragefima pofhr dari invefperefccureinpaucaporrione, ramen debctdariin maneinmagnaportione,&nonin fero,debet tamenda- riante cibum fimpliciter, & fine digeftione lccurms, quiatunc itomachum mundificando ad bonam lufce- ptionem pra-parat, & viam cibo, vt melius pojhc tranli- rejaperit. Audtoritas Hipp.& Gal. debetinrelligi in feb. 111 qu;busdaturcibuslubricus,fubtihs, citodigeftibflis, poftcums tantaindigeflionem poteftdari fyrupus , cui fyrupo tranfitusprxparauir.
Ad a!iud,quod fecundo qua:ritur vtrum cum co,aqtu debeatc6milceri,dicendmn,q?fic. Et fiquxras,quar'c,dj co duplici de.caufaaqvia;c6milcetur cum lyrupo. Vna efl vtabhominatioremouea:tur.Setunda,vt lllefyt upus fa- ciliter tranfire poffh propter illarn aqtiam,quiai.lla aqu* ahquandQfyrupumfubtiliat,quiaergo noeflcadeabho- minatio in fyrupis; pauca emm eft in fyrjipo viola. fed mulraeft infyrupis,in quibuspomturabfynchium , & fimiliaamara. ldeoquancuad hoc minuseftponendtim deaqua infyrupo viola.quarn in ly.rupo deablynthiot N ori ei'go eft certa,& determ ina ta quatitas aqua- ponen- da in fyrupismnoin quibufdamplus,in quibufda minus.
Item fvrupi in a-flate magis coquuntur qtiam m hycrne, < '~Vtmehus conferuentur, & ne mechcinacitoacahdo ajfliuoputfcfiat propterexhalationem caloiis naturahs
fccum

DE SANCTO AMANDO-
105
fccum duccntis humidu naturale ad extcrioraacalorc A tansin ftomacho, autquia nimisicalidus, humidus,fri-
cxtraneo,&excedenti; ideoplus dcbet ponideaquain a;ftate,quam inhyeme.
Ad argumenta dicendu, q? aquadiminuit eius virtu- tein (apore;propter hocibi ponitur,quia faporeftabho- minabilis; non tamentollitei virtutem penetrandi per anguftas viasadhepar,immo iuuatipfum lubtiliando, nequein operando minuitpoftea vututem,poftquam adheparpcnetrauit,quianam diuiditeam alyiupo, & fequeftrat,& ad renes mittit eam cum vrina.
Adurtiam qusihoncm dico, quodaqitacalidadebet poni in lyrufoinomnitemporc,nifiina'ftatevaldcfer- uenii,& m morbo calididimo. caulaeft, quiaaquacali- da, calidita;e fua ailuali digerir materiam, fi eamcum calidicate liia attingar, etiam ipfa calidirate fua aperien- do vias uielius facit,vt (yrupus tranleat ad .matcriaiiLj morbi,quam fi dfet frigida; & ctiam luuat fyrupum ad digeftioncm materiipTus luacal;ditate,quam frigidira-
gidus,aut ficcus,tuncdctur poil cibumifi enim daretur, ance cibu cici us exiref ftomachii, quam poffet corrigcrc vitiu cibi fi aut fit cibus natans,vel quia multus,vtin gu lofis,velqa pinguis, tuncpolt cibum compctitdiacyto- nite,quia compreiliuumoft in fuailypticitate,neceft nimiscalidii; ldeo non facitcitiusdebitocibum ante (iii digeftionem tranfire. vnde funtcauendaeledtarianimis calida, penetratiua, deriuatiua, ficut diauionpipereon, diacalamenthu, diani(um,quiafaccrentcibum tranfire ancedigeitionem (iii. fed fiquia ventofus,tunccompetit cofumens ventofitatem,ficutdiacyminum,(ed cum mo do,quia faciettranfire cibum ante fui digcilionem,ideo commifceaturcumeo diaytonite, vt pcr diacytonitem iemaneat,& pernaruram fuam ventofiratem cofumat; aliquando aurem, vt melius pofliimus eleclaria accipi- mus,& tunc lftanon caueamus .
Ad primum argumentum dicendum,q, vinutn non
te iua. quod patet per Iiaac,ideft viati. cap.de amorehe- g prohibendum antecibum, quia calidum; fcd quia faci-
Neta.
reos,qu! dicic,quod quidam mtrantes baineum,adcan- tandum animancut.
A d argumentum dioendu,q, aqua frigidaqu.intii eft eft (ua fngiiiicateno cranfic,tame (ua fubftantia,& fuhti- lirate rranfit. Vei dicendum,quod aquafrigida facit rra- fireiyrupu»& .{yrupusaquam frigidam;vnde miftuex iltisduobus meliustranfit,quam alterum perfe; & aqua deficit rn tranfeundo (ua fngiditate, 6c (yrupus liiacraf- fitie,aquaau.ce miftacu {yrupo dacei fubtilitate,&: fyru- pus da: aqu.T caiiditatetu,vt oxymel, vel aliquid tale,nec aqua tunc congclit,nec fyrupoimpedit viam,ficutdixi- musdeaqtia milla cum vino rubeo craflo,facit ipfum penetrare,&: vinumaquam. Ideodicit Auic. quodvi- num lymphatum atius inebriat, quam purum, quia ci- tius tranfit, & caput petit,quia fubtilius facbum eft &c. clcffaria dandafint antc cibu. m .
DF.indequxrituc vtrum electaria debeant darr ante cibum, vel poft. quod non anre, arguitur, quia vi-
litertranfiens ante (ui digeftionem,& penetrans men- tempercutit lardendoneruos, quiacum iitcalidum,& nerui fint phlagma coagulacum,ideo ip(os diiToluit,& nocet cis; cV ha'c cft vnacaufa,quarc nocec venis vinum fumpcumantecibum.
Sccunda cauiaeit hxc,quarenocet neruisvinu fum- ptumanre cibum,&c. vinumanre fui digeftionem pc- netratveniensadmembra,&ad neruos non digeiium non conuerticur,quare remanensacefcit. Acetoiiim au- tem eft inimicum neruis.Tertiacaufaeft,quiafui pene- tratione materia indigeftafecum trahic,facitpenctrare ad neruos. & repler, ideo cauetur. Sed eleftaria ita cito no cranfeunr,cum fint craifa,& non pcrcuciunt neruos.
Ad aliud dicendum, quod verum eft,quod fomnus prohibeturin fanis hominibusante cibum,propter cau- iam in arguniento tadtam; fed ramen, fi aliquis materia phlegmaticam haberet in ftomacho,vt meliuspercalo- ^ .... , remin foinno con(umeremr,competeret fomnus. Si-
num prohibetur ante cibum cum calidum, ergoeledia- militer decledtarijs dico, quod in (anis non competunt
ria cum fint catida ante cibum non debent exhibcri.
Ite fomnus anrecibu proliibetur, quia calorem ad in- tcriora recrahendo ftomachum caldfacit,quiacalor for-' tis ftomachi cibum non inueniens,fubftancialem humi- ditatem diflbluit.Sed eledtaria cu fint calida, ftomachii calefaciunt,crgo non debencantecibum exhiberi. Cbn- tra,qj non dcbeantexhiberipoft,&ita eledbrianunqua crunt exhibcn<la,quiaek'ct;aria funtcalida,& penerrati- ua; ted talia faciunt cibum indigeftum tcafire; ergo elc- dtaria cii finccalida,non debent poftcibum exhiberi.
Vtmm Syrupstnijdn elcUarium debeamns pr&ponere.
COnfequenterquxrirur vtrum cum debemusexhi- bere lyrupum,& eleitarium, quiddebemusprar- ponerc. Solutioad pnmam queftionem,quiae!ed:aria, aQt danrur propter ftoxnachum,aiK propter aliamem-
antecibum,nifi rn eis fitaliquis lapfus,vndecaueat con- feruator faniratisabomni medicinali, cum tamehabet aliquam materiam phlegmaricam in ftomacho confu- mendatn competunteledlaria,ficut fomnus.
Ad aliud dicendum, quod poft cibum.non dcbet dari ekdtarium ftypticumvaldecalidum,vtdiatrionpipere6 fecundum Auic. fed debet dari elettarium aliqualitcr calidumftypticum,quodremEneatin ftomacho,& poi iit digeftionem iuuare. Ad aliam quiftionem dicendci, quod fi fyrupus, &ele£tarium denturpropter mebrum remotuma ftomacho,primo debetdari iyrlipus, vc via aperiate!ectario,& iplum faciat tranfire;(edfipropter ftomachum debetdari eleftarium.pnus, vt diutiusin ltomacho remancns ibi operationem fuam faciar.
Stomachicti frigidum facimus,li j. valetconrraom- r> c p, mA , nem calorem, fititn reprimic, & paftionibus debtliratis P'l>- ex nimio calore potenter fubuentr,acutis, & peractitis
bra,"t rriatandah propter hepar;aut diamatgaritonad D miriticeptodeft. Recip.zucch.lib.j. fandal. alborum,&
conforcacionem cordis,pluisad conforrationem cere- bri; eledarium ducis ad confortationem vefic2,& dia- coitumaddeoppilationem fplenis. Sidemus eledtaria propter alia membra a ftomacho,quxiiintTemota con- fortanda,& promateria,qu<eineis eftdigerenda; tunc debemus ea dare antecibu, & non poft,quia cibum im- pedireteledtarium tranfire ad membra,qux debemus conforrare, & materiam ineis digererc. Si verodctur eledtanum propter ftamachum, hoceft dupliciter,aut quta ftomachusell malus,& peccansjn (e; fcilicct, quia ipfeeftnitniscaltdus,vel nimis fngidus,vel nimisfic- cus,vet nimis humidus-jvelquta habet in fealiquam hu- midicacem fuperHuam, tunc dcmus eiectarium antc ci- bum, vt peccatum ltomachi corrigendo prxparet; ad hoc,vtpoflitcibum digerere. Siautem dcttir,ele£tariu 110quia ftomachuspeccecin fe.fed propter vitium cibi aur hoceft, quia cibus eft nimiscraffus, vt carobouina, autqitia vcntofus,vc fab .T ;aut.quia mmis pinguis,& ru-
rub.ana drach.j & femis.fpodij, berberis,femi. poi tula-
cx,fcario.femi.melonis,palzftini,fucci liquir. ro(a.6< ,■>
violarum,nenupharis,anadrach.j. conficefic,zuccharu ponaturinftagnarocum lib.j.aqux ro(a. & randiu btil- liar,eumfpathula agitando,donccad aqux confumptio- nem ventat; deindepuluis harum fpecierum commi- fcerur agitandoin ftagnato. cum autem voiueris (cire, ancodtum fir,guttafupramarmor proijciatur lnudtum oleo,mcl.vel rof.veloleocommuniad noftradodtrinain ablucoicum vero codtum fueriuponat' fupra rnarmor, &ctimculcello oleo inundto fruftarim incidarur,cmn caltdum eft,datur mane,& rheridtecum aqua.trigida.
Stomachicum calidum ftomachum conforcat,vnru- Diflnmt. tem digeftiuam iuuat,& iliofis conferr.Rec.zucch lib.j. «'<<'•. aqux lib.j.cinnamomi,zingib.ana drach.tj. garyophvll; galangx,anadrach.j. nucis mufchatx, fpicx, ligni aloes,- cardamomi,macis,anadrach.s.eodem modoconficicur ficut ftomachicum frigidum.
Sroma-

E X P O S I T.
itftmi. Stomachiciilaxatmum de his fpcciebus poteft fien, . ixhum . f ia pp 0natur vnc.j.fcamonex;vel fiat de ipcciebus dnlci- bus laxauuis,qux teri polTunt,croci,xyloaloes,gai yoph. gallii mu(chatx,anifi,marathn,cinna. fucciliquir. rha- bar.fcm. bafiliconis, berberis, icariol2E,ponula. papa.al. citiuli,melonis,cucu.& cucurbita;, ana fcrup.j.margari- tarum,o(Iisdecor.cer.ana fcru.s.zucch.candi.rofarum, anavnc.j.&dra.iij.camphor£tertiam partem fcrup.j. »s Qoadrimeton.i.dequatuor numeris.veldequatuor
mttnn. rcbus.expertum ad afthmaticos, & ex catarrho tuflien- tibus,valet ad dolorem, & frigiditatem ftomachi, dige- ftionemprocurat,renes debiles releuat.ix. parseftlibr.j. qi. helenij vnc.j. & dra.iij. fem- marathrj vnc.j. piperis vnc.vj.cymini vnc.iij.mellis,quodfufficit. daturmane, & vefperecum vinocalido.
Be rof.na. Rofata nouella dicitur a rofis,& nouella dicitur in re- •■ fpedtu veteris,qu2 recipiebat cibaru.i. (ulphur vinu,vo- mitu,5i fubuerfionem ftomachi aufert,debilitate, & fi- tim reprimit ,defe'cHs ex loga lfirmitate mirabiliter fub- uenit,ludotesdiaphoreticoscompefcit.xx.pars eft,lib.ij. i5i.rofacei,zucch.liqui.ana vnc.j.& dra.j. & fcr.ij. cinna. dra.j. fcrup .ij.garyo.nardi,zingib.galan. nii.mufc.zedoa ris, ftyracis, cardamo. apij,anafcrup.j.& gra.viij. mel quod fufficit. datur mane, & meridiecum trigidaaqua. Be dUrDiaihodon abbatis dicitur a rofis,quas ibi inrrat plus, ioKtkbata. quamdealijsfpeciebus, nomen accepit AbbatisabAb- batc decuriacompofitum.daturpropriei£tenas,hcpa- ticis,phthificis,he6licis,cardiacis,quipatiuturexcalore, & conualefcentibus ex longis,& acutis fcgntudinibus mirabiliter auxiliatur,& ad calefactionem ftomachi, pulmonis,ac totiuscorporis.Sextapaiseftlib.ij.fii.fand. alb.& rub. ana dra.iij. & s. tragac. gumrafarab. fpodij, anafcrup.ij.afari,fpicx,mafticis,zingib. cardamo.mufc. gra iiij. &s. fyrupi fadti deaqua ro(. quod fufficit. datur mane,& meridiecum rhodoftagmate, velaqua frigida. Vetriafx». Trialandali dicitufa tribus generibus fandalorum, d*l». qux ibi intrant.datur propric conm calorem ftomachi, Oi hcpatis,phthificis,& idtcj-cis valct. medietascftlib. ^ iij .Bi .fanda.alborum,& rube.citn.rofzucch.ana folida. ij. rhabar.fpodij,fucciIiqrir. fem.portu.ana folidum.i.s. amyli,gummi arabici, trag. fem. citru. melo. cucurb. & cucu.fem. fcariola:,ana folidum.i. campho. fcrup.i. & s. Alij quadruplicant rofas ad pondus fyrupi rof. quod luf- ficit. datur mane,& meridiein modum caftanea; confe it.i,alias cum aquafrigida.
De dUe: Diacoftum dicitur a cofto, quod recipit,valet proprie >*'«• fpleneticis,hydropicis,& maxime leucophlegmaticis, & hypofarcx, quar fit ltomachi calore.xij. pars eft lib j. Ki.afari,anifi,apij,ana vnc.ij. fcrup.ij. fchoenanthi.myr- rh<c,melanopiperis,anadra.ij.fem. ihabar. croci,arifto. rotun.anadra. j. fcrup.ij. colti dra j. fem. cinnam. cafix lignex, anadra.j.fcrup j.mellis quantumfufficit, datur cum decodtione capparorum, vei fcolopendrix in fero, vel mane. Dofis fit dra.ij. cum vino calido.
D E E VAC VAT I O N E. i
Habitodedigeftione,& mododigeftionis,videamus poftea deeuacuatione, circaquamfex funtinquircnda. Primum eft de euacuatione, qua; fit per fecefTum. Se- cundo de ea,qua: fit per medicinam vom i tiuam. T ertio de ea,qtue fit per phlebotomiam. Quauto deea,qua; fit per clyfteres. Quintodeea,qux fit pcr ventofationem. A'exto de ea,aux fit per fanguifugas. Circa primurn ad- huc fex videamus, Primumeft,qux impediunt euacua- tionem per fecefTum,& qu? rediricant eam. Secundum cft videre modum prxparandi corpora,qux debent eua- cuan. Tertium eft quomodo vix debeant prxparari,per quas debet fieri euacuatio.
Quartum eftde nocumentis,quxeueniunt corpori humano ex exhibitione medicinx, & remedijs cotra ip- (as. Quintum eft ds fignis euacuationis fadtx complete pcr medicmam. Scxtum eft de regimine patientis poft ©uacuatioaem. De priino duo debent vjdtti,primo,cjux
■IOANNIS
funt illa,qu£ impediunt euacuationem,qux fit pct feceP- fum. Secundumeft, quxfunt illa,qux redtificant cua- cuationem per feccffum. Primu eft de prxfenti ledlione.
Jmpedwntia euacuationenu.
SCiendum,quod illa,quximpediunt euacuationem funt 17. Primumeltvlus bonicibi,& dixtx laudabt lisin alijsrebus non naturalibus;talisenim nondebet? euacuari,cum non habeat materiam in corpore,nifi nc- ceffariam corpori. vnde tales debent cauere pharmacia. vnde Auic. Caueat coferuatorfanitatis,ne aliquod me- dicinale prxfumat darejcum enim mcdicina attrahat perfimile, &cum nonfithumor eis fimilisincorpore velabundans,cum i;la abundantia fiatex indcbitore- ginnne fex rerum non naturalium,attrahit,quodeft ne- ceffarium corpori, & conuenit fead fangumem,& ad carnem,&cum magnaanguftia traharea carnem.ideft materiam,ex quacaro debeat generari fecundum GaJ. fupra illum aph-Sana habentes corpora pharmacia,&c.
Secundumelt repletionon annquata,& pauca,ali- quando enim accidit, q,aliquis nimis comedit,& fen- titfe grauem. peccaretenimquiei daretftatim medici- nam. immo ifta repletio per abftinentiam, exercitium, &balneumeuacuatur;abftinentia enim dcficcat pro- pterdefedtum humidiratis nutrimenti membrahume- dtantis. exercitium fuperfluum euaporat,caloremfopi- tum euigilandoj&^jp poros aperiendo. fomnus digeiit, quia per ipfum calordigerens ad interiora reuertitur. Balneum autcm conuenitin fupertiui euacuatione,& iltam duplicem fuperflunatem tangit Hipp inaph.cum dicit,quod fudormultus, aut fignificat,quodnunioci- bo vritur,aut quia pharmaciaindiget.cum ibi fitdifiun- dtio,oporret, quod ibi flt duplex refolutio, quarum vna caularur per fudorcm, & alia per euacuationen:; prima eft nOua,fecundaanriqua.
Tertium impedimenruefl repletiohumoris fangui- nei, nonenim debet fanguisper medicmam euacuari, fed perphlebotomiam. Vrde Gal- Siincdicinam non habcmus fanguinis euacuatiuam,etfi fit,non rarnen in-*. uenta eft. Vnde Gal ix. mcgatechni dicit,quod medici- na noeuacuat humorem in vems,ideft cuius habitatio proprie eft in venis,id eft fanguine.
Qnartumimpedimetumeftcorporis inanitio,& va- cuitas.Vnde Hipp.ij.particulaaph ait. vbiindigetia,r6 oportet laborarei.vbieft cibi pauciras,& paupei ies,non eftiniungendumexercitium,aut pharmacia, aut pble— botomia: fiueinfanis - ,fiueinxgris,vndefani nondebet labotarc,nequeieiunare,per hoc enim viitns deficit, ideo cibus exercitium prxoccuparedebet.vt dicit Gal.
Quintum impedimentueftcorporis difpofino.vi.de aptitudoad vomitum impedit, nedetur medicinaeua- cuatiua per fecelfum,fed per vomitum. vnde Hipp.gra- ciles,& facilevomentes,&c.
Sextum impedimentum eft, quando materia vento- fain vacmtatibus membrorumcontineturquiets,vtin leprofis,nondebetdari medicina euacuatiua; quia ma- tcriaquietaper medicinam mota,pofiet venireadme- branobilia,vt ad cor,&fyr.copim inducere, & alia ma- la fymptomata,cummateriafitvcnenofa. Vnde Hipp. ij.apho.Sanahabentes corporapurgari,&c.vnde(ecun- dum cxpofitionem commenti.ly habentes non accipi- turcomparatiuc, fed eledtiue; fiucpro magis, fiuepro quanto plus. ita,quodfit fenfus. Habentes fana corpora citoexoluuntur,quiafubftantiaIis humiditaseorum per hocminuitur,acetiam virtus,vtentes (cilicetmaloci- bo.ideft fanguinem malum, & cormptum habentes, qui diciturcibusinterior,quoniam hepar.alijs membris miniftrat: & non extenor, vtpanis,quam ideft,quantu exoluuntur ifta celerius,quafi dicat,multo plus,cum 111 cis fint mali humores moti,perniedicinam,malitiam iuam oftendentes,proprius occulta.
Septimum impedimentum eft,aliquodaccidensco- coiuirans corpus cuacuandum.vt lmpr^gnatio. vndc in
prin-

DE S A N C T
principio impi<jii!Utio[jis,& in fine,non debet fierieua- cuatiuj quu ficut fruZiys debjlitef jigantur in fu.i prima crcati(ine,iiue generauoue,a debili veto,& exufHationc cadunt:& in fine,quando iunt niaturati,nulloextraneo cogente limiliter cadunt. Sic etiam dicitur de fpermate, & f^tu,vnde non debet fierieuacuatio in prxgnantibus, tiifi a quarto mefe vfquead fepn.mum,& hocdicit Gal, fupraprimumapho.ini particuia:. Pra;gnanns,&c.
Octauum impedimentumeil nimiatemporis,autin frigiditate.aut in caliditate difteinperantiajquia tunc caloj- remporis excedens, fubtilitate ipfius, medicinam €xtral\eiet,& lta^irtutem medicinas debilitaret, & eius adhoneimpediiet. Item humore motu oppofito refpe- <ltu motusmedicinx, caliditate temporis traherct,cum calxlitas trahat.&eiletmotusagitationis. ltem calidu talido appofitum facit ipiiim furere,quiaomnephar- macum eit cahdum,vtplurimum. De frigido caufa eft,
tjuiafrigiditaterempons materia efletcoinpadta, ix p
tuncipia cifct inohediens medicina; trahcnti,& prohi- bens taam operationem. Similiterde regione frigida, &calida intemperate; & ficde alijs ego mtelligo. vnde m regionccalida valde non debet dari medicina, cum in ea iit virtus debilis ■, nec in frigida,quia humoresco- pacii non obediunt expulhoni.
Nonura impedimeutum eft virtus naturalis,aut acci denraiis debiiitasi vinusenim natural.s curar morbos. Ideoin eiusdeoilitadone medicina laxatiua non debet dari,cum ipfam debiliter, nec fi virtus animalis eflet de- bilis,ni(ieipo(Temus obuiare; fed fi ei poiTemusobuia- t e, poifet dan.
Decimii imjjedimentum eit complexio calida,& fic- ca,quiafimileadditu (uofimilifaciteumfurere. Simili- termcoplcxione ficca,quiavirtusineiseft debilis,&in virtutedebilinon debet dari medicina,adminusfortis.
Vndecimum impedimentumeil nimia corporisra- ritas,quia talia corpora ctto exoltilintur, & ab eis cito fit euacuatio,quia humoreseuacuatiui funt obedientes, & hocdicit Gal- 3. iimplicis medicina:, quod caula quare < medicinaplusdebitoeuacuat,eft corpons raritas,c<^_p ideo m talibus eft cauendum .
Dttodecimum impedimentum eft pingucdo natura- Iis,qu;ataliafuntdebilisvirtutis. vnde Hipp.craiii val- de fecundiim naturam cito tnoriuntur. Nec pinguibus accidentaliter,fiueper acquifitionem,nefiatcaIoris fuf- focatioj in illis enim fpiritibus,& calore naturali extin- d:isavenis,permedicinam fieret a iuperexiftente pin- guedine,&a frigiditateperabftradtionemcalorisindu- cta,compre(Iio lftorum meatuum.
Decimumtertium impcdimentumeft prxparatioad fiuxum ventris, & ad paffionem cholericam. ficut in il- lis,qui habent longas tibias,& collum longum,& graci- le; quia hoc taleauimal,vtplurimum eft difpofitum ad fiuxum ❖entris,ficuteftin ardea. ideo intalibus,nefiat fiuxus ventris,aut inteftinorum excoriatio,non debet dari fortis medicina.
Dccimumquartum impedimcntum eft .rtas incon- j ueniens, vt puei itia, & lencctus; in fenibus enim eft vir- tusdebilisi& in taliartate,& tali virtute debilinonde- berdanmedicinafortis,&ineis fufficit,quod exfefol- uituricorporibuseorum. •
Decimumquintum impedimerum eft ars laboriofa, vrfabnlisj&inportatoribus magnorum onerum ;aut inhis,qui vadunr,velqui cutrunt, quia per talia: mem- bra abeis diflbluuntur; ideo medicinaeftcontraria.
Deciraumfextum impedimentueft apoftemain par- tibusinfenonbus fcilicetin ano-,tuncenim fecundum Gal.in ij.megatechninondebet prouocari fluxus ven- tris;perhocenim morbus augetur,&dolor fentiturin illo membro, fimiliter fi apoitema iit m marrice, no de- bent prouocari menllrua.
Decimumfeptimum impcdimentum eft difpofitio celeftis:iftaenim eftaftrologica Iltaenim tripliciterim pediteuacuationem feceftiua. vnomodo,quia materia Kifcigidai,& jncraflar, vnde cum Luna coniungitur 5a-
O AMANDO'
\ turno,tuncmateriacongeIatur,& inobediens cxpulfio- niredditur. Lunaenitnquandoeltinfignoterreocon- gclat materiam. vnde Phyfici dicunt, quandoLuna clt in fignocholerico,acuemedicinam plus;,:fiHi melacho- licoadhuc plus; fi 111 phlegmatico, quia cft expulfioni conueniens,vt Scorpionc,Cacro,& Aquatio,& tucLu- iiadicitur eifc m iuo dom:cilio,tunc,bonum eit darc medicinam. Secundo modo impediunteuacuationem, quia virtutem fortificanr,vt retineat. Etquia iccunclum Haly. fupra centiloqumm Ptqlomxi, propofitione 19. ibidicentem,g> medicinanon euacuar,nec trahir,nifi fuperet virtutem. ideo cum virtus fortificatuivimpcdi- turoperatio medicinx. Et fic cum Lunaiungiturcum loue, quia Iuppiter virtutem conforrat, & fortificat: eft enim calidus,&humidus,&ita conuenienscorpori hu-
mano,£< ■ virtutem cius fortificans. ideo tunc non eft
dandamedicina,&dehochabeturab Haly Abb.ibide. Ettcrtiomodoimpediunt operationem corpora cce I c- , ftia,quia ipfa mouent materiam ad parremoppofita,vt fupenus. ideo rnagis competeret vomitu%qua ieceflus; quia medicina feceiliua mouet materiam ad vnam par- rem,&corpora celeitiaadaliam partem: vt cum Luna iungitur Planecx afcendenti in medioca;li,& vocatur alcenfus llle planera,qui primonobis oritur,& primo nobis apparetjcum anpus incipit; fciliccr cum Sol cft in primopundto Arietis,& per aipedtum ad huncplanera refpondent Aftrologide omnibus abeis qturfitis, quia ergo corpora c^leftia trahunt materiam ad parrem op- fofiramilli parti,adquam medicina trahit, & hocne- fcit medicus,cum impeditur medicina; operatio.
Elcffaria ftomacbo conferentut-j.
Dlctum eit de eledtarijs pedtori conferentibus. Nuc dicendum elt de cledtarijs ftomacho cofcrentibus, & dc iftis iex (pedtant ad pradentem ledtionem.
Quorum primu eit ftomachicoS.Secundum eft qua- ! drimeron. Tertiu eit rofata nouella. Quartii eit diarho- doabbaris. Quintueft triafandali. Sextum eit diacoftu.
Stomachicon duplcx eft (cilicct calidum,&frigidu. Stcmactn- In frigido, fandali funt bafis,de quibus videbitur in tria- ■ fandalis. Iftuditomachiconeft bonumomnibusparien tibuscaliditatem hcpatis,proprieintra,& extra vniuer- faliter. Stomachiconcalidumconfortat ftomachum,in quo bafis eit cinnamomum.
Cinnamomucortexeft,&eft nota,boniodoris,pur- c!nnam ,_ pureicolons,acuitatemquandamhabens,&: mordicas n. Iinguam,calidum,& ficcum in tertiogradu. bonu eft.m omni materia crafla,& vifcofa, & virturem cofortat fua aromaticitate,& ponticitate, & no eft melior medicina hepatis fecundum Auic. Heparenimpatirurtriplicide caufa ;autquiaatiguftum,&oppilaui,& ideocinnamo- mum ad hoc iuuat,ipfum lua acuirate aperiendo,& de- oppilando,autquianimisrarum,& ideocinnamomum ipium muat, fiueconfortat conftringendo fua pontici- j tare;iutquiainfrigiditatuin,& ficcinnamomum ipfum confortar,ipfum calefaciendo caliditate fua, quia ipium eft calidum. Ele6tarium,ibidem fiue oleum fadtum de eoeft valdebonum in paflionibus necuoru, & tremore ex caufa frigida,& in alijs morbis de caufa frigida,vrina, & menftruaprouocat.Stomachiconcalidum conucnics eft hepati; confortat enlm hepar. valet etiam ad ftoma- chum, & valet contra dolorem llli ex ventofitate a ma* teria frigidaeleuata; putrcfadHonem prolnber,& mate- riam purrcfadtam confumitduplicitcr,&c.vtpater.
Quadrimeron eft eledlarium ex quatuor meris, ideft puris ipeciebus fadtum. Heleniutn. ideft enula campa- na eft ibi bafis. radice cius, &folijs vtimur. eft comple- .
xionis calidx, & ficc.x, & crafiir lubftantix. ideo tarde calefit,& 1 n omnibus caufis valet, & reftrmgit venas,& valet contra iundturarum doloreniex ph!egmare,quia phlegmadiuidit,& difloluit materiam plilegmaticam m pcdtore, & cor fimiliter confortat, & lpfum lxtificat, vrinatn,& mcnitrua prouocar, quia illx fe confeqmm-
tur,

E X P O S I T.
tur,Eniila campana eft bona cacarrho,vnde oleum eius COnfertcontra cararrhum in pedtore,valet etiam contra partiones pedtoris frigidas,cordis,& renum,&c. t >f nf*. ki . Rofaca nouella eft multum bona ad vomitum refrx- mUi. nandum,&rofain eo eft bafis, & laudes eius huicattri-
buimus. de rofa vifum efl prius. dtnMatu Diarhodon abbatis,diarhodon A rofis. Abbatis, vel ' quia Abbas inuenit,velquia pro Abbatefuitfadhun,& valetcontra ldteritiam, hepaticos, phthificos,heibcos, cardiacos,cum cardiaca fitex calore, valctquc conuale- fcentibusexacutis,& longiusa*gritudinibus calidis: ca- lefacit hepar,no multum, fed mediocriter, plus.n. mfri- gidat,quam calefacit: habet enim aliqua, immomulta calida; plus tamen defrigidis, & eft ibi pro bafi rofa,& eft ibiplus derofis,quam de aliquo aliorum. dattir ma- ne,& meridie,& fero cum rhodoftagmate,ideltcum aqua rofata,vel cum aqua frigida.
Detrinfan- Triafandali dicitur a fandalis, quod eft lignum, & eft dal "' duplex ftilicet album,& rubeum,& dicuntaliqui,qu6d rubeum magis confortathepar, led hoc eft falfumper audhoritatem Haly m difpofitione regali dicentis ibi,cj> album magis confortat hepar. Item per rationem,quia funt magis odoriferialbi,quam rubei,& funt frigidiin tertio,& ficci in fecundo - ,non multumconfortant,quia funt fubtiles. valent ftomacho,& hepati calefatSi; vnde exquacunquecalefactione hicfic valent vtriquefanda- li,fcilicet albi,& rubei, & fandalicum fiiccolactuci,& aquarofata valentad calefactionem remouendam he- pans. Item ad hepatis infrigidationem valent fandal; albi, & rubei cum fuccoendiuia.-, & pauco ablinthij,& aqua rofata,&pauco aceto,&c.
Diacoftum dicitur a cofto. Cofhis eft triplex.f. arabi- cus,indus,& garyophyllatus,&eft calidu,& ficcuin fe- cundo. Coftus et puluenzatus,& cum aqua rofata pofi- tus,& pauco melle,aufertlabes facierum. Item coftus cumamygdalis amaris mafticatus cum laluiaabftergit faciei pannum, &lefitigines efacie remouet,& confert peitori materia frigidamcontentam in eo incidendo: vrinam,& menftrua prouocat, & fcetum mortuumex- pellit,& fplenem deoppilat,& eft bafis hutus medicina;; licetenim ibi fit minus in quantitate, eft tamen magis 111 vircute, plus tarnencalefacit m paucaquantitate,qua aliain multa.valet propne oppilationi iplenis, & hy- dropicis,& maxime leucophlegmaticis, & hypofarca: exfrigida materia, fiueex cholera,detur (ero,& mane fi detur propter oppiladonem fplenis, detur cum deco- «Stione capparis. fi propter oppilationem hepatis, detur cum decodtione fcolopendrias.
zsfn yrina debcat ejjc crajfa ante digeJlionevLj.
Habito,&quarfito dedigeftione tnateria', nuncqu .T- ramusde lignis. Eccirca hoc pnmoquarritur. vtrum vrmadebeateffecrairaantedigeftionem phlegmatis,& videtur,^) fic,quia Ifaac in vrinis. Padiuarquaiitares dat vrinac fubftantiam,vtcraflitiem,& lubtilicate: & adtiu? dant colorem. cum igicur phlegma (iiahumidicace pec- cet ante digeftionem,cum tunc fic humidnm; vrina cuc debec efle crafla, cum humidti dec craflam fubftanctam, & ficcum tenuem.Contra,frigidum lmpedit tranfitum matenscum vrina. Sedquandofic elt, quod rnatena non poceft tranfire cum vrina, folatranhr aquofitas,& hceft vrina fuhtilis,ergo,&c. Item phlegmaeftfubtile, cum fit aquofum,ergo facit vrinam renuem.
ConfequenterqLi;eritur,qualis debeacefle poftdige- flionem phlegmaris,& videcur,cjj crafla,quia calidii di- gerendo, & confumendomateria cum vrina, ea incraf- lat. cu lgiturdigeftio materioe phlegmaticx fiac per cali- dum,perdigeltione phlegmacis materia incraflabicur. fed fi fic, tuc per digeftione phlegmatis vrina erit crafla.
Contra. digeftio phlegmatis fit per diuifio.nem,& in- ci(ione,& fubtiliatione, vndecum oxynael, quod fiibti- liat, & incidit materiam phlegmaticam,datur ad eius digeftionem, humorfubcilisadditusei facit lneafubn- lwtionem,& craffus craflitiein, ideo,&c.
I O A N N I S
Qttalis debeat ejje vrina poji digeJlioniiH.
Confequenterqiuericur, qualisdebeat efle vnnapoft cligertione,cfimareria fitcrafla, vifcofa,phlegmatica,vf
fpilTa,quia illud phlegmaeft fpifliim,ergo vrinapoft fui digelhonem per (ui commiftionem inciaflabitur.
Contrafpifliim fubtiliat vrina,ficut patet demelan- cholia,qua; vrina fubtiliat,& hoc eft,quia. materia fpifla viamoppilat,ergo &c. Soliuioad primam quxfiionem. dico,^ plilegma lndigeftueft valde fubtife, aquofum,& talenon mulcum infpiflat vrinam,chphlegmaaltquan- tuluelt fpiflum refpe£tu aquofujtis vrinx. fedphlegma bene digeltum infpiflat vrinam,quia digeftio phlegma- ris incraflar,quod pnus fcilicet antedigeftioneeraciub- til<°,& iravrinaperphlegma benedigeftum mulcum in- fpifTarur, fed perphlegma non digeltum non multum jnctaflatur,inipiflatur tamen. Dico ergo,quod vrina ex phlegmaceanre, & poft digeltionem femper eftcralfa. vndevrina ance digeftioncmphlegmatiseftcraffa,licet ipfa fit fubtilis refpedtu vrina-poft digeftionem phleg- matis. Concedo ergo, quod vrina ante digeftionem phlegmatiselt crafla,licet parum.
Ad primum dico,quod phlegma fuahumidirateplus facir lubricandocum vrina, quam faciac fua frigiditare coagulando,&oppilando,ideo craflaeft vrtnalemper exphlegmate, licetfir fubtilis ante digeftionem phleg- matis.quia poil incraflatur per comefticnem phlegma- ris incraflati per digeftionem, idco vrina mixtaexifto phlegmare,& aquofitateeft crafla.
Adaliud iiicendum,quod oxymel fubtiliar,& incraf- fatjficutignis. ignisenim glaciem liquefaciendo fubri- liac eam,& ignisconfumendo fubtilea luto ipfumin- craflac. Oxvmel ergo per fuam caliditatem phlegma fubtiliat, & liquefacit, (ed phlcgma fubcile incralfar, aquofitatem fucilem confiimendo,& euaporando. Et ideohabenstalephlegmadebet efle vrina crafhor poft digeftioncm, cum elt fubrile,aquofum, confumptum plusquamanre. & fic ioluirurprimaquaftio.
Adtercium dico,q, cum phlegmaelt craflum,virreu, congelacum,anccdigeftionem eftvrina niulcum fubti- lis,quiailludphlegmaeftcongclatum fubaliquo,& non eft liquefadtum,oppilando vias redditvnnam lubnle. SiPrp.oftdigeftioneeius vrinaeft (ubtilis,non camenfi- curprius,quiaptiuspropter oppilacionem non permit- tenrem aliquid cum vrina peinnfceri, fed pofteaeft fub- tilispropter commiftionephlegmatis liquefacti cu vri- na,& ideo talis vrina.prius crat pauca, led poft digeltio- neerit multa.Vndealiquandomeliuscognofcitur dige- Itio materi^ perquantiratem vrin£e,quam perqualitace, quiamulci(unr,inquibusnon mucacurvrina agriredi- nis,retpe6tu vrinxinfaniratefua.multo magisnon mu tabitur vrina in materi.x dige(tione,refpedtu vrina: ante mareria: digeftionem, fed q« benc ponderatur luus po- rt;s,ira,quod medicus vider,q? nonbibit paticnsnimis, & videt vrina*multam,runcpoteft cognofceremareria phlegmatica efle digeitam. Et hoc dicic Hipp.in aph.fi vrinaappareatprius turbata,Etpofteacla.& multa,&c.
Adargumenrum dicendum,quodphlegmacummi- fcetur cum vrina poft digeftionem, non apparet crafsu, fed fubtileIiquefadtum,ideo non incraflat vrinam.
Vtrttm digejlio materi&in podagra pofiit cognofci per vrinarru.
Confequcnter qua:rirur vtrii digeftio marerix in po- dagra,& arthrcrica paflione poflit per vrinam cognolci, & videtur, ap non,quia fm Ifaacin vrims,folum vrina eft fignificans fuper materiaexiftentemin venis, & he- pate,in quibus ip(ageneratur; fed mareria podagrs eft extra venas,ficutiniun<Suris,ergo&c.Inop. ofitum eft v(uscommunis:damus enim (yrupos ad digcftionem .vgrirudiniim pradidtarum, & per vrina cognolcimus eiusdigeltionem,ergo&c. Solutioad qua:ftionepoteft cripliciter refponderi. Vno modo fic,g? digeitio mate- rix lftarum agntudinu pot cognofci per fe, pcr vrinam fulicec mateua: ancecedentis,qua:eft mrer venas,quat
ad

D E SANCT
adiundhiras continue fluit,&non cognofciturpervri- nam digeftioillius materiar,qiiae eftin iun6liuis,vtobij- cis. vndeilla maceria,qua: elt in venis d;geritur,pej rae- dicinam,&cum iliadigefta eft, euacuatur: fed materia coniundta,qu£ eft in mncturis, licet illa digeratur per medicinam,tamen ipfanon euacuaturpeream,(edpo- ftea per emplaftrum, &alia remedia,matcria coniutta, quxiniundtunseuacuatur. Dicoetplus,g> ficonftarct 0) materia non efletin venis,fedfoium in iundturis.Ego non dkredigerensintra, fed lolu per emplaftra fupraiii- 6iutas,pofteaeam digererem,& euacuarem. Vel pollc- mus dicere,quod digeftio materix ln mnCturis porcft co gnolcipcr accidcns, quiacum materianon elt digefta, cunc afcendunt fumi, & euaporant a materia, ad hcpar, quicum fint frigidi,heparinfrigidant,quod infrigidatu crudatnaliquando facit vrinam; fed fi materia fit dige- fta,fumi non eleuantur frigidi, fed aliquantulum calidi, & ldeo tuncnon infrigidatur hepar,neque debilitatur tantum, ficut prius, propter quod poteft vrinam magis colorare,& per digcftionem incrafiare, & hocpatet per fe de quodam, de quo narrat Haly. qui habuit podagra, a qua fumus eleuabaturad hepar,qui heparinfrigidabat, & ex hoc incurrit hydropifim,& mortuus eft,& lic pa- tetfolutio ad argumentum,quod non fignilicat perfe digeftionem maten.xextra venas,licci peraccidenspof' fit,vt pnus vifum eft,& fic foluitur.
Be iUnifi. Dianifum Conftantini in lib. ftomachi, vtile contra ventofitatem ftomachi,frigiditatem,& ln ammatio- nem rheumaticam fedat,&c.
Sarjtph. Garyophyllatum a garyophyllis diclum,qui ibi reci- piuntur, ftringuntemm ipfi garyophyllicatarrhum,in ore detenti,fingultum,&c.
Potiomufchata maior.mufc' ara dicitura mufcho, mu c a 4. eQ ^ mu f c hus preciofior,& odouferior fit alijs fpecieb.
valet cardiacis,ftoinachicis,& ad omnem ftomachi de- bilitate,& cordis cofortatione,& ad vitia pulmonis,&c. VutntHpt. Diatrinnpipereon Herodisregis,diatrion Gal. quod facitadfngiditatem,&dolorem ftomachi,digeftionem procurat,5cc.
Tritfbjllm. Triophyllondicitura viridibusrutx folijs,qua:in eo ponuntur. valet proprie quartanas, & vera: «juotidiana:, in hyeme,& vernali tempore,&c.
%e£lificantia euacuationem_>.
SuDerius Vifte lunt caufae impedietes euacuationem: nunc videndum eft de re&ificantibus eam f. quomodo debet fieri,& qu<c debent confiderari, & obferuanqua- dofiteuacuacio,tunc prius videndum eft,qualiterfiac euacuatio. fitautem tribusdecaufis,vnaeft nimiama- tevia: repulfio,vt Hippo. in apho.repletionem euacuatio foluit. Secunda cauiaeft malaqualitas ipfius materia:. Ethocdicit Gal. primo megatechni, nifi materia non iTt muha,tamen mala,euacuanda eftpaulatim. Tcrtia eft morbi magnitudc,& de hac dicir Auic. & Gal. 11 & i^. megatechni,cumapoftemaeft magnumcaueamus nerumpatur,ideoeuacuamus maceriam,Iicetfortenon fitmala,aut multaantecedens.
Ueconditionibm in euacuatione confiderandis.
Confequcnter videamuscoditiones redhficanteseua cuationem,& qu.x debent obferuariin euacuatione ma- teri .T,& ift.f conditionesfiintdecem. Primacft materix qualitas. Secundaeft, vtvideatur materiaceuacuandx quantitas.T ertia eft facilitas euacuandi. Quarta eft tem- poris conformitas, vel opportunitas adcuacuandum. Quinta eft mediciniproprietasadeuacuandum. Sexta eft membri ,perquodfieri debeteuacuatio,aptitudo, vt per illud fiat melius euacuatio,quam peraliud. Septima eft membri,perquod fieri dcbet euacuatio,difpofitio,& abftradio. Q6t:auaeft viarum, perquas debet fieri eua- cuatio ,conditio,fcilicet,vtnon tranfeamus diametros. Nonaeft ,vtnontrahatur materiacu violentia magna. Decima eft,vt videamus modumattradlioms.
Prima igitur eft,vt confideretur materia: euacuandae qualitas,quiaipfadebeteffenociua. Vndein 4 particu- la,aph.In pharmacijs talia educere oportet,qualia fpon-
) AMANDO' 107
te venientia.i. qualia a natura debcnt expeili.Natura aut 11011 expellitnifi no(.iuum,& ideo cuni medicus fitmi- nifternaturx,debeteamfequi,vtexpellat materia noci- uam fecundum Galen. i.apho.vnde dicit Haly. fupra m techni." Si medicus non iuuet,tame no debet nocere,vn- de debet iuuare,fi pof!it,& hoc eft expellendo nociuum.
Secunda,debet medicus confiderare matcrixeuacua dxquantitarem. Ettudices non eft verum, quiadicit Hipp. qux egerunturnon multitudineconfiderare,&c. Dico,qj iftud exclufiueeft di&um.i. cp tu non debes fo- lum quantitatem cofiderare, fed multa alia,& eius qua- litatcm,& virtutem,quia fi multamateria euacuatur, & fi nociua,dumtamen virtusfufhciat,eftbonum,fin6 fufficiat, eftmalu.fi multa euacuatur,fiuepauca,& bo- na,non peccat in qualitate,aut in quantitate maium. vn denoneft quantiras tantum confideranda perfe,quia per feipfam,neque iuuamentum,nequenocumentufa- cit,nifiper hoc,qj habetrcfpcduad quantitatem,& vir- tutem,& per ea lpecificatur,vt vifum eft. ergo debcmus confiderare materix quantitatem refpedtu virtutis,qtik non debemus eam totam fimul euacuare, fcd paulatitn propter virtute,quia per tales euacuationes naturadefi- tir,& easabhorret fm Auic.in 1. Itcparte materixeua- cuata,alia portio fi poffibiie fir,corrigitur,& in membra conuertirur fm Haly. ln fine techni, & fi non pofiibile fitcorrigi,a natura expellitur,qui hcet non effet potens totam expellere,eft tamenpotens portionem remanen- tem poft euacuationem expellere,vnde Galen. 1 i.mega- techni. Non eft faciendu in corpore viuo,ficut mortuo, quia in mortuo materiam corruptam,ficut carne putri- dam,aut pinguedincm totaliter incidimus,& refiduum ne putrefiat ad aerein frigidu fufpcndimus,fed in corpo- re viuo partem materix putndx auferimus, & refiduu materix,qux remaner,digeriinus,vt natnra poflit fupra illud,corngendo,vt conuertatur,vel expellatur.
T crtia conditio eft euacuandi facilitas,materia enim> quxeft in venis,faciliter a medicina trahitur, fed illa, qux eft in iund:uris,vel in membrorum concauitatibus, vtpotedifficultate,&caufamreddit Gal. in deiuuame- tis membrorum, quod materia, qux eft in venis eft in locoamplo,& talis de facili trahitur. Aliaeft inJoco ftridlo,& talis dedifficili trahitur. ideo fortiorem medi- cinamoportet dare ad euacuandam materiam illam, quam ,qux in venis,& fic intelligitur.
Quarta conditio eft temporis oppottunitas.Quatuor temporafunt,quorumdiuerfitatem oportet confiderare, & fecundiieorum diuerfitatem,exhibitionem medici- nx,& etiam ipfa medicina eft diuerfimode danda. Eft.n. tcpus anni,tempus morbi,tempus menfis, tempus diei. Tempus annidebet confidetari, in vere Autumnode- bentdari medicinx laxatiux,& fieri euacuationes,& nonin i£ftate,& Hyeme. in Vereinprincipio,&infi- ne;in principio humores frigidi,ficut melancholia,& phlegma, melancholia conferuata eft ab Autumno, & nogenerata Hyeme,fedphlegma generatueftin Hye- me,& non conferuatum ab Autumno. Et timendum, neifti humoresfrigidiebulliatin Vere,incaliditate Ve- ris,& faciant feb.ideo euacuadi funt in principio Veris; fedmateria cholericainfine Veris eft euacuanda,quia iftanon fuitconferuataab Autumno,neque generatain Hyeme; fed quia caliditate Verisfuitgenerata.ideo ne in /£ftate fequenti ebulliat, debet purgari in fine Veris, quia Verein principio fui affimiiatur Hyemi propter appropinquatione-.finisvero ALllati ; medio veropro- pria?,& ficalia,& caufas has afiignat Kaacin deelemen- tis,& alias,quxibi patent. In autumno debetfieri eua- cuatio,fed nonin principioeius,quiacorpora funtina- nitaexxftateprxcedeti,nec in finc,quiafrigiditateeius materiaprofundaturin venis,necet eftobediensexpul- fioni,& attradlioni medicinx. Sed in medio eius,in quo eft temperantia in a&iuis,videtur Auic. in autunmo de- bere fieri euacuationes,cum dies funt xquales nodtibus. Secundo debet tempus morbi confiderari,quia aliquan- doinprincipio morbi debet dari pharmacia, aliquan-

E X P O S r T-
do mmedio,aIiquando infine. Inprincipioduplicide cauft. Vna ell propter materi;c acuitate,& tudofitatern, & de hoc habetur liio apho. primx particulae, in acutis paliionibus,in comento. Raro prscipitur in acuta paf- fionepharmacia,quia non praxipitur,nifi cum matena eftfurio!a,quiatuncmedicus non habet inducias pra;- parandi: ante enim paties effet mortuus,quam effet pr£- parattis ad medicinam. Secundacaufaquarefiteuacua- uoin principio morbi,eft materii muititudo,& quia materiaeft multa,& morbus eft longus; ideo timendu, ne propter longitudinem morbi virtus deficiat; ideo de- bec natura in principio morbi exonerari,& de hochabe- tur in primo apho. inchoan tibus morbis,&c. Er hoc eil propter multitudinem materia;,quiafm Gal. Hipp. eft breuiloquus,ideo dicit prius, q, debemusin principijs pharmacijs vti,vr hocinutiliter repetere,nifi jppteraha caufamintelligat.Intelligitinprimoaph. propter mate- rix furiofitate,hic intelligitpropter materise multicudi- ne,aIiterefTetc6fufio mrepetitione verboru.aliqneua- cuamusin medio morbi,vtinprincipio paroxylmi,vt .illeuietur,quia eius fortitudinem,& fymptomatu ma!i- tiatimemus,& dehocdicit Haly.lup1atechni .28 c.Ho raconueniens euacuationi elt hora paroxyfmi,& hoc cu medicina leui,vt mana,vio.tamarindis,&c.aliquan- do fit*euactiatio in fine morbi, vt quado materia eft quie- ta in vnoloco pofita,non in membro nob;li,nec vicino, quia tunc inducix dantur medico, materianon debet in principio,fed m fine euacuari,quando corpus eft prspa- raturnadeuacuatione,& materiadigefta,cumenim fit quieta in loco pofita,non eft timenda eius furiolitas,ne- que mobilitas,cu hocnon habeat,& cum harc fit pauca, non eft timenda virtutis debilitas propter morbi longi- tudinem,& cum fit remota a membro nobili,propter flomachi malitia^vel^ppter fui fyncopim,& huiufmodi.
Nota. Tertioeft tempusmenfis confiderandu,quiain pri- maquadra Lunx pharmacix, & euacuationes fuiitfa- ciendx,non in fecunda •, facimus enim tatum duas qua- dras in lunatione,quas quadras continet nouilunium,' & plenilunium,& fecunda totum refiduum lunationis, &ficabufiue vtimur hocnomine quadra,qniaquadra proprie eft quarta pars lunationis, & nos ponimus eam pro medietate, loquendo abufiue de quadris. Dico ta- men,quod in prima quadra Lunac,qux continet nouilu- nium, & plenilunium debet fieri euacuatio, quia tunc tempus eft calidu,& in caliditate teporis pori aperiutur, & per ipfam hume£tantur,vt per eos fiat fluxus,& tran- fitus humorum, & et in hac prima quadra humores li- quefiunt,& fiuntcurfibiles, ideo tuc habiles funt expul- fioni,&propterhoc.f quia tempuseftcalidufm Philo- fophu.8. deanimalibus,inilIotepore Herinacij impin- guantur,& dicebant quidam, quod hoc eft, quia melius videnthoc enim eft falfum,fed hoc eft,quia tempus eft calidius,&cum incis calordigerensfitdebilis,cum fint animalia frigida, per caloretn temporis fortificantur,& eorum calor, propter <j> nutrimento ampliori eorii cor- pora reparantur,& ideofitimpinguatioeorum. Sedin ] fine menfis.non debet fieri euacuatio, quia tunc cum tempusfirfrigidum,quantumeftde hoc,pori claudun- tur,& humores cogelatur, quia inobedientes medicinas attrahenti efficiuntur,ideo tunc ipfi no debent euacuari.
u>u. Qjwrto eft tepus diei confiderandu; medicina.n. ali- quanao daturin mane.f. quandodatur in liquida fub- ftantia, quia timetur fi mnocte daretur,nedormitionc fuperueniente, & calore interius fortificato, virtus me- dicina: refolueretur. Aliquandoenim datur in fero,cum datur in fubftantia dura craiTa,ficut in pilulis,qua: indi- gentlongaremanentiain ltomacho. Aliquadoquiafor- tiattradhone indigent ad ftomachu,& tunc no agit me- dicina, nifi diuidatur a calore naturali, bonii eft dormi- re,vtfuperfomnu calor naturalis rediens adinteriora, &ipfevnitus fortificetur,&meliuspoffit medicinadi- uidere. In media nodte dantur eledtaria, quia non funt ita paffibilia, ficut medieina data inlubftantia liquida, nequeita durst, ficut piluIa.-,ideo in media nocSedan-
I O A N N I S
tur,quiaindigentmediocri adtione,fiuediuifione. Afi- qUandodatur pilulx ante cibum fineacumine,vcipoft cibum,&iftx debentin vigilia dari,quianonindigent forti attra6lione,nequefortidiuifione.
Quinta condi tio,eft medicinx proprieras ad euacua- dum. debet enimeligcre medicinam propriamadeua- cuationem proprij humons fecudu Haly. lupra techni. 28. c.vndefivelis euacuare phlegma,non debesdaro fcammoneam,fed efulam,aut puipam colocynthidis; & ficholeram,myrobalanos citnnosj fi melancholiam, myrobalanos indos,aut lapidem lazuli,quxautem me- dicinaquem humorem relpiciat,habebimusin fine.
Sexta conditio, elt membri,perquod debet fieri eua- cuatio,aptitudo.f. vtpereum fiareuacuatio melius,qua per aliu,& ad hoc tria funt confideranda.Primum eft,g> marenaeorepat; repere.n.elt animaliu debilismotus. cuigiturmateria repit i.debiliter moueturad aliquem locum,vtper eum expellatur,fi naturaeffet fatis fortis, natura per eum poller iplam expellere. Secundii elt fitus membri,fi materiaeflet in iimo hepatis, ipfa non debet euacuari per vrinam prouocandoeam,fed per medici- nam leceffiuam,& ideo non per renes,led per inteltina.
Si vero ipfa fit in gibbo hepatis e conuerfo. Tertio debet confiderari membrum itaquod membrum per quod fiteuacuatio fit ignobilius mebro,aquo fiteuacuatio; quia fic facir natura recte,opcrans fcilicet expellerea no- bilionbus nocumentum ad ignobiliora. fi aliter lacit, hoc elt ex malitia medicinx,& tunc debet diuerti.
Septima conditio,elt, g, debemusconfiderare difpo- fitionem membri, a quofit euacuatio, ne in cofitdolor vehcmens; tunc enim non debemus euacuare,quia tunc fieretmotusagiratiuus,qui eftnaturx contrarius. Mem brum enim per naturamdolorisad fehumores trahe- ret,& medicinam. & medicina ab eodem traheret eol- dehumores,& ita «gitatio fieret. Quid eigo faciemus ? primodolor fedetur,poitea ab eo euacuetur.
0(Sauaeonditioeft,g, tunodebes tranfireduosdia- metros,quiaperhoc naturamultum debrlitaturin hoc, q,fiereteicontrariusdupliciter .vndefi materia fitfu- perius in parte dextra, non debes euacuare in finiltra, quia tunc fioret motus a fuperiori ad inferius,& a dextro in finiftrum; & hoc intellige quando eft diftantia mrer hxc,&non quando dextrum,& finiftrum funt in vici- nia,quia tunc debet attrahi ad locum oppofitum,fecun- dum duosdiametros,vtfi materiafitmparte dextraca- pitis,quianon multum diftans afiniftra, non debet tan- tum trahi ad finiftrum inferius.
Nona coditio eft, g, 110 debet trahi materia cum ma- gna violentia,quia fubtileobediens expulfioni,&attra- «Stioni extraheretur, & craffum inobedies incraffaretur, & inuifcaretur,& remanerer, & elfet difficilioris expul- fionis,quam prius,&tn natura debilitareturex violetia-
Decima conditio eft, «j? oportet confiderare vaiorum mediorum difpofitionem ,& conditionem,& viarum, perqtiastranfitmareria;fiue mouetur admedicinam, quiafi fint repleta:, cum dicat Auic. (p per vacuu debet fieri motus,non poifet materia alia per venas trahi;ideo tuncin venisremaneret,& fieretibi nocumentum,tunc primo euacuandum per phlebotomiam a venis, quia eftin venis,&poltea datur medicina euacuatiua,qua: trahat materiam a membro per venas ad ftomachum.
De fex eletlarijs.
Nuncvideamusdefex eledtarijs. Quoni primum eft Dc dianiji. dianifum.Secundumeftgaryophvllatum. Tertiumeft diamacis.Quartum eft potio mufchata. Quintu elt dia- trion. Sextum eft triophyllon.
Dianifum ditSum cftabanifo.anifum femeneftfce- nicuii Romani,calidi,&ficci: intus habetvirtuteape- ritiuam,& ftypticam,& ventofitatis dilfolutiuam. con- fertinflationiin facie, & confumit ventofitate,lacpro- uocat, impedimentum ex matenxfrigiditate,calefacie- do,& digerendo,autex ventofitate cralfa phlegmatica oppilante vias. *fitim fedat caufatam ex materia falfa, eam incidendo. ailatum cum ftringat ventrem,&per
alfatio-
0

DE S A N C T
iffitioncm foa Aypticiras aagetur,calefacic, & digerit, ventofuatem diuidit; fplenem, & hepar deoppilat; vri- nam, &menfhuaprouocar,ftnos videamus laudcs,&: operadi.mili. Dianifumergodigeftionem confortat, & ei iam venrrein,& ltomachum,tuffim, & fitim compel- 'litJiepar/jjlenem deoppilat, & venrofitatem confumir, vnde idem quod anifum,quod eft ibi bafis,no habemus ipliam in hoc lib. Nicolai, fed inuenitur in libro de llo- macli ) Cf >nftantini,& ell valde bonum. $>f Garyophvllatu a garyophyllis dicitur, fructus eft ca-
1^57ii»n. lidus,& ficcus m tertio, odorem multum bonum facit, nifi affuefaciat multum,vt priusdidueft,quiaeftodo- riferum,confortat ftomachum,& confert ad vomitum. vndeex garyophyllis,& maftice,et mace,culigno aloes, & lucco mcnr.r,fi fiat emplallcum fuppofitum fuper fto machum,valet cotra vomitu. Item cocti in aqua valent coaaa*vomitum,fi bibatur iftaaqua, in qua funt codh: vnde valent contra ftomachu,ipfum cofortando,& ma- tena phlegmarica digerendo,& ventofitate confumedo; ideo eruCtaubusacide valet,fingultu conftringit,pe£to- ris oppilationem remouet, quia aperitiuu eft,& aroma- ticu,ideo fpiritus,quifunt inftrumenta virtutis confor- tat,quia fpiritus facit moueri facilius,quiaaromaticum. ftc di*wA~ Diamacis a mace eft didium, & eft macis tunica nu- «. cis muichatx,aromaticum,& ponticum eft, & eft boml in finguku •, calidum eft,& ficcum,con fbrtat itomachu, putre.aciione remouet,ita,vt fuum eleitariufn. Ite na caliditate materiam frigidam digerit,& fua aromatici- tate membra confortat, maxime neruofa, &fpiritalia, & matenam fiia ftvpticitate confumit,ideo contra pa- ralyfim,& trernorem Gordis ex frigida caufa valet. n< fitionc Potio mufchata di6la efta mufcho, qui ell ibibafis. mu/ihata. mufchus eft folliculus quida inuentus inquodaanima- li fimili capriolo,confortat cor, & fubtiliat: vnde potio mufchata eft bona ad confortationem cordis con tra ma teriam frigidam melancholicarn, phlegmaticam. nota, quodbellirici,quiineius confeclione cadunt,funtalbi iapilli patui,& lunt bonicontradentesnigros.
7)s iutrii- Diatrionpipereon eftdicfii a pipere, & eft faclum cii piperem. tribus piperibus. Eft enim piper triplex,eft enim piper, gjdicitur leucopiper,&eftpiper,quod diciturmelano piper,&elt piper,quod dicitur macropiper. Piperalbti eft piper,quod vindc eft multum humidum,& iftud eft piper longum,antequa fitperfede maturatu,aliquantU- Ium tamen deficcatum, propterquod apparetquardam difcontinuatio inter eius partes, fed quandfeteft comple- rc maruratum,& eft nigrum,eftcalidum,& ficcumin tertio,vel quarto; &quiaeft fubtilenon multum cale- facit,attrahit a corpore interiori,phlegma confumit,bo- numeft hominibus fanis in regionibusfrigidisneruos multum confortat calefaciendo, non eit ei parfecudum Auic. phiegma in pedtore,& ftomacho inuifcatum re- mouct, ipfum calefaciendo, & diffoluendo;appetitum confortat,vrinam,& menftruaprouocat; vnde poft coi- tum fuppofitii matrici f<jtu corrumpit,& facit mirabile, quod dicit Auic quod cum datur multii foluit venrre,& paucum prouocac vrina; fed fcammonea econuerfo fa- cir.Huiuscaufam aflignat Ar.in problematibus,fedoc- culte,ventofitatem foluit, & phlegma calefacit, pedtus materia phlegmatica curat,&elt bafisinifto elcdtario, & ideo per pnedidfca patet laus huius eledtarij. toiatritm. Trionphyllon dicitur a tris,quodeft tres,& fitextri- /iolfo. bus generibus piperis fecundum quofda - , fed hoceft fal- fum,quia titex folijs rut .T,& elt ibi bafis,& iftud non eft in viii. Quxdam rutaeft viridis,&quxdaeit licca Viri- dis elt calida,& ficca in fecundo,fcd deficcata in tertio.
Itequxdam eft fylueftris, &quxdameft domeftica. QMautell fylueftris,& ficcaeft melior,multumenim inudir,& ipfaconfert paraly fi,et in iundturaru paffioni- bus ex frigida caufa. Ruta comefta, fiue mafticara tollit odorem aIliorum,&ceparum,prcpter eiusodoremfor- tem,& dicit Aritt.indeaialibus,quod quandomuftella vultpugnarecum ferpete,fiuecum buffone,ipfacome- dit rutam,vt interficiat eum, quia comraria elt veneno.
O AMANDO- 108
A Vndecomeftio rutscumnucibus,&amygdal. dul cibus in mane prarferuat a venenis affumendis. Trion- phylon competit quartanarijs, quotidianarijs; fit enim ex tribuspiperibus,non tamen pro bafi.
De euacuatione medicinA per fimile ,vel contrarium.
HAbitodedigeitionemedicina:. Nunc dicamus dc eius euacuatione. Et circa hoc quarritur vtrifme- dicina euacuet,& attrahat per fimilc,vel per cotrarium, & videtur quod per contrarium, quia Haly fuper centi- loquio Ptolemxi dicit, quod medicina non euacuat nifi quia ipla vincit virtutem,per contrarictatenf,ergo &c.
Irem Gal.dicitfupraiib.deregimineacutorum,quod medicinanoneuacuat,nifiquia corpus debilitat,iedip- la debiiitatpercontrarietatem, ergo, &c. Item cmne venenum elt contrarium humanae naturx, fed medici- na,quia venenofa trahit humorem ad (e,quia natura ip- fanonablata nequit nutrire, & ablata nutrit,ergo,&c. r.i Item medicina nutrit in patiendo, & trahit in agendoj 1 fed agere, & pati funt contraria: ergo ip(a nutrit per fi- mile,&trahitper contrarium. Sed dicesforte,quodip- farrahitper contrarium,ficutnutritper fimile mebro, fed trahit per fimile humori. Sed contrahumoreit po- tentianon mulrum remotaa membro: fiigiturcontra- riaturmembro,&humori,qui difponens membrocon- uenientesinfe recipit,perquas iple habilitatur,vtcon- uertatur,& a membro trahatur.
Dices forte,q5 trahitur atotafpecie.Comra,quiatunc fequcretur, quod in humore eflent duz tota: fpecies, V na per quam a toto membro trahitur,& alia per quam a medicina trahitur. Sed hoc eft falfum,quia per Auic. inprimo,tota fpecies eft,il!ud,perquod res eft illud • quodeft,&iftudinre eftvnum fcilicet formareieffen- tialis dansei effe.
Itefimedicinatrahatatotafpecie,&c. Efula,& pul- patrahent hunc eundern humorem fcilicet phlegma, &itaefula,&pulpa haherent eandem totam fpeciem, C cumidemtrahanr,&per confequens erit in eiseadem difpofitio in fummo,& ad eandem formam fpecificam, quia fi tota fpecies no fit forma fpecifica rei, entfaltem fumma difpofitio ad ipfam.
Item fi attra&io effeta tota fpeciecum radem medi- cina non habeat diuerfas totas fpecies,tunc vna medici- na non trahit diuerfos humores,quod falfum eft. V ide- mus.n. q>qua:damedicina eft,quxptimo trahitchole- ra,lecudariophlegma,&alios humores,vt myrobal. ci- tri.Oppofiui dicit Gal. j.fim.me.gj medicin^ no trahut nifi humores fibi fimiles. Ite rhedicina 110 trahit nifi hu moreinterquem, & ipfaeft affimilatio,&2.particula, fuperillumaph. Sanahabentescorpora,dicit Gal.quod medicina laxatiua,vel potio fibi fimiliu,elt attradliua.
Solutio ad hanc quxftionem. ego dico, q? medicina laxatiua trahit humorem a tota fpecie,& per fimilitudi- nem euacuat,tamealiomodo. Quatuorcnim funtcau- far,quare medicina attrahithumorem. Vnacft totafpe- cies vnde Gal. 4. fim.me. medicina attrahit proprietate fua: fubftantia:, & fic attrahit per fimile, non in forma, fed proprietate,&proportione, qua: elt mter completu, &incompletum, quiahumora virtute medicinae cxci- tatus ad medicinam mouetur,ficut ferrum ad adaman- tem-,&fictrahitperfimile,& cotrarium membro:fimi- le non in forma,quiaadamas non trahit adamante: fed ferrum,nec medicina medicinam,fed humorem,ficut Auic.nititur arguerecontra Gal. licet non arguat cotra intentionem eius,quia nonintendir,quodmedicinaar- trahat per fimilem in forma. fed in proprietate.vnde di- cir,quod cartamum non attrahit phlegma, quia phleg- ma ,fedquiaphlegmaticum contrarium membro,dico q, medicinaeftquafifarcina membro.Vnde Haly.Abb. medicina,trahit,quia vincit virtutem; vndetrahit,quia virtutemdebilitat,& membrum,quia enim contranu membro,ipfumdebilitat;& abipfo trahit,quiaiplum debilitatum nequitmateriam retinerefirmiter. Quod enim ei eit conueniens.f. humorem trahic: er|b per fi-
luilc

EXPOSI T IOANNIS
qtnilehumorctraliiE. Eftenimin medicinaaliquidadtu £
uodinhamorc eftin porenda, propter quodadiprain mouetur ab ipfa excitatus.
Secunda caufa eft complexio medicin^: vnde medici- na trahi:,quiacalida,vnde calidior medicina m eodc ge- nere magis trahir fecudum Gal.in de fimplici medicina. Tertiacaufa eft,quiaipfaexiftensin ftomacho,&in in- teftinis ipfa mordicat.f ftomachum,& inreftina •, & per hocdolorcm ibi inducit,&per hoccalor,&(piritus,& humores ad ea mouentur,& a caliditate fortiore ibi exi- ftenteattrahunturper naturam doloris,eo,quod ad locu dolorofumTalor, & fpiritus, & in copia magis mouen- tur,& quia et mordicat,euacuat illud,quod attrahit. vn- de illud eft per contrarium,vnde neque doIorem,neque mordicationem, neque grauedinem inducit membro, nifi per contrarietate. Iltad eftperaccidens.f.attradlio, quia per iftam mordicationem no attrahit medicina,ni- fi quia calor vincitur a natura,qui fecum ducit humore. Quarta caufa eft fatigatio, & debilitatio, quia membra F deoiiitatanon retinent,qd in feeft.& ideofaciliusattra- hitur,&abiredimittut,&ertanqua grauedine,& farci- na expellunt,&motdicatexpul(iua virtute.pnmomodo fiteuacuatio,& atrradtio per eledtionevmus humoris, & ftattrahatalios humores,hoc accidit,(edtribusalijs modis euacuantibus humores oes asqualiter,nifi vlti- mo magisdile6hi;& fic vltimo fangumem fi perfeueret virtusmedicmse,&etper calore fubtiliore,& liquidio- rem citius trahit. Iftis igitur tribus modis euacuat om- nes humores,& calore,& fpiritus; fed tameprimo eua- cuat per fimile humon,& quia per hocidem eft fimile humori, & contrarium membro,ideo attrahit per con- trarium membro: euacuat enim percontrarietate,quia non euacuar,nifiquiafatigat;illa autem fatigauoeft per contrarietate,& ita percontrarietatemtantum euacuat.
Ad priinum, & ad duo fequentia dicedum,quod ve- rumeft, quod attrahitpercontrarium membro,tn per Cmile humori,quiaper ide eft (imile vnius,& contrariu G alcenus. Adaliud dicedum,qd cWfunt tota: fpeciesin humore,per quarum vnamc6uenitcummebro,&per aliamcu medicina. Si ponamusduastotas fpecies.aut duas porentias efle in aliquo refpediu duarum diuerfaru formaium,ficutinlapideadamantinofuntduxdiuerfae tot£e (pecies. Vna Fm qua efllapis,ali:; &m q eft adaman- tinus,fm.n quod funt form?'diuerfac,fm hoc funt diuer- {x rotac fpeciesjtnift^ad aliasfint pparationesfm Auic.. & £m quod tota fpecies medicinx vincit tota fpecie me- briexcitado fpeciemfibi conuenientem m humore,fed hocmouetur humorad medicinam,noad membrum. Et cum tudicis,q?totafpecie&eftillud,perquoda!iquid eftillud,quodeft,verumeft,non tanquam per "ed:io,fed ranquam pr?paratio,per quam reseft illud,quod eft. Vel forte poftetdici,g,in htfmoreeftquoddaincompletum, quod exercitatu per aliquod duorum,natueft (e ad illud moueri,ficut fi in animali dicamus effe incopletu aliqd, quod eft indifferens ad hoc,gj excitetur per formam ho- " minisjvel afini,&excitatum perhoc poteft fefacerein a6tu,& fiilladuoexcitantia excitentfimul, illud,quod vincet,ducet illa ad incompletum ad fui naturam,& eft fimile,qj ponitur. Tupotes ireadnoftramdomina,veI ad campos pro tua voluntate: vnde tuii velle cft indiffe- rens ad hoc,vel ad illud ; tamen fm,qj per aliqua condi- tionem exiftetem ln noftra dominaexcitatur tua volun- tas,tu eligis fm hoc vnurn, & non aliud. Similiter eft hic,quiain humoreeft aliud incompletum,quodexci- tatum a medicina fordus a medicina ad ipium mouetur magis. vnde Haly.Abb.medicinanonattrahithumore nifi vincat virtute, ficutdid:u eftfm numeru formarQ exiftentiu inre. funtenim diuerfa: intotu fpecies inre, &ilIudn5eftinconueniens. Adaliuddicendu,qj nofe- quitur,qdefula, & pulpa fint ide, licet in eis (it aliquod coe,in quoconueniiit,perquodattrahit illud,& iftafpe- cies eftincopleta,habet tn formalioresalias totas fpecies difpouetesad fuas formas fpecificas,& in eiseft diuerfa ratio cGmiftionis, proptcrquod (int ide,quianonattra :
]iunteundehumoreperillud,per quod differurit,fed p(?r illud,in quocontieniunt; videmus enim,q3 in vna parre nnfti,vt lapidis adamantini eft tota fpecies trahens fer- rii,&in aliaparteeiufdeelt tora fpecies pellens feriufn.
Ad aliuddicendum,quod medicina non trahit nifi , vnum humorem per fe, (ed peraccidens trahit multos, vndeprimoattrahit humorem,quem per feattrahit,po ftea,quos trahit.trahit per accidens.
Eled-arium refumpnuu valetad reftauranritideper- r>t ditu.Recip.liquiritix,rof zucch.an.vnc.iij. gumi arabu, tragacan.ana vnc.j. & fan.al.& ru. ana vnc.v. papaueris al.vnc.j.s. (ucciliqui.ani. fe.portulacx,la(Stuc:e,(car.ana vnc.s.garyoph.fpodij,anadra.iiij.cinn.vnc.j zingi.fcar. calamenthi,anadrach.ij. corricucitri.vncj.penidiarum vnc.ij.fc*.frigidoru .f .melonis,citruli,cucurbit <T ,ana vnc. iij.fe.cytoniorum vnc.iij.amygdalaru,pinearii,fej}eften, ana vnc j fem.malui,feminis bombacis,violarum,ber- beris,nenuphatis,ana vncj.
Diacappans, antidoru eft peculiare fpleneticis, &ad D» iUtf. omne duritie (plenis anriqua,fiue recentem,fplenem ex- tenuat,& fanguinemeffluerelfacircum vino acceptum. aurium vermes,cumaceto immiffum occidit; dentium dolorem aufert. diftemperatum cum vino in ore tenea- tur; menftruaeducitcuapozemate. cuius defc.elt fcill^ aUk,a(ari,pyrethri,centaurea:,piperis,thymi,apij,lemi. melanthij,radicum agrimonis,ana vnc.j. mellis, quod fufEcit. dabis (pleneticis,perfeptem dicscum vino bo- no.feptimadieantedabiscatharticum,quod melancho- liam deponit. cum noueris Iplenem eftefrigidum.
EleCtarium Ducis dicitur,quia Abbasdecunacom- Dedc3 ar i» pofuitadopus Ducisfilij Regis: valet ad digeftionem, ventofitatem ftomachi,& inteftinorum,& ad ilium do- lorem,& vitium lapidis,&c.
Philantropos,anncus hominis interpreratur,vel mi ThiUntr,. fcricors,&c.
Iuftmum a luftino Impcratore fadium,proprie valet d , calculofis,&adilij dolorem,&c.
Lithontripon,pertundens lapidem intcrpretatur,la- DelittM. pidem frangit,& expellit,&c.
Nephrecatharticon,ideft purgans renes,expertum K,phrna« eft iliofis,&c.
Circa euactiationem, qua: fir per feceffum, vifa funt alia, quas impediunt,& etiam illa,qux rediificant eua- cuationern per fcceflum. i 'De rnodo enacuandi corpora per feceffum.
Nunc videamus modii euacuandi corpora,euacuan- da per fecefsii; & hic funt duo cofiderada. primii eft quo corporadebentprxparan anreexhibitionem medicina'.
Circa Primu duo liint cofiderada. Primu eft de codi- tionious corporiseuacuandi, quas oportet obleruare ad hoc quod medicina fecefliua habeat effedu, qux fi non obferuentur,nullum effedtum habebit. Secudum eftde conditionibus corporis euacuandi per medicina fecefii- uam,quasoportet (eruare, vtmedicina fecefliuahabeat fimilitereffeciu,fi no obferuentur,iplanon habebitef- fecSu fuum perianuam inferiorem; habebit tamen effe- dum fuum per ianuam fuperiorem,vr pervomitum.
Circaprimum feptem conditionesa parte patientis funtconfiderandx.
Prima eft,vtdieanteriori patiens multotiescome- dat,non tamen multum, (ed (xpe, & diuet(oscibos,non multxquaIitatis,quiahoc facit ftomachu effededigna- tum ad recipiedum medicinam: & ideo facilius defcen- dit,& faciliori modo euacuatur.
Secunda conditio eft, oportet videre difpofitiones corporiseuacuadi,& humoris expellendi acorpore,vn- dedicit Hipp.graciles,& facile vomentes,&c. iuperius, vt cholerici, fed carnofi inr'erius,quiafic a natura nati funt moueri,(ed (ubtiles,vt cholenci,(uperius.
Tertiaconditioeft, quod ante medicinam debet dari aliquid leniens venrrem, ficut brodium carnium pin- guium,aut vioIas,&c.
Quartacoditioeft,quodille,qui noeft afliietusacci- pere medicinam,antequaaccipiat fortem medicinam,
vtpi-

D E SANCTO
vt pilulas eochias, aut aliquidtale prius debet acciperc A aliquam medicinamleuem,vtper hoctenetur,vcrum fit leuis ad ducendum,aut non a medicina; & per hoc eua- «lit medicus multoties magnum periai!um,& perhoc ctiam patientes aliquando affuefcunt medicinas accipe- re,vndebonumeftprimotalibus dare Paulinum,aut pi <ram tantum,vndequidam medicus deditcuida patie- ti diafenam, & diaboraginatum, & per illa alTelauit pa- ties multoties,& perillaccrtificatus fuit,quod fi ei data ■cflet medieinafortis,(j> ibi fuiffet maximu periculum.
Qmntaconditio clt,quodaliqh debet comedereante «xhibitione medicini,maximc antefortem,autpropter corporis rarirate,aut ftomachi debiiitatem,quiaois me- dicinatalis,eftcalida: & ideo cauendumeftdecorporis incenfionejveldeficcarionejideofitimefde hoc,bonum cft,quod eadena die comedat micam panis in fucco mali granati,aur vu:r.agreftis,qaifta funt ftyptica,& infrigi- clantia. idem c ft faciendum inllomachi debilitate,neei noceat etiannn corpons raricate,ne (yncopim mducat.
Sexta coditio eft, q? ante exhibitionem medicina: bo- 'tium cft intrarebalneum,quiabalneum humoresmo- uet,&itaad difpofitionem eoshabilitat. QuiaG.i. de crifi dicit. motus humiditatis iuuat motii.i- poros ape- arit,& itaad expellendum parat.
Septima conditio eft, g? non debemus dare forte me- ■•dicina homini,quinon confueuit accipere,nifi magna necefiitate,ne fiat mutatio fubita; & fi damus,debemus dare dcbilcm.
Circa fecundum videamus conditiones corporis eua- cuandiper medicinam lccefl luam, quasoportetobfer- •uare,ad hoc vt medicina fecefliua habeat effedtu fuum proprium,quxfi non obferuentur,ipfa nonhabebitef- fe&um fuum propriumper ianuam inferiorem,habe- bittamen effe&um per ianuam fuperiorem, & per vo- mitum.Ad cuius intelle6tum fciendum eft,quod medi- cina fecefiiua fit vomitiua in quatuor cafibus.
Primuscafuseft,fios llomachifit tiebile, & fundus fortis,tunc fit fecelfiua vomitiua,quia tuncfieretabo- minatio,non retentioab ore ftomachi,fedexpulfio,& fundus,quia fortis medicinam expellerer,quia venenofa eft ad os ftomachi,quia debileell. Secundus cafus eft,fi venterconftipatusfit,quianon poffet tranfireinferius, & ideo moueretur fiiperius,&ideo primo oportet,g? venter leniatur,antequam detur. Tertius cafus eft,quia non debet dari medicina hominiabhorrenti eam,in in- ftanti enim fieret vomitus. Quartus cafus eft,quia non debet dari homini habenti falhdium appetitus,quia fie- ret vomitus,quiaos ftomachi lntalibuseftlapfumiideo de facili recipu, & male retinet. E conuerfo in quinque cafibus nondebemusmedicinam vomitiuam dare.Pri- niuscafus eft,forutudo oris ftomachi jtuncenim refi-. fteret fluxui humorii,ita,g? ad ipfum non poffent facili- ter attrahi. Secundus calus eft faroes,quia tunc retine- rentmebra fortiter,&non attraheret medicinanificu violentia. Tertiuscafuseft,quando ventereftlenis,& lapfus,quia tunc medicinade(cenderetinferius,& fieret fecefliua. Quartus cafuseft,quia nondebet darimedi- cinavomitiua hominiinconfueto adreceptionem talis medicinar, & habenti fpiritualia debilia,ne nimis p hoc debilitetur,& per alterationem fubitam. Quintus cafus eft,qj fimedicina fitgrauisnondebet dariad vomendu, nififorteinhocmalitia reprimatur,& hoceftnedefce- dat,& fiat fecelliua,vnde in i ftis quinquecafibusfit me- dicina vornitiua,feceffiua5propter hoc caueabiftis.
Ue praparandis corporibus poft medicinam.
Nuncvideamusquomodocorpora debent pra;parari po'ft exhibitionem medicinar, & ad reparationem cor- poris; poft exhibitionem medicinx debent quatuor co- ditiones obferuari.
Primacoditioeft,qdpatiens poft exhibitionemedi- cinxnon debeteffe inaerenimis calido,quia humores ad exteriora motu contrario motui medicinxtraheret, & itaeuacuationeimpediret,& virtutemedicin^diffol- uerct,nec nimisftigido aere, qa humores congelaret,&
A M A N D O- 20?
ad exeundu eos prohiberet,eos faciendo inobedienres,
Secundaconditioeft,gjpariens poftexhibitioneme- dicina:nondebet comedere,nec bibere,donecmedici na fuam operationem compleueritj ne per cibum,aut potum natura diuertatura fua operatione,per quam ip- la medicina digerit,tanquam per fuum mftrumentum, fcilicet per calorem,& fpiritum.
Tertia coditio eft,q> poftqua medicinaicipitoperari, non det patiens dormireanteg; medicina copleuerit fua operatione,qa in fomno retinent"fortes euacuationes,f. qux a duplici virtute fiut,f.naturali,& aiali,quia in fom- no non fentitur grauamen,propter quod fit expulfio.
Quartacoditio eft,quod patieti abominatione medt- cina:,vtnovomat,debent dari fortesodores,ftomachu confortantes,& viasconftringentes,vtetiam fpiritualia confortentur,vtacetiiadc6fortadu ftomachii,& fi hxc non fuflficiant,rtringantur extrema, vt eo fpiritusfluar,
&fluxus humorumabore ftomachi diuertantur,& eo virtusanimalis feconuertat,vel proijciaturaquafrigida in facie,vel in fronte,vt calor ad ftomachum reuei:tat,& fecu humores reducat,&ad fpiritualia,eaconfortando.
Vifapraeparationecorporis euacuandiin le,nunc vi- deamus pra-parationcs corporis euacuandi in refpedtu medicina?,& de hoc dantur quatuor regulre.
Primaefthxc,quiamedicina:principalirereuacuanti debemus talequidadmifcere,gj eiusmalitia reprimar, non tamen eiusoperationediminuat,ficut myrobcitri. cum fcammonea impediunt excoriarionem inteftino- rum,quod eft impedimentum fcammone»; non tamen attradtionem htimoris cholerici impediunt.
Secuda regula eft hxc £m Gal. in z. acutorUim ,gj non debemus dare duas medici nas, qua; euacuent in diuerfis temporibus,vt C. vna cito,aIia tarde,nifi ita fit,g? illa,quz cito euacuat,fit in pauca quantirate, <p nonfaciatopera- tionefuam,fedfolumfitacumen alrerius mediciniiu- uadoipfamin fuaoperatione-,ficut(camoneaacuitaloc- ticas medicinas, qua: funt tardx operationisde fe,& ci- ■ tiusoperanturperadmiftionefcamones. Si.n.admini- ftretur duf medicin?,quaru vna euacuet cito,& alia tar- de,timendum eftmultumde debilitatemultapatieris.
Tertiaregulaeft,5> non debemusdare eadedieduas medicinaspatienti,fi prima non foluar,ne per hoc mul- tum debilitetur,licet multi faciant contrarium.
Quarta regula eft,q> non debemus alicui medicinam dare,nifiin corporefithumor,quem volumuseuacua- re,quia medicina attraheret humores, & calores,& fpi- ritus,& ita noceret; & hoc habet ita,quod nunquam de- bes dare medicinam nifi refpe&u humoris determinati, quem cognofcisincorporeabundare,cuiusconrrarium multifaciunt,propterquod ipfi peccant,&contra ar- tem faciunt,& fic patet ad ifta.
©e feptemelefiarijs.
Nuncvideamusdefepteeledtarijs. Quoru primuefl; refumptiuii. Secundudiacapparis. Aliaquinq; refpiciut paftiones renum,&funt diuretica,propter quodrefpi- ciuntmedicinasdiureticas,dequibusiam videbimus.
Refumptiuum df,eo,quiavires corporis refumitto- n<«/tiTaw# tius corporis, dico debilitati ex longa a?gritudine infri- «>»>/»»». gidati,& deficcatij&debetdari debilibus hominibus, frigidis,& ficcis,conualefcetibus,& exloga argritudine deficcatis,&infrigidatis,eftenim ca & hu.& funtibi ca lida correlpondentia fpiritui, & virtuti debilitatis ex fri- giditate,& quxdam hum.correfpondentiaficcitati.
Diacapparis eft clc6tarium fatis bonum cotrapaflio- 2>« iUup. nem (plenis. Capparis eft arbor,cuius radicum cortice vtimur,& eft calida, & ficca in tertio,abftergit,miidifi- cat ,aperit: habet.n.amaritudinem cu ftypticitate,& co- fertinifchiatica,phlcgmadigerendo,&maflicatuattra- hit phlegmaa capi. vndea profundo attrahir phlegma mirabiliter.valet ad fplenem,quia fua ftypticirate ipfum confortat, & etiam ipfum deoppilat, cum fitamaru,& ctiaconfertei attrahcndo melancholicam materiam,& eftbonum neiuis,& iundturis,prouocat meftrua,& m- terficit ferpente in vc-ntre;& valet in paralyfi, & in pai- Mefuee. D D d fionibus

\
E X P O S I T. IOANNIS
*l>e eleRa.- rijs dtureti- ctt, va- Unt contra pt/tones re- ■nwn.
De eleft<e- « rto dueu.
&a*ijra£ia
t9t philfin- tropo. \ Smd hiem.
Vtu. Lynx.
Ksta.
Sonibus matrieis ad prouocandum menftrua, &cuiu E daturcontra fplenem diacappans,debetdari cumfucco fcolopendria:,& tamarifci: m aithreticis cum' decodbio- ne iux; in prouocatione menftruorum cum decoctione artemifi3e,vel rubex tindorum ad capuis phlegmadif- loluendum cum pliri,& fic in alijs fuo modo.
Deinde videamuseledtariadiuretica,qua; valet con- tra paffiones renu, vc lapide in renibus, & ad talc medi- cinamoportet,g){int.v. Primo oportet,g? in tali medi- cina fit aliqua medicina comifta, qux adlocii ducat me- dicinam frangcntem lapide,vt medicinadiuretica,vt fe- menapij,&(emen petrofelini,&:c. Sectmdueftmedici- na,qua: faciat medicinaremanere,vt vifcofa, vt gummi arabi.cutraga. Ternueitqua;dam medicina,quceadin- cidendu femp prgparet,vt remollitiua,tnalua:,viol£,&c. Quartum eft, quia oportet, ibi fint aliqua,qux lapide frangant,vtmilififolis,& faxifragia. Quintumeft,quse l^pioWmexpellant,vtacorus,&c. Nota,g? fanguis hirci, ciais corticiioui,a quo pullus extrahirur, cinistcorpio- p nis,cap'atlyncis,ifta valentcontralapidefrangendu. Ite rheuponticum valetvalderenibus. Ideonotandum eft, 13? lftacleitaria renum non debent dari,ni(i corpore iam mundificato, quia ipfa fubtile confumerent,&refiduii incrafla ,Tent,& magis indurarent, lic lapidem non frangerent,fed corpore mundificato debet daii.
De quinqueeledtarijs valentibus ad renes nunc dice- re voiumus. Quorum primutn eft eledtarium ducis,fe- cundum eft philanthropos,tertium eft iuftinum,quartii lithontripiton,quintum nephrocatharticum.
Eleftatium duciseft,quodeft faporofius,&melius, & dicitur (ic a quodam duce, pro quo fadtum fuit,valet ad digeftionemin ftomacho, & contra ventofitate,pro- pter anifum,& ad lapidem frangendum propter faxifra- gia,& miliu folis,vel granum fohs,quod idcm eft. Et f m Auic.habetduasbafes,vnaanifum contra ftomachi ven tofitate, & aliam faxiftagiam, & milium folis ad lapide frangendum. milium folis herba eft,grano vrimur,& dicitur(ic,quia colorein Solis habet,quia lucidum eft, G & eftcalidum,& fic. in tertio,& eft diurericum.
Saxi fragia eft hcrba fic dy5ia,ga (axum i. lapide fran- git pulacrizara,etdata valet,ad fradtura lapidis.fimiliter decodtio herba: (axifragia: valet ad lliacu dolorem, cum illaparianrurex lapide,autex vetofitate,& 110 exchole- ra,qui.a illud eledtarium eftcalulii, ilia aliquado patiunf" ex lapide,aliquando ex cholera. Quandoeft ex cholera, tunceftdolordefcendcns. Siergo iitdolorilloruex ve- tofitate,aut ex iapide, runc valet faxifragia. Sed fi fir ex "cholera,mu!toriescredunt aliqui, quod fitcolicapaffio, quandopatiunturillapropterlapidem,fednon ita.
Philanthropos,id eftamicus hominis, dicitur,a phi- los,gj eft amicus, & anthropos,qj elt homo. folium eft ibi bafis,& eft valde propinquum Ipica; nardi 111 virtute, honum odorcm facit,&e(l calidum,& ficcum in fecun- do.conferuatpannosa vermibus,& tineis,confortat ito machum,vrinam prouocat, & propter hoc ibi ponitur, & cum hoc apium,& multa alia. Apium calt .CSc fic.eft H in fecundo,& ert duplex,fylue(tre, & domefticumido- mefticum humidti eft. apiti refoluit, & aperit,&confert fpleni,&hepati,cius oppilationem auferendo,& vrina prouocando,idemfacitpetrofelinum. E(l enimquxda apij fpecies, quxdiciturfieriex mutationcalicuiusher- bx in apium,vnde dictueftpro aliquaherba,quando ip- facrefcitmultum,quodipfafic apium. Apium,&cala- mus fi decoquatur m vmo, iftud vinum valet ad fradtu- ram Iapidis,& in hoc eledtario eft lapis lyncis. Lynx eft quoddamanimal acutidimum ,penetrans, in quo ani-
inali lapis inttenitur, qui habet ad hocproprietatem >.
Itcm eft ibi femen rune,quod eft valde diureticum.
Item hedera elt bonaadlapide frangcndui licetenim ipfafit frigida,tamen propter (ubtilitatem fubftantia: (uar,& acredine,qua habet in fuis baccis, lapide frangit. Calatiius et ad hoc valet. Item orobus prouocat vrina, ita,quod facit mingcre fanguinem, ficontinuetur. Ideo valet ad lapidem frangendu. Pulegium eft bonum val-
de in fraitione lapidis,& maxime ceruinu, & dico ma- xime,quia raroinuenitur,& maxime (emcneius,& vi- IcusquercinuSjis: iftaduo funt valde adhoc valentia. Iftudeledtanum valet ftranguriofis,calculofis,&oppi- lanonifplenisantiquatsj&fractionilapidis.
Iuftinum habet ea(dem laudes, & dicitura Iuftino 7),i u j!in». Imperatore,pro quo factum fuit,& valetadomnesnon bene mingentes,& in eo bafiseft cinnamomum.
Lithontripton,bafiseiuscftfpicanardi. corcoFortar, Uthnn. aperitoppilationem hepans,&ltypticitace habetquan- dam, confortat ftomachu,(upeiHuameius luperfluita- tem confumeiido,&deficcandorheu.ibicadit. Triplex eftrhcu.frheu.barbarum,rheu.indum,rheu.poniicum. bdellium etiam ibi ponitur,vt inedicinasretineat.
Nephracaiharticon.i. purgans renes,ad idcmvalet, N,pkr*c*. &eftlapislvnciseiusbafis, potenter prouocatmefttua, tb " r - &lapidem frangit,ficut bafis fua,qusa proprietate_» frangit, ficutdidtum eft.
Utrum medicina euacuatiua vadatad butiiorem,
■ vt ipfum euacuet.
Vlfoperquem modum medicina cuacuar,&atrra- hi t hu more. N u nc qu^ri tu r v tru medicina euacua tiua vadatad humorem ad hoc,vtipfumeuacuet,& at- trahat,an no. Et videtur.q? fic,per Auic. Agaricus rnuat illas medicinas vcniread partescorporis remotas.z.ca. deagarico.Item Auic.lib.primo,fent.quartacap.v. Me- dicinje coanguftantur in apoplexia, & epilepfia,quia ve- infunt obftrudli.Item Auic.lib .4xap .de caufavniuer- falipafiionum cordisdicit,qtiod mcdicnia: cardiac^ £1- ciunt alias medicinas ad cor trahere.
ItemSera.vij.Sicutmembrafanatrahuntnutrimen- tum,ita xgra medicinam,ergoficut nutrimentum va- dit ad membra fana, ita medicina venit ad mebra a:gra. Itemomnisactio fitper contadtumjcum igiturmedici- na agat in humorem ipfa debet tangeie humorem,quia tangeniium vltimafunt fimul,ideo,&c.
Sedcontradicit Auic. q? medicinaexiftensin ftoma- cho attrahit humorem ad fe. Irem Serap.medicina exi- ltes in ftomacho,vel in inteftinis ad feattrahithumorc.
Solutio,ad iftam qusftionem dicitur,q) medicina di- uiditacalore naturali, & effumar, ita, q> medicinx fu- musadhumorem venitiplum inficiens,&perhocna- turas odiofum reddens,& fic mfectus ad medicinam ve- nit. Sed fi fumus ad humorem veniat,ant eo venit,quia fumus,aut aproprietatc aliqua. Sed quia fumus non dc- fcenderet,fedafcenderer,& ficfolum a partibusfuperio- ribusrraheret,quod falfum eft.ergo non,quia fumus; neca proprietate,quiaincompletum moueturadcom- pletum,vt ibi incomplcmentum recipiat,& no eft e co- uerfojfed fumus ab humore,non recipit complementu, ergo,&c.Itefifumus moueturad humorem,eade ratio- ne,& tota medicina, fi fumus gratia proprietatis mouc- tur ad humorc, cum illapropnetas in tota medicina re- periatur,quiavb.cfteadem caufa,&idemeftedtus. Si dicas.q, medicinaadhumoretrahiturabhumore.Cen- rra medicina eft adtiua refpedtu humorum non paftiua, nec duciruranatura,quia ipfam abhorret. Item fi veni- ret ad humorem,vt inficerec humorem,& per hoc fieret odiolus naturi, & tunc medicina expelleret humorem a membro; tunc omnia alia inficientia humorem ex- pellerenthumorem a membro,quodeft falfum.
Item Sera.argttit fic.omne, quod mouetur, mouetur amore,& defiderio,& eo veniens iundtura quiefcit,ergo lihumorcoiugeretur medicinx, vel mcdicina humori, noampliusad ipfum moueref,nec attraheret. Proprer hocdico,q>adhumorenon vcnitfumus medicinx,fed virtus eius. Et tu dices. Quomodo poteft feparari virtus cu firaccidens. Itequodeft eftenrialealicuinonpoteft nec per fe,nec per accides ab eo (eparari,virtus eft eften- tialis rej,ergo,&c.quid igitur medicinx venit ad humo- re,fifumusipfenihilfacit. Itefiloquaturdevera virtu- re ipfa no venit eo, fed iplius fimilitudo p multiplicatio- nefpeciei(ux,& fijrnlitudinis;ficut adamas attrahitad fe ferru,quia ficut in ferro pocentia adtiua ad adamant^
qua:

DE SANCTO AMANDO.
1 IO
qilx ncc in fe,neque de fc compktur,fed cum recipit vir- tutem adamantis excitantis ipfam potentiam,ipfa duci- tur adadamantem,& adcomplementum; lta eft in pro- pofito,vndeeftm Itumotepotentiaad medicinanijqui per medicinam excitatavaditadmedicinami& adcoin plementutn. vnde funt ibi tria agentia. ficut in qualibet operationenaturali vnurn eilinna,& abintra,ficutpo- tentiaadliua humoris,quse vadu ad medicinam, & ad compleinentum. Secundum eft extra,& ab extra; ficut veravirtus,vel formamedicinse. Tertium eftextra ; tan- tum, ficut fimilitudo vera; virtutis,vel vers fornn.
Ad arguinentum patet, & dico, quod agaricus facit tranfirealias medicinas.i. virtutes aliarum medicinarn, quinon multiplicanturnifi per medium difpofitum, & tianfparens, & non oppilatum crafiis, & compactis hunioribus.Adaliuddico,quoddictu Serap. intelligen- dumeftdemedicinaalterance. Adaliud,quodibi elt ta- 6tusvirtualis,&noncorporalis: & ficpatet,&c. dia/h- Diafatyrion dicitura fatyris ; (atyriafis enim grace, tjn t«. IacineereCtio viigff,&c.
Dt Htpru- Diaprunis, vel diadamafcenum a prunis damafcenis »«. dicitur,quie ibi recipiuntur. valet proprie acutis, & per acutis,maxime in caufo, & fynochain principio,& de- clinatione,augmento,& ftatu argriiudinis.
Oxydiciturab acetofo fuccomalorumgranatorum, qui iSi ponitur,datur proprie contra fynochum,& cau- lon,& contra acutasoes2gritud;nes,&peracutas,&c.
Tryphera faracenica. tryphera dicitur,quiahotnine iuuenem reddir/atacenica a Sarac.&c.
CttholictH. JEiectanuinquoddicitur catholicon. Recip.fena:be- ne mundatx,cafi.e,&c.
Circa euacuationem, qui fit per feceffum, vifa funt illa ,qiKt impediunt,& etiam illa,quire<5tincant,& mo- dum euacuandi corpora euacuanda per feceffum.
zJWedicinarum pr.-eparatioad euacuaudum per feceffum-,.
MOdo videamus quomodo medicina debet pr^pa- rari,per quam debet fieri euacuatio per fecelfum, & de hoc duo (unt videnda,quia antequa hoc faciamus, debetriusprimo videie naturam medicimin generali in euacuando. (ecundo debemus videre modum prarpa- vandi medicinam,per quam debet fieri euacuatio.
Circa primu fic procedo,& dico fm Auic.in i ■ q> me dicim-e in euacuado diuerfificantur quinq; modis. nam quxda mediciiKE euacuant attrahedo,& qua-dam copri- mendo,&quxdamlenificado,& qua:dalubrificando,& quxdam liquefaciendo. Medicina,qu:eeuacuatattra- hendo,e!t illa,qua?euacuat a fua proprietate humorem, adquem habeta(pe6tum, vt fcammoneaa fuaproprie- tate attrahit choleram,& haber afpedtum ad eain.
llla medicinaeuacuat comprimendojqua; primo co- trahit humorem,cum hocquod comiyimat inteftina, & humorem meaattrahit,vt myrob.cim. noenim de- bet iftud gerundium comprimendo exponi per fi, vel perquia, vel per dum,quia notat concomitanciam, & non caufalicateminon enimeuacuant,quia comprimur, fed a fua proprietateattrahunt humore,ad quem habent afpectum determinatum,vt myrob.citri.choleram. indi melancholiam. chebuli phlegma.fi tamen propcer com preflionemeuacuarent,atcraherent fortehumorem eu- dem,aut euacuarent cum imprefiionecommunicent, licet m proprietatedifferant.
Illaeuacuat lcniendo,qu^ inungir,&lenit membra, Vtperipfam faciatfacere decurfus humoriseuacuandi, vt funt tamarindi.
Illa euacuat lubrificando,qua: humores mo!lificat,& intundit,& pei ipfum habilemfacit adexeudum,& fo- lubilemipfumfacit. DifFertergolcnificatiua a lubriti- catiua,quia lubrificatiua eft refpectu humoris,lenifica- tiua relpectu membri.
llla,qua:liquefaciendo euacuat humorem,quem per virtutern fuam,& a proprietateattrahit,fuacalid«ateli- quefacit,& diifoluit. vnde v.erum elt, violac licet dica-
A mus,quodeuacuantleniendo,tamen attrahunt fuapro- prietate fecundum,q) vult Haly. in i. pradtica: de regali difpofitione,& linfiliter omnis alia euacuat attrahendo. Sedcum dicimus, q,euaaiat leniendo,comprimendo, lubrificando,liquefaciendo: hoc dicimus refetendoad fubitantiam (uam, vel complexlonem, & non propne- tatem,per quanv trahit fimiliter intelligas in alijs. l{e?j<Lt de medicinarum pmparatione^'.
ViToquomodo dmerfificetur medicina: m (uis natu- ris in euacuando. Nunc videamus de prarparationeea- rum,& dehacprarparationedahturfexregular.'
Primaeft,cum nos volUmus*dare mediynam adali- quem humorem euacuandum in liquidafubftantia,vel in aliquibus pilulis, debemus facere cum decodtione proportionali medicina:ineuacuando,verbigratia. Cu nosdamus myrobal.citri. ad euacuandum choleram, debemuseosdarecum decodtione prunorum viol. &c. Et cum nos damus myrob. indos ad euacuationem me- g lancholkx, debenms eos cum apozemate dare,velcum decodtioneepithymi. Cum damus myroba.chebu. ad euacuationem phlegmatis, debemus eos dare cum de- codtione polypodij.
Seciida regula eft,quod medicina euacuat primo hu- morem,querefpicit, (ecundario alios. Iftatamenregu-. lahabetinftantiam fecundum Serapioneintribuscafi. bus. Primo,fi humor quenon refpicit medicina fit pro pinquior,vt fi in ftomacho fit cholera,& tu das medicr na adeuacuanduphlegma a capite: quia medicina mor- dicando,&ltimulando ftomachu, facit choleram,qua: in ftomacho eft,citiusexpelli,quam medicina poftit a capite attrahere phlegma. vnde ab accidenti primo eua- cuat humorem,quem non refpicit,ftimulando, & mor- dicando ftomachum,& non per fe.
Secunduscafus eilpriuatio humoris,quem refpicit, ex alterius abundantia,vt fi humor pfopnus fit paucus, & alius abundans citius extrahetur non proprius,quia citius fit naturse odiofus, & ideo citius permittit ipfum C abire,& a medicina trahi ,cum ab ea ftimulatur,& ve- n£e debilitata: a medicina tunc citius permittunt abire.
Tertius calus e(t,maius odium; cum enim non pro- prius humoreit magisodiofus,quaproprius,citiuseua- cuatur per accidens, quia citius permittitur abire. vnde ficumdatur medicina inasftatead euacuationephleg- matis,citius euacuatur cholera,qux eft magis natur.r odiofa in tali tempore,quia fecundum Ifaac in deele- mentis,narura ina:ftate phlegma retinet,vtperipfum in proceflii temporis poffit (e adiuuare, & in hyemeeft: e conuerfo.
TertiareguIaeft,quod non debemus dare ineodem die duas medicinas fortes,ne corpus vehemeter euacue- tur,fiergo primaeuacuat aliquam partem,non tamen fufficienter,& nos demus pofteafortem medicina,pla- numeft,g? eftpericulum in vehementi euacuatione, fi noneuacuat,adhaceft periculum,quia vna medicin^ aliam fortificabit,& ita vehementereuacuabunt. D Item licet parum euacuauerit humoies,commouet tamen eos, & ad expulfionem eos pra , parabir;& ideo fecunda medicinapoteft vehementereuacuare. Sedta- mendua: debiles,aut vnadebilis, & alia foitis poifunt ineademdie operari,vel dari; quia poftibile eft,quod medicinafortis data non euacuet quantum debet,vel ita cito,vt debet,vt fi dederimus myro. citri. ad euacua- tionem cholera:,&non euacuantfufficienter,compete- ter poteft dari de fucco rof. drach.j. vel ij. vel dimidia, qua: euacuat debili ter.
Quarta regula eft,quodqitandoaliquam medicinam exhibemus,debemus primo cum ea commifcere medi- cinam eam reframantem, qux medicina aliarn in fui malitia refracnet,vt poftea videbitur.
Quinra rcgulaeft,qdcualicui pra-iTaratoadcholeri- capaftionevolumusmedicinadare, ficut fuhr crauli,& bl?fi,&quidefacilihenticurrerefiuxu vetris,debemus cueacomifcere alicj^medicina vomitiua,nevehemens fluxusprouocetuii&jppterhoctalibusdolibeterefula, Mefua. DDd z quia

EXPOSIT. IOANNIS
quia v© intiua cft aiiquantulum, quia quaJo ego vidco, quod ipfiafle.U.auerunc duabusvicibus.vel uibus,& po- flea voraanr,tuoc gaudeo.quia tunc fcio,quod pars me- dtcinx, & marerix per vomttum euacuatur,& perhoc fiuxus nimius ventris impedicur. exMiendipi Sextaregulaeft,demodo exhihedipilulas. Quieft, luiJ. quod debcinus darc eas cum aliquo coopertorio, iftud coopertorrum fic fic, aliquando ponacur pxlula iri cera ii- queta&a,& citoextrabatur. deitide cum rnelle,aut cu m zuccharo,auc cum oleo viol. fuuutur per ceram coojx;- rientem occulraturiapor medicina: horribilis,ne fentia- tur. propter mel,auc zuccharum, auc oleum viol. fitfa- cilis tranficus illrus pcr meri ad ftomachum.
»'«• Communis vfus dandi eft, vt cooperiatur nebula,& cum vino, vr propter nebulam non lenriatur fapor me- dicinx horribilis,propter vinum, vtpofhc mehus tranfiread ftomachum.
De noamentis ex affumpttone medicin£ contingen- tibus, &■ eorum remedijs .
COnfequenter videamusnocumenta,quzeueniunc corpori humanoexexhibitione m3dicin?,& reme dracontraipfa,& hicnocumenca (untfeptem.
Primum nocumentum eft, quod medicina non eua- cuat,& huius polfunt elfe fex caufx.
Prima caufa eft aliquado viarum, flue meatuum an- guftia, ficut accidicin paralyfi, & fpafmo ; propcer hoc enim,quod humores per venas anguftas non poiTunc tranfire,ideomedtcinafacic torfionem in ftomacho,& inteftinis. Et remedium bonum contra hoc nocumen- tumeft,quod venaeprius aperianturancequam medici- nadecur;& fi medicus non ficiraacurus,qj anceexhibi- tionem medicinac vias aperiar, fed exhibeatmedicinam vijs non aperris,cunc remedium contra hoc,eft,quod procuret medicus,quod medicina euomacur.
Sccunda caufa quare medicina non euacuac, eft, quia ell nimis vetufta. vnde ipfa eft fm maceriam,& non f m ipecicm. Remedium concra hoc eft,quod medicus pro- curet,quod euomateam. Terria cauia quare incdicina non euacuat elt proprij humoris ptiuario, & remedium conrra hoceft,quod mcdicus procurct,cj, cuomat eam.
Quarca caula quacc msdicina non euacuat,eft proprij humoriscufuo humorecontrario forcis c6auftio,pro- pcerquod nonpoceft accrahi,& tunc bonu remedium concrahoc,eft,g>illa medicina euomacur;auccum cly- iterijs,autcum luppofitoripexpellacur;&fi fic acucade- beccum hydrornellefua acuicas frangi per mellisdul- cedinemjaut aliquid detur,q, faciar eani clcCcendere,fi- cuc pocus magnus,aqua: hordei,veI aliquid caje. Qinn- tacaufa,quacemedicina non euacnat,eft temporis fri- giditas,quiatemporisfrigiditate humorcscongclantur, & inobedientes redduntur. Et remediti cotra hoc,eft,q> patiensdebecponiin balneofine aerenon crahente, led 161udi(folucnce,& calefacience humorem congclarum f m Auic.inprimo. vnde Auic.dicit,quod patiens debec intrarein primam cameram balnei,&fecundam,&no tertiam,quiatraheretad femedicinam.&ipfam debili- tarec,& euacuacionem impeditec,qmacum mocucon- trario craheret humores motui medicinx. Sexta caufa quare medicitia non euacuat,eft complexiofrigida ma- terix euacuanda:. Remedium contra hoc,|eft, calcfacere ventrem percalida appofita extra,vc apponendofupra ventremextraveficam xncam plenaaqua calida, ahud remediumeft tegulam calefadam,au f auricularecale- fatliuum ad ignem fupra ftomachum extra ponerc.
Secundum nocumencuin,quodfacit.medicina, eft naufea,vccumdamusefulam,& myrob. Etremedium contra hoceft, vr cum timcmus hoc, bonum eft,vtan- te exhibitionem medicinx cum de facili vomit paciens, demus ei aliquid ad vomendum,poftca vomar,& li hoc nonfeceriiTjus,tuncdcmus eipoft exhibitionemmedi- cinxaliquam rem acrem, vt luccum malr granati, aut vuxagreftis,& friccmus extremitaces, & plantaspedu, vt (pintus, & calor ex;>uifiui medicinx pcr vonncum
E accrahancur adiocum fricatum, & ftringamus manifs, & pcdes cum chorda forcicer,dolorem inducendo,vt fpiricus,& calor non expellant medicinamper vomitu, fed potiusad iocum doloris currant,&c.
Tertium nocumentu, quod facit medicinaeft torfio, & mordicacio,propcer medicihx acuitate, vtcu darnus elleborum,& remedium contra hocelt, vtmedicusfit mulrum folicittis,vc lftaacuicatem medicinxreprimac cum rebus infrigidantibus, vtper porumaquxfagidaf, auc per re piogue,aut vndtuofam,& dulcem,qua; leniat, eiusacuicacem frangendo, vc bucyrum,aur amygdalas dulces,auc nuces,auc ea,qux medicinam infer ius faciant defcendere,ne corfionem in ftomacho,vel in ore ftoma- chi faciac,(icutaqua hordei (uacurfibilicaie.
Quarcum nocumencum,quod facic mcdicina,cft ah- quado febris,qux aliqn venit,vel propter remporis caii- ditate,vel medicina;. ilemediueftconcrahocdareinfri- gidans,vreti fyrtipus viol. nec ifti potionatodebemus p dare fyrupumacetolum,quia acerumeft frigidum,& acutum,ideocico i.Tderet inteftina exeuacuatione de- bilitaca,cum frigidumfitinimicum neruis,& membris neruofis, & fua acuitate cito ea excoriarer,& Huxu cho- lericttm lnduceret: & hxceft ratio,quare prohibemus adtu Irigidas res potionato,mnnoomniatepida,quiain- frigidancia nocent tam m cibo,quaminpotu.
Quintum nocumentum,quodfacir medicina,eft ali- quandofyncopis,quxaccuiit aliquando, aru per nimia euacuationem,vei medicinx horribiliratem,& tunc re- medium contra hocell,dare aromancaconfortantia,& flrioganturextrema fortirer, & proijciaturaquafrigida
in fronte, 4< ;apponantur naribus tes habentes fortes
odores,& aromaticos.
Sextum nocumenrum,quod facit medicina,;ft aliqii nimiafolutio vcncris, qux accidir,aut proptcr comple- xionis membrorum frigiditatem,autproprer venarum debilitatem,aut propterearum ampiitudinem, vei inte- ftinorum debilitateni. Etremediumcotraiioceft,quia G tuncdebemus ventrem ftringere,hoc aucem facimus mulcis modis. Vnomodo medicinam expellendo; alio modohumoresrecinendo,nefiuantad ftomachutmalio modo lttingendo venas: aliomodo inteftma claudcn- do,ne humores recipiant.dando mefpila,diacyconitem, cotSana; & cum inteftina-clauduntur, ipfa retinent hu- mores,& non dimittunteos Hucre: alio modo ponendo patientemin balneo, quiabalneum humoresad fetra- hit,ne ad ftomachum defcendanc.
lcemdebenc iigan eius excrema, ficucin vomitu,& eadcm de caufa.
Septimum nocumentum,quod facit mcdicina,eft,g» ipfa aliquando non foluic mprima die,aucin fecunda, auc in teccia. Ec remedium contra hoceft lecundu Auic. g? poft duos dies, auc cres debec fieri phlebotomia.&^j caufam ponic Auic.quialicet mcdicinanoneuacuet,ip- fa tamen humorescommouer,qm commoti poffunt ad mcmbrumnobilc venire,& lbiapoftemafacere. pj Fleflarium generatiunm.
SVpeiius vifum eft de eledtarijs competentibusmem bris vitalibus,& animalibus nutritiuis. Nunc dica- mus de vno ele6tario(61um,quod conuenit mcmbris generatiuis,g>eft diafatyrion,& eft di£him a fatyris. Sa- s*tjriu>, cyrius herba eft dicta a laty riafi,aur econuerfo; & cft fa- tyriafis virga- eredtio. radicc dictx hetbx vtimur,& vo- catut ilia quibus vtuntur tefticuli fatyrioxum. Iftud eie- dtanum confert ad coirtim: funt enim duo ad coirutn conferentia. V nuett res (perma,'oencias.al:ud cft res fpet ma prouocans. Res fperma generans c-ft daplex. Vna eft cibus multus fanguinem gcncrans, & chymum lauda- bile. aliaeft medicina calida, &humidavaporofa,quia talisnarurxeft fperma,quiain coitu tria func,materia calida, & humida cuacuanda,qua- eft fperma, & fpiri- rus,fiue vapor;vcl veritofitas moucns,& erigens prx- putium, fpirituale faciens fperxna,quia cum ip(o debet t-ffe ipintus, SQj ipfum fperma eit (pirituaic fe- cunduin Phtlofophum. It.emibieft mcduina coitum
prouo-

D E S A N C T <
prouocaiis, ficut anifum. medicina: mcftrua prouocan- tc5 funt,quiaaperiunt •, aliqui tamen comedunt anilum, vt coicum auferant,ficut dicunt monachi; & cx hoc ie- quitur,dicunt ipfi,quod efl frigidum. Sed fequitur ani- ium,aliquando prouocat coitum,aliquando prohibeti cumenim intefticu!is,aut in vafis ieminalibus,eft ma- tetiamulta inci(a,claufa,tunc anifum viatn aperiendo, Sc matenam diuidendo,prouocatcoitum •, fed cum ma- teiiaeli: paucain corporeipfam materiam,& ventofita- tem confumendo,coitum impedit.ab Auicen. vt credo vocatur.tcft.ieulusvulpis. Sedcauedumeftneiftudele- €taiiii detur nifi prius fadia pracparatione,nec in corpo- re extenuato ficco,quiaip(umcorpus con(umctet,& de- liccaiet, (ed m corpore plethorico, repleto, carnofo, & adhocpiius difpofito,&prxparato pervfumciborum multum fanguinem curfibilem generantium,ficutoua forbilia, & mra bonarum carnium,vt gallina;, & fimi- lium,& vtaturocio,& quiete-,alicernondebetdari. In jftoelectaiio !utit quzdam pofita, qua;,calida,& humi- dafunt, &propter ha:c materiamm coitti prccftant, & quxdam ftimulant fpiritus,& ventofitatem ad hoc con- tiertendo,& conferendo. Satyrij funt calidi, & humidi, & vaporofi,&fimiliterbaucix. Vnde Raf.$.Alman(o. baucia:funtcalidar,& inHammatiu .T ,&acuitatem fper- matispra-ftant. Similiter (ecacul.idsit ca:pedomus cin- namomum,quod ibi ponitur,eftad ftimulandum,& in fpirizus reparationem, & zingiber caiidum ventofum, 3'tincm. ilue vaporo(iam,& ideo libidinem prouocat. Scincus clt pifcis zirbus quidam,& habet afpcdtum propneadte- fticuios,&ad coirus prouocationem.
'Dcclectarus Lixatiuis.
HAbitodecletfatijs digeftiuis,& alteratiuis. Nunc videamus de eledtarijslaxatiuis. Et de horuin_j quatuor videamus ad pradtns.
Quorum primum eft dtaprunis,quod vocatur diada- malcenon, dicitut a prunis damafcenis, & lunt ibi pri- ma bafis,& funt frigida,&humidain fine tettij gradus, foluunteuacuando choleram de omni morbocalido,& maxime in acutis, & peracutisin omni tempore morbi fine periculo,& illud verum eft,quado elt fimplex; tunc enim conuenit inomni rempore morbi prardi6ti,&in dieparoxyfmi. prunafuntibi bafi«,quialaxanr,& infri- gidant. Iftuel autem eledtariumdatur ad infrigidadum, & xaxadum,& maxime incaufone,& (ynocha,& iltud fi mpiex datur m omni hora diei cum aqua calida.
Oxy .fitnilitereit parum Jaxatiuum,oxy. i.acetofum, quia fit de (ucco malorum gratiatorum acetoforum ma- lum autem granatum duplexelt,quoddamdulce,quod- damacetofum. c!e (ucco acetofi habeteandem re- ceptam ,quam habet diaprunis,nifiquia in diaprunis eft reub. & non eft in oxy. oxy.duplex eft fcilicet fimplex, & Iaxatiuum,fimplex daturinacutrs. n e tryphera Try phera iiinuttcr eft electariu.laxatiuum, & eft du- firdceia. c ft tryp!>era faracenica, ahatryphera magna,
&iftaeftdeopiatis, fedprimaeft vnum deeledtarijs la- xatiuis. Tryphera faracenica hominem iuuenem reddir. vnde iuuentutem prolongar,.lenit euacuando phlegma, inipfafunt myroba.de ipla poteftdativnc.j. vcl i. fine pcriculo. Dediaprunis autem,veloxy.fimplicisvnc.ij. veli'j vnde minus detrypheradebet dari,quiainea iunt myrohal.& myrob.citnni funx ibi bafis.vnde valetidte- ricis,& hepaticis,&in fimplid tertianai& mduplicide cholera,quia lpfam putgat.
CxtMicm. Catholicon laxat humores,leniendo,& diciturfic, quiaeft medicina vniuerfalis,& datutomnibushomi- nibus,& omnes humores euacuar,ficut patet perfua componentia. Sunt enim qutcdam,qux melancholiam euacuant,quxdam phlegma, quaedam choleram,& po- teft dari tn febricitante, & fine feb. valdeeft bona medi- cina.vnde boni medici valde vtuntur iftoelectario,quia nulla medicina potelt quantum ifta pof!it,lenit pedtus. polypodiu eft ibi bafis,parum eft laxatiuu,tamealtquo- tiesaccidit,quod multum euacuat. vnde experimento vidi,quod cuida mulierj dedt vnc.s. & duodecics aflella-
AMANDO. iii
uit. Similiterdeoxy. fimplici.xxj.vicibusaflellauit qui- dam monachus,(ed non eft vis in hoc quantumcunque facianraflellare,& non eft periculum,quia nonfaciu.nt hoc nifi per accidens,& non fortiter attrahunt. In lftis enim monachis,& mulieribus (iintmulti humoresco- gregati in ftomacho ex pifis,& fabis,& pifcibus.Et ldeo ex leui caufa muitum ab eis euacuatur.
Vtrum medicina euacuatiua attrahat a vems.
Vlfoquomodo medicinaeuacuat, &perquem mo- dum,nunc quxramus,a quoipfa euacuat. Et circa hoc, primo quxritur vtrum ipia atrrahat a venis, vel ex- tra vcnas, & videtur, quod a venis per Auicen.4. lib. & per Rafy. Almanfo.
Oppofitum dicit Gal.^.megatechnitdicit.n.hicmor- bus.i.(ynocha,de qualoqoithic,non eftaliudnifipleni- tudo cu calore. plenirtidine auteoportet minui, & calo- re tnfngidari, q? fi ftultus medicus cogit hancminuere ■ cu laxatiuo,& diuretico,neceffario calorem augmenrat; hxc n. medicinacalidaeft. Iteimpoflibileeft plenitudi- neexifl^jptein venislaxatiuopurgari,na hocnoattrahit nifi ea,quse funt extra venas. Dices,qj veru elt,quia non euacuat humore, qui eft 111 venis.i. cuius propnus Iocus eftextra venas,vtphlcgma,cho!era,& melacholia.Con- tra ,locusnaturalis magis proprius eftrei^accidetahs, led propriuslocus humorumeftin venis, quiain venis (Untapti ad nutritionem,vbi funt cii fanguine,ergo,&c.
Dico,qu6d euacuat a venis,& extra venas.
Vtrum bumor in venis fhcilim euacuetur. qnam exislens extr&->.
COnfequeterquxritur,quishumorfaciliuseuacua- tur; an ille,qui eftin venis; an ilie,qui eft extra ve- nas,& videtur,g> ille,qui cft in vcnis,quia 4. de luuamc- tis membrorum dicitur.qj quanto eft locus amplior,ta- toabeo attradtio eit facilior; fed vena: funt ampliorcs quam metnbrorum raritates. ergo,&c. Contraquanto humor eft amicabilior natura:-, tanto tardius attrahitur, vtpatetdefanguine quifortiter retinetura naturapio- pteramicitia: ledin veniseft humoramicabilior,quia eftaptusadnutrinonem: alijenim funtadiuuametutn, fcilicetqui funtextra venas. ergo,&c.
Solutio.dicendu,Qj omnis humor per venas mefarai- castrahit ad ftomachu,excepto humore acapite rheu- matizantead meri Ille.n. humor a meri ad ftomachuin non trahitur per venas mefaraicas,fed forte per alias v e- nas,& exceptohumoreapulmoneeuacuando. Et fihu- mor a pede euacuatur. primo trahitur vfque ad medium dorfi,&polteaadchylim vena, pofteaad hepar,poltea admefaraicas,poftea adftomachu,& pofteaadintelti-. na,pofteaadanuextra. Si a manibusattrahitur.primo attrahitur mediantibus venisexiftetibus veriuscollum: deinde ad fpina dorfi, deinde ad hepar, deinde ad mefa- raicas,deindeadftomachunv, fed non eft itade humore rheumatizante a capite,fiue in vigilia,fiuc m fomno.
Et ad auCloritatem Gal q» medicitia non euacuathu- morem,cuius proprius loctis eft in vents,ideft fangume. Alij tamen humoresnon habetproprium locumin ve,- nis, quianon funt ibi,quantum ad propriam operatio- nem,fed ad alienam,quae eft nutritio. Cholera entm eft ibi,vt faciat (anguinem penetrare. Melan,cholia eft lbi, vtipfa fanguinem infpiffer. Etphlegma,vttemporene- cellitatis conuertaturin fanguinem. Quiaergo non nu- triunt nifi cum fanguine,ideo noefteis propiius jpcus, quia in eo operationem propnam,qux in eis debctur,no operaturintalilocOjfedcu alio,& peraliud cufangui- ne;fed choleraextra venas,&in mteftinishabet fuam propria operationem,qux eft mordicare inteftina,& per hoc expulfiuam confortare. Et melancholia in ore fto- machi habet fua propriam operationem,qui eftappcti- tiuam confortare.Etphlegmafuam proptiam operatio- nem habet in iunctuns,qua: eft ipfas irrorando motum facere. Talesenim humores attrahitmedicina,&taliu locusproprieeftextra venas. Etlicetiftud fit vermn,ta- mennon eit hxcintentio Gal.inilIoloco,fed fuaintetio efthxc,quiam ix. tnegatechni dictrde fynochoj&^i Mefux. DDd 3 fyno-

EXPOSIT- IOANNIS
fynocha, & <3icit hic, in fynocha eft plenitudo in vc-
Vou. nii. Differuncautempieiiitudo,&abundantia,quiapk- nitudoeft omnium humorum repietio,& xqualuer-, (ed abundantiaeil vnius humoris pnr alijs tantum . l>uit, quod inedicina noneuacuat plenitudinem exifientem in venis. natii non euacuar,nifi ea, qua; funt extta venas, id eft,qua:faciunt plenitudmem extravenas. Iltienim humores non faciunt pknitudinem in vents,fcd languis: ideonon euacuant ipfam plcnitudinem:hacenitneit fuaintentio. Aliam quxftionem fo : uit Auic. dicens,qj humor,qui eftin vents facilius attraliitur,quia pr<>pin- quior eft,& quia locus eft amplior. tuum ergo argumcn turn procederet,nifi effent lfta: condtciones.
Vtrum mediciru fecefiiua atlrahat httmores ad intefti- r/a,rel ad mmachutn naturaliter'.
c
1 Onfcquenter quxritur, vcrum medicinafccediua / attr.lhat humorem ad inteftina naturaliter,aut ad ftotnachu. Et videtur,g,ad ftomachu fccundtun Serap. in vij. Ite perrationem lic vomitiua medicinanocfaot, ergo,& leceliiua.Oppofitudicit Auic.& Serap 111 vij .iSc ideo videhitur fibiiphcontrarius. Dico,q> medicina fc- celTi'i.1 attrahit humorem adinteftina uaturaliter. Cau- faprimaeft,quia tnedicina feceffiua nimiseft inimica llomacht», ideo ab ipfo cito expellitur ad inreftina,ante- quaattrahat marcria,& tuncin inteftinisexiftensatrra hu materia.Iteipfa ftimulando,vel mordendoitimulat ftomachum,vt ab ipfo ad tnreftina expellatur,& ideo ci- to ip(aexpellitur,aut trahitad locum; ideo ip(a rrahit ad mteftina. Irem f ,11 Serap.fi medicina traheret ad ftoma- chum,&expelletet adinteftina, poftea non effet motus itaordinatus,<icutfi ad inteftina folum,quiaab mtefti nisad ftomachum traherer,deindea ftomachoad mte- ftina eft inordinatio. Qnartacaula eft,quia dato.q> me- dicinafit inftomacho,adhucnontraheret humorenifi adinteftina,quiacxpulfiua inteftinoru fortioreft,quam atnacbiua medicinx,& idco no porattrahi vltra mtefti- na.Quando dicis,q> atrrahit ad ltomachufm Serap.ve- ru eft aiiquando parrem medicinar quando medicina eft vehemt?ntis attraitionis,ramcn raro accidit Ad alitid pa ret,c|u6d non eft iimile,quiamedicina vomitiua fortior eft,cjuam fecetliua: ideopoteft vincere expuifiuam inre- ftmorum,&kd ftomachum attrahere. vndefi pondus denanj,aut Oholi fcammonex poniturad hoc,quodfit medicina (ecelhua, plus poneretur de fcamone.i ad hoc, quod effet vomitiua,&uleo periculofioreft,ideo,&c. r>i hneiu Benedift.1 dicitur,qtiia abomnibus aquibu.s fumitur *'• benedicinir, fi detur habentibus infirniitatcs, contra quasinuenca fuir. valet ad guttam,arrhreticatn,& po- dagram ex venrofitate. renes,& veficam purgat,&c. fatbartici. Catharticum imperiale.i laxatiuum, pio Imperato- re,& alijs delicatis hominibus inuentum fuir,&c.
7W. Pattlinum antidotum. Paulinum,ideft magnum,anti dotumideftcontradacum,quia magnam virtut£m,& efficaciam habct,&c.
Circaeuacuationem per fcceffumquatuorfunrvifa. Primumeft,qttct funt liia.qtueimpediunt medicinam per feceftiimv-Sc quoe funt illa,qux redlificant ea. Secun- dti fmt modtis pratparandi corpora.qu? debent euacuari.
Tercium fuit.quomodo dcbet medicina prseparari, per quam debet ficrieuacuatio. Quartum fuirdenocu- meiui.s,quae eueniunt corporihumano ex exhibitione niedicina',& de remedijscontra ip(a.
Sipta euacuationis completd. "vTnccircaeuacuitioneadhucduo videmus. Quo- _ rutn Primum eft de fignis completa: euacuatio- nis tartx pcr medicinam feceftiuam. Secundum elt de regiminepatientispofteuacuationem. Etprimodica 'mus de fignis completas euacuationis. Et (ciendii,quod completa. euactiatio fatfia per medicinam fecefliuaha- bet quittior figna .
Prnnum elt faciliras euacuationis, & leuiras patien- tis,quiadicit Gal.lupra iliuapho 4 parricula:. Inphar-
n;
E macijsfi qualia ducere, &c. quod cum .Tger fentitalle- iuationcm.figniim eft,quod materianociuaeft expulfa; & faciliraseuacuationis fignificat, quod matenaeft di- gefta,qux euacuatur.
Secunduin fiijnuin bonx, &complet3Eeuacuationis eft fitispaticntis fin Hipp.in 4 particula.Quicunquein pharmacijs non fitiunt. & Auic. rccirat hunc apho. fm Gal.in v. & dicit,qj habet calumniam,fiinteliigarurdc fitiexquacunquecaufavcniat. Sicisenimpntcft induci Situ , quattior decaufis poft euacuationem,vel pc ft potioncm'*** medicini. Vno modopropter complexionem ftomachi cahdarh, &fic. intalibusenim de facdi induciturficis. Secundo modo proprer materix caliditatetn, & ficcica- teni inducenrem caliditatem, & ficcirarcm in orefto- machi. Tertio modo propter humores calidrsattra- C.tos,& commotosa l ftomachtim,aquibusfumirefcl- uuntur,qui os ltomachi defictanr, & calefacinnr, & ad hocfequittir fitis. vnde tunc habcntfitim poftquatuor p fellas,autquinque; & ficis ifta tribusde caufisveniers non eft fignum bonx,&comp!eta: euacuationis. Quar- ro modocaufatur fitis .1 priuatione hutnorum,& lr.etr- brorum inanitione, quxinanitaa ftomachotrahunt,& ipfum deficcant,ex quo firis oritui; & hxc fitis eft fignu bon.e euacuarionis. Virfcar ergo medicus exquo fitis caufertir;fier.nn videt,q, iftceft frigidus,& humidus,& quodfit phlegmatis cuacuario, & mcdicinafit frigida, & humida aur non mulrucalida,& ficca tunc fi habeat fttim, tunc eft fignum bonx.& complerx euacuatioms.
Tenium fignum eit lbmnusprofundus,& hoc dicit Attic.lib. ifenr.^.c 4 Somntisprofunduspoftfolutione ventris,& vominim, fignum eft, g>corpuseftmundifi- catum,&Op mcdicinacontulir. Ecidem Auic .5. libca. de fuheth. hocidem vult Gal. fupra illumaph. j par- ticulx. Cutn volueris dLicere,mouecorpus cum volue- ris fiftere,(omnum fac,&noli motiere,cum cnim poft potionem eft fomnus profundus narura pacificata cft. vndeafomnocognolciturquics, &pacificatio vntutis. G Quartuin fignum eft muratio egeftionis. vndefiin patiente purgetur phlegma.&prmshabebatcgeftione attcftantem (upra phlcgma, & fioltca mtuetur,bonum eft,qtiia fignum eft bonx cuacuarionis, & quia materia phlegmaticaeft euacuata,& fi no mutetur,ma!u eft,vn- de Hipp.in4.parricula apho. Egeftiones nigrx malx,& qttantiicunq; cokv.es fiiermr plures,no malu, fedbonu, fignum cnitn e(t,q, pharmacu euacuat materiam mala, & poltca cum mutarur,fignum efttunc,qufd mala ma- tcriaeft digefta. Vnde (emperin principio morbi,quia hoc non fit vi naturx,(ed morbi. Vnde 2. aph mntatio- ncsegeftionum,&c.& hoccft verum in finedigcfticnis, ideft poft digeftionem malx marerix,& non ante.
%egitU poft cuacuationem obferuandx.
NVnc videamus detegimine patientispofteuacua» tionem. Etdehocdanturdecemregulx.
Prima regula eft de motu panentis,quia primum, quod lungitur patienci poft exhibitionem tnedicinat H eftmottis, 6^- ideoetiam prima regtila cftde motu, quiaregiturparienspoft exhibitionem medicinx. Re- gttl.) cft hxc,quia ficutanteexhibttionem medicinxpa- tiens debet quiefcere, ita poftexhibitionem medicinx patiens debet moueri, ne fuperfltiirates aggregenrur. ^ed ramen fciendum , quod fi mcdicina fit fubtilis, runc dcbet moueri per morum, ne virrus refoiuatur, Siautemeft ciaffa,debet paulatim moueri,vrmedici- na defcendat inferius , ficur poft exhibitionein cibi cra(li,ne noceat ori ftomachi,& citiusa caloreftonia- chi in fundo forriori poftit diuidi, & vt citius atcrahe- ret, & poft cum habeat naufeam, nondvbet mouen, quiacuncaugmenraretur. Vnde Auicenn. lib.j. capitc. deexercitio. dicit,quod patiens dcbet quiefceie.quouf- que amma eius fit (edata,qu'a anima trahitur propcer ventofitaretn mcdicinx . Vnde Auic. dicstcapiteprx- di&o, qtiod non eftet laboriofum eas bibcre, nifi eftcnt venenofx,& pcr motum illum plus nioueturfumus ve- ncaiofus medicinx,quia (ecundum Hipp .4 apho.motio
ccrpus

DE SANCTO AMANDO-
corptis tuthit, tdeo debet quiefcere quoufque dirr.itt.it A appetitum vomendi.
Secuda regula elt de fomno,& e(!, fi medicina fitde- bilis ficut eft, qu;e datur rn liqiuda (ubftantia, tuncnon debetiniungi (omnus (ecundum Auic. m primo,nena- tura fortincatam (omno medicinam digerat,&virtus attrahendi a medicina auferatur. Sed fi (it crafla, tunc debet dormire,vt naiura eam diuidar.
Tei cia regula e(t,vt poft exhibitionem medicini bo- num eft,vt detur fuccus ftypticus, vt(uccus mali grana- ti,autfuccus vuiagicftis,vtper hoc confortetur (toma- chus,ne materiam aliunderecipiat, vtperhoc vomitus jmpediatur, & prohibeatur- bonum elt tainen,vr ante exhibitionem iftius (ucci (typtici deturaqua calida, vt lauet (tomachum,& impediat portionisalicuius jnhi- rcntiam ftomacho,&deindecofortetur cumfuccofty- ptico,nehumoresrecipiat,&hocvulr Hipp. & Cial.in v .acurorum ,quoddebetdari aqua hordei poit exhibi- tionem mcdicm<E proptercaufam di£tam. g
Quarta regula eft,vtpoftexhibitionem medicim,& &conforrationem ons ftomachiper pra:dida, bonum cft,vt fupra ventrem ponantur calida, non vehementer tamen,quia(i effent vehementer calida attraherentin contrarium medicinae. llla autem calida faciurad attra- <Stionem medicinae,quia cum mediciniaftbciaturcaii- ditas,fit fortior attraciio fecundum Gal. 111 v. (implicis medictnz,& iuuat ad hoc,vt medicina cito. diuidarur a calore naturali, & citius operetur. vnde bonum eft po- nere pedes in aqua caiida,quia per hoc totum corpus ca- lefit, etiam bonum eft tegulam aliquantulum calidam fupra ventrem ponere,& hoc vult Auicenna.
CVnnta regula eft, quod cu medicina incipitoperati, tunc patiens debet moueri paulatim,quia per hunc mo- •tummedtcmaad inferiorade(cendit,&per hoc nocu- mentumeiusimpeditur. & (ecundum Galenum motus ifte iuuat ad motum kumorum, & per hoc facilius ex- pellitur,& hoc vult Gal. 2.acutorum,& etiam Rafis.
Sexta regula eft,quod patiens non debet comedere, G necbiberepoftquam medicina incipit mouere, quouf- que completa fit euacuatio,vt per hoc virtus medicina: impediatur, excepris tribus cafibus. Primus cafuseft quando (tomachus eft calidus,& (iccusjne igitur ifta ca- liditas,& ficcitas intendatur,&febris con(equatur,bo- num eft dareaquam caltdam, aut fyru. vio. & hoc vult Gal.in i.acatorum. Secunduscafuselt,quandomUlta cholcra ad ltomachum venit,quae inordinationem,& Ji(ionem,& corrup r ionem inducit,aut ibi remanens pu trefit,& foetorem facir. Tertiuseftcum patiensmagna famemhabuerit,anrequam medicina fuumopuscom- pleuerit,tuncdadwscft cibus,an.equam medicina fuam compkuerit operationem, & aliquoties acciait,quod nimis tarde mouer,vt per vnum diem,aut duos, & tunc non debemus expedare completam euacuationem,(ed debemus dare micam panis intinctam in aliquo fucco confortariuo,&aromatico. Neergo febris fiat,& fames nimisintendatur,&nat corporis de(iccatio,bonumeft j) tunc eos aliquo fucco confortante, vel cibo,non tamen impediente attradlionem medicinar,di?tare.
Septi ma regula elt,quod poft euacuationem comple- tamdebet fomnus iniungi,licet apud quofdam medi- cos nonfitbonum.cum dicant,quod noninueniaturab audtore aliquo,& ratioeorum fecundum Auic.eft,quia fomnus ftomachoinanito non dcbet prouocarifecundu Auic. Gal.tamen dicit fupra illum apho.4. particulx. cu volueris ducere elleborum, &c.quia fomnus debet in- ungi poft medicinam-,quia (icut per medicinamnatura irritatur,itainfomno,& quieteconfortatur. Odtauaregula eft,quodpoft (omnumdebetcomedere parum, quia virtus eft debilis. ne ergo cibo multo fuc- cumbat,danduseft paucus cibus, & hocdicit Gal.i.& l.aph. & in lib. acutorum dixit ldem. vnde quanto plus euacuatur,tanto minus comedatur,eo,quod pluseft de- bilitata virtus. Et quanto minus euacuatur,tanto plus comedat. Eft tamen fcicndum,quod lfte cibus debet di-
11 Z
uerfificari poft euacuationem fecundum diuerfitarem euacuanonum factarum per medicinas,& fecundura dmerfiratem parienrium. Aliquadoenim phlegma eua- cuarur,&eft patienscomplexionis fngida?,& tuncpoft euacuationem fa6tam per medicinam bonum eft darc cibumcalidum,incifiuum,(ecundum Auic. in 1. vtna- lturcium,& caufa eft, quia cum portio materia fit eua- cuara,& non tota,quia tota non debemus euacuarepro- pter virtutisdebilitatem,tuncperillumcibum calidum lncifiuum datum, refiduu materii confumetur,& fto- machus calefit. li choleraeuacuetur,& ftomachus fit cz lidus,bonum eft, vt detur ladtuca primo: prxterea poft eaacuationem,bonumeft dareaquam calidam,vtlauetf' inteftinum,antequa cibus fumatur. Sedaliquidataqua frigidam pofteuacuationem,&poft phlebotomiamrled hoc eft malum,nifi in cafu vno fcilicet quando dolor eft in hepate,& calefadio eft ibi propter incenfionem,& motum cholera - . ideo tuc eft bonum dare aquam frigi- dam,eius incenfionem mitigantem. In alijs cafibus no- cet,quia frigidum adtu eft inimicu membris neruofis.
Nona regula eft,quia fecunda die poft pr<cdi6ta debet intrare balneum,nililit multum debilitatus,tuncnon detur,fed fi fit fortis, tunc fccundum artem die fecunda debet intrate balneum,fecundum,quod vult Auicen. in primo: licet antiqui dicant contrarium. Vnde qui eua- cuatur,fecundadieintratbalneum,attamen eadem dic, in qua data eft medicina, non debet intrare balneum. Vndecum nostimemus nimium fluxum ventriSj&^ balneumftringitvenrrem,fecundum Gal.3. acutorum. „ fupraillampartem,balneare humidum habetibus ven- trem,balneum ftringit ventrem trahendo materiam ad partemoppolitam. Itedicir Gal.j. aph.fuperilloapho. in temporibus calidis pluuiofis,&c.balneum trahitma- teriam,vel humorem ad exteriora; (ed fi timeamus ni- mium fluxum ventris, tunc balneum debet fecunda die dari, quia euacuat refiduum materii; medicina enim humores mouendo,fumi ad cutem eleuantur,quiper balneum poftea euacuantur. & cum hoc, quia per bal- neum deficcatum corpus per medicinam humedtat, quodautem refiduum eft materia;, euacuat, & hume- 6lat. hocdicit Gal. 3. apho. balneum euacuat,quxcuti vicinantur,&c.
Decimaregula eft,quod vltimo,fcilicetdietertio de- bet fieri phlebotomia,quia mali fumi ab humoribus rc- foliui inficientes humores euacuatur, qui fi lbi remane- rent corruptionem in humoribus inducere polTent.
De tribm eleffarijs.
REftat dicere de tribus eledtarijs tantum. Quorum primumeft Benedidta. Secundum catharticum imperiale. Tertium eft Paulinum.
Bcnedi&a dicitur,eo ,g, ab omnibus fumentibuseam t, ttntii- benedicitur. Iftudauteeledlariumfm Nicolaumado- minioeuacuat phlegma,fedcredo,qjnon cltverum,fi infpiciamus ad eius receptam. Eftenim ibidediagri- dio vnc. v. & huiufmodi, & turbith, &c. fed fcrup.j. de fcamoneamagiseuacuarer,& dominareturin cuacuan- do humore,ad quem habet afpeclum. quam dra.j vel ij. turbith,& huiufmodi,aut aloes. Si vero volumus per eameuacuarephlegma,debcmus fcammoneadiminue- re,aut aliaaugmentare,qux phlegma euacuant,vt aloe, agaricus,& turbith*, intantum,q> dominetur in euacua- tione phlegmatis, refpedtu fcammonexin euacuationc cholera. In hoceledario turbith radix eft bafis,& ideo deeo videamus.Turbitheftqu^da radixcalida,& ficca, TurHth, illiidaute,quodcftalbucocauum,eft melius,& expellit humores contetos in ftomacho,& inteltinis,& illud,qd euacuatphlegma eft fubtile,quantumeftdefe,fedcum zingibereeuacuatcralfumphlegmafm Auic. Itemadu ftum humore euacuar, fed differcrer fcilicet,quia ip(um euacuar,cum datur in liquida fubftantia, fed cum datur in puluere, euacuat phlegma. vnde Rafisiij. Almanfo. facit puluerem de hoc valde bonum ad phlegmatis eua- cuationem,ita,quod accipiturdeturbith fecundum,qd competitadsgrJtudine ,&ipfipaticnti,quia aliquando Mefuie. DDd 4 plus,

E X P O S I T.
plus,aiiquando minus,&in fuhdupla proportionede zingibere, & de zuccharo quanto de omnibus iflis. vn- de recipit drach.x.turbirh,& zingib. drach.v. zucchari drach-xv. & hoccft valde bonum,quia fecundum,quod pofteavid'ebitur ,prHnodebet de bafi medicinaraccipi quantum competit patiend, & poftea in lubduplapro- portionede iuuamento,vtzingib. dra. v.cum acceprx fmtturbithdrac.x. Erquia iflaiunrcalida,& (icca,ideo ad repreflionem caliditatis, & ficcitatis eorum,apponi- tur de zuccharoquantii de illis duobus. Benedidta pur- gat phlegma a iundturis, & renibus, & vefica. vnde va- let, dicit NicoIaus,adarriirericam,& podagra. Sutenim aliqua,qua: cofortant ftomachum, quiafcammoneaell inimica ftomacho,vtgaryophyl.rof.&c. Vndeiftaliinc ibi refrxnantia malrria medicina:. Alia: funt lbi medici- fiarfimplices, qux hquefaciunc phlegma in renibus,vc faxifragta,milium folis}ali2e,qux m iundiuris,vc macro- piper,afparagus,carui, feniculus,&c. aliquid quod con- fortat Cor,vt macis,&crocus,quu fcammoneaeft ini- mica ftotnacho, cordi. fal gemmaeftibi,vt medicina faciat defcendere cirius, ne ftomacho noceat,& func lbi aliqui medicinx,qua; ducunt alia,& liquefaciurphleg- ma,acincidunt: vcfemen fceniculi,carui,&c. & funcibi huiufmodi,qua: habenc afpeitum ad iuncturaS;accrahuc enim phlegma a iuncturis, & conforcanr fua ftypticica- te,quam habenc,iun6turas,ne mateiiam recipianCjCx^j ideocum volumusdare Bencdidtam, proptcr membra iundturaliadebemus eain cum alio componere,quam ' fithic,quiadcbemus augmencare huiufmodi, eo, q> ad hochabeatafpedtu. Et tunc vocatur Benedidiacum her modadtylis; fed illa,quac lbiponitur vocacur Benedida abfolute. De ifta fmeacumine bene pot dari vnc.s. fed fi acuatur cu fcamonea, vel efula ad p'us vnc.iij. vel vnc.ij.
Etnotandiifm Rafim, turbith non habet frxnum, quia manifeftum nullum nocumentu inducircorpon. Pe eathtr. Catiiarticum imperiale,catharticum.i.laxatiuu,impe toJ ». ' m! "~ riale,quia fadtum fuicpropter Imperatore,euacuatoein humorem,choleram,ph!egmam, & melancholiam i & eft mulrum calidum, quia in fe multam caliditatem ha- bet, trahit phlegma acapite. non deturin feb.tertiana, cuius mareria eft cholera pura; quia calida eft,non debet dari nifi materia digefta:datur.n.quocidiananjs,quarta- nari)s,& certianarijs,cu tertiana eftnota,& compofita, ex choiera,& phlegmate.euacuat humorecontentum in pedtore,&tuncdaturcu decodtioneliquiricix,&c. Vn- dereguiaeft bona, qf cum dacur medicinaaliqua debet daricum decodtione aliquarum medicinarum ad hoc valentium,vt membrum conforter. poteftdarifanis,& segris. vnde fani aliquandode ipfa (ine digeft ; one reci- piuntdrach.j.ve! ij.Sedin.-liuseftpoft digeftionem,vc ii velis dare cacharticum 1 i .;p".riale ad euacuatione phleg- matis,facdigeftiuum fyrdpumexcalidis;ficholeiamex fritjidis, &cuncmaceriadigefta poteftacciperedequar- to in quartum dra.j. aut ij.fecundu,quod competir.vnde fecunusdacur poftdigeftionem,quam ance.cumineo fit fcammonea, rh po.eft dari antedigeftionem dra. ij. ] quia habet fecum digeftiua,& euacuatiua, & a?gris ante digeftionem dra- fetfiis. & euacuatomneshumores.Sed cum cholera,tunc debec acui cum fcammonea. Sedcu phle^ma cum pulpa,aut efula:quandomelancholiam, cum lapide lazuli,& hoc fecundum, quod competit. iiepauHif. Paalinumeft medicina debilicereuacuans,&eftbo- num ad euacuandum in temporecalido in fine Veris,& in principioa:(taris,& elt bonumad tentandum,vtrum pariens fit leuisadducendum - Vndeinfero.i.vefperefi detur de paulino dra.j. aut dra.ij.& ducacur. facisfacilis eftad ducendum, fi non,difficilis eft,euacuat phlegma, & melatich djam; fi autem acuatut cum (cammonea, cuacuat cholera. Ipfo vtimurincorrofionecarnis mor- tmin dence, cum puliierizacum eft,fupponitur denti- bus •, habetenim in fe mulras gummas calidas,& corro- (jtus. Irem fi fiac cum decoCtione mvrrhi m aqua, & tuncpaulinum diilempcrcrurin aqua y & dentidolenti 3pponat:ur,aufert dolorem deniis ex rhcumate,quia m le
I O A N N I S
habet multas gummas calidas conftriftiuas , propter qnodconftringitfluxum rheumatis,& prouocatmen- ftiua, fi diftemperecur in decodtione artemifiz,& per peffanum rn matricem iuijciatur.Idem facietfi pcr ma- tricem fumus iitorum uecipiatur. Solebat etiam efle opiaca,fed modo eft laxatiua,& no debet in ea poni opiu cudaturad laxandii. ifta medicina prouocac menftrua, &prarparat ad conccprum,& facit ea,qii£ediclalunt.
'De pafiione medicinx.
Dldtodeoperationemedicina:,dicarnusdeeiuspaf- pnl. fione,& circa hoc quxritur, vtrii medicina debeat • conuerti in eundem humorcm, que ipfaattrahit,fi a na- tura vincatur,ita,quod non poflitvllu humoreattrahe- ie,quia de hoc eft controuerfia inter Gal.& A uic. Et vr, <j> non,quiadrprimo fimplicis medicinar, q> cibus pati- rur,& medicina agic •, & hxc eft differetia incer illa,ergo medicina non pacitur, fed fi conuerteret in humore,que atcrahit,pateretur,eigo,&c.Item Auic.in i.dicir,g>illud quod nullo modo conuernt J ,fcd agir,elt medicinaifed ta- lein humrireconuertic,&Ioquitur lllic de medicinaal- tcrate, crgo a fortiori ratione de medicina eur.cuante, cu ipfa fic magis a£tiua,& corpori humano magis cotraria. lrem nihil refpcdtu eiufdem agit,& paritur; led medici- naagir in humore,fiue in mebrii,ergon6patiturab hu- more,fiueamembro.Ire Auic.in i.dicit,q?verbuillius, quidicit,q> medicinaconuertit inhumore,queattrahir, noneftaliquid.ergo,&c. Oppofitt'dicit Gal.?. fimpli- cis medicinx.l. q. ranta conuenientiaeft inter medici- nam,& humorem, quem attraliir, quod conuertiturin humorem,qne traheredebet,fi lpfum non rrahac,vt car- ta.i. fe.cro.hortenfis in phlegma,qtiod deber trahere.
Solutio. Ad hocdicendum eit,quodduplex ell medi- cina. Vnaeuacuans fortiter, &ahaeuacuansdebiliter.
Fortis hunquam conucrntur in humorem ,qucm tra- hir,& hxcfuit intentio Auic.Sed debilis potelt effe fecu dum Gal.vtcartamum ln phlegma. Sed quomodopo- teft cartamum conuerti in phlegma,cuni fit calidum,& ■ ficcum,dubium eft. Alnjui dicunt fic,cartamum fi non rrahirphlegma,circudatur a phlegmate,& aphlegma- te circumdancein phlegma conuerticur. Sed quxritur vndephlegma veniat,cum ipfum non trahat medicina, vr fuppofitum eft. Item in humore non eft virtus,fed in membro, ergo phlegma non conuerrer cartamum in phlegma,(edmagis membrum. Dico,quod cartamum trahitphlegnu aproprietate lua,vnde Gal. non trahit cattamu phlegma, quia fit phiegma, (ed quia efl phleg- maticunv,&noelt didtum,quod in fehabeat phlegma; fcd eft didtum, quod in eo eltrota fpecies, fiue proprie- tas.quse dicitur tota fpecies, perquam ipium habet con- uenietiam, & proportionem cum phlegmate, vt ipfum attrahac. I lla aucem proprietas eft cafus eiementoru pro- poitionabilis in cartamo,& phlegmate,vel ldem fecun- dum,quod debeceffeidem: ibi enim efteadem forma generalis,fiue proprietasin vtroque, verunrameneftin cartamo adiiua,& in phlegmate paffiua,& per iftum ca fum elementorum proportionabilem interifta natum eit vnum attraherealiud, fecundum, quod vnum com- pletius habec iltum cafum,quam aliud; cum enim a na- turapoftir tolli ilta vircus adtiua,propter remotionem iftiuscompleti,cuncficdeuencum adiftum cafum ele- mentorum proportionabile phlegmati,&tiicinphleg- maconuertitur. Quandoenim illa porentianoneftin mifto,nec in llla conuenientia, tunc illudeft veneno- (um alceri. Et fecun,du,qtiod ifta porentia magiseft pro- pinqua, & fecundumhoccirius conuerritur caropulli- na,quam bouina,quiacafus elementorum proportio- nabilis in pullo refpedtu corporis humani non eft ira re- motus,neque eftita latcnsfubcotdi'poficionibusc6tra- rijs,quxper difpofitioncm,&alterationem mouentur, fub quoeftcaro bouina,vnde dico,quod fi narura vene- ni poffec a veneno iemoueri, & remaneret forma mifti, fieretcibus. vndc conuenitei fub rarione,quamiflum, nonfub ratione qua tale miftum, • vt prius loque- batur,non conuenit ci in fotnia, qaa fuprannftionem
incom>

DE SANCT C
incompletamadflitrcoueiiittameei facfta refolutionead A miftionerrr,vn4e lub foima completa.qua; eft venenu,& fimiiitereil inairtamo,quia differta phlegmatefmqj cartamum couenic ci fub rationequa miftum: i'm,quod in eo eft cafus propoitionalis refpe&u pWcgmaiis.
Dicoergo, gjcummedicinivirtus attra&iua vincit virtute ipiius meinbri, tunc trahit humorem ad fe,cum aut vincitur virtusactractiua medicina; a virtute mebri, & coiTiipitur ,runcremaner poteriaad phlegma, <Sc con- uerticur ad phlegma ,)icetfitcalidum, &: ficcum cople- xione, Iud ratjone,qua cartamu eft,tameSi in eo coplexio proportionaiis rcfpedia phlcgmatis, ficut miftio propor- tionalis tniftioni, ficat.n caufx, ira effedtu$effe£tui pro- pornonatur.eft.n.cartamum phlegmaticum , & hahens compiexionem,perquam conuertatur in phiegma,fi na- mra eius vincatur,& hocno fit a phlegmate,fed a natura.
Ad pnmum argumentum cum dicitur ,agit,ergonon patKur,verum e(t ab humore,in quem agit;patitur tame a membro,fiue a natura.Vel dicendum,g, natura fua,per g quam agir,vinciturpervirtutem membri fortius refifte- tem,& corrumpitur, &patitur,&itacibusfit. Ad Aui. dico,cj, Auic.reprehenditipfumin hoc,q>dicit medici- na conuerti in humorem, eo, quod conuenit cum eo in forma,& argnij-cootra eum,quia tuncphlegma, &c.Sed hxcnon eit intentio Gal. vt patet per ditSa,(ed intendit, coucnit cum eo m proprietate,qua? dicla eft,ita, quod i» eo eft aontienientianon forma adhialis, fed eft ibi po- tentiahs conuenienria;in vno tamen adtiua, & in altero magis paftitia, vt fun: fub fuis formis fpecificis.eft.n.de- ueniread talem proportionem in eis, vt vnum alteri iit idcm,ita,gj vnumin aiiud conuertuur, vtvifum eft.
Picra.i.atnara, Gal ab ipfoau<ffcore,qui ipiam inuenit, valetadoem capitisfrigiditarem, & ftomachi digeftio- nem. &c- Pilulx ante cibum, & poft. fjt.Iigni aloes, &c.
Pilulx finequibuseffe nolo, fic intelligepilulxaro- tunditate didt^ (unt:fine quibus effenolo,propter earum magnam efficaciam, &c. f
'De euacuatione, qutcfit pervomitum.
SVpenusvifumeft deeuacuationc, qux fitperfecef- fum.nuncdicamusdeilla,quxfitper vomirum . Et de hoc duo funt inquirenda. Primum eft de his,qu£ funt fiendaanteexhibitionetn mcdicinx vomitiua:. Secun- dum eftcieliis,quar facienda (untpoft exhibitionem me dicinx vomitiux. Deprimo dantur fex regula:.
Prima regula eft, q> debemus cauere medicinam vo- mitiuam forcemin quinquecafibus.Primuscafuseftde illis,qui habenrpedrus ftridum, & membrafpiritualia debilia:talibus enim non debet dari medicina vomitiua. hienim nonpoffent pati forrem vomitumper Gai. in apho. Vomitus laboriofioreft Seceffu. Ideotalesnon debenteuacuari perelleborum vomitiuum.^Anide.^.. apho. phthificos metuetes ad fuperiorem pharmaciam. phthificos,fcilicet habitu,vt funtilIi,quifuntdifpofitiad phthifim,vt illiqui habenicollumgraciJe,&pedhis ftri- ftnm, & fimtlia. Secunduscafuseft, quod illi, qui funt apci ad fpucdum (anguinem,non debenteuacuari per vo D mitiuum, ne ex nimioconatuad vomendumfequatur fpurus fanguineus, quod eft malum, quia fanguis vnde- cumq-, fluat fuperius eft malum. T ertius cafus eft, quod non confuetis vomete non debet fieri vomitus fortis, ef- fetenimtuncvalde fubita mutatio.f anonvomente ad fortiter vomentem, quibusquidem vomitus eft valde labonofus,& ita effet ibi multuslabor.
Quattuscafus eft,g> pingues non debent euacuari per vomitu,quiapingUes habent ftri&as venas, & ideo ma- teria attridta fuperiusex conatu nitnioad vomendum ftomachorimendumeft de ruptura venarum. Quintus cafus eft, op non debetdari medicina vomitiua illis, qui funt difpoiiti ad fynanchen,& de facih incurrunt eam:fi cut funciili ,quihabet membra fuperiora verfusgulam, in quaparte fit fynanche, debilia,illa enim membra de- bilitate fua (unt itnpotentia materiam ad fe tra &am per medidnam vomitiuamexpel!ere,qux ibiaggregatare- /nanens facitapoftemafynanchi«um.
> A MA.NDO- *ij
Secunda reguiatft, q,antequa detur mcdicina vomi- tiua fortis,debet p^ticns difponi ad vcmendum ,nifi fit difpofitus, qiuafi effet habiiis, & dilpofitus ad hoc,iftu<J fiifficetet. pruno ergo.debemus ip uui diiponere^exht- bendoei medicmamdebilem vomitiuam.
T ertia regula eft de illis, qux debent difponi ad vomi.T tum,&quxfaciunt lpium debihter vomere.fi enim vo- lumus fortem vomitum.demus antea rem leuem facien rem Ieuiter vomere,vtcimerfos cibos fimul,ciboru enim diuerfitas ftmiulatftomachumadexpellendum , & vo- mendum. Cibienimaffumptiovnius,reddiripfumaui ziclcu» dum in retinendo, & in ipfo dciedlatur fecundum Auic. in i.licet videatur.dicere contrariumprimolib. c.defa-^"""' ftidio, gjcomeftio vniuscibi folumgenerat faftidium, & hoc elt verum 111 diuerfis awfo, no tamen in eadcm menfa,fiuecomeftioneSed econuerforeddit ftomachii auidum. Bonumenimeftnunccomedere vnucibum, crasdeaiio,&poftcrasdealtero; neper comeftionem vnius, & eiufdem cibiqualibet die faftidium generetur: fed in vna menfa plura comedcre,faftidium facit.
Item cibi pr^parantesad vomitudebenteffepingues, Sy*» quia tales habent multum defum aere in fe,propter quod nacant in ore ftomachi,& fecum materiam deferendo ip fum ad ftomachiorificium eleuat, & faftidium generat,
& etiam multa vini potatio pra parat ad vomedum. Vn- de fecundum Auic. inprimoainiquirkisfoicbant inebria re fe lemel, aut bis in menfe, vt vomitum prouocarent.
Quarta regula eft,qui vult facere vomitum, & leuem facere,faciat ipfum ieiunus; iicet leuius fit poft cibu,quia cibuscorrumpituribi ab humoribusaccra<Stis,qui coiru ptuscum humoribusin ftomaclioexiftensftimuiatfto- machum ad expulfionem fui per vomitum . Sed vomi- tus fortis non indiget ftimulante, nifi medicina data, Sc humonbus peream attradtis. Item ,quiahumormotus maius nocumentum inducit natura* qu^m quies, ldeo ip fe ftimulat naturam ad fui expulfioncm,
Qujnta regula eft, cp cum tripiex fu vomicus. f.fortis, y ™" u ' ,ri debilis, & mediocris. Primusfitperelleborum. becun- dus fit per femen raphani,femen rutx, pulegium monta- num,femen carpx, &porri. Mediocris fit perelleborum intindium cum raphano, fiueintixum; lta, raphanus habeatiolumodoremellebori fm Aui.& detiet hoc mo do fieri. Radix raphani debet fcindi ,AUt partiri, vel perfo rari,&elleborus debet poni fub illahgura:& hocadhuc cxiftente raphanoin hono,&dimiuatur perduos dies, autpertrcs, & tuncilieraphanus habebit odoremelle- bori,& non fubftantiam,&ifteeft fecurusvomitus,-
Sexraregulaeft, quodprimoancequam fiatvomitus fortis,debct prxparari patiens, & debetdari ei vomitus debilis hoc modo. Priuio dcbet accjpi raphanus>& fcir» diperrotulas, &iftx rotulx debentpom in oxymelltj fimplici,aut diurct'ico, aut fciliitico; (k debet dari ad co- medendum vna rotjulaqnaiibetdic vfquead diem quar- tu, &inquarradiccnmhocdebetdari patientide oxy- melle, in quo fuerunt illx rotulx raphani cum dccodho- nefemiiiisrapha.fe.porri,& cxpf.
I{egul£ poft vomitum fetuandx.
Vifa funt,qu£facieda funtanrevomitu.nucvideamus qux fienda funr poft vomitum,dc quo funt fepte regulx.
Prima regu!aeft,g>poftexhibitionem medicmdcde- betoculiligaricumplicismanuterginorum fm Auiccn. inprimo,nelxdanturinvomitu, quiaoculi invomitu funt multu grauati, quia multum copatiutur ftomacho.
Secundaregulaeft , quodpatiens debetmoueri poft exhibitionem medicinc,& vomerein meridie,qux ho- raeft calidiordieijmotusenimiuuat medicinasad expel lendum,quiaper motutn mouetur,& caiiditas trahit hu mores ad fuperiora, ideo illa iuuat ad vomirum.
Tcrtia regula eft, poft vomitu copletum debentos, & facies lauari cii aceto,& aqua tepida,et fi parum de cinn. ponatur,hoc eft bon u,& hoc duabus de caufis. Pri mo,vt perhocauferaturmala matcria, & fapormali fumi in cre remanetisjideo os debet lauare cu facic.Secudo,quia
vomitus

E X P"0 S I T-
vamfni^noeet^entihus, jdcooportct oslauari. vn o E videmus, lirpe vomentes habentdentes turpes valde, & hmiis tiuplex eft caufr. V na caufa elt, quia matena ca- h'la ad [uperioratrahif', qu.e cominue neruos debilnat, & laxat,ficut balneum,^jod neruos debilirat,cum nerui fint phlegmacoagulatum. Secundacauia,quiailli,qui fepe vomunt, hoc faciunt inofdinare; quia llli qiii poft comeftionem ftatim vaduntdormitnm , &pofteavo- munt,&hoceft malumquianaturacibum digererein- c;epir,incomplete tamen,quiquidem cibuspoft indige- ftionem fit acetoius ; acetum emm dentibus nocet, & ideo melius eft immediate pofl cibum euomere,antequa natura incipiat digerere. Malum eft tamen quotidie, vel itafepeeuomere, ficutfaciuntaliqui, qui vomunt, vt poftint melius comedere T exhocenim labore debilitatur naturamultuin, & hac decaula Gualterius de Cruce Epifcopus Carnodenenfisfuit mortuus, quia conluetus erat vomere , & vna vice confecutus fuit (anguis, &ita mortuus foit ,quia bene vnam quartam ,& plus fangui- p nis per os vomendo emtfit.
QVARTA regulaeit,g?poftvomitumcibumacci- p.reretardet.quiaex vomitu multum naturadebihtata eft, & ideo ftatim malum eft cibum accipete, (iueobie- ctu;fupra qUo 1 oportexetipfam operari. quareoporterec ipfum moraii,qiiia nnn poffet complete digeri.
QVINTA regulaeft ,'quod poft vomitum retardan- da eft phlebotomia vfque ad tresdies.quia narura per vi> mitummultu debilitataadhuc plusperphlebotomiam debiluatur.
S E X T A regula eft.quia vomi tus multum nocet fto; &ideo debemus poit vomitum ftomconfortare cufty- pticisaromaticis, vtcum vinoconditocum cinnamo- mo, quiacinnamomum eft aromaticum, & ftypticum.
SEPTIM A rcgulaeft, g» fi timemus, qu6d vomitus nimis remancSt,aUt perleueref,debemus ipfum impedi- re, ligando fortiter extrema, diuereendo fluxum humo- rum ab' ore ftomachi; & ftomachum confonando per emplaftraftyptica,vt cum rof.&c.piftereaponendope- G desinaquacalida, vt matena exterius trahatur, & ab oreftomacin ditiertatur.
Hex ante vomitum faciendte.
COnfequenter reuertamur ad regulam rerum fa- ciendarum ante vomitum. Et de hoc adhuc po- naiuurtrcsregulae.
Prima eft, q> cum alicui aliquam oportet votnere chcj leram ardentem ,ante vomitumdebetcholera infrigi- dari per frigida ftyptica fupra ventrem pofita; vt per fuc- cnm cytoniorum, & fimilia.
Secundaregulaeft, gjvomitusaftomachoperfe, & immcdiateeuacuet, & ab alijs membris hoc faciat, hoc eft mediante ftomacho.
Tertia regula eft,q, vomituseft copetens in cegritudi- nibus longis,quarii materia eft trigKti, & in quibus ma- teria eft coanguftata; quia talis materia indiget forti eua- cuatione eradicate, & quia vomitus cft euacuatio fortis; ideocompetit.vndein paralyfi,inquartana,quotidiana, H podagra,ifchiatica,arthretica, &cc6petit;quiamatena craffam, & frigidamattrahir medicina vomitiua.
De medicinis.
VSquehuc vifumeftdeeleiflarijs,& fyrupis. Nunc videamusde medicinis, &quantnmad illamle- dbonein (pe£tat,dicamus de tribus harum. Prima eft pi- craGal. Secundapilula:antecibum. Tertiapiiulx finc quibuseffenolo. Vidcamusergodepicra Gal-
Norandu, q? ;n antido. Nicolai ponuntur du£e picrx. Vna,qua: vocatur picra Gal. &eftilla,quam vocat Aui. & Gal.hieram picramaholute, & harceftfimplex.
Aliaeit,qua: vocatur hiera picra,quzab Aui.vocatur diacomift'dos; &iniftaeftpulpa. vndeprimaeft fim- plex,& poniteaRafis.ix.Altnanfo.& Serap.in.v.iftaquc hic vocatur picra ab A uic.in. v.hiera picra abfolute, & a Gal.in.v.interioru, hiera picra fimiliterabfolute e(t pr?- fcntisfpeculationis. Etfciendu,g> haeceft(ecunfluna,& valdc bona, & euacuat phlegma muifcaru in ftoraacho,
I O A N N I S
& in capite. vnde ftorfl purgat valde bene a materia in eo contenta, valetin pafiionib. oculorumexft6,ficutdicir Gal.in v.interioru. Ite h capiteattrahit. vnde Serapidia fine.vijdicit, ip(a redtihcat rete mirabile, qd eftinca.
Item euacuat malam materia, & bonam dimittitfm Auic.in nj. Itemeuacuat leuiter humores finemoleftia.
Itemnoattrahitaparribus remotis, vndedicit Aui.q> non tranfit hepar in fua euacuatione,purgat caput, & e- uacuat materia,ex qua fit colica,cum tirex phlegmate in inteftinis inuilcato,&attrahit materkm,ex qua hr pafiio iundturarum , & maxitnequando materia in ftomacho abundar,illa vocaturhierapicra.i*amara,& dicitur facra a quibufdam, quia partes facras cuacuat, (ed no eft verti; feddiciturfm Auic-in v.g?eft medicmaditiina, quia fi- cut diuma res agit occulte, & fine ftimulatione, lta 1 fta medicina agit occnlre,& cum fapientia.vnde dicitur hie ra quafi falua,quia ipfa faluar,& non facit lxfionem;pro- pterea fuit inuentahiera ab antiquis,quia medicina fim pliceslsfionem manifeftam inducebanr, vtpulpa, &c. Illa autem occulte.i.non inducendo aliqaam fenfibi- lem la:fionem, euacuat humores illaudabiles aftoma- cho, & capite,reimquendolaudabiIes. Ibi cft aloe bafis, & efttriplex.(.(uccotnnum,hepaticum, &caba linumr melius eft: & eft calidum, & liccum in rerno; mundifi- cat (uperfhie cholencaa capite.& phlegmaticaa ftoma- cho.aliquando auiem lauatur,aiiquado non,quandoau- temat eabluitur,minuslaxat ftomachum,& rplum eo- fortat magis. Aioe vero non ablutum magis laxat, xninus confortat.
Tudices,q> Ga. vij.megatechni.dicitgraJoeablutunt magislaxat,verum eftquaalia,dequibusillic facit mcn- tionem; notamen magis,quam non ahlurum.vndeip(e dicitilludcomparandoaloeablutum adal.a, nonad (e- ip(um non ablatu. de eius.n propnetate ett ftomachum confortare, cum fit ftypticum, & amarum.vnde Serap. in vij. quamuisomnesalii fimplices medicina - mferanc nocumentum llomacho: tamen aloe ffcomac httm con- fortar. Aloeautemnocumentum facit,quiaftomachum excoriat,quiadiu remaner,& eft tardxoperationis.ideo propter (ui remanentiam nocumentum jnducit.vndc ;n diebusfrigidisdarum, aliquandoflicitmingere (angui- nem, hocnonfacinpfum attrahendo, cum nulla mcdi- cina ipfum attrahat;immo hoc eft ipfumdebilirando, & nocumenrum inducendo. vndenocethepati,quia con- tranocumenta medicinarumdebemus adhibcrerefrx- nantiatlla nocumenta:ideocontraprimumnocumen- tumdebemuscum aloe admi(cerebdelltum,exconatio- nem impediens in hominibus frigida? complexionis, quia bdellium eft gumma calida, & tragacanthum ia hominibus caiid? complexionis obuiando. Secundo no- cumento damus ro(. Ex aloe fiunt crochilci. Aloes accipi tur dra.i.bdellij.drac.s. & tiar puluis.ifte puluisaiperga- tur fuccoabfynthij,autaqua rof & fiant trbchifci,.& eis vtuntur temporecompetenti.Valer iftapicra ad purgan dum phlegina de ftomacho,& choleram decapite.poni- turin ipfacinnamomumad confortanonem ftomachi, quiaipfum eftaromaticum;& ftypticum. Et rudices, g> aloe ipilimconfortat,nonergoeft neceftarium aliud con fortans ftomachum tbiapponere. Dicoquod licet aloe per (econfortet ftomachum: quia ftypricu, & amarum eft:ipfimi tamen peraccidens debilitat. f euacuando, & conforrantibus indiget, & acuirur fcammqnea; fed non acuitur (cammonea ad euacuandum phlegma , (ed ad hoc, vt ipfum faciat cito operari fecundum Auicen.quia
aloeeft tarda;operatioiiis ,6<; $ debetcum pauca(cam-
monea acui, fed fi ifta medicina, vel puluis alpergamr cum melle,ip(a eft deoilior,quam fi afpei gatur cum fuc- co abfynthij,aut cum aqua rofata.
De i fta picra poteft da ri fecure v fquc ad vnc.s. & tunc debet daripoft matcriedigeflonem.Sedfideturaiue ma terixdigdtioncjdetur.dr.ij.cum aqua rof.in fero tn me- lius eft,vt dctur in pilulis,quia eft amara.Si acuaturcum fcammonea poreft dari, draij.ad minus poft materifdi- geftione. Acuituraut cum fcamoneaaliqn;& tunc dictit
qutdam

DE SANCTO AMANDO-
«juidam de (cammonea, & proprer hocq, ipfa eft ini- mica ftomacho, Hc ipfa no d^bet puluerizari minure, ne adhxrcarori liomachi.Sed lltud non mueni abaudt<ire, fed inueni quod ipfaeft ran complexionis, ideofua vir- tus minuicur, & exoluiturperpuluenzationem.Ego ta- men quando per meipfum facio illam medicinam, pul- uerizo minuce,& ipfam afpergo cum (yrupo vio!ato,aut cum aliquaguma liquefadta, vt iragacantho, & tunc pul ueres alioscum hocadmifceo , &tunc crocus ponitur jnea adconfortationemcordis,quiaha:c mcdicinaelt nocens cordi.
*De filnlis ante cibum.
Plluheautem antecibum funt fimiles medicinsprx didtx,parum tamen diucrfr,quia in eis ponitur rha barba- quod non poniturin picra, & vocantur fic, quia danturantecibum, & etiam poftcibum,necetia obier- uamus m eis dix-cam, quia fm Aui.aloecibum non cor- rumpit,euaci'ata ftomacliofincanguftia-,vndecum ali- quis non poceft afllllare, aut cum conqucritur dedolore itomachi,auc propter vencohtate,auc propcer materiam phlegmaticam, tuncbonumeftdareiftaspilulas; quia venr ificatem, fcecem, & materiam phlegmaticam eua- cuant,(ed caueda: iunc ln tempore caiido, quia in eis (unt multacalida.
Pilulx linequibus eftenoIo,funtfimiIespra:did:is,fed paiu contrarix, pilulx.f.rotundx, fine qmbus, &c.pro- pcer earum efficaciam. ipfx.n.puigantomnes humores, fcilicec phlegma, choleram, & melancholiam; & valent concra miilcas paffiones: recipiunc.n.medicinas omnes humorespurgaccs. Nuncquxracur vcrum medicinaeua cuec materiam,quam muenit in ftomacho,& videtur qd fic,quia eft ei inimica,nifi non euacuaret, ergo &c.
Item medicina het eandeproprietatecu materia con- tecain lto,& m alijs mebris-, fed abalijs euacuat materia, eigo et a llo.Oppofitu arguitur perargumentu Serapio. in vij.contra iIlos,qui dicunr, q> medicinaeuacuat,& at- trahit quia venitad mebni,fiuead humore.contraquos dicir, & (j> fi tuc medicina ad humores venirer, hoc n»n poflet efle, vt accraherec,quia cunc amans amatum cotin geret,& non (ieret mocus,cum ergo in fto fitconiundtio medicinxcu humore, medtcina non trahit a ftomacho.
Solutio ad hanc poficione,ego dico,q> fi materia mala folu effet contenta in fto,ego non darem medicina atcra- hencem,fed Iemciuam,autcompreftiuam,aut mordican tem. Si verodaretur medicinaattrahens,ip(aaccraherec a ftomacho, & non cuacuaret quatuot de caufis.
Prima eft, quia ft5m mordicaret, cu ipfa fic calida, Sc acuca,qui mordicatus,quod in fe c6tineretur,expelleret.
Secunda caulaeft, qtna medicina mouet materiam, quxmota maiusnocumentum induceret quamquieta, & magis ftimulat ftomachum, vc expellacur.
Terriacaufaeft, quiamed cinaexiftens in vnaparte ftomachi materia fparfam in diuerfis partibus ftomachi aggregatcircafebiem ,quxaggregatain vno loconotu- mentummducir, & magis ftimulat, ut cxpellatur.
Quarcacaufaeft,quia medicinanon vcituromnibus partibus humoris,(ed alicuitatum coniungitur, & ideo partcs.quibus non coniungitur, ad fe no crahic, fed illam pirtem,cui ip aconiungitur trahit, &ideoquatuor de cattfis maceriam,quam ip(a inuenit in ftomachoad fc_< trahic.f.mordendo, mouendo,'aggrcgando, & actrahen- do •, & fi: per didb pacent rationes ad oppofitum. Et fi velletnus laluare partemoppoficam, cuncadracionem Serapionis rcfpoderemus fic, quialicet medicinahaheat afpeiiumad humorem exiftentem in itomacho , &in abjs membris. dico quod hoc eft verum, non tamen o- portet, q> (i medicina attrahatabalijs mebris,qtiod pro- pter hoc atcrahac a ftomacho, quia materiaexiftens in ftomaclio nedi.inx coniungitur;medicinacnim mace- riamin ftomachiaccrahercc,nifieiconiungeretur. Icem •medicinacribus alijs modis habet euacuarequam actra- hendo,ficut diitum tft fupcnus,
% 14.
A .An fit aliciua medicina euacuatiuafanguinis.
COniequentcr quariturdeiftis medicinis euacuati uis fcilicec vtrum fic aiiqua medicina euacuacuia languinis, & videcurq? fic,quiadicit Ifaacin.i.viaci.cap. cephalexpaflionis. Quxpiolunccholerx,pro(untfan- guini; (ed qux pro(unc cholerx, cho!crameuacuanti& qux profunc (anguini euacuant (anguinem.ergoilla me- dicina, qux cuacuat choleram, euacuac fanguincm; (ed habemus medicinam euacuaciuamcholerf, ergo habc- bimus mcdicina euactiatiua (anguinis.Itefanguis eft 110 bilior alijs humoribus; led aliqua medicina elt depuca- taadeuacuadujalios humores,ergoad (anguineeua uan du; fialiter,tuncn6e(Iet ncbilior. Ite Aui. m ij.dicit.q? pulpa euacuat (anguine. Item 10 per audtoritare,qu£ (ol- ui no pot,dicit Haly abb.fupra techni.qj Ga.fecit (ulpedi illti, qui tale medicma dedit,ergofuit,& eft.Contra dicic Gal.q, medicinanon vacuat humore,qtii eft in venis,id eft fanguinem,(ed phlebotomia. Cofequenterquxritur, datoq, lit talem medicinam ponere,vtrum bonumeflet " eamdare: & videturjquodfic, quia ficut alij humores peccant, lta fanguis peccat:fed bonum eft humores pec- cantes per medicinam euacuare,ergo,& fanguinem pec cante. Oppofitii vult Halyabb perau6loritatedi6tam.
Solurio. dicendum ,q>poflibileeftal!qua medicinam euacuare fanguinem,licet ea 110 vtamur, & quare ea non vtemur ? Qtna dato,q> eftec medicina fanguinis euacua- ciua, & habens refpectum ad (anguinem , ramen ipfum non euacuaret, nec atcraheret, ficut alij humores a (uis medicinis euacuantur: fi enim cffer medicina fanguinis euacuatiua.f.pulpa,fieuacuarec fanguinem, ipfa euacua recnon euacuandum, & non euacuarec cuacuandum, quia fecundum Serapio. vt didtum eft (upra,humor non proprius medicina:aliquandoeuaciiatur citiusa mcdi- cinaquam humor nonproprius ciriusdimicratur lrea natura, quam humor propnus, & tunc per mediciiiam citius exjiellitur, & attrahitur humor non propritis me- dtcina?,quam proprius.vndecum medicina proptium ac c trahit humorem, quemre(picitquamalium,nifiipfefic magis dileflus a natura,qua alij humores fecundu Kaac. cu ipfa fit quafi filiusdilectus naturx, & alij quafi fuper- Huitates relpettu illius, cum (anguisplusiuuetnaturaru quam alij humorcs. ideo per medicinam fanguinis afpe- dtiuam, fi ip(a elTet,prius attraherentur,& euacuarentur alij humores quam languisvnde fi folus fanguis pecca- ret,dato hoc, licct forte iftud no fit verum, tamen adhuc folus fanguis non tuacuaretur, neque prius,vt vifum eft, immoalij humores. Ice fm Philofo. iij. deanimalibus, via redtadebec eligi, & corcuofa vicari, fed phlebocomia eft reitior, & (ecurioreuacuatio (anguinis ,quam phar- macia, & phlebocomia omnes humores euacuac fimul, & magis fanguinem,cum magis abunder,& pharmacia non, vt vifum eft fupra,ergo phlebotomia debec.eligi ad etiacuandum fanguinem,&non pharmacia. Item cua- cuatio fic duplici de cau(a,aut propter humotis abundan tiam, aut propter humorem corruptum.igitur fi fiac cua j-v cuaciofanguinis,authocfiet,quiafanguisabundac, aut quia erit corruptus. Si quia fanguis abundat,tunc igitur alij humores etabundabunt,quiafi (anguisabtidat, hoc erit propterbonum nutrimetu bonum chymu generas» & virtutisdigeftiu^forritudinem.ppiftanogencraturfo lus fanguis in abund.itia, immo cu hoc alij humores, cu fintppfanguinis muamentu. ergoabundante (anguine no debet iolus fanguis euacuari,(ed oes- Melius aute cua cuantur per phlebotomia,qua per pbarmaciam, ideo ad euacuandii (anguincm peccante fua quantitate no debe- musvci pharmacia. Si verofanguisficeuacuandus pp eius coiruptione, cuncfuamulticudine,& corruptione alios humores corrupet, cum ipfc fit plus in corpore hu- manoquaalij humores. EtpropcerhocdicicGal.quod fynocha fic de omnib. humonbus corruptis in omnibus venis,& icafanguisfinealijsnonefteuacuandus, fedom nesinfimul,& tuncidemquodpnus. Sedalij humorcs poftiiutabundare p!us debito, & corrumpifinelangui- ne,crgo ipfi funt euacuadi fine fanguinejec h<?c per phar-
maciam,

E X O S I T.
maciam, ergo, &c.& ideo alij humores naturaliter funt euacuandi per pharmaciam ; fed fanguis non , quiaeius euacuatioper pharmaciam eft innaturalis. fdeo dicit Halyabb.quod Gal.fecit (ixfpendt, &c.quia eiuseuactia- tio per phatmaciam eft naturalis. Siveiimus ponere, fitdaretalem rnedicinam,poflemusrefpor)deread ratio nem m oppofitnm. Etprimoad primadiceJum,g>iftud verbum, quod prodeft cholerx, prodeft, & fanguini, eft intelligendum non de medicina euacuante,fed de rnedi- oina alterante. Qusc.n.profunt cholera- acuitatem eius extinguendo,profunt fimilirer fanguini.Vel fi illud intel ligitur de euacuatiua, debet inteliigi fic. Qua: ptolunt cholerae ipfam euacuando, profunt languini lpfum mun dificando: quoniam pcr euacuationem cholers fanguis mundificatur. Ad aliud, quod eit depulpa,dicendum,gj vcrum eft , <j> pulpaeuacuat languinem, & loluitipfum, no tamen attrahit ipfum,ipfa enim foluir,& euacuat fan guinem, ficumpulpafit medicina fortis, ipfa mebrum valdedebi!itando,facit lpfum dimittereabire, q> in ipfo continetur,quod eft fanguis, & ideo pulpa ibluir,&: eua- aiat languinem,cum lpie iuperfluic, non tamenattrahit ipfum. Adaliud patet folutio per pr.rdidb.
Ad fecundam quxftionem, (olutaeft, quianon effet bonum dare eam propter caufas prxdictas.
Ad argumentum in oppofitum, cuin dicit, <$> fanguis aliqn peccar, & eft malus, ficutalij humores; ergo bonu eft,tuncipfum euacuari per pharmaciam,ficut alios hu- mores peccantes. dicendum q> hiceftfallaciacofequen- tis,vel melius hic eft fallacia figura;dictionis,quia non fe quitur,fifanguisfit ma!us,qd hoc modoeuacuarerur,l". per pharmacia, quia alio modo poctft fecurius euacuari, fcilicet per phlebotomiam,&fic (olutumeft totu n.
Pilulx aurea:, pilulx quia rotundx, vt diximus, aurei dicunturad fimilitudincm auti, &c.
Pilulio&omera:, ldeftdeocto fpeciebus, humores fpiifos a capite deponunt, & vifum oculorum clarerefa- ciunt, catarrhum prohibenr,&c.
Hiera picra Gai.hiera, id eft facia;picra, id eft amara. facit ad diuerias capitis paiiionesaunum, &oculorum diftemperantiam. ftomachum quoque optime purgat. caufas hepatis emendat,&c.
Hiera picra Conftanntii:quidfit hieradi£i:ueft,fimili ter Conltantiniabauctore Conftantino ,quieamcopo- fuit. valet ad recuperandum vi(um,& recipiendum,&c.
Hiera picra Abbatis,de qua iam diximus quid fit: fed adquid valeatdico, quod phlegma, & meiancholiam purgat, &c.
De euacuationc per phlcbotomi.nn.
SVperius vifum eft de euacuatione, qua: fitper feccf- fum,&etiam deeuacuatione,quar fit j:cr votnitum: qui quidem euacuationes funt fpeciales, & elccftar, quia ipf^euacuant vnum humorem (pecialem,& non omnes humores. Nuc videamusdeca ,qu3E fitperphlebotomia, ' & eft vniucrfa!iseuacuatio,& communis.Quareautem phlebotomia lit euacuatio vniuerfalis, & communis ha becur a Gal. iiij.particula apho. In pharmacijs talia edu- cere oporter,&c.Sed euacuatio dicitur vniuerialis dupli citer.vno modo, quia eft omnium humoru euacuariua, alio modo ab omnib.partib.corporis ipfa euacnat. V tro- quemododiciturphlebotomia cfle vniuerfalis, primo modofm Gal.fiipraiftumapho. vbicibusprxternatu- ram intrat>&c.Item fupra illumaphoriimum exfgritu- dinecibum accipiens,q>ipfaeft euacuatio vniuerfalis. Secundo modo dicir Gal.fupra apho.vj. ii dolor a dorfo, &c.&hancduplicem vniuerfalitatem tangit Aui.cum dicit, quod phlebotomia eft euacuario vniuerfalis, quia toti corpori conuenit ,qux multitudinem humoru eua- cuat, perhocrangit vniuerfalitatem humorum.
Circa phleboromiam funr feprcm confideranda. Pri- moquifuntilIi,inquibusphlebotomiaeftcaiicnda. Se- cundumeft,propterquidphlebotomiaeft facienda, & mquo. Tertiunieft, in quorcporemotbiphiebotomia
I O A N N I S
£ eft facienda,&inquonon. Quartumeft,in quib.hoini- nibuscompedtphlebotomia. Quintum eftquid fitfa- ciendum ante phlebotomia. Sextum quid fit faciendum in phlebotomia_*?. Septimumquid fitfaciendumpoft phlebotomiam_«j.
Qiiibus fit exhibenda pblebotomid.
DE duobus primisad pradens videamus. quorum prinHimeft,inquibushominibus phlebotqmiaeil cauenda, & (ulpendend.r, & quare in quibufdam' homi- nibusphlebotomiaeftcauenda. Suntautem.xi.caufe.
Prima caufa eft cibi aifumpti indigeftio. vnde fi ali- quisin vefpere multum comederit, &c in mane adhuc lentiatdolorem, velodorem, velfapotem cibiaflum- pri; per hoc fignificatur,quod cibtis noeft digeftus, tunc nonoporrer phlebotomari,quoufque fuerit fadiacom- pletio digeftionis. vnde Gal iiij.megatechni. Phleboio- miaeftiufpendenda quoufq-,fiatcibxdigeftio.caufaeft, F qutafm Auic.in primo, ttiafuntattrahentia.f.vacuum, calidum, & torafpecies.fiergoper phleboromiam a ve- na (anguis euacuaretur, cibtnn indigeftum a ftomacho, vel ab nepate attraherer, qui indigeftus veniens ad mem bra non corrigcretur, quoniam tertia digeftio non corri- gitpeccarum iecunda-, fi peccatum fit magntim.propret quodin membra non conuertcrctur, &ibiremanens poffet efle caufa xgritudinis.
Secunda caufa, quarephlebotomiaeft caucnda , eft alia euacuario. Vt quandoeft fltixus menftruorum, aut h.xmorrhoidarum, tunc non drbct fieri euacuatio, qua: dicitur phlc-botomja, & hoc eii vei u ad euacuationem, licet addiuertendtim materiam poilit ficri, & hocdicit Gal.ix.megarechni.
Tertiacaula, eftartasmagna, vtfenium, vndedixit Gal.ix.megatechni. Senibus phlebotomianon compe- tit.cau(aeft,quiafm Gal.& Halyabb.in techni incon-
ualefcentibus,& lenibiiseftpauciis fanguis bonus,6< ^
5 multus malus. Sedfecundu Aui.in i.c.de phlebotomia. fifanguis bonus fitpaticus in corpore,& malus multus, phlebotomiarapit bonum, &dimittit inalum, & ideo 111 talibus non conuenit phleboromia.
Quarta caufa,eft ftOmachi mala difpofitio.ficut acci- dit 111 quibufdam hominibus,inqutbushumor cholct i- cus incipirpluere ad os ftomachi, & apti funt ad chok- ricum vomitum,& de facili vomunr, & apti funr ad vo- mitum, &fi liti funt non haberefaftidium: in taltb non conuenit phlebotomia,quia per phlebotomiam hunro- rcs.commotiados ftomachi mouentur,ranquam a-dlo- cum confuetum, &quia membrum eftdebile, & impo- tetis illi fluxuirefiftere, ideo nmltamala perphleboro- miam accidunt illis,& harceil vnacaufa, quarealiqui m phlebotomiafyncopizant.fquando cholera rtd ftoma- chum fluit,qu2mordicandoftoniachum excompafiio- necordis fyncopim ducir,&c.
Quintacaufa, eftdebiliras virttttis. Phlebotomia.n. t eft euacuatio fortis fm Gal.ij. aphor.in quo morbo, &c. & fecundum Gal .iii;. iimplicis medicina 1 , virtus debilis non poteft pari fortem tuacuationem.
Sexta cauia eft, a?tas,puerilis, fcilicet ante nonum an- num,vnde Galen.xi. megatechni, non debent phleboto- mari mfi habeant nouem annosad minus caufa eft.quia corpora puerorum funt fauie folubiliaa calore extra- neo: idco debilitatur multum ex euacuatione forri facta per phlebotomiam.
Item quia indigent liutrimento, duplici de caufa, fci- licetpropteraugmentum,&nutnmentum ;ideo minu- tio finguinis non competir eis. Item quia faoleexoluun tur a calido extraneo,(ufficit quod ab eis diifoluitur,pro- pterquod non indigentphlebotomia.
Septima cau(a,eft corporis,fiuecompofitionis rariras, &cau(aeft vila. Quiaabeortim corporibusmulttim rc- folui tur.ideo fufficit eis ifta exolutio, necal iqua cuactia- tioneindigenr. vndeGal.ix.megatechni, Rariscorpori- bus eft phicbotomiacontraria; in talibus enim fit faule rtfolucio,ideo lufticit, qiiod ab eis diffolmtur.
Oftaua

DE S ANCT'
O&auaraufa, cft complexionis frigidicas.cumenim j tm Gal.in mcgatechni,phlebotomiainfngidec,augmen taret fiigi Jicatem, quare infrigidac. caufa eft fecundum Ifaac in vrinis,quia{anguiseilfundamentumcalorisna turalis,& lllud in quocalor nacuralis confortacur,& quia phlebocomia(anguinem euacuat,ideo, &caloremna- turalem, & cunc per confequens infrigidat.
Nona caufa eil humorum cruditas, & vifcoficas, & tunccauendacftphlebotomiafm Gal.xij. megacechni. cap ij quiaaugmencacurcrudicas humorum, & propcer hocin morbis longisnoneft facienda phlebocomiafm Auic.quia crudicas humorum augmencaretur, & virtus debilitaretur, & morbus prolongaretur: & ideo cimen- dum eft decafu virtucis, &propter hocdicit Auic.quod in morbischronicisfaciendaeft pharmaciaancephlebo ^ tonnam, & non phlebocomia ante,licet vtraque euacua- .v«r*. tione indigeat.Sed cruditas potcft accidere duab. dc cau-' fis. Primacaufaeftpropterabundantiam humotum ca- lorem fuffocantium, qui debilis, & (uffocatus,humores generat crudos;& tunc bens conuemt phlebotomia. Vn de Gal.ij. fuo lib.c.de hydropifidicit,q> phlebotomia in principiohydropi/is hypofarca; conuenit, quando proue ritex mulcitudinefanguinis mefttualis. cum prohibea- mus Huere meftrua propter aliquam caufam; aut ex mul titudinehannorrhoidarum , quiaficutignisparuus fub multalignorum congcriefuffocatur, &remota aliqua portione lignorii ignis fortificatur,fimilirereft de calore innato fuffocaro fubhumorum multitudine, &c.Secun da ratio cruclitatis huinorum eft caloris innati debilicas, vtin ilhs,qui funt debilis coplexionis; & iniilis, qui ha- benclongam xgrirudinem,&infenibus.tunc.n.nonco- petit phlebotomia,quia per hoc augmentaretur cruditas fin Auic. nonquotiefcumq - , viderisfignarepletioniseft phlebotomia facienda, vtquandohumores funt crudi in corpore;& hocdicit Gal.in xij.megatechni,quia tunc cauenda e(t phlebotomiaicorpus enim infrigidaretur,& humores magis crudarenrur.debec ergo fanguis dimitti, vt humoris cruditatem digerat.
Decima caufa.eft indebiraaeris difpofitio, vt fi fit aer nimiscalidus, autnimisfrigidus,aut ficcus,authumi- dus,aut turbidus • vnde fubcane,&c.quia eit nimia cali- ditas,& ficcitas; & ante canem, quia ibi eft nimia frigi- ditas, & humiditas, molcita; funt purgationes, vc habe- tur.iiij.aphori.
V ndecima caufa, eft corporis nimia inflammatio, & doloris vchementia. Vnde Auic.in.i.& Gal.dicunr,g> in febrefortis inflammationis, & in apoftemate vehemen- tis dolori s non debet fieri phlebotomia.
Qua de canfa fit e.xbibentla pblebotomia.
COnequencer videamus cai:fas,propcer quas debet fieri phlebocomia,& funtquinquecaufae,prima cft diredla, alix indirecia.
Prima.quxeft direfta, vc abundancia fanguiniseua- cuetur , fiucabundantia ianguinis inqualitate, fiuein quantitace, autvtroq;modo(ecundum Auic.in.i. Duo funcgeneta hominum ,quifuncphlebocamadi,quorum [ vnus modus eft. lllt homines, qui funt prarparati cadere in xgritudines, vt qui habent abundantiam fanguinis in quantitate, & reliquum genus,eftgenus hominum ,qui lam in argritudine inciderint, propter humorum & fan- guinis abundantiam,vel malitiam.Sed differenter phle- botomia fit propter ifta, quia fi propter fanguinisabun- dantiam debet fieri phlebotomia multa. Sed fi in quali- rate peccat, vel fic malus,debec fieri pauca. V nde Gal.ix. megarechni,fi (anguis fic malus in corpore,debereuacua npau!atim,&ideopeccancmulci, qui quando videnc fanguinem malum, phlebocomancfequoufque videant exirebonum,& forte'priustotus(anguisexiret, quam exiret bonus, fed debec fieri pauca euacuacio, & cunc fe- cundum Gal. incafu ifto pciufquam fiat phlcbocomia, debcc dia-ra fanguinem bonum generans exhiberi, vt lo- comalifanguinisbonusgeneretur , &pofteadebetfieri poft modicum tempusphlebotomiapauca; & ficdein- £eps,iftaphlebotomia eft dircctajquiafitperfcadeua-
) AMANDO' iis
cuationem illius, q, per fe debet per phlebotomiam eua- cuan, vccum humor,fiuefanguispnncipalitertantura fecundum quod cum eo func alij humores.
Alixcaula; (uncindiredtx, quarumprima eftmorbi magnicudo,& magnitudo pulfus.vnde Gal.parcicula \ni maapho. fiipra illum aph.Quaregeruntur non muititu- dinem confiderareoportec,(ed quomodo egeruncur,&c. dicicquod non eft melior medicinainapoftemace vchc- mencis lnhlammacionis, & fimilicer in feb. & in dolore forri,quamphlebocomia.Sed llla videncurefleconcratia pr.rdid:is,quia prius didtum fuit, cp in dolore forci, & in febrevehemencisinflammacionis noconuenic phlebo- tomia*,modo dicicur quod compecic.proprer quod diltin guendum eft,q> duplex elt phlcbotomia, quardam rcgu- lans, & artificialis, & ifta non competit in dolore forti, neq; in febre vehemetis inHam mationis: cuius caufa eft, quia fieret virtutis motus agitaciuus,'qui elt cocranus na tura:, cum ficdifformis.motusenim agicaciuus, tradus, & pulfusadpartesdmeriasper phlebotomiam fic-retad locum apoftematis; & exdolore forti fieret tra&ioad lo- cum doloris, & lta agitando in febre vehementis infam mationis augmentaretur inflamatio perphlebotomiam paucam,quia phlebotomia comouet humores,qui com- moti magisinflammantur. Scdtumphlebotomiavfque adfyncopim debetfieri, illaenimcumvocatattradtio- nemdoloris non facit motumagitatiuum , quiaenim fimiliter euacuat ipfam materiam,fimilitertollitinHam mationem cum non finc humores ibi,qui commouean- tur, & calefiant, & maiorem inflammationem inducar, & q> hoc fit verum, patet per intentionem Auic.eodem loco, & per intentionem Gal.diclo apho.Aliter foluitur iic,quodinHammatioaliquando fic infebredupl:cicer, auc propter materii acuitarem,aut propcer maceriij mul ticudine. Si fiat febris,auc dolor propcer materia: acuita- te ex maceria cholerica, cunc non couenic phlebotomia, quia tunc magis acucretur, & inflammaretur, quia tunc frenum cholera:, fcilicet fanguis collerecur,qui quia cali- dus,& humidus,&ica cemperatus,malitiam cholerx re- primebat:ideonon debeteuacuari. vndefimiliterin fe- bribus acutis,vt in caufone, & fiinilibus, non debet fieri phlebotomia ,licet forte non fit verum fecundum Auic. in iiij. Et ideo pnma folutio melior eft. Alio modo fi t fe- bris propter materix multiplicationem, fiue propter (an guinem multum oppilantem, fiue prohibentem humo- rum euaporationem,qui remanentesincorporeinHam mationem inducunt; & in hoccafu conuenit phleboto- mia, vt in fynocha. fimiliter in dolore,qui fic ex materix multitudine, propter membri intentionem extra natu- ram fibi debitam conuenitphlebotomia. Sed prima fo- lutio melior eft patet igitur quod non eft contrarietas in di&isprius,& hic.
Secunda caufa indiredta, qtiare fit ph!ebotomia,eft,vt trahatur maceria ad viamillam,perquam debereuacua- ri.vndeinrecencionemenftcuorum ,auchxmorrhoida- rum ,debecaperirifaphena fm Gal. & fecundum Auic. vt trahacur maceria,fcilicec fanguis inferius.
Tertta cau/a indireCla, eft vt trahatur materia ad lo- cum contrarium illi loco, ad quem fluunt humores.vn- de in nimio Huxu menftruorum debet fieri phleboro- miadebafilica, vt trahatur materia ad contrarium ,& diuertaturafluxu,& propter hocdicit Gal.ij acutorum, quodin pleurefi finiftrxpartis debetfieri phlebotomia de brachio dextrx partis, v t diucrtatur, & trahatur ma- teriaad locum cotrariu loco,adquemdeclinat.fimiliter fi fiat in dextra,phlebotomia debet fieri in finiftra parte.
Quarta caula indiredta, eft, vt per phlebotomiam vna portio materiseuacuetur, & natura potentior fit fu- pra refiduum, & fic comperit phlebotomia, cum reple- tioeftincorpore, nefiat apoftema; quianaturadebilis refpeftu regiminis lllorum humorum .ideovnaportio illius inaterixefteuacuanda, nepropter impotentiam naturx in regendo illam materiam, illa mareria Huac ad aliquem locum debilem, inquoaggregetur, &apofte- ma generetur.

? t EXPOSI T-
'Demcdianis caput purgantibtis. E
SVpcrias dictameftdequibufdaiTi medtcinis humo- res a capite trahentious. Nunc adhucde quibufdam niediciais caput purgantibus,&; euacuannbus dicamus, quarar*qumq-,niedicm<e funthuiusle&ioni'.Quarum pruna eft pilulx aurex. fecunda elt pilulae odtdmefi.ter- tiaefthiera picra Gal.quartaeftlnera picra Conftantini. quintaefthiera picra Abbatis. Etiltaquinque habenc quafi eandem virtutem.
Vndeprimodicamusdepilulis aureis. Dicuntur aute pilulx a pila, quia ficut pila eft rotunda,ita pilul^ (unt ro tund^. Et cnufa quare datur m figura rotunda eft,quia fi- gura iph^ricanoji cangitplanu,nifi in pundtojfed conca- uum ipfa tagit vndiq; qn lgitur pilulaponitur in fto con- cauojsqualiterrangiturabomni parteltomachi: &ita vndiq; zqualiter,& m omni fui partead adlum mouetur per calorem ftoi: & ldeo in qualibet fui parte ad actum redu6taattrahit£qualicer vndiq;abomnib.ai)js mebris, i& dicuntur aute^ ab auro per metaphora,quia licutau- ruin eft preciofius alijs metallis, ita ift;c pilula: adcoplen dii fuos effe6tus,atl quos faciedos dantur, funt preciofio- res alijs pilulis comparatis ad fuos effcdtus complendos.
llti dicta:pilula:aure:eattrahunrcholeram,& phleg- ma,primo a capue,fecundario abalijs mebris,& quia ca- put purganr a di6tis humoribus,ideoacuunt vilum debi iem,et debilitatum ex humorii abundantia in ftomacho cotentorum; & auferunt ventofitatern a Itomacho, quia auferunt phlegma •, ex quoeleuarur ventofiras: & etiam quia habent m fealienam caliditarem, & ahqua ventoii- tatecon(umentia,vtanifum,& ffriiculum.In iftamedi- cina luntpro bafi Aloe, & diagridium, dealoe priusdi- dtuir eft, nunc videamusdefcamon&i.fiautemponitur hicde colocynthtde, ponitur ad confortationem aloe.
Scammonea elt fuccusherba:,quiab Auic.vocatur volubilis.fcammonea potelt puluerizari, & qux cito pul uerizatur meliorelt. Item vnum fignumadhoceft, 11 ponatur in aqua frigida , & cum manibus tangatur, & comprimatur,(i ip(a faciat aquaalbam, ficut lac, lpfa eit bona- Et eftcalida in tertio, &plus,quiacum eaacuiitur medicinx,&pilulasaureg,&benediCt:ai&c.Etele<itaria, &dofes,quidanturdedieindiem Aliquandoacuun- tur medicinx cum fcammonea codta,vt dofes medicina rundata?dedieindiem. AUquandocumnoncodta,aut eleitiria, & medicinaqus non eft cocta vocatur fcam- rnonea. Sedquando,eft codtavOcaturdiagridium,quod coquiruraquibufdam fic, quiategitur palta, & m furno ponitur,illapaltaco6ta,fcammoneaeritcotta.Aliquado coquitur inuoluta iti folijscaulis, & exponitur calori te- perato propter debilem co6tione. Tertio poffet coqui me liori modo fic.accipiatur coitanum, & cocauerur prius frufto quodam remoto ab eo concauo; & poftca lcam- monea in eo ponatur,& poftea obturetur illud orificium cum fruftoab eo prius at»lato,aut cum pafta-, & tunc po- natur in furno calido temperate, & coquantur, & quan- d">co6tanumeft coitunv, fcammonea eftmelior, quia fcammonex tnalitia per co6tanum reprimitur,cii fcam- moneafit initnica ftomacho, &co6tanuafuafubftan- tia, & a fuacomplexione muet ftomachum contra no- ctimentaindu6laex fcammonea. Scammonexproprie- ras eft,quia ipfaeducit choleram,&alia fuperflua, & for tius educit choleram,quam elleborus. Irem ipfa artrahit a remoris pat tibus,quod educat fortius dicit Auuj.fcam moneaeducitcholeram fortiter. Hocidemdicit Rafis. vnj. Alman(bris,quod ipfa educit cholera,& alias abun- dantias fuperfluas.Dicit Rafis in diui!ionibus,quod edu circholeram ortius.quahieUeborus. Dicit Serap.m vij. & Halyabt>.ij.pra6ticae in difpofitione regali ad extre- mitatesducit humores vbicumque fint, & naa remotis euacuat. Sed ipfa habet trianoctimenta,primonocet fto macho .nordicando ip(um plus, fecundum Scrapio. in vij.quam alixtrredicin^nocetinteftinisipfaexconanda fecittidum Auic.in ij. Item tertionocet cordi fecundum Auic.in ij. Etqtjiafmnocumenta, quxinducit,debent tffc rcmedia.ldeo lltis tribus nocumctis obaiando,debe»
I O A N N 1 S
mustriamembraconfortare.f ftomachum,cor, & mtc- flina. Etiam dicunt auctores, q, fcammonea debct prx- pararicum cymino, anifo, croco, pc fale pauco, & bdel- lio - , & illa puluerizata, & fcammoneaconficiaturcum lucco cytomorum, quoniam prohibent ftomachi delili- tatem ex fcammonea ideo fcammonea data cii aloe, & my robalanis feuinor eft, quia talia ftomachum confor- tant. Et ideo elecrarium de fucco rof.inter omnia ele6ra- na acuta, qux videamus,eftart:ficialis, quare ibi eft rof qux habet itomachu conforrare, & intettina,fandalum, & Ipodium reprimunt nocumenrum, quod infcrtfcam- monea hepati. Camphora reprimit nocumentum,quod ex fcammonea eft prxparaium cordi.Cum ergo vis pr^- parate fcam moneam, pone cum ea prxdidh, & pone cu ea maftichc,& anilum, maftixconfortatftomachum co ftnngendo,&anifumjip(um calefaciendo,&conticiatar , cum bdellio, vt refrxnec inreftinorum excoriationem. crocus ibi ponitur, vt refrxnec maliciam cordi illatam. fal i bi ponitur, vt (cammoncam faciarcitius defcenderc, vt ipfa minus remanens,minus nocear.
In iitis pilulis aureis (unt ro.fe.ffniculi, anifi,quia & ftomachum confortant,& na(cammonex malitiam re- primunt.crocus,quia cor confortat.colocvnthis confor- tandoaloes.^£.aloes,diagridij.ana drach.v.rof fem. apij, anadrac.ij.&s.anifi, foni.anadrac.ij.s.croci, colocynth. intenoris, anadrac.i dofishuiusmedicinaeftdrac.xxij. adplusearum recepta,qu? ibi ponitureftdrac.& in iftis. drac.z2.lunr drac.v. icammonex, vnde in qualibet drac. iftarumpilularum funt benetresparres vniu'>denarij,& iiiud cft magniiquid.ideo non debet dari in magnaquan titate. Si volnerimuseuacuare phlegma magis,qua cho- leram,debentacui cum pulpa.li magischoleram,quam phlegma, tuncacuantur cum fcammonea. Non denrur nifi poft digeltionem medicinx:& fi non ducan t,debent acuiampliusfecundum humorisexigentiam. Itemrof. qux (imt in eis ftomachmn conforcant, &inteftina, ne ifta medicina inteftina excoriet.
Et nota, quod e!e6tarium calidnm no debet acui cum fcammonea, bene peccant qui pli rim, aur zingiber con- ditum cum icammoncaacuunt, fcdfrigida elettaria de- bentacui cum frxno pofito cum eis.
Pilulxo6tomeix fic dicuntur,quia ex o6to fpeciebus Dtjntuiin. coponuntur,& fere valent idem, quod prxdi6ta mcdiCi- na, &quia non eft in vfu,ideo non facio vim.
Hierapicia Ga : .eft valde bona, & in vlu eft, & eft il- la, qux vocaturhierapicra Gal.&vocaturab Auic. dia- "" G "'- colocynthidos, quia m eacolocynthisponitur, chole- ram, & phlegma pui gat a Capite valde bene,magis tame phlegma quam choleram. A b alijs membris parum pur gar,& (ecundarioj(ed a itomacho,& capite malam mace ria purgat, & hoc primo ncn deber dari in febre, neq; in complexionecalida, ficutpatet mpilulisaureis, (edin humorib. frigidis tantum, & differta picra Gal. de qua habuimus prius, quia m ea elt plus, quam m picra,f.tur- bith, colocynthis,&agaii.dofiseiuspoft digcftioneau- daCtcr eft drac.iij. Scd ii acuatur cii pulpa, autefula for- Dafii. tiorerir, cfula tamen efl: timenda multum, quia naufea- tiua multum. Et lftis duobus modis debet dari poft di- ijeftiuum. Den tur tamen aliquando de o6to diebus in o- 6to dies.dra.ij.fine digeftione materix.melius tamcn eft, quod derurfyrupus, autaliquandotamen ii prxceffcrit aliquaeuacuatiOjdentur .dra.ij de eafinedigeitioneprx- ccdente. melius eit tamen darieam poftdigeftionem.
Hiera picra Conftantini optima eft,& ciicta eft iic ab r> f himi inuentore. rcfpiciritomachum , quiainfeeftconforta- cr*c<>»j* tiua ftomachi.recipit, vtcfmnes, qumquemyrobala. & ttinc valet ad vifum reparandurn, pioprie quando vifus eft debilitatusex fumis eleuatis a ftomacho adcaptic. Phlegmaeuacuat, &omneshumoresprxterianguine. non eft multum m vfu. vndem apothecis non multuni inuenirnuseam,niiifaciamuscain fieri.daturpoft dige- ftionem, vnc.s.yeldr.vi.finedigeftiohe,dtac.ij fi volu- mus camacuctecum lcammonea, drac.nj.
Hicra picra Abb. vaictadphlegmapurgatidum rac-
lancho-

DE SANCTO AMANDO-
lancholiatn, & ad guttam,qur fic ex frigido,&: ficcd hu- morc, vnde videncur membra efTe contradba.valet para- lycicis, vndj eft fereeiufdem effettus cum liiera picra_^> Ga.liabet enim in fe turbith,colocynthide,epithymum, cofcuram.munditicatfanguinem, &c.nou ell in vfu.da- tur ad pondus hierx picra; de ea (cilicet ad pondus vnc.s. quianon eftmultumfortis, &in fua recepta eft lib.i. & «on eft defcammonea ibi,nifi drach.i.& s.
1)e modo exbibendi medicinas.
VIfopriusdedigeftione,&euacuatione,nuncqu?ra ramus de modocxhibedi medicinas,&quiain re- <Jbo modoexhibedi medicinas,primodebentacui,fecun do exhiberi. Ideo primo dubitatur de earum acumine, & circa hoc primoquxramus. Qmd ficacuere medici- nam. Dices forte,qd eft ea facerelaxatiua,tuncergo nul- la medicina effet laxatiua nifiacuta, quod falfum eft. 'Si dicas Cp efteam cdforrare in laxado, tuc ergo violf acuuc medicinas, quia forcificant in laxando medicinam.
Solutio.dico ad hoc,qj acuere medicinam ell appone- re vna medicina cum alia, qui debet acui pra;ter illam, quamhabecde fuanatura, quae faciat ipfam effefortius laxatiua,& nocabilius, quam eftec prius,ancequame{fec acuata.verbi gcatia. Si in aliqua medicina, vt in benedi- &a iic de fcammonea dr.i. vel dtac.ij. Ecego appona plus vltra hoc.i dr.vel.ij.fcammonea;, veldrac i.colocynthi- dis, fi velim euacuarephlegma,quiapuIpa,&fcammo- nea notabiliter laxationem medicina:augmentant; vio- la; autem iicec augmentenc,non camen nocabilicer. . Confequenter circa hoc qu^ricur, cu medicina poffic acui in cempore confe<3:ionis,& ec pec vnu diem,aut per duos ante tepus fu ;E exhibicionis,quis modus eft melior, & videcur quod in cempore fua: confcdtionis,quonia mo dus acuendi medicinas,per que vencoficas,& malitia me dicinx magis reprimicur eft melior, fed hoc eft in confe- dtione,qu .i tunc medicina acuens plus immorata fuit cii cis,quare ipfam det reprimere,ergo &c. Item illc modus acuendi.per que virtus medicimacuencis, qux debeca- cui magis comendatur,eft nobi!ior,fed hoc eft in confe- £tione,quiacuc medicina acues plus moracur cu medici na acui&ili, & magis fir vnii ex eis aliquo mo, ergo &c.
Oppofitu facit cois vfus. Dico q, acuere medicina in tpefua:confed:ioniseft meliusfine pradudicio fentecia: melioris,quiatuc victusmedi ina: acuentis meliuscom mendacur medicineeuacuanci,& melius ell repreffa ma Iicia euacuancis,& etiam acuentis, & quare non facimus hoc,cu illudficmelius, caufa eftdiffbrmitas,fiuediuer- fitas euacuandorum, quib.medicinaprxparatur. verbi gratia, pcr vnam medicina poifum purgare diuerfos hu- mores, & ab aliquo volo purgare vnciam vna cholera:, & ab aliquo minus fm exigenciam patieciu,& abaliquo phlegma, & ideo diuerfimode acuuncur, quia aliquando cummedicinaforcihabenteafpedlum adphlegma , vt pulpa,autefuIa.Aliquandoaurecum habente afpe&u ad chol.vccum diagtidio, & tucdeeoaliqn plus ponimus, aliquado minus ,quiapec vnam medicinam diucrfos ru- fticoseuacuamus,quibusnon prxparamusproprias me dicinas, nec ipfi paterencur hoc fieri. medicus Regis hoc poceft facere ad euacuandum ipfum folum,ergo &c.
Confequencer qua;ricur vtrum medicina euacuans phlegma debeac acuicum medicina euacuance chole- ram, & videcur, cp non, quia acuere medicinam non eft nifi forcificare ipfam refpedtu illius,quod prius debilicer faciebac.Sed medicinaeuacuanscholeram noniuuacad euacuacione phlegmacis, cum fic oppoficum ei,ergo &c. Icem Auic. in liij.medicinx euacuantes contranx non func fimul admifcendx, vnde dicic, qtlod myrobol. & violasnonfuntfimuladmifcendx. Item Gal. lib.acuto- rum fecundaparticula medicina;,quarum aliquacito e- uacuac, &aliatarde.nonfuntmifcenda:, fed aloetarde euacuat, & fcammonea cito, ergoaloe, & fcammonea nondebentfimuladmifceri. Aloephlegmacuacuat, & fcamonea cholerarn,& tamc magis videtur, q> cum aloe debeac admifcen fcammonea,qua cum alia f m Auic.er-
11 6
A go&c. Ad oppofitum funt omnes au.dtores,& medici, & Auic.quidicitfcammoneaiuuataliasmedicinas,& ma- xime aloeticas,& praiparat eas ad euacuandum.
Solutio dicun t qui da q> comifcecur ei, qux eft naturar vtiliot ■, fed hoc no eft ab au6tore di6tu, fed poniturcum medicinaaloeticatriplici de caufa. Adpra:parandum, quia mordicando ftomachum, & inteltina, ftimulac ea, vccitius rcducant medicinam aloeticam adadtum, qux redu<5ta ad adtum citius operatur,quam per fe faceret.Sc cundacaufaeftadconforrandum, quiacommouethu- mores, propterquod funt habiliores,vta medicinaaloe- ticaattrahantur. Tertiacaufaeftad adiuuandum ,quia medicinaadiuuatalias medicinas, adattrahendumare- motispartibus, quiaaloefolumdefeattrahitapartibus propinquiSjCum fcammonea ,-t remotis.
Ad primum in oppofitfi dico,g> fcamonea no attralut cholera, nifi vincat, & dominetui' 111 attradtione humo- ru,ad quos habet afpe£tu,(ed nos non ponimus ea in tan g ta quatitate,vtdominetur fupra aloe, cu eftacuacum,fed Iblum ipfum fortificando,& excitado in fuaoperatione.
Ad fecundam rationem, dicedum, quod contrariecas medicinaru eft quatuor modis.Vna e(t in complexione. vt myrob.aiu (unt frigidi,& fcammonea,qux eft calida. Sccunda contrarieraseft inhumoribus euacuando,vt Scammonea:, & aloes, &icontraria iftis duobus modis benepofluncconiungi. Primo,vc vnaaliam in fuacom- pIexionemicigec,&ccmperec. Secundofi velimusdiuer fos humores euacuare. Tertio modoell concranetas in modo operandi,&euacuandi,ficut viol.& myrobal con trariantur,quiaviol. leniunt, &myrob.exafperanc, & conftringunt,illxnon debentfimulcommifccri,vcobij- cis.Quaccaconcrariecaseft in cempore.quia vnacito eua cuat,& alia tarde, & de tali bus verum eft, non debent adiungi,nifi vnaaliam adiuuet,&ficfoluiturtotum.
Theodoriconempiticon.i.a Deodatum, beneexper- tum interpretatur.valec concra hemicraneum dolorem, & verciginem capicis,& Huxum phlegmatis, quod in fau C cibus, & gutcure decurrit.vnde fit homo fine voce; valec ctiam fpleneticis fine febre, &c.
Theodoricon anacardinu, theodoricon dicitur,vt fu- pra anacardinum dicitur ab anacardo, qu? ibi intrat.da- tu memociam pr^parac, verciginecapicis,& maxime in polteriori parceaufecc-,phlegma,quodibi cft,purgat,&c.
Pilula: Rogerij.i^.cal.cubebx,cinn.fpicq,epithy.vioL afari,carpobal.fch?nanthi,maftiches,garyoph.an.dr.iju turbirh,colocyn.ana.drac.iij.fingulorum myro.an dr.i. aganci,fe.fena;, ana drac.i.rhabar. vnc.s.aloes,ad pondus omnium,conficecum fuccof<jniculi,&c.
PilulxcochiaMji.aloes, diagridij,colocynchidis,nucis mufchacx, macis, fpica:,epichymr,vio.afan,carpobalfa- mi,fchsnathi,mafticis,garyoph.an.dra.ij.turbith,ab(yn thij,ana drach.i.fucc.folatri infufionis tragacanthi, &c.
Quibus temporibus morbi fit facicnda phlebotomia.
D C Vperius vi fum eft propter, qua: cauenda eft phlebo- tomia, & propter quid fieri debet,nunc videamus in quibus temporibus morbi faciendaeft phlebotomia, & in quibus non. Sciendum,q? in principio morbi non eft facienda phlebotomia •, medicus enim eft minifter natu- ra; fm Gal.in techni.fed fm ipfum 4 .apho.a;gritudinib. quibufcumq - , incipientibus nullaeuacuatio in principio eftnaturalis, ficutergoin principio natura non euacuat, ita nec medicus. Iftud tamen in tribus cafibus habet in- ilantiam in materia: furiofitate, & acuitate, vndc Auic. in l.phlebotomianon debetfieri inprincipio,quiaphle botomia tunc humorcs commoueret, & fubtiliaret, & per corpus currere faceret, nifi materia fit furiofa.
Secunda mftantia eft propter matetix multitudinem, vnde Galen. fupra illum aphori. Incboantibus morbis oportet hanc fieri. f.phlebotomiam, auc pharmaciam, vc nacura alleuiecur, quz. f.eratoneratapropter materix multitudinem.
Tercia inftantia eft propcer raorbi magnitudinem, &
acuiw-

E X P O S I T-
acuitatem, vt quando eft apoftema magnum, & doloro- £ fum,licet non lit mutta materia.f antecedens incorporc, vnde Auic.in i.fi habeatapoltema, hiceit phlebotoman dus,ltcetnonindiguent,& Gal.i ?.megatechni. Mapo- ftema fit magnum, phleboromecur, in principio , licet non fit materias multitudo,necrepet,autrumpatur apo- ftema ante (ui maturationem. ergo vt mala fymptoma- ta vitentur,minutio eft facienHa.
Secundaregulacircahoceft, nefiatphlebotomia in die motus a;grttudinis, ficut in crifi no eft facienda phle- botomia, nec aliaeuacuatio,ne materiaaloco, ad quem natura expellit,ipfamdiuertat. Similiternequeinparo- xyfmo, vnde Gal.in prima particula apho.in ftatu, nec phlebotomia,necpharmaciadebetfieri;quiain ea fit co- <5tio morbi,qux fit melius in quiete, quam in motu. i>ed ficut fe habec ftatus ad morbum totalem,ita ie habet pa- roxyfmus refpeitu dierum inrerpolationis. ficut ergo no eft euacuandu in ftatu, ita nec in paroxylmo.vnde Au .in i.dicit,g>in horaparoxyfmi,fiueftatus, fiuemotusxgri F tudinis, eft tempusquiefcendi, & non fomnu qua:rendi.
Teruaregula eft , q,phlebotomianoneftfaciendain principio morbi cum crifis eft remota, quia fm Ifaac in vrinis fanguis eft tundamentum caloris naturalis,ip(um . ffuftinens, licetcorfundamentum generans,& fpiritus fundamentumdeportans-, fanguisenimeft fundamen- tumcalorisnaruralis, quiaex eonaturaliter generatur calor naturalis,& ideo euacuando fanguinem euacuatur calor naturalis; qui materiam morbi debetdigerere, & morbus prolongatur, & virtus debilitatur,propter quod timendumell,nepropter morbi longitudinem,& virtu- tis debilitatem natura fuccumbat.
Quarta regulaeft, quod in ventre ficco.i. conftipato, qui habetf^cem in inteftinis non debetfieri phleboto- mia.Caufaeft,quia triafuntattrahentia fecundum Aui. in primo. (. vacuum, calidum, & tota fpecies; quia ergo perphlebotomiam vena; euacuantur, quaea membris iibi propinquis attrahunt, & ita in lecunda vicea ftoma- G cho huiniditatem fxcum, &ita foces plus exiccantur. debet ergoprimoleniri vcnrer perfuppofitoria, autcly- fteria, nili per fe laxatur.
Quinta regula eft,g? no debet fieri phlebotomia mul- ta,quia ex hoc accidit malum in fenio. vnde Auic.in pri- mo dicit, quod ex hoc accidunt multi morbi fcilicet apo flema,epilepfia,& paraly fis,&c.& propter remotionem fanguinis, & caloris generantur multz luperperfluitates phlegmatic£e,qux funrcaufa harum argritudmum.
Sexta regula eft, q, non debet fieri phlebotomia in mu liereimprignata, aut menftruata. In imprargnaranon, quiaper hoccalot cibum digerensdiminueretur, & nu- trimentum auferretur f?tui,& maxime quando %us eft magnus.vnde Hippo.v.particulaapho. Mulier in vtero habens,phlebotomata abortir,quiaauferturei nutrimen tum,& maximefifoetuseft maior,quiatuncindigetam pliori cibo,licet multx mulieres faciant contrariu, quia dicunt,q, oportet fieri phlebotomia, & poft viuu vnum. H fcilicet infineimpra:gnationisfipoftquartum mefem, & mortuo, fcilicetin principioantequartum menfem. Corrige tu dodfcor. In menftruata dico naturahter.fpoft reuocatione menfis non debet fieri ph!ebotomia,quia in Huxu nimio meftrnorum effet facienda ad diuerfionem menftruoru, fed quando emittit menllruum (ecundum debitum, tunc non debet fieri phlebotomia, cum mate- ria euacuetut (ufficienter a natura, & ne natu ra ab llla o- perationediuertaturfecundum Auic.inprimo. Itepoft colicam paftionemnondcbetfietiphlebotomia cumc- nim phlebotomia humores commoueat, per ha?c poftet humor cholericus ad ftomachu fluere, & iplum inHam- mare. Nec fimiliter poft ipfum vomitu, ne fimiliter hu- moresfluantadftomachum; nec poft fluxum vcntris, nec poft vigilias magnas, nec poft fortem vomitum, & breuiter poft nullum calefaciens multum, aut multum diffoluens ,quia ergoin fieri phlebotomiacalefaceret, & humores cSmouerer, & virtutem debilitaret plus, ideo phiebotomia in talibus cafibus non eft facienda.
I O A N N I S
Qiiiktts bominibus conueniat pblebototnia.
COniequenter videndumeft, quibus homtnib.con- uenit phlebotomia,fm Aui.in i. conuenit hoibus delicatis, ociofis, & quielcentibus, multum carnofis, & vtentibus cibis multurn languinem geneiantibus.
Item in lllis, in quibus eft abundantia fanguims, & cognofcitur per vrina: (piftitudinem, abundantiacnim (anguinis facit iplam efle (piftam; fed cholera(ubtilem, & fic habemus duas regulas.
T ertio debet fieri phlebotomia in illis, in quibus mc- lancholiaabundat.vnde cum eft multa melancholia na- turalis currens cum fanguine per totum corpus,quiafan guis m hepate ab ea no mudificatur,tunc conuenit phle- Med «- botomia,fiueminutio, &pofteapharmacia. vndedu- plex eft melancholia,f natutalis,& innaturalis,naturalts eft farx fanguinis, qu£e quando abundar, eft currens cum fanguine. quare cum fanguine perphlebotomiam eua- cuatur.ideofaciendaeft phlebotomiaad eiuseuacuatio- nem cum fanguine: abeodemenim calore, vt.facalore temperato fittnt fanguis,& melanchoha,qu£eft eius l\ J x, & poftea facienda elt pharmacia.
Quarta regula eft in illis,in quibus timetur fanguinis, & humorum ebullitio,& conturbatio,& calefadtio, con uenit phlebotomia, & ifti cum ftatim fentiunt calefieri, debent phlebotomari, dum tamen non fit timor ebulli- tionis,coturbationis,& calefadtionis,propter humorum abundantiam. Aliquando tamen aliqui decipiuntur per illam regulam,quia ftatim cum fentiuntcalefa&ionem, & nmentdehumorumebullitione,ftatim phlebotomat fe,& quiido iltud eit ex cholera: calefa<3ione,fiue incefio ne,perphlebotomia noceftat illacalefa6l:io,neqLieebulii tio;imo per hocaugmentatur,quiaphIebotomia humo- rcs commouer,& per corpus eos currere fiicit. Nifiergo hoc fit ex humorum abundantia, non conueni t phlebo- tomia. Quodcognofciturperfudoris multitudinem,& maximein manc: aliqui enim funtqui non fudanr, nifi quando euacuatione i n d igen t.
Item in illts debet fien phlebotomia, qui habent for- tem virrutem,& qui funt fanguiiiex complexionis,& no frigid^,&ficc?,illi poftunt plus.pati phlebotonna.vnde Rafis. vij. Alm.corpora apta ad phlebotomia, et qu? eam plus poftuntpari,(untilla,qua: habent venasamplas,ma nifeftas,& ifti funtpilofi, & habent corpora bruna,& ex colore rubeo, & fufco miftifuntcolorati; & iuucnes,&: adolefcentes,& fenes non decrepiti.Sed pueri,& infirmi non funtminuendi,nifi maximanecellitarecogente. jQuidfaciendirm ante pblebotomiatn.
COnfequenter eft dicendum, quidfir faciendum an tephlebotomiam, & de hocpruna regula eft haec,. quodfitimeas, nehumores craftosin fehabeat, debet intrarebaIneum,antequamphlebotometur,quiabalneu humores (ubtiliat,& comniouet;fednodicoeodem die,
(ed die pricedente,quarenon in eodem die? quia per bal neum.curis infpiftatut, & lenis fit, quaj cutis lenis cum perculiionefa&aaphlebotomantefugit, & labitur,& eftpericulum, &propterhanc caulam acceptio (yrupi acetoli ante phlebotomiam eft competens,ante dico per aliquos dies, vt materia (ubtilietur, & per hanc viam fit motus ante phlebotomiam, vt humores diffoluan tur,& fubtilientur, &propterhocquandodeberfieri phlebo- tomia,debetfrican brachium, vt humoresexiftetes pro- pinqui brachiofubtilientur, & pra-parcntur ad txuum faciiius.Itemaliquandoantephlebotomiam eftdandus cibus, vt ille, qui habet ftomachum debilem ex fui fenfi- bi!itare,&cuicholeraadosftomachi mouetur mordi- cando;(ed non quicumque cibus, (ed bene digeftibilis,& ponticuSjVt buccella panis intin&a m aliquo fucco accta fo:confoi tat enim itomachum fua ponticitate, & prohi- bet,ne humoresfluantadipfum fuafngiditate,reprimi- mitur acuitas cholerae, (1 aliquantulum fluat.
Quid in pblebotomiafaciertdum.
COnfequenter videndum eft, quid in phlebotomi* cft faciendum. Aliquandomagnum vuliu;se(tfa_
ciendum

D E SANCTO AMANDO.
etendu in aper tionc vcna; aliqaando paruum. Magnum vulnusdebec fieri tribusde^aufisirj vena.f.quandofunt humores crafli,fiue fanguis cralTuseuacuandus, & per il lud magnu vulnus fanguinis poteft facilius exire. Secun- do propter teporis frigiditatetn, quia humores incraffat, vnde in hyemedebetheti magnum vulnus. Tertiopro- pterhumori abundantiam,quia tunc meliusfitcuacua- tio per magnii vulnus,qua per paruum,Sed paruum vul tius fir,quando virtus elt debilis,vt dc fpiritibus, & calo- re minus euacuetur. Secundo fimiliter in temporecali- do eadem de caufa, & quando fanguis cft fubtilis.
Item phlebotomandus, aliquandodebet iacerefupi- nus,quiaper illum modu lacendi virtus pr^feruatur, nec debilitatur;quia fm Ga. prima particula prognofticoru. accubitus eli corporum debiltum fuper latiore partem, ficur fupra fpinam dorfijquia fecundum Auic.eft funda- tnentum corporis, ficut lignum nauis eft fundametum, fupraquod tota iiau.is fabncatur, ita fpina dorfifupra quam totum corpus fundatur. Quando ergo timemus decorporisdebilitate, fiuequodfyncopisaccidat, debet phlebotoman fupinus.
Tei tio m phlebotomia debetvidericolorfanguinis, quiafialbum fanguinem exirevideas, ftatimfttingas, quia per hoc fignificatur, quod in corpore funt frigidi, & cradi humores,propter detectumcaloris naturalisdi- gerends, &ampliusnon eft talis fanguis minuendus per
f>h!ebotomiam, & illuddicit Philol.i.&ix.&deanima- ibus. Vnde H i ppoc. mulieri men flrua, fine calore pro- prio, &c.& quia propter frigiditatem fanguinis albi vo- muntaliquando, & menftruant.
Ite rn phlebotomia debemus ventu confiderare, ficut &in pharmacia:inxftate.n.debetventusfeptentrionalis cligi, vt fuafrigiditatecaliditatem temporis teperet. Ite hora ele&ionis eft intra primam,&tertiam horam diei, quia tunc cotnpleta eft digeftio,& fuperfluitatu expulfio eft fadta. vnde haec eft hora commoditatis, fed alia elt ho ra neceffitatis, & hoc poteft efle in qualibet hora diei, & no£tis fecundum Auic. quia impedimentum non habet ibi locum, cum ibi fit neceffitas. De hora quadra: Lunx noninueniturabaliquoaudtore medicinae: tamenPhi- lofdicit in Iib.de regimineprincipum, quodpoit pleni- lunium in defedtu Lunidebetfieriminutio,tamen nos facimus contrarium,vt in pluribus,&c.
Quidpott pb lebotomiam faciendnm.
VLtimo, &feptimo videndum eft poftphleboto- miam,quid fit faciendum. Polt phlebotomia non ■fiatfomntisimmediate.vnde Auic.dicit, quodpoftmi- nurionem nonfiat fuperdormitio, & reddit caufam mi- rabilem, quiapet hocpofletacridere fradtio. membro- tum neruoforum.
Aliitamenduxcaufaspofliintaflignari. Vnaeft, ne fomnu patiens lc vertat fupra vulnus. i.brachium plebo- tomatum, & per hoc lxdatur. A lia eft,ne humores fluat ad membrmn Ixfum, in quo eft dolor propter idtu phle- botomix, & fiat apoftema. Vnde Gal.i.aphor.fuperillo apho. in quo morbav&c.in fomno fi fitapoftema intra corpus,& membru Ixfum,ad ipfum fluut humores.Sed ^uomodo habet intelligi caufa Auic. Notandum, hoc poteftelTe fic.Confradtio eft paflio mebrorum neruofo- rum, & lacertorum, fed fm Gal.fupra lllum aph. In quo morbofomnuslaborem prxftat. Somnusin principio paroxyfmi non conuenit,quia calor naturalis ad interio- raingreditur, &exteriora mfrigidatur, & fumi remanet ibi non confumpti, propter hoc rigor augmentatur, & etiam paroxylmus prologatur. fimiliter eft hic per com- motionem humorum,itaphlebotomiaad neruos, & la- certoselongatur,qui non confumpti remanentes in fom no infrigidantur in exterioribus,& incraflanturjideo fa- ciunt neruorum, & lacertorum confradtionem fi fiat fu perdormitio immediate poft phlebotomiam.
Item fecundacaufacft frigiditas mebroru incraflans, faciensconfradtione, ficnfin quartana, in cuius typo fit confradiio propter ftigiditatem, & craflitiem materix.
B
uy
A fed nerui funt frigidi, & lacerti. ideo ad ipfos venies ifte fumus in fomno,in quo retradtio fit caloris ad interiora, in frigidatur, & incraiatur, & ilie fumus infrigidatus,& incraflatusinfrigidationem , &incraftationeinducitin mebrofineconfractione-,quiaad membrum confimile prxparant xgritudines confimiles,& Gal. fupra illum a- phorifmum.In morbis minuspenclitanturxgrotantes.
Dicit, Qp hocelt intelligendumde fomnophlebotomix vicino,& no remoto, poii quam fumi llli funt cofumpti.
Item poft phlebotomia debet cauere a multo cibo, in primo, & fecundodie, quiacibusdebetefledigeftibilis, multum fanguine generansbonum , vtouaforbilia,& vinum bonum,&pulli,vndefecundu Ifaacin dixtis,ci- bus eftminuenduseis, & potus augendus refpeitu ci- bi, non confuetudinis •, imo debent minus potare quam ante phlebotomiam , quia virtusdigeftiuxdebilioreft; cibus tamen digeftibilis, dumramenfitaliquantulura crafliis,eft eis bonus,videtur fecundum Auic.pullus afla tus aromaticus codtus in olla fine aqua.
Itemaliqui poftphlebotomiamhabentlinguam fic- cam ,&hocpropterabundantiam cholerx rubex,a qua fumu^ eleuatur propter fui comotionem poft pleboto- miam, & eius ebullitione, & tales debent potare aquam hordei,vtacuitas, & caliditascholerx mitigetur.vndeil liqui ti nient de calefadtione hepatis,aut ltomachi,aute- bullitionem cho.debent hoc facere,multi faciunt,fed ne fciunt caufam, & ideo aliquando faciunt male, quia non clt cholerarubea abundansineis.Item non exercitet fe poft phlebotomiam , quia exercitium plus debilitaret eum, & multi ex hoc debilitantur. Item non balneet fe poft in die eade propter eandem caufam,et quiafieret hu morum commotio, fed iaceatinlecto fupinus ,quia ifte eft modus debilium.
Ite nonligetur fortiterbrachium, ne dolorem indu- cendo fiat humoru Huxus ad locum, nec brachiti itringa tur pannis multis,& regatur,ne grauet,& nimis calefiat.
ltem aliquandoaccidit inflatioin brachio, autapofte C ma, & tunc debet fieri phlebotomia in alio brachio fm Auic. fed fm Rafim fiatphlebotomia fupra locum phle botomatum in eodem brachio,& tuncponanturreper- cufliua fupra Iocum, ne recipiat materiam.
Itemvulnus per phlebotomia in brachio faitam ali- quando tarde fanatur, & hoc propter iaundtionem phle botomiinaliquooleo, vtleuiusintret, &minus lxdat phlebomatum, ficut dixit Gal.ix.megatechni, & tunc tardius curatur vulnus, quia fecundum Ioannitium, & Gal.& omnes audtores, vulnus no curatur, nec lanatur, quadiu aliquid eft inter labia vulneris, & oleum exiikns inter labia vulneris impedit eius citam cofolidationem.
Secunda caufa quare vulnus per phlebotomia fadtum tardius curatur,eft nimia fanguinis euacuatio, per quam virtus debilitata retardatcontinuationem, & conioltda tionem vulneris-,vnde virtus naturalis eft debilis.
Tertiacaufa eftbrachij nimius motus,quiafecudum Aui.peripneumonix vulnera non fanantur,neq;c°ifl 0 fi- dantur nifi membrum fitin quiete, hxc tria ergocuren- tut per fua contraria. vnde non fit inundtio phlebotomi inoleo, ne fiateuacuatio multa, nec motus brachij, neq; exercitium iniugaturjiniftisenim eitpericulum,&ma- xime in bafilica, & cardiaca,quia in cephalica eft minus periculum,vt videbitur. Notandum quod phlebotomia fubtiliat humores,& etiam meliores facit eos.
Medicinee conuenientes ad capitis euacuationem.
SVperius didtum eft ae quibufdam medicinis conue-
nientibus adeuacuationem capitis.Nuncadliucvi- deamus de quibufdam ad hoc conuenientibus. Et ad- hanc ledtionem fpedtant quatuor medicinx,quarum pri maeft theodoriconempirifton. Secundaeittheodori- con anacardinum. Tcrtia eftpilulx cochix. Quarta pi- lulx Rogerij.
Thedoricon a theos, quod eft Deus, & datii quafi a tUed(>ri Deodatu empirifton, ideft beneexpertu.eft laxatiuum, „1 ]" f °Z fed no fortiter laxat, calefaciedo melacholia, & phlegma Mefu<e. E E e fi cum
D

E X P O S I T.
{t cum ee iungatur fcammonea,aut hermoda<ftyli,aiu e- 1 fula laxat foruus.fecundum Nicolaum principaliter a ca pite phlegma purgat;hoc t$men noneit vetum, fed prin cipaliter a mebris fub diaphragmatc.vnde proprie a ma- trice euacuar ,quiaeam mundificar, & menftnia prouo- cat,fl detur fero cum decotiione alicuius herba: valencis ad hoc, vt artemifix, aut rut.c maioris, & fecundatio a luncfcuris euacuat,purgat amplius, quam benedida. Mngmtex. I fem fi ex ipfo,<5£ diagontea, & nigella,fiat pelTanum mirabiliter menftrua prouocat. Item habet vnum fpe- ciale fcilicetquandopalatu ex eofricatur attrahit phleg- maacapite, &ideova!etin lethargia . vnde adexpeti- ?iit*. menttim vocatus fuiadquandam mulierem, quxiam amiferat loqueIatn,vt reftaurarem ei loquelam, ad tepus fticauipalatumcumeo, & aliquantulu pofui de diaca- ltoreo,& recuperauit Ioquela, & fecit teftamentu fuum, & mortuafuit. Itemexi(i:oele6tario,&amylofiantpi- lute, & (ub linguateneantur.valentad vocis reftauratio nem am ilTam cx p hlegmate craffo, in pedtore inuifcato, & meIiuseIi,ficaftoreumapponatur. Itemfideturcum decoctione tamari(ci in mane deoppilar fplenem. Itern fi detur de eo drac.i.diacalamenthi-drac.i. mulieri in ve- fpere, & fequatur potus vini cum decodtione artemifif, & rubea; maioris prouocat mefttua, & pr^parat ad con- ceptum, quia purgat matricem, & prinapaliter inferio- ra,vtcredo.St tame.iftamedicina deturcum deco6lione ju.maioris,artemifix, &c.valet ad menfttuaprouocan- da,vc diclti eft, dofis huius medicinx eft vn.s.valet ad he micraneam,& vertiginem capitis,quia phlegma a capi- re purgat, & a pedtore, & contra fluxum phlegmatis, qct in fauceagutture decurrit,ex quofit homo fine voce, & etiam fplenericis fine febrecolorem bonum facit. bc theoiori Theodoricon anacardinum econuerfopurgatrefpe- «.» ± iiuat - (flu primi, quia purgat partes, quae funt fupra diaphrag- <Un '- ma principaliter,& prxcipue caput a mclancholia,6C^_; phlegmate calefaciendo ea.fecudario alia membra, cum pulpa,aut efula laxat fortius.no detur m liquida fubftan- na, fedin pilulis, ficnt neque alixmedicinxatrrahentes a capite,quiaeasoporeerdiu temanerein ftomacho,cu a remotis.fa capiteextrahant. Dofiseius eft drach.i. &s. valetad memoriam amiffam reftaurandam ex phlegma te. vnde fiin Iethargiapumo rafumfit caput,&accipia tur illud eledfariu, & acuatur cum fucco anacardi, vt.f. mtingatur in eo, &ex eis fricetur pofterior pars capitis, valetadmemonam reftaurandaamiftam propterphleg . ma;phlegma.n.conump,it memoriam (ua frigiditate fpi ritos congelando,& humiditate fua formas receptas ha- bilitando,ficut acctdit in aquaiiftud enitn quiacalidum, & (iccum eft, phlegma acapitceuacuat,& ipfuwi confu- mit. Siautcm peffarium mittaturin matricem, mundi- tl ""' ficat eam,& rnateriam meftruorum cxtenuat. Ideo mu- liercs, qux non concipiuntex humoru in matriceabun- dentia, eam accipiant, quia euacuat, 6: confumit. Dt Anacarduselt fruftuscalidus, & ficcus. VndeAuic.
*""• anacardus vrit humores,et vkerat,neruosadiuuat.vnde conferteorum frigiditati,vndealiquod oleum valensad hoc accipitur in puluete caftorei,& fucco anacardi fi in- ueniatur, quia raro inuenitur fuccus.quin fit deficcatus, & fricentur nerui,videlicet. Anacardus,vt dicunt quida, c(t pediculus elephantis, quod falfum eft, imrno eft fru- <5tusarboriscalidus, &ficcus.in 4- &inquartogra.in hoceledario,& in ptxcedentieftbafisaloe. pilulit cochixfuntopcim^jpurgantphlegmaaftoma
cho, & a capite, & ideo contra paftiones capitis valent, contra hemicraneam, vertiginem,& epilepfiam,& bre- uiter.concra abundantiam phlegmatis incapite5 &va- lent contraelephantiam.dofis earum eft vfque ad dra. 5. *• Eif fonZ * habent enim m fe tria, diagridium, co!ocynthidem,& aloe, conficiuntur cum fucco folatri ,'quia (ila frigiditate rcprimitacuitatemmedicinarurn, aut cum aquainfu- fionistragacanrhi,quiaprohibcrexconationcu) mtefti- norum conrra diagridium, & aloe, quia aloe nocet fto- jnacho, &hepatiponunrurin illispilulis confortantia jtomachum,& hcpar ,& patcr.
IOANNIS
Pilulx Rogerij funt multum bonae ad purgationt fto DtfihJb machi, &capitisde phlegipatc. vndemultum vifum a- cuunt.confumendo mareriam venientemadoculos. vn- de fialiquisconquerereturdecapite , & vifus debilitate propter phlegma, euacuarem iilud cu pilrilis cochijs, & pilulis Rogenj, poftea purgatione fadta dare pilulas Ro- gerij.de quarto m quartum diem fine obferuatione diet^ ad refidui confumptionem,fortificato patientepoll eua- cuationcm,vt poft quindecim dies non dentur pilul^. In pilulis enim Rogerij funtdigerentia , & confumentia phlegma,& fi ex eis medicinis,qux cadunt in eis fiat pul uis, (inelaxatiuis, bonus eftad vifumclarificandum.
^tn artificiale fit acuere elettaria.
HA bito dc euacuat ione, & quia elecStaria folent acui ad laxandu.IdeofoletquaEiivtrumeledtariaacue- re fit artificiale, & videtur, quod fic. Primo quia hic eft vfuscommunis; cum fcammonea enim acuiturdiacy- tonites, & oxy.Item medicus eft naturx minifter, ergo malitiam, quam medicina infert natune, debet auferre meliori modoquopoteft. Sed malitia medicinx, & eius horribilitas melion modo quo poteft aufertur,ergo,&c.
Item Aui.c.de fyrupo acetoio dicit, abominatio medi cinarum eft cau(a,quare poniturplus ineisde zuccharo, aut minus. Illud.n.quod medicina: abominationem tol- lit, artificiale eft iungere cum medicina, fed eledtarium eius abominationem autert, ergo, &c.Contra,medicina debetremanercin ftomacho, vtattrahathumorem ad ftomachum ibiquietamanens, fedeledtarium propter fui dulcedinem, & caliditatem, etiam ab alijs membris
attrahit, £< t -> fic operationem medicinx impedit, nul-
lum taleeftartificiale cumedicinaadiungere,ergo,&c.
Irem Gal.infineacutorum dicit,q?du2contraria: medi cina; non debent fimul admilceri. Sed elc&rarium eft co- trarium medicinx ipfum acuenti, quiaeledtarium eft a- ptum natum trahi a membris,& eft eis multum amica- bile. Et medicinacum fit odiofa membris, magis nata eft ab eis expelli; quam trahi, ergo ex coplexione horum duotum fiet nocumentum,& impedimentum.
Item medicina laxans, & alterans(untcontrat'ix,er- go non debent fimul commifceri, fed eleftarium alte- rat,& medicina laxat,ergo, &c.
Solutio.dicunt quidam q> noeftartificialeacuereele- s„!«tU ?#* <ffarium,quiamedicinaattraheretur peraccidens, licet Hiomi. cu eIe<flario,ficut ad interfeflionem vermium videmus,
<b primo datur res dtilcis, vt ferum, & proprer fui dulce- dinem attrahitur illud, & pofteafuccusamarus latitans fub illa dulci, per hoc vermes interficiuntnr. Similiter eft hic,quod medicina venenofa cum eledtario mifta at- t rahi tu r cii clcdtari o,q ux mcbro nocumentum inducit. Sed egodico, q, aliquaeftartificiale acui, &aliqua non acuere illa eledtaria, qu§ ftomachum lefpiciunt eft artifi ciale,vt diacytonitemjfedacuerc illa,qu?mebra rcmota rcfpiciut,vtplurima,& fimi!ia,no eftartificiale,quiatuc cu eis attraherecur medicina ad mebrumicum.n.acuitur c ledarium refpiciens ftomaclum0vtdiacytonite , aui- de a ftomacho recipitur,& retinetur,ita,gj operationem fuam, remanendo in ltomacho, poteft medicina facere, necahalijsmembris rapitur,fiueattrahitur ,quiacle6ta- rium per mcdicinaracuitatccorrumpirur. modicum.n. fermenti corrumpit magnam quatitatem paft^.Ifte mo- dusexhibcndi inuentusfuitproptcrmedicinx horribi- litatem, & propterdelicatosnon potentesaccipereper fe,quia lllam abhorrcnt valde, & fic patet folutioad pri- mum, quod medicina non attrahitura membris cfi ele- 6tario, quia medicina cledarium corrumpic, ficutfer- mentum paftam, & ideo citiusexpelierent illud mem- bra,quam ipfum attraherent. Ad aliud dicendum,quod dux mcdicmx contrarix, quarum vna corrupit aham, non debent commifceri; ficut aqua hordei, & fecania- bin, fcd (ic rton cft hic vnum facit ad euacuationem, & aliud adremouendum mcdicinx abominationem, 8c malitiam,& propter hoc patct lolutio ad omnia.
Per

D E SANCTO AMANDO.
1 l s
Tey quoiacuunturmedicrna. Onfequenterquaentur, perquidacuunturmelius
 medicma:,aut cufcamonea no co(fla,aut cii coda:
& videtur g? cu no co£ta, quia medicinje acuun tur cum fcam monea vt laxent,led codio virtute laxandi ab ea tol lit,quia codrio eft fortior quam contritio, pcr quam fua vimamittitfm Auic. maximecum ignis fitfortiffimu agens & 4.metcorii ,omniafunt matena lgni ,ergo non debentacui cum lcammoneacod:a, led cum cruda.
Itemquodconforratmalitiam medicinae non com- petit. Sed codtioconfortat malitiam fcamonearcum co <Sio det ei acuitatc, vt patet per fimile, quia codtio acuic lapidem, & calcem, & mel, ergo fimiliter fcamoneam. Oppofitum facitvfuscommums.
iiolutio . dioendum medicma aliquado acuitur in fitjiton". p r j ncl p 10 vens,vt per totu annu poliuconferuari, & da ri quadovolumus,& tunccufcamoneanocodta debec acui,ne fua virtus debilitetur,neque timetur deeius ma- litia,quiaperdiutui-nitatem temporisfatisaufertur. Ali- quandoautem acuimus medicinam,qua: non debetdiu feruari,fed q poft quatuor dies, aut poft tresdet exhibe- ri, tunccu fcamoneacodtadebet acui, vt fua malitiaper partiu (ubtiliuignearuablatione repcimatur,& ideoetia coquitur cum aliquo reprelliuo malitix fuar, vt cum co- d:anis,vel cualiqua tali,vt di£tu fuit prius in fententia.
Ad prinsumc6tra,dico,g> codho pauca,& moderata, riocortupit propnetate fuo.- l'ubftati?,f.fcamonea:,fedim raoderata corrumperet;nequecoquiturita,g>immedia- ta ab igne calefiat: quia coquit J in folijs caulis, aut in pa- lta,aut rn codtano in furno,leui igne,vel calefacto.
Ad ahud dicendum, quod adtio calidi (ecundii Auice. dupliciteracuitateminducitj vno modo propter partiu rerreftnum ignitionem, ficutin lapide,&calce: fecudo modo propter confumptionem partium aquofarum,& humidarumexiftentium in re, &ficin melle acuitatem inducit confumendopartes,qu2 funt in eo, quia in eo eft multumhumiditatisquodcofumitur in eius decodtio- ne. Sed fcamonea non habet partes terreltres tales, aut aquofitatem, quz debeantconfumi led qualdam fubti- les i^neasacutas,qu£e euaporant, &confumunturinde- eo£tione-,ideo non acuit eam,fed eius mahtiam aufert.
Confequenter quiritur vtrum medicina fucceffiua debeatacuicum lapidelazuh :& videtur,quodnon,qa nihil leceflumimpediens, & ad oppofitum medicinam trahens debetacueremedicinam lecefliuam, Lapislazu li eft huiufmodi cum fit vomitiuus. ergo &c.
Item nihil impediensoperationem medicinaefecelTI- uz debet ea acuere,fed lapis lazuli impedit operationem medicinae feceffiuar, quiacomprimendo facit medicina citius defcendere quam deberet a ftomacho, & intefti- nis, in quio. maneredeber,vt attrahat humorcs, ergo & cst. Oppofirum facit communis vius.
Conlequenterqua:ritur, quaremedicinaacuatur,& quare non datur acumen per (e,& medicina per fe. fi di- catur, ad hoc acuitur, v t llla medicina ln pauca quanti- tate polfir attraliere acuata, ficur non acuata m magna. ergotuncdebetdanacumen, quia in paucaquantitatc laxaret magis quam medicina in magna.
Solutio ad primam qua:(tionem. ego dico, quod me- dicina:,quaj dantur ad euacuationem melancholix, fiuc denturinliquidafubltantia, fiue inpuluenzata, bene acuunturcumlapidelazulibenelotoin aqua, vtperil- lam ablutionem fordities, per quam erat vomitiua,aufe ratur, vndedebetablui maqua, &poftea remoueri illa aqua, & lmponi alia; & fic deinceps quoufque clara, & finc faporeexear, & debet fic acui. prinio debet exhibe- rimedicinain mane in liquida fubltantia,&inferoin puluerizata, cum patiens ierit tribus, aut quatuor vici- busad fellam, debet poltea minifttari lapis lazuli di- ftemperatus m fyrupo vio. vel aliquo alio. Et tunc iuuat niedicinam m attrahedo, & ipfam feftinar, ne ei noceat, 8c tunc no nocet in illa operatione, quia non facit medi- cinam citius defcendere, quam fecerit fuam operatione, quia non datur fimul cu ea, led prius, nec vomitu mdu-
A car, cum fit ablutus. & fic patet folutio ad obiedia.
Ad fecundam qu$ftionem dico,g> no debet dari me- dicina per fe,nec acume per fe,fed vnum cum alio. caufa eft, quia in medicinalaxatiuaduobusindigemus. pri- mo,vtinftomachoremaneat lufficienter ad hoc, vtad adtum poffit reduci, &ininteftinisfuam operationem facere, ibi remanens. feciido vt (ufficieterpoffit trahere.
Vnum deficit in acumine.f remanentia fua, quia ita eft odiofum ftomacho,vtnon poffit remanere, vtfuam opc rationem faceret, lmmo ante tps expellitur a ftomacho. Secundo deficit in medicina non acuata, quia debilis cft virtutis in attrahedo. Vt ergopoffitremanere,&attrahe rc fortiter,vtruq; ponif, & non vnu p fe,nec aliud per fc.
Diafena dicitur, eo, g, elt ibi plus de (ena, qua de alijs fpeciebus,valet proprie melancholicis,maniacis,cardia- cis,triltibus. tora confe£tio eftlib.i.&c.
Electarium de fyccorof. abeodern fucco didtum ex- Detuifarit pertum cotra guttam arthreticam ca. cholcram rubeam dt n. g purgat,&conualefcentibus ab mfirmitatibus.f.tenia--^ r " w * nis,quotidianis.purgat fine moleltia reliquias malorum humorum.educit potenter,qua: reman(erunt,&c.
Eledtariumdulce.^.rofcinna.zingi.melan.ana.dr.6. zucch.vnc.v. fand.alb. & ru.ana.drac.4. hermod.efula:, ana. drach.i. diagridij, turbirh. ana.vnc.i. & l.zucchari, mel quantum fufficit.
Piiulx de maltice, & aloe. Rec. aloes. vnc.s. malticis drac.2.gar.ro£an.dr.i.turbith,diagridij,an.fcr.i. confice cum fucc.f5n.d0fiseftdr.ij potenter vifum clarificant.
Pilulxdequinquegeneribus myrobala. Jji.omnium r ' l " Ud ' myroba.agarici,diagridij,&c.
Quavenx jinta.ferienda 'm pblebotomia .
SVperius inquifiuimus feptem coditiones circa phle- botomiam. Adhuc duo videamus quantum Ipettac ad iftam ledtionem.Quorum primumeft,quxvenxde- beant aperiri in corpore humano in phlebotomia. Se- cundu eft,de infpedtione fanguinis poit phlebotomiam, quomodo cognofcimus vtrum fit bonus, vel malus. C Etcircaprimii ficprocedo,inphlebotomiaaliqn apc riunt vcna',aliqnarteria:. In apertioneaut arteriz eft ti- mor: & huiuscapotiffima elt nimius fluxus fanguinis,
^ duplici de ca het fieri in phlebotomia, vna ca eft cah- ditasfanguinisarterialis,calidum.n.eftfacilemobile,ar teria dilatas, & aperies •, ideo iuuat multu ad euacuatio- ne fanguinisin phlebotomiaarterix. Scdaca eft arterise mobilitas, ideo in ea tardius curatur, qa vulnera no cu- rant,nifi quiclcanr,& quia mouetur,confolidari nopot.
Prodeft tamen tripliciter, vno mocu eft incorpore fan- guinis fubtilisabundantia,& qnquc vaporofi,& qndoq-, calidiffimi. Sanguis-n.fubtilis -, ex quo fpiritus & calor nattiralisfiur,inarteria habitat. Item vaporofus (anguis in ea arteria habitat, & fanguis fanguineus in venis f m Auic. Item calidiffimus, quiaa cordeefficitur, & dige- ritur,quod dt calidiffimum membrum.
Qua ven<£ funt phlebotomandie. Tem venarumapertioeftin mulrismebris j aliqn in
qutnqitf ge- fitri.
D
T
JL brachio,fiuein magna manujaliqn in parua;aliqn m pede: aliqn in nafo; aliqn in frote;aliqn in labijs, aliqn in lingua, fiue in palato; aliqn in angulis oculoru verfus frontem . Itemin manumaiori,qux eft abalis vfquead cubitu funtquinque vem aperienda' f m Ra.in 7. Alma, & F m Auic. in 1. V na vocatur cephalica, quae ett capitis. Secunda bafilica,quxe(t hepatis, Alia mediana,fiue car diaca, fiuenigra, fm quod vocatur ab Aui.fiuematrix. Quarta, axillaris, Et quinta, funis bracbij. Etin manu minori vocatur fceile,(iue fubaxilla,fitie faluatella.Et in brachio,fm Cp continet manum maiorem, & minorem funt fex vena: aperiendi,& vna,qua: eft in manu mino- n aperienda,quae e(t mter medium, & auricularem.
In pede funt 3. ilchiatica, faphena, & vena ifchiatica poplitis.
Cephalica a collo, & a partibus, qua: funr fupra collu euacuat, & ideo in paffionibus capitis valet,-vt in hcmi- crania, mania, & ali js calidis paflionibus •, fiuc ex mate- ria calida,vnde ip(a incipit,fiuc orit" ab humero tendens Mefu£. E E e i veifus

EXPOSIT. IOANNIS
vctfus partem iiniftram brachij.
Bafilica immediate quacuat a partibus fub collo, vt petlcH 'e,hepate, fiuepallionibuspcdtonsj & hepatis va- let. vnde in pleureQ valet.
Mediana eftinterduas. cjuarum vnaeft in fuperiori parte brachij,& a!ia ininferjori, inter duo cxtretna, lfta mediar. Bafilica incipttab afcellati ,& tenditad partem domefticam brachij ad cusationem. Medianaeft ramus vtfiufque. Igitur mediana, fiue nigra eft media inter iltas duas tripltciter, in fitu, vt vifum eft; jn compoficio- ne,quia ex eis c6mponitur,licut medium ex cxtremis,& vtriuiq; eft ramus, quia ex duobus ramis, quorum vnus ab vnaprocedit ,& aiiusabalia componjtur >& eft tr.e- dia in euacuatione,quia vndiq; euacuat;6< ab inferiorib. partibus a collo, & a fub collo, & fupra colltim.vnde eft vttlis toticorpori in eitacuando-,no vniilfrfalis, ficut qui dam dicunr,quia a eorcie oritur-,fed auia ramus bafilic?, & cephalicz eftj& quia cum volumits phlebotomare de bafiiica, £c non apparet bene,debemus magis mediana, quam cephalicam accipete, quiamagis conuenit cum «^traque, quain vna cum alia,cum iit ramus iftorutn, & iila exwema.
.Veeiie, fiue faluatellaeft vena, quxeftintermedium, &:auncularem tendens plus verfusdigitum medium.et illa aperiatur indextra parte, fiue in roanu dextra in oppi lanoaehepatts, & in (iniftramanu moppilatione fple- nis, & quahoc fit nefeftur rario fm Amcen. fedexpe- rieti» ia.hanccnim inuenit Gal.per fomnum, ficut dixit, g> ^iabebat in cura quandam patieutem oppiJatione fple- ms,& hepaiis, & fomniauit fe hanc patientemphleboto mare de illa vena,& flc feeit,& curata eft.De llla fit plile botomiaponendo manum in aqua calida, quia fubtilis. ideo vt incraftetur, & dilatetur, ne vulnus claudatur ci- tius debito, & vt fanguis craftus fubtilictur,in aqua cali- da ponitur, quia retnota eft a eorde, &c.
A \diaris eft 111 a, qux iwfita eft (ubbafilica , & illa ap- paret in ligatura btachi;: & deillaeft illnd iudicium, quod debafilica.
Funisbtachijeft illii,qua?eftfupraicephalicam fupra os vicinum,fiuealtenus brachij vcv fusparte /y i u eil re m, & elt idem ludiciu de illai>&de cephalica. licer ergo f m Gal.& Auic- in apersione venae fireuacuariovninerfalis a totocorpore,nontamen,abomnib. venisasqualiter,vt vilum cft,licetergo atotocorporeeuacuent,non tarr.eri eis eftiimor aequalis fecundum Raf.vij.Alman.
cephalica eft fccurior, bafilkivetoeft inagis timenda, &cardiaca adhucpluseft timcnda,ficet mintisqua ba- filica fecundualiquosu, Cephalica emm eft fecurior,qiua nec iuxtaeaeft netuus,nec tuoeaeftarteua: k;l lubcar- diacaeftneruus,&aiiquando fupraeam neruusfubtilis: ideo timendum eft, ne incidatur neruus. Bafihcaeft pe- nculofa valde,quia fub ea eftartena>& iuxta eam eft ne- ruus, & mufculus; ideo cauenda eft valde.fupra venam ponitur arteria in tnterioribus corporis, quiaeft locus nobilior. in exterioribusfunt ven£, vtmeliusprohibea- turanocumentisfecUndum Aui.in.i.Sceilem, fiuefalua tella noneftpericulofa,fed tamen {ubtihseft,ideo,vtap- parear magis, & melius, poniturinaquaealida.
Inpede lunt pr.rdictx tres ven.c;& h^aperiuturcura volumus trahere fanguinem, & adparcem inferiore,& ad protyicationem menftruorum. Et illa qux eft in pol- ltcc, vel poplitefm Autc.magis valet,quam faphena,aut i(chiatica,quta propinquior eft matrici: ideo melius po- teft ab ea trahe>e: Saphena fimilitera vitga,& tefticulis, & matrice medicmam,id eft (angumem trahit. Et ifchia ttca ab anchis,& reu!bus-,& a membris,qua' funt fituata verfus partem fylueftrem rnelius trahic. Saphena a ma- tricea membrispofirii verfuspartemdomefticam-,licet enim fint rami venae vnius fecundum Gal.vi. apho. ex- penmento fic probatur efte, licet caufa ignorctur.
ln mediofrontis eft vna venaaperiendain antiquatis paflionibusfacieijVt morphea,& lmpecigine, &fcabie, & paftionibus oculorum; pnus tamen debet fieri minu- tio decephaiica vena.
E Innafofimiliter, fedinapertionevtriu(q,debet col- lum ligari, & poftea aperiri vna, autalia:poit enim liga- tionem colli melius manifeftatur.
Inlabijs funt vcna\qu,xaperiunturpropterapofteina exiftens, in ore, aut gingiuis; cephalica tn prius minuta.
Inpalatofuntquaruorvena:, quf fi aperiantur valent Huxui rheumatisaddentesineisfacientesdolore. vnde quadamulierecuraui per hoc^ habebat doloreinden- n <, h . tib.exfiuxu rheumatisad illumlocu,pnmotamepofui repercufliua,& reftridhua fluxus,& nthil profuitrdeinde mitigatiua, & nihil pro(uit;deinde maturatiua,& nihil profuit,poftea feci eam minui de cephalica,et poftea ego feciaperireillasquatuor venas ,&curatafuit. vndehoc eft bonu,quandomateriafluxaeftdigefta,quia nifiefler digefta,forte non euraret,& iftx venae (utit manifcfta - ..
Item ven2e,qux funt in angulis oculorum, verfus fron tem,illx aperiuntur m paflionibus oculorum, cephalica priusminura.
p 111? vena-, qu? fiintin Iingua,ideft,qu?funtfublingna aperiuntuv in fynanche, prius tamen cephalica minuta. Venx, qux funt in temporibus mciduntur inhemicra- nea,& propter magnum capitisdoiorem, & pro xgriru- dmecapitisdiuturna ,&ill2E funt, quas Hippocra- Auiecn- vocannuuemles , quarumabfciflioreddit ho- minem impotentem generare.
Item in collo lunt dus venx, qux vocantur gindem, qua: minuendx- funt in pnncipiolepra:, tamen anheli- tusanguftatur maxime. vndeetiammfynancheimpc- dtenteanhclitum valet hoc.
De infpc£lio?icfanguinis pofl pblebotomiam.
COnfequenrer videamus de fanguinis infpedtiona poft etus extradHone.primo eius fubltatiaconfide- remus.vtru fit craflus,vel fubtilis. Sifit craflus, aut fpif- fus,ipfefign!ficatabundantiacraffxmaterix,autficcita- tem,ppcaliditatem confumentem humiditatem. Si fic fubtiiis,ipfe fignficat indigeftione,& abundantia humo- G rum crudorum indigeftorum.fi calidus, cahdoru.fi frigi dus,frigidoru. Si fit vn&uofus, fignificat,aut lepra futu- ram,autnimiam pinguedinem. Lepra, quia vndiuofitas fictn fanguine ex calore forn, ipftttnin vndluofitatcm conuertendo,quxaduritfangumem,& lepramfacit.
Itemperfaporem.fi fitduIcis,ftgnumeft,quod bonus eft,quta fignum eft copleta: digeftionis.fi amarus,abun- datitiam cholerx.fi acris, fignificatabundantiammekn cholix.fi infipidusabundannam phlegmatis.
Item per odorem. (I fit fetidus ,figni'ficarhumores f?- tido.s,& corruptos.fi aquoiius,fignificatindigeftionem, vnde eft in eo aquofitas ali quado m ulta, qug eft in eo, vc tranlear per venas hepatis anguftas, & illa debct habcre colorem vrinx, qtiijeft fuperfluitasdigeftiux fecundx.
Item aliquando eft in eo /j)uma, & ifta fpuma fignifi- ca;(fi nonc.iufaturexea}/anguinisebullitionem,aut vcn tofitatem, ideo,fi non fitin eofpuma,bonum eft.
Itetn per colorem dcbemus mfpicere.fi fitalbus,do- pj mintumphlegmatisaduftieftinco,autn6adufti. Veru aduih pot cognofci per vilcofitatem,quia tunceft vifco- fus,& facit vilc.ofitatem in eo adttrens calor.fedaquofus, phlegima naturale.Color boniis in eoeft rubeus,tcndens ad quandam obfcuritatem,quia purpureus color intenfx rubedmis, & clarus fignificat choleram, (ecundum Gal, inprimodecrifi.obkums, fangutncni crafliorem.
ftem aliquando eft vjridis, & flgnificat completam aduftionem: aliquandoliuidus, &tunc fignificat mi> lanchohx abundantiam , aut fpirituum mortificario- nem. Itemaliquandocitoexit, &fignumeft, quodeft fuotilis: aliquando tarde,& fignum eft,quodeftcraffus: cum mediocritei\mcdiocris.aliquandocito coagulatur, & eft fignum tunc, q? eft craffus: aliquando tarde, & eft fignum,quodeft fubtilis. Item bonusfanguisdebeteffc diuerficolorisin (uis partibus. Infupenoriparterubei coloris, & verfus cxtrema,quia ille eltleuis, ideoad lo- cum fuperioreni mouetur. In mcdto ritbeus, non cla- rus.iniundo niger,propter mglancholianj^quiafangius
craffus

DE SANCT (
erafTus melancholicus, in fundo refidet.
Itcm per figuram poteft cognofci. vnde accipias bacu lum in extremo rotundum, li non re(iltir,fecl ftatim (citi datur, fignum eft ficcitatis; fi refiftat multum, eft vifco- fus; fi mediocriter,mediocris.
'X)e tribns eleffarijs laxatiuis.
HAbito deqtiibufda medicinis,tunc dicamus quan- tum ad prxfentem lectionem de tribus eledtarijs laxatiuis, & de duabus medicinis. T rium autem ele&a- riorum. Primutn eftdiafena. Secundumeftele6tarium dc (ucco rof.Tertium e(t eleclanum dulce. Duarum me (iicinaiuin.Priaiaertptlulxde maftiche.Sccundaett pi- lute de quinque genetibus mjaobalanorum.
TitiUfint. . Diafenaeli electarium laxatiuu propter fenam, quod fina. e fl- j n e0 b a f; s: £ t fena herba calidillima, fiuecalida, & ficca, cuiusfolijs vtimur,purgatcho!era rub. & chol. nig. &phk-gma.Itemconferr fcabici,lepra;,quartana:,&: contra virium fplenis, &epilepfia;, & fyncopi,& contra haimorrnoidas, & purgat melancholiam,& ideopurgat quemlibet humorem pt^ter fanguinem.Si volumus pur gare phlegma plus quam choleram, vel melancholiam, deber dari cum cartamo, aut cum femine vrtica?. fi plus choleram,debet dari cum ferocaprino.fi plus melancho iram, cumdecodtione epithymi. harc (unt verba Haly Abbatis.ij.practicx de regali difpofirione.dtcit, quod do fiseiuselt beneadrach.iij vfquead vij. Diafena euacuat melancholiam aduftam,&non adultajideo confertme- lancholicis,& maniacis,quia melancholia,qus elt mor- bns,(it ex melancholianon adufta,& cardiacis,cum car- diaca debeat fieri ex fumis melancholicis ad cor eleuatis ex humore multo fpiritus virales inficientibus,fiue con- turbantibus ltemtriftibus,cum triflitiafitexabundan- tiahumoris tnelancholicifpiritusobumbrantis, & ob- fcurantis •, gandium enim fit m luce, fed in tenebris ani- Difirict. nia triftatur.In iftoeit plus delena,quam dealiquo alio, ideoelt bafis. In eoeftiericum combuftu; fericumenim confortat cor ,& materiam fuperfluam confumit,com- buftum plus con(utnit,quam confortet;quia tamea non poteft conteri, nifiprius comburatur; ideo femper cum ponitur m medicinis, fiue hoc fit ad confortandum,(iue ad cnnfumendum, iemper comburitur; licet fua virtus fcmper minuatur in confortando.Ibi funtlapislazuli,& armenij,qai melancholiam euacuant,funt tamen ftoma chomimica,quiavim habentnauieatiuam. Abluitur fic,ponirur m aqua, &illacumfitimmundaamouetur, & ponittir alia quoufque aqua clara exeat,& fitie fapore, per quod fignificatur eius fordicies effe remota. ablui er- go debet lapis lazuli, & lapis armeniuspoft (uam pulue- rizationem,ozy mum, i.feme baiiliconis, & crocus, &c. Ponunrur hicad confortarionem cordis ,capitis ,& fpi- rituum, & cxtera patent. d etuaario Etelectartum de fucco rof.fuit inuentum propterde- £/»ccv r». ij catoSj medicinam non potentesaccipereper fe. confert m ' podagrae,ifchiatic£ex caufacalida,qtiotidianis,tertianis, quandoelt tertiananon vera,quiacholerameuacuar,re- liquias morbi euacuando. ibi iunt fex, fcilicet (uccus rof. qui fua proprietateConfortat ftomachum fecundum Se rap.invij.&excorriationem lnteftinorutn (uaftyptici- tate repnmit;ideo reprimit malitiamfcammoneac. Prx- tereaibi funt fandali propter hepar, & camphorapro- pter cor,quianon funr nifi tria nocumenta,que facit fca- monea fcilicet ftomacho^inteftinis^hepati, & cordiiideo interomniaeledtariahoceft valdeartificiale. „ i n „ Electarium faris forteeft, quiain libra i. ipfius funt Mef. funt * drach.iij.(cammonea;,& iilud eft multum.ideo non da Jnto %c tur ' 111,1 v % iead drach. iij.medici tftudportantfecum , fmtlij. c '&quando medicinaparum ducit,patientidanturdra.ij. «^Vel circa, vtplus ducat. Sed ineo elt periculum dare fic poft medicinam ,quia vnus per huitis medicina: rece- ptionem fuit dudtus.l. vicibus. Iftud eleCtarium eft bo- num, & fecurum, vnde vnus medicus magnus ftiit, qui femper ifto vtebatur, & nunquam (dum poftet) dabar a- liatn medicinam; non tamen detur poft fortem medici*
3 A M A N D O-
A nam,vtdichimeft;licetnonducattantum, quantum competit, quia per hoc medicina vigorata vltra modum duceret,& ldeo eftet periculum, vnde melius ellet expe- dare, quam ita cito dare.
EleCtarium dulceefteiufdem generis,'euacuatphleg- ma,& choleram, & ldeocontra rales morbos, in quibus eft vterque humor, valet,vnde*valet arthreticis, quia ar- thretica (ecundum Aui.fit ex cholera dudtrice,& phleg- mate morbum generante,& inducente. Efula,& fcamo nea funt in eo bafis. Ibi funt confortantia,rofe,& fanda- li,& fimilia;&euacuantia tria,vt hermodad:yli,efula,et fcammonea. Differt ab eledlario de fucco rof quia clecfta riumdefuccorof.cholerampuram cuacuar; ideoiii ter- tianis puris,& veris competit,& aliud purgat choleram, & phlegma, ideoin tertianis nothiscompetit, & quoti- dianis.Sed quia ele&arium de (ucco rof tantum cholera proprie ptirgat,ideo confert terrianis veris propriejSc^ etiam arthreticisde mareriacholerica, vndedicit Nico- laus,quodcompetitcontraguttam,choleram,& chole. rub.purgat, & conualefcentes ab infirmitatibus, tertia- narijs,& quondianarijs.purgat finemoleftia.
Pilulxde maftiche, & aloe purgant fecure, & valde Tiiut, j, ftomachum, cum eft phlegma in eo contentum,acuunt «> vifum cumdebilitatuseftexfumiseleuatis aphlegma- * Ut ' tccontentoin ftomacho. Aloeineiseft bafis. Maftix poniturad rcpredionem nialinxaloes, quiaconforrat ftomachum. Dofisearum eft drac.ij. fine acumine ali- quo, &optimepurgant garyophylli ad ftomachi con- fortationem.rofx ad tnteftinorum confortationem.cro- cus ad conforrandum cor,& itareprimitur malitia fcam monex. dantur fecure ad euacuandum phlegma a fto- macho,fine obieruatione dixtx.
Pilulx dequinquegenenbus mvrob.i. de quinq; my- rob.optimx luntadpurgandumchol. & phlegma, & melancholiam a ftomacho, & membris vicinis,&dofis >,tnbxi. eft.vnc.femis, vel drach.vj.quia non (unt violentx.my- robal.in colaturabenedanturvfque addrach. xx.in fub- C ftantiafua,vfqueaddrach.x.vndebenedodeiftis vfquc addrach.xx.vndeaccipioemblicorum,bellicorum,ana vnc.fem. fed vniufcuiufque,& ita.viij.drach.deillis, de- \
indealia primapuluerizataabfquead vj. drach. & pono indecotSioneprimorummyrob. &deindealiam deco- dtionem, quam habeo valentem ad hoc; comm i fcendo cumilladecodtione,&totumfimuldo. Ettudices,g> myrob. amittunt vim fuam in deco&ione, dico ap non, moderata exiftente,licet non fint ita fortes.Rafis dicit tn fuis experimentis,quod non deben t dari in fua (ubltatia, quia fua a(peritate, & ficcitate pedtori nocent,& fuafty- pticirate poft laxatiua vehementer conftringunt. Vnde patientespoftfuamexhibitionem dehisconqueruntur, &propter hoccumhisponitur zuccharum reprimens eorum afperitatem nocentem pcctori, & cafia fiftula,& tamarindi ,ne con ftringatur ita fortiter. V n us eft modus exhibendi,quemponitRafis.accipiantur myrob.cen-. tum , &ponanturin aquafrigida , iraquod fitaquae- N »*- , minensbeneper iij.digirosaiirinj. deinde dimittantur bene per vij. dies in aqua illa;deindeauferattir aqua illa, &ponaturad Solem deficcari; deinde aquaponatur, & dimittaturperiiij.dies, vel per v.quod eft melius;deinde iterum ad Solem ponatur: & fic fiat donec albefcant illi myrob. &exeataquafinefapore, &ciara. Deindeifta aqua,'qux prius eft extradta, detur patienri;euacuanr e- nim finepericulo, & fine malitiafaporisrefpedtu alio- rum fcilicet decodtione, vel m fubftantia.
De pblebotomia refpeffu pharrnaci.
Vlfo de phlebotomia in te,& abfolute,nuc videndii eft de ea refpedtu pharmaci.Et circa hocqueritur, dato q? vtrumq; competat,quid iftorum eft prius facien- du,vel pharmacia,velphlcbotomia? Et videtur,g> phle- botomia,quiaficutcognit!Ogeneralisprxcedirfpecia!e, ita euacuattogeneralis, vel vniuerfalisprxcedir fpccia- lem, fecundum Galen.in mukislocis. Phlebotomiaeft euacuatiovniuerfalisrefpedtu omnium humorum,& (peciali*er saguinis; Pharmacia fpecialis refpedtu vnius,
Mefua. E E e $ ergo

E X P O S I T.
srge, Sce. Irem fetfundum Raf & Auic. prius debet fieri euacuacio vnmetfalis quam pamcularis, pruno enim do cent phlebocomare de ceplialica, qux vniucrfaliter eua- cuat,antequatn fiat euacuatio de vena fronns, aurde ve- nis, quae lunt fub lingua,ergo &c. Item dicic Gal.in vij. megateehni ,quod ft inueniacur medicina, qu£ (cilicet curtc ruurbum, & (ympcomaca fimul, lpfa eft melior, qua lialretum tantum, ergofimiiicereuacuacioelt me- lior,qua: duo Facit,qua vnu tantu, vtroq; indigeamus-, fed phlebotomia elt huiufmodi, quiahumorcs omnes euacuar, & non pliarmacia. Sed euacuatio melior, & ie- curior eft factenda pritts f m au<5t >rcs,ergo &c. Ettu di- ces ad hoc forte, quod fi humores funt luhtiles, prius eft facienda phlebocpmiaquam pharmacia,ft iinr indigefti, & yifcofiiprius facienda eit pharmacia, quia fi phleboto mia daretur cotra humores tiigidos vifcofos ianguis fri- gidus humidus, & vifcofus remanerer paucus,qtnaeua- cuareturin phlebocomia calornacuralis, & fpirims.
Cotradixit Gal.xi.megacechni,fifitfanguinismul titudo,& vifco(itas,& opptlacio, & pharmacia indigeac, pnus tamen eft fuccutrendum cum phlebocomia, ergo, iX in vifcoficace, & oppilatione corpotis, phlebotomia eft tacienda. Sed contra fecuriora pnus fiuit facienda,fed pharmaciaeft (ecurior,cum minusdcbiliter virtute, qug fttax! me debet fet uari a medico, 6c rclpici, -*tgo «Scc.mi- not patetper Gal.xi.megatechni. minutiolanguiniscae- teris euacuattomb. defedlionem virtuttsmagis inducit.
Solutio. Auic.ficfoluitiiIamqu<Tftionemlib.i.quia (i in digeat parieus phlebotomia,& pharmaaa.aut xquali- tet\jutinxqualiter.fiin£qualirer,tunc fuccurrendum eft magiseiqtiod magis indiget. Siarqualiter tiicdiflinguo, aut tu vts dare fortem medicinam.autdebile. Si fortem, vc eft elleborus, & eft repletus patiens,cu mdigeat p har- macia,faciendaefl pnus phlebotomia,neexnimia hu- morum commotione venae rumpantur, hoc dixic Auic. Si debilem medicinam oporcetdare,auc (anguiseft nu- ftus cum alijs humoribus, auc ieparattis jjer (e.fi miftus, tutic debct prius phlebotomari cum euacuat omncs hu mores, cum quibuseft (anguis miftus. Si eftfeparatus, aut humores (unr lubnles,aur vifcofi,aut indigefti. Si di uifus, & humores funt fubtiles, debet prius fieri phlebo- tomia quam pharmacia,vt naturafortificetur exonerara cu indigeaceuacuacione fanguinis per hypochefim, nec indiget mulntudine fanguinis tanta ad digeftionem hu- morum fubtilium,quantum fielTent vifco(i,&eftfacien da,cjuia eft (ecurior, quam pharmacia (ecundumaudto- res, per hoc enim natura fortificata meliui refiftic vene- nofaimaterioe.Si humoresfintcra(fi,vifcofi,& indigefti, medicina debet prarcedere, quiaplebotomia euacuaret fubtile,& refiduum lncraflaret. lireuiter ergo cum eft x- qualis indigentia phlebotomiar, & pharmaciar, & eft a- bundantia humorum, & fmguinis, prius phlebotomia eft f.ieienda, excepto vno cafu tantum, fcilicet cum fan- guis e(t vifcofus, & humidus.
Ad Gal.dicendu, aut lpfe incellexic dcina;quali abun- dancia, f.quando fanguis mulco plus abundat, qd pacet pereiusincecionem ibi,quiade(ynochaibidecerminac, vbi eft maiorabundantiafangtiinisquam aiicrum hu- morum , & ideotuncpnus faciendaeft phlebotomia, quam pharmaciapropterhumores putridos corrupcos abundancesibi.
Confequencer quxtnur, "trum in febribus mrerpola- tis compecit pharmacia,& videttir quod non,quia omne pharmacueftcalidum primo apho. Sedcalidumadue- niens calido facit lpfum furere; ergo cum in eis fit calor, non debet medicinaexhiberi. Item autdaturancedige- ftionem,auc poft,non ancef m illum apho. Digefta medi cari,0s: c*tera;necpoft (ecundum Gal.i.intenorum.Na cura.ii non indiget medicinceauxilio,nifi cu morbo ma- gnificato nequiueritdominari, fed poft digeftionenatu- radotninacur, cjni.i fecundum Gal. digeftionon cft mfi eumnacuramorbu vincat,ergo&c. Solutio. dicoquod datut infebribusincerpolatis poftdigeftionem matcri^, non ance digeitionem macenas. Ad primum dictndum
I O A N N I S
quod medicinacalefacitperfe, & infrigidatper accides» etiacuando malitiam caulantem calorem, fiue tebrem, quando aliquid ncccr parum, & iuuat multuni,illud no eftdimictendum propterillqd noeumentum: parum au tem calefacit, & infrigidat multum.
Ad argutnentum (ecundt;m,dico,q, cum natura in di gerendodominatur,non debetadiuuariaddirigendum poftdigeftionem, tamennon dominatur aliouandoin expeliendo,quiaex|)ulfioeft motuslocalis,&dige(tio, alteratio,& mocuslocaliseftforciorquamalceratio. Et tuargues contra,qj digeftio, qux eft altetacioeft fortior, quam expulfio, quia expulfio fic in breui cempore, dige- ftio in longo cempore, ergodifficilius eft digeiere,quam cxpeIlere,quiaquod fit tardius,eftdifficilius. Dico.quod expulfio titcitius,quia matenaeftobediens,&difpofi- ta,vc expe!lacur,quantum eft de fe,fi virtus eflec (ufficies, & fortis',ied quia ille inorus eft fortis,ideo non (ufficiens ad hoc,nifi adiuuetur, & digeftio eft fuper maceriam in- obedientcm ,iV indifpofira;itieo rardeht,& paulatim,co rranas tlifpofitionesabijciendo,&couenienttsinducen do.ideo mdiget adiutorio in expellendo,licet dominetur in digeftione,quia virrus eft debtlitata per morbum pie- cedcntem,& cx refiftcntia materia: morbi in digerendo.
fhcra Logodion memphytum. hiera, id cft lacrai lo- ''l*' gos id elt lermo;mcmphytum, id eft impedimentumicu ratemm impediram locutionem cx quacumq; fit caufa^ ha-c omnes,id eft (acras parres,id eit cerebrum,ab omni impedimentoliberatjlinguam,& qu^cumque, cum fint impcdita, (anat.(implex, vel laxariuum datum ,melan- choliam, & phlegma mnabilitcr purgar, cum calida de- tur epilepticis. cum calida,(ale,& mu!(a curat ftomachi- cos,& fpumantes caducos,& vertiginoios,qui linguam fibi mordcnr,cephalalgicos, hcmicraneos, & qui lta ve- xantur,ex capitis motionibus,vt videanturquafidxmo- nium habete, fingulis menfibus, vt diximus ,data.pro- deft atitem hocantidotarium (incpericulo, neque vllas moleftiasaccipicntibus inferr, decima pars confc&a eft lib. i. Rcc.colocynthidisiurenoris,polyp.anadia.ij.eu- phor.folij,* Cotandri ,anadra.i & femis, &granaab- * O^drr. i"ynthij,& mirrhx,ana dra.i.& gra.xij.centaurex, agari. amomi,cymini, anethi, folij, fpicar, fcilla:,diagtidij, ana. dra.i.a!ocs,cymarumthvmi,cafia:, chamqdryos, bdel- lij puriffimi, anadrac.ij.&gra.iiij.cinnamo.opopa. ca- itcrei,ariftohrot.pipcris a!bi, & long.& mgr.croci, (aga- peni,petro(elini,anadra.fe.elleb.nig.&albi,anadra.vj. mel quod fufficit ,danturautetn de co.dra.iij.mane, vel fero cum calida, vel cutn mulfa, & (alediftemperata in monum caftanex.
Hiera Rufini, hiera,id eft ficr.r, Rufini abauclore di- citur.datur propne(cabiofiscx lallophlegmare,elephan^""' tiofis.& ferpiginofis: curat vtramq; morpheam. cuni a- qua tepida dacur, fed fi purgatione purgare volueris, ad- de,drach.ij.fcamo.&c.
Dephlebotomiaper vcntofitatem.
SVperius vifumeftde vniuerfalieuacuatione,quar fit per phlebocomiam, nunc videamus demagis parti- cUlari. quxeft vencofacio. Ifta venco(acio aliquandofit cum facrificacione, aliquando finefcarificatione. Cum lcanficationequinque de catifis.
Primacaufaeft, quiaaltquandoponitur* ventofaad reftringcndum , fiuediuertendum, vtcum*/upra'ma- millas apponuntur ventolxad diuertendum fiuxum hu morttm , fiuemenftruorum, (ecundum Hippo.v.apho. r * »■»/«. & hoc dicic Gal. xiiij. megacechni. fi in fanguinis.fluxu de vuluain mammilla apponicur, ventofa valer,&de- ber.fcaueri, vt fcilicec apponarur in oppofitum (upia lr.embrum habenscolligantiam ad iliud,alirer nihil fa- ceret, & per hanc viam dicit lbidem, quod in fiuxu (an- guims narium apjjonerc ventofam fupra hypochondriu dexcrumvalet;&(iafiniftra,fuprafiniftrum-, &fi ab vtraque,ftipra vcramque.
Secuda ca eft, vtatcrahanrur humoresab inrra fi a p- fundo corporis ad exteriora v vnde Gal.xiij.megaiechni,
vnde

DE SANCTO AMANDO-
110
vnds lcimus,quia ventofa cxteris fortius atrra<ftiuis,qii£ A macia humoremcertum, &determinatumcuacuat, &
Kot*.
interius (untextraducit & apoflemaaufert durii,pcedete tn euacuatione vniuer(ali,maxime fi corpus fit plenum,
Tertia caufa eft, vt pet ventofam membrum retinea- tur, fiue reducatur ad loca propria, vt cum inteflina ca- duntinferius, appofitio ventofa: fupra ventrem.retinet ea, & reducit ad locum proprium.
Quarta caufa eft ad diffoluendum ventofitatem, vt in colicaperhoc dolorceftat. vndejnquadamuliere acci- dit, quoderat pinguis valdepropterquod fepehabebat colicam. E t qua:da mulier alia accipiebat duas ollas ftri- «ftas in orificio,et ponebat in vno magno vafe ?neo ollas, &C vas xneum ponebat ad igne, demum panno lineo ven trem tegebar, & poftea lllas duas ollas calidas fupra ven- trem ponebat,& adhxrebat ventri,& fanabatur.In apo- itematc,autm materiaintenfa non conuenit'vento(ain colica,nifi mateiiafitphlegmatica,& ventofa. , Quinta caufa eft,qn appofitio ventoiaru fit ad doloris
attrahit,fed vacuum fubtiliorem.
Quando fieri debeat ventofatio.
POftea videamusquando debeat heri ventofatio.
Primodico,g, in piriguibus non valet ventofatio, quia fm Ari. in animalibus ficutin fluminibus accidir, quod canalia aliquando fubtilia luto implen tur, & tunc non funt canalia,quia per ea non poteft aqua currere, & poftealutoeuacuato iterum fiuntcanalia. Similitereft in corporibus humaniSjquiaqua^dam funt venx,qu?ali quando non funt canalia, quia carne, & pinguedine re- plentur, & tuncpereasnoncurntianguis,quiaergoin pinguibus funr valde ftridtx venar,qu;£ carne,aut pinguc dine replentur, ideo non eft in eis fanguis, & ldeo vento- fe non attrahunt in eis nifi cum magna violentia, nec attrahuntnififanguinem fubtiliflimum, &cralfusper locum oppilatum tranfire non poteft.
Item debes cauere ne exhibeas ventofas in princi-
mitigatione, & tuc incolica paffione fit generaliter hoc ^ pio menfis, quia humores funt quieti; & ideocum diffi-
modo, fiue hoc fit ex apoftemate,fiue fit ex materia cho- —''- 1 ~ e - -'- " —' " r ' ''
lerica, fiue ex phlegmate, fiue ex ventofitate, &c. Vnde Gal. inxiij.megatechnic.nij.aliquando curamusdolo- rem exiftentepropter tumofitatem inteftinorum cu ven tofa ignea, & tta valet ad difloluendam ventofitatem, & per confequens ad curandam, fifit caufa ventofiratis,
& ad dolorem mitigandum, fi fit ex materia alia, licet non curetur perfedte, vtpatetper Gal.ibidem,&c.
Aliquando aute fit venroiatro cufcarificatione, quare aut fir vetuofatio, & non phlebotomia, triplex eft caufa.
Prima caufaeii, quiavolumus euacuare amembro vno,& non ab alio,& ideo fit ventofatio,& non phlebo- tomia,qu;E a toto corpore euacuat.
Secunda caufaeft, quia virtuseft debilis, aut?tas in- conueniens.vnde Rafis in vij.ventofe a paruis venis fan guinem trahunt; & ldeonondebilitantficutphlcboto- niia, qua: a magnis venis calorem, & multitudinem fpi- ntuum euatuat cum fanguinejventofaautem parum de calore,&fpiiitueuacuat.
Tertia caufa eft,quia intendimus euacuare fanguinea membris ignobilibus,& non a nobililibus.phlebotomia autem principaliter euacuat a nobilibus,& a magais ve- nis. ventofa autem a membris ignobilibus,& a paruis ve nis immiftis in membris,& ab extra venas,& hoc habe-
cultate trahentur,nec in fine-,quia illa quadra eft frigidaj & ideo non attrahentur faciliter, fed m hora media,quia tunc fatis funt humores mobiles; nec funt nimis frigidi. Item in hora diei tertia, quia tunc proptercalorem pori aperiuntur,& fanguisin iilahoramagisadmembramo uetur; ideo de facili trahitur ad ea, & ab eis.pl
Item poft balneumnondebetfieri ventofatio,quiati- mer»dumeflet,nefieretHuxus fanguinisnimius, nifiin cafu. f. fi fanguis fit nimis craflus, tunc fanguis ante ven- tofationem debet fieri fubtilis per balneum,ficut in phle botomiadidtum eft in regulis dephlebotomia.
Differt atrratSlio fanguinis per ventofas ab attradlionc per fanguifugas, quia fangui fugae magis attrahunt a pro- fundocorporis - , ventofeautem a partibus fuperficiali- bus.debent ergo fanguifugjeapponi ad locum, vbi volu- mus attrahere a profundo humores.
Item antequam apponatur, debet locus fricari, vt fiat rubeus, & finon velintadhaereremembro, debet lo- cusilliniricum fanguine recenti, vt adhaereant. dcbet crgo locus fricari, aut lauari aqua calida.
Debenteligi talesfanguifuga:,nonquxfuntin aqua lutofa", & turbida, & quae funt virgulatae, quia lfti funt venenofae. fanguiiugae in colore fimiles lapidi lazuli; fed
debcnt eligi, qu£e fint rubei tendentes ad colorem hepa-
tur ab Haly abb.in techni.vndedocet ventofationem fie tis, quae habeat duas lineas rubeas, aut tendentesad qua-
ri prope talum, vt maximefiat remotio a membris nobi dam vinditatem,quae habeantparuacapita,&fint lon- A».
libus. Loca autem,in quibus vniuerfaliter ponuntur ven gae, graciles, in aquis claris manentes. Et fi velimus eas
tofae funt lfta, in coniunclionecolli, & capitis, inter cor- facere caderedebemus apponerc fal,vel calcem,aut pul- •
nuacapitis. Etifta ventofatio habetlocumcephalicae; uerem, fiuecineremcircaeariicapita,&fipoftcafum,
confertenimpaflionibuscapitis,membrorum,incapite quiacutem perforauerunt,fluatfanguis, tuncreftringen
exiftentium,& dolori dentium,oculorum, aurium,pr?- duseft fcilicet cum puluere tegulx recentis, & galla 1 , &
cedente ramen tcrius corporis purgatione, nead caput parutn defanguine draco.tunc fpargatur fupra Iocum,vt
materia trahatur, & impleatur,& fic morbus augetur fe reftringatur. Item poft cafum earum debet apponi ven-
cundum Gal.xiij. meyatechni capitulo prxdido,fed ca- tofa, quia per fanguifugas fugir attra&um de fanguino
uendum eft ne alfuefiat, quiaaflueti memoriatn la:dut. plufquara exterius fit euacuatu. debet ergo apponi ven-
Secundus loaiseft fupra nucham puppis, & habet offi- tofa,vtillefanguis extrahatur. Appofitioillaium fangui
cium venaenigrx, in coniundtione lpatulxcum collo, j) lugarumvalet paflionibus cutisquandopaflioeft pro-
valct ad pailiones faciei,vt tn impetigme, & in fetore o- ris. Sed pofita fupra fpondyles habetofficium bafilicae, & mundificat partes pe&oris •, eft tamen nocens ori fto- machi, &inferttremoremcordis, vndein talibusnon debet fieri. valectamen tremori cordisex repletionc,& cum caIore,fecundum Rafim.ij.Almanfo. Ventofefub mento mundificant faciem, impetigini conferunr, & in mandibulis patientibus aliquando ponuntur.Item in re- nibus, & tunc conferunt pafliontbus membrorum inte- riorum. aliquando in cruribus intra ad prouocationem menftruorum,& h^morrhoidarum;ifta .n. ventofarum appofitio melior eft mulieribus, quam faphenas apertio, adprouocationcm menftruorum, quiafortiusattrahit apropinquiori.
Item diffetentia cft inter vetofationem, & phleboto- miatn, quiaphlebotomiafanguiftem crafliun euacuar, ventofatio fanguinem fubtilem, per hoc differt attradtio per vacuum ab attradione per pharm.aciam,quia phar-
fundata in cute. Item in iftis fanguifugis, quae valent ad attra&ionem fanguinisfcicndum eft, qudd debcnt cfle famelicx, & hoc fit fic, quia prius debent in aqua per v- numdiemconferuaiiita,qu6dnoncomedant„vel fi v«- lis plus conferuare lllas, pone in aqua illa parum de fan- guineagni,vel huiufmodi,vt viuantaliquantulum tem- poris.valent ergo in impetigine,ferpigine,& contra ma- lum vulnus, & antiquum; prius tamen corpore euacua- to perphlebotomiam.
HAbito de quibufdam ele&arijs laxatiuis,& dequi- bufdam medicinis, adhuc dicamus deduab.medi cinis quantum fpeclat ad prarfentem leftionc. Quarum prima eft hiera Logodton. Secunda efthicra Rufini.
Hiera Logodio d? ab hiera qd eft facra, & Iogos g? eft ^ fermo,& mephytoimpedimetu,quia valetadimpedimc tu loquelae.Optime.n.purgat phlegma,& melacholtam. Elleborus alb. & ni.funt lbi bafis, in ea funt multum at- trahentia, ibi cft colocyn this, euphorbiu m, elleborus.
Mefu <e. E E e 4 fcam-

fiXPOSIT.
fc*mmonea>coc'tfgnidium.femenlaureola:,&:eft valde E laxatiuum, vnde laxat bene ficut elkborus •, & licct elle- borusfit ibi minus inquantitate; magis tamen elt ibi in vinutc,ideoeftibibafis. proprieraseius eftmultiplex. clleborusduplexeftfcilicetalbus, &niger. Alb. facitvo «r ii tUtfo quia leuior eft,(ed niger facit feceffum. Elicbo-
tui. rus al.eft cahdus, & ficcus in fecundo, habet proprieta- tem de(iccandi,&: incidendi,& corrodendi,& fubtilian- di. Corroditcarnem mortuam.
De elleboro vtroque,& fagimine forti,vel fagimine an tiquo fir bonu vnguentu ad fcabiem,leuiter incidit, fubti liat phlegma, & melancholia euacuat,& cholera,(cd ma gis melacholia euacuat. Confert melancholiar,epilepfi3c, mania:, & monopagi? - , & habet malitiajquia mutat ma- teriam in vetofitate,eam exoluendo mirabiliter, ideo fa- citdoloremcapitis,&ftuporem.ideodocet Hip.cuin eo ponere daucum, petrofelinum,anifum,ameos,filer mon tanu,per qua: fua malitia aufertur. Accipiatur elleborus viridis, fi inueniatur, quia iftud eft bonum.ponantur m aqua calidi radices parux, qui adh?rent magnx radici, & craffx,quoufq-, poffint (coriari, & remoueri (ordities, demum ficcentur, & puluerizentur, & cum eo commi- fceantur femen dauci, & (emen fileris montani,anifi, a- meos,carui,&c-liponatur,&infigatur in radice vitis,vi- num erit laxatiuum, albus elleborus magis eft, niger ta- men eft magis calidus,mures intcrficit, (i ex aliquo intin ^oineoguftent. Elleborus eft ibi bafis, & confert hxc murts inter medicina, & etiam hiera Rufini paffionicapitis. Aliqui /<«. dicunr,quod debet dari in liquitla (ubftantia, quod eft fal fum,fed in pilulis,quia ifts attrahunt a remotis partibus, tales debent dari in crafla fubftantia, ergo &c.
Hiera logodion, eftfecuriffima infcabie antiqua ex phlegmate,&melancholia.daturfineacumine,&fiacua rur,parum debet acui. Vfus dandi eam talis eft bonus,& fecuriffimus. deturde hiera logodion drach. ij. patienti in fero,demdedormiat,&in mane vadat medicusipfum vifitare, & fi ipfum inueniet dormientem, & quafi ltu- pidum, tunc habeat medicus decodtionem fuam cum G myrob.indis,& chebulis fadram cum epithymo,&c. vn- deluntibialiquarherbxdecodte habentes a(pe<Sumad melacholiain,qu£edamad phlegma, lllam decoctionem det in mane,tuncillud bene euacuabit.caufaeft,quiapri ma magnam fecit comotionem m humoribus, & lfti hu mores ficcommoti fortius a myrob. attrahuntur, vnde plus euacuant tunc, qua euacuaret vna fbrtis medicina. »« bitr* Deilladedi femcl drac.ij cumdra.i.pilularum aurea- HgjUi. rum, & drac.hier.-e picrz cuidam,qui fibi timebat de le- pra xx.fellas habuit euacuatione fadta a ventre, habuit vomitum materix viridis valde ad modum herbx viri- dis.vnde vnam pintam, & plus, & tendebat llla matcria adquandanVnigredinem, &lepraeiusfuit palhata per tres annos, & poftea apparuit.
Hiera logodion fi ponetur cum mufto in tefta oui, & difteperetur cummufto inaquadeco&ionisarthemifig valetadprouocandum meftrua per pefianum iniedtum ficumfanguine leporishiera Logodion diftemperetur, „ aut hiera Rufi ni, quod eft melius, & ex hoc fricetur lo- cus morpheatus,curatur.
HieraRufini eftfortior, infua.n.receptafunt.lib.ij. &funt drac.iiij.eilebori,&illud multum. in hieralogo- dion non ponuntur, nifigra.vi.tritici. xx grana faciunt pondus vnius denarij,& fua receptaeft lib.i.et illa eft mi nus quam duodecima, ideo eft debilior, quihiera Rufi- ni.valetidemhieraRulini, quodhiera logodion, nifi quiaefi fortior,& dicitur ab hiera,quodeft lacra; & Ru- fini, quia Rufinus eam inuenit.atrrahit phlegma,& me- lancholiam. Ifts medicina: (unt fortiflima:,& ideo non debet eas dare medicus,nifi fit multum expertus.
csfit medicinaattrabat matcriamconiuntlam.
QV^ritur vtru medicina attrahat materia coiudlam ipfius morbi,aut antecedente,& videtui cp coiun- ttam,fm Ioannitium iruteria coniunda eft,qua prgfcn-
IOANNIS
teeft morbus,& qua abfente non eft morbus. Illudergo quod curat morbum, lllam mareria, fiue cauiamabijcit fimpliciter. Sed per medicinas laxatiuas, aliquaaocura- tur moibus, ergo per ip(a materia coniundta euacuatur,
Iieamedicina humortrahituratocafpecie, (tdeade tuacutr». eft tota fpecies, fiue proprietas in humore, qua' eft mate- ria coiundta,& in humore,qu^elt mareriaar;teccdes,;er- gofi vnus potattrahi,& alius. lte Gal.in techni,euacua- re elt totam matena a corpore educere,(ed non educetur tota materia morbi, nifi matena coniun&a morbi eua- cuaretur. & antecedens, ergo vtraq; matena euacuatur.
Ad oppofitu, medicina non attrahit, neceuacuat nifi digeftu, luxta illud, Digefta mcdicari, &c.ied comunCta matena non digeritur, ergo &c.minor patet, quia dige- ltio eftalteratiofaciens ceflareputredine.Sed in materia comundta non ceflarputredo. Illaenim paroxylmo con fiimitur,&inciditur,eigo &c.Dicunt quidam,quod ma teria comundta nonattrahitur amedicina,fed folum an- tecedens, fed lllud eft falftim generaliter ad minus in pa- ralyfi, cum non fit putrefadtio. quate non poteft attrahi llla materiaconiundtacum non eft lbi cauia: imoplanu elt,quod attrahitur, & metnbrum, in quo eft lxfio, alle- uiatur,& alleuiationem (entit. Et propter hoc dicunt qui dam, quod verum eft in his morbisno in alijs, in quibus eft putrefadtio. Sedcontra,medicinaeltviolentiorinat- trahedo,qua phlebotomia, fed phlebotomia m pleurefi, vbielt purre(actio,& febtisconnnuaeuacuat materiam coniunctam febrem facientem,quia fecundum Hipp.ij. acutorum dcbet phlebotomari patiens quoufq;fanguis mutetur a rubedinein nigredinem.Etdicit Gaien.quod cum nigrefcit venita loco paffionato, ergo per pharma- ciam poteft materia coniundta ftb.euacuan.
Proprer hocdico,quod materia coniunCtaquanru elt de fe potelt euacuari,tame (ua euacuatio impeditur,quia anteparoxyfmum materia moueturad locum mmcrx, a quo fortiter, propter malam eiusqualitare, artrahitur; & ad tpfum materiaex (u.i mala difpofitione mouetur. ; llleaute motus impedit, ne a medicinaattrahatur, cum fitpropinquior aliquando miner;r,qua medicina,& ma- tena antecedens ideo ad minera mouerur,& non ad me- dicinam anteparoxyfmum . Duo enini funt a medicina attradtionem lmpedientia. Vnumeft,fortis motus mate rix ad mineram.Secundum eft proprinquiras eius ad mi neram,& non ceflat paroxyfmus quamdiu potelt ab hu- more eleuari fumuspotes corrumpere,& hoc eft quam- diu humorhabetforma humoris: & ideo non ceflatpa- roxyfmus, nifi cum humor iam eftquafi cinis fadtus, & incmeratus per putrefadtionem completam, & tunc for mam humorisnon habet,& ideoa medicina non attra- hitur. Ratioautemeorum,quidicebant,quodin febrc materia coniundta non attrahitur, eft quia vident, quod poft acceptione medicina; in tertiana, aut in fimili mor- bo patiensaliquandohaberparoxyfmum vnum.& forte nihil plus;quod no eflet, fi matenaconiuncb. effet attra- £ta,er vbi antecedes eflerattra6ta,haberer plures paroxyf mos, & tta rationem, (eu opinionem fuam fi^conferua- bant. Ratio autem eorum,qui ponebant, quod materia coniundta non poteft attrahi clt, quia materiaeft putre- facta, & putrefaclio mutat fpeciem, & ita humor putre- factus a<5tu non habet fpeciem humoris,ideo non attrahi tur,fed hoc eft falfnm, & purrefa6tio cu elt in ftatu ebul- litionis no mutat fpeciem humoris, & tunc facit febrem formalem, ficut pomum cum in eo ebullitioinchoar, non amittitformam pomi, fedpoft incinerationem_j amirtitformam: iraelt inpropofito.^ndehumorin putrefaciendo habet formam humoris , (ed completa putrefadtione cum humor eft putrefadtus. fiue incinera- tus,tuncamittitformam humoris,&benevcrum eft, quod non attrahitur, vt didtum eft, neque feb.tuhc facir, nec eft tunc materiacoiunCta alicuius feb.nifi quintan?, aut nouenx, vt didfieft inlib.febrium. Ad argumetum in oppofitum,dicendum,quodnonelt mtentio,quod di- geftio faciat ceflare putredinemomnino, fedmcenfio- nem putredinis in materia.fi fit in adtu m putredine, aut
ad

DE SANCT
adputredinemfutuiam,adquaefl adlu difpofitaama- teria nonaduexiftentein putrefa6lione,remouendo di- fpofitiones difponentes matenam ad hanc purrcfadtio- nem,vtquod vifcofum incidat,&c.& in materia,qua: elt in purrcfadtione aCtuali micigat putrefa&ionem, & di- geftione ceftance facit in materia putredine in hoc,quod putredinem mitigat,vtdid:um eft,&c.
n medicina debeat dari in ftatu mo rbi.
COnfequenterquamtur vtrum medicinadebeat da- riinftatu morbi, & videtur,quod fic, quiamedi- cuscum fic minirter natune,ipfam in fuisoperationibus ordinatis debet imitari: cum ergo nacura ordinate pro- cedendo in ftatu euacuet,ergo,& medicus. Item in pri- moincenorum,naturanon indiget medicinse auxilio, nifi cum ipfa morbo fuccumbit,& hoc eft in ftatu,quia in ftatu func|(ympcomatain malicia vltima,quxnacu- ram mulcum moleftanc,ergo,&c. Icem cum nacura non poteft materiam expellere, ne vincacur, tunc debet me- dicuseam iuuare,fed hoceftinftatu,ergo,&c. Oppofi- tum dicit Hipp. in ftatu filentium habere melius eft; di- cit enim,quod dia:ta non debetexhiberi dequa minus videtur,quam de medicina,(quia medicina elt contraria natura:,cum fit venenofa, ergo,&c. Dico, quod in ftatu non debet dari medicina. Attamen fciendum,g> duplex ell ftatus,quia vno mododiftinguuntur temporamor- bi a parte quanticatis reieuacuandi, ficut in pleurefi. vnde m principio eius nihil,aut pacum fpuit patiens: fedinaugmento plusfpuit, &in ftatu maxime fpuit,in declinatione diminuitur fputum:&ifte ftatusnoneft nequior horarum,fed eft micior,^ principium, & quam augmentum,quiamateriatunceft minus moleftans,& minus malitioia,ideodicit Hipp.primoacutorum,quod quantoplus fequitur, pluseft dandumde iure, vtcon- fortetur nacura adillud expellendum ,&non deturin principio,neimpediacurnacuraad digerendum,& cunc in ftatu medicina adiuuans nacuram ad expellendum eum non eft potens omnino expellere, & leniens mem- brum, & habilitans materiam ad expellendum poteft dari. Alio modo diftinguunturtempora morbi a parte fymptomatum-,& tuncdiciturprincipium morbi tem- pus, in quo fy mptomata non apparent,aut parum,<i!< 1 _ J .i cum augmentaturaugmentum eft. Et ftatus dicitur te- pus, in quo eft vltimitas malitia* fymptomatum,& de- clinatio clt tempus,inquodiminuuntur fymptomata. Etifte ftatuseft melior horarum; & in ifto ftatunihil eftdandum,ne natura impediatur.
Ad primum, <j? medicus debet fequi naturam,verum eft,quantum ad locum per quem fit euacuatiojquoniam quo repit nacura,eo oportet ducere,& inquancumad qualicacem materi.T euacuanda:. Vnde aphor.^.in phar- macijstaliaeducere oporcet,qualiafponte venientia, & non quantumad tempuseuacuandi,quiamedicina eam impediret,& ab euacuatione marerix defilteret,cum non moueat,nifi mota,& eam debilitarer, cum fit vene- no!a,& malamdyfcrafiam generaret,cum fitcalida.
Adaliuddico,quodibifunc mulci defedtus. Primo fallacia confequentis. Secundo fallacia figurx didtio- nis. Namnon fequitur,dcbet iuuare,ergotuncdicicur luuare. Vel fic dicendum,quod debetiuuari,nifiimpe- direcur per illud, quod datur ad iuuandum, fed vt vifum cft, impediretur per medicinam,& ideo maius nocu- mentum,quam iuuamentum faceret. Seddicendum, quodillaaudtoritas maximein medicinis alterantibus attenditur, & non in euacuantibus. Ad aliud quod ar- guitur,quod in ftatu morbi cft medicina danda,quia na- tura tunc maxime laborat,quia tunc funt accidentia vl- timata. Dicendum; quod virtus animalis,qua: viget inlacertis,& mufculismaxime laborar,fcilicet pafliue, & virttis naturaliseft falua, &non laborat paffiue, fed adtiuetantumexpelIendo,&eft fortior refpe£tu mare- nx £Egritudinis ,cum iam illam vicerit,licet elfet fortior in fe,& ideo non indiget medicinz auxilio.
O AM ANDO.
A ^An medicina fit danda in die paroxyfmi.
COnfequenter qu^ritur vtrum medicina debeat da- riindieacceftionis,& videturquod ficper Half Abb.intechniincapitulo decaufis. ltemhocidem di- cit Auic.in 4.quia in quartana,& quotidiana in die paro- xyfmi debet fieri vomitus,quia eft fortior medicina,qua feceffio,ergo,&c. Itemvnacaufa eftquaremateriamc- liusatcrahitura medicina,cum natura: odiofaeft,cum ergoin paroxyfmo magis ficodiofa,quam ante,eigo tuc crit maxime apta ad euacuandum. Ad oppofitumeft Auic. dicens; quod tuncell tempusquiefcendi,&fom- num quxrendi hb.j.capiculo de phlebotomia. Solutio. mulci medici dederunt medicinas in die paroxyfmi.vt magifter Rogerius baro, & multi alij, vt inuenitur in pradticis fuis,(ed non dabant fortes,(ed debiles, & tunc dicebant,quodmedicinadebiIiserat danda,vt drach.ij. hierx picn, & ratio, propter quam faciebant,erat ifta, quia fecundum Gal. primo de crifi,motus natura? iuua- g turadmatens expulfionem.cumergoin die paroxyf- mi magis moueatur,tunc poterit faciliter expelli.
Sed contra,&perhoc ad lllud refpondetur,motus confu(us,& incertus iuuatad extradtionem materiz,fed motusadcertum non iuuat,quia tuncfit motusagita- tiuus,cum materiamoueturad vnumlocum anatura, & a medicina trahitur ad alium. Sed in paroxyfmo eft motus ad ccrtum vbi,& mineram expellendam ad exte- riora,& medicina adhxret ftomacho,ergo,&c. Iftud crc dofecundum Auicen.& Galen. quod non debetdari medicina fortis in die paroxyfmi, fed debilis poteft fe- cundum Haly Abba.fednon hora paroxyfmi, fed antc horam,vtaIleuietur paroxyfmus fecundum Haly Abb.
& Auic. in 4. dicentem hoc devomituin quartana. Et cumdicitur,quod tunc facilius attrahitur,quiamotus ciusiuuat,fal(umeft,vt patetex pra:didis, quia motus illeintelligetur,dequo loquitur in j. decnfide materia furiofa,quxnon moueturad locum certum,ficut mate- ria faciens paroxyfmum. Ad aliud,quod arguitur,quod C tuncelt materiamagis odiofa natura:, verum eft,tamen non debet propter hoc dari medicina euacuans,quia di- uerticnaturammilIahora,&iIle motus a?grirudinisea debilitaret propter caufam pra:di6tam. Theriaca ma- gna Gal. cheriaca dicitur domina medicinarum Gal. quia Gal.eam compofuit,facic cocra grauiftimas paffio- nes corporis humani, epilepticis,cacalepticis,apople6ti- cis,&c. Theriacadiateffaron,de4. rebus antiquitusdi- ccbatur,fed alij philofophi aliquid poftea addiderunt, proprievalettoxicatis,& canis rabidi morfibus,& alijs vcnenis,morfibusanimaliii deturcum fucco mcnta:,& fuperipfum vuInusinund:a&apo(lematabonum,&c.
De euacuatione per clyfleres.
SVperius diximusdeeuacuatione vniuerfali,qfitper phlebotomiam ,dequadam parciculari, qua-firper feceflum,& per vomitum, & per ventofam,nunc videa- musde quada particulari euacuatione,quxfit percly- fteres. Dequadantur.xi.regulse.
D Prima eft,quod omnes clyfteres cuacuant materiam, qua: eft in inteftmis.
Secundaregulaeft,cumclyfteres expeIIant,&confu- i, mantventofitatem in inteftinis contentam, ideo valent «Jjjinktu. in paffione cholic3,& maxime in colica ventofa.
Tertia regula eft,qj clyfteres valent in paffionibus re- nu,&membrorum nobilium -,inpaffionibusrenu,quia inteftina renibus vicinantur, & ldeo a renib. ineft doior in mteftinis ex paflionibus renu, & eft in eis ventofitas, qua clyfteres expellunt.qux dolorem faciebant,ideo do- loremitigantinrenupaffione,licetillam materiam non confumant;nec expellant. Similiter valent in paffionib. membrorunobilium,vtcordis,hepatis,quiaexpeIlendo f^ces ab inteftinis, inteftina per vacuitatem fuamattra- hunt materiam contentam in mcmbris nobilibus,& ita materiam contentam in eis curant.
Quarta regulaeft,g> fccundu Auic.in j.lib.c.decura colic?,non debet fiei i clyfteres acuti fortes,nifipoft ma- tena: digeftronem,quia cor,& hepardebilitarent.
Quinta

E X P O S I T.
Qui nta regula eft,qd non debenc fieri cibo crudo exi- irtenteft flomacho, quia ille cibus attraheretur ad inte- ftina ante fui digeftionem, & ad hepar fimiliter attrahe- returantefui digeltione, & ideonon debet clyfterfieri nifi poit cibi digeftione, & hoc per longu tempus, ipfis inteftiniseuacuatis: ip(a enim attraherentad le cibum indigeftumfecundum Auic.lib. 5. cap.de curacolics.
Sextaregulaeft,quod non debent fiericlyfterescon- tinue,lmodebet fieriquies interea, ne per hocnatur^ multum debilitentur.
Septimaregula,notandum,qdfi clyfteres non inue- nianchumorem contentum ininteftinis,nonattrahunt humorem a membris fecundum Galen.7. megatechni, cly fter non tranfic vlcra iciunum.
Odtaua regula eft,qd diuerfimode adminiftraturifti clyfteres, fecundum diuerfitatem membrorum patien- tium. vndefi pafliofitinrenibus,patiens debet iacere fupinus,& pedibus eleuatis debet clyfter dari,& per iftum modum iacendi melius attrahita renibus,& at- tingit ad eos, fi in inteftinis debet iacere pronus propter eandem caufam.
Nona regula, quod non debent fiericlyfteres in tem- pore calido,fed aliquantulum frigido,nepet hocfebris fequaturproptereorum acuitatem,& debent fieriance cibum,aut poft multum.
Decima regula eft,quod bonum eft,quod ante clyfte- resfiat humorumebullitio,fiue commotio, quod facit balneum anteclyfteres,quia meliusattrahunturadin- telli na,ipfis euacuatis.
Vndecima regula eft,qd non debent fieri clyfteres,cu patiens eft lnfirmus,aut in inteftinis,aut in ano,vtcum in eis aportema,aut hxmorrhoides non conipetut.Cau- faeft duplex, qma primo patiens la:dereturabipfo cly- fteri. Secundo per clyfterem fieret attra&io ad locum paffionis,& doloris fecundum Galen. &adipfumnon debet fieriattra&io.
Secundumcircahoc notandii,q> clyfteres multis,& diueriis intentionibus fiunc. Namaliquando fiuncad mollificandum, vc vbi eft forrisinduraciofcecum, fiat clyfter mollificaciuus. Accipe maluas,bifmaluas,herba raercuriale, violaria, & decoquantur,cum iftisaddatur colatura furfuris,& parum falis,&c. Item oleum viola- tum,autbutyrum recens,aut(agimen porcinum.In hoc autem clyfteri non debet efte fal, nifi parum,fi fit ibi,vt faciat tplum cicius defcendere,& expelli.
Aliquandofic clyfterad mordificandum. Accipeab- finihium, abrocanum, cencauream, caIamenthum,ori- ganum,& iimilia, & decodlioni iftarum addaturparii meilis,& fi vis purgare phlegma, addatur polypodium. & cum hoc plus ponatur de fale,quam in illo primocly fteri,quianon fitproindtirationef?cum,led propterde- fecfcum cholera:, quiadifta inteftina non delegaturad expulfionem. Sed prima competit in induratione f?- cum,& ideo maxime competit in colica fadta ex foecuin ind uratione,quia eam curat.
Aliquandofic clyfteradmundificandu &clyftermu dificatiuus,vc indyfenteria, quiaprius oportet vulnera mundificari, quam ipfa cofolidentur,&vcfiacexrebus muuditicaciuis,accipe lences, hordeum mundatum,fa- bas,&coquantur, & in decodtione aqurdiftemperetur mel,velfi vis,fac clyltere fimpliciore. Accipiafaoua ca- fei.i. ferii cu melle,& inijciatur didtum ferum cum mel- le,& coquatur, & fi vis adde turfur criciceum cum prx- didtiSj &coletur,&colaturaifta perclyftere inijciarur.
Aliquando fic clyfter ad confolidadum, & talis fit ex rebus vifcofis,vt in dyfcnteria,accipe tragacanthu,gum- miarab.primotamen accipiantur vitellaouorumafta- torum,&piftentur cum oleo rolato.diftemperetur curn mucilagine pfyllij,&cum aliquibusllypticis,&degal- la,& aliquantulum de fanguine draconis. Si debilius vis facere, vitella ouorum aftatorum accipe,& diftepe- ren tur cu oleo ro/ato,fi vis facere fortius,fac prardidtu.
Aliquando facimus clyftercm ad conftringendum, quiamteftinaaliquando funt debilia, quod nonpoftiint
I O A N N I S
f?cesretinere,& tuncindigentftyptieis conftridtiuis,vt extalibusfiat clyfter. vt rofis, acacia, hypocyltide,gal- la,&c.tragacantho,gutT!mi arabum. fi vis facereforcius, adde cum his folia quercus,& folia mefpilorum. iftis etiam vtimur adcon(blidandum,& non iolumadcon- ftringendum.
Item folent fluxus ventris curari peraliqua non con- ftringentia, ficut per clyfterem faclum de fepo hircino, quodeftquafi inteftinorum lorica contra choleramca- lidam excoriantem,quiacraftuseft, cito coagulatur,& defcenditadinteftina,ne cholera mordicentur,& debi- litentur,qua: confortata quantumin fe eft retinent,ne materiam aliunde recipiant,ficut pcius.
Aliquandofit clyfter ad laxandum, vt clyfter laxa- tiuus,&hoc dupliciter, autin caufa calida euacuando humores calidos,aut rn caufa frigida euacuando humo- res frigidos, vt phlegma. Si in caufa calida, accipiatur malua ,bifmalua, mercurialis,decodtioni iftarum adda- turoleii vio. & detur cum eledtariode fucco rolaru,aut eledtariodulci,auc cafiaextradta,&fimilibusdiftempe- ratis. fi incaufafrigida, tuncaccipecalamenthu,origa- num,abrotanum,polypodium. £t fi cum hoc phlegma aftomacho volumus euacuare,illi decodtioni addatur hiera picra,& fiarenibus,addatur benedidta.
De fiippofitorijs.
COnfequentervideamusde fuppofitorijs,a!iquado fiteuacuatioper fuppofitoria, & illaaliquadofiut lenia,vtex fapone gallico, autexpinguedineporci,ad- dendoparum falis,& mellis,& fucci mercurialis,&de- bent femper inungi in oleo viol. vel fanguine porcino.
Aliquandofiunt fordora, vt materia contencainin- ferioribus euacuecur, vtfiaddatur puluis fcammonea:, auc aloe,auc fel taurinum, fiueporcinu,quia hxcmor- dicantiaab exteriori addita mordicant,ficuccholeraal> interioriveniens.
De pejjarijs.
COnfequencer videndum eftde peftarijs,quxdicii- cur clyfteres,qu£ aliquado ad matricis mundifica- tionem,& menftruorum prouocationem,aliquandoad ftringendum menftrua,& prius ad mundificadum. Ad menilrua prouocanda, accipias abrotanum, fabinam, ru.maiorem, arthrecicam, nigella,&c. Vel accipias cry- phera magnam fupra cheodoricon, & formetur ad mo- dumdigiti parui',&fi fueritnimismolIis,addacurpuI- uis nigells,quo fadlo inuoluatur in panno tenuifiimo,& ponaturin matrice.Aliquandoaucefiuntad reftnngen- dumf.uxu menftruoru, &tunc debenr fieri exeis,quie reftringant,vt acatia,hypocyftis,fuccus arnogloftie,(an- guis draco.gallx,tragacan.gummiarabicum,&c.
Opiata nocumentum reprimentia-j .
SVperius vifumeltde raedicinislaxatiuis,qua:nocu- mentum inferuntexfui malitia. Nuncvidedum eft: deopiatis,quaseorum malitiam,& nocumentum repri- munt,cum poftipfas exhibentur. Triplex eft enim no- cumentum,quodinfert medicinalaxatiuai humores.n. facitfluere,qui commoti admembrumdebile venien- tes,ibipoftenrcaufare acgritudines. Itemmembraape- riunt,tertioipfadebilitanc.In opiacis eft triplex remediu contraillud triplex nocumentum,quod mfert medici- nalaxatiua,peraliquain eis contenca - , habent enimali- qua reftringcntia fluxum humorum. Item aliquaomni- no conllringentia membrum rarefadtum ,vr ftyptica, & aIiqua,qusconfortant membrum ,vtaromatica con- fortantia,quod eftdebilitatum,& dicunturabope,quia perexcellentiamopem ferunc fineeo,quod nocumencu inducant,per aliquam maliciam,quam habec laxaciua?, ficuclaxaciua; medicinx propcer hoc abhoc perexcel- Ientiamdicuntur,aut dicunturabopio,qnod recipiunr, &licetomnesopiuin , non recipiant, aliquid tameneft in eis loco opij, inter quas eft vna nobiliflima opiata, qux dicitur theriaca magna, in qua thuseft bafis,fiue trochifci fadh de thyro,liue de carne thyri. Thyrus eft
ferpens,

DESANCTO AMANDO-
12.2.
fcrpens,qaimucnicur in calida regione, & elt calidus,& A avm . ficcus.magis tamencalidus,quam iiccus. Vipcra',fiue thyd fecundum Auic & philo(bphum,qui eodcm rno- do loquunrur dehoc,debenrcapi in finchyemis,&in principio veris,(ednon debentoccidi,(cd debenr feruari vique ad pnncipium iilatis,&: per hoc forte magis con- fumetur venenoficas in eis. Illiautem,qui(uncHaua: funtmalx, 6cfasminaeft melior,quam mafculus,&: cft illa,qua: habet plures dentes,(ed mafculus non habet ni- fi duos,vnum fuperius,& alium inferius.
Item concracimendacft,quiacimendum cft,ne ficdc genere(L-rpcntis,qui dicicur dipfas,quificimfacit,quia crgonc.cicur uillinguiab illa,accipiacur non comuca. accipianturergo,qux funt colore, rufx,non varixj&^ qua; func oene mobiles,capuc leuances bene,& illac,quje morantur in iocis humidis,& in liccore maris,aucinla- cunis,non accipiantur, (ed qus in locis alcis,& m mon- tibus funt.
lter>) i!!x,quspoft abfciftionem diu viuunr,quiafi- jj gnurn c-ft.q iod in illis fit multum de calore, fpiritu,a quibusHuic languis multus,quia non funcica veneno- ni.iKr. Pars media rcciptcur remoto capite,& cau- dabcne,ad mcniuram quacuor digicorum,& inaqua dulci mundacur,&inteftmis ablatis,& quodeftin ven- trc,& (iinilicer cuci earum,&decoquantur fruftadeci- fa iltius parcis inedia: cum aqua,& accto; & falcquou(q; aoollibus fcparetur: deindeofla abijciantur,&prema- tur caro,& humor in ea cxiftcns egrcdiatur,& fiant cro- chifci ex ea,& ponacurm eisfurfur,fiueaqua furfurisad con(eruandum,vt fianc crochilci. Ifti fic confetli non poflimc mulcum (eruari, poftunc camen alio modo con- fici, &poffunc conferuari per viginti ann. llle aucem, qui{acicepscrochifcos,debecfibi mungere manuscum oleo bal(ami,ne noceant fibi. ptu. Iccm thyrus habec hanc propriecatem,fciiicet ducen- di fuperHuitacem ad exceriora. Vnde philofo,& Auic.di- cunr,quod cuidam ex comeftione carnis thyri accidic apoftemain colloplenum pediculis.Icem Auic.i. ca.de C vcnenis dicic,g> rheriaca habct proprietatem atcrahendi luum proprium venenum;ergo pernaturam thyriha- bet propneratein contra venenum confumcndo, quia thyruseft calidus,& liccus, & accrahendoadfe accrde ad ftomachum venenum fuum expellendoadexcrema fiueadextcnora. Iremvaleccheriacaconcravenena,alia via,fcihcccnacuram conforcando fua formacommuni rcfulcante ex conftrucbone, & fermenracione fuorum componeniium,perquam conuenitcorpori humano,& corcc>nforc.xnc,quia conforratum, venenum expellir,& ficvalecconcra omnia verrena generalicer, &perillam caulam diuertendo venenuin a cordeperfuam formatn communeui ,quam habecex adlione, & paftione fuo- rum inuifibilium,per quam virturem conforcac cor, quantum ad (uasoperariones primas faciences (ecundii Gal i J uiegatechni,valet melius recens.quam anciqua-
ta (cilicet ad ea,quae facic chyrus,fed quanrum adopera- >" ° V. j, ' ;ii 11( i
tionem, qua habec exfuaforma,meIius valetanriquata D e , r 8° ^ioJL-e'ereo
Hanc compofuic Andromachus,fcd tempore fuo di- cebatur michridacum, quia rantum valecquancum rhe- riaca,ni<i in recepcione veneni.In mithridaco,& rhena- cafunceadem,mfiquiaineonon eit caro chyri fm Ga- lc.in michndaco,& lui fequaces addiderunc carncm thy- ri,& vocaca fuic cunc cheriaca. Ifta theriaca fublimior eft medicinaru.valetcocra palliones fngidas,fed non de- bcc dari rn paflionibus calidis, fiueex maccria calida,ni- li hoc fic in dyienceria,cunc ibi compecic in omni cafu.
Itemnon decur, ni(i poftmacena: digeftione,quiaea diffoluercc,& non poffec eam diffoluram conlumere co- Cam,cum iic mulca,& mdigefta > & idco non eft danda, rufipoft maceria:digcftione, &cuacuatione vniuerialc. lpfa enim materia,fi effec multa, & indigefta per ca dif- (oluta,&non confumpca,poffecadaliquod membrum nobile Hucre,& malum inducere, nifi in apoplexia,cum timeaturde morte (ubita, tuncpoteil dan ante macerix digeftionem,& euacuationem,quia meliuseft portio- nem materix confumerc,& aliamdifloluere,quamor- tem fequi. Valetergo in apoplexiacum vino diltempe- rata,vel ficmeliusfic pofito aliquoincer dences,fricetur palatum cum ea,&cocum corpus inungacur,quia ali- quando in paralyfim terminatur j itomachis valec cum decoctione macis,aucnucisniufchacxcum vinodacain ifto vino,cum ftomachacio fiacex vencoficace eleuara cum materiapropterindigeltionem: afthmacicis,& rau ccdinivocis cum fit ex materia vifcoia mpectorecon- tentacum fucco liquiricix,aucfi fiat ex materia rheu- raaricafrigida defcendente ad cracheam arcenam,quia reibluic maceriam concencam in pcdtore, & fiuxu rheu- macis rcttiinxir,in fputo fanguinis non ex acumine fen- guinis,(edfiacex viciopucredinis venar data cum ptila- na,vclcum aqua decodtionis balau itix,vel gallx,&c.
Icem in dylenceria cum decocftione hypocy ftidos,ant galla:,cragacanthi,&c. contralapidem renum cum de- codtione iaxifragii,vel milij iolis ad prouocationem menftruorum ,& mundificacionem matricis cumde- codtione arcemifoe,auc rubea: maioris,concra lepram cum deco&ione menrxauc genciam,quia fupeifluos huinores confumit,&conrra venena diitemperaca cum decodtioncariftolochix,auc genciana:. Doiiscius tll vnc.j.&iftudadhncelt mulcum.
Theriacadiaceflaronfic cxquacuor medicinis valen- -z>, cibus concra venenum,& ideo dicicurdiactffacon. reci- ,
pic,myrrham,arift.gecianam,& baccaslauri. &fere va- lec concra venena ficur,& prima.Dof.huius thenac^ lci- licec diateffaron eft. drachmi duae.
*An in euacuatione craffo rttm humortcm competat fortis medicirui^.
Clrca iftam lectionem quiritur, vtrum in euacua- cionecrafforum humorum copecac medidna for- tis,(5c videcur,quod fic,quia medicina correfpondec di- geftiuo,fed in eis dacur digeftiuum forcc,quia valdc diu- recica,quia fecundum Galen.in cechni,medicini virtus debet effe eleuatain gradu codem in oppoficaqualicnce.
Sjutio fecundu Auic. Theriacaeft infans vfquead fepcemcn- *»<•*. fes,&iuucnisvfque adfincindecem menfium inregio- ne calida,& vfquead finem viginti,in regionefrigida,& fenex,& corrupta vfquead finern quadraointaannorum in regione frigida, & vfque ad xxx. in regione calida. fnhna. S' ^ ^ ona iuuenis,aut corrupta,& fenex poreft fciri per hxc.Accipiuntapothecarij cafetim recentem,&po- natur in extremitate cafei herba, ex qua inflammantur humorcs,& per hoc denigratur cafeus,autcicrinacur, & ex alia parce ponatur theriaca; (i fugac ipfum, bona eft. vnde debec facerc dealbare lacin illaparce, inqua eracdenigrarum .
Icefi faailue,ideftgallofylucftri cribuacurvenenum, & perexhibicionem cheriacxcurecur,bonaeft,& reces.
lcem fi cui ruftico fucrir d.ua medicina,& iueritad fellas quinque vicinus,aut(ihabcat Huxum vencris,& cico per exhibicionem cheriaca reftringacur,bona c(t. Hxc duo vltima ponu Auic.
, —
debeteffe valde diurecicum,quod debet digerere,ergo quod debet euacuari.
Item in 4. apho. melancholicos purgare inferius ve- hementius.fi ergovehementer oportet melancholiam purgare,& craffus humoreit,ergo,&c. fm Galen. quia crallior,& glutinofior eft. Item (upra illum apho.in 4. Elleboruspericulofioreftfanascarnes habencibus,dicic Gal.q>forci infirmitati,forris mcdicina correfpondet. Concrarium dicit Auic 4 lib. c.decuraquarcanx,maxi- meinprincipio,quia fubcile euacuarec fortismcdicma, & crafliim remancrec,& magisimpmgeretur.
Solucio. Medicinafortisdiciturquadruplicicer. Pri- moproprerloaim a quoeuacuar.vtcua veniseuacuar phlebocomia,& nonamagnis (blum,& (icfccundum Gal.2.acucorumdicicur phlebocomia fortisenatuacio, quia cum violencia euacuac. vndea parce calismodus euacuandi dicicurforcis. Secundomodo,quia cum vio- leatueuacuat,vndeapartemodi euacuandidiciturfor-
cis,

EXFOSIT-
tis,& fic/ecundfam Serap. in 7. dicirur vomitiuamedi- ciaafortis,quia pra'iudicar artraitio fua expuliiui' mtc- flinorum. Tertio mododicitur fortis, qmahumorem craffumeuacuat. Quartomododicirur fortis,quiaeua- cuat multuni,& dc hac dicit Auic.4.1ib.c.de cura tertia- ns non vevx. vnde dicit^ qurcdam eit medicinafortis debilis,qua;dam eft medicina fortis ablbltite,& qu$dam debilis abfolute. Fornsabfoluteeft,quxhumoremcraf- fum euacuat,& multum vna vice. & fortis debilis; for- tis,quia euacuat humorem fortem ad euacuandum: de- bilis,quiapaucum . Eodem modo dicitur morbus for- tis,autqu!aeil ex matena craffa,& tunccopetit.in prin- cipio medicina,qux humorem craffumeuacuat:debi- listamen, & parum,quia aliter confumeret fubtile, & reliquumcompingerer,in fine competitfortis,poftma- terixdigeftionem,qua; multum euacuar,& etiam mul- toties: debrlis,quia melius effet euacuare perquinque, aucfex medicinas debiles,quam per vnamfortem val- de; qu.e naturam multum debiliraret,& hoc vult Auic. in cap.prxdidto.
Ad primurn refpondetur tripliciter,& primo fic. me- dicina euacuans refpondet digeftiua:,verum eft,q, illum humorem,quem digefhua digerit, medicina euacuans euacuat,non tamen oporteteodem modo,quiacuacua- tionon titnifi materia digefta,<5(: inprincipio noneft digefta,licecforre ibi fit alrquod digeltum,non tamen eftdigefta,quantumad iuam portionem maiorem,vel fi euacuat de indigefto,hoc eil parum,quianon obedit.
Secundomodo refpodetur pcr incerempcionem ma- ioris:immo macerix craffs nonrefpondecdigeftiuum diureticum vaide, nam £m Gal. in paftione renum,& lapidis,non debcntdaridiuretica fortiain magnaquan- titate,vceorumoperatioficfortis. licetvaldefubtiliatiua mpauca quantitate compecanc,quiaifta confumerenc fubtile,&refiduum putrefacerenc. Etadar^umentum force dicitur, q> per ie verum eft, q, illi craffo refpondet tantum,fubtileperproporrione,tamenperaccidenshoc impeditur,quianon fubtiliarer.cum non fitcaliduin_^> valdeilludquod itaeftfubtile, quia tunc fubcileeuapo- rando refiduum incrafiarer,vt didium eft prius.
Tcrtioaliter dicendum, gj verum eft,q> fortismedi- cina refpondetdigeftiuojicilicct poftquaopusfuumco- pleuent,&: hoceft materiadigefta,& non inprincipio.
Adaliuddico,q,morbiis,quiettforns multum,affli- git. vndeindiget medicinafortia principiovfq;adfyn- copimfm Gal.quidicic,quodnon inuenitmeliorecu- rain in materia furio(a,quam illam: m morbo forti alio modocomperit,vt didlumeft,& iic jiarer reiolutio.
.Anin fams competat pharmacia^.
COnfequererqua:ritur,vtrum in ianiscopetatphar- macia,videtur,quod non,fecundum Auic.in i.quf dicit. Caueat conferuator fanitatisabomni re medici- naii,ergo,&c. Itemcaufacuratiuanon refpondctcorpo- ri fanaciuo, fed conferuaciua, quia caufx diftinguuntur fm diftmctionem corporum •, fcd medicina euacuatiua eft fpecies ctiratiux fecundum Gal.in techni. crgo,&c.
Ad oppoficum eft vfus.
Solucio. dico,q> fano non lapfo non debec dari medi- cina,necalcerans,nec euacuas. Si vero fit lapfus,aut ha- beccorpus mundum,aut non mundum. fi mundrijtunc non competiteuacuans, fedfi competat, hxc erit alte- rans. Ettn dices, qjdebet eidari medicinaeuacuatiua ad prxferuandum, licet non ad curandum,vt fi nmetur de tempore a."iliiio fcquente multum calido,ne incurrat febr.propter generationem multx cholera:, &in eode- bes euacuarecholeram, licer non abundet, vt poftea per tempus non fiat generatio cholerx iuperabundantis, nnmo fiacdiminutiOj&licfiet tcmperamentum. Sed dico,q, non debet dari medicina euacuans ad prxferua- dum,qina moleftum effec humores euacuare neceffa- nos.Sed melius eit eidaie medicinam fuam coinplexio- neinakcrantem,neplus debitocholera genererur.
Si habeatcorpus immundum,tunc coropetitnofub *4tione qua fanu,fcd (uo ratione qua puxpararu ad xgri-
IOANN IS
tudinem,cu in eo mareria morbifutiiri exiflit.vnde non rcmouctur dyfcrafia facta, fed fienda,& hoceft in prx- feruando. Vndecuacuatio materixcorrupta:eftfpecies curaiionisj fed non corruptx,eft fpeciesprxferuationis. & ficpatec folutio ad duoprima argumenta,&ad pri- mam qua:ltionem patet,quod dare hieram logodion, autpilulascochias rn principioeft malum,quiafubtile confumerent,& refiduum incraffarent.
Aurea Alexandrinaab aurodida,alexadrinaab Ale- xandto peritiffimo philofopho,a quo fuit inuenta. pro- prie valecadomne vicium pedtoris,& capicisexfrigidi- tate,& maxime ad omnem paflionem rheumaticam» quxa capiteadoculos,& ad aures,& ad gingiuasdefce- dit,&adomnem grauedinem omnium membrorum, quxfitdeeodem humore.18.pars confedta eftlib ij. fe. aiari,carpobaI. hyofciami, ana dra.i}. balfami cinn.folij, zedoar.zingib. colti ,coralii,cafix,tragacan. euphorbij, thuris,ftyraciscala.laliuncx, meu,cardamomi,("cielcos, napi.i. fem. finapis , faxifragix ,anethi ,anifi,ana dra j. ligni aloes,rheubar. rheupon. alipt£e,calto. fpic£e,galati- gx,opobaliami.anacardij,maftich. fulph. viui, pxonix, eryngij,ro. thy.acori,pulegij,arift.longx,gennanx,cor- ticum munda.chamxdryos,baccarum lauri,fem.petro- fcl 1 ni,finoni,fe. lcui ftici, fe. rutx, fe.ameos,dauci,macro- pipcris,lcucopiperis,xyIobalfami, carui, amo. ana dra.j. & femis, aun, cofti, argcnti meri, ambarum margarita- rum, bladtx byzantix,offis de corde cerui,anathuris, eboris,calamiaromapyrethri,anagra.ix. melquodfuf- ficic,dcturad modum aucllanx eunti dormitum cum vino calido,febricitanti cum aqua tepida.
'Decompofitione medicinarum.
Vlfo fupenus de modo digeitionis, &euacuationis, & quia euacuatio fit vtplunmum permedicinas compofitas,& etiam deipfishicdeterminarur. Idco vi- deamus modum compofitionis.
Circahoc tria habent videri. Primum eft videre cau- G faspropterquaseft medicinarumcompofitio. Secundu eft,q,inomniouseftponerealiquas medicinasprofun- damentoinmediciniscompofitis,quomodocognofce- mus,quid erit bafis in medicinis compofiris,aut funda- mentum? Tertium eft videre caufas ponderum medici- narum,quarequ?dam in tali pondere ponunrur,& qu^- dam in tali. Primum eft de prxfenti ledtione.
Pritnacaufa,quareneccffeeft habere medicinamco- poficamex plunbus fimplicibus,eit,quia non eratali- qua medicina fimplex fufiiciens ad hoc, quo indigemus f»m GaLincechm. Sidyfcrafiafiteleuataindeccm nu- meriSjOportet, g,exhibeaturei medicina eleuacainde- cem numerisin latereoppofito, & hocnon elt reperirc aliquando in fimplici niedicina habente refpedtum ad hncdcd vna efteleuatain decem numeris,& aliain 12., & tunc ex commiftione iftorum fit illud,quo indige- mus,& hoc eit medicina compofita. Vnde Ser .in 7.C. 2. dicit,quodfitalemfimplicitacem haberemus,medicina " compoficanoniniligeremus.
Secudacaufaeft morbicompoficio,qux indigerme- dicinacompofita,vcfeb. de maceriafrigida,quxracione materii mdigec calidis, ratione formx xgritudinis for- m?lis,indiget frigidis,& humidis. Vel fimorbus fit compofirus ex cholera,& phlegmate; nulla aurem fim- plex medicma inuenitur,qux fit calida,& frigida,humi- da,& iicca ideo indigemus compofita.
Tertiacaufa,bene verum eft,quod morbusfimplex indigec fimplici mcdicina. fedin fimplici morboindi- gemusmedicina compofita, non quia morbusfitcom- pofitus,fed quia volumus mhoc morbo operaplus fa- cere,& opera contraria,vtin apoftemate cofumere ma- teriam Huxarn,& materiam fluxuram reftringere, ne fluat in membrum debile, inquoeftmorbus materialis, indigemus matcriij confumptione, & inembridebilica- ti conforcatione,quod per fimplicem medicinam non habet ita fieri,ficur per compofitam.
Quarta caufa eft,propter repreflionem mali faporis, .&acuti ipfius medicinx } ne faporis hornbiiiras,abomi-
nationem

DE SA NCT
nationem inducendo,naufeam faciat;& per hoc contin- gat eam vomere,antequam compleat fuam operatio- nem,& de hoc dicit Serap. c.prxdidto,^ propter hoc,g> aIoeeftamarum,cum aromaticisc6ficiattir,i5c perhanc caufam cum opio caftoreun), cft mortificans, vtfua acuitas,ideft excedens frigiditas reprimatur,perquam erat mort.ficans. Et perhanc viamiubet Hipp.commi- fcere cum elleboroamium,feniculum; & vtconfumant ventofiratem.quam facit, & eleuat elleborus,commo- tionem faciendoin humoribus.
Quinta caufa eft, vt ex adtione, & paflione fimpliciu medicinarum habeatur vna forma cois,qui cor confor- iet,& per hOc valeat adoia venenofa tam calida, quam frigida,quod in fimplici medicinanon inuenitur. vnde eft viderede theriaca magna. hascaufasponit Serap. m 7 .cap. i.Illx tame funt caufe du£,quas ponit Auic.lib. i.
Sextacaufaeft,fortificario vnius operationis,quain- digemus in medicma habcnte duas operationes debilcs, vtin chamarrnelo funtdui operationes fcilicet confu- niere,& confortare,vcrumque tamen debiliter» Si aute indigeamus chamemelo ad altetam operationem facie- dam, cunc admifceamusaliquam ipfam iuuantem:& Ifc in medicina compofita funtaliquando dua: medici- nxbafis,aliquando vnatantum, & alia funt fuamope- tarionem iuuantia, vt videbitur poftea.
Septimacaufa eft,quando volumus, ; q) medicinaope- returiniocisremotis,admifccamus aliquid cum ea,qd prxferuet eam,nejcorrumpatur, & debilitetur,intantu cjj in locis remotis non valeat operari, & propter hoc fe- cundum Auic.lib.z.c. i. admifcetur opium in theriaca, vtpra;(eruetmedicinas calidas,nein prima,& fecunda digeftione virtus earum corrumpatur, & propter hoc habetur ratio efficax, 5, medicina in humorem poteft conuerti,nontamenin membris remotisoperans,qura fi in fanguine couerteretur, fua virtus effet quafi amiffa.
O ilaua caufa eft,vt medicina penetret ad locum cer- cum,vndecum auro,& corallo,& fimilibus,crocumad- mifcemus,vt faciat eaad cor penetrare, qu .T de fe no pe- netrat,quiacraffa.& terrea,fil'rcum camphora,quia fua frigiditate fibiimpedit viam,&fi obijcis ficut obijcit Auic.g> in morbo calido non debet admifceri crocus cii fit calidus,refpodet Auic.q? cu venit ad cor,a calore cor- discomburitur,& in fumum re(oluitur,quo confiimpro alia medicina naturam iuuat. Etquod hoc fit verum,pa tet per Auic dicentem in ij.qj virtus naturalis aliquando feparat,& dikernit inter duas virtutes medicinac, vnam refpuendo,& aliam eligendo, qux quidem virtutes funt compofita: in eademre naturaliter, vt chama:melum, quodmulto fortius poterit faccreincopofito artificiali.
Nonacaula eft,vt medicina,quxeft valdediuretica citopenetrans,& tranfiens,magis moreturin loco,in quodebet operari,ne nimiscito tranfeaf,&ideo cum damusrheubarbarum ad deoppilatione hepatis,fimul cum eo admifcemus raphanum, quia raphanus de fua proprietate habet mouere humoresad os ftomachi,pro- pterquodeftmedicinavon)itiua,&perconfequens me- dicinamdiureticam aliquantulum afuo tranfituretra- hit,ita,q> firquidam motus agitatiuusex tranfitu,& pe- netrationc mcdicinJe diuretics, & retradtione eiusara- phano,prop:erquod nonpenetratita cito vltra, & ideo lbi remanens mel in operatur.
Dccimacaufa ctl, vrmedicina ambigua adduoope- ra,fiueadvnum opusin diuerfis membris determine- tur ad opus illud in vno membro,& ficcum femine fre- niculi,& amfi,qui funt indifferentia,adhoc vtdeoppi- lentrenes,aut venas. cum volumus renes,aut veficam deoppilareadmifcemus cantharidcs, quxducunt eas ad renes, & veficam. fi ad hepar, & ad venas admifcemus aliquidad propofitum valens.
Duo notandacirca medicinascompofitas.
• Primu,quod oportet fcire, quod medicina compofita cxperta eft melior quam non experta, & melius cogno- fcimus,quiamedicinacompofita operaturduplici v;a.
Vnomodo per naturam fuorum coinponenuum,fi~
O AMANDO-
A cutdiximus aurcam alexandrinam effe cah'dam,& va- lere in paffionibus frigidis a fuis componentibus,& ha:c operatio via rarionis poteft cognofci, & experimento.
Aliaeft operatioper fuam formam refultantem ex fer- mentatione fuorum componentium nobis ignota,qux fola perexperientiam cognofcitur.quandoergoeftex- perramedicina,cogno(citur quantumeft vtrumque,qh non niflquanrum adnaturam fuorum componentiuro tantum ;& ideo aliquando credimus diuerlas medici- nas valere ad vnum,quia folum per experientiam ipfa componentia refpicimus,quarum vna valetad vnum,
& alia non. Secundum quod debet fciri eft,quod ln me- dicina compofita fiar compofitio ad vnum de rebus pau cis. Vnde bonum eft componere medicinam ex rebus paucioribus,quam poffumus,quia nefcimus vtrum vna aliamcorrumpat. Vndefecundum Auic. in i. anacar- n,t*. dijnondebent commifceri cum carnethyri, quia eius ' operationem corrumpunt. Et hoc eft intelligcndum, g quandocomponimus illam medicinam advnaminte- tionem,vt dicit. vnde fi volumus tantum heparinfrigi- dare,meliuseft facere fyrupumde fcolopendria, & en- diuiacum aliquibus rebus confortantibus,& valethis paucis magis,quam apponere multa,caufa pridicta,vn- deAuic. in i.&parum medicinarum meliuseft,quam plurium earum intentione vna. Sienim vellesplures operationesfacere,vrdigerere,aperire,confortare,opor- tetpluraapponere, ficut ipfefecit multoties. Pauciora enim in vna intentione iunc meliora, in paucioribus enim via magis tuta,& hxc eftfummade primo.
T>e lAurea ^ilexandrina^.
SVperius Vidimusde nobiliffima opiata,vtdetheria- ca,nunc videamus de afia, vtde aurea Alexandrina.
Aureaab auro,quod recipif,aut quiaeftpreciofa,& excellensinbonitateficutaurum. Vndeeftprobatain multispaffionibus.
Alexandrinaab Alexandro,quieam inuenir,velpro Dc quodata fuir, valet ad omne vitium capitis de frigida C caufa folum, quia cft multum calida . vnde detur fi ma- teria eft phlegmatica, vel melancholica, valetad rheu- macapirisexfrigida caufa, prius tamen digefta mareria rheumatica,& vniuerfali euacuatione facb. vndc ntin- quam debet dari fortis opiata maxima, neque debilis etia,vt mufaa:nea rubea, &ffmilia,fine vniuerfalieua-^ cuatione,fi corpusfitplethoricum,aurper pharmacia, aut per phlebotomiam, aut perfcarificationem,(ecun- dumquod melius expedit,quia opiata triafacit jhabet enim virtutem conftridHuam per opium ,quodrecipir, & conftipatiuam,& diffolutiuam,quiain eafuntmul- ta calida,vtpereffe<ffum patet. fi ergo materia effet mul ta,faceret,quod poffet,quianon poiTet totam materiam cofumere,ledillam difIolueret,& mouerer, & ficiheu- maaugmentaret, nequedebet dariin die fequenti poft purgationem vniuerfalem, fed fecundo, aut tertiopoft phlebotomiam, & poft pharmaciam. Tertio valetad rheuma conftringendum vniuerfali ptirgatione fa&a. q fi fiant pilulxde ea ponendo tamen plus de maftiche, & teneanturill.xpiluIxinore,aur fublinguaj llla:pilu- laeprohibentmateria-defcenfum. fic oculi,velgingiux, cum fuerit fluxus rheumatisad ea ,iuuantur,quiapro- hibent fluxum, & dolorem,cum fit de materiafrigida, euacuatione prxcedente. Similiterbonum eftadcon- fumpcionem humorumfrigidorum vbicunque fint,fi- cut m paffionecapitis,hepatis,fplenis,ftomachi,pulmo- nis poft euacuationem tamen,non enim debec aliqua opiatadari, maxime vt mithridatum,theriaca magua, aurea alexandrina,nifi euacuatione fafta.
Ita recipit multas medicinas,de quibus videamus naturam earum.
Recipitafatum,quod alionomine diciturafarum_j ^r Arutr , baccarum, odoriferaeft, & eft ficca vfque ad tertium, & eft calida; fua tamen ficcitas maior df,quam fua cali- ditas. Ulaeftbona,quxlinguam mordicat,&boniodc- ris eft. habet virn aperiendi, calefaciendi, fubtiliandi, confortandi, abftergend;. vnde valet i u paffione fplenis,
&he-

E X P O S I T-
Sehepatii : & rnixime in deoppilatione fplenis,in dige- E ftionecraffx maretia;. vnde fiat fyrupus acetofus in de- oppilarione fplenis,& ponatur tbi alara baccara,& cap- pans,& tamarifcus.
Item valet fi cum aceto emplallretur fupra fplenem. itemprouocat vrinam.ponaturautemhiciniitaopiata ad confumptionem materiae, & ad confortationcni_j membrorum.
P' Carpobalfamumellfruftusbalfami. Balfamusaute
3Air&m$, /» , r I J
eft aibor pauua,quae nafcitur vlrra marc,parua ad quan- titatemduorumcubiroium adplus: vnde propiienon eftarbor.fed frutex,alio nomine dicitur oculus Solis, quiafoleum vider,quiaeft in locis altis, fupra qux Sol ita radiat in tempore caniculari. fcinditur, vt ab eo la- crymxfluant,& colligitur fic,etdicituroleumbalfami, &dicitur opobaKamum ,id ell (uccus balfami, vel la- Vtt*. cbryma,& ouando per fe dicitur abfolute balfamus,pro fuccointell!gi[ur,proprer (ui excellentiam.Cognofcitur autem fic lua bonitas,quiafi ponatur in la&eguttadeil- p lo opobalfimo,& coaguletur lac, eft bonum.fi non,non bonum.ltem fipetat funduinaquapofitum. Itemapo- techarij fic experimentantur, ponunt de eo in naribus cum pollice vfque ad coniundtionem nafi cum ore, & fi cito penetret ad cerebrum,eft bonum. vtimtireius li- gno,& eft xylobalfamum,& eius fru6iu ,quieftcarpo- balfamum,&eiuso!eo,quoddicituropobaliamum. tl J^' Lignum Aloes cft calidum,& ficcum: pluiadhucfc- meneius, &adhucplus etiam oleum lihsduobus. ha- bet oleum ballami vim aperiendiper fuam caliditatem, & fua projmetate attrahit fpinas,& tribulosamanib. Sc pedibus. dicitura quibufdam, quod valet ad pafliones oculorum. lllud forte non elt verum generaliter,& ideo eft malum facere de particulari vniuetfale. Ex hoc enirn accidit magnum nocumentum,ficutquidamquicata- putiasin oculopofuir,quiaquidam dixerat,quod valc- bancad hoc,& itaoculum amifit,vnde verum eft,quoJ valetad pannum inoculo fub abfterfione,& apertione, nontamen valetin omnibus paflionibus eius. lignum G eius,& fernen eius valentafthmati ex phlegmatica ma- tcriacontenta in pectore, lp/am cofumendo, prouocan- do vrinain, oleum eius educit fastum morttium,&os matricis mundificat,vnde preparat eam ad conceptum. fiexeo inungantur pedesquaitanari),& totum corpus prarfetuat a venenis, & maximea veneno fcorpionum„ qu;a illud venenum eft frigidum,&c.
't >> hjtftU- Hyofciamus eftherba,cuius feme eftcarifillaga. qui- **'• dam elt albus,quidam niger. Albus meIior,eft frigidus» & ficcusinfine tertijgra. Nigerinquartoeft frig & fic. conftringit, ltupefacit, dormire facit, dolorem mitigar, fenfum mortificando. vnde reltdngir fluxum fangui nis. Item menfttua reftringit. Item fi eius folia corne- dantur,dormirefacithominemquafi ebrium,rationem perturbando. per fumos quidam fedant dolorem oculo- rurn cum eo,& aqua rof. (ed non eft bonum, nifi timea- mus plusdolorepropterfut acuitatem,& vltunitatem, quam malitiam morbi. H
DegaryopbyUis,& cinnamomo prius vidcmns.
Bi »fU. f \"ium eft fuccus papaueris. opium aliud thebaicu, V } aliud aegyptiacum,quorum vtrumque eft bonum» *Cyniuh aliud:*quirinacum. quod dicitur affafaetuHa, vel lafar, ,4wn ' eit frigidum in qtiarto, ficcum in tertio. Sic fit,capita papaueris fcinduntur in adlate,caniculari tempore, & per hoccadit fttccusabeo, & illc fuccus poniturad So- lem,& deficcatur, &tunceft opium. fedat tufiim frigi- damarhcumate defcendente ad pectus ftnngedo rheu- ma. fed caueamas ne demusper fe,fedcum caftoreo,ac- cipiatur parum opij,& caltorei, & cinnamomi,traga- can. zingib. myrrhx. fiant pilula:, & teneantur (iib lin- gua. valentad regringendum rheuma defcendens a ca- pitc. valetedam opium pallionibus ftomachicx nimia ca!iditate,cetera parerir. mjtrh*. Myrrhaettguniacaliiia,&ficcain tcrtio»iauu,fub-
I O A N N I S
tilis fubftantix. habet virtutem confiimptitiam, muit- dificatiuam,&conferuatiuam.confumit fufficienteril- lud,quod diffoluit. habet etiam vim conglutinatiuam. Itomachum debilitatu, & lapfum exhumiditatephleg- matica,confortat. Item conrortat dentes,&confirmar, ne cadan t; prxferuat enim a corruptione,& putrefadio- ne,qua: materiafi putrefieret, caderentdentes,fiatpul- uisexea,& cinnamomo cum aquarofa. autaqua rubi, autaqua virgx paftoris,ex hoc fiantpilulx,&exeisfri- centurdentes cum neceffefuerit,vel accipiatureiuspul- nisfolum,& ponarur in vino pontico,& exhisabluan- tur os,& dentes; illud confumit,materiamputridam phlegmaticam in pedtore: vnde valet ad nimiam hume- dtationem pedtoris, prouocat vrinam ,& menftrua,& prx(eruataputrefa6tione. vndeantiqui folebantcorpo- ramortuorum inungereex myrrha, vt diutiuspoffent feruari, vnde dicitur,quod Chriltus dominus nolter fuit exea vndtus.
Cyperuseft radix herba: fimilis fegeti,calid. & fic. & D * ']{<*■ fubtilis fubftantix, vnde habetvim dinrericam. aperit fine nmn iificatione, & eft ftyptica patum. confert fri- giditati veficx,fiuedebilitati eius ex fi igiditate. iftud eft ei fpeciale. vndeprohibet deftillationem vrinxexdebi- litarecontentiux virtutisin vefica ex frigiditate> valet etiam in frigiditate matricis.
Cafia duplex elt, fcilicet cafia fiftula,& cafialignea d c c „jia, decafia lignta videamus pnus quid fit. ipfa eftcortex arboris,cal.& fic.in iij. gradu, & lubtilis fubftantixeft enim diureticaex fuis qtialitatibus, & fubftantia - , con- fortansexfua aromaticirate,confumpriua ex fuacom- plexione,ex qualitatibus fuis. Ipfaenim verofitatem re- peilit,& refoluir, vrinam prouocat,& menitrua. vndc tryphera magna cum puluere cius educit menftrua,(I detur in feroin vino, in quo fuerit cafialignea.patienti, vrinam pronocat,& fm Haly Abb. ftomachticofortat.
Corallus eftlapis,qui inueniturinlittore maris,qui-2>« «•«*». dam eftalbus,&alius eft niger,&aliuseft rubeus. Ru- beus eft melior,&: ideo cutn per fe ponimr,de rubeo in- telligitur. frigidus eft, & ficcus in fecundo,& eft ftypri- cus,deficcat pliisquam infrigider.abftergitab oculis hu- miditatem fuperfluam, valer contra fiuxum (anguinis, ik (putum fanguinis. Accipiantur coralli,tragacanthi, anadrach.j. fiatpuluis,aliquo ftyptico appoiito. vt fan- guisdraconis. huitifmodi puluiseiuscum camphora va let ad cor,confortat gingiuas,habet virtutes occultas.di- citenim Gal.quod prx(eruatdomum,inqua eltafui- gure. Itemcuratepilepfiam ficollofuipendarur.
Item Auic.& Gal.dicunr,q?fifufpendaturadcollum ita,quodattingatad ltomachum,aufertomnemdolore ftomachi, fed forte modo non ita,(icut nequepxonia_» modo habet virtutem,quam folebar habere.
Circa iftam lectionem dubiratur. Vifo fuperius dedi- geftione,&cuacuatione.Modo videndum eft deduobus remanentibus fcilicet debalneo,& opiatis,quiadephle- botonnafatis habeturinlibris.
<ts£n balneum competat ante exbibitionem medicina.
QVa:riturigiturdebalneo,vtrum competatanteex- hibitionem medicina:,& videtur,quod non. Cor- v poravbiquis vultpurgare,oportet fluxa facere; &quo repit natura, eo ducere oportetper conuenien- temregionem. Exhisduobushabetur,quodanteexhi- bitionem medicina: oportet purgaremareriam,&faci- lem faceread currendum ad locum ,perquem medici- naeam debeteuacuare, & hoc vult Auic. cum dicir,g, ante vomitum debent capi cibi pingues ad debilitandu os itomachi, vnde mareria melius recipiatur,fed bal- neum attrahir materiam ad locum contrarium loco, perquem medicinaeuacuat humorem ,cum ad extre- ma corpons trahat materiam,& mcdicinaad ftoma- chum, ergo,&c.
Gppohtum vult Auic.fen^.cap.v.
Iuxtahoc quxntur vtrum eadem die copetat, in qua daturmedicina. videtur,q, non,fecundtim Gal.4.apho.
qui

DE S A N C T
ijui dicir>cjiio<i balnciltn, & fotnnus impediunt medici- Ham a iua operacione; vnde non debent inungi,nifi veli- mus medicinam in euacuando impedire. (Jppolitum dicit Auic.cum prxdidto.
Tertio quxremus vtrum poll medicinam competat, & videtur,quod non, quiapolt medicinam corpusnon debet lepieri llla humiditate,qu;eper medicinam eua- cuatur;led balneum replet corpushumiditateacciden- Mli,& illaper medicinamefteuacuata,quia fecundum Galen iupra iilum aphorif. ad £11. &c.aqua humedlat corpus humiditate accidentali; balneu autem eft iqua, «rgo ,&c. Contrarium dicit Auic.
lu.vta lioc quxntur,in quadie magis competat.
Hxcomma foiuta iunt. Vifis regulis de modoopera- dipnusjdicoergo^quod conuenit ante,&eadem die,& poit. Hnteduphcidecaufa.quia corpora vbiquisvult purgare,&c. & llia corpora, qua: debentprsparari funt duo,(. corjwra, qur habent euacuari, vt humores fianc curiioiles,& labilespcr venasde facili;& membra,per quac fiteuacuatio,vc lintlenita,& pereahumoreslubri- ccn:,& aperta,vt pateat eis tranfitus, humores fubtilia- do,balncumeciam liquefaciendo fluere facic, eciam ve- nas rnollihcac; ideo conuenicaliquandoper tres dies an- temedicinam.Vnde Auic.in i.ca.dicto. Qoidebecper medicinam iolui,balneumeit incraturus aatc iolutione, quia cit prapatans corpora,nifi aliquid prohtbeat.c^ quod illud elt, vt vulnera,apoltemata,et hydropifis;tunc enioa non cpmpetir,nec in morbis humidishumiditate accidencali,quia per balneum plus multiplicatur.
Adargumenrumincontrarium dico, q, licet balneu in hora balneandi trahat materiam ad exteriora, quia humores liquefa£tos facit per corpus fluere, poft balneu reuertunturad interiora,& hocet, vt didtum eft, mem- bra prxparat,vt poffit matetia fluere per ea,q? medicina in balneo no debet dari; licet ego dederim in vno cafu/. cuidam dominac,quac habebatmelacholiam,&nolebat acciperemedicinam,fecieam intrare balneum,&miti- gata fuit,& libenter accepit, deinde feci eara llatima balneoauferri,& poftlongum tempus ipfafuit curata.
Ad fecundam quxltionem refpondeo, & dico,g, bal- neumhabetduas facere operationes,vel tres. Primaelt trahere materiam ad exteriora. Secuda eft ftringere ve- trem, per hoc quod illa materiam trahit ad exteriora,&
taleeft vehementiscaliditatis. Tertiaoperatioeftcalefa- cere,non tamen fortiter.Dico ergo,quod in tempore ca- lidonon conuenic incrare balneuminhorafolucionis, nequeindie,quia craheret maceriam,&medicinamad excenora,& cu arguis,q? per hoc vencrem ftringit.Sedin temporefrigido,&in hyeme antequam medicinamo- ueac,conferr balneum.non tale, cp fit attrahens,fed folfl commouens materiam, & meacusaperies.iftisduobus indigent humores frigidi cum craffi fint, & meatus fint ftrictiperaeriSjaut temporis frigidicatem indigetaper- tione,propter quod non euacuarentur de facili nifi com- mouerentur,& meatusaperirentur. Vnde Auic.nonin- tret quis balneum polt medicinam,quod attrahir,ingre- di tamen pocelt primam caulam, ideft cinam aqua: cali- dz,balneum bonum eft,& illudficad mollificandum.
Adcertiam qua:ltionem,dicendum eft, polt medi- cinam cohuenirbaIneum,vel xquiualens,vt ftupha; & hocpropter duo". Vnum eft,vtmembra per medicinam fatigata per balneum confortentur. Secundacaufa,vt futmfubcutaneiper medicinam eleuatifcilicetamate- ria malaj& a medicina euaporentur. Adargumentum dicendum,q> balneum non replet venas,& poros corpo- ris; ideo non remanetdiu humiditas illa accidentalis, quam inducir,(edperfudorem refoluitur,& fumu ;ad- huc conuenit,gj tnembra fint per medicinam deficcata.
Ad quartam quadtionem dicendum eft,q> debet fieri balneum ante medicinam per tres dies;polt medicinam vero in die (equenti (ccundum Auic. dummodo tamen virtusfitfortis.
Vltimo quxritur vtrum ftupha melius fir,qtiam bal- neum poft medicinam. Dicendum ad ho c,ty fi eorpus
OAMANDO-
A fit euacuatum a cholera.aut a melanchoIia,&fit illudf corpus rarum competit balneum fcilicet aquxcalidac ad hume&andum ,qui a tale corpus elt valde deficcatum permedicinam,cum elfetdefe ficcum; &quiacoipus elt rarum,balneum fufficit ad euaporandum fumos,kd fi euacuamus humoies humidos, au t corpus non fit ex- tenuacum,fed pinguc,carnofum,& dur^compofitionis, & euacuata elt matcria frigida,& humida; tunc ftuphje, quia fortioieSj&^,- deficcantcs, meliorcs funt,quiatale corpusnon indiget tanta humeClationeficut primum, fed magis deficcatione,ergo,&c.
Demodo compofitionismedicinartm.
Vlfiscaufis compofitionis medicinarumcompoli- tarum,nunc videamus mcdum compofitionis ea- rum.Circaquod triahabent confiderari. PrimumeJI, quod in mtdicina compofita plus ponitur de vna medi- cina fimplici,quam de alia.Secundu,quid fic proprietas bafis fiue radicis medicin® compofiue, quia per hoc n quideritbafisin ea videbitur. Tertiuquid cum radice debeat appom,& quareeacum radiceapponuntur.
Deprimodicendum fecundum Auic.g>noadcom- pofitionem folum medicinarum copofitarum oportet fcire vniuerfalem virtutem medicinx fimplicis,(edfpc- cialem,vnde nonfolum oporcecfcire,quod illa medici- nafimplexficcalida,velfrigida, humida,vel ficca. Sed inquogradu frigiditacis,&c. & virtuteeius propria,& operationem,vcfciamus tatumdeillis fimplicibus me- dicinisapponere,vt virtus cois,quamqua;rimusextali compofitione refultet. Et dehocdanturfeptem regular.
Primaeft, fimedicina fimplexeft vehementisforti- tudinis.parum deea debet apponi,quantumeft deifta natura,& per hoc habemus caufam quarede mufcho,ec opio paru in medicinis apponitur.mufchus enim in pau caquanticaceeft magnsqualicacis, & operacionis, opium,&calis medicina dicicur efle forcis, ideo fuffidc parum apponere,ne in quancicare noceac,& operationes aliaruin corrumpat,aut occultet.Sed fi debilis,multu de caapponiturvtchama:melu,qua:in quanticace magna eft pauc^ qualitatis,& operanonis;ideo de iftis eft multu apponcndum,& hicregula cofirmatur per Gal4. .fim- plicismedicinidicentem.Tantumpoteftforteagensm breui tcmpore, quantu potelt dcbilein mulro tempore, & e conuerfo. Et fimiliterex hoc potefte!ici,quod quan- tum poteft forte agens inquantitate,pauca,potefl agens dcbile in quantitate magna,vel multa,& e conuerfo.
Secundaregula eft,quod deilla medicma.qua: habet iuuamenta multa,multum debet apponi,&diciturha- bcreiuuamentamulta medicina fimplex,quxpluribus «cgritudinibus,aut pluribus membris con;ert,vt rofa, quxfua flvpticitate ftomachum,& hepar confortat,& cor fuaaro'maricitate,& omnia alia membra fua ftypri- cicace, & aromaticitate,& propnetate. Sedfi haberet pauca iuuamenta,tunc eft citae operationis,& tunc quia non multumde (ubftanciafua,& vicrutedcperditur,an- tequam luam operationem compleac,parum de caelt apponendum,fi tarde, multum deea eft apponendum. & g> de medicina habente plura iuuamenta m ultum de- beat apponi,poteftprobari perfimilefm Gal.inapho. pueris debet dari p!usdecibo,qua iuuenibus,quianu- trit,& augmerat, fcd non facit nifi nutrire in muenibus. ergo fimiliter eric de medicina,qux facit roulta iuuame- ta,quia debet dari in magna quantitate,fiue in maiori.
Tertia regula eft,quod quando datur medicina ad operandumin membrum remotum,tunceftdeeaap- ponendum plus,quiamultum diminuit eiusquancitasj & per conlequens fua virtusin operandoantcquamad membrum veniar; fi in membrum propinquum minus deea eft apponendum. Sienimdcturmcdicinaadope- randum in rembus mfecundo gradu:&nondcturnifi operationis in (ccundo gradu,non leruahitur gradus operatioms, & ideo plus debet apponi,quam egeat me- brum, eo, quod multum dcperditur in via,vt (eruetur gradus,quo indigeturad operandum in membro le- moto,& hocconfirmaturper Galen.m tcchni. comple-
xio

E X P O S I T-
xio maia fit eleuata in quatuor numeris,&c. Haly Abb exponit,&c.
Quartategula eft,qd fi medicina fir nobilis operatio- nis,qu2!operatio eftconforrare membrunobile,plusde ea,quantum elt dehoc,ert apponendum,fimiliter paru.
Quinta regula eft,q<J fi medicina fimplex inueniat fi- bilimilcm in medicina compofita, parudeea eftappo- nendum. v.g.fi femen fcEniculi debet apponi m medici- na compofita,& ibi fit anilum,apiu,&:c.dequibus debet parum apponi,quia pauca quantitas medicinarum fim- plicium fimilium iquiualet multx quantitati vniusj.
Sexta regula eft,qa fi medicina aliqua faciat nocume tum magnum,vel muametum paruum,parum de eaeft apponendum. Siiuuamentummagnum,&nocumen- tum paruum,multum cft apponendum,& quato nocu- tnentum eft maius,minus cieeaeftapponendum. Vnde quia nocumentum apij ell magnum, fcilicet mortifi- cum,ideo parum de eo ponitur.
ieptima regula eft,quod fi medicina fimplexinueniat in compofita fuum concrarium ,quod fuam virtutem corrumpat,magis de ea eft apponedum, & fi fimile mi- nus habetfua contraria,in medicina compofita nullum in ea habens confimile operans in mebris remotis,mul- tum de eaelt apponendum, ficontrarias,valdeparum, fi habeat duas conditiones, & deficiat vna, tunc mul- tumlTe ea eft apponendum, quia duae conditiones bonx poifunt vincere vnam, fiquafdam habeat, & quafdam non.medtocritereftapponendum.
Sed quare ponuntur medicini fimplices plures in medicinacompolita,caufaeft, vt fiat vna virtuscomu- nis ex his,qua: m nulla fimplici medicina inueniebatur.
Sed tunc eft qua:ftio,quomodo venit ifta medicina_j« alteratiuaad membrum,quodalterat. Situdicas,quod lua virtus venit cum fumo; fi fic cum fumusita veniac ad membrum fanum, ficucadaegtum^alceracurfanum, ficut, &segrum. Dices,cj> membrum attrahitmedici- nam. Contra membrumattrahit fimile j vt cibum,ergo non attrahit medicinam,cum fit ei contraria: pendem enimcontrarianon attrahuntur. Dico,q?poflibileeft, g, fumus eleuetur ad membra fana, & Ia:ia, fed illa paru alterat. Sedquia ad membra la>fa vcnit fumus,&fub- ftantia,&nonad fana; ideo membra kefabenealteran- tur,fed medicina per fe non mouetur,cum fit incomple- ta refpcdiu eius,quod debet alterare, fedattraheretur,fi enim moueretur defe aequaliter aquolibet mouetetur. Et fi tu arguis,membrum attrahit cibum,ergo non me- dicinatn.Refpondet Serap.in 7.quod medicinaalterati- ua non attrahitur a membro, qua membrum, fed qua membrum xgrum,quia sgrum intendit fanari per ean- demnaturam,perquam mtendit conferuari infanita- te,cum eftfanum,ficutgraue mouetur pereandem na- turam ad centrum,& quiefcit ibi, & per eandem natu- ram appetit a loco, in quo non eft per naturam,& quie- fccrc in fuo loco naturali. Similiter membrum per ci- bum conferuatur, & per medicinam alterantem fana- 1 tur,& pereandem naturam vtrumqueappetit,&attra- hit. Sed non tamen fub eadem difpofitione exiftens.fed contranafcilicet bonitate,fanirate,& agritudine.cum cnim eft fanum membrum,appetit cibum, vc conferue- tut fub difpofitione, quam habet,cum eft a;grum,appe- tit medicinam,vt peripfam (anctur.
Superius vifumeft de quibufdam medicinisfimpli- cib. exiftentibusin aurea : adhucde alijs pofitisibidem videamus. primo de euphorbio. Euphorbium eft gum- maarboris calida,&ficcain quarto gra.quodeftcraf- futn,fubrufum,non perforatum eit melius; eft enim i ta calid. & fic. quodadurit. habet vim abftergendi,& fub- tiliandi, quia fabtiliseft fubftantiicalefacitmagis,qua afa f?tida; & habet vim laxatiuam,& educit humorem phlegmaticum vifcofum contentum in anchis,dorfo, & fimilibus. melancholiam purgar.ponitur hiccontra apoplexiam, paralyfim ,arrhreticam. lua virtus laxatiua cxalijs medicinis coftndtiuis ibi pofitis remittitur,vn- dc pomtur etiam ibi, vc lua igneitate mortiticationem
IOANNIS
opij reprimat;eftenim medicina valdcacuta,& timctut fua acuitas,& ideo antequam ea vtamur, debemus eam reprimere,fic poteft reprimi. puluerizetur, nonramen vlque ad fummu,& deinde ponatur in Iadte dulci pingui vaccino,aut oleo amygd.et dimittatur ibi per diem vnu, aut no6tem,deinde autcratur,& poftea conteratur,& cu eo tragacathum apponatur; deinde afpergatur cum mu- cilagine pfyllij, & fianr pilulx,po(tea temporecompe- tenti ponatur in medicina,in q ua debet poni.euphorbiu in paucis diebus incerficit, inducedo dyfenteriam ex fu» corrofione,&aduftione.vnde cito interficitrealgar,& ideodebetdari in pauca quantitate,ne in magnaquanti- tate datum interficiat.dofis eius eft fextapars drach .j .ns excoriet in magna quatitate datum. confert frigidis paf- fionibus,vt paralyfi,& ifchiaticx, quia expellitmateria a iundtuns. Eiusoleumelt valens adparaIyfim,ficoleu coftinum,aut nardinum,autdc cinnamomo,a<3uatum cumeuphorbio,&^__,,vngatur fpina dorfi vfque ad cau- dam,valet ad paralyfim. Item llla inundtio valet in paf- fionibus renum ex frigidis humoribus.
Olibanum eft gumma arboris, fcilicer libani, & eft d< Mm*. duplex; fcilicet fcemina, & mafculus. faemina eft paruu thus,fed mafculuselt craftum,album,pIanificatum,non admiftum terreftreitati. craffum eft melius,calid.elt,& ficc. in finefecundi gradus: deficcat,virtutem habetco- Itridtiuam ex ficcitate,& vifcofitate,& ftypticitate,& conforcatiuam. Vnde reftringit rheuma capitis,& valet contra frigiditacem macricis, propter hoc cria granafi tranfglutiantur,digertionem procuiat,& iuuant,& con- fortant,& bonum anhelitumfaciunt,omnemodorem bonum prxftant,& acetofas eruptiones remouent. Item non habet virn corrodendi, fed carnem generandi folu» fi ex eo, & fanguine draconis fiat puluis. & proijciatur in vulnere,fanatvulnus,& carnemgenerat. Item,fiac- cipiturcum aloe, & inungatur manus,vel locusmor- pheatus,confert. Item olibanum cum oleo rof. valet in principioapoftematis mammillarum,mareriam reper- cutiendo. Item ftypticitatereltringit vomitum,& fimi- liter reftringitfiuxum vcntris,& e contra. Item fi pili le- poris intingantur in incaultro,deinde afpcrgatur puluis olibani,& naribus imponatur,rertringit fiuxum fan- guinis fluentem a naribus.
Saliuncaautemdiciturfpicaceltica,&eftca.&fic.in 7>e filM- fecundo,fubftatiam habet (ubtilem,& diureticamponi- '*• tur hic ad confumptionem phlegmatis,& membrorum confortationem; habet enim virtute confortandi ex fua atomaticitate,& pocicitate, & diureticitatecx fua com- plexione,& amaritudine,& propter hoc renes purgat.
Meu eft calid. & ficc.in fecundo. ponitur hic ad con- fumptionem phlegmatis,& membrorum confortatio- nem,& calefadtionem.
Cardamomum elt femenad modumciceris, tamen n t minus,& eft interius fubalbidum, calidum in fecundo, »»«»15. ficcumin tertio, calefacircum quadam ftypticitate,& eft aromaticum: propter quod habet vim confortatiua, & habetfubtilem fubftantiam,& ideohabet vimdiu- reticam,& penetratiuamex complexione,& ponitur hic propter renum vitium,& matricis,& contra cardia- cam: cardamomum puluerizatum cum coriandro va- letad digeftionem inftomacho frigido. confert vomi- tui, li detur cardamomum,thus,& maftix, xquali pon- derecum aqua parienti.
Seleleos. ideft filetis montani calid. & fic.in ij. habet D( vimfubtiliatiuam, & aperitiuamex fubftantia,& com- ' plexione. vnde fubtiliat humores,carminat,&diuidit materiam frigidam, vnde diffoluit phlegma coagula- tum -, idco confert paftionibus dorfi, renum ,& matti- cis,& veficx,& ad hoc ponicur. vndefi ponaturfiler montanum cum anifo,& femi. foenic.& coqnanturin patella,&fricctur dorfum,valet in paftionibuseiusex materia frigida. confertetiam afthmati,quandoeftex matetia frigida in pcdtore inuifcata: tuuat ftomachum ipfumcaIefaciendo,fiue inateriamfrigidam ineocon- tentani,fi comedatur a mulieribus ,facilem partum fa-

napu»
$$e Anetho.
Do rbtul/.
DE SANCTO AMANDO- 2.15
cit,vrinam prouocar, & menftrua & digeftionem iuuar, A llomachus proijcic medicinam laxatiuam citius, quatn
poteft; ied alreratiua plus rcmanet: ergo debet magir pr^
rheuptri' ttco.
vr diclum eft.
Napi.i.femen finapiscalid. eft, & fic.ininedioqtiarti gradus,eft valde incifiuum ,phlegmarisc6fumptiuum, & mundificatiuum, ponittir hicpropter membroru in- fenfibilitatem, propter vitia matricis, apoplexix, & epi- lepfiaf,qaoddamdomefticum,quoddam fylueftre.Sylue ftre in via cibi ell malum, quia malum humorem gene- rar,tamen in via medicina? iuuat, abftergendo phlegma valde, vnde valetad abftergendum maculam faciei val- de,fiue fanguinem mortuum Cum aqua fabarum, vnde dicitur, quod nocet capiti, & hoceft verum,propter hu- miditatem vaporofam, vndefaciendo euaporationeno- cetcapiti, ideofanisnon ell bonutn,nequeafgns, capin, abftergendo phiegma valet, iftius femen eft aperitiuum, ideo valet oppilationi iplcnis, & hepatis,finm facir, & proprie,quia vtrumque deficcar.
Anethum ca.eft, ficc in z.fimile eft anifo, & fileri monranoinootratione;eft enimincifiuum,aperitiuum, & deoppilans (plenem, & hepar.
Rheubarbarum habet fubftantiam commiftam ex fubftantia aquea,& rerrea, & aerea-, ex terrea habet pon- ticitarem,ex alijs duabus habet diureticitatem,& eft bo- ntim hepati,euacuat choleram, vt diciturcommuniter, non tamcn abaudore inuenitur hoc,fecundum philo- fophum purgat phlegma,& proprieabore ftomachi, vndedicit Philofo Alexandro.Alexadcraccipiasin ma- ne de rhcubar. quia purgatphlegma aboreftomachi, tamen quiadiurcticum eft, cum vrinacholeram ,quia fuhtilis humoreft ,expellit, ficut aliadiuretica-, ftringic ventrem fua terreftreitate, & ponticitate, & mirabili- ter confert debilitati excafu, aut percu flione, fi fiat ex rheubar.& anifo,dofis eius eft vnc.femis.
Rheuponticum habet eandem virtutem cum rheu- bar. tamen quiaponticu magisconfortat,&habetpro- prietatemadiundlurasconfumendo phlegma ineis. Opopanacum i. fuccus panacisgummacftilliusar-
B
parari cuponicur m tnedicinalaxatiua, llla pi^paratio fic per contritionem ,quiacum eit diuifainpauesparuas , citius ad adtum reducitur, ergo, &c. Ad oppofitum ell Nicolaus in pro?mio,cnbellatiopulueris,inekCtarijs fubtiliffimedebet fieii ■, led in alijs, maxime m laxatitus craffior debet effe,ergo,&c.
luxta hoc fecundo quiritur,vn u aliqua medicina de- beat coteri ad fummu, videtur,quod fic,omnc,quod prx parat medicinam,vtad adtu reducatur,&cito opeiet J eft faciendu: hocaut facitcontritiomaximead lurairmm, ergo,&c. Si dicatur ad hoc vei u eft,gj talis contririo qua ropotefteffemaior, dum tamennon mutetfpeciem me dicin^jfedfi fteret ad fummum mutaret fpeciem medi- cina',& ideonon debet fieri.Contra. 2.fimplicis medici- nx dicit Gal.quod fi caro, & panis,ad fu mmum teratur, non mutant lpeciem ,ergoafimili nec medicina. Item (pecies eft commiltio miftibilium in mifto relultant, fed hxccontritionon to!litmiftionem,cum miftuminmi- ftopoffit diuidiin infiriitum,ergonequefpeciem.
Tertioquxrituripecialius, vtrumpulpacolocynthi- fuip* d is debeat conteri ad fummum, & videtur, cp fic, fecun c 'f° Qn J^ t dumAuic.ini. Oppofitum dicir Auic.in eod.lib.ca.2. »»»;<« quodnulla medicina debeatad fummum conteri. fumnwm.
Solutio,dicendu eft ad primum, cjuod medicina qua- do deber pom in eledtarioplus debet teri, caufa eft,quia n6aiterar,nifiattrahatur,& ideoad hoc,cjp alteret mcm- bruindiget, vtattradtaa mebrispoffitpenetrare,facilis penetratio fitper contritione multa: fed medicina laxa- riuamanesquietainftomachoattrahitamembris, & fi atnaheretur a mebris malum eflet,& ideo craflior deber efle,ne citius debito tranfear a ltomacho, det ergo in ele- 6tarijs magis coteri,no tame tantu, vt fpeciem perdat.
Ad argumentu, dicendum, verum elt,quod eadem operatior.em habet medicina in quolibct membro,veru tamen prarparatur, vt illam operationem habeat facere
boris,aut iuccus,&eft iftaarbornonmultum alta,& eft C indiuerfis membris, aliquandoin inteftinis,aliquando
oppofidonisjfuccus radicis iftius arboris mundificat vulnera,& membraconfortat,eft calida,& fic.in j.&eft refolutiuum ventofitatis, & abllerfiuum; ideo eo vtun- tur multi chirurgi,quia mundificat, & curat vulnera, 8c membra confortat,fiponaturincorrofione dcntis,in- terficit vermem,qui eft ibi, fi fiat emplallrum exopopa- naco,& am moniaco,& rafura vafis ^nei nigri, vt cacabi, & diitempereturcumaceto emplaftratum fuprafplene deoppilar mirabiliter, prouocat vrinam,& menltrua.
Anacardus ,'ecundum quofdam eft pediculus Elepha- tis,fed rion eft verum,eftcali. & fic.in ^.confumu valde, & ponitur hic ad phlegmatis confumptionem.
Ueopiatis.
Vldimus prius de euacuatione, & baIneo,niic reftat videre deeo,quod fuitpropofitum vltimo,fcilicet de opiatis, quia de phlebotomianon videbitur hic ,quia ^ deipfamlioris al jsfpecialiterquxritur. Eteftprimaq- ftio deoperarioneopiararum medicinarum.Etquxritur vtrum mcdicina pofitain eledtarijs debeat magis conte- ri,quam in medicinis laxatiuis,auteconuerfo, videtur, qttod.xqualirer fimplex medicinavbicumq;ponitur,fi- ue in medicinis,fiue in eledtarijs, eft femper eadem,cum peridem operetur, ergo, & eandem operationem debet ficere,ergo debeceodem modoprxparari, ne deturalius modus operandi,fiue operatio alia.
Item videtur,quodplus debeatconteri,quam illa,qu£
in fiomacho,aliquandoin alijs membris, vt patuit-
Ad aliam quarftionem dicendum, g? nulla medicina debet conteri ad fummum, quia contntio ad fummum, aut mutat fpeciem,& operationem,aut corrumpit eam: mutatur enim operatio per contritionem, vt in cymino patet,quia quando parumtetiturlaxatvcntrem, cum multuteriturprouocatvrinam:corrumpitur,vtpatetin fcamonea contrita adfummum, quia ipfa non attrahit.
Adaliud quodarguir, dicendu, quod verum eit,quod no mutat fpeciem, id eft formam fubftantiale rei, rrutat tamen fpeciem, id eft proprietatem rei,fecundum quam habet faccre talem operationem, vel talc, quiaopcratio rei confequiturformam fub efleconuenienti,& propor- tionabili contrito vltimate,iftud efle tollit,aut routat.
Ad tertiam qusftionem, dicendum, quod pulpa po- teftcontcri adlummum, quia propter fui vifcofitatem, & adhserentiam m fuis partibus, propterquam in fua fubftantia remanensininteftinis,ipfaexcoriat, patitur fummam contritionem fine cortuptionc; non tamen debet conteri ad fummum ,ita, quod virtus (ua refolua- tur,fihoc fitpoflibile. Vel concedendum,quod pulpa poteft ad fummum conteripropter pradi6tam caufam. Et cum dicitur,3>nulla medicina dcbetad fummum contcri,dicendum, quodibieft diftributioaccommo- da,(cilicet pro medicinis fubftant ialibus, quia per lliam contntionem cotrumpunturin fuaoperanone, fedpul- panon eft huiufmodi,ideo,&c.
Quartoqua:ritur vtrum aliqua medicinapoffitrefri- ponitur in medtcina laxatiua, fuppono,quodmcdicina geran,&abeaacuitasremoueri peraduftkinem, vide-
non mouetnifiquiamora,& adadtumreductapercalo rem naturalem. Item fuppono,quod medicina,qu? rema netminus mftomacho indigetmaiori pra:parationead hoc vt operetu[, & ad adtum reducatur, quam illa,qua: plus ibi moratur.Sed cum medicina fimplex poniturin medicina laxatiua in ftomacho minus remanct,quod au tem ponuur in electario confortatiuo, vnde Aui.ftoma-
tur,quod non,quia omneagens imptiniit formam fuarn in paflum : (ed fi medicina aduratur, hoc eritacalore, ergocahdicasimprimetur, & nonfrigiditas. Item idem xnanens idem femper eft natum facere :dem fecundum Arifto.in 1. degeneratione,fed aduftiocaliditatem in calce,&in lapide facir,ergo,&inmedicinis fimplici- bus. Oppofitum dicicAuicenn. in i.c. qucd atramcn- Mejue, Fff to,

EXPOSIT.
to, qiiod atramentam eft minoris caiiditatis aduftum, &actiitatis.
Sulatio,duplex eft aduftio \ vltimata pcr incineratio- nem,& hacccalzfacit. Cinisenim (ecundum Gal.in4.fi megatechni in feacquirit caiicUtatem, quia in eo fcintil- iai«nis remanet,&: conferuaiur,& ideolixiuiaeftabfter fiua, & corrofiua, vnde lixiuia fadta excapi tellis, pofita fupra cutem ,citiusvlcerat,quam ignis: fitautemiiieci- nis, quiappeilatur clauellatus, fic. Fit vnamagnafouea valde, & ponitur ibi quercus in igne remotis corticibus, & albuminibus, ita, q> ibi non fit nifi cot ligni illud du- rum in medio •, deindeponitur ignisinillislignis,&in cis incenfus bene durat perannum, & proptcr compa- itionem illorum lignorum nonpoffunt incinerari: & rcmanct ille cinisin vnog!obo,quiaillalignanonpul- uerizantur, fedremanentdire6h;& tucfuperillaafper- gitur aqua cum volumusfacere lixiuiamde illo; & fic deinceps fit multoties ,fecundum,g> illam volumus fa- cere magisadaitiuam. Etex lftoht(alKali,dequolo- q.iitur Raf.quandoergo eft aduftio vltimata,calefacit;fi lit non vltunata,aliquando infrigidat, aliquando cak-fa- cit,quia fi in medicina,qu.x debet adurifint partes (ubti- leSjilla: per adultionem refoluuntur,vt patet in fcammo nea,& atramento i fed fi fit craffa medicina, vt lapis, & calx, calidiuas efficitur lgniendopartes terreas.
Adargumentum patetfolutio,quiaagens imprimit formam fuam m paffam,tamen per accidens remouen- do fubieitum, in quohabetcaliditas radican fortior,^ inducaturin ranto temporeinfrigidat,ficutmatramen- to, & fcaminonea.
Ad aliud dico, g? agens pet fe idcm facit,tamen pcr ac cidensexdiuerfadilpofitionematena;, vtpatetin luto, & glacie a i>ole diuerfaagit, quialutum deficcat,& coa- gulat,& glaciem refoluir,(ic ert lbi ratio,&c.
^tdriani. Adtianum dnitum cfiab Impeiatore Adriano,qui il- lud compofuir, valet proprie ad omne vitium capitis ex fneiditate, & adoculorum grauedinem, & obfcuritate, & contra hemicraneam,&c.
<Ac\urifli. Achariftum (ine munere interpretatur, propriedatur concra cararrhum,& omne vitium pedtons ex frigidita- te,& maximeafthmaticis,&c.
Athanafia,id eft immortaiis,proprie valet contra flu- xum fanguinis, tluxum muiierum cum fucco planta- ginis,qm fuccus ptius debet duci fupra lapidem,&c.
DUoMa Diaolibanu diciturabolibano,quodibiponitur,la- chrymaspotenterreflringit,dolorem hemicraneii,&c.
Efdra (icdi£ta,quia Eldraprophetaeaminuenit,pro- ™" prievalet melacholicistimidis,&quibusmaluseftap- petitus,valetetia comedentibuscarbones, & teftas olla- rii, &adnimiam frigidiratecerebri cum vinocalidoin lero dataad modum auellanx,valetetiam ad putredine, & dolorem aunum cu vino calido diitemperara,& inie- cta,valet ad fradturas labiorum ficuealnunctafuerint, valet etiam toxicatishominibus,venenatisabanimali- bus,& ferpentibus,& rabioii canis morfibus,&c. Mithrida-. Mithridatum id eft marerommum antidotorum,Va I tum. let ad omnem capiris paffionem viri,vel muliens,maxi- me II fuerint melancholici,&c.
De mtura radicum, & deapponcndis curn radice.
Vlfo fuperitis de caufis compofitis medicinarii co- pofitarum,& de modo compofitionis,quatum ad lioc,fcilicet quantumad cognitionemcaufe,quare, & quando debeat plus apponidevnamcdicina,(]iiamde alia-Nunc tideamusdealijs duabus, fcilicetdenatura radictim, & deapponendiscum radice.
Primotamen videndum eft de caufis, impedientibus rnedinnarcorripofiijonem. Triaenim lunt,'quximpe- diutcopofirione medicinarum. Vnum eft earum opera- rio in diuerfis temporibus, & quando vna operatur cuo, % & alia tarde, tuc iio debct admiiceri (ecundu Gal. z.par.
1eg1mimsacutorumc. de curapleurefis,cauUeft,quia
I O A N N I S
operatiovniuseftetcompleta,antequam altera incipe- tetoperari; & ideo per hoc naturaeflct mtiltu fatigata, & dehilitata. Ethancpiopofitioneaccipit Aui.aG.ini.
Secunda cau(a cft diuerfus modus euacuandr, vt in myrob.&vio.myrob. qua; euacuatcomprimendo,vio. leniendo ;ideodebent fimuladmifceri. Sanetamen in- telligimus,quod viualiter illa comifcemus fimul, & hoc cft admifcendo de violis in tam paucaquantitate, vt ea- rum operatiofit completa.antequam myrob. incipianr operari,fed m a:quali pondere, & vntute non debemus ea apponere.
Tertia caufaeft diuerfitas,&cotrarietas in proprieta- tibus', & propter hoc anacardi in theriaca, (ecundu Aui. in v.non debentponi, quiahabentpropnetatccontra;ia carni rhyri,&illam corrumpunt, & hancproprietatem ignorat medicus,&ideoeftdefedus magnusincommi- ftione iftaruin medicinarum, nifi medicus propiietates tales medicinaru cognofcar,& h?c eft caufa,quare ponit ^ Aui.in v.quod paucaad plus, quod poftumui debent po ni in mcdicinacompofita, quia ignoramLispropi jetatcs medicinarum, & timcndum eft, ne vnaaliam corrum- pat,& fic fit nouiflimus error peior priore.
Hochabito,videndum eft deproprietatibusradicu,fi cutenim in compofitoarnticialieftbafis,& fundamen- tum, (upra quodaliafabricantur,itain copofito natura, vt in homincofta, & m naue ligamentalignorum ma- gnoru.Similiter, & in medicinis aliquando funt due me dicma: pro bafi, aliquando vnarantum,vt hiera picra,& picra Gal. aliquando du£e,vel tres iicut in benedidta, (ca monea,tuibith,[& hermodadtyl;,& dicuntur bafis,qtiia (upra llla fundantur alia. Videamus ergo caufam quare vna mcdicina eft bafis,aliquado dux,vei tres. Ifts cauia: funttrcs,quiamedicinajplutesponunturpro bafi vnain medicina compofita. Prima clt vnius bafis debilitas.Se- cundaeit eiiacuationis fuxtarditasi Tertiaeftpaflionu lajitjaf. curadaru pluralitas,Bafis,dcbilitas, ficut videmus in be- , nedida,inquaponiturturbith adeuacuanduphlegma ' arcnibus,& nmdturis,fed quiadebilius euacuat,ideocii eoponunturhermodadtyli adfortificandumeiusopera tionem,quiano iufficit per (e ad operarionem, qua qua:- rimus,fedquia turbitheft tardar operationisaliquando datur, & in die vna non euacuat, (ed in alia die, qun eft tardar operationis. Apponitur (cammoneaadfeftinan- n, u . dum operatione, vtergo benedidlaattrahat fortiter, & cito,funt tres medicinarpro bafi, quod autem fcammo- nea feftinet alias medicinas, & praecipuealoeticas, dicit Aui.4. lib.cap.de curaScda;,quodexncceiEratefcfiinat aiias medicinas. Item ca.de cafu virtutisdicit ,quodiu- uat aiias medicinas, & hoc propter commotionem.
Prima ergo caufaeft, debilitasmedicina: in taideat- trahendo,auc debili ter.
Secunda caufaeft pluralitas operationum ,quas vo- lumus facerein morbo, vndein paralyfi quxrimus duo principaliter, (ciiicer neruorum confortadonem, quod fkpercaftoreum,&mareria:phlegmaticxcon(umptio- nem,quod fit per pyrethrum, ideo funtin medicinacu- rante paral yfim pro bafi dux medicina: ,quia vna medi- cmafimplexhoc nonfacerct.
Tertiacau(a,eftpluralitas morboru-,quos volumus curare.vel inrendimus,ad quod non fu/ficeret vna medi cinafimplex, vndefun ftomachofitfrigiditas,&inca- pite caltdiras,debemus ponerecalida, & frigida,& natu ra fagax diuidet inter llla, mittendovnam partem cali- dam ad morbum fiigidum,&pattem frigidam ad mor- bum calidum (ecundum Aui.
E t tu dices contra predidla. Ex quo pro bafi habemus illa,qux quxrimus, vt in paralyfi pcr caftorett, & pyre- thiu ncruorum cofortationem,& materiac phlegmatic^ confumptione, ergocum bafi nihil debemus appor.ere.
Dicendum eft ad hoc, q> aliquando debiles (unt bafes in fua operatione, & nocu mera habentj ideo oportet ali- quaapponere ad eorum confoi tarioncm, & ad earu 110- cumenta rcprimenda, id eft ad cofortandum dupliciter, vt cofortancic iptam bafim,in (e admitccndo a!iqua,que
fint

DE SANCTO AMANDO.
fint fimihsoperationis cum bafi, & ficponimuscu the- A propterplebem medici dantinquartanaindie paroxyf- K nacagennanam,& terram Ijgillatam cum carnethyn, mijnmane,&nonhabetpatiensparoxyl'mum. 6'edpo- valet ad venena. Aliquando cofortando ip(am bamn, ftea deterior venit,poftquam medicus accepto lalano fu non in fe,fed in operandocirca materia, vt facilius attra- git,dant philonium ,& diaolibanum,aut mufam aenta, hat,& medicina: obediat,&fic ponimus zingiber cu tur aut aliquod tale, quod malum ell. Aliquando datur non bith,vt materia moca obediat attradtioni. Aliquadopro euacuata matena,ad conlumcndum phkgmainfloma- pter nocumenti remotionem,& fic in medicinis vcneno cho, & inteitinis, vt incolica, & tunc datur cum cymi- fis, in quibus poniturvenenum, vtin thenacajquia ibi no,velcum vinodecodiioniscymini,aliquandoadcon- pomtur caro thyri,ponitur bedeguar, & fic in medicinis fumendum phlegma in renibus,& tunc datur cum vino
aloeticis,quia aloe elt tardi operationis,propter,qu£e ex- decoctionis mili; folis,aut laxifragiar, aliquando 111 quar-
coriatinteiiina,ponimustragacathum, & bdellium,aut tana,matenaeuacuata,cum decodtione gentian?,& hoc
infcammoneaapponitut anifum,quianocetftomacho. in principio paroxy(mi,vt mitigetur paroxyfmus, &
Sandalialbi, & rubei, quia nocet hepati, & maftichem aliquando datur non euacuata materia, vel euacuata,q<J
aut bdellium,quia inteilinis,ip(a excoriando. melius eft,contra typum ad calefacicndum, & ad typu
UrttUgi. Etfiquiraturquomodo potentinueninbafis,quan- remouendum:& tunccumdecodione alicunls herba;
do aliquis voluent componere medicinam. Dicendum, calidar,vel cum vinofimplici,vnde fic valet in prineipio
quodinueniturin areolis medicinaru,quasponit Auic. febris,quando typus eil fortis.
Ponit enim areolas mcdicinarum,prima areola medici- Achariftum valet contra paffiones frigidas peitoris
narum complexionumcalidarum,&frigidarum,&c.Et ex frigida cauia rheumaticaad prohibendurheumatis ponitareolam medicmarum complexionum diuerfaru " defcenium ad pedtus,deturcu pulueremafticis,aut myr
refpicientium ftomachum, & hcpar, & cor, & renes,& rhac, vel etiam ad conlumptione materix phlegmaticas
cstera a fuis proprietatibus,& etiam ponit areolam me- tuflim facientis,& tunc debet dari cum decoctione liq-
dicinarumdeoppilantium. Et didturareola,ordinatio, ritn,ficuum,vuarum paffarum, hyffopi, & fimilium.
& feries medicinarum fimplicium adidem valentium. Athanafia ,ideftimmortalis ,quiafaciteuadereamor
Votd er 8° v °l° curare ftomachum calcfr6tum,oportct da- bis mortiferis,vnde valet cotra omnem fluxum humo-
re fngula ltomachum refpicientia, opoitet ergo medici- rum ad exteriora, vtadiluxum menflruorum cum fuc-
nam curantemdyfcrafiam ftomachi qusrere m duabus co plantaginis vaiet fecundum Gal. in megatechni,Suc-
areolis, aut m areolis medicinarum frigidarum, aut in cus plantaginis habet in hoc maximam virtutem; & cu
areola ftomacbum refpicientium, quia ftomachus cale- illo luccodiftemperata valet in hacmorrhoidibus: & in
fadtusjdebercuran non per quafcumq; medicinas frigi- hac cura poffent dariopiata, fine euacuatione artihciali
das, ied per eas medicinas,quae ipfum refpiciunt,& cum prarcedente, quiaaliquando fadtaelt euacuatio fufficies
hoc,tertio debemus videregradus. Vnde fi placet opor- anaturaperipfum fluxummeftruorum ,valetetiamali-
tet te eligere,fi vnle eft, medicinas fecundum gradus me rer contra menftrua, fed diftemperetur cum fucco plan-
Iiores.Qiiatuor.n.Iuntgradus bonitatisinmedicinis.Ali taginis,& proijciaturinmatricem.Item materiaeuacua
quando enim medicinadicitur bonaad hoc, vtad fto- ta naturali purgatione, velartificiali,accipiatr(i'h<rmati-
machum confortandii. Aliquando, v t multum bona, vt tes,vel corallus,& frica cum fucco plan taginis,& dimit-
cinnamomum ad confortandum ftomachum. Aliquan te in illo fucco per aliquantulum temporis: tunc cu iJto dovaldebona,vtmenra.Aliquando maxime bona, vt C diftemperata athanafia,reftringit potenter menltrua .
abfynthium, (emper ergodebesrecipere medicinam, q Item cum lang.drac.& fucco plataginisdiftemperetur,
habeat gradum perfectiorem bonitatis ad hoc.dum ta- & emplaftretur fuper tempora, valet contraHuxum fan
men non habeat plura nocumenta; aliquandoautem il- guinisnarium;aut fi inijciaturnaribus cum decodtione
kmultumprohibentne accipiatur.Siautemfintnocu- lftorumdiftemperata. ltem valet influxuventris, ficu
mentaaliqua,autmulta,qua:pofluntreprimi,priusde- puluereoftisceruiniacuatur,& fiatfup.pofitorium.Ice fi
bent repnmi,quofint meliora,oportetergoquxrere in perclyfterem inijciaturcumdecoctione balaufti?,(ang.
areolis medicinarum ,quas volumus in areolisproprijs, drac.gallas. tragacanthi. Item[inhaEmoptoica paffione
vnde fi volo hepar calefactu, & oppilatum curare, quia cumaqua ro.draga.mafti.& fimilibus detur. tribus indigeo,infrigidatione,& deoppilatione,& medi- Diaolibanum dicitur ab olibano, quod lbi ponitur, DiaoiitA»
cina hepar refpicicnre, & confortante,oportet illaquse- contraomnem fluxum rheumaticum valet,& multum
rereinareolis proprijs,& contracaliditateaccipeteen- ftnngit fluxum lachrymarum. Itemprohibet fluxum
Kit*. diuiain; & ponatur, quod non habeat afpedtum ad he- humorum ad pedtus, fi ex eo fiant pilula: ,& teneantur
par,velaccipiamus,qux non habentafpedtum ad hepar, in ore, & fub lingua, & fi vis facere melius, acue cum
vtladlucam adinfrigidandum,&quianon deoppilar, olibano, velmaftiche,vel cumalia medicinaconftnn-
accipe cum hoc fem.feniculi,licet aliquantulum calefa- gente, fed quia deficcant nimis, & ita poflent pedtori
ciat, propter hoc minus de ipfo eftapponedum. Et quia multum nocere; ideo debet pnrparari cum lenitiuis,ne
neutrum iftorum habet afpechimad hepar,ideocueis ei noceat,vt cum tragacanthis,&penidijs,&fimili-
admifceantur fandali,quia hepar refpiciunt,vel fi hepar bus,ficut anteacceptionem medicinx deficcantis mul-
fitinfngidatum ,& oppilatumfimilircr,faciendumeft tum pedtus, corpus, vtellebori, oportetcorpus
per tres medicinas valentes adha:c tria, & eflent ibi pro quiete, & cibo prnno humedtarc, fecundum Hippocr.
vna bafi; & fi al iqna fit medicina, qua: illa tria poflit fa- ^.aphoris.
cete,illaeft melior, vpcufcuta, & hsc erit bafisin medi- Efdra dicitur,quia Efdra propheta eam inuenit, va- e/Jta.
cina,& h«ec eft fefifentiadeprimo. let timidis melancholicis,& appetentibus comedero
carbones, & teftas ollarum ,& contra fngiditatem ce-
DE ADRIANO. rebri cum vino calido datainfero ad modum auella-
njc,valet ad humores frigidos confumendos conten-
Vlfodeaurea, videamusdeadriano:Adrianudici- tos in capite, cum vino decodtionis gentian.x, quod
tur,vt fupra,& valet ad frigidas paffiones ex mela multum calefacitcaput, fi cum melle accipiatur, vel
cholia, & phlegmate,&proprieincapite,vnde valetin admifceatur: & fi linianturaures,purgatearum 1'ordi-
apoplcxia, lethargia, & epiIepfia,hemicranea,monopa- ties. Item valet ad partus facilitatem , vnde Vetula:
gia,&cephala:a,deturcum vinodecodlioniscofti poll experimentum faciunt, quod faciunt ipfi cum de-
euacuationem materis,vndediligenterattendendueft, coctione arthemifia:, & ruta:fupponendo matriciex-
q> nulla opiata de Mundo debet dari, nifi corporeprius peliunt fetum, aut bibita valet ad hoc, ifta efdra diure-
euacuato,quiafubtile materif foluc6fumit,&perhoc ticaeft.
materia incrudat,& propter hoc inobediente digeflioni Mithridatum valetpropriead oespaffiones exphleg- Mithriu-■
rnagisreddit,hcetmorbu lacicarefaciatad tempus, & mate,&melancholia,in mulieribus, & vins propnc nm '
Mefue,, F F f 2 m

E X P O S I T.
tn ca pite confentis: curat ferc oes paffiones, & ideo anti-
3uirus erat meliot opiatai u, & prima, & ea inuenit An- romachus, nec differt a theriaca magis, nili m hoc, q> in theriaca apponutur carnes thyri, quas Gal appofuit •, N>re. & jrleo eft melioromnibus pr^ter theriacfl,quia valer ad omnes paffiones,ad quas valet rheriaca.pr^ter hoc,g? no valet ad venena, quia jneo no ell caro thyri:illa miidtfi- cat matriceprouocando methua per peffarium iniefta. Ite fi fuper dentes emplaftretur', curat paffioneseoium. jln exbibere opiata fit bonum.
Vlfo de digeftione,& euacuatione,& balneo-,moao videndum eft de opiatis.
pri mo,vtru eas exhibere fit bonum poft euacuatio nem,& videtur,g> non, fecunduiwGal.j. fimpl medici- ns,opiuin cum vinocitius interficit, quam finevino,qa citius ad cor, propter vinum, penetrat fed in opiata po- nunturaromatica cumopio,quxad coripiiim rranfire faciunt,ergonon convunit dare eafimul*,ledfidentur opiatajdentur fimuhergo non debetopiatadan.ltemnor dantur nifi ad confumendum mareriam,fed materia eft euacuata, fiueconlumpta, ergo, &c. Ad oppofitum eft vfus communis- Luxta hocqu.nritur , quai'c non darur ante balneuin,Ced poft balncum. Et.fi detur poft balneu qitarc nondaturper vnumdiempoft,autperduos,kd ltarim pott balnfcum, aut in balneo.
Solurio, medicinadicituropiata,aurquia opiureci- pir. aut quia medicina habente vim opij, vc mandrago- ra,authyofcyamum,autquiaopem cofert propter nocu rtienraamedicina praecedentein corpusmduila.Mcdi- cinaenim laxariuatria nocumentafacitmembris,ipla aperic fugendo ab orificio venarum, & ipladebilitatfe- cundum Gal. 3 .fimpl. medicina:: tertiii eft,quia tota ma tenam nonc6fumit,auteuacuat. Opiata cohtia ifta iu- ua-nentafacitper opiu, &peraliaconftringentiamem- hra conftringit, qux per medicinam erant aperta; mem bra debilirata peraromaticacofortat. Itenxpercalidam exiftentia inea refidiritmaterix confumitimedicina.n; laxatiua fumos interiusab humoribusel£uauit,&ipfos nonconfumpfit totos:&etiam amedicina fumieleuati fuerunt, qui poft medicina remanlerunr,&aliquapor- ti<> matcriae, quiaeuacLratioexquifitanoneft /ecundum artem facieda,vtdicit Auic.in pnmo,q opiatadata poft medicinam laxatiuamcotumit. Itemamedicina,&ab humoribus eleuati fuerunt fumi ad exteriora vcrfus cu- tem, &noneuacuati, & ifti per balneumtuacuantur, qir,abalneunoneuacuat,nifiilla,cjuzcuti vicinantui',et ideo,quiaprius lunt exteriora euacuanda, quainteriora, vr fi propter vicinitatem fiat attra/ho, mehus eft,vtab intenoribusadexteriorafiarattradtiojquameconuerfo, ideo forteanteopiarafitbalneum. ltemaliacau(afir,ga ratione opij, & aliarum medicinarum coftringentiurn, fibiviam,& tranfitum impediunt.&claudnnr, ldeo balneum,vt viasaperiat,& preftet traiifuum fitantcex- hibitionem medicina:, &.maxune ftatim poil Dalneum, curra tunc vix funtapertx, dantur opiata.
Adprimum argumenturn dicendumeft,quod Gale. foluit ?.fimpl.medicinar,dicens,qjopium raultucirias interficit cumvino,quam perle,quiavinumpaucum facir tranfireopium, eius malitiam non corrumpendo, fed fidarurpaucum opium cum multo vino,nonmter- fieit,quia malitia opij pet vinum au^ertur.In opiatis.n. pomtur parum de opio, quia multu de aromaticis cotra eius malitiam, q elt membrum mortificare,& ftupefa- cere,corrigunt,no tn eiuscompreflione to)Uinr,pot ergo c6primete,n6 intetficere, & ilio indigemus,ergo,&c.
Ad aliud dicendum,q> verumeft, qj materiaefteua- cuara, non tamen totali ter, quia il lud non eft artificiale fecundum Aui-& non daturad confumptionem mate- riac euacuatx.fed relidae poft medicinam laxariuam.
Secundoqu^ritur, & eftqueftiofamofa.vtrum medi cmacopofira, vt rheiiacaoperetur per formam niedici- naruin fimpliciu.quas recipit, aut per forma totius rcfwl tahteex mutuaacbone,c*r paffione,perqd firearuexcel- Jcntiaium fradtio.hr vidctur, performas fimplicium
IOANNIS
E omne compofitum operatur perprincipia fuicompcfi tionis,quiaficutadtum primum dantei,qui eftcffe,& adtum fecudum,qui ell operari: fed medicina; fimplices fint de copofitione copofita-, ergo per illasoperatur.Sed operatio fit a forma, etgo per formas fimplicmm operan tur.Item Serap.in vij.de medicina,qua-habet iuuamen- tumultum,& nocumentum paucu,elt muliuapponen- dum in medicina copofita ; fcd hoc non vreffe,nifi me- dicina: fimplices operantur, cum non iuuent nifi in ope- rando,ergo,&c. Item omnis cura fit per contrarium,fed per medicinam, vt theriacam curanturduocontrana,f. venena calida,& frigida, ergo eft eis cotraria,fed hoc no eft per fuam formam communem, quiaper illud no eft aliquid contrarium diuerfis, ergo hoc non eft per aliud, nifiper fuafimplicia, ergo,&c. Oppolitum vultSerap. ln vij. & arguit fic. omneagens eit adtu ens,ergo,quod noneftadtu cns nonagir,fed medicinae fimplicesnon funt adtu rn medicina compofira, ergo non agunt, mi- p nor patet,quiamifcibilia mmiltonon funtattu, vndc dic-it,quod caro thyri non elt caro adtuin thcnaca, nec opmm eftopiumattu. Item Atiic. in v.dicit,erranr,qui dicunt,quod thcriaca valetad hocpropter fpicam,& ad hoc propter am bram,ergo,& c.
Tcrtioqua'ntur,vtrum ifta formacois ficanatura, vel ab arce,videtur,g, a nat ura, & forma naturalis,& ef- fencialis rei a re inleparabihs eft, a natura talis eft forma medicinx compofitx, ideo, &c. Contrafit per miftione mediciuarum fimplicium in compofito,ergoabarte.
Prinaam quxftionem foluit Serap.in vij.& non vide- tur effe difficilis, fi aliquis quxrac vtrum miftum opere- tur per formam miiti (uperaddiram miftioni, autper formas elementorum, plane refpondet, quod per foitna. mifti,fimile elt hic.
Dicendii igirur,q> medicina copofita, aut eft recens, attt antiquata, & vocatur recens polt fua confcctionem perduos menles, velrres, cum adhuc non eft deuen tura ad aliam formam relultantem ex operatione medicina- g ranj contranarum,qtiiailla non fit, nifiin tempore lon- go exfermenratione rliorummifcibilium,& mutuam aCtionem,& paflionem fuarum excellenriarum iradtio- nem,propterquod malum eft daremedicinam recetem in fuaconfedtione ,Vt hierapicra Gal.velaliam-,quiaad- hiic non iiabet operationeni, & proprietatem, quamde- betliaberealuis componibilibusinducentibusformam commune in ca, cut ineffe, proprietas talis,vel ralis, & ideo iltiapothecarij lftas med!cinascoponunt,& habet dcilliSjVt fcilicetfiat coium fermenranoanre (ui exhibi- tionem. Dicoergo, q? cum eit recens, operatur per for- lflam medicinatuifi fimplicium,vnde Gal.v.megatech- nic.4. theriaca recens prouocar fomnum,quiaiplaha- bet vim opij,& ideocum volumus dare medicinam al- teratiuam ad alterandum niembradiuerfa,vt Itomachu & capnt, rnelius eftdarerccentem, quam antiquatam, quia meiius poteft natura diuidere medicinas fimplices adinuicem ,&addiuerfamittere. Scdcumeltantiqua- ra, tuncoperaturperformam totius communem,cum " forma?,& ipecics medicinarum fitnplicium corrumpan tur,quatum ad operationem, &g> hoc fic verum,arguit Ser.ficin vij.rofahabetinfeparres terreftres,& perhoc habet naturam ftypticam, & conilridtiuam. Irem com- poniturex partibus aqueis, perquas habetaliquam lcni- tionem,& lnfrigidationem, fed confortat,non per natu- ram huius,velillius,ergoper naturam aliam,illanarura noneftinrofa,nifi forma comunis, ergo liabetpropne- tatem confortandi a luaformacornmuni. Similiter in medictna compofita, q per forina (in habetoperatione. Item videruisq, nonopererur pcrfornusfimpliciu,fed per formam commune, quia cu ibi ponaturde cinna in pauca quantitate.videlicet fcrup. 1 .aut dr.i.nihil ienfibi- hterin corpusoperatur. Siergoopererur,hocnoncftnt fi comparando refpedtu aliorum mifcibiliu, vt cx eis for ma communisrefultet.Item hocdicit G. q, in thcnaca antiquata,opium non manetopium, neccarothyri,im- nio ex tllis refuicat fonna communiscu alijs. Ite cu iit«
medicinar,

B
DE S ANCT O
medicini fimpiiccs admiftx contraria: fint,cotraria ajiit A approximata,impoffibile eft non agere,ergo agiif, feel cu 11011 fit earum virtus infinita,tandem virtus carum defi- cier, vnde vnum refiftendo alteri, vnum .ihud corrum- per in completo fuo, & vtrumq-, franget vtrutnq; non in nihil, necvnum haber, vtforma fuain materiaalterius inducat, ergo ex eisrefultabit forma communis habens veftigiu vtrmlq; & proportione cu vtroq; licet magis cu vno.fdominanti, gcualiojcunon domineturintatum, vt virtute alterius corrumpat,& fic per illa medicina co pofita operabitur,cu non fit aliam formam actualc repe rire. Dico ergo,gj cum eil antiquata, operatur per forma communem eius,vc di6tum eft,ficut videmus,g> forma vna membri per complexione vnam operatur,licct dica turattraliere percaliditate, & humiditate, & frigiditate expellere,no tn eil atflu calidii,nec acfu frigidum, fed eft ibi quoddam comune refultans, habes veitigium cuius- Iiber,perquodc6munenaturaoperatur, (ectindum pro- portionem, ^ babet cum calido,& fic dicitur calidu ope rari,& flc fecundu proportionem, quam habetad frigi- dum,dicitur pcr fngidum operari,& fic de alijs,vnde cu dicantur mcmbra etficere quatuor opcrationes,fecundu quatuor virtutes radicatasineodem, vt informa mem- bri,qux funt atcra<5tiua, retentiua, dige(liua,& expulfi- ua,hoc fcil icet per calidum, id vero per frigidum,non cft intelligendum,quod per hoc,quod eit a6tu calidum,&c. fcd per commune refultansex his,(imilitereft hic.
Ad primum argumentum in oppofitum dicendum eft,quod verum cil , quod opcratur per fua componen- tia fecundum,quod componunt,fed vtcomponunt,non funt in adfit, fed confracta,inquantum commune ex his refulrat, habens cuiu(libetvaftigium,& virtutem,cum a nulionullius virtus corrumpatur, cumibi non fitdo- miniumcompletum vnius (upra alterum ,operaturer- go per virtutem habentem communem naturam.
Ad aliud dicendum, q? de medicina,cuius iuuamentu eft multum, & nocumentum paucum , non ponitur in medicina compofita multum,vt peripfum medicina C compofitaoperetur. Sedquiaforma communistotius, qui excommiitibilibus inducitur, inducaturfccudum exigentiam mifcibilium accidens ad virtutem,& natura earum : ita,quodiuuamenta,& nocumentainmedici- nacompolita fubeadem cum iuuamentis,& nocumcn- tis fimplicium,vt fepe, & eft fimile fi vellemus corpus facerecholericumaccipiendo.ij.draaqu?,& ij.terrx,& iij.dr.acris.& ;.dr.ignis magis accedcrct adnaturam ca- Iidi ,&ficci, quam alior»nv,nonenimplusponitur de igne,vrperignem operetur,fedmagis,vtaccidens ad ciusnaturama dominiofintineo eiusproprietates,& informacommuniex hisrefultans,licetineafint pro- prietates aliorum,licet non (ub tantodominio.
Ad aliud,dicendu,qd cura fit per contrariii in effedtu, licetnonfittheriaca contraria in formaillis;elttamen in effe(itu,quia confortando corpus, cxpellitur venenu, peripfam enim corpus confortatum, fuum nocumentu cxpellit, perfuam autem formam communem habet cor confortare, & per aliquaibi exiftentia fimplicia,da to,quod i emanerent a(2:u,lieet non fit verum,vr aroma- rica, & aliqua alia proprierate fua confortent: confortat enim naturam,qua:debet vincere venenum,tanquam fi bi inimicum.Curatur etiam alio modo, cofumendo ve- nenum per fua calidirate, & ficcitatem, fiue fir calidum fiueficcum. Curatur etiam alio modotrahcndoad fto- machuavia procedenreadcor,afuaproprietate, quam habet ctiam a carne thyri,& ideo in hac cura melius va-' let recens, quam antiqua.f in attrahendo venenu ad fe.
Item expellendo,& deducendo ad exteriora cum fuj> fluiratibuscorporis,cuius haberproprietatepercamem thyri,quia fecundum Auic. & 1'liilofo.inuentafuit caro thyri comelta conuerfainpediculosin apoftematecu- iufdam exiftente in collo, &perhoc trahitvenenum, cjuodIibetadextenora,tam calidii, quam frigidu,ra pro- prium,quam non proprium, non ergo curatura cople- sionealicuius medicinar fimplicis, fed ficut dictum eft.
AMANDO'
117
Netd.
rube*
Trochi/cara. De Tdjuit.
Ad aliamquxftionem dicendum, 9-, miftio medici- narum m vinu,& corum proicdtio,eit abarte,& anatu- ra,fedforma naturaliseJt ,quiaeduciturpcrcontrariam operationem medicinarum eotrariu ex jxnentia actiua materix,ficutfitformamifti;in mifto enimaguntmi- fcibilia naturaliter,miftioautemil!anon eftcaufa,nec ad hoc fufficir,vt ibi fit attio iftorum,& fraitio.&c.ideo eft a natura,& hocdici t Auic. j.lib. de anima, cap.de vi- (u, vbi deteiminat de miftione coloruin, cum enim fit color medius cxalbo, & nigro, non poteftartifex tatum indagare, vtfciat miftionemeorum quantumadmini- ma, fed hoc cft a natura,non ab artifice,& ficpatet (olu- tioadillud.
Mufa amea a peritiffimo Philofophoinuenta,proprie r>t mxf* datur quartanarijs ante horam acccflionis in modii auel«««• lan^ cum vino cal.& quotidianarijs vere jdatur etia his, quibuspenitus vrina denegaturcum iiiccofenationis, qusfi cum tepidadiftemperetur,& ex eapulfus,& tem- poravnganrur inacutisfebr. vt fudorem prouocet,fi- gnificat euafionem : fi vero non,mortem, &c.
Opopyradiciturafucco,& igne,oposgrarce, fuccus cutfopjra latine,pyr ignis interpretatur, indeopopyra.i.ignitus fuccus, proprie valet, & fanat paralyfim oculi, oris, lin- gua?,manuum,& pedum, bibita cum vino,in quo codta llt (aluia,& caftoreum,in fero,in modum auellana^pro- deft tremulofis cum eadem decovftione,&c.
Rubea trochifcata ,rubea dicitur ab ipfius colorisqua r>, litate,trochifcata a trochilcis, qui ibi ponuntur,data va let (jUOtidiaiKC,tertianx ,ante horam acceffionis.
Requies, vel magna medicina, requies quidem dici- tur quando requiem,& fomnum prxftat, confert maxi- me febncitantibus typice,&c.
Hygyia.i.faluatrix,gra:ca,quiaagra:cisfuitinueta,va- Dthjtf». let proprie ad rheuma gingiuarum,& dolore detiu,frica ta fuper iplos,ore frequenter abluto cum aceto,&c. Deapponendis in radice,& fub quantitate.
Vlfum elt fupenusquo,& vbi mueniaturradixme- dicina: copofit .T, & de proprietateradicis, quonia eft areolaproprieratum, & in areola membroru,& qua- re fic vocatur, & quia eft iftud fundamerum, fupra quod fabricatur, & ad quod medicina compofita nominatur. Nuncdicendumeft deapponendisin radice,&fub qua quantitate debeant apponi,& per hoc videbitur tota ma teria,& modus compofitionis medicinarum.
Sciendum ergo de primo,q> in compofitione medici- narum compofitaru apponuntur quinqvPrimu cft con- forrans.Secundueft iuuansradice.Tertiuelt res pracpa- ransmedicinaadoperationem. Quartum eftremouens nocumentum radicis.Quintum eft remoucnsnocumen tum totius medicinx copofita-, fiue eius acuitate,& ma- latn qualitarem.Vidimusergo, quodillud debetdici ra- dix in medicina compofita, cui conueniunt laudcs me- dicinas,fi eni m,ei non conueniant,non eri t bafis.alia au- tem,quxhicponuntur funtiuuantia ,fi enim radixeffet fufficiens, non apponeremus aliud, fed non fufficit, prl- mum,quod ibiponitur,eft confortans radicem, qu.x debilis eft,fi enim non fufficiar ad ha:c, qua: quarimus, bonum elt, fed quiaaliquando eft craffa: fubftantii non potens penetrare,idco addimuspra :paransadfuam ope- rationem,& appellatur illud (equens radiccm, fiue radi- cum operationem. Sed fi noceat radix, ponimus aliquid membrum confortans, &aliquando nocet tota medici- na copofita, vt illa, qua: componitur ex turbith, & zin- gib.fecundum Rafim ,quiaille,quide(equitur modum operandi,que dicemus,quiaillaelt nimisacuta,apponi- tur de zuccharo in his, quantum deomnibus, qua: acui- tatem totius medicina: reprimit, fi ergo aliquis velir fa- cere fyrupum, vel medicinam, nilnl debetapponere,ni- fi fit aliquidiltorum quinque,ficutdidtum elt ,poffu- musfacere,quodquaximus,vtperradicem,qua:fir tta fortis,qu6dnonindigeatconfortatione, (iueiuuamme, neque habeat nocumentum, de quo fit curanduro,ne- que mdigeat prarparatione aliqua:tunc debet dari (ola ad maturationem morbi, fi autem non fit (atis, tunc appo- Mefue. FFf j nenda

E X P O S I T.
ntnda funt coniuuatim,fnic confortatiua, & fi fufficiat E ad curationem (Ine alijs, oonum eft, quia talis medicina eft optima, ctim llt paucaecopofitionis Si vero indigeat radix, fiue medicinaaliquo prxparante illa ad operatio- nem,tunc debetadiungi, vthfit nimiscrank fubrtantis oportet addcre aperientia,vt facilius tranfcat: (1 vcro ra- dix habeat nocumecum, addamus,quod iliud reprimat, & ficcuin opio addimuscaftoreum, ne membrum ftu- pefaciat. Si compofitum exiftitficacutum,aut alicuius malg qualitatis.addimus aliquid alcerans,vt zucch.cum medicinaturbith,& zingib.ad euacuatione phlegmatis, propter hoc quia nimis tunt acuta, fic ergo pater, Cp om- ne,quod ponitur in cofedHonibus, medicinis,'eledtari]s, & fyrupis,eft radix,fcui magis conueniunt laudes medi ctnae compofit2,aut eft confortas radicem,fi fuerit debi- lis,ita,q> per (e non fuffieiat, aut eft praparans ad opera- tionem,& hoc vocatur fequens rudicis opcrationem,aut eftreprimens nocumeturadicis,autqualitatem malam totius medicma: compofitae Etquia mcdicina lllaali- p quando raret malaqualitate.&radixftmiliter, & radix eft fatisfortis. Mmilitcrnecegetprxparationeahquar .d operandum,ideo nonoportetlimul omniaiftaquinque ponere. Medjcmaautem pryparansad operationem ra- dicts,aut tnedicmi', facit hoc modo Vno mcdo pra.-para tur ad operarione medicin£,vias apenendo. Secudo tno- do viam fpeciticando. T ertio mcdo, ab audacia pri mar, & fccudae d'gefttur prxferuando, & eam obediente red- dendo. Priino tnodo eft crocus,aut lignum aloes,autali- qua medicina nrxparans operationem radtcis mcdicinx copnfuein medicinis cardiacis,quta enim margarita,aut faphyrus ,autaur{i,funt terrea, & tardi motus,apponitur crocus,aut lignutn aloes, aut aliqua medtcina prxparas, vt eirius,& diredlius ad cor fua virtute veniat,viam ape- riendoeius.Secundo modoviaru differentiamtollendo, dc viam fpecihcando vt moueatur ad locum determina- tum,& fic ponuntur cantharides, vc diutenca,qua: erat indifferentiaad deoppiladum renes, aut venas,ducat ad renesdire&e. Teruomodoponiturfecundum Aui in v. G opium in medicina,lcilicet in theriacaad tuitionem eius af> audacijs prirax, & fecundxdigeftionis,ne (ua virtus diminuacur. Quartomodo praparataliamediciname- bra, materiam determinando: & fic cu altx ponercntur medicinxdigerentes, dtgerunt quantu potcft tuacuare j & per hoc forttficatur fua operatio,quia magts euacuar.
Hoc habito iequitur vidcre de quantitate,& pondere pondt- apponendovutn in inedicrnacompofira. Circa,quodeft lciendu, quod non eft poffibile iftudicireper rationem certatn ,vnde Gal in i. megarechni,quancitas apponendo rum certis lirteris denotati non pcteft, fed viaartificiali fecundum exiftimationem propinquam verttati hec me dicina eft inrercertam,& tncertam,fecundum Gal ;.de iuuamentis membrorunr,atcamen tota viseil tn ponde reradicis,&hocdependet agradupaffionis.quam volu muscutare: pondus entmradicum debereife fecudum exigentiain paffionis, fienim agrttudo efteleuata, aut dy(crafiainquatuornumens,autin lecundogradu,de- bet mcdicinaeleuari in fecundo gradu,aut in quatuor nu metis in oppofitolatere, fiue radtx,fi fufficiat radix, bo- numeft, finonfufficiar ,apponendafuntaIiafecunattm artem prxdiitam', quia fi fit debilis, confottancia: fi no cens, nocumentumreptimentia,qtu: membrum,cui noceredebet,confortent.
Hoc habicofecundueft,qu6dpondusc6forcatitium, fiue iuuatiuum radicisdebec eflc innumero iiibduplo re(pe>£tu radicis,vtde radice fic.drac.i.& de conforrance. drac.s. Iftam regulam bene conferuat Rafis,& melius, quam alij dicit ,acctpeturbith. drac.x.zingib.drac v. & zucdia.dr.xxx.radix autem habet inuemri m areola pro prierarum,&membrorum;& itahabetinueniri.Teriio fciendutn, quod de illis, qua: fequuntur radicis opcratto- nem,qua.* dicuncur medicinx pra-parantes adoperatio- nes radicis,aur inedicm§,not) habeturregula,danscertii pondu$generaljter,quia iecundum.quod indigtbir bafis feriJirio rnaion,(ccunduin iiocindigebit, quod apponat'
IOANNIS
magisdeillis pr.-eparantibus,vel(eruientibus,vndeqnan do ponimus dturetica, vt ducan t mcdicinam ad mebra remota,nos debemusponere plus deipfis,quam fi pone rqmus,vt ducerentad membraproxima,& h?c medici- naiuuans teinperinuemturin areclaproprierarum,& aperitiua in areola aperientium,&: confortanua in areo- lacofortantium,&digeres m areola digercnttum , &c.
Sed notanda.ne fiac deceptio in his regulis,quod cum datur medicina confortans radtcem,debet efle in iubdu- plonnmerorefpe«ituradicis,quod norenet hic,nificum medicinx* lllxlint mediocris ponderofitatis, necmmis graues,ncc nitnis leues. v .g. fi ru ponas.dr.i.aloes pro ba- fi,&veliseaconfortare perpulpam,quialeuiseftinpon dere,|non debetponi in ea.dra s. qutatiicpulpaeflet tan- txquantitatis,quod virtus eius eflet maior,qua virtus ra dicis,fcilicetaloe,& fimilitereconuerfo.Si aloeconforta retur per medicinam valdegrauem,de illagrauicii vnc. i.aloes debemus apponere plus quam drac. iemis,quia fi ponamus de ea tantutn dra.s rarione (ux paucx quanri- tatis nulliuseflet virttirisadpondus,vtponaturminiis de potidcre.quam plus crefcit (ecundum quantiratem,& ln vtrtute, vnde debetponi in numero vircutis fubdu- plo,& non ponderis,mfifit mediocris ponderis,& fimi- lirer mtelligendumeft inalijs regulis,&c,
Hoc lubitOjfciendum, quod repnmens malitiam ra- dicis ert idem cum radice,vnde tatum ponimus de bdel- lio,vcl maftiche,quantum de (cammonea,& fimiliter ta turn decaftorco, quantum de opio, fed illa regula, qux eft,g?rantum debemus potiere derefrxnantibusradi- cem,quanturn de radice: intelligenda eft, qtiando radix habensnocumentum, daturabiquealiaprxparatione_< reprimente fuum nocumentum, vndeponam diagridiu quod eftfcammonea ccH^ainmedicinacopofira, quia fua malitia inparte eft ablatapercod:ionem,ideomi- niisdebenuis apponerede fuofrxno,quamcum fcam- moneanon cotiia.
Vltimofcier.dumeft deponderemedicin^alteranris malam quantitatem medicin.-e compofitx.quoddebet eflepondusaquale, illius,& omnium ahorum , vt patet fifiarpuluisdctuibith,& zingibere,ponnuribiplus de zucc.quamdezingib.&turbith vnde Ser.firpuluisac- N 't*- cipiendo drac.x. deturbith.dr.x. de zingib.de zucch.xx. ibi ponunturad refrxnandum acuitatem totius medici- nx compofux ex turbith, & zingib. ideo tantum quan- tum ex lllis duobns ponitur. Ex iftispoflumuscolligere modum conteclionis, & compofitionis medicinaium compofitatum. v .g. fi fiat iyrufus ad materiam capiris, oportet quxrerefecundum Aui.& aliosaudtoresmcdici nasincidentes ,&hocin capite,fipofltintrepenri. Sino pofluntrepcni'i,accipe medicinas incidcntesprimo,de- inde medicinaj refpicientes caput,tt!nc illae eruntproi bafi;&fifuificiant,& non habeantnocumentum,ni- hilplusapponendum cft,etfinon fufficiant,accipi ."intur uie.ficina- fimiles illis inateolis propnetatum,& mem brorum, & fi non habeant nocumentutn, nequeconiun 6him,nequediuifum,nihil pomtur,fi habeant nocumen rum,ponatur reprimens, is: fic fyrupus m pailionecor- dis, hepatis,rcnum, & veficar,& fimihbus.
Mula.^neaopiata,eft didta mufaa voluntateinftitue tis,propret aliquam proptietatem in eareperram: ene.i, veiijieadicitur a colore, quiacolorem habetxns, valet adfeb.periodicaSjVttertianas, & quartanas,quoridia- nas.& maxime quOtidianas.
i<.equies, &i rubeatrochifcata prrprie valetadtertia &
natn, adrianum, mithiidatum, rhcriacaproprie valent ad quartanam, & ad coniumpnonem matcrix quoti- dumx ex phlegmate naturali, vcl vitreo, euacuatior,e_> prxcedcnte, fi enim eflet cx plilcgmate falfo, vel ex ma- teria compofita ex phlegmate, & cliolera, ita debtnt da- nopiatacompofitaexmufa^nea,&rubea trochifcata, vel requie, & valet in typo, quando multum nocetfrn gidit.is ems, ita.quod debet accipi fcen.petr. &apium, &aliadiuierica,& ponanturin vafeplenocquaad :gne, & fupponantur paticnti beno coopcrto cum pat>-

DE SANCTO AMANDO-
21
8
Vetpt>p)ra,
ai's",ita, gjfumum decoftionis iftarum herbarum reci- A put ita^lit ibi quafi ftupha, ita,g> iudet,& tunc offera- turei mulaineacum aquaad quantitatem nucis par- ua:, vel caftanex. Aliquando daturinacunsadtentan- dum de euafione pat ientis, vel de morte, fi lllud non eft bonum, accipiunt mufam ^neam, & diftemperant eam inaliquo liquido,&inunguntvenas pulfatiles b.rachio- rum, & temporum, & tunc fi veniat (udor, fignum eil euafionis,fi non veniat,fignum eft mortis, melius eft,vt nullo modo detur, in acutis ,cum aecodlione milij (olis, aut iaxifragia:, fiangit lapidem cum decodlione apij,foe. petro.prouocatvrinam;cum decoftioneruta",incn.ab- iyn.valet mcaulone, velin colicade caufa frigida. Cum deccnlbione fangu. draco. valet ad vulnera (ananda. Dofis eius eft ad quantitatem nucis paruar.
Opopyra opos (uccus, pyi.i. ignis, quafi fuccus igni- rus,valet conrra paralyfim in manibus, & pedibus,&c. & hoc tripliciter prohibendo materia , ne currat ad me- brum,et confumendo materiam fluxam ad membrum,
Qute. opiata fit melior.
Clrca iftam lectionem quaritur primo, qux opnita fit melior,recens, velantiquata,videtur, cp receris, compofitum eft fortius in lllo tempore,in quo l"ua com- ponentia (unt fortiora, cum compofitum debeat habere naturam fuorum componentium ;fed componetia lunt fortiora in recente,eigo, &c.ergo in illo tempore,fcihc« in principiofua; contecftionis debet exhiberi. Adoppo- fitum eft vius communis; datur enim per longum tem- pus poft contaSionem fiiam.
Solutio, dico, quando damus opiatam, fi quiramus operationem, quam habeta forma communi (equent* fortiorem virtutem lpfarum mifcibilium, & componi- btlium, & eorum alterationem, cum talis forma no fiat nifi tempore,muIto meliuseft antiquata, fecudum Aui. & Serap. Sed fi quarramus aliam operationem, quam haber ex aliquo compofito, vtthenacaemplaftrata fu- pra locum morbi,attrahit ad fe venenum percarne thy-
ri nn-r» f.-> r- 1 a • ■
confortando, & hxc tria debemus qua:rere mparalyfi; B ri,qua;inti'ant fuam compofinonem fecundum Auic.
nunquam tamen detur, nifimateriaeuacuata,ficur,nec aliquaalia, & ipfa digefta, & debet dari cum decodtione valentium ad hoc,ficutcum deco£tione faluia:,lauendu- Ix,primula:veris,caftorei.Item nonfolumbibita, fed etiam emplaftrata valet,fi membrum paralyticum inun gatur diftemperara cum fuccolauendula:,auttalium , aut caftoreum,quiaconfumit materiam.
Ire valet in colicaexfrigida materiaj&inomnibus morbis frigidis. Item in oppilatione fplenis,& hepatis.
Item fecundum Ifaac ptimoviatici dicit, Qp bonum eft,fi feb.fuperueniatin paralyfi, quia eam curat.ergo bo num efteam prouocare peropiatamj&ficprouocatur feb.accipitur opopyra, & acui tur cum euphorbio,& (ul- pluire viuo,ita, quod fuper venas pulfatiles temporum, & brachij ponuntur,& cito luperuenit febris,&c.
Dt rnlea Rubea trochifcata, dicitur rubea a rubeo colore, rro- irvhfcha, chi(cata,quia multos trochifcos recipit fcilicettrochifcu '*• garyo.trochifcum diacy. non eft multum capitalis,tame Q eft aliquanrulum cali. valetcontra tertianas data in de- eo&ione, violarum,aut cum fyrupo viol. materia euacua ta. Item valetcontravigiliasintra,&extraexhibita,fi cum fucco papaueris, & lactucac diltemperetur, & de- tur ad potandum, vel fi cum his fuper tempora empla- Itretur. Item ftringit vomitum data cum liiccomen- tx. Item cum decodtione violaria: valetcontra dolorem capitis ex fumis eleuatis a matrice. Item cum aqua rofa- ta valer ad fputuni fanguinis. d rejiat. Requies dicitur, quia facit requiem; prouocat enim fomnum datur proprie infebr. period. aliquandoante typum,vt prohibeatur in feb.materiaeuacuata, ipfa exi- ftente pauca,& digefta;coniumitenimillam,cum cit pauca, & membra ftringir, & ita typum prohibet, & fi in typo detur, prohibetipfum, vel mitigar, meliustame cft, vt poft acceffionem detur, & hoc materia euacuata. Item (yrupus violaceus accipitur,& ponitur in eopa- paueris femi.& ladtuca: fem. trita, & iaceant ibi per no- ctem,& ibidiftempereturrequies, & detur paticnti in ^ mane,velcum deco6tioneladtuca: poteftdari.Item va- ler ad prouocandum fomnum in vigilijsex deficcatione cerebri, febre ceflante. Item emplaftrata fupertempo- ra,valetadidem, fi emplaftrumdefem.papauerisal. & ni.hyofcyami, portulacx, ladtucx, mandragora:, confe- (ftum cum oleo violato", & albumineoui,fronti, & tem- poribusvalet appofitum. Item fola requiesemplaftrata valer. Item fi detur cum fucco ladtucs ad potandum ad hoc idem valet.
t>c bz'J". H yg'l a gracca,hygija,ideft faluatrix:grxca,quiaagra:- cis muenta, valet contra ftuxum rheumatis a capite ad membrum, habet in fe omnia reftringentia, ideo valet indolore dentiumexcaufarheumatica,fifupra dentes emplaftreturcum thure, & modico myrrha:. Item licx eo riant piluix, & teneantur fub lingua, prohibent ma- teriam eovenientem. Item pilul.x ipfeprohibentHu- xumadoculos.
hoc tunc eit melior recens, quia ille thyrus magis habet fuam propriam virtutem in recente, & quantum ad illa naturam,differt theriaca a mithridato, eodem modo, fi veiimus fomnu prouocare pertheriaca,quodperopiu facit,melioreft recens fm Gal. v.megatechni.cap.v.
Ad primum, dicendum, q> compofitum cft fortius in tempore, inquofua componentia tunt fortiora,quatum ad illam virtutem, & operationem, quam per fua com- ponentia habet: tamen quantum ad virrutem, quam ha ret ex fua forma communi refultantc ex adtione,& paf- fione mutua fuorum componentium,poteft efie fortius, & eft perproceffum temporis.
<Anopiatadebcant dariinpriniyiomorbi.
COnfequenter qua:rirur vtrumopiata debentdari in principio morbi,arguitur,quod fic, quia opiata danturadconfortationem membrorum,fed inprinci- piomorbi magis laborat natura fecundumiliumapho. Inchoantibus morbis, &c.ergo illo temporc debet ma- gis dari confortatio rcfpondens labori. Item datur ad co ltringendum,ergo in illo tempore debet dari, in quo ma gis timetur Huxus, & eft maior. Oppofitum dieunr au- ctoresinpradticis.
Solutio.dico,qj duplex efttempusexhibendi mcdici- nas laxatiuas,vt in principio Veris, & medio autuno,li- cet in quolibet tempore pofiint dari neceftitate cogente. Similiter eft de opiatis, quatum elt de tepore eledtio- nis,inprincipiono debet dari matcria cruda,& mdige- fta,qa confumeret fubtile,& reliquii magis incraflarer.
Item cu tunc materia fit multa, qui fua multitudine
impedientenonpofletperopiatacon(umi,peripfam:tn
pofletliquefieri,& diflolui,&ipfumpoflet faceretiuere adaliquod membrumnobile. Vnde Auic.iii4-dicit ,qj fi daremus in principio quartang theriacam,adderemus tjuartana quartanac,(ubtile confumendo, & reliquum m craflando,magis materiam in incrudaret,& inobediens naturx fieret, quantu eft de ncceflitate, ne peius accidat vt mors fubita, damus in principio morbi, vt in apople- xia, quando timemus, ne fubito paticns moriatur, quia meliuseftjVtporrioquxda materiiminuatur,& mate- riaincrudetur,qua mors fubitainducatur,& ficin prin- cipio apoplexiac damus theriacam,& facimus phleboto- miam aliquando,quando timemus mortem lubitam.
Adprimumargumentu,dicendu,quodlabortriplex
eftad pr^fens.Vno modo dicitur laborfatigatiomebro- rii ex motu corporali, vt de exercitio, & de hoc eit illc a- pho. Vbi indigentia non oportet laborare.i.motu corpc-
raliinducentefatigationem.Secudomododicitui
fatigatio membroru ex motu,& materia,& dehochabe turilleaph.Labores fpontaneinarrant morbos. Tcrtio modo dicitur labor illud,qd inducitur cx medicina eua- cuante materia inducente labore, & fatigatione mebio- rum, & debilitate eor u, & qn natura laborat magis taU
labore,runc copetit magisopiara ,materia.fdigttta, X
Mejuc, FFf 4 euacuau

EXP-OSIT.
euacitata per medicinam prius dicbam, hoc enim ell in principio,quia tuncefi: materiaindigefta,& multa,fi ve- ro natura laboret, fi primo laboret, non curatur per opia tam/ed per contrarium cxercirium fcilicet requiem fe- cundum lllumapho. Inomni motionecorporis. Secun- dus laborper digeftionem materiz hocinducentis, & pereiuseuacuanonem. _
Ad aliud dicendum,quod nondaturad ftuxum re- flringendum,nifi materiaeuacuata,& <ligeftajpoftquam erit pauca, quia a natura incraffarerur, & cum e(Tet mul- ta, non conlumeretur, nifi lubtile, vel ipfam liqueface- ret, vt di<5!:um eft, nifi in cafu, fcilicet fi eflet fluxa mate- ria ad membrum nobile, quia tunc tempus effet neceffi- tatis,(icut ergo medicina iaxatiua non debet dari a prin- cipiOjfecundum illum aph.Digefta medicari, &c.cu tuc materia non eft digefta,nifi in ca(u cum eft maxeria fu- riofa,fecundum iiltimaph. In peracutispaffionibus ra- to,8cc. Similiter eft de opiatis,vt dicbum eft.
Terrioquasritur,qui prius debeant dari laxatiua, vel opiara, vidctur, q> opiatafecundum omnesauftores; a debiliori emm medicma ad fortiorem (emper eft proce- dendum, quai>do medicus habctinducias, vtvideatfi debilis (uffiaat, & per hoc videatur quantiras forritudi- nis medicini,quar debet exhiberi,opiataeft debilior, qua-n pharmacum,ergo,&c.
Item medicus quanrumpoteftomnianocumenrain- dudta ainedicina dcbetcatiere, vnde deber pritts dare ilb., qujepaucum nocumcnrurn inducunt, vt videatur, fi ;.irficit jfed laxatiuumell huiufmodt refpedtu opian£ quia phartnacum inueterat, & mulca alia nocumenta tacit, opiata multa iuuamenta facir, confortar,con(umit mareriam, & conftnngit membra. In contrarium eft vfuscommunis.
Solutio. Medicinadebetpriusdari,&Ioquorin via eIedbonis,caufaeft,quiaopiatapoftex]iibitionem medi- cinj eft vtilrs,conftringendo meatus viatum apertarum pcr mordicationem medicinac, &fudtionern venarum a tnedicina, & confumendo materiam paucam,quam in- uenir poftexhibitionem medicinx,& quia con forrat me bra debi!itata,fi autem medicina mareriam inciaftiiiet, fibile confumendo,cum non pofTcr torum confumere, cum mareriafit multa, autipfttm liquefacerer, ira,quod ad membrum nob;lepofietcurrere,&: iranoceret.
Ad primum argumentum, dicendum,qj medicina le- uior femper debet pracedere, qtiando habet operatione viurn ,fedquia medicina laxatiuaoperatttrattrahendo materia, & membra debilitado •, opia ta vcro confnmen- do, & mebra confortando, propter hoc debet fecjui,licet fit leuior, quiaemendat, & corrigit rnalitiam medicinx laxariui. Nonficaut faciunt medicini vniuSoperario- nisj ideo lenitiua eft pnus danda,vt myrob.q fcamonea.
Ad abuddicendum ,quod verum eft,quod illa medi- cma,qni habetpluraiuuamenta debct priusdari,quam alia: led tudicis,quodopiata habetplUraiuuamenta,di- co quia iuuamenra non habet, nifi materia prius euacua ta per medicinam laxatiuam,ergo,&c. ]
ZJtrnmdebcant dariopiatain feb. interpolatis.
HOc habiro,quxritur, vtrum debear dari opiata in feb.interpolatis,vtin tertiana ) quotid.'ana,& auar- tana, & videtttr, quod non, quia fimileadueniens ftio fi- mili (acit eum furere, (ed opiata eft, vt phirimum calida ergo,&c. Itetn augmentares ebullitionem, cum fit ca.er- go,&feb. ergo non dcbet dari in cura iliius. ite ftringit mcatus, & h.cceft potiilima caulapurrefadHonis poro- rii claufio:ergo non eompetit. In oppofitu funt aucioies.
luxta hocqua:ritur,inquadie vaiet, vel indiequieris, vel in dieparoxyfmi, videtur,quod nonin dieparoxyf- mi,fed indieinterpolacionis,quiafecundu Hip.in aph. Cibus,quieftmagis amicus natun, eftauferendusin die paroxyfmi, ergo multo fortius medicinale, non (blti opiata. Item nulla euacuatiodcbet fieri in die paroxyfmi tecundum Aui.m i. & m quarto, led proptcr opiatam fit confumptio materi .T ,vel euacuano, ergo,&c.
Contrarium patet per-commune vfum praclicantiu.
I O A N N I S
Ad primum dicendum,q> opiata debent dari in feb.in terpolatis, materia digefta, & etiam proparte euacuata pev fudorem,egeftionem,& vrinam,& fic dealijs.
Ad pi imum obiedium, dicendu,quod licet opiara per fe calefaciat plus, tarnen peraccidensinfrigidat materia catifantem febrem,a quamultifumieleuanturadcor, euacuando,confumendo,conftringendo,&conforrando membra.Ad aliud dicendum,quod opiatatemporequo datur fecundii artem, non iacitebullitione,quiamateria cti fit pauca,quia eft iam euacuataprius,ia eft fub regimi ne cuie,& poteft iuper ea natura,& eft fupraeam fortis, ideo pr^feruatur ab aduftione,(ed fi dareturin ebullino- ne,quando materianon regituranatura, ficuttuobijcis, ipfaaugmentaretebullitionem. Adaliud,dicendu,qu6d contritio opiatxnon augmentatputrefachonem, quia prius operatur pcr confumentia, confumendo materia, quam per conftringentia membrum, conftringendojco ftrictio autem non caular putrefadlionem, nificum oc- cultatione materi? cum prohibinone expirationis fumo rum,quod non efthic,tamenquia daturcum materia fit pauca, & quiaillud, quod fuitcaufa talis materiar,& fu- mi,funt, qu .T remanfeiunt priufquam conftringat,ideo, & c. Vel poflet dici, quod pius boni faceret per aflumptio nem materiar, quam faceret mali per conftndfioncm, & ideodanda elt,prima folutio melior eft.
Adaliam quasrftionem dicitur,qu6d opiatadaturtri- btis de caufisin feb. interpolaris. Primoproptertypire- motioncm,fi plus qua feb-noceat,aut malum,quod indu catur per exhibitionem opiatx. Secundo propter paro- xyfmi remotionem ,qtiandoineocon(ueuit venirefyn- copis,autaliamala (ymptomatatalia.vtftupormentis, aut cotdisdefedl:us,&runcdatur,licet incrudetmate- riam, quia inagis titnemus accidenria,quam incrudatio nern materii, vndein fyncopifeb. fecundum Gal.j.xij. megatechni, damus vinum,licet noceat feb.& fecudum ipfum.ix. megatechni, aliqaando damus aquam frigida ad inatcrix incrudationem, vt in fynocha, quia in ea eft. vehemens iiiflammatio,qus magistimetur,quam ma- teris incrudatio,quando ergo fymptomata mala veniut, & in paroxyfmo, malum non eft prohibereparoxyfmu, netalia tymptomaraveniant. Tertiodaturadconfum- ptionem materiereiuanentispofteuacuationem.Pnmo modo debet dari in accefllone. Secundo modo in die ac- ce(l)onis,antehoraaccefiionis. Tertio modoindiebus nuerpolatis,& inalijscafibusnifi inprimisduobus.
Ad primum dicendum, q> cibus debct fubtrahi in die acceflionis,qma nullum bonum facir,nifi digeratur,cu non fir mfi per multas alterariones,in quibus natura a di geftione inorbi,& expulfionemultum diuertitur ,opiat3 non fic fadunt, cum cito ad a <5him reducantur, cum no indigeant nifi diuifione, & non digeftione, &cum hoc prohibent typum, vel mala (ymptomataprohibendo pa roxyfmum, vtdi&umeft, vtcumtimemusmagisfym- ptomata,quam incrudarionem materia: per mcraffatto- nem fui. Ad aliud dicendum, quod non datur adeuacua tionem,fed ad confumpcionem, vt didtum eft.
Hoc habito,quxritur vtrum opium, hyofcyamus, & mandragora debeantponi in opiata, vidctur,qu6d nori. Nihil jmpediens medicmre operationem debetponiin ea,opium,faeit hoc in opiata,cum operatio opiat£ fit co- furnere, &membrum contortare;opijoperatio eftin- craftare, & membrum ftupefacere. Item opiata dantur ad confumptionem materiq in omnibus membris,quod ergo eius tranfitum impeditad membra,nondebetin eaponi, opium eft huiuimodi,cumfitfrigidum , cra(fum,ergo, &c.
Solurio,dicendum eft,q? opiu,veIfimiliadebentponi in opiatis duplici decaula. Vna eft propter tuttionem o- piatarum, ne virtusopiatarum in prima,& fecundadige ftionecoriumpatur,antequamad membraalia,inquib' debet confumere, & alia opera facere, veniat. Alia caufa eft,ad conftridionem,vtmateriac6fumpta,mebraprii!^ aperta,per medicinam coftringatur, & tic fortificentitr, cum virtus vnita fitfortiof (eipfa difperfa. Ad primum
dicendum,

DE SANCTO AMANDO-
diccndum,qu6dopiam non impcditopcrationcsopiata A doncc ab igneigniautur: & poftea in mortariolo tcran
Ktta.
Dc ila rtfk
«rf.
rurn, quia cii: lbi valde parum, proprer quod,necincrai- iat inateriam,nec ftupefacit membrum, vnde non impe dit caiida, quin confumanr,aromaticaquin confortent, ficut aquapauca nonimpedit,quin vinum inebriet, in pauca quantitatc fuificit ad conltringendummembra, non ad alia opera faciendum.
Notandum tame,quod fi datur tryphera magna, qua: eftopiata, habens proprietateni magnam admenftruo- rum prouocationem; meliuseit fideturfineopio,quam cum opio, & ita debet dari ad prouocatione menftruo- xii cum dccoClione arthemifia-,aut rube^ tin£torum,aut fpicas nardi,& fimiliumjaut fupponatur matrici,& pro uocabit,tamcn fi damus illam ad confumptione, & con forratione membroi um, poftexhibitionem medicinx, meliuseil darecutn opio, quia tunc mdigemus conftri- &ione meatuum, & membroru, & vt virtus fit fortior non ficm prouocationemenftruorum. Adaliuafimili- ter dicendum,quod opium,quodeftitapaucum,non impedn tranfitum medicina: ad membra.
De quibufdam oleis.
Olcum rofacenm fic ht, in duabus lib- olei commu- nis ad dodtrina noftram abluti libi.& s.rofaru viridium aliquantulum contufarum, & ponatur olla plena fuper ignem in caldariopleno aqua, & tadiu bulliat, donec ter tia pars minuatur,& deinde albo panno lineo infnfo tor- culariexprimatur. Eodem modoviola.fambu.quod efl ca.& myrtinufitoleum,quodeftfrigidum,&ftypticu, valec illaoleo fcilicet myrtinum, & rofatu ad acutas feb. inun <ftafuperhepar,& tempora,& p!ataspedum,& pal mas manuum -jquiacaliduminnaturaleextinguunt.
Oleum nenupharinum fimiliterfit ficutoleum rof. T h *- &'eftmagis frigidum, valet contra vigilias caufarasex caliditate.
DetiHi. De lilio fimiliter fit,& eft calidum,& fic.ficut liliura;
& propter hoc valet in caufis frigidis.
Dcoieopr- Oleuperficorufimiliterfit, valetin hemicraneodolo fco.' re,&adinterficienduvermesin ventribus puerorum.
Oleum hyofcyami ficfit: piftaturparum defemine r^hyofat- j 1 y 0 f C y am j j & madefiataqua in manibus, malaxetur, & poftea ad Solem deficcetur v% a.d exhalarionem aqu?: & iterum aqua hume&etur, & iterum deficcetur: & fic totiesiterando,donecmollefiat ,quo fadtoin illo femine ponaturoleum,&dimittaturlongo tempore,pofteale- uiter exprimatur. Valetcontra vigilias cxcaliditate,& fimilitercontradolorem capitisex calore.
Oleu ouorumfic fif.coquantouaadignem,&acci- piantar v itclla, & ponantur fuper lamina ferream,vel 111 vafe ferreo,& fuperponatur ad f'errum,& comprimatur, &quodcxitexcis,cft oleum,valet ad dolorem aniex materia acuta proprie, & contra ignis aduftionem.
Oleu frumeti fic fit:accipiatur vas vitreu ftricti orifi- cij,lineeii foniter,ita, cp bene patiatur ignem, &repleat" frumento.&foramina vafis filisa:ris obturentur,ita, quod non cadat frumentum -,deinde fupraaliamollam
#>* «Jet »uo~
I)e oUofiti' tntnti.
tur,&oleoaliquantulum hume6tentur,&iterum dc- ficcentur,& ficinvafe Sublimatoris ponuntur,& d©- indelcuisignisfufficit,pofteamagis fortis,do'necaqu* inde exeat, & tunc exibit oleum, conlequenter illud oleum valet ln paflionibus frigidis, vt in paralyfi, fpafmo,etiam duritiemaufert, &obliuionemtollit.
De oleis, & vnguentis.
Vlfo decledtarijs,fyrupis,medicinis laxatiuis,&op pilatmis, nunc videndum eft de oleis, & vnguen- tis.jEtfciendum, quod nomen olei abfblute didtum ca- dit fuper oleo oliuarum, fiue pro eo intelhgitur, & illud oleum eft materia omnis medicina?,fecundum Galen.ij. fimplicis medicinar,& re6tedicitur materia,quia non habetnaturam agentis,dequafitcurandum,fednatura patientis. Quia omni medicina:, quxm oleorccipitur dat fuam proprietatem, vnde fecundum complexionem rnatena: commift? oleo, habet alteram complexionem, [5 & proprietatem, quxeia medicina fibicommiftaim- pnmitur.
Oleum vniuerfaliter loquendo habet fieri multis mo dis. Quoddam oleumfitper viamexpreflionis, vtoleu oliuarum,aut nucis,autperviam fublimationis, vtfi violx, vel medicina: aliquxponantur in alambico, pri- 1110 fluit aqua,demum oleum, aut per viam decodtioius, vtdelignis,aut flonbus,& huiufmodi.
Oleum oliuarum, quodfit per expreflionem oliua- rum fit multis modis. Aliquando enim fit ex oliuis no maturis,& vocatur oleumomphacinum,& eft ponti- cum,autex oliuismaturis. Aliquandoeft recens,ali- quandoeftantiquarum,aliquandoablutum ,aliquando nonablutum ,ablutumeft fngidum exaqua,cumqua abluitur ei commifta.
Similiter illudoleumaliquando eftdulcefinefile, & tunc laxat ventrem per fuam lubricitatem, ficut malua, bifmalua,cuminillo ventrenon fitphIegma,&rcmo- „ uet dolorem,qui fit acukate medicinx, fciiicet dolorem ~ mordicatiuum. Aliquandoeftfalfum,&iltudexcoriat ventrem: ideo foluit ipfum, fi in ipfo fit phlegma.
Abluitur autem ficoleum ,aquaeicommifcetur, & fic coneutitur, ex ifta autem concufllone vnum cum al- tero commifcetur, & fic oleum mundificatur, & eodcm modo oleumaqua mfrigidatur. Nonablutumeft tem- peratum,quia dicitur aliquid temperatum fimpliciter etiampcr comparationem adcorpushumanum,quod cum ei exhibetur, ipfum non intendit in aliqua^ualita- te,ficut eft deoleo, non enim calefacitcorpus humanu , neque infrigidat peraliquam qualiratem excedentem, quam habeat. Sedfi ipfumcalefaceret,hoccflet retinen- do fua vifcofitate cal.naturale corporis, quo iterum cor- pus calefit, ficut veftimenta, quibus cooperimur, iftud autem oleum cft omnium medicinarum, quiaabomni medicinainficitur.
Item omnia olea,de quibus Nicolaus dcterminat. J 1 ' tl - '•« Primu eft rofaceum, & illudfitmultipliciter. Vno mo-
ponatur,&fiatigniscircumquaque,& eiiquabitoleum, D dofiaccipitut deoleo oliuarumhb.i. & tertiaparslib.i
JD« olec ein-
valet contra impetiginem,& ignisaduftionem.
Oleii chama:meli, & oleu caftoreu, fit vt oleu rofac. Oleumde cinnamomofic fic,ponaturcinnamomu in vafcaliquo fubtus pforato,& fuperius obftructo, pci 9 cu oleo afpergicur,& aliud vas fub eo ponitur: deinde ll- la duo vafa fub terra ponantur, &aliqua terra tenaci be- neconglutinentur,& forti ignecircumquaquc igniatur, tunc vapor fuperius eleuabitur, & quiaorificiu eft clati- fum,inferiusde r cedere cogitur, & ille vaporoleum dici- tur. fcthoceodem modofieri poteft oleum de auro, & argento,& lapidibus,pra?terquamdecryftallo.
Oleum de tercbinthina firfimiliter pcrfublimatio- nem,& eft clarum, vtaqua foncis, valetin pacicnte ner- uorum paralyfim, & fere vbicumq; valet vt oleum bene didtu,& ardec,vc ignisgricus cum oieo benedi6to,vnde ferrumdeeoinundtum inHammatur. fw« ben: Oleum bencdiftu fic fir, accipelnreres nouosnunqua ab igne tactos, & in frufta non nimis parua terantur ,
Nota.
T>e oieo de terebmtht.
rofa.& tunc ponatur ad Solem,vt per hocfiac commen- datio virtutis ro.oleo,& dimittaturper.x.diesin vafc cooperco fuperius vitreo,deinde coletur, & illud dicitur oleumrofaceii. Etfivisfacerefortiusiftudoleum,pone adhuc cum rofis,& fac ficutprius,& deinceps,fecundu, quod vis habere oleum rofa. fortius .Illudoleum fic fit ad Solem in xllate, quia tunc nobis Solapparet. Sccun- do modo fic, quod aliquando accidit, quod non habc- m us Solcm,vt in hyeme,& tunc,quia inferiora loca funt calida ponatur in pureo. Tertio modo ponendo vas fub terra,quia aliquando accidit, quod non habemus Solem nec puceum,&: iftud oleumelt mclius,& magisodorife- rum,quia terra ita cooperit vas, quod nec virtus, nec fu» mus poflitexire,neceuaporare.
Sciendumautem,qu6d illudoleum,quod fic ad Solc, fit in decem diebus, tamen in puteo fit in duobus menfi bus,& in terrafitin tribusmenfibus,fecundumfonit«- dmcm caloris maiorem,& minorcm.
Aliud

■EXPOSIT
Aliter fit ofcum roHquando non pofTumns tantum ex peitare, accipittir fUccrts rofcum oieo de oltuis, & poni- tur ad ignem , quod remanet poft decotSiionem, & con- fuinprionem lucci,dicinir oleum rofa.
Aliterhrcum volutnusillud citius ftcere, accipitur oieum, &infundirnrfuperroC&dicimrroiatum! IlUid oleam rofatum eftponticum,&eftfrigidum,& ficcu.& quia habet pont icicatem,ideo confortat mebi a: ldeo va- !et membris mollificatis,laxatis,& debihtatis,propterla xarionem membroium, & neruorum, vnde valetcotra neruos laxos; penetrar enim melius & ideo magispro- fundatur, quam olenm fimplex 111 niembris,licet roia fic craffi, ipfacamen facitpenerrare oleum fuUni admem- bralecandum Gal.iiij. fimplicis medicina-. Cutisenim ideo eo mo!lificatur,quiarofafniacuitate penetrat,&: ducitur,& fua ponticitate impellit fiium oletim.
Irem quiaponticum, frigidum,& fic. conuenitcon- tra arfuram membri, & puncturam, ideo non eft ei par infedandodolorem fecundum Gal-.ifij. fimpli.medi.qui dicit, quod ipfe ha.bebat vulnus, in quo erac dolor punr gens,& pofuit ex vna parteagreftam, & in aliaacetum, & in alia oleum rof. & dicit, qudd non inuenit magis in- Nott. frigidans,quam acetum, nec magis dolorem mitigans oleum rof. vndeexpertus fui hoc in quodam, qui habe- bat dolorem pungiriuum m ano, fine, longaone, & feci afpicere veculam, & dixic mihi, qnod erat rubeum ten- dens ad quandam nigredinem , & ille dubitabarde eryfi pelate in ano; & egoappofiu ok-um rofatum cumalbu- mme oui, cerufa pauca,& curatus fuit deanguftia, non dico de morbo, poftquatuor dies. Aliquando ponitur cu vicellooui, fed albumen magis mirigat dolorem aliqua- liter ftupefaciendo. Valetenam oleum contraaduftione exigne,& contrarhagadias, &etiam cum fanguinetur- turis,aut columb:e,curarmultum locumdolorofum,& cum farina hordei. Item in caliditate hepatis in caufone, & ephimera, valet ad fedandum dolorem capitis. Item in diabetica paflione valet, vngendo rencs cum eo, quia diaietica paiho fit ex caiiditate renum attrahente humi- ditatem,qu2 debet ficim fedare,fiuepercuius defcctione fit ficis. Ice valet in pruricu,in fcabie,fi ex eo,& aceco cor- pus inungacur,corpore prius purgato, quia fumit mate- riam refiduam, fiueeam reprimit a fua acuitate.
Oleumnenupharinumtu ficut oleumrofatum,fri- gidameft, & valetcontra vigiliascaufatasexcaliditate, fi ex eo caput inungatur. Irem ponacur cUm oteo rofaro, & cera,& fiat ex illis quafi ceratum,valet contra apofte- matacalida.
Oleum delilioeft cal.& fic.ficut lilitim.valet ad dolo rem ftomachi ex frigiditate. Itemfitenta ponaturin hocoleo, &ponatur in macrice, valetadcrafficiem ma- rricis, cum ficcalidum, & ficcum.
Oleum perficorum valet in hemicranea, &valet ad inteihciendum vermes in ventribuspiierorum, fiexeo vngantur,&magis fipotetur.
Oleum hyofcyami fit, ficut di&um cft, & valet con 1 - tra vigiiias ex caliditate. Item in dolorc capitis ex cali- ditate, fi caput inungatur.
Oleum ouorum tit, ficut didtum eft , illud oleum var- let ad dolorem aniex materiaacutaproprie, &contra aduftionem ignis.
Oleum mvrtinum'ficfit, myrtiHipiftentur,deinde ponantur ad ignem cum vino, & tam diu ftenrquoulqs vinum confumetur, deindeoleum apponacur, & deco- quaturfimul ica,quod buliianc,& poftea colentur,ficdi- citur,oleum myrtillinum jfrigidum eft, & ficcum,& va- letcontra caliditatem capitisex fuafrigiditate.
Oleum frumenti fitficutoleumouorum,vtdidum eft/cihcetper expreffionem cum duabuslaminisferreis candenribus, valet cor.tra fcabiem, & impetiginem, & ferpiginem, & fimilia, alio modo fit,vt didtum eft,& il- lum modumtansit Rafis.v. Alman. valetconcraprsdi- •€ta ,!& conrraaduftionem ignis, & contra alia, ficutibi- 0, ,uc cha. 'lem tangu Rafis.
O leuiTj cham^meii fir, vt oleum rofatum,ficuc di£lu
De etone» nupharino.
De olet dt
llllQi
l}e oleo per• Jlcorum.
De oleo hyo-
X)e oleo ouo-
pe olto inyr
Heoleo fin- menth
I O A N N T S
E eft,&eft fubnle,valet contra dolotem ftomaclii,&pcdto ris ex ventofitate,ve! ex mareria pauca, qua relbluit fine atti'adlione,ficut chamsemeli. Item confortat membra.
Oleuin coftinum ht ficut aliaolea. valet adconforta- r>e »/» c*. tionem ftomachi, valet in paralyfi calefaciendo neruos,^""'' & fi cum emplaftro ponatur lupra ftomachum frigidu, & commifceatur, confert.
Olcumdecinnamomo confortatftomachum,&ma **
gis neruos,& fit ficutin littera tadtumeft.
Oleum de terebinthina clarumelt,&fitperfublima- De »'5»"« rionem,multum valet rn paralyfi, & caeterispaffionibus ln '' ,h neruorum,valet fere tantundem, vt oleum benedi£tu,ar detvt ignis, vndedeeo fitignisgrarcuscuoleobenedi- clo,& fiferru cueointingatur,& poftea'in igneproijciat', inHamabitur,& ardebit quadiuibi eritaliquiddeoleo.
Oleum benedi6tum ht vnomodo,vtdidtumeftfu- pra. Altter fit fecundum Rafim.v. Almanf. ponuntifta ncdiHo. frufta m vafe vitreo fpiffo,illud vas cum argilla fuperius P beneobftruatur,ita,qu6dnihilexeat •,& fi tu videascxi- refumu,adhucobftrueilluporucum argillaideinde fiat ignis leuis,donecdeficceturillaargilla, & deindefiat for tis ienis,& fiat oleum. Iftud autem vas vitreum patipo- teft Dis,vel ter vigorem iftiusignis,&non plus.
Et valet iftud oleum in paffionibus frigidis,& paraly- fi,& fpafmo: mirabihter enim penetrat, vnde fi m ma- nualiquaIiterponatur,(entietur fxtorpermultumtem- pus,id elt per quatuor dies: cuius fignum eft, quia mul- tumpenetrat, & ideovalet in paralyfi, & fpafmo , fi membrainungantuiyprius tamen euacuationefafta,& materia digefta,& noneftciparinhoc,fuprafplencm pofitum foluiteiusduritiem, cerebrumcalefacit, vnde obliuionem aufert, valet etiam contra venenum fcorpio nis,cum illudfitfrigidum.Item fi bibaturopium,&hyo Klta ^ fcyamus,valet contra ifta,&alia fimilia,& fi in lfto oleo intingatur ferrum, & ponarur ad igncm,ftatim incendi- tur ficutin rerebinthina. Itemfecundum Rafimfiin- tinganturin illooleoretes,aggregabunturineismulti- q tudopil'cium,&capientur.
Circa iftam ledtioncm primoquxritur vtrum opia- xMumpri ta,&alia: medicinaralcerantes alcercncper fuam qualixa tem veuientem ad membra, aut per fubftantiam fuam venienrem ad locum eundem. Et vrdetur, quod non o- portcat eo venire,nifi fola virtus.motus localis fortior eft motualteracionis, fi medicinaattradtiuaattrahithumo remprarter quam infuam fubftantiam admembrum, veniateigo,& medicma alteratiua,manentein /ubftan- tia,abfqueeo,quod veniat ad membrumfui fubftan- tia, poterit alterare.
Item virtus naturalis,vitalis, &animalisfeninturab hepate,cerebro,& cordead fingulamembra,folalub- ftantia in ipfis remanente,& ramen alterat membra,in eisoperatur, ergoafimilierit demedicina,quodficut ll- laper fpiritusdefcrentes multiplicatur, ficper Ipmtus deferentesad fingulamembra,itai!la medieinaalteran- do fpiri tus,ergo,& c.
Item fecundum Gale.iij.fimplicismedicinar, fi pona- " tur pesm aqua fngida,totum corpusinfrigidatur, & tamen planum eft, quod tantumqualitas defertur ad membra,& nonfubftantia aquar, ergo multo fortius medicina reccpta interius alterabit, abfque fua: fubftan- ti.x cranfmiffione.
Icem cmplaftra fuper hepar,& alia mebra, & vnguen ta ponimus, vr alterent illa membra interiora, vt hepar, & ftomachum-,& tamen planum eft, quod non per fub- ftantiae prxfentiain lllis membris incenoribus,fed per virtutis folius commendationem.
Contra,agens particulare agit per cor.tractum, & ma ximeagensper complexionem medicin£e,cumei'go ta- (itus fit corporum duorum,videtur,quod fubftantia me- dicinx tangat membrum, quod alterat veniendo ad ip- lum,hocidem vultSerapio. in vij.
luxrahocqueiiturfeciidocu illamedicinaalteratiua ad mebru venwt,quomodo hoc fiti.pcrquam via, quia 11011 poteft per ;e,quia nihil feipfum mouet; omne enitu
qucri

D E SANCJ
quod mouctur,ab alio mouecur,ncq; per aliud,quia cunc effec per membrumacctahendo,quod ellimpoffibile: quia accrahes a cota fpecie, non accrahi t lim ul duo cocra- traria/ed membiii actrahiccibum,qui eftconcrarius me dicina: cum vnius fitagere, & alcenus paci,ergo,&c. Et probacur maior, quoniam virtus accrahendi a coca fpecie ficratione fimilicudinis,qu2n6eft refpedrudiueriorum.
Fortedices,quod tra!iensatoca(pccie,n6accraiiit duo cocraria cu remanet iub eade dilpofitione, iub diuerfa ca men poteft, vnde membrum quando eft ianum, accrahit cibum, & non medicinam; cum aucem cft a;grum,accra hic diueifum,vrmedicinamalcerancem.
CoWa,difpoficioaccidecalis non mucaceifencialem, cum ergo fi fiaC accraCtio diuertoru a cota fpecie, diuerfi- hcecurcota (pccies; ^gritudo aucem eilaccidentalis,& to ta (pecies eft difjx>iicio elfentialis (ecundum Aui.non er- godiuerfihcaturpera-gritudinem, ergo,&c.
Ad primamquailionerefpondec berapioin vij.quod ' medicma alceratiua vemcad membrum fecundumfui fubilantiam,& non folum (ecundum virtucem ; verum cft,quod medicina alceraciua poteft alterare abique hoc, quod vadat ad membrum fecundum fubftantiam,quia ciusvntus per fingula corporis membra mulciplicatur ra fana, quam xgralndifferentei, & appellatur hsc vir- tus fuinus a medicma refolutus, qui per corpus difpergi- tur alceians corpus adnacurampropria.llleautefumus paucuseft,& virtusdebilis, ideofua alteratioeftpauca.
Item medicina nnnusappropriacur vni membro qua alceri, quia vbique fpargicur, quia fi debec fien alceracio contra dyfcrafiam aiicuiusmembri,nidi fic pauca valde, oporcec,quodmedicina lecundum fuifubrtanciaadme- brum veniat (ecundum Sera.in vij.Dicoergo,quod me- dicmaalceraciuaad membrum veriic,&hcecluaviccus lemper mulciplicecur,cameillanon (ufficit, quia vapor, per quem mulciplicatur llla virtuseft paucus.
Ad primu argumentum in contrarium dtco,<j> medi- cina euacuatiua non oporcec, quod eat ad mebra, qa ipfa . operacur a cocafpecie; hacauc racione fua; fpiritualitacis por fe mulciplicare coplece ,& excicare pocentiam inco- plecamhumoris,quieiobeditmagis inparte vna,qin aliaobedietdyfcrafe,medicimalcerancis. Sed medici- na alceraciua agit per complexionem, quar fic non poteft fe mulciplicaread hoc vcalcerec,cum non mulnplicet (e nificumtumo debihs virtutis. Itemrefiftenciaminue- nicin membro,&no ficactradtio in humore,ergo,&c.
A lia rertia racio vere concludic,quod vircus mulcipli- catui",dicoramen,qu6dnonfufHcicad alcerandum,pro- pcer quod neceflario futjftanciailluc vadit. Ec de aqua fngidadico,quod infngidac.&alterar membra,fifincpa rum lapfa,non ramen (i finrmultumlapfa,fimilicerdi- co,quod medicina per fiimum alcerat membrum, fi fit parii lapfum,no camen multii lapfum, nifi per (ubftatia.
Ad fecundam quaftionem dico,quodeo venic,quiaa membro attrahitur,per virtucem eandem,per qua mem brum atrrahit cibutn in fanitate,attrahit medicinam 111 ajgricudme,&quamuisnihil (eipfum generer ,quodlibec I tamen feipfiim conierttat, vnde qua;libet forma rei mte- dit tuiconferuationem jconferuatioautependecinduo- bus.l.mremotione contraTij ,&attra £tioneconuenien- ns,ideo tnembrum per fuam propriam virtutem attra- hic limile,cum eo indigeat,& per eandem virtutem abij cit concrarium,cum rn mebru mducicur. Scd quia iftud concrarium fiue nocumentum non poteft abijcere per ie,ideo accrahit aliquid, quod iuuet ipliim.d medicinam alc£rantem,& hocpereandem virtutem,pei quam artra hit fibi fimiie, quia virrus,per quam fe conferuat,eft vna & eadem, qux nzc duo facir, re(pettueiufdem finis, qui eft ieconferuare,facit duoopera adeundemfinem,ex- pellere auccm conti arium non poteft immediate facere, ideo attrahit lllud medium, quo indigec ad hoc operan- dum,vt medicinam. Didlueft ergo,per quod membru accrahic medicina.f.per (ua vii tutem,led non eft didtum quomodo. Etad hocpotcft forte dici, quod mebru dyf- crafiarum mducitin medicina aliquam difpofitionem,
" U;i
0 AMANDO- 130
1 perquam fitei fimilis, & e(t etiamfimile rcfpedu effe- dtiis, & finis,ideo ad illud mouetur plufquam adaliud, vel ad minus virtus regitiua corporis illam habilitat, & difponitur, hoc tamcnhabet dubitationem; &ideom- quifitione, & ftudio indiget.
Ad primum argtnnencum dicendum,quodaccrahes non accrahitur a rota (pecieconcrana, & ideo,quod ci- bus,& medicina non funt contrariafecundum,quodat- trahuntur,Iicetln (efintcontraria, quxattrahuntur, vt fimiles, licetnon in fpecie, (edin operatione refptdu fi- liis, (cihcet vt membtum conleructur perea; in ifto au- tem conuenit,ideo debent vrraqueattrahi, necattrahu- tur,vr diuer(a,(ccundum,quod diueria.
Vel dicedum,quod membiu non attrahirdiuerfa,ma nens iub eadedilpofitione, licet (ubdiuerfadifpolitione manenSjhocpoditfacerc, vndelolum membrum agru attrahic medicina, & no (anum. Cum ergoarguicur, q> accrahens variatu non poieft attrahere cotraria,quiaper hoc mutatur fua tota fpecies,dico, q> verum ad (ecundu, q? tota fpecies,nonattrahic,nifiperconferuationem fui, lftaautem naturarepertaeltinduobuscontrarijs,ideo duo concrariaacciahic. Et cu tu obi)cis,quod haberec li- milicudinecuduot)Uscontrarijs,dico, quodnoeftincon ueniens hcet coca (pecies fic conc rana ahcui iftoru in for ma,eft carnen ei inconuenies in incentione ,quia fcilicet ta illa virtus, q illudcui contrarietur,f. medicina, mtcn- dic membruc6feruare,ideo,&c.Nec dico,quod mucetur fpecies propter difpofitioneiliam accidentalem,aliud ta men opus facic fpeciale, fcilicet attrahere medicina, qa indiget propter illam di (po(fitionem,& qdli non indiget cum eft fubalia dilpofitione, femper attrahit quo indi- get ad (ui conferuationem,dummodo poflit,&c.
Hoc habito, quxritur de ifta medicina alterante,vtru antequam ad membra veniat, quxalcerac, conuercacur " w in humorem,vel non conuercatur, & contundancur illa duo in vnum,& arguitur,quod debeac imicari humore, &c mucecur.f.ancequam alcerec,dicic Gal.x.megacechni, quod quamuis medicinx alterantes,& cibi,& potus, ad membra veniant,tamen tarde, &poft eorum conuerfio nem,& alterationem.
Ite viij.megatechni,dixit Gal. quod medicinx mordi cantes magis nocent cocauo hepatis, qua gibbo,quia cii veniunt in gibbii hepatis,ia funt couer(x,ergo multo for tius medicma valens ad mebra fingula. Icem lmpoflibi- lee(t,qj agens approximatum paffo non agat, led medici na approximat ltomacho,& hepati;ergoin ipfam agut, fed aciio hepatis eft conuerfio in humorem,ei go,&c.
Contrarium vultAui.in i.c.deeo,quodcomeditur; & bibitur,vbi dixic,quod lllud quod in corpus agir,& no patitureft medicina,&alibi, quod a corpore non vinci- rur,eft medicina. Adhucdicit, quod in corporis fimilitu dinemnon conuertitur,eftmedtcina. Item Gal.i.fim- pli.medi.cibieit pati,medicinx veroagerc,cum ergono poflir mutari nifipatiatur,ergo,&c. Item per experime- tum patec hoc,cum damuspotiones vulneratis,vidimus medicinasegredi per vulnera membrorum valderemo torum, vt in capite, fub eodem colore, & fub ecdem ia- pore, fi cur i n tran t,ergo,& c.
Adiftam quarftionemdicendu eft,quodcumquxris vrrum medicina cum debetalterari debeatconutrti m humorem,&c.Dicendumeft,quodnon,fi enimconuer teretur iam haberet omniummembrorumfimillcudi- ne,quiaomnia mebra ipfum a?qualirerattraherent,cum ergo vnummembrum, ficutmembrumlxlumprxci- pueipiumattrahat, & nonaliud,patet,qj no debetcon- uerti,& hoc vult Gal. ^.fimplicis medicin? ln principio, diftinguit lta duplicem alteracionem fine mucatione. Vna fecundum veritatem,vr quando fit de (peciead fpe- ciem, vt cum ex pane, fiue cibo fit fanguis, & iterum ca- ro,&os,&nerui.Alia fe;undum traiilumptionem, vt qn corrupitur non vera forma, fed viiualisextenorum, vt cum panis in patua frufta duiiditur, & cu pipei ct nte rirur.Deindelubiungitftatim Gale- & omneshbn funt falfi,in illo leco tamenaliquando hbrum inuehi,m quo,
erat

E X P O S I T.
cratalio mo<io quaro in nnuis, vbieftnegatio:fed in illo erat negatio,ita,g? debet ibi eflein alia litera,qua: ilatim fubiungirur,& nos quideiam diximus, g> vinures medi cinarum no ingrediuntur ingenusprimorumduorum generu mutationis,etiftud patet perliteram,q (equitur, cti dicit, q> non fit pollibile, muretur res, & conuertaf de Ipecie in fpeciem, nifi caletiat, & infrigidetur, &c. ex quo patet,quod medicinx alterantes non corrumputur, cum non intrent in gentis (ecundum alterationis. ttitmiiici- Notadelecunda qusEitione,qu.ccumillaconfunde- 'ftx. batur,vnu.f.polfit prqleruaria corruptione.Dicendu,q> tnplex elt res medicinalis. Qjsdam ,quareft medicina pura-, quxdam eft, quxeft medicinakjqua:dameft, qux eft cibus medicinalis. Medicina pura tantu agit,medici- nale autem agit magis.quam patiatur, cibu.s vero medi- csnalis vtrumqj §qualiter. Dico tuc,quod li fit medicina pura,no corrupitur, neq - , couertitur m humore, antequa alteret; fed alterat abfq; l'ui couerfione, quia habet tanta virtute medicinac,quod fuperat virtutecibr,tn poflet co- uerri m tanta quantitate pauca, quod pofifct dan; ied n6 oporiet ad hoc, vt alteret, vnde appellando medicina il- lud,quod eft medicinale,velillud,quod eft cibus medici nalis,poteft beneconuerti,licet non debeat,necoporteac ad hoc,vt alterer,vnde Aui. Sanguis gencratus ex ladtu- ca,retinet fuam qualitate vfq-, ad tempus, & itapotelt co uerti,&alterare,tamen,n6oportet,qu6dconuertaturad hoc,quod alteretur,vndefidetur (uccusla6tuca:adalte- randu,vel infrigidandu hepar, licet poiiit conuerti; non ramen debet, fi debeat alterare. V nde iciedum,q> ditfert diccreniediciia, mediinale, &cibu medicinalem,vnde cu d ico medicina, dico rem agente tatum,cu dico rnedi- cinale, dico reagentem, &patiente,magis tamen agen- te!n,q catientem •, cUm vero dico cibum medicinalem, dico rein agentem, &patientem,magis tamen patiente. Quando ergo,qua;ntur,vtrum medicina conuertatur,di co,quod non, fiappellatur medicina pura, quod poteft prooari per littera prxditta iij. fimplicis medicina-, & fi detur iliud, quod eft medicina pura in aliquaquancitate modica,poterit fieri cibus medicinalis, & tuncconuerte tur,vcl medicinale,fi magis agat, q.patiatur,cibus medi cinalis .xqualirer vtrumq; aut magis patiatur,q agar,vn- de li detur fuccus laccucx ad infngidandum hepar venic ioi iicut eft. Et fi tuquxras, quidaccidet deilla medici- na antequam feceric fuam operationem, dico quod ex- pdletur ficut fuperfluitas cum fudore, vei vrinay vel ege ftione,ficut tangit Auic. de croco^quod conducit medi- cmas cordiales ad cor, & in fumum conuertitur, & ex- pellitur. Et dico,quod fi lila medicina,que prius erat me dicina pura,detur in modica quantitate; vt pofiir couer ti.tuncalterabitomniamembra, non magis vnum,qua aliud eritj nec tunc ent medicina pura, fed.erit cibu? me dicinalis.quia mutatur in humorem recipiendo virtute medicina',per quam alterat corpus, & tunc mobilia.fci- licet inquantum cibus patiturfuamconueifionem , & inquantum medicina fuam diuifionem (olum .
Ad primum argumentumpotefldici,quodmedici- nx veniunt poft fui conuerfionem, verum eft tranlum- ptiuam ad membra, qua:eit fui diuifio: vnde conuerti- tur fecundurn fuiapertionem , non conuerfione vera. Ad aliud dicenduin ficuc prius. Veldicendum ad vrrun- que alitcr,quodmedicinae venientesin gibbohepatis, funt conuerlx, & debilitatx in fua malitia, vnde in rer- tiodecomplexionibus,acuta cibaria, ficut c<jpx,& allia non vlcerant interius.quando comeduntur; lictit quan- do exterius emplaltrantur ,quia fua acuitas remouetur maiJis,qLiia (ecommifcent humonbuscontentisin ve- m*.; Cc languis,per quem folaacuitasmuigatur.non per- mictit, quod fic inueniac aliquod in ftomacho,cum quo commifceancur, ideo corrigitur eorum malitia magis cum veniun t ad gibbum, quam ad concauum hepatis; quia tuncelt magis adiniftacum humonbusqua prius. Adaliudeft ibi confequcns : nonenim (^qtiitur, fi cor- pus agit in medicmis, quia hoc modo,fiue talem actione jaciar, qux elt conueriio :n immorem, quiaagitaliam
I O A N N I S
adtionem , (dlicetdiuifionem eiusin partespatuas, & correctionem medicinara fua malitia: vndeibificcon- uerfio tranfumptiua,& non vera_j.
Vnguentu populeon dicitur, qd fit de oculis populi. t>e ««j«, valetcontra caloremacurxfeb. & his,qui dormire ne- *' tt* 1 "*' queunr,inundtis temporibus, & pulfibus,& plantis ma- nuum,& pedu, hoc ide cu oleo rof. vel violato miftti,& fuper hepar inun6tum,mirabiliter calorem tollir, &c.
Vnguentum dialthxc malafticon, & chalaftico dial- thxa a radice erafti dicitur malalticon, ideft mollifica- uuum,chalalticon, id eft calefadtiuum, &c.
l)c vnguentis .
Vlfode oleis,videndum eit de vnguentis. Vnguen- ta fueruntinuentaeade ratione, ficut & clcdtaria,
& alix mcdicinx c6pofitx,fuerunt adinuetx,f interius, &exterius exhibitx propter hoc,quod medicinx fimpli cesnon faciebanteffedruinterius, ficut vnguera,&cm- jjlaftra:quia medicinxfimplices extra effedtiialiquando non faciebanr,& hoc,vcl propter debiiiratem fimpliciu medicinarum,aut quialongo tempore non poffuntre- manereinloco,fuper quem ponuntur. Inuentafuerunt vnguenta,vt diutius fuper locumremanerent,& per hocfuam operationemadimplerent,verbigratia cum puluisaliquisafpergatur fuper locum,per pannos aufer- rurcirius quam fi vnguentum, vel emplaftrum ,aucce- rat;um ,cum ifto puluereconficiacur. Illaenim faciunt medicmam, (cilicec puluerem diutius rcmanere luper locum.
Vnguenta edam funtinuenta,vt faciantabfterfione inmembro,& confortationem,abftergunt, & confu- munt materiam paucam remanentem poit purgatio- nem prius faCtam; & aliquando fiunt ad confortandum ifta vnguenta, tam membraexteriora,quam mtenora.
Interiora vt ftomachum: aliquando eniminungimus ventrempropterftomachi confortationem frigidioleo coftino, veloleo de fpica nardi, vel de abfynthio, vel dc menta: iftaautem omnia mungunt ipfum maxime, cu eft debilitatus,aut propter frigiditatem, aut propter tex- turx ratitatem.
Notandum eft, quod in omni vnguento eft oleu, aut pinguedo,aquaconfectumfic,vcdiuciusremaneatfuper membrum :illudautem facitoleum ,autpinguedoper vilcofitatem fuam. Vnguentumdiciturabvngue,vel vngovngis, & tuncpropriedicitur vnguentum.
Vnguentum populeon eft primum vnguentum fa De dtum,& dicitur ab oculis populi,oculi autem populi di- " cuntur folia cuiuidam arboris,qux populus appellatur. Qux folia didte arboris parua colliguntur,& ex iftis co- pomtur vnguentum,prouocat fomnum, fi ex eo plants pedum, tempora,& volx manuum, & arterix inungan- tur, & heparinfrigidat, fi eftpoficum fupraipfum cum aqua rof.& pauco aceto.
Nicolaus dicit, quod prouocat fudorem,fi exeo vm- bilicus vngatur,(edfaliiim cft,cum enimfrigidum fit claudendo poros, proiiibet caloris euaporationem, cum eciamfit vifcofum,perfuam vifcofitatem impedithu- miditatem,ex qua fieret fudor egrediens,& eam interius retinet, vt phIegmatici,pruriginofi, &c. Conficitur ficut alia vnguenta,quia fpeciesconteruntur,& tuncoleo,vel pinguedineconficiuntur.Recipitomniafrigida,papauer fi igidum nigrum,mandragoram, cymas rubi,folatrum, & fimilia frigida,vnde illudvnguentum valetcontra calorem acutx feb.diftemperatum cum aceco,vt melius pollir cranfire,aut cum acreita, & debet fieri mundtio fu per volas manuum,& pedutn,& circa frontem, & tem- pora.Sed fi feb.non fuerit acuta multum, patiens de na- tura fua frigidus, & tempus ei conforme fuerir, aut fi fu- dare voluerit, non eit vtendu m populeon; quia materia fieret ex hoc ineptiordigeitioni, & fudorem impedien- dOjbeneficium naturxpoffet impedire.
Vngucntu dialch§a,quafi fa<5tu dealthea.i.malua, vel De v^um- bifmalua,calefacir,&hume<Stat,& ideomultu valet ad rnacuradum apoitemata,quia lecundu Gale.ij.fimplicis med;cine,ad maturatione apofttmatu tria requirunfurj
falicet

DE SANCTO AMANDO- *3'
fcilicetcaloradcalorisattradhoneniadlocumapofierna A & redduutn compingendo, & indarando, fimiliter ell tis,vt melius poflit digerere, & quia timetur,ne tiat con- liic. Aliud,dicendum,quod verum eft,9) confortat; & fi fumptio,& refolutio caloris,apponanturvi(cofa,vt calo rantum confortaret, competeret, ied quiaplus faceret* rem attradum lbi exirtenteminterius retineant, & hu- mali,matcriam incraffando, quam bom vinutem con- midaad materix remollitionem, valetad refoluendum fortando-, ideo non conuenit in quartana
 n • J
ventofitatem, & (ubtiletn materiam.
Ttrum the* Circaiftam ledionem dubttatur, cum primo vifum rtacaimd- ficdeopiatisinyenerali,videndumeltdeeisin Ipeciali; maricacom P llmo de theriaca,vtrumfitbonacircamateriarheu muaidt. maticam,vr,q, non.Nullum rheuma prouocans compe tit in cauia rheumatica, led tberiaca eft huiufmodi, cum fomnum prouocet (ecundum Gale. primo megatechni. cap.iiij.ergo,&c.Item nullaoperatio prohibensfluxum materia:a membro nobili adignobile eft facienda, fed theriaca eft huiufmodi, quiaprohibet fluxum materia-a cerebro,quod eft membrii nobile, maior patet per Auic. & Gal.in infinitis locis, quia lemperdebet fieri expulfio fuperfluitatum a membrisnobilibusadignobilia,mi- norpatet per Auic.lib.v. deprobationetheriaca:, vbidi- cit, quodiithaiacaexhibita ftringit ventrem bonaeft; ergo lhingit,& fluxum rheumatis a capite. \. Oppofitum dicit Auice.in v. quod valet ad confum- ptionem materia: phlegmatica:,ergo valet m frigida cau ia, & rheumatica.
Dico; quod thenaca conuenit in materiaphlegmati- ea cum elt digefta,& non multa, (ed pauca; vnde conue- nit euacuattone prius facta, fed fi materia fit indigefta, quia confumeret fubtile,& reliquum incraflaret,non co uentt, (ed fi materia efletdigella, tamen multa non co- petcret,ne ctiam aliquam partem conlumcndo ipfam incraffaretj&aliam non confumendo, aut faceret ipfam per corpus curreread membrum nobile, fed fi illa mate-
u 1 » ... - —
f#.
Confequenter qua:ritur vtrum thenacacompetatin lanis,videtur,quodfic, fecundumillumaph.Tenues,& ca c °mpe. cert .T di£ta\dicit Gal. quod in fanis virtus debet confor- '»tmf*»u^ rari,& conferuan; in ^gris autem debet minui in acuta argritudme,(ed (ecundum Auiccn.in v. cap.de laudibus thetiac .T .Thenaca vinutem confortat, calorem, & fpi- ritumconfortando. Item conferuatauolefcentiamfecu dum Auic.in iiij.ergo conuenit in fanis.
Item fi fit inconueniens, hoceritproptercarnem thy ri,qua-eftvenenum fecundum Gal.iij. fimplicis medici nar,fed quod propter hoc non fit inconueniens, arguitur fic. quiafecundum Auicen in iij.caro thyri habet pro- prietatem conferuandi virtutem, & vitam prolongandi, B ergo,&c.
Oppolitumdicit Gal.j.fimpli. medi. Medicinalibe- Ctrfw /«. rans a veneno elt venenum, fed venenum non competit fanis,ergo,&c.
Solucio,qu£eftio famofa eft,dico tamen ad quarftione, dtiplex elt corpus fanum , fcilicet fanum fimpliciter , quod non eft xgrum, nec aciu, nec potentia, in poren tia dico,quiahabeat m (e materiam,quedebeann futurum efle caufa £Egritudinis,& taliter fano non conuenit, quia fecundum Galera. & Hippocra. medicinanonconuenit fanascarnes habentibus;quiacum noninueniatmate- riam maiam in corpore,conuertit fe fuprabonoshu- mores,exquibusdebetbona caro generati,quod con- fumit,& euacuat, fimiliterfitlieriacaexhibeatur mcor-
r r • - -
, — r —...^muiuiiiuuuiiv, itu uiiwnuit- luuiitjtx. euacuar, iimiliterli tlieriacaexntDeatur mcor-
ria flueretad membrum nobilc, tuceflet tempus necefli pore (ano fimpliciter, confumeretillud, quod non eflet tatis, Vt quando fluit ad ornloc. nnia nniiM m^ri»rt\j vr 9- —-- A1...J-/1. — -
_ VUVI. IV>11|/UJ UbV>VlU
tads, vtquando fluitadoculos,quiapaucamateria, vt gutta, nocet eis, repercutimus ad cerebrum, & ftringi- mus fluxum eius ad oculos, fimiliter fi phlegma ad par- tes fpirituales, feu vitales Hueret rheumaticum,& fi ma- tena elfet pauca, & digefta, tuncconuenit ad lllius dige- ftionem,fiue confumptionem.
Adprimumargumentumin oppofitum dicedum, g? theriacarecens prouocatiomnu,&talis non conuenit, fed antiquata; & illaptouocat magis vigilias, caputde- iiccando, in eo confumendo materia phlegmaticam in- ducentem fomnu. Ad aliud ,dicendum, g> non valet li- cetprohibeat Huxum rheumatisaccrebrocum hoc, q> icltringat,ipfum confumit,& itaincerebro remanet.
Itetn bene verii eft ,quod fifiueret a cerebro in mem- bru ignobilc,non deberet reftringi - , fcd fi ad membrii no bile,dequo eli magis timendum, g decetebro, debcret r»-iiw th,- ft r i n oj vt fi ad cor,aut pulmonem, aut adoculum.
tiaca tn ■
<iu*-tana i^oiequcntcrquxncarvtrum competat in auartana, icmumat. vidctur,cj) ficiccundum Aui.in.iiij.Quartana nabet cu- , rari per calida,cu materia eius fit frigida,fed theriaca elt calida,& matetiam quartanf confumit,ergocompetit. Item (ecutidum Gal.in morbo longo debet virtus co
con(umendnm,&efletibi venenum. Aliudeft corpus fanum,quodoperahabet naturalianon Lda; attamen e(t neutrum decidentiar,quod in (e habct materiam,quz 1 quieta elt, ideo non noceret ei in futuro; tamen mota abalio, qui induceret a:gntudinem, m talt (anoconue- nit conlumando illam materiam phlegmaticam, qux debetfacere a'gntudtnem tn ftituro,& hocmodo pto- longant iuuentutem, fcilicet tardando canitiem. Ca- nitiescnim fit exphlegmateeuaporato, vel exiftcntej m capite,quod remanens debilitat calorem,& natu- ram vt nutrimentum illucventesnon poflitconuerti a
natura debihtata - , imo prius deficcatur, ix marcelcir,
quam conuertatur; & propter hoc dealbatur, quia fumi eleuati,ex quibusgeneraturpilus,funtalbi ,& faciunt pilos albos, & fic catorem conforrat, quia fecundu phi- lofo.lib.de refpiratione,calidum dupliciterdeficif, aut quiaextinguitur,autquia marcelcit,& hoccftpropter defedtum humiditatis, inquaradicatur,vtvidemus in hyeme folia marcefcere,& calidum hoc modo dcbilita- tum non confortatet, imo amplius confumeret, & pro- ptcr hoc in fano fimpliciter non confoitart t caloiem na turalcm ,immo potius ipfum marcelcete facit, confu-
11 1 1 • « ■ -
, .7 ? YIUUJ w- LUttllClll 5 lllllliu pjlllo ipiUXU IIlillCClLCLC lacit 5 luiuu-
oican, ev coicruan 5 quia ipfacurat morbos.-fedquarta- D mendohumidum radicale,cum non mueniat materia naelt morbus ionpus*d^ clironicnsi pron 1 n rnnnpnif /iin/ivWnim a ii/inm1/-^«.auMnmiimi' fir
" 1 r 7*
na elt morbus longus 5 (3c chronicusj ergo in ea conuenit, quod virtutemconfortet,quoniam fecundum Auic.the riaca confortat calorem, & fpi ri tum ,et go,& c.
Oppofitum dicit Aui in.iiij.dicitenirn,g> fidaremus theriacam in quartana, adderemus quartanam quarta- na:,& fic alflidtionem afHictioni,ergo,&c. .
Dico,g>ante euacuationem materia:n6 conuenit,ne- que materia indigefta,quiafubtile confumeret,&reli- quum mcraflaret,vnde inprincipiononconuenit,fed materiadige(ta,& euacuata,& exiftentepauca,conuenit ad refiduiconfumptione,fed fi multa, noncompeteret, autfieflet mdigelta, tunc.n.adderefquartanaquartan?.
Adprimum ,dicendum ,quodineacompetunt cali- da,fcilicet temperata,leuia, &humida admateria: re- mollitionem: (ed theriaca elt multum cal.& fic.ideo ta- tumconuenit,ficutmfra6tione lapidisfecundum au- Aores noncompetunt nimisdiuretica, materiaindige- fta,quia matenam petrihcaient, liibuleconfumendo,
fuperHuam. Aliquando calorextinguitur,& (uffocatur, ablcinditurliib multohumidoaccidentali,&hoc modo debilitatumcalorem naturalem propter phleg- ma multum accidenrale,confortat thenaca;& ideo co- uenit fanis lapfis.
Ad argumentum in oppofitum, dicendum,eft,qj nifi eflet debilitatio virtutis, & caloris propter phlegma ac- cidentale,non confortaretur per thenacam, vtvifum eft,ideo in aliquibus lapfis,nonvt funtfimpliciterla- ni,conuenit.'
Ad aliud dicendum, q? verum eft,g5 prolongat iuuen tutem,fecundu apparenciam,licet nofit fecundii verita- tem,quonia tolledo rugofitatem ; nihil enim adeo mani feftat feneCtute, ficutrtigofitas,vnded/cit P.hilofophus xix.de animalibus,g> fenedus elt ficut glacies,& licut ru gofitas,& eft verbum obfcurum •,non.n.fit fenedtus nifi per debilitatem caloris exconfumptione humidi natu- ralis,fiue radicalis non completa,quia fic eflet mors, vn-
de calor
4 ? v
rn:
'li

EXPOSIT- IOANNIS
decalor confumit feipfam per accidens.f. conftlmendo fumn humidum,& hcc cft vera fenedtus,quando per in- * troduccionem frigiditaris propter matenam obumbran tem calidum naturale, & Isoc eit apparcns lcneclus, cu- ius fignum eft rugoficasi illa.n. rugoiitas in lenibus appa tens anre terminum debitum, fit ex materia phlegmati- ca faciente cadere partem fupra partem ,propter iiia gra- uedinem,propter quod eitibi rugofitas; illud aute,quod confumit talem matenam,tollitrugolitarem,ik hoc fa- cit theriaca, & fic prolongat iuuentutem fecundum ap- parendain,& quia etiam canitiem aufert, illa autem the riaca in fanis temperatisnon conferuareciuuentutem , vt patet per praedidta, fed in fanis lapfis,ideo iftisconue- nir,alijsnon.Adaliuddicendum ,g>carorhyri eft vene- num in fanis fimpliciter, fed in fanis lapfis non,quia ha- bet proprietatem ducendi fuperfluitatesexterius,&in talibus conuenir, fic ut conceflum eit.
Vn'uentum Vngucntum citrinu, dicitur cicrinu, quia in pomo ci- dtrmum^ tri decoquitur, pulchram reddit faciem,lendgines defa- r "5- A ' bu ■ cie tollit,et nigredinem a Soleintrodudtamdeftruir,&c.
Vnguentum album ad phlegmafaKuin fic ht, & co- 6tum confedtum eft lib.i.&c.
Vnguentum quo Agrippa vtebatur, & tantx dignita- tiserar,<j> nemini dilcipulorum traderevolebat,vaIec hydropicis, & omnibus humoribus in quacumque pat- tecorporis fuerint,&c. mtr. Vnauentum martiaton magnum, martiaton a Mar- ttittn. tiano dicitur peritiffimo medico, a quo fuit muentum, quod facit ad dolorem, frigiditatem capids,pc<5tons, & ltomachi,&c.
Png-.arago- Vnguentum aragon.i.adiutorium,vaIetadomnem dolorcm ex frigiditate viris, & mulieribus, tali ordine, immittitur in tefta oui, &c.
Vn$.fufi. Vnguentum fufcum.i.nigrum valet ad omne vulnus, nam fuper vulnus pofitum attraiut,& attrahendo mun- dificar, &c.
Vng. vtiit/n Vnguentum vtiliffimum impctiginofis,& ferpigino- tnum. fis, & elephantiofis, &c.
Devnguentis calidis ,& ftccvs.
' Ifum eitfupcrms de vnguentis frigidis, vel faltem temperatis, nunc videndrm eft de calidis, & fic- cis,&de martiaton,&c. Primo tamen dicendum de vn- guento citrino,& dicitur citrinum non a calore,led quia in lllopomoconficitur-, concauaturenim ita,quodnon rernanetnificortex,& in illocorriceponuntur fpecies. Vn£. citri- Vnguentum autem citrinu ht ad abfterfionem, & de num. albatione,abitergit.n. om nes maculas, corporis,& mii-
ctificat faciem, & albificat eam, & rotum corpus, ix j
ideo vtuntur eo mulieres; vnde enam anfert ientigines. Er fciendum proregula,quod nullum vngucntumab- Koti. tterfiuum dcbetponi in loco,nifipnus molliiicadone fa- cta; vnde pritno debet facies aqua lauari, cum volumus lentiginem abltergere,&maximequandofuntprofun- daur, & andquarae,& indurat^, vt lemolliantur, & illa aquadebetefteaquaalicuiusdecodtionis valends,vtfur- furis, aut lentium, aut fabarum, vt materiaprxparetur ad abftergendum; & hoc in mane pra:cedenti,vel in no- cte,vd in fero, debet facies vnguentocitrino vngi,& ter- tio in mane fequenti debet iterato membrum illud ficut facieslauari in abftergente, in qua fint codtaahqua, qua: ponuntucin ilto vnguento, vt aqua,in quacoquantur a- mygdala: amars ■, aut confimilis mcdicina •, & facitilla aqua abfterfiuaduo bona,quia commouec vnguentum, & iuuat vnguenti operatione, in hoc,quod fi aliqua ma- la materiaremanfentpropterdebilitatcmvnguenti non ablierfa abllergitur ab aqua.' Adhuc iftud linguentu va- letaddenigratam faciemin temporeadliuOjVt tempore meflis; & valet ad puftulas, fiue fint in manu,fiue in pe- de,aut in alia parte corporis,fi fint ex phlegmate,& fimi liter valet vnguentum citrinumcontra nigredinem re- manentem poft cafum fcabiei;funtenim quidamqui dant medicina forrem ad curam lcabiei, & tunc illa fca- bies cadit,tamen poitea remanet quxda nigredo m loco, ad hoc remouendum bonum eft vnguentum citrinum,
V!
E habet.n. m femultas medicmas dealbantes,habetin fe medicina,per quam habet vim Ienitiua,vnde cotra afpe- ritatem valer,& arefadtionem, & debec inungi fortiter,
& fricari membrum,qtiod inungitur exilto, vt vnguen- tum imbibatur in membrum perfricationis motum,re cipitautem medicinasabltergentes, vtboracem. Borax °' enim eftgummaablterfiua,& depuratiua,&cogludna- tiua,vnde cum eo congludnant aurifabri argentum vai- de fortiter,cum eft puluerizatum, vtduas laminas plus diicotinuas coiungunt fortiter, contra difficultatem par tus valetfeciidum Platearium,fidiftempereturcum vi- no,& propinetur,fuper omnia valet in hoc cafu,vt dicit.
Amentumdulcefimiliter poniturhic,amentum eft -Anvttm. quafi lapis durus^quodefficit^exvitroliquefa6to,iftud dicitur amentum dulcead differentiam falfi, quod fit ex vitro,aut terra valde petrofa.
Vmbilici marini funt frigidi, & ficci, &abftergunta- DevmtilU fperitatc iua,& dealbant; & lunt lapilli fimiles vmbilico," marw °' p inuenti in litrore maris,clari,& albi.
Cryftallus elt frigidus, & ficcus,eiufdem virtutis, cu- te cbrj- iusprjEdidtilapilli .Chryltallusfitdeglaciepropcer veheA^»- metem motu ftigiditatis conftringentem,& dealbante, clarior,& albior eft, valet eius puluis ad recuperandu lac amifliim ex caliditate,fi detur ad potandum: & valet in colica,fed caue ne detur vetrecoltipsto, aut in ilico.
Dcntalcfunt fimiliapra:di<ftis,&dicitur dentalequia Oe denttli. eft fimiie denti in folidicate; & elt albu, & quato albius, tanto melius. En tale non differt ab eo, nifi cu frangitur, habet venuIasqualHam fecundum longum protcnfas.
Marmor,fngidumeft,&ficcum, &nondiffertab alijs, & propter idem ponitur.
Gerfaeft cerufa,qua-duplexeft,quiaquidamfit ex laminis plumbi perforads,&pofitisin vafecumaccto ad SoIem,&illudquod inueniturin Soledealbatum per lllas laminas,eftcerufa,eltenim frigidavalde. & llla vtuntur mulieres ad abftergendum faciem,fed vnu acci dic eis ex hoc,quia amittunt dentes ex vfu ipfius,quia ra- G tioneacetieltinimicumdcntibus,&offibus,& lllace- rufa eft frigida,& ficca. Alia eft cerufa, quae calidaeft, & ficca,quidicitur gerla ferpentina,quaj ponirurhicad munditicandum, & depurandum, & ita facit hoc p^a:- ceteris ibi pofitis ,& illa cerulaficfit: Radix lerpentina: in Vere colligitur, & optime mundificatur,& pulueriza rur,prius tamen ipfa ad Solem deficcata; deindc* per pa- numcribelletur,& tnnccum aquarof.aut pluuiali con- ficiatur; 6^1 dcinde ponaturadSoIeminaliquovafe, inquofit aquarof. & llla aqua fa :pe fubijciatur,& reno- uetur,&hocfiatperxx.dies,velamplius, poftmodum illa aqua abijciatur,& deficcetur, & dcinde in medicina ponatur, in ter omnia vngucnta, lftudoptime abftergit, quia habet in fe mtiltas medicinas abftergentes,ficut co- rallumalbum, tragacanthum, entale,dentale. Auic. po- nit illud vnguentum,quodeitj valdebonumad decora- tipnem, & aduftionem lgnis, quo multum vtuntur chi- rurgici,fit autem exlytargyro,ceraalbiflima,cerufa plu- bi,oleo rofcum vinoaIbo,& conficiatur.
Vnguentum album,& vnguentu fufcum,& vnguen- vȣun. tum acfphlegma fal(um,valet ad fcabiem,ferpiginem,et" impetigine, vndecertus fum,q5 vnguentum album val- de bonum eltad fcabie ex quacumq;fitcaufa; habet.n. in fe ablterfiua,aliquando enim accidit, quod non curat complete fcabiem,f. cum materiafir multa, & diprius euacuationon cltfacta, non conuenit ira,qu6dpoflit co- plerecurarc,hoccompetatad lllam aufercndam,qu?eft prselens, led poft euacuadonem curat valde bene.
Vnguentum Agrippxdicitur irege,qui ipiuminue- De ^»gnen nir,vel pro quo fadtu fuit,calidu,& ficcum elt,ideo valet"l r W*> hydropicis,& hocmatenapurgara, vtrefiduum confu- matur,valetetiamcontraneruos induratos;poffuntau- tem nerui indurari triplici decaufa, aut ex eorum defic- catione,&runc nonvalet,aut exfrigiditatecongelan- te, & tunc magis valet,iftud vnguenrum attrahit aquo- fitatemproprerfua componentia,fi vetiterexeo vnga- tur vaiet hydropicis,iedcauene luperheparponatur,

Vnguetum maraaron.
E
DE S A N C
quiatimendum cffetdeinrenfione cau&efficientishy- A dropifim,recipit in fe brvoniam,q eft radix vitis a!be,In bet proprietateni abftergendi aquam in hydropicis,fin eoruiri ventribus; & ideo mulieres porrant eam ad ven- dendum, totaetiam die illa habet virturem vomitiuam.
Vnguentum martiaton, ideft vnguenrura magnum, fiuemartiaton ,itaa Martianomagnophilofopho, qui eum inuenit,illudeftcali. &fic ideo valetadpalliones irigidasexmateriaphlegmatica,vel melanci';ol!a,et hoc valet contra frigiditatem, fiue materiam in paflionibus capiris maxime, quiain fe habet mulracaput refpicien- tia: vt ocymum, id eft femen bafiliconis, & balfimira, agrimoniam,pimpinellam,betonicam,&c.& non debet dan m morbiscalidis. Etnotandum,quodnodebetda- xi in morbis,vbi eft materia cni(Ta,mli materia digefta,
pro parte euacuata, vt in paralvfi, & fpa(mo,&c.quia fubtile relblueret,& refiduum incraffarec.
Item notandutn, quod quando materia eft profunda in membro, non valer,quia non poffet penetrare; fed fi g voJumus ipfum penetrare, tuc debemus fricare locum, vt per hoc pon aperiantur, & poris apertis polfit fubin- trare,flcut diilumeft,valet contrapallionesfrigidasca- itis.vel contra hemicraneam,lethargiam,maniam,me- ancholiam, materia, fcilicet di geftaprius,& euacuata, quia multa funr ibi caput refpicientia; Item valetcotra paffionespe6loris,fiexeo vngaturpedtus. Peilusaute poteft pati a caliditate,& ficcitate,& tunc non debct da- ri,cum fit calidum,& poteft pati a materia rheumatiza- teacapite,'&tunc quandiumateria illarheumatica eft in f!uxu,non conuenit,quia ad locum traheretur. Sed cu efi tota fluxa,iam prius euacuata, & digefta per incifiua, & lenitiua conuenit, vnde fi fit multa, prius debet fieri euacuatio, fi materia antecedens fit multa; & fi fit mul- ta,& cra(Ia,& frigida, primo debet liniri: & tunc leniti- na tribuentur interius, poteft etiam exterius hxc vn- ctio vngi,quiaperillam difponitur materia, vrperillud vnguentum ad exteriora trahatur, non folum fubtile, fed crafliim cumfubtili. Itemvalet contra paffionem ftomachi debilitati,& prius ftomachus, aut hepar no de betaliquo vnguento inungi, autaliquod emplaftrii fup- poni poftcibum-,quiaattrahendo caiorem alocodige- flionisimpedirentdigeftionem,& diuerterentnaturam afua digeftione;fedin maneantecibum debentinungi ad Solem,duplici d; caufa-,quia Sol fuo calore aperit po- ros,vt melius per ipfos vnguentum poffit tranfire, & ca- lorem naturalem excitat fecundum Serapio.in vij.
Sednotandum, gj cum inungitur peftusillo vnguen to,fi timernus eius deficcationem ,& fubtilismaterix folum,debemusiftud vnguentuin reprimerecumoleo rof. vel viola.aut vnguento populeo. Item valet ad paf- fiones renum exmateriafrigida, inungendo renes ma- teria ipfa exiftentedigefta,&pauca-, vnde poftpurga- tionem competit. Item valet contra colicam non fa- dam ex hepate a materia cholcrica,fed p!ilegmatica,aut venrofa. Similitcr valetadarthreticam , & podagram , poft materix digeftionem, cum remanentaliquxpuftu- D Ixin iund:urisd!gitorum,aut manuum ,autin cubito,
(fe fi non fatis forte,debet cum eo admifceri vnguentum aragon,aut oleum valens ad hoc.
Item valetcontra paralyfim, & fi non eft fatis forte, commifceas cumeo decinnamomo,aut de caftoreo, quiafunt multumbona adhoc. Item valetcontradu- ritiem fplenis, materia prius remc.llita interius,quia ali- ter fubtiie confumeret, &reliquum incraflaret. Item valetcontrafpafmum fiinungarur fpinadorfi vfquead ad caudam,vnde in omnibus paflionibus frigidis ad co- fumptionem materixa capite defcendentis debemus fic inungere fpmam dorfi, vfque ad caudam in paralyfi, &
T O AMANDO'
2. 3 2.
fpafmo. In ifta eft ruta, qu.c cft aperitiua,calida,& ficca, &c habet proprieratem fpecialem ad ftomachum,& ad menftrua prouocanda,& fastum mortuuin educit, con- ficituriftud vnguentum exadipe vrfi, & confortat ner- uos, & confumit materiam, & ideo ex Iblo adipe vrfi fo lent fticari rnembra paralytica ad materix jiauca con-
futnprionem,&neruorum confortationem,vndcifio adeps vrfi mulrum eft confumptiuus,eftcal.& fic.
Item in lfto vnguento eft fabina,& habet fpecialitate jv». 4 propriam ad prouocandum menftrua,& eft confumpti f ua ca!ida,& ficca. Eft etiam ibi baliamita, quxin pratis repentur, & habetcdoremquafibalfami, &ideo,fi- curdicitur, valetproprieadcaput confortandumexfri- giditate fine materia,velcummatetia,nifimateria fit multa,& indigefta,& rheumatizans.
Item in doiorecapins excalida materia non valet- Ocymum eft lbi ,quodeft(emen bafiliconis, valde aromaticum capiti confert. Eft etiam ibi faluia calida,& ficca;& habetaipectum ad caput, & neruos, & hocalio ' nominediciturelelifphacosfylueftris.
Artemifia habetproprietatem fpecialem ad meftrua prouocanda.
Enulacampana aperitiuaeft,& confamptiua,quia fubtilis fubftantii cali.& ficca.
Herba (anctx Marii,qu$ alionomine dicitur bo- chormariem ,&hicdiciturcauciterium, valet adcaput proprietate fua. Etagrimonia,& pimpinella, & ablyn- thium confortant ftomachum.
Vnguentum aragon adeadem valet fereomnia,qu® fyrw/w» in prxdrcto vngucnto mifto ponuntur; calidiuseft,ta- men quia recipit aliqua calidior a, valet contra quartana, fi ante paroxyimum inungatur fpina dorfi vfque ad cau dain,aufert typum, &contra paralyfim valet materia exiftente pauca, digefta, prius fadta purgarione,& fi po- ranrui lfta triafimul, fcilicet aragon, martiaton, agrippa,bonum ell*
Vnguentum Agrippx eft magis calidum , qua iftud, v»? valet propriead hydropifitn,attrahendoaquofitatem, vnde li ponantur illa tna fimul ad hoc, valent ad omnes paffiones frigidas,& eo modo, qui didcus eft.
Circaiftamledtionem quxnturdeillaquxftionedif- Tiutwn. ficili,&famofa,quomodo venenumattrahat reliquum, vt adeps crocodilli emplaftrata fuper locum morfuni a crocodillo,vencnum crocodilli attrahat,& caro vipc rx, cauda,&capiteabiedtis, emplaftrata fupetlocum mor- fuma vipera,venenum atrraha r , &quxritur,vtrum hoc fitperfimile, videturquod non:omnismotusfitpropter indigentiam: fi ergo aliquidadaliudmouea[ur,opor- tetquodin illo ,adquod fit motus, fitaliquid,quod non. fir in eo,quod mouetur ad ipfum, fed hoc non elt poffi- bile in eis,qua: funt eiufdem fpeciei, ergo,& c.
Itemnonper fimileaftu, quia tunc aurumattraTie- retaurum, & ferrum, ferrum . Nec per fimile in po- tentia,ficut adamasattrahit ferrum :quiain illis,qux funtciufdemfpeciei,vnumnon eft potentiaadreliquu_ Necvnum eftpotentia ad:iuaadaliud,cumfitfub ea- dem formafpecifica,propterhocenim dicitur totafpe- cies ,quiaeft m quolibet indiuiduo vniusfpedei, cum ergo non fit po(iibi!e,vt in vnofitat5tio,&in alio fit paflio,ergo,&c.
Item attradlio ad fe, & expulfio eiufdem funt contra- ria, fed venenum, vtcaro viperxexpellit venenum ad cutemfecundum Auic. Ergononatrrahitiplum.
Oppofitum dicit Auicen. inquinto,quidicit,quod attrahit per fimile.
Item Gal.iniiij. fimplicismedicinxa venenoliberan tes attrahuntper fimile.
Solutio,pruno videamus,quod medicina liberat a ve- nenis quatuor,vel quinque modi s.
Primo modo,impediendo venenum , ne ad cor rran- feat,quia non interficir, nifitranfeat, & fic theriaca anti- quaconfortando cor,quod confortatum expe'litvene- num,&impedit, ne tranfeat; & fimiliter aromatica.
Secundo mcnlo,per alterationem complexionisve- neni, per complexionem contrariam, & fic allia conrra morfum fcorpionis, quia eft venenum frigidum, & fic aliia funtcali.
Tertiomodo, quiaducit materiam fupeifiuam , & cutn hoc venenum ad exterioia, & fic caio vipera' con- uemt.
Quar-

E X P O S I T.
Qnirtn modo fugando hua facie veneni,neinfician- tur a veneno, qui inttcli cor poffcnt mficere, & fic terra figillata, & diftamus competunt.
Qninto modo attrahendo, quiaattracfcio fita caSido, & a vacuo,&a tora fpecie, & fic theriacareccnsempla- ftrata !'uper locum morfum attrahit venenumj lcd quo- modo atrrahit, hoceft diilicile l & diuerfuseft modus ponendi.
Dtco ergo,quodattrahit afimili,fitamenadiunga- tur cum eo calidiras fortius artraherct. Dico ergo,quod aliud fimile in formaattrahit aliquid fibi fimilein for- ma per modum applaufionis; non a fimili,ita quod ^~>HUm fithabens aliquam naturamadtualem ,quam habet aliud mpotentia ,& incomplete,itaquod m vno eft, vt adtio, in alio eft, vt paftio •, fed in vti oque eft, vt adtio, & in vtroquc vt pafiio, & ad hoc mouet me,quod dicit Galen.in lib. de malitia complexionis diuerfe , quod omne fimile, & amicum alteri eft conueniens, & natum ei coniungi, & ideovnum ab aliotrahiiur, & hoc patet per experimentum , accipiatur virgacoryli receiis,&.(cindatur per medium mcduilx,&ponatur fruftum vntim m manu vna, &aliud rn a'iamanuad- inuicem comungcntur,& hoceftquiavnumalreiina- tum eftconiutlgi naruraliter: quiaexcis fiebatnaturali- ter vnum coniundhim,& ideo vnumnatumeftalreri coniungi, excitatum per virtutem altcnus, & per illud facuint vetulx carmen fuumin marrimonium vdicunt enim,quod quando aliquis defponlataiiquam,quod illx virgx coryli, fi coniungantur, matrimonium critad bnnum ; fi non, non, fcd dicunt ca#ncn ahqind operari ad hoc, quia niii dicerent,coniungerentur tamen,fiue ad bonum, fiue ad maium_j.
Sed tu dices quomodo ergotuncerit,quarenon at- traheret <r> venenum exterius appofitum, fiue caro vi- pera; in fe habcns tr ~Vencnum, quare magis attrahe- ret <r ~Venenum exiftens interiusadexteriora, quain_j cconuerfo.
Dico,quod non funt vi^xqualiterapert? motum pr$- ftantes, vndecum illo, quod cft emplaftratumexterius apponuntur conftringentia, ne poftir penecrare, & ideo ad fcaliud atrrahit,cumnon poliitabalio trahi caufa di&a.
Item cum illud exterius pofitum aliud attrahat, natu- ra percipiensfe penlludiuuari fortihcatur ,&illud ex- pciht,&: itaattrahitur,& expellitura naturatanquam naturx nocens. Sed runcquxftio erit,quareaurum non attrahit aurum, & ferrum , ferrum_^.
Dico.quod in corporibus nimis ficcis, & duris,a qui- bus nihil euaporat,cum quovirtus fortis multiplica- tur, non fit vt tradio fimilis in forma, vnde aurum non attrahk aurum : ncc ferrum, ferrum: quia nimis ficca, vnde fi llia virga coryli effet nimis ficca, & non recens, non fieretconiundtio,neccarorhyri fimiliter. Sedtunc eftquxftiodifficiliorquomodo adamasattrahitferrum, & enam adam.is, adamantem, cum abeo non pofiit euaporare aliquid, cum fit ita durum, quodvix poftit frangi. Dico, quod facit hoc multiplicando fiiam .. I fimilmidinem, & fine euaporatione aliqua excitando potentiam adtiuamincompletam exiftentcm m ferro, qux nara ell: compleri per formam adamantis : ideo mouetur adipfum_j. Vnde dico.quodinadamante eft ^eftigium orbis, vnde eft in eoaliqua pars ha- bens mfeproprietatem Occidentis,a!ia Orientis,alia Meridiei,alia Septentionis j &dico, quod in partepro Meridie, & Seprentrione exiftente, maximeattrahit,&: parum a parte O rientis, & Occidentis, vnde (unt in eo fortiores virrutes polorum ,quod cognofcitur a natitis, quiaattrahit,quando habent ventum Sgptentrionalem, aut Meridionalem_».
Sed quomodo tuncdifcernetur, vtrum fit Meridio- nalis,aut Septentrionalis. Dico, quod fic, accipitur tefta oui plenaaqua, & mouebitur fortiter, & tunc ponerur adamas in teftaforrirer mota, runcpars Mendionalis M Vleiidiem mouebitur,&Septeutnonalisad Septen-
I O A N N I S
- trionalem. Etaliquando accidit ,quodillapars,quxcfl: Mcridionalis,attraliit il!am,qui eft habens proprietate, & naturam Septcnttioms: licet fintfub eademfotma fpecifica, & hoc non eft, nifi per aliquam proprietatem magis completam exiltentcm in partc Meridionali ,ad quam eit pars Septentrionalis in potentia, & complerur fuapotentiaper ipfam, vndedico, quod nunquam pars Meridionalis attrahit partem Meiidionalcm,necSe- prentrionalis Scptentriona!cm,quia neque eft in vra ali- quid, quo indigeat alia, propter quod fiat motus, cum fint eiufdem formx, & proprietatis. •
Vnde propter hoc patet ignorantia quorundam di- centium,quodaliquando adamas fugat adamantem, vt pars Meridionalis Meridionalem: quia hcc eftfallum, licet videatur fugare, non tamen fugar, fed attrahit par- tem Seprentrionalem exiftentemin vr.aparreadaman- tis, & quia in oppofita partc erat proprietas quafi meri- diei: ideoattrahendo partem Septennionakm ad ie,vi- deturfugarepartem Meridionalem, verbigratia,p< na- tur hic'adamas ,cuius vna patshabeat propntraum_j Meridiei, & alia Septenrrionis : & ponatur acus .uper illum lapidem, ita quod laceat fupra lapidem ,'tunc lan- git vnaexrremitasacus txtremitatem vnamadamanris, & aliaaliam ,&extremitari infiuetur acus virtusillius parris,quam tanget, vtfirangat mtiidicnalem,inBue- tur cius virtus mendionalis,tunc eleuetur acus fupe- rius: tunccuminfluaturab adamanteper totam acum diredte pofitam, allapats acus, in qua primo erat Meri- dionalis,crit Septentnona!is,cum toti acui influatur virtusabadamantc, vt fiinteliigeiemus,quod vna fcu- tella plena aqua acui fuppofita dircdteinflueretur virtus fundifcutellar, & fimilitcr efthic,quodiIlaparsacus, qua:primo tangebatpartem Mendionalem cumfrica- batur, vcliacebat fuper e3m ,quando fricatur pars illa ad partem illam dire£te,haber illa pars,qua: habebatpii- mo proprietarem Mendionalem, proprietatem Septen- trionalem,&tuncilla,qiia:primo eriat Meridienalis» ; cum fit Seprentrionalis, attrahitur a paite Mci idionali adamantisjquia nonattrahit Meridionalem,vtdt£tum eft,& per hoc, quocl attrahit illam,videtur fugare aham, & ficfimilehuiufmodi nonattrahiturperfimilcadtua- le,fedcum fitpoffibile,vtpartibus habentibuseandem formam, & fpeciem fint diuerfjE proprietates: quarum. vna eft completa alia incompleta ,pcr hoc fit attra<5lio, Nt**, & fic attrahit caro vipera: fuum venenum,non vene- num venenum, ncc caro carnem: fed caro, venermm , quia habet proprietatem incompletam, licer eandem formam habeant,vndenullusauCtorumdicir,qucd ve- nenum attrahat venenum; iedcaro viperas fiium vene- num, & adeps crocodilli fuum venenum, & lortius quam aliud;licet attrahat quodlibct vener.um, vnde aliquid eft adtuin carne viperxextra,quodnon eft in veneno intra, ideo attrahitur.
Ad primum patet, quod iicet eftent radern in forma, non ramen in propnerate formx, nifi vtdiftumeft, quiavnum incompletum elt in ptoprietaterefpcdu al- terius.
Ad aliud dicendum,quodcum caro viperxexhibe- turintra,curn habeat proprietatem mcuendi adexte- riora, iecum ducit fuperfluitates, & venenum, quod in fuotranfitu reperit •, fed cum extraattrahit propriera- te lliud venenum, vt didtum eft, & iterum extrapofita attrahit,cumnon poflit moueri. Itcm ip(acumdetur intracum aliquibus conftridtiuis ftomacho inexifteUs ados ftomachiattrahit venenum ,&ipfumpoftadex- teriora expellit, & fecum ducir, cum de eius ptoprietate fit moueri ad exteriora_j.
Sxflicit expofitio Joannis dc fan&o ^Amando fuper lAntidotario Tfycolai.

GENTILIS FVLGI- DE DOSI MEDIC 133
ENTILIS TFLGIKATIS de proporttonibus medkinarumfoluentium,& de modo inuejiigmdt complextones eartm, & ad Jciendum conuenientem dojim cutujltbet medictnix. hmufmodi.
R A TIA lucidioris habitus , quem Mefue denotatin modis, & propor- tionibus medicinarum,qux inuicem confici debentjficut etiam gratia la- tioris (cientixad formasearum inue- niendas, dolesearum compofi- tionum magis propoitionales, quam in libris reperitnr alijs,hunc breuem tradlarum mfequar. Inquooften- damomnem moderationem ffiedicina; laxariui com- po(5ra,&modos compofitionisex fimplicibusmedici- nis; & proportiones ad eas attendendas, & dofes propi- nationis earum fecundumexigentiam huius artis; de- clarando didta quorundam fuper hoc.
Huius enim tradlatus (cientia eit maxime necefifa- ria,propter ea quia libri fapientum ceciderunt iamin adulterationem non propter venerabiles fententiasip- forum,& fcientificas eorum compofiriones,& canones, led propter lcriptorum infufficientiam, vel negligen- tiam. Etenim ficut proceffusin prole, fpeciem primi Patrisdebilitat,doneciam non fitdignumnomengen- tium antiqux proli radicaliter affimilari. Sic propter fcriptorum degenerationem ,iarn libri antiquorum vi- denturcorrupti. Hoc declaratur,quia fi Galen. libros Hipp.copiaflet propriocalamoefTent hbri Hippocr.au- denticij&completii&fiexemplum Gal errore ma- nuseftabillodeficiens,quantoergo magis,cumidiota- rum fcribentium feminanturexempla?
£c quta libri theoricx intelledtu regulantur ; libri au- tempradtica: folafide,quafi adhirendo experimentis, Ideo fcriptorum difcnmen eft maximum in libris pra- iticx •, practicos autem canones nunquam recuperat in- telledtus, quia(vt dixir Gal.)hicpars noneft fcientia- lis,fed experimentalis. vr Haly. Abb.tertio techni com- mento.lxxxvtij. Theoricosautem fi dubitaueris,inue- nit,acimperfe£tos eoscertificat intelle£tus,& complet. cuius fignum eft,quod plurimi libri pradticx funt cor- rupti. Etfidifcurris antidotarios,inueniesineismaxi- raam diuerfitatem in ponderibus •, faspe enim fcribitur. vnc.pro libra.& drach. pro vnc. cuius error facit medi- cum Iibris adhirentem efte medicum asquiuoce,vbi no perluftret eum huiufmodi fcientia.
Hocigituropus breue nebulofam viam pra6tica:in hacparte elucidabit; vt qnishanc dodtrinam imirans, texrus male fcriptosdecidat, bene fcriptos fequatur,& eis adhxreat,donec doles medicinarum per fe intelligat, &perfeipfum male pofiras corrigat. ficut mihipndie contingit m non"o Almanfo. male fcripto. c.de podagra.
pofirx,ex alia inueftigatur compofitio medicinzlaxati- ua: compofita:. Sunt ergo tria capitula in roto.
De proportione fimpliciu ad totum compofitum,ideft decomplcxione medicina- laxatiua 1 . Cap. 1. fol. 169 De proportione medicinarum fimplicium interfe,ideft de compofitione medicinx. Cap. 2. 269
De dofi earum per has proportiones inuenienda_*. Cap. 3. 269
Tartis Executiu*. Cap. 1.
O mplexio autem medicinx laxatiur,eft du Ctmpitxi* plex, vt ad prx/cns fpedtat. quidam eft ex
* Seciidu,
B
primis qualiratibus refultans,quomodo di- cimus, g,medicina laxatiua eft calida,vel frigida, In tali,vel tali gradu. Alia eft Com- plexio refultans ex qualitatibus 4 pnmis, perquas medi- cina; habet,' operationes tertias,vt didtum eft quinto col- liget,& ibi vide bene ad litteram. & talis plus habet dici forma compofiti,velqualitas,quam complexio.nam complexio proprie fignificatur ex qualitate tangibili.
De prima ergo dicendum,g,medicini fimplicesin Diuifu copofitolaxatiuo: vel funreiufde coplexionis,vel diuer- fe. Sed eiufdc. Vel funt in eodem gradu; vt cum comi- fcemuscrocum,& mannam,qua:ambo funteiufdeco- plexionis,& gradus. Velfunteiufdecoplexionis,&non gradus: vr cum comifcemuscrocum cum garyophyl- lis. Eft.n. crocuscalid 9 inprimo,garyophyllusin tertio.
Quare fi mifcenrur medicinx eiufdem complexionis, & gradus,tunccomplexio medicina: eft nota,quia eft il- lius complexionis,& gradus,cuius complexionis,& gra- dus eft vnaqusqueearum fimplidum medicinarum; il- liusgradus,& complexionis eftmedicinacompofita. vt confcdtio ex cinnumomo,mace, & galanga,eft in fecun- do gradu caliditatis fecundum vnamquamqueearum; quia vnaquxque earum eft in eodem gradu.
Etfialiquis diceret, q? medicina ratione fuxquanti- r tatisexceditgradumfuum,vrfecundaprimi,capitulode eoquodcomeditur,& bibitur;&ideoplures medicinx eiufdem gradus videntur eleuari fuper illum gradum.
Dicendum,quod illud eft per accidens.
E t illud etiam non elt ad propofitum. quia de tali me dicinacompofita,tantum damus,quantum darcmusdc vnaiftarum fimplicium.Sienimfieretconfedtioex folo cinnamomo,daremusdeea vnciam femis, ficut de tali *fimplicidaremusvnciam mediam. * ttpofit*.
Sed dices, quare ergo fi t compofitio,ex quo funt eiuf- dem complexionis,& gradus ?
Dicendum,quod propter alias proprierates,vt in con- fcdtione de cinnamo. in operarionibus fecundis.fimpli- cia habent alia,& alia iuuamenta,licer fint eiufdem gra- dus,& complcxionis.v.g.
Nam mifcendo galangam cu cinnamomo, qua: funt eiufdem gradus,& complexionis; aliud tn iuuamen-
tum,ex operationibus fecundis habettgalanga,g. cinna- vbip onit aefcnprionem pilularum, qua; a multis alle- momum ,qagalanga reaggregarpartesftomachi relaxa-
gantur, fcilicet pilularum,qua: non valentes incedere, incedere faciunr,vbi ponitur in vna dofi quarta pars drachma» fcammonea:,qux eft xv.grana,& hoc eft erro- neum. & ideo fcripfiin margine,lcamonea:quarrapars vnius fcrupuli,& remouidrachmam,& tunc dofis elt foelix,& pro certo ifta littera, fuit eius. non enim tutum eftcum antidotarijs,&alijsdefcriptionibus fapienium abfque hoc tra&atu procedere.
Diuifio buim libelli.
•
COntinet tra&atus ifte tria capitula; no enim fcien- tia proportione medicinarum fimplicium ordi- natur,nifiaddofes compofitaium medicinarum inue- niendas,proporridnes autem talcsfunt dux. vnaeftme- dicinarum fimplicium refpedu totius. alia eftpropor- tio fimplicium medicinarum inter fe. Ex primapropor- tioneinueftigaturcomplexio medicina: laxatiuxcom-
tas;cinnamomum aiit fubtiliat, & aperir vias,& macis confortatcor. Et licetconueniant in gradu qualitatis eiufdem,vel complexionis;non tamen conueniunt in fecundisqualitatibus.& iftacompofitio debetfieri,quia vnamedicinahabetproprietatem iuuandi,vel nocendi vnum corpus;& non aliud; immo vnii mebrum,& non aliud; immo vnahora,& non alia. Neergo cadat error, mifcenturplures eiufdem virtutis,quialicetgaianga_j inimicarerur vni membro,coferret tamenpluribus,co- mifcemus fibi medicinas eiufdem virtutis,vt ex toto re- maweat fccuriras* curationis. & caufam huius permi- xtrrc ,^; ftionis medicinaru,nunc cum vna, nunc cum alia,tan- git Auic. quartaprimi capitulo primo; & fecundo can. cap.de la6te,& ii) .can.fen x. cap.de cura xxij.tertij,cap. dedoloreiundturarum,& Gal.j.Thera- peut. Infpiciebat naturarumdiuerfasproprietates.
Ethic nonquxro,vtru menfurxfecundarumqnali- ta tum,& tertiarum fequantur mefuram primarum, fed Mefux. G G g de

G E N T I L
dehoe apparebit tibi, filegas quinto Colligercapituio linj.Siautem medicina: fint eiufdem complcxion !S ,6c non gr,idus,tunc opqrtct coniidcrare adtioncm,& rcfi- flcnttam graduum ad tnuicem.
Etinhoc errauit vehementer Bartholoma;us Vari- gnana in cradlatufuo dicens,fi medicina componatur cum fimiiibus in complexione,quod eius complexto eil tantointenfior,ficut fi componeretur explunbuscali- dis,effet calidior, quarn fiex paucioribus.
Sed hoc eft contra principia medicinat, nam aliqua medicina compofitaex aliqua vna re calida folumeil caltdioraliqua compofita ex viginti calidis rebus.
Et pro tanto fumitur dtcium Domini Auicen.v. Ca- no &Auer.v. Colliget capiculoliiij. quodquandocum medicina magis cal;da componittlr minuscalida,me- tcdufm ft. d ic ina magis calida reinitntur,& fecundum quam eft maior dillantia eatum adinuicem ,fecundum hoc eft magis cahdi tnaior rctr.iifio. Et hoc idem probatum eftm Phvfica. nam mngis :a!eper participationetn fui conrrarijht nnnus tale,de hocetiamdeterminarum eft fuper librode differentijs febr. Uico ergo,quod ficum medi. iria calidain primo addatur medicaia caltda'in iitj.licutcrocus pipett, quod tunc medicinacalida in iij. veln j. remittituradaiiquem numerum fiue manfione (u^" larituditiis. Omnisentm gradus,tres numtros,fiue manfiones habet, vrexponit Halv.<& plufquam com- m« ntator in techni,& ideo Galen. ponit cxentplum in N "" numcns, & non in gradibus,vt plufquam commenta- tor commento.viij.Ied de hoc non expedit difputare.fed tamcn Auic.& Aucr. concedunt taiem refiftencian^ & oppofitionemintermedicinas diuerforum graduum^j complexlonis eiuidera exiftere,& quodgradus non funt arqnales in perfeCtionc, & quod gradibusaccidit lmper- fedltoratione participationis fui cont.anj,pofitiue, vel prtu:uiue,& nosdeclarahimus fuper fecundode diffe- rentijs febr.&fuperij.ColIiget,fi Deusvoluerit.
kem eft mtelligendum, quod tales medicinx,q funt diuetf >rum giaduum focientur cum debita quantitate vtriutque.nam vinumdebile, fi addarur in vino magna; vinutii m aquali quantirare,am in mediaparte,tunc re- mirdt iliud. v .g. Cyarhus vnius cum cyarhoalrerius,ant medietas vniuscyathi parux virtutis cum cyathoma- gnx virtutisdebihtat omninofortitudinem maioris.
Sedfi parua qtiantitas putavnc.j. debilts viniadda- tur cum cyatho vnius forris vini, & potentis, non per- tnutabitipfum,quoniam proptcr paiuitacem iuxquan- titatis habet proportionem vinutr: debile refpcctu lllius fortis in permutando.
£t eodem modo mteUigcncum eft de focietare medi cinarum. Sieriimmifceanturpiper,&crocusinquan- titatexquali ver.gra.remitreturciperad fecundum gra- dutn,& eleuabirur crocus ad fecundum gradum, &fi mifceaturcrocusin mediaparcecum pipe.e, remittitur piper ad certium gradum, & eieuatur medietas croci ad tertium gradum,quia propter paruuatem quanutacis croci,virtus eius re(oluitur,non potens remitcere ipium adlecundum,&fiiupcrat quanticascroci quanntatem piperis.abfque proportione trahet piper virtutein ctcci ad quartum gradum.
Qjnnritas ergo confueta apud practicosefl xqualis ponderis,aut panim excedencis ,aut in duplo quando- que,& quandoquceft quantitas medietatis. ln liiis enim quantitanbus ftat proportioadtionis,& path'onis,& ll- lud oportecconfiderare ficut dictum eft.
Digrrfinin Et Auer.innuit contra hoc vnam rationem diihcile, c 3 u ' a medicina calida in primo remittir medicinam calidam in quartoad fccundum gradum, iequiturquod medtcina calida in pnmo,& frigida effent eiufdem co- plesionis. probatur conlequentta. medicina frigida in primoaffociara calid^ in quarro remittit calidam in itij. plufquam remittat calidain primo,vt notum eil,fed no potefteam plus remittere,quam ad iecundum gradum, ergo,&c- Prxterea frigidain quarro affociata calidxtn quarto remittit ipfam adgradum fecundum, & contra,
I S F V L G I.
E quia nori poteii eam remittere fimpliciter.
Kefpondetur,qjmedicina ftigidain primoremitiit calidam in quarto ad ca.in primo,fed medicina cahda tn primo remiccic eam ad calidam in fecundo,velfi hxcre- miilio non eft pundtualis (vt dicitur) tamen fit remiiho magis calidx,& minus ca'idxdemete Auer. & omniu.
Ad fecundum dicitur, g>exmedicina mquarto gra- ducrlida,& frigtdain quarto,non fitremiiiio ad gra- dum,fed fit temperamentum. Et eftalia ratio fophiftica, quam icnbit Alchindus,quod minus calidum allociatu rragis calido intendat magiscahdum,&nonremittat. Et expetto foluere Deo duce fuper v. Colltget,&c.ratio ftatin hoc,Sumo vnum corpus,inquo caliditasfitin tcrtiogradu,& frigtditas inprimo,6c s _ ) - 1 voceturgaryo- phyllus, fumoaliud corpus,inquocaliditas,&fngidi- " tasfintxquales, ira g? habeatduosgradus caliditans,& duos frigiditatis,& vocetur zuccharuin; tuncarguitur. maiorelt pn portio attionis a calidoin duobus gradi- bus ad frigidum m vno,quam fit propoi tio calidi m tri- bus gradibus,ad ftigidum 111 duobus, fed in garyophyl- liselt fngiditas vntusgra.qux contra operacurcalidita- tizucc. lnduobusgradibus,&meodemeft caliditasin tribusgradibus,qux contra opcratur frigiditati zuc. in duobus gradibus:ergo affociatis garyophyllo, & zuc- charo, caliditas zucchanplus remutet, vel corrumpet Irigtditatem garyo. quam caliditas garyo. frigiditatem zucchan proprer maiorem proporrionem,quareauge- bic caliditatem garyo.& nor. remittetcam. Erratio Hat in hoc,quod prxfupponit in medicina calidaeffe frigi- diratem 111 aCtUjtc^ tuncencin omni parceinquaeil eciam calidiras.
Echoc cit impoffibile,& hoc ncgabitur in prxallega- tocapitulo,quoniam experientia prxteritorum huiceft cotraria. Sic lgicur ex ditftis meniura complexionis me- dtcinx compoficx exmedicinis fimplicibusdiuerfis in gradu, & non m complexione. Si autem medicinafit compofita cx diuerfis in complexione, tunc vcl ifta tunc xquaha, vel inxqualia,fiue diuerfa.
Et eftconfiderandum, g, xqualitas, vel diuerfitas at- tendunturpenes tria,fcilicetnumerum,quantitatem,& vircucem.
Si crgo funt xqualia in quantitate numero,& virtu- te,tunc complexio copofici eft media inter illa. Erenim quiaconcrariaagtint interfe,&quiafunt£qualiain vir- tute,non agunt pofitiue,fecl remifliue xqualiter refran- gcndo in fe nacuram medtj.
ii autem funt xqualia in virtute, & non in quanrira- te,vtq>fitineo medicina frigida in tertio gradu, & fit quantitas drach ij.& iit medicinacalidain tertiogradu, iedquantitas vnc. f .tunc quia ratione quantitatis maio- ris, a&io plus continuauir, & perdurat, remittetur pro certomedtcina frigidain aliquogradu,& tunc copofi- tuiii declinabit ad caliduin,& non ad medicinam,quo- niam quantitas eft caufa inrenfionis graduum, fed per accidens,vt in cap.de eo quodcomeditur,& bibitur,vt v.Colliget capttulo penultimo. Ec non lmaginoraliam caufam modo,nifiquxdidtaeit,quonia in maiori quan- to vir.cus adionis pIusperdurat.Eteodem modo inrelli- gendum, li iunc in medicina compofita medicinx fim- pliccs xquales in gradu,(edinxquales in numero,quia plurcs de cali dis,quam de frigidis,aut econuerio.
Siaurem fint medicinx diuerfxin complexione,& vna habear exceffum m gradu fupcr aliam,tuncprxdo- minaincgradu,dicitur totum compcfitumefle tale,vt fific vtitini cotnponencium calidum 111 quarto,&aliud frigtdum in pruno,hoc cempofitum dicerctur calidu, non lamen 111 quarto,(ed fm refiftenriam, vtdidtum cil fupra Quiaficaiidum minus reducir magiscalidum ad remiftiorem gradum, mulcomagis frigidum,& hicell canon. Auer.f.Col penulcimocapiculo.
Confideraretn oporter, miltio talium debet fieri f>m quatuatem proporrionata.non dico xqualesin jx>n- dei e,led in proporrione, v.g.chamxmille vnc-ij.in min* caiidx,5pipcris drach.ij. funt ergo iunic-dx quancitatcs
ficut

D E D O S
ficut inueftigat Auer.cum quibus faluenturoperationes illorum fimplicium; vtd.Galrertio decompiexionibus c.tertio,qu6d modica quantitas ignis non caletacit.
Ethxcell fcientia muedigandi cOmplexionem pri- nijm in compofitis laxatiuis.
Dicendumnunc de complexione, fiueformalaxati- ui,vt folutiuum e(l,& totum hocdependet ex pra-didis, lupponedogradusin medicinislaxatiuis. Omnesenim medicinx laxatiua: funt eiufdem formie, quia omnes mouent per acuitatem. Itaquodetiam ill^,quxmo- uent comprimendo habcnt aliquas partes acutas, per quas propornonantur ad determinatum humorem, & ad a6tum foiutionis.quamuispriter acuitatem habeant aliam fonnam fpecificam,perquam foluunt, vtdi&um cft !i) principio huius libri.
Differuntergo medicina: laxatiuxfmgradus. Qux- dam enim funtin primogra.fccundumquod Bartholo- m .Tus reifle exponir. vt qtixcunque funt m extremo de- bilitatis,vtaqua laftis, mel rof iuccus abfinthij, iuccus rof fyrupus viola.&c. Quaedam in fecundo, vtquxex- ceduntpiimii,vttamarindi,cafiafift.manna,& queda^n fpecies myrobalanorum,Epithymi,fen?,& fimilia.qu^- dam in tertio gra. vt folutiua euacuantia attrahendo. Talia enim funt folutiua fortia, vtaloe,turbith,agari- cus,hermodactylus,polypodium,rheubarbarum. Qu?- dam in quarto,vt vehementer acuta,ficut el!eborus,efu- la,cataputium,mezereon,coloquintida, (cammonea,fe- rapinum,&c. Et hos gradus inueibgat Auer.v. Colliget capitulo penultimo.
Et quia omnesifti gradus funt fub eadcm forma,fiue fit talis forma manitefta,vel occulta, non fequitur,quod pltis remittit minus folutiua medicina magis folutiua, quam remittar eam medicina nullo modofolutiua. Et cau(aeft,quiainter folutiuas non eftdiuerfitas graduu penes participationem contrari2formje,qu2cunque fit illaforma; ficuteftingradibusprimarum *qualitatum.
•«»»»!" Ethxceftfententia Auerr.v. Colliget,capitul.viij. Vbi allignat caufam, qubd fi iungatur medicina minus ape- ritiua,magis aperitiux; medicina magis aperitiua re- mittitur,quia*oppofitio ad oppilationemin medicina " debilis apertionis eft maior,quam * oppofitio eius in » o»»t'>fi- medicinafortis apertionis.
*■'' Etin hoc videtur contradixiife fibi Bartholoma:us,
cum dixit in fine rra£tatus,quod fi iungatur fcammonea cumalijs medicinisfolutiuis,debetdariin minoridofi, quam fiiungaturcum digeftiuis,quiaiuuant operatio- nem fuarn. Et in eodem dixerat: qp li fcammonex adiun- gantur medicinx debiles, quod debet dan plus de ifta medicinain^quartogradu. Et lmprobat eumfimilitu- do,quametiamip(e concedit in medicinis quoad fecii- das operationes,&in medicinis ,quoadprimas.Ideodi- co,quodfiaifocieturmedicinis falremprimi,& fecundi gtadusjvt cum epithy mo,& manna,&c.quod debet po- niin maiori quantitate;& etiam fi iungaturcum fuis -<confolantibus,vt infra.Cum medicinisautem tertij gra dus eft magnafimilitudo; & ideo intereas non eit ma- gnarefiftentia;ficutenim modicum diftant,ita modi- cum fe alterant,ficut calidum in tertio,& calidumin quarto. Caufa autem alterationis in diuerfis gradib. eft nota. Et quia proportionabiliter fe habent medicina: fo- lutiuxad quartum gradum,cummedicinis calidis,vel frigidis; ideo conclufio difta fupraderemiffione medi- cinx frigida:,compofita, per focietarem medicinarum diuerforum gradttum eft fimilis,& neceffaria.
Vt dicamus,quod fi medicina: folutiua: in quarto gra du,vt eft fcammonea,addatur medicina folutiua in pri- mojvelfecundo, remittit eamad debiliorem gradum. v.g/fi addatur fcammonex fuccus rofarum,vel aliqua medicina,primi gradus folutiua, quod tunc illud totum iit folutiuum in lecundo gradu. & fi addanturaliqua fo- lutiua in tertio, vtturbith,&c. quod fit folutiua mfine tertij,vel in principio quarti.
Et hic notandum primo, quod hochabet intelligi,vt fupradicitur,quod talis miftio fiat fecundum quancita-
MEDIC. 234
tem,in qua faluetur operatio fimplicis medicina?, neque fit quantitastam parua,vtcum ea non ftet operatio,vr deicammonea vique ad quattiorgrana,neque fittanta quantitas,^ excedat operatione; vt cum damus de tur- bith vnc.s. & aloe, &c. fed fit quantitas proportionata, quia fi eft ibi de turbith,quanta eft fua dofis naturalis ab vnc.j.viqueadduas, & fit ibide fcammonea quantitas naturalis.f. a granis quatuor vfque ad xij. hac.n.propor- tione feruataapparet manifeftc qa didtum eft. E t fi exce- datquantitas vnius quanntatem alterius,fmhocdebec fieri proportio,vt fupra oftenfum eit diligenter.
Secundo notandum, qp etiam ifti gradus habent Iati- tudine, quia medicinarum folutiuarum inquartogra- du,quxdam foluit plus,quxdam minus: vtfcammonea in vltimoquartigra.&colocynthis in principioquarti.
Ex his ergo diligenter apparet,qua: fit forma folutiui, vtfumamusin exemplo confe<5tionemdemanna|Ga!. quam fcribit Mefue in antidorario.Recip.manna: diflo- luta:m fuccorofarum lib. "• j.fcamtnonca: vnc.s. alialit- *Sm. tera habet vnc.j.credoquod fit melior ifta vnc.fem.vt pa tet infra tertio cap. hic medicina compofita habet me- dicinam folutiuam in quarto gra. ficut fcammonea, & habet folutiuam in fecundo. fed quia mannx coniungi- turcum xquali quantitate(olutiui,in primo gradu,fi- cuteft fuccus rofarum,ideo fit manna folutiua in fine primi gra. & quia quantitates (unt proportionatar, quia inomni vnc. mannx ingrediuntur*drach.ij. (cammo- ^Scrnf nex. Ideoremittitur (olutiuain*quanto,adfolutiuam in fecuiidojvel in finefecundi intenditur folutiua in pri- mo,qux eft mannacum fucco rofarum ad (olutiuain fi- ne fecnndi,quare talis cofedlio eft iolutiua in fine (eciidi.
Et ideo bene dixit Gal. quod eft medicina benedidta, quiaomnes tales fecundi gradus funt mouentes fino a:ftuatione,& dofis in ifta elt vnc.s. Et ifta funt neceffa- riaad inucniendum dofes medicinarum folutiuarum compofitarum,ficut dicetur in tertiocapitulo.
Confiderandum etiam,qj non folum medicinx mi- ■ nusfolutiuxremittunt medicinas magis folutiuas,ve- rum remittit etiam eas focicras medicinarum alteran- num,prxterquam fint (oIutiux,aut refiftentiuni effedti- bus earnm,vt dicetur in fequenti capitulo.
Et ideo quamuis in hiera Gal. fola medicina folutiua fitaloe,quod quidem eft folutiuum in tertio,tamen quia fociantur medicinx prxdidtx ei,remittitur ad finem fe- cundi.ficutfi addantur aloe,cafia,myrobalani,abfin- thium ,reducitur ad fecundum gradum folutiuorum. &hocfufficiatadinueniendum complexiones medici- narum,&proportionesfimplicium reipedu totius.
Capitulum fccundum.
NVnc verodicedueftdeproportione medicinarum fimplicium refpedtu earum inter (e. Talisautem proportioeft debita compofitio fimplicium medicina- rum,propter quod aduertcdum, cp neceffitas compofi- tionis medicinarum folutiuarum eft propter alterum trium. Velenimmedicina folutiuaeft debilis,vel tarda, ficut turbith,aloe,&c. &tunc cgetcompofitione,& fo- cietatemedicinxacuentis eam,aut feftinantis,&velo- citarisopationesfuasjfictitturbith mifcerurzingib. &c. Velmedicina folutiuaeitmaligna in complexione fua, & hoc,autincomplexione primarum qualitatum,quia fi nimis acuta calefaciens: aurfecuhdarum,quia vlcero- fa,excorians: aut tertiarum,quia a proprietate habet ali- quemmalum effedtum, vtaloe, &fcammonea habent aperire orificia venarum. & tunc eget copofitione ex (o- cietate infiftentium,vt dicet. Velmedicina,nec eitde- bilis operationis,nec eft maligna in fe,(ed no refpicit de- terminatum membrum,aquopurgare volumus,&tuc eget (ocietate medicinxdeferentis eamad membrum, his tribus modis compofitio cum medicina(blutiua eft neceffaria.T alis aute compofitio non poreft conuenien- ter fieri,nifi habita proportioae cadeteinter fimplicia,q componi debent.Talis autem proportio eft duplex,qu£- dam elt proporrio formx ipecificx, vt cum dicimus Mcjm. G G g 2 fcam-

gentilis fvlci.
\y
icammonea nocet cotdi,vtdicit fubtiliter Mefue, &cu hocinflammat,& cum hocapentorificia venarum. Et funtmedicina;,qu2e habet propnetatem ad iltas refille- tiasi vt ambra a proprietate confortat cor,& cryftallum infrigidat,gallae conftringunt orificia venaru •, non tame permiitioearum cum fcammonea eft vtilis,quia non ca ditintereaproportioaformafpecifica; fcd ponemuscu eapropterprimum,fpicam -,propter fecudu,camphora, vel fandalos;propter tertium, tragacanthum, vel mafti- cem. Et ifta proportio eft muenta perexperientiam,aut prophetarum reuelationem,&deifta proportionenon oportetprolongare,quiaauthoresponunr medicinas ha betes adinuicem talem proportionem, vt dicam,nume- randofpecies earum. Aliaeftpropornomedicinarum, quo ad quantitatem,de qua excufat fe Mefuejvt fi zingi- ber habeat proprietatem, & proportione, primo modo fumptum ad turbith; nefcimus tamen proportionem quantiratis eius,& de tali proportione eft hic intentio. Secunda pars huim capituli,in quaordmatfcad
poncndum conclufiones. ilco igitur,quodalrerans ahud,velalteratiuuando » virtutem eius: & hocdupliciter, velacuendo,vel deferendovirtuteeius. Ettalealrerasnonoportet.quod fit aauale alterabili. ficut videmus, quod fi quatuor ho- minesnon poffunttrahere aliquam molem,additoho- mine vno,trahenteam :eodemodo,fi medicinapropter debiliratemnon poteftcomplerealiquamoperationem, modsco fibi addico complebk ea. Etiam ilia,qu£ acuunt vt plurirnum medicinas,aut deferunt eas,funtai uta,fed adderein medicinisacutis eftcauedum,vtdicebat Me- Ntu. fu C . jrlem infra quod omnis medicina laxatiua,quan- toeftvicinior temperamento, tanto melior,feuincolu- mioreit. Debemusigitur medicinas fimplices,propter prxdi&a luuamenta neceffarias,ponere in tantadofi, quod ad dofim medicina: conuenientem veniat de pra?- tsnfoiitin dnfta medicina in minori quantitate. Vtfiinvnciaf.
'ttrril Jaxatiui fitdemedicina laxatiuadofispropriaj vtfipo- fan , aut namusdealoedrachm lj. fintdeconfolantibusdrach.j. <jua»do>juc a nt fcmpuli ij. aut fecundimi exigentiam expurgandi " 4 ' corporis. Etcommunisquantitasharumcofolantmm, vel redlificantium eft tercia pars,aut quandoque medie- tas. Vtpatct in hiera,quam fcnbit Galen.vi). terapeut. capitulo ij. quod dus partes funt aloes,& vnaconfolan- tium,veltercia.& hic canoneftconueniens dofis.Rec. mrbithele&i drachmas duas,zingiberis fcrup.ij.zuccha ri duplum,vel agarici drach.j. 5. vel fecundum quofdam medicos,vt agarici drach.j.falis gema: fcryp. j. Aut pro- pterferofitatemfalis, vt docetad litteram Mefuecapi- tulodeagarico. Acuitastamefilisgemmareft fufpedta. & ldeo ponimus in valdeparuo pondere;quandoque,vt dicamus,agaricidrach j.falisgemasgranaij.vel plus,vel minus,& hoceft peraccidens. Etfi volumusdeferread caput,addimus fpic2e,vel nucis mufc. eandem quanrita- temcumiltis quantitatibus fiilicet drach <;. vel fecun- dum quofda medicos agarici drachj. fal gemmac,(crup. f .fpicar.fcrup.j.cum aliquo fyrupo.
Vbi oportet tamen, quod lllx medicinx folariuar mi- fceanrur alijs medicinis remictentibus, veldebilirand- bus,debemus adderein conforrantibus operationesea- runr, & eodem modo oportet intelligere dealijs, qux affociare oportet medicinislaxatiuis,vtalterenceas,pro- ptet muamenrum virtutis debilisearum,autdeferant eas. Siautemalteransalteratproprermaliciam,cuchoc nonconuenit,nifiin medicinis folutiuistertij,veIquar- ti gra. propter acuitatem earum, & venenofiiaiem. & quia non quxritur folum, quod venenofitas medici- nse remittatur, fed quod omnino prohibeatura fuo ma- loeffedtu. Etcum prohibitioalscuius operationisnon poffit fieri,nifi ab xquali in virtuteoppofita •, ideo opor- tet,quod medicina,quxadditur propter hociuuamen- tura, fitarqualisquancitatis. Si medicina agata foirna fpecifica. ficurfi.v .g. ponerenturin foiuduo compofi- to fcamonear.gr. vij.poneremus maftiches,vel tragacan- thi.gr.vij.aut plura,vtfcru. f.vel fcru.j. aut gallux iiimli-
E ter,ficutieftdi6tu Mefucde v'olocynthide, quod detur cum ladanoa:quali quancitate, quia ladanum a ptopne- taterefiflit nocumentiscolocynthidis. Etratioeltilia, nameffeiSus a proprierate, vel a forma fpecifica proue- nientes,nonpoflunt impedin,nifi a concrariadifpofi- tione,quxfit virturis xqualis; & hociti his,quaagunr, nona complexione,fedaforma fpecifica, vtplurimum ftat cum xqualicatequatiraris. Diciturenim,quodada- masprohibet ferrumab attradhonea magnete,&tunc fi drach.j. ferri debet attrahi ab vnc. j. magnetis,pofita cum*ferro drach.j.ad*amantisnon attrahet ferrum, * mag*e oportet igitur, quodxqualiafint talia,qua: mouent fe- * »>*gnnti cundum proprietatem. Eft tamen aduertendum hic,vbi tales medicinasacuta:non affocientur cu alijs reprimen- tibuscomplexionem eius; fi autem aflbcietur fcammo- neacum camphora, & futcis frigidis, non egebit canto maftiche. Na formg fpecifica? non agunr, nifi cu fuis co- plexionibus,vt dicit Auer.vij.phy.commen.xxxv. quod E magnes non attraheret ferrum, fifricaretur cum allijs, & charabe no actraheret paleam,nifi calcfiat. Ideo acui- t^ medicina: remittitur; remnticurautem fecundiieu etiam operatiofua proprietate. &ideoindiget minoris focietatis medicinarconcrariantis fibiaproprietare. De- cidufo <■;. bet ergofi medicina componacur fimplex,poni cum ea t^tapnm* xqualis quantitas refiftentis,& hocin operationibus, " :m & effedtibusaforma (pecifica. Inoperationiousautem caliditatis, & frigiditatis oporter,qu6d fiat refiftentia permaioremquancitatem. Cumill.xfuntcalida-m ter- tio,vel quarto;ideo indigent pluri quantitate frigido- rum,nifi fint frigida narcoticam quarto: & cunciuffi- cicaequalis quantitas, vtfucci lattucx, vel nenupharis. vnc.f.cum iagapeno*vnc.f.velopijquantugiantiIen- drt% ticulx.Scammonex tatunde,vel opij,& caftorei; pont- turenimcattoreupro .fqualiquantitate,vcremittatopij ftupefa6tionem,ficut eft didtum Auic. in lib. de viribus cordis in fua notabili confcdionc. Raro tamen harcco- G pofino eft neceffaria i fed fidebeamus infrigidare fcam- moneam,faciemus cum camphora,& fandalis,& femi- ne acetofe, vel endiuia?,vel tragacantho, ponendo quan- titatem infrigidantium maiorem , cum caliditas4 fit acutiorinadtionefcilicetomni frigiditateeiufdem gra- dus,vt Auic.primo can. Fen quarta fecundo,& tertio.c. & tertiocan.fen 13. Hisigitur confideratispatetfcien- tia fcilicet compofitioms, proportionis medicina- riun fimpliciumadinuicem.
De dofi medicinarum. Capitulum tertium.
Ylfo modo inueftigandi complexionem medicina- rum laxatiuarum coropofitarum, per quam dicfi- tur calidae plus, vel minus fiigida:, humida:, ficca>, &cc. perquamdicunturetiam folutiuxin diuerfis gradibus.
Etvifo de modocompofitionis earum,& fimplicium proportione adinuicem, &c. Ileftat videre dedoh ea- rum.& primo quxdam ingeneraliifecundo quxdam in fpeciali. Dofiseftduplex,quxdam eft dofisfimpli- r>j- tsdupli . cium,& de lfta dicimus fecundum quod authores fcri- c> m . bunt. Aliaeft dofis compoficorum,adquam inuenien- dam eft laborandum,propter corruptionem librorum ex parte ignorantix fcriptorum.Etiftadofis,quandoque fequiturquantitatem medicinarum laxatiuarum.quan- doque proportionem parrium adinuicem,perquam_j» proportionem dicitur tota medicina laxatiiia in tali gra- du. Primo dicendum de (ecundadofi,&fecundodepri ma . Primo igirur dcdofi,qus fumitura forrna totius compofiti,fecundode ea,quxfequitur compofitionem parcium fimplicium.
Oportet fcire,quoddofis medicinarumcompofita p ,r s „ ti rumfolutiuarum debilium.vel folutiuarumin primo fii H .p,rcm graduincipitab vnc.j. *
Dofis medicinarumfblutiuarumin fecundogra.in- dm ' cipirab vnc. 5. Dofismedicinarum folutiuarum iniij. gra.incipit a drach j. vel
Dofisautem folutiuarumin quartoeil diuerfa, fecu- dum,q> quartusgradus habet latitudinem mamfeftam, quadam funt tn vltimoacuitatis,vtdicborus,fcammo-
nca,

D E D O S I M E D I C- 155
nea,fcebr.im,me2ere6,euphorbium,coIocynthis. Qu?- A Iutiua,aut medicinaiuuas ea,qiiod debet poniin tnino-
damfunt non in vltiino quarti gradus,vtcucumerafi- ripondere. Etibiefterror,& cotraidquodipfejncepir,
ninus,ragapenum,catapiuia,ferpentana. fed caufa eft, quia ipfe non profpexit mentem Auerr.
Dofisergo priraaru incipit agranis,fecudatu a fcrup. quinto colligec capitulo pcnulnmo, licut iupranosex-
Verbigratia,dofisfucciLofarumfiinplicis,iyrupivio. pofunnusefl:mens. Auerr. confirmantismentem Gai.
tneliis,&c. e(t ab vnc.j. vfquead iij. vcl iuj. & ferum ca- m de fimplici medicina. Vndein confe&ione deman-
prinum vfquead vj.vnc.abinde mfrafcihcet ab vnc.j. na Galenusponit in paruadofi,nec maiordofisfcamo-
non habent notabilem operationem, & ab mde fupra nex, & hoc quia folutiuum id reducitur fecundum to-
-fcilieetab vnc.iij.veliuj. afcenduntadiecundugra.folu. tumadfolutiuumin fecundo gradu,quamuis fitibifca-
Doiis autem fecundi gradus folutiuiincipit ab vnc. 5. monea a pr^dominio virtutis,ficut probatum eil in finc
vfq - , ad vnc.j. y vt dofisepithymi, fena;,caii£e,tamarindi, primi capituli.& tamen in media vnc.totius confe&io-
- Dofistertij gradus folutiuieftadrach j. vfq-, ad drac- nis de manna, quam dofim prxcipit Mefue,ingreditur
iij.velvtplurimumadij.vtaloeadrach.j .f .vfqucadiij. fcamone£egra.x. illaeft magnadofiseiusapud Diofco-
agaricia drach.f. vfque ad ij.hermodactylorum a dra.j. ridem,Serap. Mefue,& fecundum alioslibroshabetur,
viquead ij.vel iijimyiobalanorumjrheubaitiarija draij. quod ponatur ad mediam libram mana: vnc.j.fcammo-
vfquead vnc. t. ideo ponuntur fecundi gradus, dofis, nea?,dr. }.&tuncin vnc.f. totiuseftfcrup.j. icamonear,
turbith,adrach.j.vfquead ij.vellij.&iicdealijs. &illado(iseft extralimitem,quem vulgusaufuseft.hac
9 jf Ml Dofis igitur quarti gradus in prima latitudine * fiat igitur dofim icilicet vnc. f. confedtionis de manna pne- cumiftis terrij gradus, vt doiiScucumeris afinini efta g cipiunt. Etegofemper vfusium ea,quiatotaillamedi-
drach. j.viqueaddrac.ij. dofisfagapenieftadrach.f.vf- cinafitfolutiuain fecundogradu.
que ad aur.). Doiis cataputia: a drach. f. vfquead drac.j. Et non fit iolutiua in fecundo gra.nifi; quia medicina
A'ed fiper cataputiam mtelligitur granum regum, ell minusfolutiuadiminuitde virtutc medicina: magisla-
magis folutiuum, & ponitur dofis a granis quinque vf- xatiux. non ergo addunt in virtute eius,fecundum quod
quead vij. velx. dofis ferpentarix eft a drachm.f. vfque iftea:ftimabat,& perconfequens oportet,quodponatur
addrach.j. lcanimonexagranis v. vfque adx. velxij. & in minori dofi,Nifi medicina > laxatiua- quarti gradus
qurdam eleuant eam vfquead xvj. elleborierita xxiiij. fbcieturmedicinislaxatiuisteruj gtadus:oportetenim
grar.isvfque ad fcrupulos ij. 5ed Auicenna in librode tuncnonaddere in pondere, quia iicut didtum eft,inter
viribuscordisdicit,qu6deius dofiseft,granaxxij. f.& ipfaseft propinquitas, neceft tantadiftannaquatacum
indecodtionedrach.j. Dofisfcebram,&mezereoetiam folutiuis primi, vel fecundi gradus:& per confequens
agranisiiij.vfqueacixx. euphorbijeftaiiij. granis vfque nonefttantarem-iflio.quarefufficit minorquantitasfo-
adxij.colocynthidiseftaxiiij. vlqueadxx. Dofisautem lutiui in qiiartogradu.
lapidisfaraceni,armeni,lazuli,ponunturcudofibusfo- Ethic confiderandum eft de latitudine harum do-
lutiuarumin tertiogradu cum funtloti,& cum nofunt fium,quiacutn medicinajponantur cum deferentibus
loti,ponuntur cum dofibus folutiuarum in quarto gra- virtutes earum, auc cum acuentibus eas,tunc debet po-
dupnmiordinis. £t polypodium,& rheubarbarum te- ni in minori dofi. & cum ponuntur cum refiltentibus,
nent medium inter medicinas fecundigradus, & tertij, &remittentibus malos effedtus, debent poni in maion
ideo dofis eorum eit a drach. j.vfque ad aureos iiij. dofi. & medio modofe habente,medio modo debent po CotUfiopr* ..Qujbus diligenter expofitis,& fuperiori dodtrina: C ni,vtfecit Gal. infuaconfe6tionepra:ditta,& ibipofuit
diftirnm. a pphcatis,patec qualiter,&qua: fitdofisconucniesmc- taliterdofimexeo,quod fcamonea poniturcum ioluti-
dicmarum e.ompofitarum laxatiuarum vquoniam fi in- uo debiliori, quia * remouet operationem fuam. patet * rmimt.
uenics eas in primogradu,dofis eft,quae affignataeft. & ergoin communi dofi medicina.ru m compoiitarum,&
ii in fccundo,v.el tertio, velquarto, &c» & haxdodtnna maxime in pilulis,&pulueribuS,&c.
lamdfiflarataeftfupra. Modo in fpeciali mueitigemus eami.n confedtioni-
EtideoimprObano,quafacir Bartholomxus indofi bus,&eledtarijs. Sciasergoquodaprxdictocan. tupo-
Auic.in teruocan.fen prima,decura mani£elupinij,non tes inuenireconuenientem dofim in:libris, & inconue-
videtu£ efTc conueniens.& elt exemplum,fuper quo ipfe nientem improbare,fumendo in confedliambus,& ele-
laborauitjdefcnptioAuic. eft ha:c Red. pulueris hierx» tfatijs gradum medicina: laxatiiur,ficut di6tum eft. <epithyrni,fta;cliiidisiOmifiutn,ana panem vnam.my-
fobalanorum,fcaramonea: anapartem mediam. Sed tiunc alio inodo iuHC^ligandutyi esl, fcilicet ex qucoi-
Nam fi confidei"atur,exdidta dodtrina tale pharnia- titate tnedicina ia.xatiux, qn.& itigrcditur in
cumelt iolutiunm in:tertiogra.quoniafcammonea,qUae dofi comyofitionum. cftquarti gradus fociatur cumqquali pondere myroba.
qui funtfecundfgra. folutitn-,& cuin hocrefiituntfca- T)Ropter quod fciendum,quodin toto compofitoex
moneia complexione;& vteftcommiinis opinio,cor- JL diucrfis fimplicibus,imaginandum eft formam ha-
^ nguntciusprauoseffedtus.quarequamuismyrobalani berehomogeneitatem,itaquodqualibet partefumpta non fint taota; acuitatis in eadem quantitate,quantar D illiustotius pharmacifit eadem proportio fimplicium
' fcammonea,tameh tcmittunt ideindeadduntur foluti- ad inuicem,qua: eit in totocompofito,vt fi in totocom-
.. .. ua fecundi gradus,Vtepithymi,& pulueris hierae. pofito medicim folutiu? fittertia pars,in quacuquepar-
Quamuisenim aloesfit tettij gradusfolutiui,tamen teilliuscompofiti,eritetiamrertiapars,erhoceftplaiiU.
curn puiuerefuo,vtdidtum eft fupca, remittitur a tertio Nam fiin miltoprsdominetur terra,in quacunque
gradu,etcumcontranaduoponanturinquatitatedupla partemiftidebetprxdominariterra._
ad fcamoneam remittitur virtus fcammonea: omninoa Hoc fuppofito,leue eft videre, vtru dofes medicina-
gradu (uo,& defcendit ad tertium gradum folutiui. Sed rum folutiuarum fcripti fint conuenientes, fupponcdo
dofisfolutiuiin tertiogradueft adrachm.j. viqueadiij. vnum quodin dofi,quamtu propinas fit conueniens
poteit ergo(ficut Auic.pricepit)darideeo drach.ij. dofis folutiuarum,fiingredjanturibi plura folutiuajaut
Et pro certo iftecontradicitfuiscanonibus,improba- fit cOnueniens dofis vnius folutiui, fi folum vnum fblu-
do Auic.fiue deicriptionem eius.& ha:ccontradittio eft tiuum ingrediatur: vt in hieraGal.folutiuu folum aloes
fatis publica,nam in fuo tradtatu eodem capitulodicif, eft. oportetergo tantum daredeilloelectariohiera?, qd
quomodo hxc medicinaeft in medio fecundi gra.foluti- in illa dofi fit dofis aloes non excedens in magis, mi-
uorum,&quarti gradus; fed talis eft in tertio. & poftea nus. verbi gratia 111 toto eledtario,aloeseft tiiplum ad
fiibdit,quoddofis elt drach ij. vfquead vnc. ^. & fi mea alias medicinas,veffcte, vt vij. teiapeur. capitulo vnde-
verbaconcludunttuip!e rcfpice . cimo .ergoinquacuqiparte etitpaisaloes tripla,vel fe-
Et caufa erroris fuit,quia ipfeopinatus fuit, q> cu ad- re. Et id conueniensdofis eius funt drac.ij.et femis,qua-
diturmedicinx folutiue fortis virtutisalia medicina fo- rum drachmaru ij.f. duxpartes funt partes aioes, & eft
Mefua. GGg 3 dra-

GENTILIS FVLGI- SERVITORIS-
dra.ch.ij. fed fSrach.ij.aloescftdofisconueniens. E
ln hicraautem cum fcammonc'a,do{i$eftdrachm.ij. auci/.v. quia aciutur (cammotiea ponendo in omni li- brahierx fimplicis,quie(t hiera Gal.drach-j.fcamone? correcii-, (ed vigelimaquarta pars librx eft drac. v. & vi- gefimaquarta pars drach. eft gra. ij. v. quare poflumus de tali hiera cum taii quantitate fcam monee dare vnc. v. quia fcammonea folrnn acuit in hac dofi virtutein—j aioes,nec ipfa de fe habet virturem foluendi,cum pona- rurm minori quantitate,quam (i conueniens adfuam iolutione;n_j .
Aduertendum tamen eft ab apothecarijs,qui hodie acuunt vnam lib.hierx fimp. & benedid:ae,fimplicis cu » druh.ij. vnoquarto fcammonex, fcilicetcum vnc.ij. & quidam jgnari,& prolumpruofi etiam addunt plus.
Sed apparer ex ifto ca.quod vna drac.diagridij in vna libra medicinarum folutiuarum inquartogradu,eftin conueniens. Sed in rertio, vcl fecundo,eft bona; opera- tionis folicirans medicinas foluriuaruin. nec eft timor p dee/frinitationeeius,cum non ingrcditurcumquanti- tate,cumqua itet virtus folutiua,qua;eft gra.ij.v.quK dofiselt vigeiiinaquarta parsvnius drach. non fitdofis fc.immonei".
Oportet ergo allibrare in toto compofito,qui vult conuenientem dofim itiuenire,quantefitquantiratisin rotode tnedicinis laxatiuis,& quanta fit quantitasto- tius", deindeponere dofimde ea,in quamcadtrquanti- tasconucniens,veldofis laxatiuorum fimplicium,quae ponunturibi.
Et li fint ibi plura laxatiua, non oportetqtiod de vno quoque ingrediatur dofis conueniens> vt fieftibi agari- cus^urbithjelleborusjfcammoneaj&aloe; non oportet, quod in vna dofi ingrediatur de vnoquoque drach.j. vel jj.quia fufficit,quod de medicinis vnius gradus,tanta tjinntitas ingrediatur, quanta ert dofis vnius earutn_>. Veibi gratia,fi fint in vna medicina duse medicinaf,pu- taaoaricus,& turbith,aloe, & hermodadylus, fufficiet drachmaproquolibetin vnadofi,quia funt folutiuain ^ eodemgra. Et fi fitibi fcammonea,& mezereon,& qus fun t eiufdem ordinis,fufficir mrer omnes ponere tantu, quanrumeftdofis vnius foIius,vt apparer indofi,quam fcribit inpilulis,in praallegato capitulo de cura manix, qtioddeturexeisdrach.ij. quodfupraoftenfum eftcon- tra Bartholomxum de Vang. effe conuenientem dofim. Ethoc oftenfum fliit dedofi medicinx- folutiua; in fe, quiaex (olutiuo in primo gra poreft dari tantum,& fo- luuuoin ij.gra.tantum.& ficdealijs,vrfuprapatuit.
Sed oftenditur modo ex hac via(ficutdi6tum eft)pro- cedendo in elediarijs,& confedbonibus inuefttgando quantum de folutiuo ingreditur in dofi.folutiuum illud eft.i£.fta3chados,epichymi,hiera: pictx,an.partem vna, fcilicetdrach.j.myrob.Icammonea,anpartem niediam, fcilicet drach. f. in toto funtdrach iiij. cuiusodtaua pars eft fcammone^,& hic odlaua pars cttdracli. j.
Igitur in dofi duarum drachmatum ingredirurpro odtaua parte medietas fcrup.j.fcilicetgra. xxx. Et ifta H dofisnonell erronea,quiadaturfcammonea(vt fupra didtum eit)cum declinantibuseam ad inferiores gra- dus. Namprimo mifceturcum aequalipartemyroba- lanorum,qui funtinprimo.autfecundo gradu foluriuo- rum,poitea irerum cumalijs foluriuis iecundi gradus, ficutde epithymo, & picra in dupla quantitate, quare pro certo trahitur ad debiliorem gradum fua: opera- tionis.
EtilIud,inquo maxime errauit Barrholomams^fuir, cumpofuitillam medicinam effe in tertio gradu,& di- xit,dofis medicinarum tertij gradus eft a drac.j. vfque ad ij. vel lij. Si enim debebat hanc dofim reprobare,non debebatprocedere illa via; feddebebat diccre,g>quan- titasfcamtnonccenon eratin proportione ad aliasme- dicinas.propter multam quantitatem, quarenonfitre- mtllio fcammortea*,quanra expcdtf, &tunc reduxiifet adprimum. Quia cutn mifcent fcammoneam medici- nis debilioribus,ea poteftponiin rantadofi,quod hanc
dofim fuam maiorem non foluat. Etnotum eft,quod in hispilulis noneft folutiuum fortemfi fcamonea,quan- tumad virtutem,&dcbilitatur fcammoneapropterad miftionem folutiuorum debilium, vt viliimeftinpri- mo capiiulo. Si ergo in hac dofi,quam ponit Auic. fint N "+ xxx.grana. fcammonez, funt cum reprellioncipforum ad tertiam partem . Nam ficut in primo capitc diiftum cft. Si medicinxfolutiuann iuj.graduaddatur foludua in primo,vel fecundo,remittunt eam ad fccundum gra- dum,maxime cum excedit quantitatem. & fic reiruui- tur illa fcammonea,quxeratin xxx. granis rationeaffo- ciatarum fibi ad x.grana. & illa cft liiadofis conueniens maior, ficut expedjebat fibi in euacuatione humorum melancholicorum.
Nontamen dubitadum eft,quodilla dofiseitnimis mag na per id,quod eft vifum: quamuis Barth. 11011 redte procedat ad improbandum eam ;iramo improbatio (fi qu£ elt)patet per didta Auicen. Verum eft maxime con- , fiderandum in dofi mcdicinarum defcientiamedicina- rum,quianunctemporenofiro medicinxfunt debilio- ris virtutispropter impreffioncsin legionibusabaihis vt Haly.fuper techni,tra6tatuKrtio,commento88.& non celebranturabapothecartjs. Etiam propter noftra mala regimina bene aggregantur humores difficilis era- dicationis, vt Galen.in commcnto 28. par. 6. fcilicet. (Eunuchi non podagrizant.) Ex his duobus debentur maiores dofes, fed confolatx, <x cum prxparauone humorum.
£t etiam confiderandum virtures modernorum cor- porum,qu<r pro certo iiint debiliores;nam fonirudo virrucisllatper complexiones bonas,&bonitatemhu- morum. Si ergo modo humores innaturales mulripli- centur,deftruuntiirpro certo virtutes, &cx hocdofes debent efle debiliores.
Etideopofuerunt audrores gradus,& Iatitudinesin dofibus,vt proexemplo,defcammonea derura gra. iiij. vfqueadx.vel xij.quiadebilior dofisin debilionbus,& fortior in fortionbus, & mediocris in mediocribus,& ficdiuerfificandoeasper alias indicationes. Namcuni damusfine acuente, & adiuuante eam,damus plusde ea-, & cum damus cum iuuantibus, damus minus.& fic eit intelligendum in alijsconiedturalibus.
Item mcdicina:,qua' diu iteterunt,funr fermenrat^ fi- mul,& impreffio folutiuorum eft debilior ■, fcd recenter facta; habent de virtute folutiui multum.
Etexhoc notandum,q> medicinx foluriiixinquar- to gradu funt meliores xn pilulis.cum fintp!usfermen- tata:,& ideo fecuriores; aliae autem fcilicet terrij gradus polTunt dari in confedtione,& decoctione, vbi 110 ftenc nimis,& fi ftentdiu,potell dari maiordofis. Solutiua: autem primi,& fecundi gradus debent dari recendo- res, fiue recentes.
Expeditum eft fupra.hoc.quod deefie medicinaruni conccpimus. Deoauteducedicemusfuperquintocol- ligetde alijs medicinis, cibis, ficut diu opinarifu- mus, quod fic eit dare quatuor gradus in cibis,tficut in medicinistam foJatiuis, quam non folutiuis, vt fi verbi gratia, fecurtdumquod inuciligat Auerr. cibus tempe- ratuseftcarohumana, & cibus primi gradus.caro per- '* dicis ,haedi,caponis, & in fecundo gradu*paruuspul ^ZT.c.i. lus,& in tertio,carnes communes,& in quartociba- 3+.+
ria. quoeaut lubftantiafiia funt craffa, nec huma- no corpori propoitionata •, aut cibaria ha- bentia rationem medicinx, vt falfa, ace- tofa, lubricatiua, &c. dequibus ad praedidtum locum referuamus.
F I N I S.
Gcntihs Fulginci dc mcdicinamm folucntium compo- fitatum dofi breui, & inueftiganda iibel- lns explicit.
Incipit

Iticipit Traclatus quid pro qao.
ARiftolochi^ rotud^lo co,longa velpondus $quale zurumbet,id eft ze doaria',& tertiaponderis de mace,& medietas pon deris fui de cofto. Et loco longa; ponitur medietas ponderis fui de pipere, & Squale pondtis zurambet.
Auicen. iPro abrotano, abiinthium vel origanum,vel poliu. Pro abhnthio,abrotanum: veloriganum. Pro afaro,zingiber,vel po Jypodium quercinum,& pondus ipfius, & feminis acori ,& fexta poderis eius amomi.
Auicen. Ptoacoroin expelledis ve- tohtatibus, vt in iuuame- to hepatis,et fplenis qqua- le pondus decymino,cii tertiafui ponderis deari- ftolochia.
Auicen. Pro Acacia,fuccus lentifci, vel hypocyftidos. Pro anifo,daucus,id eft pa- Itinaca.vel fampiuchus.i. maiorana.
Pro afphalto, pix liquida, vel femen vrtica',vel eru ca?,vel agni fperma. Pro ameo,anifum. Pro amomo, ameos, vel quafi dupla, vel fabina in duplum.
Proacantho.ideft fpinaal- ba,lemen ltij. Pro abrongi,id eft quodam grano laxatiuo,quo care- mus,fagapenum.
Galen. Pro achant? (permata.i.vr- tic? fpenna lichinda,i.ca- delabralis hcrba. Pro auripigmentOjfanda-
racha. Pro agarico,epithvmum. Pro antimonio, plumbum
vftum. Pro acoro,radixacanthi. Proagarico, epithymu,vel
euphorbium.
Pro afa fastida,(agapenum. Proaloe,fuccus centaure^, vel ftercus bouis,vel litiu. Proapij feminesfemerapj. Pro amygdalis amaris,ab- finthium, vel nuclei per- ficorum.
Pro amygdalis dulcibus, aueilanae, vel econuerfb. Pro afphodillorum radice,
fuccusjvel radixbetx. Pro amygdaiarum ladte, lac auellanarum, & e co- uerfo.
Pro ambra, ftytax calami- jainduplo.
TRACTATVS QyiD PRO QJO-
Pro ammoniaco maiore, calamus aromaticus. Pro Ammoniaco fale, lal cappadocium, vel fal for- titer tritum.
Pro amylo, iris illyrica. Proaxungia porcina,mc- dulla vituli.
Pro adipe ceruino,adeps lu pinus.
Pro adipe vrfino,vel lupi- no.vulpinus.
Pro adipe crocodilIi,adeps canis matini. Pro balfamo,terebenthina deftillata, vel oleum lau- rinum,vel gumi hederar. Pro balauftia,pfidia,vel cu pulxglandium,velcortex mali granati.
Pro butyro, lac vaccinum. Pro boragine cichorea,vel fcariola.
Pro berberi, omnes fanda- li,& fpodium. Pro buzacharaponiturzin giber. Galen. Pro bolo armeno,fanguis draconis,vel puluis balau. Pro coralho, fymphytum. Procofto,enula. Pro cocognidio, femen co- riandri.
Pro cappare,genifta. Pro capparis radice, radix
marifci.
Pro cafia,fabina, & cinna- momum in duplum. Pro calamo fylueftri, ra- phanus.
Procymino, femen bafili-
conis.
Pro cedria,id eft pice liqui- da, ladanum. Pro cardamomo, carui,vel cinnamomum, vel pipcr longum.
Pro croco, aloe, vel a?quale pondus de cofto,et quarta ponderis ipfius de cortici- buscafia: ligneae.
Auicen. Procicide galla,ladanum. Pro chamardryos, vel cha- mxpithyos, radix lapatij agreftis.
Procypreffo, medietas po- dens eius de cortice gra- nati, & pondus ipfius de farcocolla rubea. Pro co&anis, pyra imma- tura.
Pro cretano,faxifragia,vel grana Solis. Procolophonia,refina. Procotula fcetida,chamz- melum . Procaru.cyminu,vf piper. Pro calamentho, menta_*» aquatica.
Procubebis. zedoaria. Pro carpobalfamo, fructus heder .T ,vel xylobalfamus xquali pondere.
Serapio. Procucuibits fucco,fuc- cus violarum infipidarii. pro capillo veneris in afth- mate, ponitur pondus ip- fius de flore violx,cu me- dietate ponderis ipfius,& defuccoliquiritiar. Auicen.
Pro cafia fiftula,medium pondus de tereniabin,& triplu poderis eius de car- ne pafliilarum, & odtaua poderisipfiusde turbith, quandoque ponitur loco paifularum.liquiritia. Auicen. Pro cichorea (cariola. Pro cinnamomo , cortex cafix lignear, aut duplum ipfius de cubebis. Pro caftoreo. ruta,vel ?qua le pondus de acoro,& me dietas ipfius de pipere. Auicen. Pro cordumeni:alcamei & fch?nanthum.
Auicen. Pro carcoffi, auel!ana,bac- cx iauri.
Pro cucumere agrefti, ra- dixtithymalli. Pro cypreffi fru(Su,cupuls glandium.
Procrocodilli adipe,adeps
canismarini.
Pro cerui adipe, adeps anfe rinus.
Pro cypero,iuniperus. Pro caIamentho,vrtica. Pro centaurea,polium. Procadmia,fquama ferri. pro cornu cetuino,caprinu Pro careo,baccalauri. Pro chimolea.i. terra hifpa na,artemifia. Pro diftamo. elelifphacus. Pro dadylis,ficus. Pro dauci femine , femen paftinac$,vel milacinum, id eft cyminum. Pro dragotea, abrotanum. Pro doronigi, zurumbet iquali pondere eius,aut dux tertiz ponderis eius de garyophyllis.
Auicen. Pro darfefaha.i.arbor difta aipalatum.frudlus aliebut id eft,du£ tertif poderis ip fius. Etin iuuameto ner- uorum pondus ipfius de a(aro,& medietas ponde- riseius ex doronigi. Auicen. Pro epithymo, feme colo- cynthidis,vel cufcuts. Pro enula,centaurea,vel ce tonicum.
Pro ebulo^fambucuSjS^; e conuerfo.
Proelleboro nigro,fatyrio. Pro galbano,fagapenum. Pro eupatono, chamspi-
Mefuce.
thysvel pondus eius de afaro,&jnedietas ponde- ris ipfius de abfinthio. Auicen. Pro elephante,fandaracha. Pro eclemptanio,rofa. Pro xrugine, fquama ferri. Proeui(co,radi'x capparis . Pro folio, fpica indica, vei nardi.
Pro phu.eieiilphacus, vei
fpica.
Pro flore fyriaco,radix Iap- patij.
Pro fijnugrarco, femen lini. Profimo lupino,fimusc4 prinus velcanis. Pro fraxino, fabina.
Pro ferri fquamma, (puma ferri.
Pro felle bouis, fel taurinu. Pro folijs oliua', folia plan- taginis.
Pro floribus amygdalaru
viola?.
Pro feile vrfi, fei tauri, vel perdicis.
Pro faufei, zequale pondus fandalorum rubeorum,& medietas poderis eius ex coriandro recenti.
Auicen. Pro filipendula, radix Ia- patij agreftis.
Pro galanga, * herba garyo t phyilatum.
Auicen. Pro gliconio,id eft pulegio,
hyifopus.
Progifafteaeos, chimolea. Pro gentiana pondus eius cumdimidio exafaro, & medietas ponderis eius de radice capparis,velenula. Pro gummi arabico,grana prunoru,vel ceraforum, vel tragacanthi. Pro hermodadtylis in do- lonbus iunduraru, pon- dus eius de folijs alchan- nx, & medietas ponderis eiusde bdcllio.
Auicen. Pro ireo,thymum. Pro leuiftico, (emen pafti- na cx.
Prola&e fic',lac mororu. Pro Iibanotidos, pyrethru. Pro licio, polygonia. vf fuc cus arnogloflac,vel amyg- dalarum, fed fecundum Auic. pondus xquale ex faufel, & fandalo, aggre- gatis sequaiiter. Pro !entifcifemine,femen paftinacx.
Pro lentifco, radix polygo-
nij •
Pro leucopipere, nigrum
in duplo.
Pro ladano, pulegium, vel populeon.
Prolupi adipe,adeps vul- pis.
G G g 4 Pro

SYNONYMA-
Pro elehfphaco c^lamen- thum.
Pro lanti baccis, fcrpyllu. Pro lithargyro, fquama_* ferri.
Prolit>anicortice,libanum jndapluin.
Pro lateride,cocognidium. Pro lepOremaanOjCancer
fluuialis.
Pro lini femine,hyofciami. Pro mororu lacte,lucc 9 ei'. Pro myroba. faccus meu. Pro medulla ccruina, (uc- cus hedevxnigr^vel albu gooui.
Pro myrrha,pfy!Iium. Pro malnWfnUgraecum. Pto myrto,lumach- Pro mororu 1'ucco folia ru. Pro madvagora,lachrym2 olmx,vel afari. Pro raeliloto, pondus eius, & fem.dechainimelo,& niedium de roli js ficus.
Auicen. Pro mufcho,pondus gqua- le caftorei. Pro maftiche,gumi pinei, giimi cyprefti,aiqualiter. Pro myrrha, medietas pon deris ipfius de pipere ni- gro fecundu Auic. fed f m Conftantinum quantueft pondus eius de amygdalis amaris,vel calam*aroma ticus,vel coftum amarii. Pro melle,fapa. Pro meu,pfyllium. Pro mororum /iicco,foIia rubi.
Pro marathro, radix afpa- ragi.
Pro myrrha; laftc, fuccus
heder.x. pro nucevomica,catapucia Pro nardo fyriaco,fchxna- thus.
Pro nuce mufchata, fpica xqualiter.
Auicen.
Pro opio meconio.madra- gora,vel caftoreum. Pro opopanace, lac cycla- mims.
Pro felipie,pumex. Proopopanace chalbanu. Pro oieo rofato, oleu de fe-
tiune abfinthij. P;oopio,papaueris fuccus,
mandragor.x. Pra oxyrrhadino, vinu au-
fterum.
Pro oleo veteri,adepspor-
cinus vetus.
Prooliua igyptiaca,adar- cein duplo.
Pro ocymo.fifymbrium. Pro piitachijs, nuclei pi-
nearum.
Pro pipere, iuniperum, vel
zingib.
propampini foli;s,foliahe derx,vel rubi.
Pro pipere nigro,piper al- bummduplo. Pro polythrico ,capill 9 ve- nerjs,velzmgiber. Pro pafluiiSjdactyh'. Pro poliol extractione ver- miu,& prouocacione vn- nx,iSi menaiuorum,pon dus ?quale de lignis grana ti vinclibus, & dua: tertiae ponderis ipliusde coi tici- buslignoru cafiseligneae. Pro poiycarpo, abiinthiu. Pro policari feie, femeapij. Pro ponfilogono , croci in
duplum- Pro petrofeIino,feme apij. Pro rheubarbaro.radix my ric2,duplu rheupontici. Pro rolls hccis,foiia perfici ficca.
Pro ribes,acetola Mefueca pitulode robipfjus. Pro relina.terebinthina. Pro rore (yriaco, radix la- patij .
Profpicainda-Gal. Aui.oc Serapio coueniunt,auod loco eius ponatur phu.i. valeriana. Pro fetaragi,rubea.
Anicen. Pro fatyrio, feme eruca: vel vrnca-,velfcincus. Pro fimphyto.i. confolida maiore,centaurea. Pro fpodio,antifpodia. Pro ft?chados,cham^drys. Pro ftaphifagria,pyrethru. Pro fumach,myrtum. Pro fcario!a,cichorea. Pro fcammonea, cucumer agveilis,vellac tithymal- li,vel euphorbium. Pro fe(amo,(emen lini. Pro fecacul.buceidem.
Auicen.
Pro fepo ceruino, medulla cerut, vel adeps anferis. Pro fepo arietino, chamse- drys.
Pro ft^chados, laftuc* vi- ridis.
Pro ialamandra, viridis la- certa.
Pro fiiymbrio , fios fyria- cus i malua,vel ozymu. Profinapi.nafturcium . ProfcilU,bulbum, Pro fepix ofTe,pumex,vcl maitix.
Pro pfidia,fyrupus maloru granatorum cum calida. Pro fepo hircino,adeps vul pis.
Pro fampfucho,fe.fatureie. Pro fpumato,cardamomu. Pro (yrica,lithargyriam. Pro (andana,fulphur viuu- Pro turbith,efu!a. Protamarifco,fcolopedria. Protartaro.nitrum. Pro terebinthina.maftix. Pro thymo ,faturci4.
Protamarindis, prunada- mafcena. Protithymallis,fcamonea. Pro thutia,offa myrobal. Pro thapfue fucco, fuccus charna:dryos,vel chamx- lqontis.
Pro tamarifco,radixgeiil?. Protiihymallo, cham^leo. pro vrfi adipe,adepsvulpis. Pro vua paifa,daayli. Pro vino granatorum, vi- numauiterum . Pro viico d? quercu, fuc- cus turbifci. Proxylobalfamo,lignuhe- der£e,vel leucoradix. Profandtc.Horcs fepix. Pro hypocyftide, mandra- gora.
Pro hyifopo, thymus, vel fampiuchus.
Pro hyperico, feme anethi. Pro hypocyftide,medietas ponderis ipfius de cortice oui adufto abluto,& fcxta ponderiseiusde gallis,& decima pondens cius dc gummiarabico.
Auicen. Pro zurumbetin veneno- fis?qu.de pondus,&f. de dirundi,& dua-terti?pon deriseius de taraxacon fyl ueftri,& medieras pode- riseius de granis curi.
Auicen. Pro zingibere,pyrethrum.
Explicit Traffatus quidyYO quo.
Incipiunc Synonyma.
ARtemifia, id eft ma- tricaria. Acacia.i.luccus prunelloru immaturorum agreftiu. Acaneum orminu,veligri- dia,id eft vrtica. Ahdiados.i.Iaureolae feme,
& eius coagidium. aginilac,vel melathiu.i.gir. Amarioca.i.femenrapiltn. Acorus.i. gladius. Adrafca.i.elieborus albus. Ambra.i. (pertna ceti. Azarod.i. (arcocolla. Adragli.i. portulaca. Antipharmacu,ideft vin-
cetoxicum.
Alogalbra.id eftgentiana. Aumantis,id eft (uccus ma
iorana'.
Argemoniai. agrimonia. Afphaltum,ideit bitumen
iudaicum.
Anagodam.i. fumach. Adarais.i. caromarina. Aronis,velaron.i.yaros. Anacatdi.i fruduscuiufda atboris m India,quam iui perin pediculoi clephan- cium dicunr.
Anifum.i. cymrnu dulce. Aliptaconiita i. miftura, Ancophali, vel auern^tt.i. g ryophyjli magni. Augulus.i. ci.cu^us. Aracon.r capillus vcnetis. Agaricus.i. tunguscuiulda a> boris.
Amylum.i.fuccus fi umeti. Ami.fiu<5tus,vei acodiaco-
flidos.i. luniperum. Alilander, vel olusapium, idelt petrofel.inace. A t noglofta, vel cetum ncr-
uia.i. piantago. Anagalus,vei limphytum» conlolida minor. Aricalomi.ariltol.lon. Anthera.i.femen rote. Aflara.i. baccara,vi' vulg'. Aurigefimilis herbaventi
minoris.
Abrotanu ineft fepibus,cu msfeminevtimur. Apium domefticum, femc
eius,felinum, fpina, 6<
eiusfolijs vtimur.
Apium raninum.
Apium higmorrhoidarum,
fimileeiiranino.
A nifi quia habec guttas ma
gnas fohjs.
AjJium etiameft,qdicitur
apium rhus.
Althea, bilmalua, cuifcas,
idemeft.
Anna;vtimur folijs, & ra- dice.
Alegia bafilica, bafdicon, idem elt, icinine &hlijs vtimur.
Achantis,ideft vrticapur»
genn vtimur.
Anchufa alDa facic fpinas albas,nigranigras. Atriplex,chrylolacana ri- noli idemeft,folijs&lc- mme vtiinur.
Albus.i. ornus. Archiotiden.i. baccs iuni- peri.
Aturbalioru facic foha, vt /ambucus, led alpeciora, & minoca, cuius, radix fi rumpacur, fanguinem-j cum lacte reddit. Acuceide fimiliseftcicut^
in folijs,& facit ipinas. Amphimerina finnlis eft lilio,quando primo cre- fcic,& habct haftani. Alfita.i- confita mufchara. Ameos,ammi,cyminelIa. J pepetdium,idem eft.
Afa.i ala foetida. Antimafis i.:umofitai. Atticu mel.i. album mel. Ala(a,fiueat>luta i.galla. Accis.i. ebulus.
Aneum .i. vinum album, velacetum.
Acopum.i. fine laborc. apoforefis. i.c.uda deuadio (anguinis cum incerpone.
Ago-

Agocanobin.n cantabrum.
Aidoli.i.fuligo.
Arlcnicu. l.audpigmentu.
AmeoSjideft vmurcula,vcl redidomum.
A fphal t u,i. gtniftell? radix.
Alicphos.i.paeonia.
Althxa.i.euiicus.
Adianthus .i.herbacapilla-- riSjVelabolobi^.
Afaer.i.cennneniia.
Afrodis vini, ideftacorus, vel gladiolus.
Afepia.i.draguntea.
Acitus.i.lap.mmn.
Alocis.i.gcneftelia.
Amomei.i.papaueragrefte.
Ampelaieuca, i. bryonia, vel cucuroita agreftis.
Atripeleos lefc!u,ideft bryo nia,vel vitisalba.
Argiltres.i.mcrcurialis.
Anderginaus.i.cappara.
Anagius. l.portulaca.
Atiafax.i. atriplex.
Aizoa.i.femperuiua.
Apidia.i.para.
Alfita, idellrFarina hordei immaturi.
Anticrocus.i.flos albutij, vel Hos gruci,
Amoracia.i.rapiftrum.
Alo.i.fal.
Autinus,ideft cham^inelu vel baccara.
*M>*. Aoniton,id eil barba * lepo ralis,vel lupatia.
Alpiu.i. rofmarinus:
Armolachu .1. genus mali grana.
Alzaru.i.vulgagia.
Altercus.i.iulquiamus.
Albeftus.i.calx viua.
Alofacritus i. ftos ialis, vel adarces graece.
Acanthis sgyptias.i.fcmen vrticx.
Abdios,veI tigus, ideft bar- ba Iouis.
A mpeloleucis,id eft vitis al
SYNONYMA.
ba agrelhs Agrolp
Agrofpermon .i. femcn fa- licis.
Agallis.i.folium,vel zinia.
Acaru.i. piperapium.
Aglofortes.i.pceonia.
Auantu.iteftaouorum,vn de pulli excluduntur.
Amaracus.i.maiorana.
Alicacaboni.hfcelina.
Agnus,vel agnus caftus.i.fc men lalis.
Agaricus i.fungusalbuscu iufdam arbotis.
Acacia.i.erucx fuccus.
Agalifis, vclagalofis ,id eft fenien vrtics.
Agatis lenticis,i.bryonia.
Alofordus, id eft flos (alis montani.
Aron.id eftfenatores, velfi milisfe.
Apupigmentarium. t. gen- tiana.
Aritrixauel.i.arifta.
Amurca.i.fgx olei.
Alipolus, velaIlipocIus,id- eft cham^Iea.
Achalephe, id eft vrtica.
Abftingalas, velaftragalos, ideftpes porcinus.
Alumen rotundum.i. vnde mulicrestingunt.
Amefate ebtilus.
Anachemon, vel anamon, id eft medicamenalbum.
AfcelIa.i.agrimonia,vel*far cogtion ftephilon, i.pina- ca agreftis.
Amel.i-granafolis.
Anagelicum. i. fymphytu.
Androgmos.i.inrerphea.
Agus,vel actis.i.lenticula.
Amantus.iJaxifragia.
Altionum.i.lyriaca.
Altioneus.i. vefpertilo auis.
Afrozarmis.i.rumices.
Aleoruibus.i.caules.
Asfalal.i.ccrpulla.
Ampelos melanis.i.vitisni graagreftis.
Aalcofolimi.i.criander.
Alipi.i.rapa.
Afugillas.i.radices.
Alcard.i.porrus.
Alelica aleca, & bdella, id- eft fanguifuga. _
Amiatos.i.alume fcifTum.
A rcella. i.agri monia-
Abfcenalium i. abfynthiu.
Aneufa.i.lacca.
Aglogalice.i.gentiana.
Afecublum.i.faturcgia.
Andarane.i.fal lucidum.
Arantili, id eft femen viuar, vel arilli.
Alfur.i.faba.
Apoquinatus.id eft forbido de niue.
Arcimoni) i.malus triane*.
Apozumatus, ld eft caprco lus vitis.
BEen rub.radix qus in Indiainuenitur.
Been album in zgypto rc- peritur.
Baccarlauri.vcl daphnococ ci idem eft.
Bratheos i.febitia.
Ourit,herba fullonum,fapo naria idem eft.
Balauftia, frudlus cuiufda arboris,qux oriturad mo dum mali granati, quem imperiti caduca mali gra- natidicunt.
Baucia, ideft paftinacado- meftica.
Bafilifcus ferpentaria, dra- gum,vel hortulana.
Baurach.i.falo.
Btea, vel colomaninaidee.
Bulbus.i.c^pa marina.
Balfamita.i.fify mbriu hor- tenfe,
Buglofla.i.Iingua bouina.
Bacca? hedere, vel carpoci- fci.i.ftuclus ciufdem.
Brafica.i. caulisno trafplan tatus.
Bry onia, ideft cucurbita a- greftis.
Brancha vrflna, magna fo- lia habet,& incifa,& valet apoftemati.
Bulma.i.tefta bouis. Balura, farfara, vngula cqui na,idem eft. Bufagon.ifaciensappetitu. Bafale.i.cipola.
Barba louis.i. herbahercu- iis, vel ll^chados, vel be- nades. Bumades.i.marinapix. Sadon, rubus teftinus, vel
moradomeltica. Beneta.i.linguacanina. Bafafa, vel bufafa.i.pigano, velruta:
Bafilica, ideft regina, vel gentiana.
Butaminagion.i.artemifia. Balanus, i.galanga,vel my- robalana.
Bui.i>(aluia.
Benicon, vel beticon.i.vn-
gula caballina.
Beonia:, vel bitoniai.i.albu-
tij radices.
Bramex,vel bracha,vel bra
fia,id elt * feruicus alba:. Brumus.i.auena. Bombix.i.Hos arborislanx fimilis.
Bifas,ideft *cmolia,vel ru- ta agreftis.
Bulbus fifticus, vel rufus.i. fcilla.
Bulb 9 miconas.i. narciffus. Bdellium .i. gumi, quod m arabiainuenitur. Bontration. i. apium rifus, fceleracus.
Buphthalmon.i.oculusbo- uis.
Berec, vel bcfcon.i.fa:x car- di unde coagulaturlac. Bonadrex.i.femcn apij. Bifcone.i.pulegium. Bibone.i.betonica.
Becion, vel bedon.i.caffila- go alba.
Bamiblla, vel batoftilla.i. cyma rubi.
Bulbus ftudius, id eft luipi- fij flox.
CRocusafricanus, id- eft ortenfis. Cardonefa.i.femen naftur-
ci '' • -n
Carpetatio.i.flos nuris. Cortex nerz ,idcftcuiufda arboris fimilis cerafo, qui in Apulianafcitur, & fru- dtus eius vocatur micum. Colophonia.ipix grxca. Carpotario, id eft femen fe- rula:.
Chalcecaumcnon,velcafti
cum.i.^s vftum.
Cafia fyringa.i.cafia filtu.
2 37
Carei pontici.i.dauci.
Cafia abfolute pofita, id cft ligne3, vel xylocafia, ru- bea, & ficca.
Caflamum, malu terne,pa nisporcinus. Cynogloffa,ideftlingua ca- nina.
Cufcuta.i.podragra ligni. Cicidon.i.galla.
Cado myriftico.i. mufcata. Chalcathum .1. vitriolum. Confica rubea, id eft ftyrax rubea.
Carcetiu cobuftum .i. bix. Calculi.i.cardamfjmi. CancaM.ficcus ficcz. Carinum.i.vinu codlum. Cumellai.cameos. Cedroslibani,id eft rofma- rini.
Cuftosorci, petendadtylis, ideftgranafolis. Chimolea.i.terra hifpanic- fis .
Dapellula.i. fanguinariaflo remfacit album.
Coriandrum agrefte,florcs
facit purpureos.
Chama-leonta nigra, &c car dus afini,et cardus maior, idcm eft,folijs vtimur. Chamadeonta alba, & car- */*»<"■ dus coagula,idem eft, fo- lijs vtimuf.
Centris.i. confolida media habens tefticulos fimiles * cun ' 1 "- cnulxcampanar.folijs, Sc radicevtimur.
Chamsedryos.i. quxrcula minor.
Chama:pithyos. i.quxrcula maior.
Ccntaurca maiorcontingic folia iuxta ftipitem.
Cetauttfa minor, febrifugi, vclfel terrae idem eft, &C totaherbavtimur.
Camphorata domeftica .i.
abrotanum.
Cham^melufimile eft co- rylae fijtidx, fed cham^mc lum redolet,coryla fijtet.
CrafTula maior, ld cft fab^
fylueftris.
CrafTula minor fimilis eft ei:!cdmulcominor.
Capillus veneris fimilis eft polytrico;nifi quia facit ra mufculos in ftipite, herba vtimur.
Cacaparia fimilis eftcana- pisfolijs.
Chamxtrais.i.ebulus.
Cynogloffa, id eft lingua ca nis triangularis dieffequi, radice vtimur. Calamethum.i.nepita,'qui dam dicunt, q> tria funt ge nera.folijs vtimur.
Cyminum ^thyopicum fi- mile eft ancucels.fo.& le- mine vtimur.
Celfus.i.morus.
Cata-

S Y N O N Y M A-
Cantariirori, ideft rafura cornuceruini.
* hnrni. Carei. i. daucus creticus.fe- raine vtimur. Chalcanihum •, vitreolum, tragacanthum idcm eft. Calciteos.i.fquamma ferri. Cicer frraticus fimilis eft , relt? bouis in foiijs, & fa- cit crocum florem, & re- dolet, fed refta bouis non. Crifpula habet. Chelidonia.i. herba petigi- naria, vel glanria. Carpobalfcmum, id efl fe-
menbalfimi. Caftoreumiftipcbi. * Cantabrum.i.furfur. Caftaneola, fpecies efl, in
lndia oritur. Cathitij,i.femen ferulx. Garotides.i.capitales. Ceftoni.betonica. Cinabreos.i minimum. Cyclaminos.i. orbicularis. Colia.i.bteuta.
Cecidos. i. galla afiana. Cifiros.i:pumex. Cynocephahcon, id eft ca- putcanis.
Cuftacimonia. i. puluis de terra rufk. Carerico.i.lacca. Cocognidiui. fe. Iaureolx. Cafiai.hederx femen. Crominium.i.c^patanina. Capfiris, vel camitis, id eft
ebidus.
Crobnos loiacon, i. lilium
album.
Corylidon.i. cymba!aria. Cariota.i. paftmaCa agreftis Confinice.i.betonica. Cutinum roftas, ideft cadu ca mali granati. Comitialei.gentiansi. Cerolozola.i. cham^dryos. Cinocoron.i.
Cinosbatus, i. rub.caninus. Codion.i.papaueragrefte. Coronopos,i.malacytonia. Croculus.i.ftringinis. Codia.i.papaueris flos. Cephoreos. i. dens caballi- nus.
Celfa.i.mOra domeftica. Colophoijia, i.refina frixa. Ciritolium,ideft cardus fyl
uaticus.
Cariobaficon. i. auellana. Catrios, id eft rofmarinus, velfemenferulx. Chryfocanthes,id eft hede-
ra arborea.
Camelo, vel cham^Iea i.co cognidirxm, vel Clabrum venetis,'vlcire ru beum.
CucurioneSjidcft raminde- re virides.
Ccnchron.i.milium. Cyperum,id eftiuncustria gulatus.
Coclia.i.papaueris capita.
Cathinabotho,ideft metal- Ium, velcuprum. Caftoreum.i. telticulus*bo uis.
Cinetis: velcimiceselepha tis.i.anacardi. Columbana.i.verbena, vel periiierionon. Cunarius.i.cardus. CaiTamu.i.femen balfami. Ceruta.i.policaria. Celticafialiola. Clyzyza.i.liquiritia. Cicererraticus. i. ferpyllus. Calamethis.i.neptisnruta. Carabet.i.Iocufta pucis. Caulia.i.femen caulicoli. Caugil.i.rapa. Crades.i.vrrica. Cedria.ipix liquida. Cothibi.i ginefta. Cainicefupernia, ideftfe- men cicutx.
Cantharides.i. genus muf- charum.
Comaras.i.cytonia. Carladitdras.i.nucaria, vel arbor nucum . Chelon.i.teftudo.
Corona bellia.i.pigamum. Ciflf.i.hedera nigra. Catones. i. atriplices. Cindos.i.anticrocum. Cabria.i.braffica. Congelidon.i.rapa. Carion.i. dragotex femen. Croco leUcodio, id eft, af- phodelus.
Cibuftri i.hordeum.
Crini. i. liliu,vnde fapo fit. Coloqninthida: ideft cucur bitaiaracxna.
Cyclamen.i. malum terrx. Cromon.i.ca:pa.
Caranadi cereu^vi 1 canapu. Cadinia!e,ideftcorium ma Ii granati.
Calirricum.i.polytricu, vel culidon.
Chamxpida.i. cham^drea. Cafolla.i. figillum falomo- nis.
Chamsleon.i.cetraria. Cairos.i.coriandrum. Capfeuue.i. ebulus. Catamus.i.canna.
CifTus melas. i. hedera ni- gra, velarborea. Cinnalis.i.adriana. Ci riogon.i.grana. fol is. Chiuas.i.maftix. Cirion.ilenrhifcus. Cymbalaria.i. flosgcnifta*. Cymbalatrium.i. ha-dera. Crafcu.i.crocus. Cranum.i.frudius cornex. Clicon.ipulegium. Cinco.i.anethum. Couiflai.coriandrum. Calamo.i.mentaftrum. Caraftato.i.anulum.
Cruta finolc3,i.fuc.carufe. Carinoleon , id eft cardus benedidtus.
Coliftran.i. fel tauri. Califarrias.i.fel vrfi. Cidopendria.i.faxifragia. Calcitem.i. flos calcis. Cruftunbar.i. caftoreum. ClimadHca.i. lithargyrum. Ciiniber.i.caulus.
Chut rie.tragacanthum. Cataricon. i. rafura de cor- nu ceruino. Cecabre.i.genus vernicis. Calendula.i. folfequia nra. Chacrios.i.rofmannus. Cypereon.i.iunci radix. Charaminon.i.cipe. Chareos.i. femen fcrular. Chaunalep.i.farina (abx. Cypariirus.i.cypreiTus. Cheftu.i.betonica. Cai pobalfamum, id eft fru 6tus balfami. Colophonia,id eft refina ca pinata.
Chryfolachana.i.atriplex. Caldanus.i. cicererraticus. Coccimella.i.prunella. Coprus.i.fterc 9 , velfimus. Chylatricii.i.herba fangui- nea,vel pes columbinus. Chambris.i.brafia. cyamus.i.faba.
Cityfus, folia sut diuretica. Ch i rice. i. hor deu m. Chibria.i.(ulphur. Chrinon.i.lilium. Chiromidion.i. ciepe. chcufeudafu. i. cinnamo-
mum.
Charafis.i.apium. Chibu,icanis. Chine.i.chalbanum. Chatria.i.cedia.
DEmelacon,i.fanguis draconis.
Dehercir. elcheir. farina_» hordei- Dulium belfem.i. balfamu. cerifequalis,iuncus triangu
latuSjideftcyperi. Diamerozi combuftumid-
eft beta. Daphnidos.i.laurus. Daphn^leo.i. oleulaurinu. Diaplem.i.polypodium. Diagridium.i. fcammonea codta.
Damecham,vel mulis ero- dar.cum.i.fang. draconis. Dendrolibanum, rorifmari nus ide eft flos eius,libano tidos anthos, quo vtimur. Dictamus fimilis eft fraxi- no in foIijs,& eft q uafi fru tex.radice eius vtimur. Daucus creticus, ideil pafti nacadomeftica. Diamolata.i. glandula. Doronice.i.vernix. Drys.i.quercus. ~\ Darmi i.manipuli. Dorcadis.icapreolus. Dipfia.i.fiticula.
Dinuila, veldianulla; ideil pulegium.
Dapace, vel lepruci dent/s, id eftlaccrudum.
Dicea. i.herba vaccina. Dragontea,i.afclepia. Den.i.galla cruda.
Difitis, vel drifitis,ideft,cha mxdryos. Daphnis.i.laurus. Diris.i.rubus. Dicea.i.appollinaris. Di6tamen.i.propoleos. Diacoregium,ideftftercns caprinum."
Diacopna,vel diacopagia.i. cofedtio Ia6tis, qd exlapi- dibus fiunialib. coquitur. Diaxibon,i.cyperum. ' Deptellium, ld eft, vlmusi vel bulbus.
Des.i.pulegium agrefte. Deptame.i.peucedanum. Dauci femen.i.paftinaca: fc men.
Diaquila.i.fuccus famugrf- ci.
Diafulful.i. piper longum. Deeb i.aurum. Digege.i.gallina.
ELenella.i.galanga. Esbrium.i. flos faluiar. Epithymum , id eft fupra thymum. Eupatorium,faluiaagreftis Elenium.i.enula. Efulafimilis eftminori ti- thymallo.
Enula hortulana,& camps na differut hoi tulana ma ior,& campanaminor. Epaticacrefcitin faxisj vt pulmonaria, & videtur, quafi fiitula mebranse ha- bens,folijs vtimur.
Elionos fponla iolis, folfe- quia, cichorea,intyba, ide eft.folijs vtimur j & femi- no-
Eliga.i.arili vitis. Elimon.i.apium. Elilifachum.i.faluia. Egiro.i.populus ardor. Euifcus,id eft bifmalua, vel maluauifcus.
Erifcafica:.i. gladiolus. Eritrodum,vel citrodon,id eft rubea,vndc tingitur. Eptafilo.i.feptem foliajve! plantago.
Erincusi.caprificus. Erion.i.carica- Epiricum.i.fcopa,regia. Eliadin rhodiom.i. ole.rof. Elia.i.lana. Erpyllon.i.ferpyllum. Emptidos.i.cardus. Elcifma.i. plumbu vftum» Esbrin.i.bryonia. Erebetis,velarbetis.i.cicer. Eufciuum, i.femeoleaftri. Elifcapo.i.femen ilicis arbc» ris.
Eucimus.i eruca. Eradea:.i.fifymbrium. Eryngium.i. cetum capita.
Eru-

Eretiiginis.i.faba hortenfis. Erifilotl.i. dechua, vel ruta. Euchinus.i.erucinus, vele- rutius.
Erifto.i.chalcanthum. » um*n- Ericc.i/camaricum. fi>». Eleerpleum.ii oleum vetus. Elrius.i. lumbricus, velpa- rietaria.
Ergauicion.i. vngula cabal- lina.
Eletes.i ,Qliua. Enefton.i,£cenum. Elelnne 1 , vei elchidine, id efipanctaaa., Eriii!t>n,femen lini. Eerueorno.i.acererraticus. Efopacecous.i. iudor ouiu. Epah.i.Iaiw. Etrageum.i.calx. Elihcum.i.lemicula. Eucinas.iiapar.
Erinicus.L lumbrieus. Ehncai.gladioliks. Eofmam, id eftferpes, vnde httheriaca.
Erugine capana. i. prasfium
de ramo.
Elifnentos.i.cicer.
E rigo. l.granafohs.
Emadio i. fanguisdraconis. E curon.i.aphronitum. Enceparon. i. iuacus ctian- gulatus.
Elbair.i.oua. Etheum.i.allium. Elmelle.i.fal. :i
Elmia.i.cozumbrum. Elmac.i.granum. Egebel.i.mons. Eliuben.i.cafeus. Eiebem.i.lac. Efemum.i.butyram.
FUis.Lcappans. Flomus.i.tapfus,barbaf- lus, fcuius gehera funt duo mas,& foemina, Fel terr;e,febn, ugaj.ccntau rea minor.:. ;, Fufulabiat.i. piper nigrum. FL qs (y nacus. i. flos malux. Fifalidos.i.filipendula. Fu,valeriatia, maturella,be-
nediCta,idemeft. F^nugrecu fimileeft melli- loto, fed tamen minores fa citvaginas, & crafflusha- bet femen, quo vtimur. F ^iiculans, vel foemculus. porcinus idem ell, radice , vtimur.
Fenda.i-amarafca. Himulalonga faCit haftam, vtY -olubilis rotunda, ma- flicata linguam comburir, & eft fimilis viri alba*, nifi
?[uianon habetfoliiaincifa lcut.virisalba. Fafigallicum.i.celtica. F^nicus, ldeil dadylus, vel fosnitia.
F^dis.i.fcemina nini. Fridtis.i.refma frifta. Filtra,i.ilia.
SYNONYMA-
Fifalidos.i.herba tufcagia. Fecor ideft luccus. FuCtial,i.peucedanum. Feficon,i.folium. Fasfigalhcus.i.elisfagus, vel falium.
Figia,i.f^niculus, vel mara- thrum.
Fxnice,i.palma. Ficus.i.carica, vel cabdos. Figos, vel figor.i.alga mari- na.
Flofglifci.i.anticrocum.
Fila indica.i.pimpinella. Filibon.i.genifta. Fubapiru.i.fulphur viuum. Fifca folida. i.alifcacabo, ci- trino, vel romphea, vel hi- pofelium.
Fuful abati,i.piper album. Feigel.i.riua.
Fugil.i.radices.
Fuli.j.faba.
Fledtios.i.pes columbinus.
GAllicorum cytonix.i. flos cytonia:.
Gallia mufchara.i. trochifci de mufcho confe&i. Gummi cedri.i. gummi iu- niperi.
Glyconium.i.pulegium. Goletia.i.origanum. Gelena, vel cucurbita alexa- drina.i.colocynrhis. Gryfolocanna. i.atri plex. Gifareftenos, vel bulbus.i. cera rubea,qux in armenia reperitur.
Gifampi nas, vel gefeftarios. l.terra argenrea. Gliconfe.i.liquiriti£e. Grandin fimiliseftin folijs hypericon: nifi quia maior elt hvjyei-icon. Garyephyllata.i.fana miidi. Grana folis, milium folis, ldemeft.
Germionifermentum. Gefafteria.i.crcta. Ghcus.i.lappa. Glaucia.i.chelidonia. Ghnpreti, ldeft, melanthiu, vel nigella. Gleuco.i.miftum. Gignifci,vel glitis.i.rapa,vel finapis.
Glicolus-i pulegium. Germo.i.lliium, vellitius. Glixis.i.policonia. Granaarmonia, xdeft ftaphi fagria.
Gri.vel gli.i.bahamum. Gigeatis.i.terra argentea. Gagada, i.centaurea maior. Glyquirryza, vel quirrhiza. i.radix,velp£onia pontica. Galanga i.frudtus maris. Gagatemos.i.iufquiamus. Gemotilis.i.mercurialis,vel parictaria.
Geris,vel gieris.i.iuiuba. Gcroboni.i.plantago. Galatium.i.molla. Giadiolus.i.ireos.
Gfeueruitici.i.chelidonia. Gctiana.i.anaglaica, vcl co- mitiahs.
Grudo fperma,i.femevrtic£. Gligidis ldeft,* penonia. Gingidium,i.cerefohum. Gilella ,vel gilea.i.colocyn- this.
Gali, ideftmuftella. G lafinococa.i. bacca: lauri. Gabentitem.i. tithymalum. Girapiron.i.iulphur. Glis.i.terratenax. Gilis.i.lappa, vel animal. Galgania.i.iunci radix. Geromio.i. herba mufcata. Gidioci.atriplex. Gineque.i.calx. Geneti.i.pecora. G'axit,apium.
HErba faniti petri, her- ba panis.
Heroa fancti Ioannis,herba perforata.
Herba ruftica.i.rofa fylua- tica.
Helleborum albu,i.veratr(h Helleborum nigrum,i.radi- cula hermodaCfyli, habed folia iimilia naflaco, & heu c?pulas,quibus vtimur. I Hypericon, fcoparcgia, ide eft. j
H yrcina,. ideli retrahit, fce- tet,vt htrcus. <
H^cfimiliseinatrifyhi^, 8d dfiudaica,&folijs vtimur. Hifcus.i.vilcus. H ydonbriu.i.aqtia pluuialis Horineo.i.capnficus.
H igi ront us. i. fen atiu m. Hingiu. i. cardus marinus, vel benedtdius. H ypericon, ldeft, cauda ca- ballirta.
Hyris, vel itheas.i.falis. Hydargyros, ideft, argentu viuum.
Hyncyprum.i.floscypri. Hybercum.i.maluauifcum. Helerodunia.i.rola agreftis. Hierobotanum, ideft, verbe naca,vel columbaria. Hediofmum.i.menta. Hicatis, velgis.i.fambucus. Hicolitis melano. i. hedera nigra.
Hypocyfthis.i.fuccuscuiuf- dam herba:, qux nafcitur ad pedem herba: canina:. Hygia.i.ftyraxliquida. Hidor,ideft,aqua.
Hidrana.i lambrufca. Hiene<5tus.i.ireos. Hypoquiftidos. Hido(celium,olifatiu, iella. Hipericus, ideft, falaftium, vel herba fandtse Marije. Hyoroceros, ideft,argetum
viuum.
Hypoftafis. i.nebula vrina:. Hithimum, i.capillaria. Hirigerontas,i.fenationes. Hifcidionifio,i.ferpillum.
2, 38
Hiripoton.i. meduilacerui-
na.
Hipereos, ideft, vifcogo de quercu, vel de quahbet ax-
bore.
k Jbavni&t,
Hiperois,ideft,cauda cabal- lina.
Hydroargiros, l.argentum viuum.
Hydroleum, ideft, oleu, qd iupernatant m balneis ful- phureis.
Hyperico berba iandti Ioan nis, herba perforata, fcopa regia,uifcalamus, ide eft,(e mine,& fohjs vtimur.
Hifios purpureus. i. ad mo- dum lazuli.
Hireos herbaefthabcns ra- dicem odoriferam, & flo ■ remintet album, & citri- num, tamenalbum radice vtimur.
Hartes, id ell, cortex mali granati.
Herba pireftam.ideft, colu- baria.
Habel cariftis.i. apij.femen.
Hifcas.i.papauer.
Harufca.i.mandragora.
Habellalu.i.*anifum. Wdnlfim.
Humanus.i.cicer.
Hatis.i.lenticula:.
Harahamen ,ideft, ftcrcus
columbarum.
Harabiail ideft, ftercus cani <num.'
Haranuem,ideft, ltercus ca
prinum.
Haragane, ideft, ftercus pe- corinum.
Huraheimar, ideft, ftercus afininum.
Harafaras, ideit, ftercus ca- ballmum.
Hamilium,ideft, fuccus tru
menti.
Hazir.i.porcus.
Hump-i.vua.
Hafel.i.mel.
Hal.i.acetum.
ILafeos bardana,ideft,lap pa inuerfa,
Ianthis flos,ideit,flos vuz: a-
greftis.
Io.i.violaalba.
Iufquiamus, cafilago, fim- phoriaca,* verutaria, cani- » v .rrut*. cularis,idem eit.
Iarus,barba Aron,idem eft.
radice vtimur.
Ipolina crefones, crefentio- nes dunirem.
Iufculi funt vermes terranei Iraber, pes ciconix, ide eft. Idiofmium.i.menta. Intyba.i.cichorea.
Iris illirica. i.iihu filuaticu. IpoquiftidoSyideft, fuccus la nasouium.
Iocule.i.gurraaqua: pifinse. Idios.i.gladiolus.
Iftiafcorpus.i. femen falicis. Icax.i.vifcum.
Igro-

pf* S'.Y N O
Jgtopiflawi.pix liquida- ! I Liiiozoftis.i.mcrcurialis.
Ktringus.i.folatrum. Lei)eumanos.i.thus.malcu- ItT u p u 1 d u m. i. b u. a gt e ftis lum.
InanteS,i.flores,qui fiUiayo Libaricis maanx, id cltpul- cantur. ■ uis thurismafculi.
Ifieilcardo.i. cOma leuifliei.' Linichiti.i.gladioius.
Inantes.i.flos folificij. . Lc^opulgubrium,Tdeiilac- laulir.rcrpopanacum. hcr, vel (aluia.
Iemar.i. preflium deaceto. LiptotaciseMtata febris.
Ietepaterio.i.fanguinarjs»' Littidos.idefl, cucumera-
Latus.i.flosronfmarini. • .marus. ■ :;:• <p
Iorbemel,ideft,vinutnCH^i Leuticyprioou.violi.
melle. -H Lithargyru.i. fpumaargeti.
Indicutn,ldett >opiu«i.t}ie- Lapa.umenta.
baicum- n.c Linoteiagna.i.mercurialis.
Illebut.i.terebiritina. Licon.i.puicgium.
hininsn.i.zeneuer. . Leuce.i.arbor populus.
Irisillyrica,genusgiiidtoH, Leutifma i.caftauea..
eft^umsradice vtimDS' Lapatium.ijrumeK.
In&pta a K. reqtuiantastin Libana.i.lagana;: ,
-litetaC, , . . LuiS.i.auena.; • ;
LApisiudaicus,ideft»Ja- Lobia.i.pfiafeoliiSi zd
pisagapis. .• •« Lagus.i.lepos. : • i
Uapisiynscij ,fixde vrjnaltj-i Lotus.i.trifoliiim..
piceruini. LcuGUcugto., vdileucnchi-i Liliragfts^aluia^agreftis flo- no.i.violaalba. -.*.on
ribus, & folijs vtimur- Litfon.i.vitrUm. ';•;.
Lapis:hiagnetis;i.gyrO, vel Lynciin-t Umus.depetra. ;
calaminaris. Liuitisjipanidum.
Lcpidos lynciSjicleilybatitu- latonq .J- v.erbenrt.
« raxris; Ligttftumjaj^a^w
Lycofpcrma-i• fcmen faxifta Liperum i.iuncitadix. ;
gia:,vel granafoljs. . Lappara.i.capparinaherba.
Lempicneas.,fenkftm>U Latnoiea-i.fatduis.,11.. •«'. .
aunpigmentum. ini-n Liamus.i.fabacxmuijv.r • •
Lcpinna pria/cus.i. fatyrnr, Litii.yjilepro.i4luitia.faba: . *
Lithod?mon. i. lapis .niger, Leu&en.J.ilbauum^
•quidrIMiavenit.v nr - U r; ■ Libti.i.rapa,eti J ;iv.!
Leotapodion.i. plata l.qon^s, -X /f Y®«isU coileflio fpe
llpretnjifaKetiubeum.if f; J_VjL imtenmfc T
Laureola, aJipiados, angula t ur m fepuiehws ms>rtu0r leuiEfi eiuS cocognidium* runv. ub::: .il
conhmilis lauro lnwljjs^t MalabatruoauiE?foltB(albu,
-coitice*fejlune ytimyr, n H yel higrjwtib;, nc. iJ
Lathyndes.i. catapuua, vcl Mabathematicuma. facctjs femen eius genus cieeris.» cauliCuliagreliiS., ;
L.rbula, id eft, genus titby- Marn-us.i-yiiq^aym minn- mali maioris, cuius la.c ex-f tum.
pellitferpentes. [ MilitinvfoJi5>v«l^ranafolis.
Ladiuca domeftica foljjs, & i.cauda.pwn'!^!.
feminevtimur. Meliifepbalt-.i.ventprapis.
Lailucaagreftis, velacesofa Melilotum ;f ,coronaregis. i.
lamp.quofdam. . s ( pratelis. , . j, ' ^
Leuiftici.femine vtimur-,. •.{ Mul foenugFajcttmsgrefte;
Leuifiicum agrefte, arbor. Malua iynacajuiolacluajd- Lautus.i.dapbnis,tamedap eft, fib^.
ne.i.eius bacc®,& daphnei Meuis fyriacus fo.flo, Sc ra- leum. ■ , q <ii.vtmui.r.., ■>}... .
Ltngua ceruina , fcoloperi- Melifla,ideft,melago,yelce-
dna,lplenenca; idem eft, ; traria.
Laptum venens., cardo ,fi- Meu.i.fiftur , velfinoni ra-
-intiis, fedprofundiusiiKii dix, radice vtimur.
fum pungens,,eo vtimut. Millelo.lmin, <uubrofia, fu- I appacjpnna, finul|s yngu percilium ventris , ldcm la;,capntisin folijs, fed'tn; clt,folijs vti.uiiirJ
folia cius multa mtnora. Muitata maior lacit ac. fed Lapa mueria.i.bardaivT. • • rcdolet.
Lsucopipet,, album pippr, Manfilip.i./aba lupina, fere
jinde. kucoph^ntia.i, .de.a.l-' .fimilis eft glleboro nigto.
bo flore fadta. . Madragora fimilis eficonfo
Lanaiuceida. i. mollificataj .hdx tnaiort in folijs , nif\ dc ab animali recenrer edu quia mandragora habet itok* . . r.-fi I cra/fiora foba, &. fpifliora, Libaniotis.i.rpfiuaritms,, A & qtiafi ptuigouua.,.,
N Y M A-
Morgellinadomefticaalbos Mialos.i.violas. facit iiores. MaceIlus.i,antophaIus.
Morgellina iylueihis ru- Mulchul.i. bdelliumfecun-
beos. dum faracienos.
Myrice.i.ginifia. "K T Enuphar, ideft, flos
Miconis.i,papaueris. JL\| nymph^se.
Mclidi>a.i.plumbu vlium,- i Nux mdica. i. magria, qu« Matrifylua, periclymenoca atj inciiarvenitv
prifolium , idem eft. Nux vomica.i.caftafieola in
Macropiper,i.longu piper. tlica. "
Mcianopiper,ideft, nigrum Nux moriftica,veI caris my
piper. nfticus.i.nuxmtifchata.
Mella.i.cboleranigra. • 1 N apeum j.fmapis, Macedonicum. i. petrofeli- Narcilfus fimilis eftpetrofi num,alexandrium. r: infolijsfemine vtmiur.
Miittiii.iiemen myrtrc, Nacurcium,femeneiuscar- Melanttcum. i.fy lueftne. damoniumquo vtimur. Melagipa-i.mollificauuui Nitru-m.uialgemmx. Me 1 a11ca. i• ca 1 efa6hita. Naufea. i. fubuerfio' ftoma- M?J&nb,i.debilitatio. chi cu voiuntate vomendi.
Matathrum.i.f^niculum. ' Nardoftachyondpica nigra. Meiirua.i. iitrxus fanguinis. Nefia.i.centautea. Miconniger,i.papauer.bor Nixa.i.cerafamaruta,&fic
tenle* '•> ! i Nepita.i.calamenthum.
Moiochiaii.malua. Nartus.i.ferula;-. :n
Menaphtlce.i,mgatfan|hjj£ Nardus celtica. i. faiiunca-, MelbsHl«ctim.,ickft)liHguS> iveilpicacelrica. :. r „ - ceruma. ... Narca.i.botria faliuncaul-
Mella'ua,i.nigella. ■■>.?> faflag. -
Melanos.iiferpyllu.malues. Nyditcorax.i.btibo auis. Melacin.aglia.i.apifto, vel Nicens.i.vefperriiio.
maluaagteilis. -t. ,) Nar.ufocusarditust 1
Mzeulft)i.p4paueragrefte-i) NanorachiiipicuJiun cuin9 MartioflU-wllefohuw- • • fe.eit fe.apij. &c fapor,vt pi- Menii|o.i¥sleafter- • >-■ .'-) pet. .xuo.t .v/';
MufrtJe-i.myrrhifolia. Nixa.i.caria, vel jiutredolt- Maft ; icbi»>.i-aiba. ,... gni.
Myrticus.i.folia ferula». Nafcades.i.armoniacum. Militmn.t.fiuapis. ,) Nici Hos.iJbetonica. ' Menanaehus, ideft,ifmen Nebia.i.vinum. -
demejj. Nepta, l.fuiphur, veloliua-
M inthe. i.nepita. rici O rum cum amurca' fua-, vd Meteeheu.iualus. v:t herbapiloiavquarnafcitui Molipclotum.i fcx argenti, in campis,vel quedam coh vel plumbum vftum. ' fedtio.
Mis^.^u^yel muichus. ,/A Xyacachii.i.berbetis. Macer.i.cortexmaligranati. Oxaicittomiii^ivlucci
Mifc^ffe.fecaniciilares. . •tnanguli. I :
Mato.i. ca;ap.ula ftnugr^ci, Opolcitum, vel ofel.i.gum- quxconficitjircumk.lini. .mrhjsdeca» . Mirum,itfoi-mica. Opoballatr.umsideft luccus
Meljtcpn.iiraxinus. balfami i, . " ;
Melandrus.i.forbus. Qrobbani lenici,i.lacca.
Melifle.i.apis. Oxyph<jnicon,velphenicia
Moioibxvi-giix. iud.i.tamarindi^-_".:.:
Marrubium. Ozimum,i bafiiidon.
Melimion.i.fifymbrjum. Oxir?um,i.fbrteacetum. Muzungi-iltliu. Oxinudifimilis eft filici.
Miliatrum.i.finapi. Oculus Chrifti, fimiiis eii
MiKpitorgo.i. ianguis hif-, Qpulo conikilis, (ed habetJa cihus. , tiora folia iufta ftipiccm,
Miltodagrum.i. fanguis dra & fuperiu.s rojotnda. coiiis. • • r. & habetfipremcininum;
Melliciatum,ideft,mei, & Qrigapum,i.goienafimilis vinum. .i eftcalameth-Hled caiamen
Miipofilon.i.millefplium. thum habefiolta piiofa,fo- Maxibatru,i.caudaporcinai lijs.viimijfvr Melanrbis, i.mel de apibus, 0 culus confulis fimilrs eft Miflinci.i.ioJiujn, menthaftro.
Magnetis i.calanuta. O pQSjiifuccus.
Madpiii s ii: ; ntemifia. 01ibanum,i thus, • Mezcre.J.ruta. v Optanucu, i.ftwnutatoriu;
Muriula.iameos. Opthopnga,i.ie£tusanlieli-
Mecio.i.lennciila, tus, vel orthopqja, quando
tantum

SYNONYMA
tantum aeremfiimit quan tum emittic, cum difficul- race tamen.
O pium.i.lac papauetis. O nganum.i. opopanacu m. » Omphdci * Omfontium.i.muftuvuaz msit. amara*.
O pompyrfin^jideft/uccus
niyrca:.
Oxys.i.acetum fyluaticum. Omchas.i.diagndium. Orhodis.i.rofacanina. Ofea.i.oJiua.
Opium oxycanium.i. Iafer, vel ochilaos marinus. Opium indicium. i. odore graue.
Odicus.i ebulus. Onicos.i.vnguh.
Oieum omphacinum, ideft viride, velquod eermiale dicitur.
Oleum (itccinum. i. liliacu.
Ofis.i.agnus.
O !eum fuccinum, de cucu- mereagrefti.
Oleum myrcinum de fiori- busvuarum.
Oleum mifinu.i.miliatium vel myrcinum. O popanace, i. fuccus pana- cis.
Orimus, veloriza, idcft, fi- mila hordei. Oriona.i.aurum. Oxvrhodonum. i. acetum, & oleum rofaceum. Omphacum meliis. i. mu- ftum vuae amarre,& mel. Ocrodis.i.ferum deladte. Opium thebaicu.i.lalaerci. Oleum fuccinu.i.quinlion- facus.
O lifatrum.i. petrofelinum. macedonicum. Oxymilium.i.cerufta. Otridiriana.i.matrifylua. Olenga.i.galanga. Oxamiu, i.acecii cum fale. Oxyfacchara. i.acecum cu zuccharo.
PO mpholicon.i.bactitu- ra ferri, vel fuligo de for nacea:ris. Periftereon.i.verbena. Periclymen6,i.matrifylua. Percenocidos-i.mercurialis. Perdiacratos, vitreolaparie taria.i.herba mirabilis. Pi ftacia funt frudius,qui ve- niunt de Damafco. Piganum, femen rutx agre-
ftis:idemeft.
Propoleu m. i .cera al ba. Pencaphylon.i. quinque fo- lium.
Prafium.i.marrubiu albu. Prafium viride.i.flosairis. Paucedanum , fceniculum agrefte,cauda porcina, & mafmarum idem eft. Proferpinaca,poIygonia, ce tinodia,& corrigiola,idem cft.
Pelios, i. polium montanii. Pepones.i.melones. pfinthij.i.cerufla. Platocyminu, i.motanum. Pfifeleos,femine vtimur. Policariaminor, fimilis elt maion in folijs multum re dolet,& folijs vcimur. Panfilogo.i.baibaflus. Pimpinella, & fcopaftella, idem eft.
Planca Chriili, gutcas facit nigras in folijs, quam qui- dam dicunt fatyrion efte, & non elt.
Poliummontanum eftodo riferum, & eft fimilis canu fcella-,nifi quia fpifliora fo- lia,habet, & diuretica,qui- bus vtimur.
Pilufella, pilos habet in fo- lijs.
Polypodiu.i. felicula.dulce- mula.radice vtimur. pulmonaria e minuca verfa. Papaueralbum, femen eius codium,quo vcimur. papauerrufum. Papauernigrum , vnde fit diacodion.
Pes milui fimilis eitiaroin folijs, nifi quia iarus habet cornuca folia,& pes milui- uatia.
Prouanca, & timecaideeft. Pulegium.i.gliconium. Pes columbinus, i.fperagia. Pesmilui.i.cecrach. Porculaca, andragnus - , pes pulliiidemeft. Petadadtylus, cuftos horti. Propolis, i.fauus fine cera. Panax.i.herba, quiE fecito- popanacum.
Peroti auricularis. Pituitas.i.lippitudo. paganu,ruta agion,idem eft. Parocides, malu circa aures. Periclymenon , matrifylua auenula,idem£ft. Porrum.i.feitiuum. Propte.i.nymphra. Polycricum.i.adiancum. pepen.i.papauos. Polygonia.i fanguinaria. Pfylion.i.policaria. Panacofriza. i. ferula agre- ftis, vel panacus. Penetebon.i.pceonia. Perdicaber,pariecaria. P^onigratum. i. chelidonia. Pifaria.i.pixliquida. Pentea.i.filex, petris nafci- rur, vel perion. Paragilonji.balanum^^^Vel
myrobalanum. parumalius.i.granatum. perfonacia.i.bardanum. Palurius.i. pampinus. Pcdicularis.i.ftaphifagria. Pyruregium.ihypericon. polytria.i.capillus veneris. Pfaxara.i.pix dura. Piponagrafi.i.colocynthis.
Pentaloni.badtheos. Pfidia.i.flos mali granati do meflici, vel alia arbor. Ponadracia.i.anftolo. Pitogoni radix.i.tura-. Palla.i.geneflella radix. Prafi.i.iiiccus porri. Poneide.i.rofata. parteticon.i.arcemifia. Profunluagos, i. fominus, vel balfamijm. Parafioruia.i.enu. campana vel aliaarbor. Plancago.i.arnoglofla. Pifa.i.pix vlcera virginis. Pfopus.i.perfonacia, vel dar danum,vel mellifolium. Piperapum.i.acorum. Plumideria.i.elleborum. Picula.i.refina pini.
QV ercula maior, ideft, chamxpichys. Qinamus.i.faba.
Qaercula minor, id eft cha-
m^drys.
Quinqueneruia.i. lanceola Qumorapi.i.nuclei pini. Quirica: haftarribulimari. Quiporodani.i.rofa canina. Quaffa.i.aqua. Quiamosj.fyla. Quiricus.i.femen lini. Quiagulos.i.coagulum. Qualnucies.ilac. Quicomin.i.pulegium. Quelanea.i.iufquiamus. Quiconus. i.papauer. Quoroto. i.cucumer. Quartila-i.lacSula. Quilionfagus . i. oleum fi- cyonum.
Quion.i. trianguius, vel iun ciradix.
ROmeon.i. raphanum. Radix euifci.i.alchxa. Ramicedri.i. iuniperi lignu. Rhanus.i.fpicaalba, vel be-
nedi&a.
Rhodoxyron.i. oleum rofa-
tum,& acetum. Rosfyriacus.i.flosomni.vel nucis fyluaticx fimilis eft rofse.
Rofa, feme eius anthera, eis
vtimur.
Roraftrum, folia habet, vt vicicella, fed vndique pun- gentia.
Rofmarinus , flos eius an- thos.
Robella, quafi pifa viridis. Rapiftrum,ideft, ammonia
cum.
Rhagadia.i.fcifTura. Raphanus.i.radix cutica: Radicula.i.limaria,vel ftru- thius.
Rira i.radix.
Rhodonfyron.i. rofaficca. Refina i.gummiabiecis. Rheupocicum,i.barbarum. *Rufus.i.celfus.
Refina pina.i.picula. Rhodus, vel rhodia. i. cor-
I39
tex.maligranati. Rapa.i.gongelida. Rofmarinus.i.libanotidos. Refinaterebinthina, ideft, gumma.
Rhodon.i.rofa. Raticus.i.anethum. Rubicam.i.finopidem. Rhodolxon.i. oleum rofeu. Ryquihytia. i. herbadulcis. R l *0rteftagma.,ideft,aqua ro fata.
Regia.i.cauda caballina. Radiacum.iufquiamum. Rafia-i.anftolis, vel marru- bium.
Rifanapanaces,ideft,peuce- danum.
Racceuece.i.f?niculum. Ramilla.i.camilla. Reatis.i.pecrofelinum. Rumex.i.lapacium acutu. Radiolus.i.ireos.
Rfalacanna. i. capitellu,vn-
defapofir. Ragarius.i.granafolis. Racardus.i. cardamomum. Rhodonogyra, vel ran. id- eft,rofa.
Ralba,agreftis.
SLecio.i.pescolumbinus. Saliunca. i. fpica celtica. 5ampfuchus, amaracus,vel fperma.i.maiorana. Secacul.i.eringium. Strobila:a.i.pinea.
Stuma.i.caulis agreftis craf-
fa: caspx.
Seme bulbi.i. femen domc- ltica?,& craffxcxpx.
* Secca.i. hyftopus. »
Scordeon.i.allium agrefte. Staphifagria, herbapedicu- laris.i.caputpurgium.
Siftrum, velanethum agre- lte,ideft meu. Styptereai.alumen. Sinonum.i.petrofelinum a- grefte.
Smyris,quidam lapis. Sandaracha, quodda genils
vernicis. Sepremer.i.fagapenum. Setjanum.:. femen apij, vel femenlini.
Simbra,i.faturegia.
Starchados barba. i. polium
marinum.
Sandychus,eft cofe6tio,quje dam.
Smitne bafilicor.i.myrca. Splemon-i.fcolopendria.
Stagni rotiidus,ideft abfyn- rhium nigrum. Satyrion.i.priapifcus,vel te-
fticulileporis.
Saphifalidos.i paftinaca.
S t icide fagria: idem eft cucu ■mer agreftis. Sicaros.i.fifymbrium. Stilla.i.bulbus,
Sambuci medianus cortex vocacur, & quandoqj cor- ^ m ' tice, & radme vtimur.
Scana-

SYNONYMA.
Scanapis.Hos eiusanthos
5enaro,cardus bcnedidus, ik carduncellus. idem eft •
Scifola habet folia lucida, & pinguia tota vrimur.
Sigillu S. Marix-facit hafta redtam, & aliquantulu lon ga,& altam,6c folia rara ,Sc afpera, radice vtimur.
Sigillu Salomonis facitha- Itaflexam inarcu,&mul- ta folia (urfum trahetia, & flores albos plures, lub ar- cu hafti fux deorfum tra- hetes,fe. & radice vtimur.
Spodallidon, radice vtimur /tmiliseftfinono,fed rotu- diorahabet folia, finonu, & acutiora , & lucidiora magis aftipite remota fe- men eius vt (emen petro- felinum.
Scrophularia quali ladtuce- la habens teiticulos.
Serpyllus .i. faturegia agre- ftis,herba vtimur.
Symphytum,confoiida ma- loranagallicum, idem eft. radice vtimur.
Scilla.i.c^pa maior.
Spathula f?tida,fpathula fa- lubns,idemeft.
SHymbrmm. i.balfamita a- quatica , vel abfynthium ponticum.
Semperuiua.iaizoon.
Scaiiola, endiuia, troftfma ideeft ,folijs, Scradicibus vtimur.
Sponfa fblis,eliorropia, folfe quia, cichorea, mtyba, ide ert, folijs, & femine vti- mur.
Sinapeagreftishabet latafo lia,& rotunda.
Sauina.i.bratheos.
Setis.i.rubus, quifacitmo- ra.
Sambucus arbor fimiliseft degalea: infolijs.
Sariofoas.i.farcocolla.
Saponaria, burit, herba ful- lonis,idemeft.
Sahunca.i.fpica celtica.
Styrax liquida.i.fagia.
Stobylia.i.femen pinex.
Siccides phu.ideft cucumer agreftis.
Si nopide.i.terra rubea.
Satnum. i.fru&us iuniperi.
Siccidos.i.gallaafiana.
Squibalai.dura ftetcora.
Simila.i.folia, vel medium furfur.
ntrUa. Semicupimen.i.*thymame dia.
Siiclios.i.filer montanus.
Sterione.i.gallia.
Styracosj.ftorax Sileo.i.policaria. Solotjin{ia,cidarnum. Scifaphora.i. cotra orictalis. Sandyx. i. anripigmentum. Scimus.ilentifcus. Symphonica,iu(qUiam 9 ca- cularis, latrecuiaulem elt. Silfui.i.garyophyllus. Scatumcellus. i. vmbilicus
veneris. Scorlilidos.i.refina, vel cor- ces.
Spedace.i.cerufla. Sycaminum.i.celfa mora. Sarcocolla.i.agrimonia. Sendaminum.i.acrifolium. Senacis.i.lpica celtica. Scarade. i.faluia. Scura.i.lacerta. Scolopendria.i. lingua cer- uina. Sepetos.i.baccalauri. Silama.i.feme papaueris, a- greftis, fifama etiam funt, quxda granatragacantht. Spagnum.i.faluia.
Sifamus. i. paftillos, vel fe-
men balfami. Scarius.i.ficus. Spaltea.i.palma. Spondogos. i lanugo, qua' in rofafyluatica (oleteffe. Syla.i.cerafa.
Silomachar.i.radix 3 vel cor-
texcerafi. Syfipium.i.cyprium. Sui.i.finapis.
Salei.auena.
Scupio ferrigena.i.petraar-
genti.
Staphenanice.i.fuccus papa ueris.
Scala.i.cafta.
Salpadatie.i aphronitrum. Scalacadrene.i.fal lucidum. Sapa.i. miftum coctum. Sanfica.i.bafilicor,. Sacrapax.i.attriplices. Seldaco.i.tris irica.
Sinon elauer.iagrimonia. Sumbul.i.fpica. Sabar.i.aloe.
Sota.i.iunci radix. Sifan.i.ireos. Seris.i.farcocolla. Sumac.i.macer. Stargil.i.cytonia. Simberfeber.i.aiumen. Sedenegi.i. * blattx bifanix.
Tlbaiarum.i.fulphur vi- uum.
T rochifci. ideft rotunda co- fedtio.
Thus.i.olibanum longum. Tuniana.i.cozumbrum. Trifolij femcn, i. trifolium
acutitm.
Terra figillis, i.argilla, vel
creta.
Cefapium.i.fitiapis alba. Trozuua, vel endiuia,i.fca- rioia.
T uriones. i.fummitares. Trifagus. i.trifolium acutii. Trigon. i.fonum gutturis. Thora,vt toxicum valet. Tymbra.i.faturegia.
Tapfus mafculus. i.flofnus.
folijs vtimur.
Tibuel fibri. i.f^nu grqcum. T ribula.i.laccinder. T rianneti.i.petrofelinum. Tridax.i.ladtuca. Tithymalus.i.galaties. Tecandeftrai.pyrethrum. Teruneon.i.pentaphylon. Triftago maior , ldelt cha-
mgdrys.
T rufagnire, id eft furfur fu-
per lgnem.
Traifenocum. i. chamxme- ium.
Tridica agria, ideft ladtuca
fyluatica.
Thapfia, fuccus fetulx. Tetigra.i.tribulus. Tobir.i.rofmarinus. Tathides.i.artemifia. Tergio.i.filex. Troicutes.i.betonica. T rifafice.i.gladiolus. Tronecaria.i.periftereon. Tertis. i. orobus, vel cicer- cula.
T orobos. i.aqua la&is. Taras.i.aqua marina. Taitarum.i.greupa. Tacumo.i.ebulus. Tecanti.i.euphorbium. T orta rubea, ld eft bolus ar-
menicus.
Tici.i.fulphur. *Teremerbini.manna.
VVlga,ideftafara bac- cara.
Vnfar.i.cinaprium, vel mi- nium.
Virgia.i.lilium.
Viola, floribus & folijs vti- mur.
Vualupina.i.ftriguum. Vmbilicus veneris, cotyli-
dones.
V fcatucelli, cymbalaria,ide
ert,folijsvtimur. Ventimaior.i.anagal. Ventimedia.i.bugia. Ventiminor, ideft confolida minor.
Vermicularis maior retro- fellit idem eft. Vermicularis minor fimi- lis eft ei j herba vtimur.
Virga paftoris.i.Iupi peft. Verminaca.i.militatis. Veche.i.vitreolaquam equi comedunt.
Vngula.i.pes leortis,quxdf Vngulacaballina.
Vnfaridn.i.flos vitis.
Vatus.i.mora (yluatica.
Vidtoria polico. i. bugloffa. Vitumen.i.fulphuriudaicu. Velixtratum.i.petrofelinu.
Vlixaru.i lilium virginale. Vtridos.i.lac,quod vrinx fi-
mileeft.
Vzyfut.i.finopide.
XYlotana. i. lignu cor- nutum,vel filiquua. Xilobalfamum.i.lignu bal- fami.
Xili.i.lignum. Xilonacor.i.cortexcelfi. Xyloaloes.i. iignum aloes. Xy lomyrrha, id eft lignum
myrrhx.
Xia.i.fenationes.
Xilili.cafTia. Xifymbrium.i.balfamita.
Xilinon.i apium. Xixia.i.vnguenta.
Inchoataaby. inlitteris. H.& I.requirantur.
ZVccharum.i.pfyllium. Zonamon, id eft femp viua.
Zomus.i.fermentum.
Zucchozaria, ld eft agnus caftus,vel falices marini •
Zema i.fuccus. .
Zizania.i.Iolium.
Zion i.fcmper viua. Zinirna.i.myrrha.
Zyperi.i.galla.
Zogii.forcipes.
Zambacca, ldeft rara vnde, oleum fit flos eius albus, &C odonfer.
Zaftra.i. crocusorientaiis. * urreni*- Zeuma.i.polygonia, velce- *'"• tinodia.
Zingiber.i.radix zingi. vel pyrethri.
Zauco. i.argentum viuum. Zarma.i.auripigmentum. Zerte.i.oleum.
Zertceria. i.oleum laurinu.
Zerte ecliri,ideft oleum len
ticinum.
Zalbe.i.orobus, vel cicercu- la.
Ziginaria, ideft prafsium ra * tus* minum. h {?">>*'
Finis Antidotarij Nicolai, & quorundam alio- rum T radta- tuum.
Liber

LIBER SER VITORIS'
*Trop »fitH,
I B € S z K.F I T 0 7^1 S , / D EST liberij. Bulcbafm benabera^erin, translatus d Simone Ianuenfi intcrprcte \A brabam Jud£o T ortuofienfi.
\ Ixir Aggregator huius operis. Poft- quamegocollegi libruhuc magnu in mediciniscopofitis, qui elt liber magni iuuamenti,que nominauit li- brum Seruitotem;& copleuitlibros fuos omnes, fecundum voluntatem meam inucni in multis medicinis compofins libn nuius,nledicinas multas fimplices,qux indigenr prxparationeantehora neceflitatis magnx ea- rum. Quemadmodum fuccosexprimere, & medicinas combiuerc,abJueie,& conficerc aliqtiasex eis,*k di(cer- nere ex eis,qux bona funr,& qu£e non bona,& alia fecun dum hancformam. Prauidi lgituraggrcgare omne,qd eft neceflarium 111 hoc fecundu rememorationem mea, & ordinaui hunc hbium m tres tradlatus.
1'rimuseorumeitde prsparationelapidum, & mi- neraiium (blum,& deablutioneeorum,& deadultione, & confedlioneeorum.ficutell marchefita, & atramen- tum,& chalcanthum, & colcothar, & (pecies aluminu, & Ipecies lalis, & plumbum, & ferrum, & ars, & cohol, &fcoria argenri ,&fcoriaauri, &eftdeablutione thu- tii, &calcis, d; eit de lublimationeargenti viui, & ar(e- nici, & de medicinis perratis.ideil pfilotris, & de opera- tione medicinarum acutarum, &de operationezenzi- fur, & de prarparatione lflorum omnium, & de declara- tione fcientiar iuuamentorum iilorum omnium.
T iadtatus fccundus eft deprarparatione radicuplan- tarum, & de operatione expreffionisfuccoru earum, & qualiter extrahuntur mucilagines,& cortices feminum. &medulia: feminum,&de ablutioneolei, & deprx- parationef^ciseius, &deablutioneaccti, &decolatio-
B
neficiseius,&deoperationeaceti i fcillitici, & dede- lliliarioneaquxipfius fcillx,& deaffationeipfius,&de C diebus,agitando, vt didlumeft,necoaguletur,&petrifi-
240
bonitaris, fed fi lithargyrium fuerit nigrum, aur habehs in fe aliquid plumbi, erit vnguentum, quod fiet ex eo ni- grum,& turpe.Si ergo volueris ipfum abluere,&dealba re,neceffe elt, quod eligas id, quod habet colorem auri, & quod fit graue,& muudum a plumbo, & fragas idem in fruftaquantitatisfaba',& accipiasquantitatemexeo, qua volueris,& pone in olla rudi,& proijcias fuper idem aquam,& ponasfuper id de frumento bono,&purgato quantitatem quandam, & accipias de hordeo pugillum vnum,&ligaeum m pannolineonotlft fubtili, & fufpen daseumligatum inorificioolla; intra ipiam, & facias feruere , donec crepet hordeum , deindeauferasollam ab igne ; & ponas id, quod eft m olia in parua parapfide munda,& proijciasfrumentum,& fundefuperlithar- gyrium aliamaquam, & ablue ipfum fricando manihus fortiter poftea dimitte ficcari •, deindeaccipe, & tereip- fum,&proijcefuperipfum aquam calidam,&agita ip- fum,& dimitte, quod refideat,&abijceaqua, &iterum deficca,vt prius,& facias,hoc deficcando,terendo, & ab luendo ramdiu, quod fubtilictur, & diflbluatur in aquaj deindeexpecla,quod refideat, & clarificetur aqua, abijce ipfam, & tere quotidie faepe in die, & in velperis ponefupereamaquamaliam, & dimitteperhora vna, & coia,&faciashoc torum terin die;quincuedieb.con- tinuis; pofthocproijccfuperduas lib. exeodrac. 2.fa- lis geinmje, & infundefuper ipfum aquamaliam, & quando firalbum pone fuper ipfum aquam calidam, & facias fecundum, quod fecifti prius tamdiu, quod nihil remaneatin eofalfedinis, & pofteadimittedeficcariin Sole,mouendo ipfum fiepe, doncc exiccetur totahumi- ditas;deindereponc,& ferua.
Alius modus.
Accipe de lithargyrio lib. 1. & tere bene 5 deinde acci- pe defalegemma nigralib. 6. & mifcecum lithargyrio, &ponein olla rudi,& proijce fuper ipfum tantum aqu;c quod cooperiatur, & agitatota die mane, & fero; & a- quavidebitur minui, addepaulatinv, &fac idtriginta
deftillationc aquic camphora;,& de opcratione amyli ex frumento, & de Iiordeo, & filigine, & de ablutione co- ralli, & charabe, & deoperatione mcdicinatum acuta- rum, & laxatiuarum, ficut efl fcammonea, & coloquin- uda,turbith,& mezereon,&anacardi, & fcebram ideft e(ula,& fpecies eius. Et ad fciendum tempus,quo debent colligi lierba: neceffana: referuationi, & qualiter debent feruan,qu^ colliguntur ex radicibus,& floribus, & olcis eorum,& fimilibus.
Tertius elt de praepararione medicinarii lumptarum ex ani malibus,ficur de adultione cochilium, & oftraco- rum, & cornuum, & folearii, & vnguium, & oflium,& deaduftionecorticum ouorum ,&deaduftionefc«,!& deaduftione fartam idefl fcorpionum, & cancrorum , & thriorum,& Icporum, & vefpertilionum,& hirundi- num, &demodocolligendifanguinem exanimalibus viuentibus, &decandidationecerx, & confedtionevri-
cetur,& poft 30. dies abijceagitando paulatim, deinde poneipfum in mortario, & rere, & poftmodum proijce lpfum mparopfide terrea muda, & proijce fuperipfum aquam,&agita cuin manu motione forti, & dimittedo- nec refideat,& abijce lllam aquam, & fuperfunde aliam aquam, & facias hoc, quoufque falfedo tora recedat. Po- ftea dimitte fere exiccan, & lnforma trochifcos; & fine cos ficcari,& ferua in vafe plumbeo.
Modus alius.
Frangelithargyrium in fruftaquantitatis fabx,& po- ne ipfum intra ftomachum apri, & fac randiu feruere in aqua,donec ftomachus coquatur; deiude extrahe ipfum a ftomacho, & pone cum co de fale quannratem, qus fufficiar,& tere,& laua,ficut didtum eft luperius.
Alius modus.
Et funtqui accipiunt lithargyrij quantitatem !ib.i.& mifcent cum eo tantundem falis, & ponunt lliperipfum
nx infantium,& qualiterfitgluteuexcorijs, &qualiter ^ aquam ,&terunt in fole,& mutant aquam vna vicc poft colliguntur fella, & exiccantur ad neceflitatem alcohol, aliam,quoufq; albefcat. Etaliter, accipequantitatem li- & de bona cognitioneiltorum omnium,qua: funt bona, thargyrij, & muolue in coto albo, & pone in ollafictili, & quaenon bonaexeis. &ponedefuperipfumaquam, &accipefabasreccntes,
velnouaspugillum vnum,&ponedefuper,&permitre tandiubullirequoufq-,faba:crepuerint, & totum nigii- ficarum fir,& tucproijceab olla, & inuolue in cotoalio: & fuperponealiam aquam claram,ponendoalias fabas, vt prius,& coque i terum, vt fecifti; & facias hoc ter, vel ampliusquoufq;cotu no tingatur,&poft poneipfum 111 vafealiquo, &pone fuperomnesoduagintadrachmas ex eo falis nitri quanutatem lib.i.tere fimul,& iterum fu perpcnedpfalenitroalbofortisalbedinisdrachmas qua draginta,poftquam fal nitrum priusdiflblueris iri aqua, & tere bene,donec albefcat magna albedine; dcinde po- ne ln vafeterreolatum habeme orificium, & fuperpo- ne aquam multam,& agita,& dimitte,doncc refideat,et aqua clatefcat, & abijce ipfum, & lterum pone aliam aquain , & fac fic,donec aqua dulcefcat, & nihil rema-
neat
TT^ytCT^tTVS TT{IMVS C^TITFLI pmi de abhitione litbargyru, & adustione eius, & ele£tione boni ex eo.
T de primotraftatueft modus ablu- tionis lithargyrij, & de aduftionc ip- fius, &eIe»ftione boni, &non boni exeo. Speciesigirurlithargyrij mul- tas funt, quia qua:datn fpecies eius eft quis fit ex plumbo, & qu.tdam fit ex argento; & quxdain ex auro,& qux- damcxeiseftnigricoloris, & qua:dam aurei, qu.-equi- dem meIioreftca:reris. Nam vnguenta,quxfiuntexli- thargyrio declinant ad albdedinem, & funt nobihflimz

L I B E R
ncat falfedinis. Tn fine v^rocola aquam ,&ponein olla teneanoua vicreata in Solequadiagintadieb.ina-ftate, & poft quadraginta dies,quando etic deliccatu, vtere eo.
Aliusmodus.
Accipelithargyiij boniaurei partem, & tere bene, & ponefupereumde (alecommuni partesduas , &pone fuper euin quantitatem aqua:, qua cooperiatur, & iupe- retcirciterquatuocdigitos: &dimittein vafe feptem die bus, & mifce onifPi die bis,& poit feptem dies proijce a- quam,& pone aliam aquam, & mutaaquam illam quo- tidie vfq-, ad finequadraginta dierum. Tunc enim aqua dulcificabitur, & lithargyrium dealbabuur,ficuc cerula, &factrochifcos, & ferua, & tere.
Combuftio lirhargyrij.
Accipelithargyrium,& frange fruftatim ad quantita- temnucis, & pone fuperprunas (ufHandocum follefa- brortim, donec fiat ficut lgnis, deinde extrahe ab igne, &lineinfrigidari , &abllergeipfum aputredine. Alij veroqn extrahuntipfumab igne,extinguunteum in ace co,vel in vino, & itetum ponunt in igne,& ficfaciut ter- tio,& eciam pluries extinguendo,& poftea abftergunt.
Modus operationis ceruffi', & ablutionis, & eledlio- nis ipfius, & quaeeft bona, & qua: non.
Modus faciendicerulTam ficut ht in Hifpania,eft, vt accipias vas magnum terri habens orificiu lacius lundo eias; & ponaseci in domo obfcura p'eiia fimo pecorum, & fit remotaa vento ,j& fic domus ihidfa, & fepeli duas pai tes vafis in illofimo;& ponein fundo vafis pani ace- ti boni vetufti cum fece fua, & (uperacecu pone iterum de vua bona, & bene matura,quod attingat vfq; ad me- dium vafis, vel minusparumper. Etcaucab vuanigra, ne ceruffa deftruatur, & poftea accipepannum craffum delana, veldepilo, cuiusforma rotunda formeturad menfucuamorificij vafis, & facin ipfopannotriginta, velquadragintaforamina,velplus,velminus fectidum quanticatemorificij vafis - , & fufpende in vnoquoq; fora- ne panni filum vnum craffum, &force, & in capitibus filorum iiga laminas plumbi vnicuiq; filo lamina vnam, & longirudo vniufcuiuiq;lamin£E fit duarum partium palmivnius, & latitudo vuiufcuiufq; lit tertiaparspal- mi. Etfpiflitudoeaiumfitficutcraftitudodigiii, velcir- ca lllud: & fufpende laminas in vafe longe ab vuis circa mefuram triumdigitorum-, deinde cooperias vasaliquo coopertorio, quod cooperiat os vafis cum toto illo coo- pertorio perforato,& ftnngecoopertorium bene,neaer, vel ventus ingredinntur,&claudeoftium domus,ne ven tus ingrediatur in domum,& dimitteficdecem diebus, vel circahos fecundumqualitatemtempons, &poftea aufer coopertorium primum, & fm perforatum, & au- ferlaminaspaulacim.Nam cuinueniesin laminisceruf- fam,qu<*e declinar ad nigredinemparum,& tunc rade la- minam paulatim, vnamquamq-,per fe; & poftea repone Dceumen. eas in vafe fecundum modum pridictuin, & dimitte fi- cut fecifti prius.pofteaiterum auferas, & rade, & aduna ceruffim fimul, & faciasita,donecfere conlumpta: fue- rintlaminae: deindeponeibialias laminas plumbi 110- uas: & fac ita fa^pe, fi vis multam ceruffam facere,& ca- ue afumo vafis,quia multum lacdit cerebrum. Poftmo dum aucem m cempore veris accipe, quod collegifti, & coadunafti,& ponecocum in magnapelui,& pone fuper eamaquam, &laua, &proijceaquamquando ceruffa defcendicad fundum peluis, &ponealiam aquam , & fac ica donec nigredo recedat,& fiat alba,& purgata a (u perfluitatibus.Deindefaciasexea magdaleones,& pone fuper lapidem marmoris ad folem, & fine ficcari, & cu- ftodias i pfam a fumo, & a vento, & a puluere, & repo- ne, & ferua_j.
Modusabluendiceruffam,&affandi,&lauandieam.
Tere ceruffam, & pone in vafe fidlili concauo fuper prunas, & fac ignedefubrus,donec fit conbufta; deinde remoue ab igne, & repone, & fi vis ipfam afftre,neceffe «ft, op ponas ea in patellaterrea fuper ignem, & agita ip- (am ,donec coimcrtaujr mcolorem cincris; pofteaaufcr
E ab igne, & dimitteinfrigidari, &repone. Et fi vis eam abluere tere ipfam in aqua farpe, & proijce aquam farpe, & ablue, ficut lauatur fcoria auri,& argenti,quorum mo dus diceturinfra. Etiilaeftbonaceruffa,qua:eftmultu C" u f a candida, & parteseius funt de fe clara:; & quando.tangis eamdigitOjinueniespartesciuslenesfine afperitate, & quando cu frangis aliquanculum ex ea vngue cuo, quod frangicur eft ficuc fquamma.
Moduslauandi plumbum.
O portet,qj habeas mortarium, & piftillum de plum- bo, & proijcias in mortario parum aquse, & agita cutn pi ftillo diu, donec aqua incipiat denigrari, & mcraffari, deinde cola ipfam per pannum lineu, & fac hoc ter, vel amplius,& dimitte,quod colatum eft,quoufq; dtfcendat plumbum ad fundum vafis, in quo lpfum colafti, & po- ftea proijceaquam eius,& ponealiamaquam,& lauaip- fum ficut lauatur fcoria auri, & argenti, & farpe quoufq; nonremaneatinaquavlla nigredo. Etfac trochifcos, p &repone->.
Alius modus lauandi.
Sunt qui accipiunt plumbum purum, & limant illud cum lima, & terut il!ud cum aqua modica in vafe, quod dicitur eorum lingua falaxa, & pifti llum eft de petra, & proijciunt defuper ipfam,aquam, & lauant ipfam in va- fe,ficut dixit fupra,& cu manu adunant, & qd egreditur de nigredine proijciunt, & fcias, g> non debet lauari vna vice multii, ne couerratur m ceruflam, fed expe&are pa- rum,& reiterare aliam aquam, & finere quoufq-, plum- bumdefcendatin fundu va(is,& proijcereilLm,eciteru miccerealiam.Finalicer vero debet abijci totaaqua,& fie ri ex eo crochifci. Et caufa quare non debet multuin ex quifite ablui,eft ne conuertatur in ceruffam.
Modus quo lauatur fcoriaplumbi.
Accipedefcoriaplubi,&rereipfambene, &ponea- quam, ablue, & proijce aquam femper, & lterum pone aliam,& fac ita tandiu, bene abluta fit.in fine vero ex- peita, cp defcendat (coria ad fundum vafis, & abijce a- G quam, & fac trochilcos, & repone.
Modusaduftionisplumbi.
Sume laminas plumbeas,& pone in olla fi<5tili,& pro ijcefupereasparum llilphuris,radendo ipfum fulphur fupereas,deindeaccipealiaslaminas plumbi, &pone fuperprimas,& iterum rade (upereasdefulphure,£v_j, iterum alias laminas fuperpone, & fulphur rade; & fac ita quoufq; olla fit plena, deindeaccende fuper eas igne, & quando viderisplumbum inflammari,oportet, quod commifceascum virga ferrea,donecplumbum conuer- tatur in cinerem, ita quod nihilremaneatde (ubftantia plumbi, quin fit totum in cinerem conuerfum,& quan ■ do eiit ita,aufer ab igne, & dimicteinfrigidari, & opor- tet, quod llle qui hoc facit, coopetiat faciem fuam. nam odor multum nocet.
Modus aliuscomburendi.
Accipelimaturampluinbij&admiicecum ea deful- phure,& pone in ollam (uperignem, & agita cum virga H modopra:dic2:o.
Irem alius modus.
Alij accipiunt ceruffam de plumbo Ioco fulphuris, & imponitur.modoquo vfifunthifpani de combuftione eius, eft, quod accipiunt plumbum, & ponun t m furno aurificis, & fufHantcum folledonecconfletur,&pofl raduntfupereumfulphur.donec combuftumfit, &col- ligunc, & reponunt, vel etiam fufHant fuper ipfum fine aliquo fulphure,quoufquecomburatur. Verumramen magnus labor eft, & non poteftcomburi nifi in magno tempore, & cum difficultace. Accipe ergo ipfum adu- ftum, & laua ipfumcum aqua dulci, ficut abluicur id, quod ltipra didtum eft in capitulodelamnis, & repone, & fcias, quod quando enr benc aduftum conuercetur in colorem lytbargyrij.
Modus faciendi scsaduftum.
Inquit Dio(corides, funcquifaciunt a:s vftum ex cla- uis,qui reperiuntur in naui 111 hunc modum. Accipiunt fulphurispartem,& falis tantundem, & terunt vnumq;
fimuj,

SERVI
fimu!, & ponunt clanos tn olla fi&ili cruda cum fulphu re, & fale,&gradacim,ita,quod vnum (olatum faciunt de clauis,& aliud ex puluere lalis, & fulphure,& ircrum aliud ex clauis, & aliud expuluere. Et fjc faciunt quouf- que olla fit plena ,&poftea cooperiunt vas cum cooper torio terreo, & ponunt in fornace figuii, & dimittunt, <pjouftfue vas bene coquatur, & auferun t, & reponun t. Et dixir,quoda!ij radunrfuperipfum alumen lameni lo co (ulphuris. Etaiij nullum iftorum ponunr,nifi,quod comburuntfatis,&aIijcomhurnntcum fulphureiolo, fcd ld ht nigrum. Alij vero liniunt clauos cum fulphu- re, & a!uminedifTo!utisinaceto,& aduruntin vafecru- do. Et ahj accipiunt clauos, & ponunt in vafe a?reo, & proijciuntdefuper acetum,& comburunt; & poftquam aduftum eft femel, proijciunr defuper acetum, & fic fa- ciuntter,&reponunt. Alij vero fic combiuiinr a;s;acci- piunt enim Iimaturam sens rubei, & ponunt fupeream odiauam partem fiii de fulphure, & ligant in pecia, & li- niunt.vel lutant cumargilla,&finuntficcan;&poftea j fcpehnntin ignefadiocx ftercoribus animaliumduobus diebusjquiaentaduftum. Etlftud eftmirabilexsaau- \ucd fiu^^quod me docuit quidam vir bohus, & fidelis. Et /!t. meliusas v(inmomnibuseftid 3 quodapportaturde Ba bylonia, & poftea id, quod venitde Cypro, quod decli- nat ad nigredinem, & ruborem.
Ablutioeiu?.
Sedqui volunteamabluere,teranteuminaquadulci fecundum modum iIlum,quolauaturcerulTa, mutando aijuam terin die,donec nihil remanct putredinis.
Moduslauandifcoriam sris.
Scorin zeris lauatur eodem modo, & virtus eius eft,fi- cut virtus illius. Veruntamen fcoria minoris virtutis eft.
Modus lauandi battituram sris, & eft llla, qua: ca- dttab incude,quando malleatur jes.
Dixit Diofc.fume battituram sris, & purga ex ea lib. l.& pone ln vafe, quod dicitur falaya, & eft monarium, & ponefupeream aquam claram dulce,& milcebene, donec (quammjedefcendant in fundum vafis, & afccn- f dat putredo natans in aqua, & proijce aquam, & aufer, <juodeftclarificatum,& ponelib.i.& f.aqujepluuialis, & iterum mifce in falaya cum manu, & quando videris eam leuem, proijceaquam paulatimquoufq;remaneat. vnc.xx.& lauaiterum lauatione forti, & poiiea compri- mefquammas illasappodiando parietibusvafis,&ex- primaturabeisaqua.Ettuncaccipeaquamillam,& po- ne iplam in vafe?ris rubei,quia ilta aqua eft corpus fqua marum.& fubtilitasearum,& earum virtus,quadebe- mus vti in medicinis oculonum. illud verd,quod rema- net,haber modicam viitutem,&oporter,g)lauetura!ia vice, & quod mifceatur bsne, quoufque nihil remaneat illius lenis. Et poftea cooperi refiduum cum panno, & dimirteduobus diebus ita,ij> non commoueatur,& poft duos dies clnrificabis,& repone m vafc ftridh oriticij. Et ali| I.uiat folia,alii flotc xns {icut fconam,& reponunt.
Moduscomburendi fcoriam,& ablucndnpfam,
& eligendi bonam ex ea. j
Notandum efi,g>!coriaquorumcumquemerallorum nominatur ai abice climia. Et modus combuftionis eius eft.quod ponas fuper ignem deprunis doneccalefiat, & & faciat ebullitiones fimiles veficis,ficut facit fcoria fer- ri,& tunc extinguas eam in xftate in vino; & qui eget v- fu eius in fcabie oculorum, oportet, vt extinguat eam in accto. Alij veroaccipiunt fcoriam combufiam in hunc modum,quem egonarro. Terunt ipfam in vmo, & po- nunteam inollamfaftam exargilla , &comburuntalia vice,quoufque frangatur in mcdum foliorum. Et poftea terunt iterum, & comburunralia vice,& tertio ,donec vcrtatur in cinerem,& nihil remaneat craffitiei; & iftud eft,quo vtuntur quidam loco thutix.
Dodtrina qualiter adurirur fcoria argen ti,& auri, exlib. almeiamir,quibus vnmur mcollyrijs.
Accipe de fcoria cabrufia; quanttim vis, & tere ipfam v raflo modo- Ef coiice cum mclle ipfam,& ponc ipfam
T O R I S- mi'
\ in vafe fidfili nouo;& oppifaorificium cius,& Jini cum aigrlla,& faciasforamen infummitatccooptrtcii; ,pet quodfumusexhalet. Et ponevasin medio ignis tx >.ar- bonibus.Quandoergo mcif it (coriacr mhun,a(pice fu- mti,quiegrediturexforamine,fideclinat adnigrtdincm dimittasadhuc fupev ignem , (edqunndoviderisiplum declinare ad albedinem,auferab igne,& extrahe fcoi ia a vafe, & proijce fuper ipfam de bono vmo quantitatem, qua extinguatur,& dimitte refngerari;& tere,& vtcre.
Ablurio eius.
Sed eius ablutio eft, vt teratur in aqua, & proi jciatur illa aqua, & iterum ponatur fupcr iplam alia aqua. Et fiet hoc fa;pe tandiu, quod nonappareat fuperaquam aliquid putredinis; dcindecollige, ficca, &rcfei ua. Et melior fpecierum eius eft cabru(ia:,deinde,qua;habet c " colorem c^leftem,& intus album, &habet venasfimi- les lapidi. Alia; vero fua: fpecies func non bonx, quia non valent,nifi invngucntis.
Modusprxparandi cadmiam,& abluendi, & conficicndi eam,& de lcientia eledfionis cius.
Cadmia eft thutia,quae vocatur arabice fapharie, qux conuertit ramum rubeum in glaucum; & ipfaquidem eft thutiain potentia. Ecquandofitexeaauricalchuro, afcendit fumuseius, & adh.xret parietibusfornacis,& coIligitur,&conuertiturtuncin thutiam ineffc&u. Et ha;ccftilia,qu2eft bonaad jxa'parandum,&abluen- dum. Et thutia quidam eft lapis,qui egreditur ex mine- rapropriein Albiram ciuitatcm Hifpania;. Etilla,qui exeagrauis eftmediocrirer, &dcclmatad rubedmem pauiatim,vcladg!aucedinem,eftmeliorfpecierameius. lhn "*' Et quse eft munda a lapidibus fux minera;, &cftfpecici climias fecundum opinionem Diofco. Etomnisfcoria detx>rporemalleabi!i,ficuteftaurum, & argcntum,a 'S, vel plumbttm, feu feirum. Etalix multa- (pecie»,& alij lapides multi, ficut marchafita, funtomnes ftcundum opinionem Diofc.climiie. Verumtamen id,quod verifi- catumeftapud nosexperientia,&operehuiufmodi lon- gotemporein ablutionem lftius thutix &prxparauor e eius in medicinis oculorum, eft, vt accipias de ifto lapi- de,ficut egreditur de minera tefnr.exec,qui cf dechiias rubedini,&glaucedini, ficut dixi quieft murdusakpi- dibus fu$minerx,& frangefruftatim,&ponein forna- ceaurificisaimmultiscaibonibus,(Sv lulflacum follf; & pone defuper alios carbones, & fuffla quoufque cale- fiant lapides, & afcendat fumus cius ab igne. tunc e: go accipe lllos candentes cu fcrcipe,& exringuc in aqua [ lu uiali,veldulci. Etqui vult vneain fcabieoculorum, & vuIt,quodeiusfrigiditas,& ftypricirasfitamplior,opor- tet,quod extinguat eam in acero, vel in aqua granatotu, vel 111 decodfione fumach. Et ille,qui vulr.vr fir magis pe netrans,& fubtilior,oportet,quodexrinptiat eam lrivi- no,velfapa.Etifleeft modus co&ionisciiis.
Modusablutioniseius.
Modus vero ablurionis eft, quod accipias cadmiam, 1 &terascraffo modo,neteranturpartes,qua;funtinea ex lapideis venis. Deindeligaeam in panno craffo ex lino,&ponecoram teparoplidem magnamcum aqua dulci, & fubmergas peciam lllam, inqua ligafti ihu- tiam,in aqua, Sc frica n r .anibus,& inungecumaquail- la fepe, & diligenter, donec d ifiol uatur, qu<d eft iubti- leex ea, & egrediatur ex panno in aquam. Et tua inter- eft, quoJ reponas aquam illa cum eo,qttod egieflum eft de pecia ln paropfide alia, & frices ltetum pannum in aquaaliaclara, & hocfacqucuique tota terreiras rhu- tixexcoletur apanno.vlrimoproijce,quodrcmanetex lapidibusin pecia. Demdemi ceaquam,quxeftinpa- ropfidecumthuria, & prcijce aquam illam cumfubti- li illo terreo, & illa pinguedine, quas narat fuper aquani peragitationemeius m^^afealio. Et facias hoccum furnma facilitateira, quodfeparesi ludfubtihffime ab arena, quxdelcendit in ftindo '"Vafis, & proijcias a- quam aliam fecund^,& tertio, quoufque nih.l remaneat de foide cius, dcinde preijce arenam, qua- tua grauitace Mefux. H H h iacet

L I 1
jtcct in fundo vafis i rcliqaum vero, quod rcferuafti, di- mitce refi.lere inaqua,donec defcendat ad fundum. Tiic proijce aquam cumfadlitate,doncc rcmaneat corpu- *um: hocautem pone fub Sole, donec deficcetur, & re- pone, & ferua.
Aliusadidem.
Verum quidam abluunt iterum hanc in hunc modii, quieft,quod coliiguntcoreius, & fpumam, feit pingue- dincm eius de fuperficie aqux cum coto mundo, & pro ijciunrfubftantiam. Etillemodusablutionisappellacur arabicealthefiul, ideA clarum Et faciunt ita fa;pc,quouf que egrediatur tota fpuma eius, & fiibtilitas eius, & ab- luunt cotumathutia,quj: eftin ipfo qualibet vicc, & ponunt fub Sole quando expleuerint, donec ficcetur,(3c reponunt necellitati.
Modus confedtionis cadmix.
Confe(5lio vero cadmiz diuerfificatur lecundum di- iierfitateszgritudinum oculorum.Nam ille,qui vultfri- giditate eius in ophthalmia,oportet,quod ponat dc aqua rofata bona in vnaparppfide. Deinde ponat thutiam lo- tam,ficut didumeft in vna pecia,& lauetfricandocum aqua rof' quouique tota egrediaturde pecia. poft hoc jx>- nac fub Sole, & cooperiat cum panno mundo, ne cadac ineapuluis.vel a!iud,& dimittat,donecficcetur. Dein- de infundat eam cum aqua rofatafecundo, & tertio; vl- timoterateamfubtiliihme. Etteratcum eaahquantu- lum camphora:, & vtatur ea in a:gntudinibus opthtal- mijc caluix. Et illc,quivultiuuamentumeiusinruborc palpebrarum,& in ctaftitudine earuni,quod dicitur ara- btce lul.ich, & in fcabie,opottet, quodconhciatur cum aqua myrobalanorum citrinorum loco aqua: rofat .T. Et qui vulr ea vti m a:gritudinibus oailorum frigidis,&co- hciat [cum vino veteri bono,odorifero, ter, & imbibat eaminaqua maiorana:recentis femel,autbis, & tetat cumaliquantulo fpicinardi. Etaromatizeteamcum modico mufci, & vtatur ea m lachrytnis oculorum, & humiditatibusdefcendentibus ad ocu!um,&:in venis ru beis,qua:(unt fupertextaein coniundiua,quxnomina- tur febel,& in fiuxu palpebrarum. Et iunt, qui coficiunt eatn cum aqua fgniculi ad aquam defcendcntem ad ocu lum,aut cuni aqua fumach. Et ille,qui vult,g> fit virtutis abftergentis,& rodentis, oportet, quod conhciat eam cu aqua acori, & fimilium.
Alius affationis modus.
Affatio vero eius eft,gj accipias eam,8c teras benejaut accipias de lauata, &c conficias cum aqua, & fac trochi- fcos j & fuper teftam nouam ponas, & poftea fuper prtl- nas,& volue crochifcos cum adiduatione, donecficcen- tur,& fiant rubei: tuncreponeneceflitati.
Combuftioeius.
Sed tnodus combuftioniseiuseft, quod accipias de thutialota,ficut dixi fupraj& conficeeam cum mellebo no,ita vt fiatad modum paftxi& poneinollareirea^quf habec orihcium ftridfum, & cooperi cum coopertoiio conuenienti orificio eius,& oppila liniendo cum argi Ua; & facforamen inmediocoopertorij ,& poneinfornace ] calcis.&dimittedonec vratut-,qneritadufta,cuiusfignu eft,g» non egreditur a foramine fumus,aufer ab igne,ex- tin£;ue eam calidam in rob,& ficca,& repone.
Modus combuftionis marchefirc, & ablutit nis eius, & ele&ionis eius,quaceft bona,& qua: nOn.
Marchsfitxduac funtipecies,aurea videlicer,& arge- Bicto*. tea Et illa, quaegrauior eftex ea,eft melior. Etmodus Murchafi- aduftioniseinseft,quod tccipias eam,& roreseam mel- '*• le,& ponefuperprunas non multaSj&faffkscumatli- duatione,donec rubeat,deindeaufer ab igne. Scd ablutio eius eft.quod accipijs deea, qux aurea eft ,& tere, & cri- bra,& pone iterum in morrario, & proijce fuper eam de aqua pluutali,& tere,& ficca. Et iterumpone aquaalia, & tacias ieprem diebus continuis, poftea adde paru mu- fci, & tere, & vtereea inoculo.qmaconferthumidttati eitis,& cicatricibus vlcerum, & albedmi eius.
Modus ablucndi antimonium,& adurendi.
A blutio eius eft ficut ablu tio marchafit.x, & cadm i?,
E R
& aduftioeiuseft,Ttponaturfuperprtinas, &fuffiertar cum folledonec inflammetur, & auferatur,poftquam infiammatum eft ftatim ab igne,quoniam fi nimium dimitteietur inigne,conuerttreturin viriutem plumbi- Demodofaciendiziniarexxre,& abluendiipium,
&colligendi ex eo, quod bonum elb Operatiofaciendi ziniar fecundum quod fit inj>arti- busnofttis,fcilicetin Hifpania,fitm hunc modum.,Ac- ope vas fidtle magnum, cuius orificium fit latius fundo eius, & pone ipfum in domo plena ftetcoribus ouium, & fepel' ipfum m modum, quem dixi in faciendoceruif- fam,nifi quod lamin£e,in quibus ht ziniar debentefle ex a-re rubeo,& latitudo cuiufcunque laminsr fit fecundum menfuiam dimidij palmi,& iongitudo fit lecundum duaspanespalmi vnius,& fpifticudofitficutcralhtudo dimidij digiti. Etnon eft curandum vttum vua,quae apponiiur in vafe fit nigra, aut alba, aut fi ponas acetum forte folum fine vuis.' Coopen ergo vas poh conftt i<5Ho- nem laminarum,& ftringe os eius,& oppila,& reuerte- re ad vas tranfadis x.diebus,& aufer laminas,& radezi- niar deiaminis paulatim, & reponas 1 terum eas in vafe, & dimittediebus totidem,&iterum abrade,& faciftud, donec confumenturlamina'-,&poftquam conlumptx fuerint, pone a!ias laminas, & fac vt fecifti prius, donec habeas ziniar quantum vis.
Modus alius.
Inquit Diofco fit ziniar in hunc moduin. 1'one acr- tumforteinaliquovaletidiili,&coopen vas cum coo- pertorio fadloex arrecuruo, velplano,fincn inueneris curuum,fine aliquo foramine,ne vapor acctiexhalet ex- rra, & inquii asomni x. die. & 1 ade a coopertorio ziniar. collige,& lerua, vel accipelaminas 2ereas, & pone, ideft fufpendas in vafe.vbi fit acetum forte,& fit fufpenfio ea- rum ita, vt non tangar acetum, & in quolibet.x.die requi ras,& rade,quodinuentumeftinlaminisexziniar. Et dixitetiam,quddfitfecundum huncmodum: &eft, vt accipias fruftum iris fufi, vel plura frufta, & fepeli ea in vinario vuac,quando acefcit, & femper quando aliquid ontur ex ziniar fuper fi ufta,colIige,&(erua. Et dixit etia, g? fit ex limatura aeris; & ex laminis plumbi extefis fub- tihbus,proijciendodefuper limaturam,& laminas,acc- tum forte ter, vel quarer in die, & meue qualibec die fe- mel, & fac ita, donec vertatur in colorem viridem. Et quidam aurifices faciunt ziniar fecundum modumdi- uerfum ab iftis •, & eft,quod terunt vrinam mfantium in mortano ex arecabrufio, ldeftdecupro cum pifteliode eodem,& agi tant diu,quoufque coloreius vertatur in vi- ridemcolorcm,&ctimlftoclanficantaurum. Etdixtc Diofco.modum alium in ziniar,quem appellauit verini culum.vel vermiculofum. Et fitvtaccipias mortarium, & piltellum de cupro,& proijcein eo de aceto forti ai & tere agitando cum pillello, donec acetum incrafletur, deinde addeacetum iterum,& dealuminerotundo,& & fi\l gemma cIaro,lucido,& de fale multum albo, & de fale nitio,ciequolibet ana.drachij. & tere agitando diu- tiusin Solexftiuo.quoufquevcrtaturincoloremziniar, & mcrafletui;deindecoque ipfum,& ifta fpecies ziniar eft pulchti coloris, & fortis operationis. Alij faciuntin hunc eundem modum addentes tantum vni parti aceti, duas vnn.T verufti, & de medicmis praedidhs eaidein portiones. Et funtquiadulrerantzimar cumffteadu- fto,&gummiarabiromi(centes,& faciuntinmodum fupradidh vermiculofi.
Modusalius faciendi ziniar.
Accipe partem falis, & partem farina: hordei, & tere vtramque cumaceto,&Iiniascumeo ollam terreami parteinteriori, & dimirrediebus,quoufqueinuenitur zi ziniar,ficut zmiar noutun, & rade,&repone.
Moduscomburendi ziniar.
Accipe ziniar, & pone m paceila terrea fuper igne, & mitcequoulque videascoloretn eius mutari,ita,q, ver- tat ad colorem rhutiz; & poftea auferab igne,& fine te pefcere, & colhge, & (erua, & vtere,& habeas deziniar, quod generatur m mineris in infula Cypriiquod apparer

SERVITORIS-
WeXit.
fuper atiqnos!apides,tn quihuscft a?s; & eft, quod flillat alpelunca-, & id,quodex eo apparet fuper lapides eft parum, fed id,quod inuenitur in mineris eft maioris qua. titatis, & pulchri coloris, led non eft bonum propter ni- rniam quantiratem ,quaeadmi(cetureiex lapidibus. Et funt qtu adulierant cum multis rebus, ficut cum pumi- ce in marmore piflatis, funt, qui mifcent cum chalcan- tho. fet qui vuitcognofcereiliud,quodeft adulteratum cum pumice,velcum marmore,madefaciat manum fua in aqua, & ponat (uper eum, quia ftatim difloluetur ; & funt,qui mafticantexeocumdentibus,& ficpercipiunt lapides. Et difcernitur id,quod eft adulteratum cum vi- treolo, ponendo ipfum in lamina ferrea fuper ignem, & fi continetaliquid vitreoli,quandoerit combuftum,fiet rubeum; fed id, quod non eft adulteratum, remanet in in fuo colore,& (iia figura. Et melior fpecierum eius in noftris parti bus eft,quod eft magis viride fortioris odo- xis: adurens gultum, & fortioris operationis.
Moduscomburendi ,&albificandi auripigmentu, & fublimandi ipfum,& comburendi, & ver- tendi citiinum in rubeum.
Poneauripgmentum in vafefiftili fupercarbones ac- cenfos,& agita ipfum fatis fine intermi(iione,& quando cnt valdecalidum,& colormutatur,auferasabigne,& •dimitteinfrigidari,& tere,& repone, &virtuseius cft, <}uonia ipfjm putrefacit,& pnngitpundrionemagna,& aufert carnem fuperfiua in vlceribus,& abradit pilos.
Sublimatioarfenici.
Sumedearfenicocitrinoid^uodexeoefthumidius, Sc lammofum ; videlicer,quod aftimilaturlaminisauri, &terecum tantundem falis,quodcomeditur,&pone interduas patellas terreas vitreatas,& lutaeas cum terra vitriariorum,& ponefuper ignem,&dimitteipfumdo- nec difloluatur,&afcendatfumus eius, & adhxreatad tedlum fupenoris patella;: deindeauferabigne,& fine tepelcere. Et tunc aperi vas,& rade,quod inuenies adh?- rens tedtc fuperioris patellx, & mifce ipfumcum eo, quod rcmanfit inpatella inferiori,& tereinfimul,&po- ne iterum inter patellas, vt primo fecifti, & pone fuper Q ignem ad fublimandum iterum; & facias hoc tertio, & •quarto, & toties,quoufque id, quod afcendit fiat album, itcut ceru{Ta,quod quidem collige, & ferua neceftitati.
Modus vertendi arfenicum citrinum in rubeum.
Veruntamen,qui vultfacereipfum de citrino rubeu oportet,quod fran gat eum in frufta mediocria, & ponat in olla fegregatum, & oppilet osollx, & ponat in furno panis,&dimitrat fpacioquinquehorarum,deindefran- gat, &auferat,quiatunc inueniet arfenicum rubeum pulchri coloris.
Modusalbificandiargentumviuum per fublimationem.
Accipe de argento viuo bono,& purificato a plumbo, & omni aliaforde;&tereipfum cum pondere eius de chalcanthobono,& proijcefupereumacetutn ,&afli- duapiftationequoufqueargentum viuum totum coagu lerur,&nihildeec^|ppareatin chalcantho. Tuncer- go exicca ipfum moaicum ab humidirateaceti, & pone
2.42,
A tam partem librx vnius; teranturomnia cum aqua pri- modonec moriaturargentum viuum; deinde ficca, & tere fccundo, & pone in alucel ad (ublimandum. E t for- maaluteleft,quod accipias ollam,& patellam vnam ter ream, & facias in patella foramen ad magnitudineori- ficij ollx,& conftrueorificium olla: Cuper foramen,quod fecilh in patella, & luta eam fimul cum argilla fapien- ter;deindefacfurnum paruum, & pone patellam luper furnum,& luta bene ab omnibus partibus; deinde pone mediam in olla, & cooperi ollam cum paropfide vitrea- ta, & luta orificium olla: benecum kbijs paropfidis vn- dique,poft hocaccende ignem fub ollahorisfex.quia medicina (ublimatur, & alcendet fupra patellam,& ad- hasrebitparopfidi. Cum ergoinfrigidatum fuerit,apeii «""Vafaj&r abrade medicinam a paropfide, & repone, & vrere. llludautem,quodreman(eritinfundooltefer- ua fimiliter,& vtereeoprocorrofiuo,etiam qui vult me dicamen fortius eo,oportet, quod radat id,quod reman- fit in fundo olla: cum eo, quod fublimatum eft; & terat
B totum fimul,& ponat iterum in alutel,& accendar ignc de fubtus, donec fublimetur;eft namque fortiusfatius quod fublimabirur, & qui ponet eum ad fublimandum iterum,& tertioeritmeiius.
Modus faciendi zinzifur,& eft cinaprium.
Accipe argenti viui, & fulphuris citrini ana. Et qui- dam ponunt minusdefulphure, mifce,&ponetotum in vafe vitreato deterra, quodpoflit fubfiftereigni, & impie tertiam partem eiusexmedicina,& duaspartes eiusrelinque vacuas; deinde cooperias vas cum paropfi de vitreata, & luta lapienter cum creta,& pilo confedtis infimul, deindea?dificafibi furnum quadratum, & po- ne vas in medio furni quadrati, ita, quod dui partes va- fis,qu<e funt vacure fuper medicinam fint fuperantes ex- tra furnum,& fit fundus vafis diftans a lblo fornacis mc fura duarum partium palmi; deinde accende ignem fub eo. 12.horis, deinde permitte furnum ftigefcere, poftea frange vas,& inuenies zinzifur.
Modus taciendi calcem, & abluendi eam, qua: eft ne- ceflaria combuftioni lgnis, & furunculis acutis, & mo- dus faciendi cofedionem medicinx, qua: fit ex ea ad de- pilandum pilos.
Fit calx m partibus noftrisplurimum cx lapidibus no uis in mineris eorum. Et funt ex hominibus, qui faciut tam ex petra marmoris albi, & fit ex corticibus ouoru, &ex teftis oftracorum viuentium in mari. Vetuntamen melior calx ad faciendum medicinam, eft illa,qua: fit ex corticibus ouorum ,& poft lllam melior eft illa, qux fit exmarmore. Sedmodus faciendicalcemexcorricibus ouorum eft, vt accipiatur de corticibus ouorum quanti- tas, & in olla noua ponanturcortices ouorum,& coope- riatur olla;deinde in fornace figuli ponatur lemperqua- diu vafa funt in fornace; poftea detege olIam,fi appareat ficut calx,bene; fin aurem,remittein fornacem,& ran- diuficfac,quodfiutalbi, ficutcalxaibiflima. Etfifur- nus figuli non eft tibi, bene paratur, accende fub cis ignem, & fuffla cum folle,donec fiant,ficut dixi. Etper
jnterduas patellas,&lutacum argilla,&ponefuperi- J) huncmodum oportet, quodfiatexmarmore, &lapi-
|nem,& fac ignem fub eo tanto fpacio temporis,quanto faceres, fi velles coquerecarnes;deindeaufer abigne, & dimitte infrigidari patellas, & accipias, & aperi eas, &tunc inueniespartem argenti viui adha?rentem teg- mini patellx fuperioris,& partemeius mortuam,& par tem eius viuam. Tunc ergocolligetotum,& adhibefi- mul terens fortiter, vt prius, & femperroracum aceto, & lterum pone inter patellas, & luta labia cum argilla, & pone fuper ignem,vt prius fecifti,& hoc totum fac fe- pties,vel amplius, vel minus, quoufque fiat album;quod collige, & ferua.
Modus fublimandi medicinam acutam, qua: lingua arabica nominatur.
Adhichbardic.
Sumearfenicicitrini puluerizati, calcis viux, alcliali- ^jtnarana.Ji.f.argenti viuilib.i.fahs ammoniaci quar-
dibus alijs,quoniam intentio noftra non eft, nifi, vt m- cendantur, & adurantur,donec fiat calx,& fiat alba.
Modus abluendi calcem, quse eft neceflaria combuftioni ignis.
Accipe decalceOnuaid, quodcftdeeaalbum, & mundum, &tere, & cribra calcem albam, & mun- dam. Etponein paropfide munda , &proijce fuper eam de aqua dulci quantitatem ira,quod cooperiatur abaqua,& dimitteperhoram,poftea mifce. Etcum refidentiam fecerit ad fundum vafis, proijceaquam, & fac ita feprem vicibus,vel decem, poftea proijceaquam defuper, & repone. Et confert ad calchann. ideft ru- bori, & ueficis, & combuftionibus ignis diflbluta in qua, veloleorofato. Aliter aleoxin ideftrubor,cum veficisinfacie.
Mefiite. HHh z Modus
Hi
'k

L I B E R
Slem» uilnminis.
Modus conficicndi medicinamdepilantem capil- los vna hora.
Accipe de calce lapidum,vel marmoris, vel ouorum, vel oftracorum, partes duas, & de auripigmenro citrino partein vnam ponein mortario facfco ex plumbo, <X^ proijce deluperaquam, vel aquam hordei, &tere donec fiat nigrunr, & pollea oportec,g> calefiat cum igne,quan doliniscumeoinbalneo, quoniamifta medicina tacit corpuslenc,& fubtiliat pilos nafcituros.
Modus pfilothri noti.
Accipecilcis partesodlo,aunpigmenticitrini partc vnam, tere, & cribra, & coque in vafeaeneo cum tanta quannrareaqu^,qua cooperiatur. Etcoquequoufq',pen naintromiiTain medicinadepiletur perlefacile.
Modus comburendifalem.
Accipe de fale, & tere, & ponein vafe terreo, & luta labia vafiscum coopertorio fimul cum argilla, & fepe- li vas,& iiiterprunas dimitte,doneccoburatur. Etfunt, qui ponunt falem in patta, & fepeliunt iub prunis,donec pafla fuerit combufta. Et funt qui abluunt maqua ,• & dimittunt cieficcati,poftea ponunt in olla, & eoopenut, & accendunt i^nem (ub ea, & ponunt circum ollam pru nas,quiafal non ceffat crepitare,donec fitcombuftus. Et quandoquieuerit acrepitatione,erit combuftus.Sed ego terebam ialem bene,& ponebamin olla fuper ignem,dc exufflabam donec erat combUllus. Formacombuftionischalcanthi,& fpecierum eius,qua; funt atramentum, & vitriolum.
Accipecha!canthum,& pone fuper teftam ncuam,& pone teftam fuper prunas, & f- Vre,& fit quantitas adu- ltionis,fi fuentchalcanthum nonmultJEhumiditaris, quando non apparebunt ampullar, &erit deficcatum deficcatione forti. Et fi fuerit amplius humiditatis,opor ret,quod dimittatur fuper prunas quoufque mutetur co- lorcius: &quandomutabiturcolor eiusinfrafe,& ver- teturad fimilitudinem magrx,ideft finopidis,tuncopor ret, qiiod auferas ab igne, &purges. Et iunt,qui ponunt fuper prunas,& exufflanrdefuper,donecdeclinantad ci- tnnitatem,aut ponunt luperteftam,& ponut fuper pru- nas,& mifcenr, donecmuceturcolor.
Modusadurendi alumen,& cognofcendi bonum ex eo.
Specics alum inis funt multa:,& melior earu eft, quod fcinditur,& eftalbum,& nouum ,ftvpticuin,fine lapide, poft id humidum, & clatUjCuius partes funt aequales hu midx fine lapide. Sed modus cobultionis eius eft,ficut cobuftio chaicanthi, nifi quod non fit rubeii, ficut iliud.
Modus combuftionis coralli.
Teratur cora!lus,& ponatur in olla terrea,&ponatur in furiioper r.oftem:fi benecombutitur,bene eft,fin au tem,iterumponatur,doneccomburatur. Et funt,qui po nunt m crucibillo, & exuffiant, & comburitur ficut uis.
Corabuftio fpuma' maris.
Poneeamin ol!aterrea,& C0open,& lutacumargil- la,& pone ih furnoquoufque aduratur,deinde accipe,& repone. Etquidam ponunt fuperprunas,& comburunt cxuf flando, fed ablutio cius elt ficut ablutio climia;.
Combuftionitri.
T eratur, & ponatur in crucibulo fuper prunas fal ni- trum.Et exuffletur,donec aduratur,quemadmodum di- <5tum eft de fale. Et fi non adurirur bene,iterum ponatur» & exufrietur, donec aduraturquantum oportet.
Combuftio falis nitri,
Sal nitrum comburitur ficut fal,fcilicet,vt ponatur in tefta fuper prunas,& exuffletur,donec aduratur. Combu Itio bolrarmcni, & iugibat,& tetra; hifpana:, &almo- gr<e,&aliorum lapidum. Frange quodcunqueeorum in frufta quanntatis faba:, & fuper tefta, vel laminaferrea pone, & mifce,ficut eft tibi voliitasaduredi.vel aiTandi.
M ">dus faciendi croctim ferri.
Accipedelimaturaferri quantum vis,&pone in la- miniferrea: poftea fufflacum folle,doneccalefiat lami- na,& limatura,& pone in mortario ferreo, ita calidam, & rere bene, & iterum pone in laniina, & exuffla,fecun-
E do,donec calefiatad ignem, vtprius fccifti,& tere.Et fac lta decies,veli'amplius,quia quanto plus feceris,tanto me lius. Quandoergoccnuetlnm fuent in colorem ctoci, fiadh^(entalicuirei,coloreiusnonleparabitur. Etiu- , uamentum eiuseft,qn6dqui depilaueritpilum (uper- fluum , vel male granatum in palpebra, & pofuerit fu- perlocum,a quoeuulfus eft,& ponat delimatura ifta fic pt xparata,(xpe prohibet totum eius.Etiunt,qui ponunt eam m vnguentis,quando volunt exiccationem eorum iortem. Et funt, qui vtuntur ea fola, & qui proijciunt eam fupervlcushumidum,cuius ianatio eft difficilis,& exiccat illud potenter.
Modus purificandi limaturam ferri.
Eligat limaturam ferri puram cumaqua, &nonfit miftio alicuius alterius mctal!i. Nam fi lbi eflet miilio alicuius,ficut «eris,vel plumbi,aut vitri,& daretur in po- tu alicui occideret. Ponatur ergo de ea quantum uis in vafe mundo, fuperquam proijciaturparum aceti,& po- P natur fub fcxtorio mundo,& iteium fupcr lextorium po naturcorium aliquod, & dimittatur.30 diebus, velad minus.7.diebus,& poftmodum cxtrahe;& inueniesco- lorem eius, ficui * zimar,deficca, tere, & vtere. Et funr, qui abluunt eam cum aqua dulci, aut cum aceto, & co- lant perpanrum,& dimittunt fubfextonoquoufquepu trefcat,& pofteaabluunt,&reponunt. Et virtuseiuseft, quod iuuat illos,quorum color faciei eft croceus,& facit impinguari corpus.
Modus afTandi fcoriam ferri.
Terauir rritura crafla, & ponat J in aceto, vel rob; po- ftcaexttahaturab eo,& exiccetur, & afletfuper prunas.
Modus abluendi fcoriam ferri. Oportet,q,abIuaturantequim afletur, & poftetiam abluatur,ficut diximus in climia, & marchefita.
Modus limaturxauri,&argenti,quibus vtimur
in medicinis cordis,ficut * chlia - . * Stlickt.
Accipedeauro bono,& puro fruftum, & habeas co- ram teparopfidemcum aqua muda dulci,& habeas pa- G num de lino afperum mundum ,cuius vnum caputte- neas in manu tua,aliud ftet miftum fundo paropfidis in aqua. Tunc fnca aurum in panno femper madefacien- do pannum cum aqua,& limatura defcendet in fundum ' r " N Vafis fubtilis. Fac ergo tandiu, quod limeturdeauro illo, quantum volueris .deindedimitte per horam ,& proijceaquam cum facilitate,&ablue tcr,& ficca,& fer ua. Eodem modo fac de argento. Et funt qui limant li- ma fubtili, & fic vtuntur.
T RACTATVS SECVNDVS deprtparatione medtcinarum, qu& fiuntex fUntis.
Modusfaciendi aloem.
Loe cft fuccus cuiufda herbi,quar nafci tur in Sicute, ve^n Sicurta, rm quod audiuimus. Et modus operationis ei* eft, 9) teritur herba llla, & exprimitur fuccus eius,& coquitur fuccus, donec congeletur,& ponitur in vtribus ex co rio, & reponitur donecexiccetur. Et meliormanerierum eiusjeft,quod citofrangitur, & ha- bet odorem bonum, & color eius eft ficut color hepatis.
Modus ablurionis aloes feu praparationis ad expeilen- dam malitia,& acuitate eius,& conficiendi iplum»
Accipe dealoe fuccorinomundo, quodcitofrangitur, & habet colorem hepatis, & odor eius eft bonns: pon- dus li.u.tere bene, & cribra; deinde accipecafix lignes, fpic2nardi,afari,fchoenathi,carpobalfami,xylobalfami, cinnamomi.ligni aloes,cruci,mafticis,lacca:,ana.dra.3. contunde, & coque in lib.tf.aqua*, donec confumpta fit medietas aqua-, cola,& exprime, & repone in vafe <r ~\i- treo,& rora aloem ex illa aqua,donecimbibatur totum, & pone fup vas marmoris,aut vitri,& tere in Sole bene,
pone

S E R V
•pone iri paropfide mun<3a,& cooperi panno cra(To,& di- mitte iiccan ab illa aqaa: & cum deiiccatum fuerit, re- duc iterum ad trituratn fecundo, & imbibe iterum ex a- «quaiita, & dimitteftccarificut prius, & iteratofacies hoc, donecaquapenetretpaiteseiusomnes, &fittota aqua confumpta,vei expleta, terendo, imbibendo,& de- ficcando, ficutdiCtam eft. Etcum vltimo deficcatum fuerit, repone in vafe vitreo mundo-, & da ex eo folo fine aduilionealterius medicinsepondus aur.i. Et vtereeo m medicinis laxatiuis, & fpeciebus hiera;, & alijs medici- nis,in quibus aloe ingreditur.
Modus alius ablurionis.
Et qui vult eo vti in xgrirudinibus melancholicis, in quibus eget euacuatione melancholias prarparet fic. croci,(pica; nardi,cinnamo.xyIoballami, carpobalfami, cafixlignese,afari,anadrac.x .fchaEtianthi, ilfchados ara bici, ana drac.v.coque in lib.x. aqux fontis liiper ignein leuem,& parum,quoufq; remaneat rertiapars,& colacu colatoriocra(Tb,&cxpnme. Deindeaccipe dealoecitri- aio lib.i j.& tere,& cribra,& lmbibe ex aqua iila fupra pe- tram marmoris,& affidua trituram eius,& infufionem, & deficcationem fecundum fupradictam difciplinam, donec biberit aquam illam totam ; vltimo tere, & ferna in vafe ftridri orificij, ne virtutem amittat, & oppila- os vafis. Et tuaintereft, vt addas, & minuasexmedici- nis lftiSjfecundum opportunitatem sgntudinis.
Formaadurendi aloem.
O porter, q? ponas aloem in olla munda fuper prunas donec aduratur.
Modus acceptionis aqug cucumerum dulcium.
Purgatcholeram, qua: ell in ftomacho, & inteftinis, & extinguit acumen eius. Dofisefta tertia lib.i.vfque ad ij terrias lib.cum drac.x. zucchari.
Modus decodtionis hierx picrx,qu «T eft neceffaria, vtreponaturadhoram necefiitatis.
Accipe ft^chados arabici, pulegij.ana dr.v.epithymi. dr. 20 anifi, fceniculi,fem.anethi,anadra .3 .cinnamomi. dr.x.agatici dr.v.adunahzc,&tunde,&infundeinlib. ' x.aqux calids, &dimitte in xftiuo tempore in vafe ftri- dtioiificij, & cooperi, &dimitte.8.diebus;deindeextra- hein vafe,&coiacum gtpreffione; &iterum mittein vafe,& pone ibi de hiera, quam fcripfimus,pondus drac. cc.& luta os vafis cum argilla, & pilo, & dimitte in So- le. i8.diebus,&poftrepone vas. Etdaexeoinpotuqua- titatem lib.i.in a.'gritudinibus melancholicis-,& inxgri- tudinibuscapitisomnidie ,poitquam mifcueritis vas, & milce cum ea.drac.i. oleidecheruarecentis, &a(fi- duahoc.y.diebuscontinuis, quiaeftnobiliilimum, & proticiens multum, & ego nominaui operationem eius m libro medicinarum hierx picrar.
Formaextrahendi lac fcammonex.
Radixhuius Iadticinij, de quoextrahitur fcammonea cft cra(Ta,ficut cor mefshuda:, id c(t vitis nigrar, & color eius extetior, cineritius, & interius eft alba, grauis odo- ris,plena humiditate.Et illi,quicolligunt laceius in fine menfis Februari), faciuntfoueam circum radicem ar- ] boris, & incidunt ex venis eiusquantitatem duorum di- gitorum; & ponunt circa radicem eius iuxta locum in- cifionis duasollas,auttres ollas,fecundum quoddelaAe eius egreditur, &dimittuntvfquemane,poftea conge- latur,& c ft fcammonea. Et dixit Diofco.Sunt,quifodiiit circa radicem circulariter, & fternut circa radicem eius in fouea folianucis, poftquam incifa? funt veni eius, & ficrecipiunt fupenpfafbliahumiditatem manatemex radice (cilicet lac eius,& dimittunt ficcari,& feruant. Et mclior fcammoneaeftilla,quxeftclara,& leuis,& fpon giofa: & hahet colorem ficut color gluti nis coriorum-j bonzam. Verumtamen apud nos eft melior illa, qu$ eft coeleftiscoloris,qu.xapportaturde Antiochia. Etadul- teratur fcammonea cum farcocolla, & lacfte tithymalli. Etcognofciturilla, qua:eftbona; non adulrerata,qux nonpungit, vel mordicatiinguam forti mordicatione, quiatuncnon habetadmiftumlactithymalli. Etpeior fpecierum eiuseft, qux eftertur de Canaam,& de Palx-
r o r 1 $■ 245
\ itina, & funt iftx dux fpecies graues, & craffxfubftnn"- tix adulterarx cum ladte tithymalli, &farina faliginis ideftcherfenx.
Modus coquendi fcammoneam, & pra:patandi,ad reprefiionem eius malitix.
Dixit Melzigiar, ex prudentia aliorum medicorum. I!Ie,qui vult prxpararefcammoneam,oportet,quodac- cipiat de malis dulcibus, & diuidat ea in duas partes, & extendat illas medietates in fundo vnius ollx. Et funt, qui terunt mala, & extendunt ea in fundo ollx quantira- te craflirudinis vnius digiti,& ponunt fcammononm fu- per frufta malorum, vel fuperipfam carnem malorum tritorum,fimauisillud,quodfaciunt, & faciesfolum vnum ex fcammonea, & aliud malorum , & fic facies gradatim, quoulqueollafitfemiplena. Deindeprxpa- iaiterum ollamaliam fecundumeandem forinam cum malis, & fcammonea. Er ita tres, velquatuorollas, & plures fecundum voluntatem tuam. Et pone ollam , fuperollam, &lutaorificium ollxcum fundo alterius cum pafta, & cooperi fuperiorem ollam cum cooperto- rio. Etoppila bene cum paftaetiam, & pone in medio furnicalidi, &dimitteno<5tevna vfquemane, &aperi furnum, & ollas,& extrahe fcamoneam. Et fi inueneiis mala,qux funtfubfcammonea,&circum,ficca,& com bufta,runc vtendum elt ex ea,aliter vero non. Er funt ex medicis,qui mifcent cum anifo, vel femine apij,aut daucoante ,&conficiuntcumoleo amygdalarumdul-. ciumjaut affant eam in malo mundato a granis ,aut cy- tonio, & vtuntur, & talis prxparatio prohibet a potante cam naufeam,& tortiones ventris,& ftomachi dolores, & imeftinorum.
Forma extrahendi fuccum tithymalli.
Tithymallimultx(peciesfunf,& modusextrahen- di lac ipfius taliselt. Incidatur fummitas eius in menfe Aprilis, & fummitas eius incifainclinetur fuper vas ali- quod mundum.Etexprimantur ramuIifinguIariter,do- nec laceius^egrediaturtotum; & fac hoc ex pluribns ra- i mulis,&plantis,donechabeasdelactequantum volue- ris, & deficca eum in Sole. Et vtereeoinpurgandome- lanchoIiam,& phlegma,& ad vomitum prouocandum. Et funt, qui conficiunt lac in farina filiginis, & faciunt pilulas ad magnitudinem ciceris, & feruantur. Et funr, qui faciunt lac ipfum deftillare fuper ficus, fuper vnam- quamqueficum 3.vel.^uttas, exiccant,& fetuant. Et qui vult prouocare feceffum,comedat ex eis tres ficus,& ducetmultum. Veruntamenlactithymalli gutturexa- fperat, & facit raucefcere fumentem fe. Et propter hoc, qui vult eo vti,oportet,vt pilulas,quas ante diximus, in- uoluat in melledefpumato,& fic vtatur.
Modusextrahendi fuccum a thapfia.
Thapfiaeft planta, qux oritur in terra Fes figilmefla, quxaflimilatur plantx balachinfigurafua. Etladtici- nium eius extrahitur 111 hunc modum. Fodias terram circum radicem eius, itaquodradixdetegaturarerra, &fit fouea rotunda circaradicem. Deinde fcindatur cortexeius ,&cooperiaturfouea vfquemane, quiacol- ligetur fuper radicem lacticinium clarum mundum, quodcollige, ficca, & ferua, & lachrvmum id vocatur thapfia. Sed qui vult extrahere fuccum radicis eius, fo- diat,& extrahatradicem,&purgeteam, & terat, & ex- primat eam cum torculo, & extrahat fuccum , & ficce- turin Solein vafefidtili cra(fo,vitreato, & feruet. Sunt qui terunt foliacum radice fimul •, & ficexprimunt fuc- cum, & i(te fuccus eft debilis virtutis. Et differentiaeo- rum eft, g? fuccus ex radice fola eft pinguis, fpiffus, 6^^ luccusfolioium,&radicisfimul,eft humidus. Etfuc- cus radicis quaudo habetadmiftum fuccum foliorum deficcat, & facit exiccare propter vim vlceratiua, quam habet.Et oportet, q? llle , qui extrahit lachrymum eius, non extrahat eum indie, in quofitvenrus. Etcaueat ab odore vaporiseius , &quod non tangateum m aliquo membronudo. Nam lpfum inflarettantum, & fieret deficcatum id, quodex membnseius, effet deftetum , propter fumofitatem eius,& liniar cum hoc membra fua Mcfux. H H h 3 nuda

L I
auda ateerato liquido, & oieo rofato, Et virtus corticis
. radicisthaplia:, & fucci eius, & lachryma eius eft laxa-
tiua. Etiiarrauitmihiquidam fidelis, quodex Saracae- tiis funt.qui quando volunt cauteiizaie aliquam paitem corporis ,aut lnciderealiquodfuperfluuamembroali- quo, ponunt fuperillud deplanta ifta. Nam lpia vrit,fi- cut ignis,& facit operationem cautcrij.
Modusextrahendi fuccum cucumeris afinini.
Accipe dt cucumenbus illis, qui funt bene maturi,& dimitteeosficcolleftos vnanoifle. Deinde accipc vas, &ipone fuper eum cribrum, & pone fuper eum cultel- lumtefupinatum, ita, quod acieseius fit verfus fuperio- xem partem, & oppolita verfus cribrum. Et diuide per medium cucumeris fingulariter fuper cnbrum, & ex- prime id, quodeit in eisde humiditate fupercribrum, donec deicendat m vas fuppofitum. Etquod cadit de carnofitare eorum fuper cribrum.expri me,donec defcen dat cum tota fubitantia eius per cribrum in vas. Dein- de pone fuper id totum, quod colle£cum fuerit ex eis, a- quam dulcem. Et quidam ponunt aquam marinam, & lauant ,& proijciuntaquam. Et funt,quiiterum co- lantcum aqua prima , qux egreffa eft a cucumeribusj, fubftantiam,qu? remanfit fupercribrum;& milcent be- ne, & cooperiunt cum panno* & expeClanr, donec craf- fities ad fundum vafis defccndat, & feparatur fubtilitas, & aqueitas ,qu2E eft lbi a craffo. Et cum hoc feceris, au- feraquofitatem eius, & proijce leutter extra. Et fi rema- netiterum aliquid fuper eum de fubtili aquofo, collige ipfumcumfpongia, veltotoj&pone crafTum eius in vafe lapideo,& terequaquediecontinue.donecinfpifle- tur, &fitaptum ad trochifcos formandos, & fac tro- chi(cos,& ficca in vmbra.Et fi mifcuens cum eo aliqua- tulum gummi arab. aur traga. erunt trochifci magis ad- hirentes in partibus fuis; & fubftantiaeorumeritficuc vicrum, &faluabitur per amplius tempus.
Alius modus fecundum Diofco.
lltRi». Dixit Diofco.funtaliqui, qui cinerem cribratum fu- p er terram extendunt, &faciuntin medioeiusfoueam, & ponunt pannum tnplicarum fuper cinerem, & proij- ciunt (iiccum cum toto, quod eft in eoex aqua fuper pan nuin.quoniamcinisfugit, quodeftineode aquofitatc cito;&: quando fuerit deficcaca,teruncccaflitudmem,fe- cudum dilciplinam,quam narraui prius. Etquod exele- £ario habebit colorem, ficut fuccus porri, vel ficut zj- niar,& habet in fe turbu!entiam,(eu craflitiem,& graui- tatem, eft malum, & non eft laudabile. Et meliusex eo cft, quod habet viriditatem paucam, declinantem ad al- bedinemparumper-, & quodeft fimilecolori ambra-; & eft cum hoc leuis poderis, & adtus leuis, & eft calidum. Etquiappropinquabitipfum igni,inflammabitur cito.
*/««« 17. £ t non eft nimis vetuftum x. annorum vlquead * vij. & virtuseius eftfortior, & melior, qui volueriteo vtiin vomitu, & laxatione ventris. Etdofis eius compiera eft 4 -pars drach.i. &proprietaseius eftattrahere humores phlegmaticos,& melacholicos per vomirum,& per ven trem, & adulteratur cum adimftione ems dc fuccocu- cumerisdomeftici,autcum amylo, autaflimileturele- ftario bono, claro, albo, leui.
Modus extrahendi fuccum abfynthij.
Accipeabfynthium , quandoeftinfine fuasrenerita- tis, & bonitatis, contere eum mane ante ortum Solis, quiatunc fuceuseius exibitmelius, &facilius; demde ftringe eum m torculo, aut porta in panno craflo, & for- ti, exprime cum trabe lignea, ficut premunt artifices af- for.i.cartamum,&exponefiiccum Soli, doneccrirpro- pedeficcationem, &facexeotrochifcos,&ferua. Et funt, qui ponunt fuccum eius fuper ignem, & coquunr, doneccoaguletur, &ponuntcumeoparum gummia- rabici, vt |>arres eius fint melius adhirentes, & faciunt
EUtfU. ttochifcos,&feruant. Et quidamadulterant eum,cum amurcaolei. Erpropcerhocnon recipiaturnifiafideii viro,& mundusjclanficacus, purus, ex eo eft fortis odo- ris,& forcisamaritudinis , &vinus eius iucci fonior
E R
eft vittuteabiynthij. Etfecundumhancdifciplinamex- trahitur iuccus exfcenrag. id eft fumoterra-, nifi quod a- quofitascius eftamplioraquolitareabfynthij quac jxjr- ter, quod mgeniamur ad exiccandum lpium amplius in Sole,vel in deco&ione iuper ignem.
Modus exprimendi fuccum ex gafid.i.eupatorio.
De menfe Maij herba mollis recens, qus nafcitur in hortis,vel vindarijscolligaturin mane; & quoniama- quofitas eius eft pauca lemper, quanto magis eius, qux nafcitur inmontibus. Accipeergo exramisfuis tenel- lis, & caue a vento, vel a Sole: & tere ipfam ante ortum Solis, &cxprime(uccumeius,&coquecumgutr,mi a- rabicopauco,quoufque coaguletur, & fi poteris ex eo fa- ceretrochifcos, beneifinon autem, ferua,ficuteft. Et funt, qui adulterant ipfum cum alijs fuccis. Quare opor tet.quod non accipiatur nifi a fideli viro. Et iuntqui ex- ponuntfuccum Soli ,& dimittunr,donec ficcatur, vt poflint facere trochifcos, & faciunt ex eo.
Modus extrahendi fucccum extnbulismarinis.
Succus haiac.i.tribuli marini, exprimitur, ficut gafid. luitit.
Forma colligendi euphorbium, & eligendr ex eo,quod bonum eft.
Euphorbium nafcitur in rerrra, qui dicitur felgelme fa,& fex,quod fic colligitur. Accipiunt ventres petu- dum ,& lauantur bcne, & ligantur ad crusarboris, de- inde accipiunt homines laceas, & ftantes a longe figunt acumenfernincrusarbons, quoniam indeeftunditur gummicopiofumin ventrem,ac fieffundcretui ex valc aliquo. Et aliquandoemanatexeofuper faciem terrs propter forti tudinem fui caloris. Et elegancius cx eo eft id,quodeftc!arum, vrensfortiter ,&cltgrauislaporis ti-eu,. valde propter nimiam acuitatem cius.
Modus faciendi opium.
Opium eft lac papaueris nigri. Et dixi t Diofcorides, quod modus extradtionis eius eft fecundum hanc for- mam, fcilicecquod venias adpapauera, qua> funt com- pletxmaturitatis, poftquamdeficcataluntarorc, qui cecidit fuperea inmane j &fcindatur cutis eorum pa- rum cumfacilitate nonprofunde, ne transfigatur cu- tiseorum; fed fuperficies t.-mcum lncidacur, quoniam lac ingrederecur mtra concauitatem papaueris, & non poflet pofteacolligi - , deinderade papauer circumqua- queex omni parte eius, & incipe abrafionem tuama fummitatecapitispapaueris, &extiahevfqueadfinem fciftura2,quamfeciftidire<3:e, &caueat ralor, neradac de cute eius cum la&e, & collige lac cum digito, & po- ne in vafculo vitreo •, deindecxpcdb per tcpus aliquod, &reuertereiterumadpapaueraprima, quoniam mue- nics per fciffuras, quas abrafti, lterum lac egreflu, quod colliges, vt dixi.Et hoc facies quoufque aliquid del ladle egreditur,& fi videsaliquidegredilecundadie, &ter- tia, collige etiamdeinde adhibe fimul totum quod col- legifti, & rene in loco mundodonec coaguletur, vt pof- fis ex eo facere trochi/cos.
Formaextrahendi fuccum ex papaueribus, exquo fitopium.
Accipecapicapapauerum, &folia eorum, & tere be- ne, & extrahe (iiccum eorum cum ftridorio, aucalicer, & tenefuccumillumaffiduein Sole, donec coaguletur totaliter,quod poflint inde fieri trochifci, & fac,& (ei ua. Ecvircus huiusdebilior eft victute opij', & melior fpe- cierum opij eftgraue, &pingue, & quando frangitur eftin loco fracturx lcne, & clarum declinans rubedini, & quando funditur fuper eum liquor, citodiffoluitur,& quiapplicauerit ipfum candelx incendetur, &emittet fiammamnonobfcuram, &odoreius, quandocxtin- dtum fuerit, remanebit/ecundum difpofitioncm fuam primam, non immutatus. Etadulteraturcum (ucco la- dtucxerraticx. Etfuccushuius ladtucf habet virtutem fimilem virtuti papaueris nigri, fcdeft debilior fatis.vc- rum in colore, & odore mulrum aflimulatur fibi. Et funcalij,qui adulcerantcum fuccomemirhx,& cum tra gac. SeJ id,quod cftadultcrarum cum fuccomemithar, quandodiffoitntur inaqua,eft odoreius ficucodor, vel
color

1
SERVIT ORIS- 144
■colorcroci.Etid,quodadulteratumeftcumgummiara A dulcedinem. Sedquandofietexfiuftunoii complere,
bico,eft clarum, & paucx virturis.
Modus colligendi lacchclidonii', & extrahen- difuccumeius.
Accipe huius herba',qui eit crocei coloris valde, & a- mari iaporis completamaturitate, incidantur (ummira- tes ramorum eius, icilicet quando incipiunt apparere (e- minaeius, & inclinenrurrami fuper vas mundum ex vitro, vel ex alio, ita, quod lachryma eius cadat m vafe, quodexponatur iioli, donec exiccetur,& factrochifcos, & ferua. Sed qui voluerit fuccum eius exprimere, colli- gat herbam, &: terar, & reprimat (uccum eius, & dcfic- cet,autcoquatprinio,doi)ecin(pjfletur; & pofteapona- turin Sole,donecdeliccerur.Dixit Diofco.terehancher bam,& exprime fuccum eius, & mifce cum melle munc do,& coq-,in vafeex jerepuro, &in mundo vafereferUa
maturo,erit color eius decliuior rubedini magis; & fty- pticitas eius erit maior. Et elegatior omnibus alijs ell a- cacia, qua: eft talis, (icut dixit nunc, & talis magis eft o- dorifera alijs.
Modus ablutionis eius.
Tere eam cum aqua dulci fa:pe,& proijceaquam,qvii fupra nataueri t, & fac hoc,donec videas aquam claram, »*<«««. facex ea trochifcos,& ferua. Et funt,qui lauateam cum aquarofata, quandovoluntfrigidiratemeiusampliore, & fedationem doloris magis. Modus vero aflationis eius eft,quod ponaturfuperprunas,& alTetur,quantum eft necelfarium.
Modusfaciendi licium.
Suntqui faciunt licium ex radicearboris, qux dici- fur curtam; & fpecies huius licij nominaturcohaculem,
ilota.
quoniaeft magna: virtutis clarificandovifumquadopo ( &eftquoddam,quodafferturex Alietnen. Etfunt,qui
(uerisexifto medicamineinoculii. Etdixitpriricipium faciuntliciuminhuncmodum: Eteft ,quodteruntfo-
ortus chelidoni,r c(1,quandohirundines incipiunt appa- lia ex arbore, licut funt, & exprimunt (uccum, aut mol-
rere,& quado definunt appaiere, herba deficcatur, & no B lificant ea,aut infundunt ea aliquibus diebus in aqua, &
h'icn.
apparet. Et proprer hocappellatur herba hirundinum. Formaextrahendi fuccum corticum radicum mandragorse.
Accipe cortices radicum mandragora:,dum funrte- nerx, & recentes, & conmndefortiter, & exprimefub aliqua re graui, & collige fuccum, & tere, donec incraf- ferur,&(eruaneceffitati. Et ftinr,qui coquunt radices in vino vfquead confumptionem terti.rpartis,& colant,& feruant. Etfunr, qui colligunrlachrymameius,t'acien- tes foramina in radice, & colligunt, quod emanat ex ea dehumiditate. Verum fuccuseft fortiorlachryma, & lachryma non reperitur vbique.
Formaextrahendifuccumexfuccharam, ideft hyo- fcyamo.
Accipe fruftum eius cum oleis, & extrahe fuccum,& pone in Sole. Et vtere eo (uo anno,& non amplius; quia cito corrumpitur. Et (lint,qui terunt femen eius ficcum, & proijciuntfuperipfumaquam ,& exprimuntfuccum eius, & ifte eft melior fucco foliorum eius in fedando do C lores. Et funr, qui terunt planram eius, & mifcentcum fanna frumenti, & faciunt trochifcos, & feruant.
Modus exprimendi fuccum ex memithc.
Inquit Diofcorides memithe multam habet aqttofi- tatem,& color aqn$ ipfiuseft fimilis colori croci. Opor tet ergo, quod teratur cum ramis fuis, dum eft recens, & renera, & quod exprelfum fuerit, ponatur in Solein vafecooperto, &dimittatur,donecincra(Tetur, & fiat ficut lutum , deinde fiat ex eo fief, quibus vtere in alco- hol,&in vnguentisfuperapoftema, & in a:gritudini- - V » m . bu r . pndagr.rcalid;r,&alijs. Sedegoaccepi memithe,& tnui, &extraxi fuccum eius. ficut Diofcodixit, & non exiuit fuccus eius glauci colork, quemadmodum dixit; £c feci trochifcoseorum , &declinauitcoIoreorum vi- riditati, donec declinauerunt nigredini. Etqua-fiuia mercatori bus, qui veniunt ab oriente, & dixerunt mihi, quod accipiunt fuccum eius,& terunt cum amylo,& fa- ciuntfief. Et feci,ficutdixerunt,&declmauitcoloreo- rum glaucedini;(cd nontotalitcr,ficut illi,qui apportan- E) tur de oriente. Et dixerunt mihi alij, quod coficiunt fub- ltantiameius cum aquafluminis, &faciunt fief. & hi funt illt.qui deferuntur ad nos de oriente, & cum hoc to to ignoro veritatem eorum.
Modus exttahendi (uccum prunorum fylue- ftrinm,ex quo fitacacia.
Acacia fit in Mifalim, & eft (uccusprunorum fylue- ftrium. Et moduscxtradtioms eiuselt, quodcolligas plantam haccum fructu eius; & pone fuper eam aquam paucam in vafe, & dimitte fic diehus aliquibus; deinde coquefupetignemillam colaturam ,quouf)tiecoagule- tut, deinde proijce in vafinusfimilibus cochleis, & di- mitte(ic/ari. Etfuccus huiusfrudruSjquidicituracacia, quando fir ex frucbu maturo pcrfecra maturationeita, quod iam acquifiuit dulcedinem, eft coloreius nigrior, & clarior, & rion erit llypticus inteftinis, propter fuam
coquunt, & exprimunt, & iterum ponunt fuper lgnem aquamillam,&decoquunt,donecincra(fiturficutmel. Ei funt, qui adulteranteum cum amurca olei, & mifcet cum ea tempotequo ip(umcoquunt; aut cum fuccoab- fynthij.-autcum felle bouino. Et meliusliciumeftquod facit(pumam,& habetcolorem fimilcm fanguini:quo- i,cy " niam anteipfum inflammatur in igne, & extinguitur in aqua;& color eiusexterioreft niger, & interiusdeclinat adnigredincm ,&etiamnonhabetin fepinguedinem; & habetftypricitatecuamarirudine: & coloreiuseft fi- cut color croci, & ficut color licij indici, quod fit in huc modum,quem dixi. Etiam funt qui faciunt ex amurca olei fimilitudinem litij. Accipiunt enim amurcam olei veterem, qui non habet terram , nec arenam, & deco- uuntin vafea:ris, donec incrafletur, &ponunt fuper entes dolentes,nam facit dolorem quiefcere. Et qui de- coxerit ipfum cum acrefta,quoufque fiat ficut mel,& po nit ex eo fupcr dentes corrofos,eradicat eos, vel priparat ad facilioren> eradi cationem.
Modusextrahendi fuccum hypocyftidis.
Accipe rofam caninam in fine menfis Maij, &tere, & exprime fuccum eius, & coque, donec incrafletur, & dimitte ficcari. Et funt,qui apponunt modicum gummi arabici,vr partes eius meliusadhxreanr.
Modus extrahendi (uccum ex balauftia.
Dixit Diofcorides,extrahuntquidam exbalauftiafyl- ueftri fuccum, ficut ex rofa canina, & eft ftypticus, & vircus eius eft, ficut virtus hypocyftidis.
Forma extrahendi fuccum chalbani.
Accipebaucciam fylueftrem f^tentem cum fuis fum- mitatibus, &incideeam infrultalonguudinis. 4. digi- torum ;& hocfacies, quandoerit glaucicoloris infine menfis lulij, &ponem vafea:neo, &proijce fuper ip- fam herbam aquam ,quacooperiatur, & plus,&bulhat magnoigne, quoufquedifoluanturrami, & ftipitese- ius;deindeauterabigne, &coIacum colatorioex pi- lo, idelt ex fetis, & proijce ligna; deinde proijce fuper a- quam illam colatam ran-rum , quanttim elt medietas eius, & de terebinthina, &eft hezelebat, & coque cum paucoigne, doneccon(umeturaqua,& remaneat gum- mi. Et non oporret, quod coopenas illud, quandoco- quis ipfum, & poft hoc repone ipfum m marfupijs, vel vrtibus, & ferua, & vtere. Et fi ficcetur plufquam opor- tet, quando decoquitur, pone in eoparum olei decher- ua, aut parum fepi anatis, & fignum in hoceft, quod ac- cipiasexeoparum,dumcoquitur, & pone fuper mar- mor, ^rfi nimiseft durum, pone deoleo, & fi eft fatis molle,niladdas. Et funt,qui adulterantipfum cum refi- napini,& farinafabarum. Et meliorfpecierum eius eft, quae habet odorem liia: herba:.
Modus faciendi fuccum Iyquiritiar. '
Acciperadicem lyquiriti>,quandoeftmagis humida, &p!ena (iicco; fcilicetinmeie Iulij, & contundeipfatn, ' Eauc "'' Me[u£. HHli 4 & pro-

euffh.
Mletfio fiU- Im
L I B
& proijce fbpcr ipfam de aqua, donec coopcriatur, vel E pJus; & pone ln vafefuper ignem, &coque cum pauco igne, donec inel eius, fcilicer pi-igueeius, egrediatur dc ip(a,& cola;& proijce ligna,& ponc itetum aquam fuper ignem,& coque quoufque coagutetur,deinde expone So li,donccdeficcetur,& vtere.
Modusextrahenai luccum vaxacerbs.
Suntqui exprimunt fuccumex vuisacerbis m fine a- credinis,& alij faciuntexpanicipantibus aliquantulum dulcons, & maturitatis-, (ed piioreft frigidior, & liypti- cior, & lecundus cli minus ltypticus, & mmus frigidus. Et modus eius eft , quod accipias ex vuis immaturis, & pifta,&exprimc,& pone in vafeexqrerubco fuper igne, & coque,donecpropinquet coagulationi deinde pone in vafeextenfo, &expone. Soli, donec exiccetur, & ferua. Et quidam ponunt ad ficcandum in Sole abfq; (lccodtto ne ahqua,fi adeit Solcalidus.Et funtqui milcent cnrriep patumgummiarabici.Verum fitnplex eftme!ior,& Ufje iior ex eo elt crocei coloris, quac declinat alij coiori, fa; 1- p lefrangibiliv.& fortisilypticitatis,&pungenslinguam. Et funr,qui coquunt iplum cum melle,autcum vino , ,& vtuntureoin turnoribus neruorum,& ceniicis,& gut- turis,& tumoretaucium,& paiari adalcoia.
Modtis exttahendi (uccum centaurea:.
Accipe de cent.iureadurn eftrecens, & tenera, & tcre ean> bene,antequam boloriatur,& fifuccuseiustgredi- tut bcne-,fi nonautem, ojKirtet, quod ponas eam tntam iri vafe, & ptoijce (uper ipfam aquam vua ceoperarur; dftnde coqueeam,&exprime(uccum eius ,(icutexpri- munt cinctores aftor, & eftcrocus hoitulanus; vel ficut gendanam,&ponefuccumfuperignem,&coque,dt - nec incra(Tetur,& ferua. Etqui vult,quod partes eius ad- hcteancmagis,ponatineoparum gummt•, verum fim- piexeft meltor,(eruaipfum,& vtete.
Modus faciendi fuccum ex berberis.
Accipe deberbetisbenematuris, &contereeos, & mifce cu aqua,& frica manibus, & cola, & pone aquam colatam fuper igne, & bulli, donec coa^uletur, & iicca, G & ferua.
Modus exprimendi fiiccum folatri.
Accipeplanram folatri cum folijs, & granis ,& tere: exprime fuccum,& coque fuper tgnem, vel exicca expo- fituin Solis ,quoufq-,coaguletnr,& liccetur, & (erua.
Modus extrahendi fuccum haufig.
Opottet, quod colligantur folia eiusdonecfunthumi da, &teranturauteortum So!is,ficut latndixi, &ex- pnmatur (iiccus dorum, & coquatur fuper ignem , vel deficceturin Sole, & (ic feruetur. Etifteeft modusex- trahendi fuccutn plantaginis,& ladtucx,& femperuiu^, &portul. &ro(tri porcini,& fcario.&fcenic.&ap;j, & cuflfusldeft volubilis,& lapa^ij, &caterarum nuiufmo- di herbarum,ex quibus poffant (ucct extrahi.
Modus pnparandi fcillam inomnibus modispra: parationts eius, & eft Cxpa muris, & primo de modoaifandi fcillam.
Oportet,quod eligantur (cil!a%qux deciinant ad albe- dine:n in (uo c >lore,& funt mediocres inter magnas,& paruas•, & qux oriunturmteiracra(fa,& ficca, & qusj (unt durae,paucje humiditatis >&qu«eeuaferunt aconu- ■Dtcumt». ptione. Etcauea caep*,quod eit vnum lblumji.quod eil iia um in terra,vbinon (untalia: fcil x. Nam non debes accipei e mli (cillas, qux habent ctrca fe fcillas, f. cxpas multas Quia ilh,qu£ nafcitur folaeft fcelerata morralis. Accipe etgode ijs,quasdiximus,cv excoria easdecorti- eious Juts exterioribus ficcts,& abfcinde ex inferiori par tefoliorum eiusid.quodeftdcficcatum - , abfcindera- dicem cius,& purgacam bene.totam,& muoltft eatn in pafta fadla ex farina hordei, vcl altenus, aut in mafla fn- ttaexargtllarubea,dulci, aut nigra;& (lt inuoiutioeius, quo inuoluis eam craffitudinis vniusdigiti;& pone eam iic inuilutam m furno,jautinathanor,vbi fint prunx incenfe > & lbidimittetota vna noCle, vcl plus, donec fit a(fata paita, & couipleatur dtcoctio eius, 6c coior
H
E R
eius (iat rubeusjdeinde aufer ab lgne, & fine infrigidari, & aufer paftam,qua inuoluifti eam,& confidera li vide- turtibi beneallata, ita,!cilicet,vt fitmollis, tractabilis.fi ergo compleuit ignisopus tum in ea bene - , fed (i non, co- que iterum, inttoluta pafta, vel in argilla,quoufque fit x- qualiterper totum affata, nam nifi benea(fetur,remanec m ea acuitas mala , qu«r nocet ftomacho, & venti i, val- de, & factt vomitum,& naufeam.
Formadeficcandi 1'cillam.
Accipecarpecrudum ,&aufercorticemexteriorem, &fcinde mdtias partesperlongitudinum cumcultcilo f.iCto cx ligno pmij deinde (epara tunicasabinuicem, & conhgaseasinfilolineo, &implefilum cxfrultiseius
diftanter, ira,quodfrufta non tangant (einuicem ,& „?
fiifpendein vmbra in loco ventofo;& dinutte donec de- ficcentur a venroablque Sole.
Forma caftrandi fcillam.
Accipe fcillam antequam incipiant germinare folia eius, ■& itipes, &cauterizaeam cum veuiexfenocan- denti ,& vre benein locoillo, vbi ftipes, & fohaoriun- tur, veiorui dtbebant. Fac ergoid antequan. germmet ftipes , namouando ortus elt ftipes eius ,non elt am- phusingenium incaftrandoeam, nifi quod incidatur totum id, quod ortum eit, & cauterizetut, & vratur be~ nelocus vbioriebami lta, quoiiampliusnongeimu.^t ibi aliquid.
Modus conficiendi acerum fcilliticum.
Accipecorfcilla: cum tunicisfuis mollioribus, qux funt propecoreius, & incidein duobus, vel tribus ftu- ftis cumcultelloligneo,& non ferreo, &implehla de filo faitacxipfisfruftis; deindeaccipe paropfidem rer- ream , &lineinteriuseam torampice,& etigelignum in medio,fcilicet parop(idise.iusad modum columna:, & Iiga plurimafila fummitaticolumm, feuligni hu- ius, & extende fila ipfa a^uidiftanter trahendo lpfa per labia paropfidis; deinde per latera eius donec ipfa anne- 6tentur omniapedi paropfidis, & fiatficuttentorium (uper paropfidem : & tunc iam pcrcepifti,qucd lignum debetefle tanta:longitiidinis,quod(uperemineat labio pai opfidis; deindepone in paropfide deaceto bono forri quanritatcm,quaduarparopfuiispartesimplcantur;poft modum ordire circulariter filum , in quofixifti frufta capa: fupra fi ! a illa,quae ftant ficut tentorium, tali modo fiufta fint fufpenfaluper taciem aceti,ita,g, non tangant acetum-,& cooperi paropfidem cum coopertoriohaben- te culmen, ficut vules elleneceflarium ad opus tuum , «■"Vel cum paropfide alia cooperi inferiorem m latitudi- ne :fitcoopertorium linitumpice, &raminterius: dein- deoppilabenelutandoorihcia vaforum cum argilla,& pone in Sole quatuor diebus in menle lulij,vel rtugufti. cumergo complebunrur diesopottet, vtcolesacetum in vafe vitreo, & rcponarur neceflirati.
EtdixitHebengizar cuinsexpofitiocft filius maccl- larij ,quod quidamexphilofophisgentilium,fciliccnn- circunciforum ,ponuntproqualibet libracipa:. libr.<5. aceti, & tuflerunr fufpendi frufta iongeabacctodigitis. 4.ctim pondere.vnc.z.exiuiubisreccntibus,& ranrun- dem ex pulegioregali, & fufpendunt cum fruftis cspx, ficutipfi (iilpenfalunt: & poftijo.diescclanracerumin ' r Afafemundo.fufFumigandopriuslignoaloes. Etiunt ex medicis, qutdicunr, quodin lib.^.acetiponattirlib. i.itill», fed inoduspnoreftapud memelior, & opor- tct, quodpoftquamfteterit in So!e in menfe Iulij,' aut Augufti. ficutdixi fexdiebus, quod auferatur argilla, qualutata'(untparopfides,& apcrtisparopfidibuspro- ijcianttirc .Tpa -io acetum , &proquibuilibet libtis tri- busaccti,accipeapij,bal(amiix (cilicet fifvmbrij, & pu- legij recenti^, de quoliber, anr vnc.i. herbxanifi. fceni- culi,amborum reccnriu,ana M.i.ex hisommb.facfafci- culos, & fu(pende(uperfaciemaccri , ficutfufpcndifti fc illas ,& expone Soliduabus feptimanis in aftmotem- pore: deindeauferifta,& prc ijce, & accipefpica nardi, cuuiampmi,anifi,amygdalarum amatart!n;,ana vnc.i.
garyo-

V
S E R V I
garyophyllo. vnc.s. & rcpone in paropfide cum carpis. luta,& dimitte feptem diebus; & poft auferargillam,& apen vafa,cSc cola acctam in vafe vitreo, nam tali niodo prarparato vtebantur Reges gentilium .
Operatio eius iecundum Diofcoridem.
Sed Diofc. faciebat acetum fctlliticumin huncmo- dum,quemegonairo. Accipede capislcilla: albis,& fcindein frufta,& infige,afilo, & fepai'airafruita,quod fenon contingant,& deficcain vmbrain loto ventoio vedusorientalem, vel vetfus occidentalem partem^o. diebtis integris-,deinde accipe de hisita ficcis pondus lib.ij.te proijcefupereaslib.I4.aceti,&dicit alibilib.x. & cooperi vas cum coopertorio, & lura cum argillalar bia va(orum,& expone Soii ^o.diebus; poftea cola ace;um,& exprime(cillas,& proijceearumiubftatiam, & ferua neceffitati. luwimcnta £ x dixit iterum,quod quidam ponuntex c?pis recen- ribusfineexiccatione modopraedidbo in aceto,& dimit- tunt feprem menfibus,& colantacetum,& vtuntur. Er ' dixit,quodhocacetum fa£tum in huncmodum,incidit humorescraff.is fortirer, plufquam fadtum aliquo alio modo,& dixit,quod eit optimum argritud, nibus corpo- ris omnibus, prasterquam habentibus intrinfecus fca- biem,vel vlcera,feu excoriationes mtrinfecas. 6c opor- tet,quodquandoincipiemusipfum darein potualicui, quod demus in primis quanritatem paucam,pofleaad- damusquanritatem eiuspauladm,donecperueniant.ad Vncj. femis.
Modusalius breuispro ijs,qui volunt,quodcitofiat
propter neceifitatem .
Accipe vnc.j. aceti,& pondus dra j.c^px fcillx,& po- netotum fuperignem,& bulliat duabus bullitionibus, deindeaufer ab igne,& cola,& vtere.
Et ex iuuamentisaceti fcillitici funr, q? ipfum incraf- fattracheamarteriam,&fortificat carnem eius,& clari- ficat vocem,& confert doloribus ftomachi, & malx di- geitioni;& valetoppilationibus,& fuffocationibus ma- tricis,& fortificatcordebile, & reddit fanitatem,& cla- rificarcolorem,&acuit vifum, &frangit lapidem,inci- dit humores craffos,& aperit vias,& canales omnes; & confei t apoplexia;, iuuat vniuerfaliter in omnibus argi itudinihus frigidis luuamento maximo. Modusdelhllandi aquam ex fdlla, quxoccidir mu- res,&qu:eponiturin medicinis,ex qua nt fyrupus acetofus.
Accipedecxpis nouis recentibus,& excoria eius cor- tice fuperiore, & proijceid, & mcide refidnu cum cul- tello,dcinde accipe ollam,&perforaeam infundofo- raminibus paruis,& imple ea ex ipfiscxpis incifis. De- indefac foueam rotundamin terra,& lepeli in fouea illam ollam vitreatam; & poneollam cum carpis fuper ollam aliam vacuam, & quam tu fepelifti ; ita.quod fu- perioris olla: fundusingrediaturos inferioris oll.r ;de- inde luta eas inuicem,vt contingant fe,& cooperiollam iupenoremcoopertorio idoneo, & Iura; dcinde coope- I ri circumquaque ex terra, ita,quod cum incenderis ignem,ciicum,ignisnonattingat inferiorem ollam ;& (upenorfitftansin medioignis; demdeaccendeignem circa fupcriorem ollam,& fuper eamex ttercore ani- Mum in- malium,vel cx alio,& facignem no6te vna tora. In ma- nrfctrt. ne vero Inuen i es aquam deltillatam in olla inferiori, quamcola, & ferua. Htqui vult exea occideremures conficiatcumeafarinam,vel panem, &ponar in loco, vbiabundant mures, morientur ex eo,qui comederint cito;& fi mifcueris parumex litbargyrio eritvelocior adoccidendum .
Modusalbificandi acettimexquofitfyru- pusacetofus.
Conftrue athanor fimileilli, inquo deltillaruraqua rofacea, & fuperpone ei vasdeftillatorium exvirro,vel ex rerra vitreara, & imple rres partes exaceto bono,& quarrapars vafis fuperiusfir vacua,ne cum ebullierit acetum effundaturextra;deinde cooperi vascum vafe aliquo luperius iicut riouiiti; habente nafum, ficiit fit
r O R I S- ^45
A in aqua rofacea; & fac ignem leuem non fortem,nam fi fi e/iet foriis,non fiereracetum albumtantaralbedinis, & eit neceffe, quod accrum,quod dcitillatut fit exvuis albis,clarum,6t acrein fineacredinis,quiatuncdeftilla- turalbum, & purum. Reponeergo ip(um,& feruane- cefiitati. Secundum hanc diiciplinampoteftdeftillari vinum,qui vult ipfum deftillatum.
Modus faciendi aquam camphorx.
Accipevasex vafisaqua; ro(acex,quoddiciturBata, & expofitioeius eit venrer, & impleipium ex lignispi- ni,qua;habet magnafolia, & impleatur vas,aqua:rola- cear,cooperi vas ipfum cum coopertorio habentena- fum,& pone ventrem in vas xneum plenum aqua-, & ponefuperignemquoufque incipiaraqua bullire;nain deftillabat oleumfubtile boni odcris, quod appellatur aqua camphora'; aut (i vis,deftilla in furno aquse rofacef fecundum difciplinam eius,& fcrua repofitum,quod ex eodeftillatum eft,&vtcre.
!
Modusprarparandi colocynthidem ad vfurn potionum.
Colocynrhis ex virtute fua purgat phlegma vifco- fum,& humorcs craffos, & purgat cerebrum :fcdipfa inducit dolores, & tortiones,& pundtiones in intefti- nis,& tene(mum s & malitiam,feu nocumenrum,&ex- primiturmalitiafiteratur,& cribellctur:& addaturei quantum eft4. pars, (eu v. pulueriseitisex traga & fac indetioch!/cos,& feruanecelfitati. Et funt,qui ponunt loco trag.gummi arabicum, quoniam ambo reprimunt malitiam eius,nifiquod gummi habet aliquantulum fivpticitatis, rraga.itiuatad laxandum,& qui vult eam mifcere cum tragac. oportet,quod terattragac. & diffoluat in aqua,& colet,&conficiat colocynthidem cumeo,6^j mifceatbene in morrario,quoufque fiaj vnumcorpus,& fac trochifcos. Etoportet vtnon mul- tumreratur,quiaadhxrererinreftinis,&excoriaret. Et C oportet, quod eligatur colocymhis , qua; hahet colo- rem in cure fubcitrineum, & habet fuperficiem lenem, fine vllaafperitate, & interius eius album declinansci- triniratiparum,perleuis ponderis, fpongiof;,quia ifia funt figna,quod fuit colledta matura,quantumoporter.
Quam oportet,quod non vtai isex ea,nifi pulpa eius. Et abijciasgrana eius,&corticcm. Etdofiseius foliiiselt pondus odtaux partis aurei vnius, vfque adjquanam vniusaurei.
Modus pra?parationis turbirh.
Turbithex virtute (ua purgat phlegma, fed inducit Dofisjur- fyncopim,& tortiones. Scd eius prarparatio eft,quod tc- *"*• ratur,& roretur oleoamygdalarumdulcium,quiapio- hiberpattem fuxmalitiae,quod finon habes,accipele- Dcfis. (aminum,vel butyrum, veloleum communc,quodcu- que habes paratum.
Etturbithmelius eft,quod eft album multum,& Ie- nemhabetcorticem,& lignuinrerius fubtilefineafpe- } ritate,&non elt craffum,& habetgummi iupercapita eius. Er dofiseius,quodeit nouum,eit pondus drach j. v(quead dr.ij.& hoceft cum magnacuftodia,& de vete- riplus. Etnodarur iolum, & poft acceptionem eiusfu- matur brodmm pingue,& ex pmguedinibus fubtilibus.
Modus prxparandieuphorbium.
Euphorbiupurgatex virtute fuaphlegma vifcofum, •
quodeftin fchia.&lumbis,& inteftinis,fed ipfumfacit triftitiam, &debilitatem. Et rcdtificatio eiuseft,quod non multum teratur,& mi(ccaturcum olco, &cum co ponebdellium,aut (uccurn Iiquiritix,aut exfprcicbus, ficutcinnamomum,cafia lignea,& fimilia. Eroportet, vtfundatur in oleorolaceobono. Eteligaturex eocla- WHc. rum,nouum,cirrinum,fortis odoris,amarum,cui (u- pertranfiueritannus vnus vfquead tresannos. Et dofis eius eft a granis vj. vfqucad grana. 11.
Modus praparandi elleborum album. Dofneii.h.
Elleborus albus purgat virtutefua phlegmapervo-r«M4rt«.
mitum.

L I B E R
tlefiio.
Vofts«
St niger el-
ZleBio. Dofis.
Toljpodiu. GleRia.
Dofis.
* vnc.i.
* vnc.ij'.
* drach.ij.
* drach.ij.
Kil.
T)ofis. Blcfiio t
^Alcham.
Ncta,
Scebr.
Dofise Iris.
Blcflio.
I
mitUM.&rmoflus acceptionis cius comedarur an- tcaffun-iptionem ciuscibus aliquis leuis,& poilcaacci- P'atui; conrrituS bene cu pulre fa£ia cx farina fiumenri, v 'el hordei. Ec melior eft,qui ell pungiciui faporis,adures linguam excenfus, Iongus,albus, & ciro frangibilis,cui appareat in fradlura fimile texcura;aranex tela; fubcilis. Dofis eius eftpondusdrach.svfquead ij.& infra.
Pnparatiocllebori nigri.
Et niger elleborus purgat de virtute fua phlegma, & melancholiam, & operatio eius eft fortior operatione eiieborialbi. Ec prasparatur eodem modo ficurellebo- rusal. Eligicur autem cuius radiculce funtplcnx,pin- gues,& fubtiles, in cuius fradtione apparct fimile fubti- harcnar,acutum habens (aporem. Et melioreftille,qui nafcitur in terra petrofa,aka,ficca.Et dofis cft a drach.s. vfqueaddrach.ij. Ettempus colligendi vtrumqueelle- borum eft in tnenfe Iu!ij,quia funt in fine bonitatis.
Forma exhibendi polypodium.
Polypodiu purgat virtute fua phlegina,& melancho- liamfine moleftia,&grauedine. Et priparatur ad fu- mendumipfum folum,quia coquitur inaqua hordei, autficla;,aucdeco(5bione cucumeris,aut aquamellisco- dta. Et qui vulc eo vti in porionibus,radat ipfum bene,& terat,& miiceat inmedicinis. Eteligicurctcrinum cu- ius (apor appropinquatur fapori gallarum cum dulcedi- ne,& eft crafliim ficut digitus minor.
Et dofis cius in decottione eft a * dr.ij.vfq; ad * dra.v. & fimiliter in fiibftantia per fe dofisa *drach.j. vfque ad*drach.ij.&diut Philofophus Iebana,q?irtudpon- dus vnc.j. intelligttur de ficco. Veruntamen quando eft recensjdofiseius foliuseft vfquead vnc.ij. aut iij. & in potionibus vnc.j. Etoportet,quod colligaturin Vere. Etfunceciam,quicoliigunt eum in' Autumno-, fed pn- mum eft melius.
Modusexhibitionis,& prDeparationisgranorum Nileftindicum_j.
Hxcpurgantde virtutefua phlcgma.Etmodusprx- parauonis eorum eft,g> ipfa terantur, & mfundantur ln oleo amygdalarum dulctum, & bulliant in aqua vfque ad confumprionem aqtii,& remaneat oleum,& dentur fala,aut conficianturalix medicinxcum eisfecundum voluntatem recipientis. Etdofiseorumelladrach.iij. vfqueadv.& melius Nileft,cuiusfolialunccrafla,ik^_p fimilia folijs oliuarum parum minora, & funt calidi la- poris,& faciunt raucedinem vocis.
Sermode Alcham.
Omneamarum appellaturapud Arabes alcham,& in hoc multum laborauerunt expofitores. nam quidam exeis dixerunt,q>erat colocynthis,&alij,qjeracaliud: fedad vltimum non cft vcnticatum apud eosquidfit. Etpurgat virtutefua aquam cicrinamabtque, g>lxdat ftomachum,& ptlrgat etiam phlegma. Et modus exhi- bitioniseius,quod deturin pocu cum melle codto,auc cum rob; & melior ex ea eft longa, qux aflimilatur cu- cumeri minori fatis magnx amantudinis,qux mueni- turm terrahumida. &caueri oportet abilla,quxinue- niturin terra ficca,petrofa, & qu.x reperiturin monti- buspropter forcitudinem fux vircucis. Ecdofis cftab viij.granis vlque ad x.
Modus pr.xparandi Scebram,ideft efulam.
Scebra in fua proprietatenocet hepati,& purgataqua citrinam. Et dofis eius eft,ficut diximus de laureola. Et pnEparatioeiuseft ,vtponacur inladtehoris xxiiij.& po- fteadeficcecur.Etfunt,quiponuncinacetocum eaqua- ticatemponderiseiusderofis,& rrag. &danccuin mel- le,aut fucco vux, autcum aqua,vbi fint decocSx lentes, auc ficla. Dofis eft pondus gra.vj.ad vij.
Modusprxparandi Ireos.
Irispurgat vircute fuaaquam cicrinam,&humores craffos,& vifcofos, & melancholiam,& aperit oppila- tiones hepatis; fed mducit criftitiam,velP'licicudinem. Et boniimeft,qj admifceatur alijs medicinis ad repri- mendummalitiam eius." Erprxparatio eius cft,vtde- tur m potu cum aqua,& melle fimul codtis. Et cligatur
E cxeoaquofum multum,partescuius lachrymantur,& breuis ftaturx,& partes eius xquales, & color eius pro- pe citriniratem boni odoris. Dofiseius pondus eftab aur.ij.vfqueadiij. veliiij.aut poteturtricum,exeopon- dusdrach.j.vfqueaddrach.ij.cum mellecotfto.
Modusprxparandi Acorum.
Virtusacorieft propinqua virtutnreos, &dofiseius eft ficut dofis i reos. D, fc
Modus prxparandi Centauream.
Centaureapurgat virtute fuaphlegma vifcofum,& choleram fimilem feci,& humores,qui funt in fch'ia,& Iateribus, &anchis, quando aqua'eius bibitur vel cly- ftenzacurcum ea. Eligicurergo fubtilis,quxreperitur eum». inmontibusamara mulrum: qux verorepericurin val- libus elt debilisoperacionis,& potio eius eft aqu^ vncix dux in clyfteri. vncix quatuor,cum oleo fefamino. Do f u
Modus exhibendi Fumum terrx.
p Iuuatftomachumvirtute fua,& confertfcabiei,pru- ritui,& bothor,nam purgat choleram aduftam,& mu- dificat(anguinem,&prouocat vrinam. Etqui vulteo eum*> vti,oporter, quod eligatur recens, amarus multum,& vindis coloris. Et potio eius in decodlioneeft ab vnc.j. vfquead vnc.ij. finedeco&ione adrac.iij. vfquead dra. vij.cum tantundem de myrob. cirrinis. Et qui vult bi- 0°//. bere de (ucco eius, non oportet, quod decoquatur, & quancicas potionis eius eft ab vnc.iiij. vfquein viij. cum ponderedrach.iiij.myrob.cicr.&qui vulc eovuinterpo- nat femper diem vnum m acceptioneeius.
Modus aflumptionis abfinthij.
Abfinthium purgat virtute fua choleram a ftomacho lenitcr,& inteftinis: apcrit oppilationes,& prouocat vrinam,& fortificathepar - , & non habet efficaciam in purgando phlegma. Ecqui vulc vti indeco6tione,vel Dofit. potu potet ex eo vnc.v. vel vij. & qui vult eum fumere abfqueinfufione,veldecodtione accipiat aur.j. vfque ad vnc. ij.
G Modus exhibitionis cufcutx.
Cufcuta purgat virtute fua choleram, & confert fto- macho,&apent oppilationes venarum,&cofert febri- bus longis. Et forcitudo operationis eius eft melior,& fortioroperationeabfinthij.pocioaqux eiuseftquanti- tas libr.femis bullitx,& colatx. Et fi quis vult bibere de Do f u . aqua (ua abfquedecodione,oportet, quod apponat cum co de zuccharo bono.vnc.decem.
Forma prxparandicuflus.
Purgat virtute fua choleram, & modus acceptioms eiuseft,quod fumaturde aqua fuafine bullitione pon- dusterrix partislib.j.vfque ad ij.parteslib.cumdrach.x. D o / j . zucchari boni,velpenidij.
Modus prxparandi cachille.
Purgat virtutefua aquam citrinam cum magnaleni- tare,finelxfione. Etfumirurdeaquaeiusfinedecodtio- Dofis. ne,tertia pars lib.vfquead ij.partes.
Modusacceptioniscapilli veneris.
H Purgat virtute fuacholeram a ftomacho, & intefti- nis. &dofis eius ell a drach.uj.vfque ad vij. Dofu.
Modus prxparationis fenx.
Purgar humorescraflos,& confertdolori fchi?,&Iu- borum.&mfundi debetoleo amygdalarum dulcium, velbutyro. Etdofiseiuseftadrach.iiij.ad5. Dofu.
Modus prxparationisabalgar.
Purgat aquam citrinam,cuius virtuseftficutvirtus efulx in corrumpedo virtutem corporis, & purgat cho- leratn fortiter.Et dofiseorum elt agra.v.ad vij- munda- D ^ u ta cum aqua,& melle codlo,Iaxant laxationeforti.
Modus prxparacionis cartami.
Purgat virtuce fua phlegma.hoc faciuncgrana eius mundaa cortice. Cuius dofis exgranis eft drach.xx. Dt ^ % & oporter,quod proijcias (uper eam lib.s. aquxcalidx, & fnca manibus,& cola, & pone in eis de penidijs albis drach.x. &potentur.
Modus acceptionis lingux bouis.
Purgat vircute fua cholera,'& confert pulfation i cor-
diSj

SERVI
dis, quar concingit a choleracum bolo armeno.
Modus prf parationis myrobalanorum citrinorum.
Purgant virtute fua choleram, & conferunt itoraa- cho,& qui vult vti eis eligat citrinos, apud viriditatem, &graues, pienos, &non crifpos. Etdofiseorum eftfi fueiintdeco6li,veIinfufiadrach.x.adxxx. Et dehis,qui non funt deco<5ti,vel mfufi adrach.iij. vfque ad vij.
Modusexhibitionis myrobalanorum indorum.
Purgant virtute fua melancholiam,& confortant fto- machum. Et dofis infu(orum,vel decodiionis elt a dra. v.ad xx. Ecde non infufis,vel decodtis drach.ij. vel v.
Modus exhibitionis myrobalanorum chebulorum.
Pur^atin virtutefua melancholiamlaxationedebili: & conferuntorificioani. Eligantur declinantesrubon, Otfit. & nigredini parum,qui funt graues,& pleni. Et dofis in- fu orum,vel decodtorum ell a drach.iij.adx. Non deco- itione infuforum a drach.j. vlquead v.
Modusexhibitionis violarum ficcarum.
Purgant virtute fua choleram,qux efi in ltomacho: & inte(tinis,& conferunt fumofitatibus refolutis ab eis,& fynanchix,quas accidit pueris, quando ipfaracci- Zb,fit. piunturcumaqua. Etdofisearumeftadrach.iij.ad vij. deficcis:& fi fucrintrecentes accipianturinfu(x,vel de- cocli pondere drach.x.
Formaexhibitionis prunorum,& tamarindorum.
Purgant virtute fua choleram, & reprimunt acuitate eius,& prohibent vomitum,& faciunt eum quielcere, xitffi». & conferuntpruritui. Et qui vulteis vti,eligat recentia, &multumacria. Etdofisaquaseoiupoltquamfuerint decodta eft pondus lib. s. veruntamen tamatindi lunc fortioresad laxandum, & acriores; quare dofis eorum elt minor dofi illorum.
Forma exhibitionis mann .T. zitifit. Mollificac virtute fua inteftina,& lenitea, &pedtus lenificatione pauca, & eligatur alba,recens. Eius dofis fitab aur.x. ad xx.
Forma exhibitionis cafije fiftulx.
Purgat virtute fuacholeram aduftam,purificatfan- guinem, & clarificac eum, auferendo craffitatem eius. Dtfii: Dofis eft a dra.iij.ad x. Et e!igatur,qu2e elt in canna eius, UtSu. ^ co j or carniS ems c fl; niger lucidus,& grauis.
Modus exhibitionis granatorumacrium, & dulcium_j.
Granata expreffa cum carne fua interiori purgat cho- ©«/«. Ieram,&confortant(lomachumfuaftypricitare.Etdo- fis aqux eorum eft lib. s. cum drach.x.zucchari boni.
Forma prxparationis am moniaci. iuifio. Confertdolori vena: fciatica;. Eteligicur,quod fimi- leolibano,cuius odor vergir ad odorem caftorei,parum pingue,habensconrinuitatem partium fuarum,mundu ptfii. aligno,amarifaporis. Etdo(iseiusfolius,autcumalijs medicinis eft pondusaur.j.adaur.j.s.cumrob.infufio.
Modus prxparationis opopanacis.
Iuuamentum eiuseltficuc iuuamencumammonia- iltlho. ci. Etel|giturillud,cuius fuperficieseft citrina,& inte- riusalbum,amarifaporis,pingue,cito frangibile,forcis ftfij. odoris,& caueanig. Etdofiseiuseftadrach.s. vfquead aur. j. infufum in rob.
Formaexhibitionisbdellij.
. Iuuat virtute fuaad tenefmum,& ad excoriationem inteftinorum,qu£acciditex affumptione medicinarum acutarum. Et confcrc himorrhoidibus,&colle6tioni- bus interioribus,quando bibitur, & colledtionibusex- trinfecis,fadlo ex eo emplaftro cum rob.dulci. Et qui mi fcuerit eum cum medicinis acutis phlegma purganti- bus,prohibet excoriationem eorum,& nocumentum 9hMt. c ' s - eligatur amari faporis, clarum vifu. & lene,& frangibile, & boni odoris. Et quando proijcitur fuper ignem,eiusodoraffimilaturodori baccar byzantiar. Cu- h>fit. iusdofis (bliuseJtdra.j.cumalijs medicinisdrach.s.
Forma exhibitionis fagapeni.
Conferr dolori colicaj, & ventofitati inteftinorum, &dolori ofiis caudx,& coxarum,&ifchix. & purgat
T O R I S-
phlegma vifcofum.Cuius dofisperfe fumptieft drach j. D,.fu. vfquead aur.j. infufum in rob, aut in oleo amyg dul.aut cum melle,& cum alijs medicinisadrach.s. vfquead drach.j.infufi vtpnus. Eteligaturcuiuscolorinterior £/,«„ declinatrubedini,& de foris albedini,&clarum,fortis odoris,& pungitiui faporis.
Forma exhibitionis (arcocollx.
Purgat virtute fua phlegma vifcofum,& incarnat vl- cera,& veftiteacorio, &concrahic vifcofitatemcarnis, quxeftnutrimentum carnis,exquo fitgeneratio,& in vlcereincarnatis,&prohibethumores nociuosdefcen- dentes ad oculos. Et qui vultea vti,oporter quod eligat Eua». illam,cuius color elt fimilis colori olibani declinans ci- trinitati,& qux eft amari faporis,& cito frangibilis,
Cuius dofis elt cum alijs medicinisdrach.s. vfque ad D 'J"- drachm.j infufeinroa.decodto. Etoportet,quodnun- quamaccipiatur fola,fedfemperpermiftacum alijsme- dicinis.
Modus exhibitionis prxdidtarum.iiij.gummarum, qui elt alius a prxdidtis.
Ifta: gummx,quas nominaui hic,ficut ammonia- cum,opopanacum,bdellium, & fagapenum,quando debent alicui exhiberi, & ipfe abhorret acceptionem earumin pilulis fadtisexeis folis,& diligit magis acce- ptionemearum cumrob.tuncoportet,quod tu infun- daseas in aqua bullienti ,donec difioluantur, &cola, &infundeoIeum amygdalarum dulcium, &dainpo- tu cum rob.
Modus pra:paran'onis falium,& propriecates eorum in pursando,& de aqua falfa.
Omnes fpecies falis purgant phlegma, & mundifi- cantltomachum,&diffoluunt humores cralfos. Etdc virtute falis eit, quod faciat defcendere virtutes medici- narumfolutiuarum cito,&id,quod coagulatur infto- machoexladte ante fumitur inpotu cum mellicrato. Et melior fpecierum falis eft illa,qux reperiturin mine- _ ra. Ecquivulc pocareaquam falis,eligat falmundum,
• quia melior eft alijs omnibus,purgac enim phlegma,& maliciam, humorescrailbs . Dofiseius loliusin drach.ij.vfquead iiij.c um aqua frigida . £ tfi tardabitur nimis laxatto eius,bibatur polt ip(um,aqua frigida, quia laxabic, & ltringetur venter eius, qui potauerit poft lp- fum aquam calidam, & poft purgationem recipiatius gallinx ad frangendum acuitatem pundlionis eius,& acumen,& ad prohibendum nocumenta eius aneruis ltomachi,& inteftinorum. Sed aqua maris oportet,gj potetur fola, ficut fal,de quo dixi. Et funt qui bibunt eamcumoxymellemifto cum vino bono,& dulci,& bibunt poft purgationem eius elixaturam gallinx, & dofiseiuseftaiiij.lib.* vfque adlib.s. n 'f"-
Forma purificandi aquas turbidas.
Accipeollam magnam,&impleeam aquailla,&c5- ftruefuper orificium duo ligna /ecantia fe in modum crucis,&ponefuperillaligna velluslanx raundum,& multa ablutione,ablucum ,&accende ignem fub olla I leuem :&quicquid imbibicurin vellereex vapore,qui eleuacur ab aqua exprime, & ferua, fac hoc quandiu ali- quidafcendicab aqua. Etquidam deltillanream ficut aqua rofa. Et funt,quiclarificant aquam ponendo fuper eam aliquidanethi,aut amyli,aut farinx,quoniam lfta defcendunt,& trahunt fecum ad fundum vafiscraffita- tem aqux,& fic clarificatur aqua.
Modus faciendi almuri.
Almuripurgatphlegmavifcofum, &incidit eum,& iuuat indolore colicx quandomifcetur clyfterijs cum medicinis conuenientibus,& fumiturin cibo prodo- lore ifchix,qui fit a phlegmate,& eft fubtilius,quam fal,& quam fal nitrum,& quam aqua pifcium fal(o- rum veterum,& virtus corumeft debilior virtuteeius, cuius operatioelt m hunc modum . Accipede farina hordei partes ij. falis partem j. confice cum aqua, & fac focatias azymas;&pone in furno,&dimitteibidonec comburantur intus,& extra:deinde extrahe a furno, &diuidequamlibet earumin cres.vel in quacuor par-
tes,

L I B E R
tes,& pone in olla magna munda, & cooperi aqua, & potiecum eo de ciffolionibus palmarum plena manum, & pone ollatn in furno panis principio nodtis vfque ma ne. Et funt,quicoquunt panetn cumaqua fuperignem vfqueadconfumptionem media:aqua;,& tollunt,& po- nunt rn aquam ex melle fecundum voluntatem eorum adftangendum falledincm eius,& leiuant,& hoceftjca put almuri. Etqui vult.facerealmuri fecundum minus, primoponat fuper refiduum patusmediam quantitate aqui,qu$ primo pofua fuit, & cu olla mittat in furnum vfque adconfumptionem duarum partium aqux,& co- let,& (eruet. Et funt qut nlifcentalmuu (ecundum cum primo,&feruant neceilitati ad comedendum,vel pone- dum in clyftenjs. Etin almuri (unt operationes longa:, alis ab ifta,quam dixi, qux funt idonea- comeftionibus Regum: & no oportet rememorari eas in hoc loco,quia fuificit nuncdemodo ifto,quantuni ad medicinx necef- iitatem.
Modusfaciendi oleura rof.&oleum ftypticum,&fer-
uandt ipfumfecundum doChinani Diofc.
Modus ftypticandi oleum,& faciendt oleum rof eft, quod accipias lchosnantht lib.v. vnr.vnj.oleioliuarum lib.xx.& vnc.v. tere (choEnanthutTi,& confice cu aqua. Ecaddede aquatantum,quod ip(um coopenatur,& co- que cum oleo,& mifcein temporeco£tionis,& aufer ab ione. & permitte infngidari, & col«lj& ferua, &facex i (to oleo, oleum rofa.
Etegonarraui operationem eius in libro oleorum. Forma ftypticandi oleum ad faciendum oleum de lilio.
Accipeoleiltb.ix. vnc.v.calamiaro.libr.v.& vnc.v. myrrha: aur.terecalamum aro.cum vino bono: & bulli tantum inoleo,deinde colafuperlib.iij.s.excaruiagre- fli,& eft cordumeni,quod primorriuifti,& infudiftiin
aqua pluuia:, e>; dtmittequoufque bene imbibatur in
oleo,& exprime, & cola, & feruaad faciendum oleum delilto.
Forma ftypticandi oleum ad faciendum oleum de narciftb.
Accipe olei lib.ix. & vnc.v. dar/ifaham lib.vj.5c vnc. ijitere dar(ifaham,& infunde in tanta aqua quantum eft oleum,&accipe calatni aro.lib.v. vnc.vnj. & deindeac- cipe frullum,&terci & cibra,& coque: & cola,& lerua necellitati ad faciendum oleum de naraffo.
Forma ftypticandioleum ad taciendum oleum deNil.
Accipe olei abiuti partem.j. aqui pluuialis partem.Si proijce partem aqux (uper oleum,& inalia infunde fpe- cies,quibus visltvpticari oleum,&inifee. Accipeergo darfilabam lib.v.s. calamiarom. lib.vj.s. myrrhxlib ij. caruiagreftis lib. iiij. & vne. ix.olei lib.ix. teredarfila- ham,& infunde in aqua, & proijce.(iipero]eum,& bul- li. fimiliter myrrham infunde invino boni «doris, & terecalamum arom. & pone myrrham,&confice,& aufer darfifaham aboleo,& pone calamum aro. confe- <Slum cum myrrha,& bullt fimul. & poftebullitionem (ufficientem cola ab his. & proijce fuper carui agrerte oleum colatum poftquam triuifticarui,& confecifti,& mifce femper,donec infrigidetur,& cola totum,& (erua neceilitatiad faciendum oleum de.Ntl. Formaalbificandi oleum adfaciendumomniaolea,& nominaturoleumcompofitum.
lam dixi albiticationem eius in libro operationis oleorum, & modusoperationis eius eft,quod tu acci- piasde oleo boni odoris, & (aporis, & pone in olla. & mifce cutnaqua calida,deinde pone in Solequoufque albefcat,deindeponein Solequou(que feparaturoleum ab aqua, & colligeoleum de fuperricie aqua: cum co- chlean, &repone. Et fi fueritalbum vna vice, bene,& fi non,iterum repone m aqua ficut prius,& mifce fecun- do,& donecalbefcat. Et (unt,qui albificant in hunc mo- dum . Accipe vas vitreatum intus, & extra, & fac fora- menin fundoeius,deindepone digitum fuperforamen, & (uperos vafis, & agita vas cum oleo, & aqua. agita- tionc forti: & dimirte per horain,(cilicet quoulque (epa- fetur oleum ab aqua, & natet oleum liib aqnam,tunc
E auferdigitum aforamine vafis quoufque egrediatufa- qua,&incipiategredi oleum,tuncoppila iterum fora- men,& ponealiam aquam calidam fuper oleum,& agi- taficutprius. Ethocfac tandiu,donec oleum albefcat fecundum voluntatem tuam.
Forma lauandi oleum fefaminum .
Oportet,q? proijcias aquam dulcem fuper eu,aut bul- liaspnmo vnaebullitione cum igneleui, & coles,runc proijcefuperaqua dulce, doneceleuetur pinijuedo eius. & feruaneceffitati,quando pinguedoeius fueritablata.
Modus faciendi oleum de latenbus.
Egodixiiuuamentum eius inlibrodeoleis. Accipe lateres rubeos nouos, quos aqua non tetigit, & frange in frufta pufillacirca quantitatemvnc.j.&poneeosin igne,& dinntteibi,donec inflammentur vltimainfla- mationej&^fiantcandida^deindefingulariter vnum- quodquefruftum perfe extraheab lgne ;& lubito fub- mergeinoleovetufti(Iimo,quod iam paratum pofuifti p iuxta te in vafe^&cum extindfa fuerit extrahe aboleo,& cum hoc fecerisdeomnibus fruftis,tereeos tritura craf-
fa,&ponein vafe vitreo,vei terreo, 6< vitreato,quod
poflit ignem fuftinere, vel in pluribus fi habes parata_j va(a; & fint va(a ifta idonea fadta cum fuo coopertorio, &nominantur venties,quia (unt rotunda in mferiori parte, & extenfa ad fuperiora, quemadmodum noue- runtilli,qui occupantur in arte alchimix. Et cum po- fueris in eis delateribus rritis, ficut dixi vfquead ij.par- tesvafis, vel plus,claude va(acum(uo coopertorio ha- bente nafum, ficut eft id, cum quo fit aqua rof. luta be- nevafaad inuicemcurn argilla,&piio;deindeardifica foi nacem (apienter: ira quod poflis ordinareiiij. vel iiij. va(a,&cumdeficcatum fueritlutum ,quo lutafti, va(a ordinenturinfornace,ficutfit inaqua ro(. nifiquodin- ter ifta,& ignem nullutn debet efle medium ;deinde accende ignem leuem fub vafisa principio,&poftau- ge paulatim ignem, fecudutn quod videris vafa calefie- ri,quoniam propter hoc faluantur vafa acrepatura,nam G timendumeft,nefrangantur,fi fubitonimisfieret ignis fortis aprincipio. cumque videris exire aquam perna- fum vafis,coIligeeamperfe,fi vis,&auge ignem,donec videas olcum egredi rubeum,quod recipias in va(e mii- do. Cauene ignis, feu flamma appropinquet illioleo, quiacito accenderetur, & non cito extingueretuij&^» quandonihil emanabit deoleo aufer ignem,afurno,& dimitte infrigidan,& aperi vafa,& extrahefgcem ab eis. Quaifi fuennt fana;,pone iterum de lateribus lanisin eis. Sin autem,reuertere ad opustuu cum alijs,nouis,ii- curpnus, quou(que habeas oleum quantum vis, & re- pone ipfum in vafe vitreo ftritti orificij, cuiusorificium oppila bene cum cera, &terra. qtioniam fi haberetre- fpiraculum euanefceret, & egrederetur totum a vafe, propterfubtilitarem fux (ubdanna - . Serua ergo eum,&. vtereinigritudinibusfiigidis,ficutepilepfia,apoplexia, grauirateauditus,& arthretica frigida.cuius iuuamen ra dixi in lib.deoleis,&eft de (ecretis Fhilofophorum.
H Formaoperationismcdicina;, quavtipotcris,«quan- donon habes thutiam.
Accipefoliaoliux fylueftris,poneeagradatim in va- feterreoj&cooperionficium vafiscutn argilla, & pilo, & pone m furno figuli, & dimitte ibi a principio deco- dtionis va(brum,quoiifque va(a figuli lintcocta,&pone ollam in loco,vbi tuent ignisforrion,& cuminfrigidabi- turfurnus,extrahe ollam, & accipequod eftineadeci- nere,quam(i non inueneus petnficafam» itaquod fint frufta,tere,& aWuein Solecalidocum aqua(a;pe,& ac- cipelubtile, ex eo,& (eiua, & vteie in medicinisoculo- rum,quia ifta medicma non habet pretium, cui cotnpa- retur,propter muamenta fua : nam (uperat in iuuamen- to omnes Ipecies thutia: in auferendo albugmem,& pa- nu m oculi,& hoc eft de (ecretis niedrcina;.
Modus faciendi amylum ex ftumento.
Accipedefrumento bono, & nouo,& purgaabom- niextraneo ineo. Ef.elige illud, q^iud elt rubeum,&
graue,

S E R V I
graue,& color eins Ct ficutcolor cerie,& facias cum te- 11 trituva craffa,(cilicet folum frangi,& ponein vafe ter- ieo vitreato mundo,& pone fuper eum aqua:n,ita quod cooperiat,& fuperetduobusdigitis,veltribus digins;& dimitte per nodlem. In mane vero exprime cum manu bene,quou(quedefcendatamylum totum,cola,& proij- ce luhftannam,& dimitteaquamin olla,quoufque de- icedat amylum in fundo ollx,& aqua fupernatet. Tunc cijceaquatn luauiter, itaquodex eanihil remaneat,& exicca cum modico coto; tiat hoc in tempore a:fliuo,& liccetur,ne acefcat,& dellruatur,& cooperi ollam cum panno fiibtili,ita quod nihil cadat intus; poft modum cum erit ficcum reponein vafeftridlionficij obturando os vafis, nealiquis vermiculus ingrediatur, vel aliquid aliud. Si autem fiat in hyememagis oportet cultodiri, iie acefcar,quia oportet vt fiac ingenium,vt cito ficcetur in Sole,vento,vel propeigncm,btfecundum hunc mo- dum fiat amvhim ex rizo.
Forma faciendi amylum ex hordeo.
Elige hordeumquod eft melius,graue,lenius,pro- pinquum fux meffi, & facias ex eo, licut docui te facerc cx frumento arquali difciplina, nifi quod oportet,vt co- letur colatorio craffiori,quia multum habet de furfure, & propter (uam craflitatem.
Formafaciendi amylum ex orobo.
Accipeex oroboquod habecjpinguia granapropin- <juum fui colIeitioni,&quod eualic fuam perforatio- nem,&tereipfum tritura craffa,(cilicetfrange,&exuf- fla ab eo corticem,ita quod non remaneat nili caro eius. £t pone fupcreum aquam ;& dimittevj. horis, proijce illam aquam ter, velquater,quoufqueclanficeturaqua, & remaneat corpus fuum mundumfineacumine,£>i v _p furfure,& tunc dimitte euin in aqua, qua cooperiatur vnano£te;in mane vero malaxa cum manu,quou(que diffoluatur ex eo laceius,et dimitte lac in vafe,q uoufque aqua liipernatet,quam eijce fuauiter,& expone Soli do- nec exiccetur,& lerua .
Modus faciendi far,feu fimilam ex orobo.
Accipede orobo bonoficut dixi,&dimitte in aqua iongo tempore,& pofl eijce aquam illam,& dimitte do- necconfumpta fit aquailla,quxeft ineo abfquequod liccen tur gcana; deinde facias bulliri in aqua alia,donec crepent grana,& feparent fe a cortice eius,& tere tritura craffa,& exuftla ab eo corticem eius,& ferua.
Modus faciendi penidios.
Penidij funt ex mellecannx,& ex puluere zucchari, & fiuntetiaexzuccharobono forti ficco,albo, &mun- do. Et modusell,quodaccipiaszuccharum lib.j.velij. velad plus, quia non poffunt bene fien in multaquan- titate, &ponein va(ea:neo ftannatoivel in vafeterreo inrerius virreato, cuius os fit Iatum. Sed vas sneum ell melius fatis,& liquefac zuccharum cum tanta quan- titateaqua; dulcis,qua cooperiatur,&fi zuccharum_j ell torte, ponecumeo pro qualibet lib. eiusvnc.j. mel- lis,& deliilla fuper ipfutn de oleoamygda. dul.fi habesj & finon habes, mitteloco eiusaliud oleum,& pono vas (uperignem ex prunis finefumo, & mifce fempcr xqualiter,& coque quoufquefit propeconfumptionem aqux. Etexperire proiedlagutta exeo fupermarmo- re,&cum digitis.&quando inueneris,quod fiant fila inter digitos,fiue adhxrenria, oportet cito auferri ab igne,X^_y proijceextendendo fuper petram marmons, poftquam vnxiflieamoleoamygd.dulc.fefamino. Ec collige partcs eins vndiquecum fuo calore,& inquan- tum poffunt fullineremanus operantis, pofteatrahe,& ^xtende inter manus, ficut trahuntur eledtuaria dulcia, & figeclauum curuum ad fuperiorain pariete,&proij- ce fuper eum,& trahe aclauo apponendo fuper eum,& trahendo ficut trahuntur eleclaria dulcia , quoufque dealbetur in fine fux albedinisr&apponeiuxtaignem quandiu traxeris, vt calefiat,& fiatobcdientior exten- fioni,& iterum appone clauo trahendo, vt albefcant quantum volueris,deindeincide cumforficibusad vo- luntatem. Etfi voluens facere fornias rotundas,vel
T O R I 5». 2.47
oblongas,vel alias diuerfas, accfpc de amylo albo,& te- re, & pone fuper marmore,& extendeluperipfum de paltaillapenidiorum,& plica,& voluej& incide,&fac qua(cunqueformas volueris.tamen cito facias,ne lpfri- gidetur inter manus tuas; deinde pone fuper cribrum,& poneiuxtaprunas ad horam,& anfer,& dunittedonec infngidetiu",&ferua. Etquivulteos facete ex pulucre, liquefaciateamin aquaficut pnusdixi,deindecoletab arena,&abalijs luperfluitatibus,& coquat,& faciar, ficut didtum eft. Et qui faciteos ex melle canni,cauear ne fit nimis forte,& fi eft,ponat in eo de zuccharo aibo, quantitatem ij. partium eius, & parum aqux, coler, & coquat, & faciat fecundum difciplinam lupradidtam. Etfimeleft (iibtile,oporter,qn6dponat mcdietatem_j eiusde zucch. Et funtqui ponunt ex melleduas,&de zucch.tertiain,&coquunt,& faciunr, vtdixi. Etfunt etiam,quifaciunt penidios lecundum alias formasdi- uerfasabiftis,lcilicetponentes fupraeos,aquam rof. & patum camphora- ad arquandam virtutem eorum.
Modusfaciendi aquam rofatam.
Aqux rof. operatio fcita eft apud multasgentes. Sed ego propofui narrare operationem eius in hoc libro pro- pter duas caufas. Vna eft,qua?conuenit tradtatui huius libriad hoc,vt fit complcta fcientia noftrain eo. Et fe- cunda eft,vroltendam operationem eiusilli,quinefcit eam,& illiqui vult eamfacere. Etoperatio eiuselt fe- cundumiiij.modos. Vnus modusefteius, quifircum aqua,&igniseiuseftexlignis. Etquxfitcum aquaetia, & ignis eius elt ex carbonibus. Et quz fit fine aqua,& ignis eius elt cx lignis. Et qiiz fine aqua,cm us ignis elt ex carbonibus. Et illa,quxfit cumaqua,& cum igncexli- gnis,eft illa, qua?fxpius fit; & eft gcneralior,quam plu- reshomines faciunt in noftris parribus, & ilta eltmi- norisodoris,quam illa,quxfitcum ignecarbonum. Et illa,quxfit fine aqua, cum ignecarbonum elt maioris ( odorisfatis,quamquxfit fine aquaetiam cum igneli- • gnorum. Etqux fit fine aqua,& cum igne lignorum, minoris odoris eft: quam qux fit cum aqua, & igne li- gnorum. Sed modurn operationis eius,qux fit cum aqua,& ignelignorum,ego monftrabo fecundum for- mam,quam faciunt reges Aharach. Ethiceftmodus eius.Facias berchileparuumin domoampla,cuius fun- • dus,& laterafint explumbo,adeodifcrete fimul folida- ta,vtaqua non poflit egredi ab eo: &facias fibicooper- toriumexvitro cum lagacitate,velex terravitreata,& ineoforma fecundum tormam vaforumdeflillationis c.vel cc. fecundum quatitatem magnitudinis berchilis, vel paruitatem eius, fecundum voliitatem tuam facien- di multam, vel paucam aquam rof. Deindeponeollam magnam ex xre,vel cacabum pofl parietem,iuxtaqua pofuifli berchile fecundum formam ollx balnei,& con- ltrueeam fuperfurnum,& berrhile fitconflitutum fu- perfurnum inferiusabolla,itaquod applicetdecalore ignis berchilis ad ollam. Et facias caminum cum fora- minibus,perquxpoffitfumus extra domum egredi,ita quod fumus totusa domo egrediatur, &nonnoceata- qux rof. deinde impleollam ex aqua,qux fit in puteo fa- <5to inxta ollam, ficut eft puteus balnei,& accende igne fubea,quoufquebulliataqua bene. Deindedimirte ve- nire aquam per canale,quod fecifti perdifcretionem ad barchile, deinde ponealiam aquam frigidam inollam exputeo,ficutin olla balnei fit, & conftitue m berchile canale ,perquod egredituraqua,quandofueritplenum, &fitexituseius extradomum,deindeponecucurbiras, fiue ventres, & funt vafa deftillatoria. in foraminibus berchilis-,&ftringecum panno lini difcrete,ita quod bene fedeant in foraminibus fuis, & vapor aqux non egrediatur extra. Similiter,& capitaeorum ftringes cu pannolini. Et fint vafa ilta ex virro, vel ex terravi- treata, deinde pone rofas intus,& cooperi cum cooper- torio (uo,& fuper pone vnicuique vafi phyalam fuam ad recipiendum,quod deflillabitur ex aquarof. & fuper ponealias rccentes,quou(que compleatur totum opus, quando finietur dcitillatio eius,proijce rofas primas.

L I B E R
Etfcitueft,quodaqua rof.qua; fitcx rofis fylueflribus, E liccentur.quorlfifncipiant deficcari,addeparutti acji.13%
qux oriuntur per fe fine irrigatione aquxeii melioris odoris,quam quo; fit ex rofariis dome(hcis,qu:e nafcun- turin lociscultiuatis,&rigatisaqua. Etoperatioeius, quxhrin terra noflra,eft ferior,& breuior,quam illa, quam dixt. Et efl,quod accipias ollam ex £Ere ,ficut eft ollatindlorunij&ponepoft parietem, & pone fuperea coopertoriumdifcretefadum cum forammibus,inqui- busventres ponuntur,&poneineo ventres cum faga- citate,&pofleaimple ollam aqua,& accendeignem iub ea cum hgnis ex vite,vel fimilibus,& fac deftillare. Et quandomediabitur defti!latio,oportet,quodcooperias osfurni,doneccompkaturtota deftillatio. Etqui vult loco lignorum componere carbones,aqua magis erit odorifera. (edoperatio eius fineaqua,&cum ignecar- bonumeft,quod facias furnum quadrum,aut rotun- duin,& habear coopertoriumfuperius,fuperquod fta- bunc verresex rerra vitreata,vt poffint fuftinereignem, &quando accendenturcarbones,& incipiat aqua rof. deftillare,claudeos furni,& dimitte foramina apcrta, per qui fumus egrediatur, & dimitte fic donec fuerit deftillata tota, deinde abiedtis primis rof. ponealias re- centes.
Modusaliusqui vult deftillare paucam aquam.
Aceipeollamexa?re,&impleeamaqua,& pone fu- per larem ignis,& pone iuper os eius cooperrorium per- fora r um foraminibus duobus, vel tribus, velplunbus, aut paucioribus venrribus, fecundum quod potericca- pere cooperrorium olla;,& fint ventres ex vitro,& acce- de ignem ex fermentis devicibus,velcarbonibus (ub ol- la,donec bulliacaqua,qux tunc deftillacur aqua rof. in vna vice, vel duabus,quanta volueris.
Modus faciendi aquam rofaceam cum mufcho.
Accipeaqua: rofacex libr.i). & pone in eade mufcho trito bono aur.j. & pone in ventredeftillationis de vitro fa<flo,&deftilla paulatim,ficutdixi lupra,quoufquetota deftilletur,& reponeeam in vafe vitreo,6^_- ftringeos eius,quia bona eft regibusad odorandum, quandoli- niunt ex ea pannos fuos,vt /int odonferi.
Modus faciendiaquam ro/aceam cum croco.
Accipeexcroco bono vnc.femis. &libr.ij.aquaerof. & pone crocum in aqua rof. & infundatur in ea bene, deinde deftilla ficut dixi,quoniam bona eftadponen- dum in medicinis,& odorandum, & ornandum in de- eorationibus.
Modus faciendi aquam rofatam cum garyophyllis.
Accipe vnc.j.garyophyllorum. & lib.j.s. aquxrof.& ponegaryophylla inaqua illadie,&nodle,&pofteade- ftilla ficur dixi,& ferua.
Modus faciendi aquam rofatam cum camphora.
Accipe vnc j.camphora:. & pone lib.j.aquie rof.& de- ftilla,& (erua: &vtereinmedicinisregum.& fecundum hunc modum fic aqua rof. cum fandalis: &alijs (pecie-
neadurantur;deindeaccipe cafi^lig.rof.cinnamomian. tantumquod fummafitlib.j. &gallarum lib.x.rere,cri- brafubtiliter,&conficecum aquapaflularum,& melle inolla,&pone ollam fuper ignem luauiflimum,& di- mitcequoufqueconuercatur admodum pulrisfadteeex farina;deindeextende medicinam hanc fuper fexrarium ad Solem,donecpropinquet coagulationi, & fitidoneu ad operationem,deindepone fuper marmore vn&ooleo decheyri vel de zambach,& vnge manus cnas ex eo» dem oleo,& fac trochifcos,fi vis facere ramich.
Modus faciendi crochifcos de gallia.
Sed fi vis facere trochifc.aliosde fuc.i.de gallia. Acci« pe demufcoquancumvis,&cere bene, &malaxacum eo ficut malaxatur pafta dura, ex qua fit panis, fac troch.magnos,vel paruos, quosextendefupercnbrum exfetis,&dimitte duobus, vel tribusdiebus,donecfint rubei;deindeperfora eos, &ponein eis tilum,& inter- poneinmedioipforum fruftulalignifimiliterperforati, nefecontingant-j&fufpendein loco.vbi nontangantur a rore,vel re nociua.quandoautem tranfiueric fuper eos, annus,eric galliabona, & quanco amplius tempus ha- bueric, canco eric gallia melior. Ecgalliarquatuorlunt c.iUi« fpccies: fcilicet gallia ex mufcho, & gallia ex vencribus, & ex corio,& ex aqua. O peratio gal ix ex mufcho eft il- la,quam dixi,£x^_j icerabo operauonem eius breuicer. Quandoramich fuericliccum,eftquod accipiasex mu- fcho,& ceras ipfum per fe. & teras ramich per fe, & cri-
bra cum cribro mediocri: £< proijce fuper ipfutn mu-
fchum,&malaxa in vafe,quodarabice dicicurfalachia: cum oleo de cheyri,aut de * zabath,& fac croch.& pone * fupercribrum,donec ficcenturi&perfora eos: & incro- mitcefilum per foramina eoruiri, fulpende, & ficcavt dixi. Sed operatiogallia^ex vencribus,eft,quodaccipias vencriculos,ex quibusexrradlum eft mufchum: & mci- deeoscum forhcibus vlcima mir.ucione,&faciasficut feciftidemufchocum ramich;& haxeftgalliaex ven- rribus. Etoperaciogalliar ex corio.eft quod accipias co- rium pilofum,quod eft fuper mai (upmum, a quo excra- <Sum eft mufchum, & runde pilos eius cum torficibus bene,&poftea radecu culrello acuco,vel vicro: & qua:- re bene radices pilorum,itaquodnihil de eis remaneat, fed fiat ficuc corium:deinde incide cum forficibus (ubci- li(lime,& cere,& cribra cum cribio fubcili: & fac cotam operacionem, ficuc fecifti in gallia cummufcho,& m gallia vencrium. Ecoperaciogallia: ex aquaeft,quod ac- cipias ex ventriculis mufchi,quos prxdixicibicum coto coriopilofo,&incidecum pilo (uo poftquam eruntva- cui; & pone in vafe vitreo fimili vrinah,& proijce luper vnamquamqueburfam,feu venrriculumlib.ij.aqui,& ponein Solexx. diebus,& colaaquam,demde terera- mich,&cnbra,&conficecum aqua ventriculorum: & faccrochifcos,ficur feciftidegalhamufchaca,&alijs,& fufpende per annum integrum, ica,quod non crahantur manu,quiatunc recedet f?coreorum,&remanebir bo-
bus,cum quibus volueris. Et funt,qui deftillat harc om- {-j nitaseorum. Etrempus faciendi galliasomnes,eft tem
nia (implici loco aqux- rolace^.
Modus faciendi aquam rofatam curn rofis ficcis.
Accipede rofis ficcis,&ponefuper eas aquam,qi.ta infundantur folii,&non plus,deindeimpleex eisven- tres vitreos,feu plumbeos,& dellillapaulatim cum di- fcretione,quiaerit conueniensin medicinis,&decora- tionibus. Erdixit mihiquidam,quodpofuicin lib.j.rof. ficcarum lib.x. aqux,& fecitdeftillari,&fuitaquarof. facis bona; fed non faciunt iflam, nifi in necelfitate, quando non reperictir alia.
Modusfaciendi ramich.
Accipede pafTulis bonis rubeislib. iij.&pone fuper easaquam ad pondus earum,& coquancur,pofteacola cum expreflione, & proijce (ubftantiam jdeinde acci- pelib ij.mellisopriini, &mifcecum aqua pafliilaium: &libr.j s. olei (efamini, vel (ambucini, & bulli cotum firaui quoufque licprope coagu!acionem,& caue,ne de-
pus veris,&oporcer,quod non fianc cempore hyemis, quia remanererin eis humidicas,& deflruerentur,&ip- fa non reciperent odorem fpecieru m,nifi ficcarentur be- ne,& fcias hoc.
Modusadurendi ramulos arborum,& radices,& foiia qua-cunque ex eis egent combuftione.
Et de ipfis eft modus combuftionis farmentorum vi- tis,quarquidem oportctcomburi,quando denouoiunt amputaux,& habencin fefacis dehumiditate. Accipe ergoea,&abfterge beneaterra,&lauabene cumaqua, donecnihil remaneatin eis exterra, velalia pucredine, deindeimpleex eisollam magnam,quancum oporter, & claude eam cum coopercorio perforaco,vt fumus eo- rum indeegrediatur,deindeponein furno panis,a lero, vlquead mane,&excraheollam,& videbis farmenca fa- tta licuc carbones; tunc tere ergo eos bene,& pone eos in olla minori prima,& pone ltcrum «i furno & facias
boc

S E R V I
hoc i.tpe,donec inucnies cinerem album,bonum,lenem ta£Stu,quem ferua neceffitati. Et in hunc ipodum coni- buruntur ligna ficus, & lentifci, id elt carui, & terebin- thi,& radix cannac: & omnia folia, & cortices, & radi- ces,& cortices auellanaium, & callanearum,& gladiu, quado voluerisexeij cineres facere. Etqui vultea com- burerecum minori artificio, & minori labore,oportet, quod fiat fimile huicin omni rejcuius combuftio eft ne- ccfiaria in operatione medicinje.
FormaafTandi myrobalanos citrinos,chebuIos,indos, beliincos,& emblicos,pro illis quiemittunt Janguinem,& habenthimorrhoi- das, & dyfenteriam, & icnefmum .
Oportet,quod imbibas myrobalanos inaquacyto- «iorum,id eftfucco,autgranatorum acetoforum, aut in tucco vua: accrba:,aut citri: aut in aqua,vbi decodli fint bcrberi,autlcntes,aut vbicodum elt lapatium acutum, deiijde deficca eos bene,& madefac in oleo ro r ato,vel in oleode lentifco,&eft de zarur,aut oleo maftichino,vel buryro, veloleo oliuxjdeinde affa fuper patellam fer- reani,velteftam calefadtamprimo.&caue neaduran- tnr,& deftruatur virtus eorum_j.
Modus ajfandi ferni»*, cfux adminislrantur i» mcdicinisfluxus vcntrisjicut funt fcmenpor- tuUct, nasturcij, alth&&, plantaginis , pfj/fy, granamyrti, carui, anift, cyrnini albi, & gra- nx granatorum, fcmen lini, marrubij, & fi- inilium.
ACcipepatellam ferream,aut terream,autxneam,
autlebetem cumlatoorificio,& calefac eambe- nei deinde aufer ab igne; ftatim cito fuperpone fe- mina,dum ipfaeftcalida,antequam infrigideturj&^j commifce eam femper,donec videris affationem eius completam ad voluntatem tuam, & fi non fueritcom- pleta, vna vice, pone iterum patellam fuperignem fine (eminibus, donec calefiat, & pone fe?nina de(uper,cum abftuleris eam ab igne, & fac vt prius,& caue ne com- burantur.
Et non opponas ad aflandum omnia femina,& plura fimul, fed vnamquamque fpeciem per fe,quia funtqui- dam femina,qua: funt minora alijs, & quidam crallio- ra,& quxdam habcnt multam vifcofitatem,& quardam paucam. Et funt ex eis,quz debentampliusaflari,ficut pfyllium. Etfuntexeis,qu2 parum,ficutcarui,&ani- fum,& cyminum album; & ita dealij s,fecundum quod oportet caiquc fpeciei.
Forma aflanditiagacanthum,gummiarabicum;
& omnes alias gummas.
Qui vult aflaregummi arabicum.frangateuinfru- Jtaad magnitudinem orobi;deinde accipiatpatellam, &calefaciateam,&auferatab igne,&ponat fupeream gummiarabicum,&mifceat bene fine intermiflione, donec albefcat, & fi non albefcitprima vice,fac iterum vt prius, donec fit album. Eodem modo faciasex tra- gac&gummiamygd.
Forma aflandi charabe,& comburendi. Frangitur ficutdixi fra&uris paruis,& afla vna vice, Vel duabus,& ferua. Sedcombuftioeius eft in hunc modum. Accipe ollam fi&ilem,& ponecharabeintus, & claude os eius cum luto; & pone in ignc athanor vna nofte,deinde extrahe,& tere,& vtere.
Forma aflandi gallas.qui vult eis vti in capillis. Frangevnamquamque gallam iniiij. vel v.partes,& infundeeasinoleo oliuarum vna hora,deinde aflafe- cundum difciplinam myrob.&aufer citocum fagaci- tare,ne comburantur,& deftruantur. Etqui vult fran- gere ftyptieitatem earum, infundat eas in butyro,vel
T O R I S- 148
L oleo fefamino; & rerat: & feiuet fiue aflatione - Etqui vultfrangere ftypticitatem carum imbibatcas inaqua cytoniorum,aut cum vna aquarum ftypticarum.quas dixi: aut lucco ftyptico,& feruet.
Forma comburondi fqcem vini,& aceti.
Accipe f^cem vini,& munda,& deficcaeam mteftoo vafe fuper ignem magnum, & dimicte doneccombura- tur.Er fignum combuftioniseiuseft,quandomutabnut color eius 1 n albedinem,& pugit linguam cum uiflam- marione. Etcombulhof?cis acetihtinhuncmtdum.- Etvirtus vtriufque adufla: eft,quod deiiccatmultam, & funt abfterfius,& auferunt carnem fupeifluamal» vlceribus, & iunt ftypticse, & purificant purificationc forti.
Modus conficiendi farcocollam.
Accipe dc farcocolla bona,alba,crafla,& pone in vafe vitreo ampli orificij, & demulge fupcr eam lac afinit quantitate pauca,fcilicet ne inlundaturin ea,vtlique- £at, fed remaneat quafi ficca, & pone fubito in Solc,vt citodeficcctur. Etquando eritficca ,oportet,qu6ditc- rum mulgeas,fecundum quantitatem quam di*i- £« fcmper caueas,ne cooperias cam lade,nc acefcarlac an- tequamdeficcctur,& deftruatur,facitaquater,velquin' quies,& cum hoc feceris,ficca bene, & lerua. Et finon Jiabes lac afina: paratum.faccum ladle mulieris, quia elt melius. Et funtqui conficiunt cum la&ecqu3e,caprjr, & alijs Ipeciebus la&is: fcd lac mulierjs eft preciofius. Forma conficiendi carui cum laiie, ad fluxum venrris.
Accipedecarui,&pone invafc mundo,& pone vas fupc ignem vna hora,donec fit fere calidum;deinde in- funde lupercum lac caprae quanritatis qua cooperiatur, & dimitteduabus horis,& extrahe,& ficca,& lcrua.
Formaconficiendi myrobalanos emblicoscum ladtc.
Accipc de emblicis mclioribus, & pone fuper eos lac acetofum,& dimicte fic die,& noitc.& quado lac dafic- cabitur, pone itcrum aliud lac, donec fint infufi ad vo- ■ luntatem tuam.
Forma conficiendi cordumeni,& cyminum. in aceto ponendum in confeChonicus.
Accipecordumeni,aut decymrno nouoa/. &purifi- ca a lignis,& a forde, & pone in olla lapidea,& cooperi cumacctoforti,cuiusquaniitasfit ita,gjtoti»m imbiba- turacymino,& nihil remanear,deindcexttndeeum lu- perfextorium in vmbra,donecfit prope exiccatione,& poftmodum afla eum (uper patellam fcrrcam,lecuduin difciplinam,quam narraui tibi in affatione feminum.
Modus purificandi,& colandi gummi arabicum,& tragacan.ad ponendum in alcofol.
Accipedegummiarabi & teretriiuia crafla,neKran rurcumeolignaeius.&poneinolla vitreata,& coope- ri cum aquachra,& munda.vel cum aqua rof & dimir- teperno<itcin,& in mane afpice,fi eft neceflaria alia^» aqua,& adde,& fi non,mifce bene cum manu,donec ro- tumliquefcat,& proijceeam fuper cribrum mundifli- 1 mum,& ducairn mannhinc inde,donec defcendatd» cribro totum colatum. Et funt qui deficcant,& fcruant dcficcatum. Et funt qui vtuntur,ficut funt.
Moduspra.-parandiopmm,quodadmini- ftraturincollynjs^
Accipelaminam aeream,aiu caciam lancis,in qua po- nuntur res,qux pefantur,& pone eam fuper prunas,do- nec bene calefiat: & aufer ab ignc, & pone lbi lubito de opio mundo. Et quando videriseum Iiquefadu,aui'er, ne deficcctur,nc fiat frangibile;& refrigcra,& vtcre.
Modus przparandi tragan. quando volumus ipfu m ponerc in loch.
Oportet,g,liquefiatin melle,&aqua die^icnodte,& fi in mane oporcuerit,quod addarurde aqua, fiat ;&li non,mifcc cu manu,& cola,& fac ficut /ciuilh de gum- mi arabico,& vtcre.
Forma comburendi olibanum,& accipiendi fumum eius.
Accipc de olibano bono, & claro,& accende cum lu-
minc

L I B
fnine canrlelar, & pone in olla terrea vitreata, quonfque E comburatur; deinde cooperi ollam fubito,colligaturoli- banum priuscombuftionem eius; quia fi non oppilares ollam,fubitoconuertereturin cinerem, Etfunt,quiin horacombuftionis cooperiunt ollam coopertorio auco habente * culum ad eolligendum fumum eius.
Forma colligendi ohbanum, quod ponitur in alcofcl.
Verum forma colleilionis fumi eiuseft,quodappre- hendas fruftum olibani cumtotofuo corticecumforfi- cibus,&pone fiammas,vt accendatur; & proijcein vas teneifm paruum,quod habeat coopertoiium ex a;re de- licate fa<Stum,& non oportet.vt tu accendas granum fe- cundum,antequam extinguarur primum granum, & oportetquod coopertOrium fit taliter fituatum fuperos vafis,quod cognofcatur qualiter, &quantum colligetur ex fumo ki eo operculo; & eft quod interponas lapillum inrerlabium vafis, & cooperculi tantac cra(Iitudinis,vt periliain diftantiam, videre pollis colledlionem fumi. & rora fuper coopertorium cum fpongia, vel pecia ma- defadtainaquafrigida,ne cOopertorium nimiscalefiar, &iungarur vnusfumuscumalio. Nam fi hocnonfie- ret fumus propter caJorem cooperculi conuerteretur ad inferiora,& mifceraurcum cinereclibani, & noncolli- gereturtantum. EtVirtusfumi eiuseft,quodipfefedat apoftema oculi,qbod dicitur farcan. Et hoc modo colli- gitur fumus myirh£,ftyracis,&galiia', & oiwniura fpe- cierumgummi.
Forma accipiendi fumum picis liquidi.
Accipe crucibulum, feu lucernam ferream, vel ter- ream: &poneineolicinium,& parum picis,& accende liciniumj&^^deindecooperifuper fiammamlummis eiuscoopertoriorerreo, interius vnreato, & ht forma_^» eiusfimilisfurnulo habens culmen,cuiusfuminiraste- ditinacutu,&fit ftrid:a,& fummitas eius habeatficut foramenathanoi j&dimittefic flammamlub cooper- torio,nam fumuseiusadha:rebit parietibuscooperculi, &quandopix minuctur,addepicem aliam,&facias hoc tandiu.quod colligatur ex fumo quantum volueris. £t caue,ne nimium calefiar coopertorium, & fumus non adhneat fumo,fcd conucrtatur ad infenora; quiaopor- tet,quodeuentes cum fiabellohora pofthoram,& vir- tus huius fumi eft calida,& ftyptica. Et vfus eius eft vti- iis valdein a';cofol, & in medicinisoculorum. Etnos vtimureoin emplaftris, & in debilitate oculorum, & Iachrymis,& bothor,& ira accipiat fumus ex butyro.
Forma coquendi alchitram.
Sume vas terreum oblongum, & lura cum argilla,& pilo;&pone vfqueadij.parteseius dealchitram,&po- ne fuperprunas, & coque donec remaneat mediii eius, deindefige lignum,feu acum ferream in ea, &extrahe adaerem ;nam fi deficcabitur, fcias,quod erit codlum, & tuncaufer ab ignc,& deficca,& vtcre.
Modus abradcndi fandalumquodadmini- ftratur in medicinis apoftcma- tum calidorum.
Sandalorum quoddam eft rubeum, & eft frigidius alijs: & aliudeftcitrinum,& aliudeft album. Et lllud quo magis vtuntur medici ad infrigidandum eft ru- beum,& vtuntur eo in medicinis podagra: calids,& medicinis furunculorum calidorum. Et modus eius eft,quod accipias ex eo frulhim,quod fua craffitie im- pleat manum tuam, & fricaipfum fuper ferrum dra- chini.azarium, vel fuper petram duram,nealiquidex petramifWaturcum fandalom fricatione. Et fuitcon- filium aliquorum, vt fricetur fuper cotcm cerdonum, quia fi aliquidex ea difibluitur cum fandalonon nocer, immoauget infngoreeius, & iuuamento, quianatura huiuscoriseft frigida, & deficcatiua. Et opor.tet,quod deftilletur fuper ipfum femper in tempore fricationis, aqua frigida,vel .iqua rofara,autde fuccisherbarum_j> frigidarum,ficut fucGUS fblatri, & mcmitha , ,& femper- oiua,& la<Suci,& plantaginis; vel aliud llmije alio-
E R
rum fuccorumfrigidorum. Ettunchabeasparopfidetrs mundam coram te, fuper quam facias frrcationem,irt quamdefcendir aqua,vel fuccus cum fricationefanda- li,&quando defcenderirde fandaloquantum volueris cum huius fucco, & fi de fucco, vel de aqua nimis.erir, dimitte defcendere fandalumin fundo vafis,& proijce fuperfiuum,quod fupernarauerit ex aqua,vel fucco,& refiduum collige, &vtere eo,inomni,quodOportet fo- lo,vel compofxto cum emplaftris,quia fedaibit dolores calidos cum auxilio dei.Et quidam ex medicis,quierant m noftris partibus,fricabant fandalum cum tefta ter- iea,alba,noua, dura, & vtebantur in furunculis, & cla- uis; & dicebant, quod in tefta alba erat proprietas con- ferendi furunculis. Etfunt etiam,quifricant in mola fabrorum,quaacuunturgladij,&irafaciebant j£gyptij. Sed fandalum citrinum,& fandalum album fricant fe- cundum eandem diiciplinam,qua rubeum.
Modus extrachonis wucilaginum ex feminibils ficut pfyMj, & fcnugrxci fem. li.fem. malu<z t & radicurn etus, & fem. altij£<£, £r radtcum eius,& fem. cytoniorum, & marrubij, cr edte- rorum hutufmodt.
MO dus eius eft, quod accipias de bono pfyllio qua- tum vis,&munda.cuma terra, & a qualibetre extranea,& pone in ollamunda,& ponefuperipfum de aquacalidalib.iiij ad vnamquamque librampfyllijrauc plus, fecundumquod tu volueris pmgueirf eHe muCila- ginem,vel (ubtilem,& dimitteiimul per no£icm,mane verocalefacias parum fuper ignem,&proijciasin mar- fup ; um fa<5lmnexteIalinifoni,noua,crafia, & flringer osmarfupij cum ligamento fortiter, nealitjuid expfyl- lio Iubricet extra;deindeeum fufpendeiuperorificium olla: vicreatx, & percute marfupiuin ab omni parto eius,cum virgalignea,vel fcrrea fubtili;&quodegredi- tur de mucilagine, trahe mulgedo ad inferiora Ciim vir- ga,donec defcendat mucilago in ollaih. Et fac id,dobec nihilegrediatura marfupio;deinde difiblue os eius,& ligaiterum magis inferiusn Ioco,inquo hgafti prius,& percute iterum cum vii ga,quoufqueegrediatur tota mu cilago,nam pfyllium egredieturtotum ficcumexmar- fupiotum hoc arnSciOi Et fecundum hanc formam fiuntomnes aba:mucilagines. Erfuntqiiidam,quipo- ntintfuper fen.inaacuam calidam;& mifcentbene,& ponunt m panno,vei cribro; & ponuntdonec tota mu- cilagoegredit. Scd priiv.us modus apud meeftmelior. Modus extrahendi mel exanacardis.
Accipede anacardis; &aufer pedem eorum, fcilicet idquod adhxret ramo eorum, & ponein olla munda cumaqua,& bulli quoufqre fiiperfaciem aqux videaS natareficut meI,quod colligescumcochlearipaulatim» quoufque nihil remaneat<]eeo fuper aqua;quod repo- ne,& feruaneceflitati.
Forma extrahendi cor feminum,ideftmedul- Jas,ficut cor cartami,fem. cucurbitx, cucumetis, citri, melonis,
& fimilium.
Accipe de cartamo,&purgaa fuperfluitatibus eius, & fi liabet aliquam humiditatem ,oportetquod dcfic- ceturin Sole;deindepone inmortario;& frangeleui- ter cortices eius, & frica manibus,quou(que feparetur cortexa corde,deinde cribra paulatim cum cribro fa- 6io ad hoc,quiacor eius defcendet,&cortcx remane- bitfuper cribrum,&ita oporret fieride alijs femi. Et funt,qui auferunt medullam eiuscum manu figillatim, & colliguntcor eius cum forficibus paruis,vel cum vn~ guibus, led hoc opus eft magni laboris, & non porelt heriexeisnifimodicum,& priormodus eft ifieliorfa- tis,& eft modus,quo vfi fumus.
Forma exconandi grana alcheru^,& eft catapuria
maior,(iuepentada61:ylus. Quandoaccipiunt exarbore fua recentcs,fu.nta cor.
tice

S E R V I
tiee flio difFicilis fcparationis. Et qui vult cxconarc ca fi- A ne labore,oportet quodextendat in Solecalido,& dimit tat tota die, & moueat hotapoft horam, quando Sol ca- leracitgrana, facit crepare corticem lllum ab omni par- teeius,6i facitegredi granaeius. Colligatergoea, quae cgieffa funt. Et fi remanent aliqua grana, qua: non iint feparata a cortice,fricentur cum manibus, vel cum pan- no aipero, quoulque egrediantur mundata, & fi aliqua non crepuerint,ponanturin Sole,donecaepentjix^j? fiarit vt prius. Sed fi eges excoriationeearum m breui te pore,pone pateliam (uper ignem,donec fit prope calefa- €tionem: & auferas ab igne, & pone grana in ea,& mi- fce, & fit calorpatella; aliquatulum fortiorcalore Solis. Scindenturergo cortices, & egredientur grana. Verum iid auferendumcorticem eiusfecundum,eftlaborma- gnus.-Et propter hoc multiextrahunt oleum eiusabfqj quodauferant corticem lllum. Etqui vultauferrecorti- cem fecundum, non habet ingenium aliud nifi mundan dograna fingularitervnumpoft vnum,autquaffeteale- uiter,ficut dixi degrano cartami, & cribret. Verunrame " ipfaadha;rent',&?imul conglobanturpropter multam corum humiditatem. Quareoportet, vt terantur paula- tim cum magna !enitate,& ingenio. Et fecundum hanc formamo(jortet ,q5 teranturgranaaba!gar.ij.laureol^,& bacca:,quia funt prope figuram horum.
Modus excoriandi grana fefami.
Accipe de felamo, & purgaa terra ,qua- eft cum eo ,■& alijs fuperfluiratibus,& pone in vafe fiilili cumaquafri- gida: & dimittepcrnociem, & in manecola,& dimitte ficcari parum ab humiditateaqux:& pone in pecialini flirn, & liga os eius, & percute fefamum ab omni parte cius,donecexcorietur totunr, & proijce in vafe, & proij- ce fuper ipfam aquam frigidam , & mifce bene, nam cu videbis corticem eiusnatarefuper faciem aquar,proijce cumaqua. Et fiatita,quoufquenihiI remancat excorti- ce: deinde ficcaab aqua,& ferua neceflitati.
Modus excoriandi aroygdalas, & pineas, &
nuces, & caetera horum fimilia. C
O mnia ifta excorianturin aqua calida, & hoc cft no- tum omnibus. Etfunt, quiponuntin aquam frigidaper no(5tem,&in maneexcoiiantur. Etfunt,quiponuntin pareila fuperignem parum, quoufqueexcorientur. Et fun',qui fepeliunt,quando recentes cofttguntur in paiea frumenti, quia tunc cadit cortex eoium liiperior.
Modus deficcandi rofas ad reponendum eas.
Aceipederofiscum fuerint in medictate fuxapertio- nis, & neque adhuc egreffa folia earum a camerula fua ; & expone Soli cum totacamerula fua in fine menfis Aprilis. Et expone eas Soli eadem die,qua colledlac fuermt,nam liremanferunt vfqueadmane,maximej coaceruaix in vnum, minuerentur multum in fuo odo- re,& rubore, & cum deficcas', moueeas fa;pe rn die. Et quando marcefcent, & fuerint prope deficcationem—j > aufer foliaearum a camerulis fuis,& ferua folia repofita. Etiam fcitum eft apud nos,quod lllx, quie ficcantur ea- dein die,qua colledtx fuerint,funt meliores; & rubor ea- rum remanet ineis,& odor. Etfi non poflunt exponi So li eadem die, qua colligunrur, oporter ponantur m lo- co vento(o,in quo non fit humiditas, & fequenti die qua citius porueris,ponanturin Sole, donec compleaturea- xum deficcatio. Et iam fcitum eft,q, deliccatio earu me- lior eft in vmbra,nifi quia maionslaboris,& periculum eft,ne deftruatur odor, & color earum propter humidita tem,qux eft caufa deftru£lionis earum ,quando nimis re manetineis. Qua propter fi volueris deficcationem ea- xum in vmbra,oportet,g? ponas easextenfas in loco cali- doprocul abhumiditate,&vifitesfa:pe,&reuoluas eas aftidue; fed impoflibile eft,quod euadant adeuaftatione, quando complebitur deficcatioearum,in vafe terreo; & quod ftringatur os eius,quod odor, & colorremaneat in cis. Et fcitum eft,quod qui ficcauerit lib.x.rofarum mu- datarum,conuertentur ad lib.i. quando erunt ficcx.Et fi rofseruntexmonttbus,poffibileeft, quod remaneant plus. Ec rofx de montibus funt fortions odoris quam
T O R I S- 14?
hortulana:;&aqua,qna:fitexhortulanis. Etitaeft de omnibus herbis,& deomniflore:quiaodor,&virtus fortior eftearum,qua: nafcuntur m montibus, quam qus nafcuntur in horis, &locis depreffis.
Modus deficcandi violas.
Viola; colliguntur inmenfeAprilis,&oportetquod florcsviolarum colligantur quando funt in fine bonita- tis, & maturitatis, & extendantur in Soleeadem die , quacolliguntur,ficut dixi de rofis,nequeplus, neque minus,qui vultcolorem, &odoremearum feruare,fi- cuteft. Violx montium func melioreshortulanis, & lib.x.ex recentibusconuertuntur ad vnam ,quandofic- cx fuerint, ficur, & rofa\
Tortna dejiccandi cnwes corticesradicum,J/cut fccmc. apj ,fcarioU, plantaginis,buglof- Jd, & corttces radtcum mori.
MOdus deficcationis eatum eft ifte, vt abluas eas bene ea die, qua colliguntur a terra,& luto,& ab- fciflisfolijs ab his, excoria medullasab eis m hunc mo- dum. Vnamquamque radicem per fequafles cum mal- leo partio ferreo, quia tali modo citius,& melius fepara- bitur cortex a corde, quamalio modo; deinde exponej Solieadie. Etnon oportet, vtexpedtes nifi vnadie,quia deftruerentur,& maximein tempore hyemis. Et quan- do ficcas, reuolue fepe in Sole; & in nodleponaseasin loco ventofoprocul abhumiditate: & in dieponeitetu in Sole,donec deficcentur. Et fi dies fit nebulofa fine ap- paritioneSolis, oportet quodextendas easincnbro ex paleis,aut (iiper cratictilam ex cannis fubtilibus,& fufpe das fuper ignem, itaquod calor ignisafcendenseasde-. ficcet. Et quivulc deliccationem earum lubitoimitii- nente neceflitate,oportet quod accipiat patcllam ter- ream latam, & calefaciat fuper ignem;deinde auferat ab igne, & extendat fuper eam radicem, aut aliud quod- cumque voluerit deficcare,& reuoluat fepe cum manu, &quandopatella refrigerabitur,remoueat radicesapa- tella,& itetum calefaciat eam, calefa&am tollatab igne, &iterum fuperponatradices, & faciathocquoufquefic- centur. Etcaueat ne comburantur. Et hiceft modus deficcationis earum in hora neceftitatis magnx. Et in diebus pluuiae, nubium, & humiditatum.
Forma accipiendi cortices citri,& citerorum pomorum odoriferorum, & eo- rum deficcatio.
Ule, qui vult vti corticibus pomorumcitriinconfe- 6Honibus ,eligatilla ,quaL: habent maiorem acetofita- rem intrinfecus,quiacorticeseorumfuntmagis odori- feri. Et oporrer, quod excorientur llla die, qua colle- dta funtab arbore. Tergantur ergo primocum man- tili mundo,6<^_,- excorientur cum culcelloacuta: aciei paulatim leniter,ne accipiaturex carne cum cortice. Etfimilimodo oportet fieri ex cytonijs, & alijspomis; deinde ficcenturcumcautela, vtdixi,& feruenturne- ceflitati.
Modus infundendi ammoniacum, & gummas, quxponuntur in medicinis. Accipeammoniacum ,&ponein acetoper noctem, & in mane afpicefi ammoniacum bibenttotum ace- tum ,& fi non bene fuerit diflblutum ,addasde aceto parum,& dimitte, donec benediffoluaturtotum,dein- deponefuper cribrum ex fetis, &fricacum manu, do- necdefcendatde cnbro, & lignaeius ,&frondesrema- neant fupercribrum,& fic vrere.Et fecundum huncmo dum pntparcntur omnes alia:gumma: fimilesammo- niaco, ficut opopanacum, fagapenum, afafcetida, bdel- lium, & fimilia.
Modus faciendi figillum, quo fi- gillanturtrochifci.
A ccipe fruflii ligni ebeni, aut buxi, aut eboris,aut al- terius cuiufcumque vis; & fircraflitudoeiusmenfura duorum digitorum ;& latitudo trium , & longitudo Mefue, I Ii vnius

L I B E R
tfiienta. vnius palmi, & priparetur forma cius bene: *deinde feca ipfam 1 n longitudinem eius induas parcesaqua- les ira quod vnicuique rabtii-c Tic craflicud» vnius digi- ti; deindefacainbas facceseiuspolicas,lenes,beneinui- ccm coha;rentes : deinde fculpe m ambabus faciebus rabularum fculpturas rotundas (ecundum quantitatem trochifcorum,;quos volueris figiliare, fiue cnagnos, fiue paruos - , deinde fculpe mcet vnumquemq - , circulum no- men trochifci quodcunq; volueris fcilicet ex quofuerit fa6tus,vt trochilcus rofa.vel trochifcus vio.&fimilium, & lit fcnpturaoppofico modo, vt quado trochifcus tue- ritfigillatus reddatur lictera recta. Et qui vultlculperc in vna tabula pluranomma trochifcorum,oporcet, cp figilletmeadiuerfostro fecundum nornina iptotuni— j vnumquemqi trochifcum in fuo nomine. Et qui vult m vna tabula folum nomen vnius troch. oportec,q? nonfi- gillet mea, nifiillam folam fpeciem trochifcorum. Et quando volueris figillarecum ea trcchifcos, oportet, q> inungas vnamquamqj tabulam oleo rof.& troc.diani cii oleo vfo.& figtlla (ecundum voluntatem tuam. Et ha:c eft forma figillandi.Sed funt,qui faciunt figilla breuia fe cundumhancformam. Accipeexebano , vel buxo -,& fac figilla rotunda, (culpe m vnoquoq-, figillo foueam ro tundam quanta: crailitudinis elt dimidiustrochifcus,vt mediuslupinus, & fculpe in vnaex tabulis nomen tro- chifci fi vis,& fi non visdimitte plana, vc poffis ex ea fi- gillarediuetfas fpecies crochifcorum. Ec func, qui faciut nihuncmodum figillamulta,& fculpuntin vnoquoq-, figillo nomen alictuus trochifci. Et hxc eft forma eoru. Sed qui vult, vt figillum reddat trochifcum fecundum certum pondus,oportet,quod faciat trochifcum vnum, & ponderet eum recentem lecundum quantitatem pon deris, quam vult, & fodiatin figillo foramen trochifci ad menfuram illius,'quia pondus eius erit fecundum pondus illius.
Modus colandi potiones,& co£liones,& de \ figuracolatoriorum.
Oportet, quod habeas trias colaroria ad colandas po- tioncs,&decotiiones(yruporum. Pnmum colatoriurn fic minus quam fecundum, & pannus eius fic rarior, & fecundum fir maius primo,& pannuseius fitfpiiiior, cj pannus primi: & tertium fit maius fecundo, &pannus eius (piiiior fatis. Et h:rc eft. tigura colatoriorum.
Modus clarificancli.
Etqui vult clarificare aliquam pononem,vel fyrupu, ficut fyrupum de radicibus,vel fyrupum dc l yftbpo,aut de lappario,aut quemcunqueahum fyrupum,ficut oxy- mel,fpecies (yruporum,&pocionum om: uirn ,quando erit completa decodtio eorum: oportet,g> primo colen- tur m cnbello ex fetisjdeinde fufpcndecolatona omnia - , vnum intraaliud,fcilicet paiuum intra medium,& me- dium intra maius; deindc ponat in paruo fofia ciffolio- rum.vel palmarum concufla beneapuluere,aurdeferis equibeneablutis,&impleat ex eisquafimedictatem co latorij ;&fintcolatoriadiftantia abinuicemquantitate trium digitorum, & lufpende colatoria in patiete, & fu- fpende liib eisvas ad recipiendum quod colabit; deinde infunde mtra colatorium fuperius potionem todhun, velid quod volueris colare. Et dimitteficcolareperfe fine aliquo contactu manus, eo quia defcendet de primo colacorto in (ecundum,& defecundo in tertium.hr fi op piletur aliquod ex colatorijsacraflitie decodtionis, lta quod non defcendar ex aqua aliquid,oportet quod effun das quodeft m eo. & abluas ipfum acraflideiila,& po- ftea rcmittedecodlione ineo, & dnnictedonecclanfice- rur,& fac ira,donec deicedat tota decodl;io,& proijce fiib ftanria eius; & vteredecoctoclarificato. Etquivoluent facere fyrupum cxea,ent maioris ruuamenci,& faci- liorad potandum.
Opcrario falis alchali, & eft fal nitrum,qui ingre- ditur in multis medicinis.
Accipede herbailla, quxdicituralchali,& fiicinter- ra foueam magnam,& lmpleeamexherbailla, dum fft recens, & accende ignem in ea, qoando eru combu-
E ftailla,quam pofuiftiiporiedeaquafuperearn Etfac ua,donec fouea erit plena ex illa herba,& tota het ba eric benecobufta,& dimicteexcingui igne, &infrigidarici- nerejdeindedecege; quia tu inde inuenies fale cip.cnspe-- tnficatu, vel coagularu 111 magnoglobo m fundofouea:, quod accipias,& frangas in frufta, & (erua necefhtan.
Modusdealbandi falem eundem.
Si volueris dealbare hunc ialem, accipe exco lta ma- gno ficut eft, & tere,& cribra, & pone in vaie; & proijce 1 uper eum tantum ex aqua,<j> cooperiatur, & luper eum duobus,vel cribus dtgitis, & mifce; & dimitte defcende- re foceseius in fundo vafis, vt fubtilefuperftet •,deinde clarifica in hunc modum. Accipe frufta ex filtro mundo, quorum longitudo fic duorum palmorum, vel amplius •, & laticudoduorunr digicorum; ponecaput vnumfilrri m aqua,& aliud per labium vafis exeat pendens extra,& fuppone paropfidem aliatn (ubfiltroad recipiendcun , quod emanabit ex aqua per filrrum; et dimitte fic,donec P deftilletaquam totam ,quam poneinollam nouam ,& poneeam in furno pams,& dimittepet no6tem,velam- phus: quiaconuertetur m falern coagulacum ficut cam- phora; & fi non coagulatur vna vice,pone pluribus vici- bus,doneccoaguletur. Et 'unt ,quiponuntaquam illam in patellaterrea noua,& acccndunt ignem fubea, & fic coagulant, & feruant.
Modus alius.
Accipedefodra,&eftille nigerconglobatuslib.i. & pone fuper eam iib.vj. aqua.jalireriiii & pr.xpara fecun- du pra-paracionem, qua dixi, & clanfica deitillando, & coagula,& reponein locohumido, vbi non approximat Sol,quia diifoluetur,ficut fal, & zucch. E t ali j dicunc 110, fej oportet,9> ponatur in Sole, & non tangatur ab humi ditate,quiareleruabiturmelius,& non liquefiet.
Modus comburendi alchali albificarum. Accipeip(um,& tere, & comburefecundudifciplina quam dixi 111 coburendo plumbum 111 tra6tatu primo.
forma dcficcandi radices ari(l.lon.& afphodillo- rum, O" cfi erudriuaUch,&fpeciernm lnf.fer. -pentaria , & radiccm diffami , & efi az,enfa- leniy & rachccm alfefyrxj. vitis nigr.t, & radi cem althd£, & radicem ahalchaim: &buglof fe:&meu.&pbu.& fatyriorum, &fecacul.i. figilli Salemonis, & radtcemori celfi\ & aiias radices fmileshis fpeciebus.
OPortet,qj lauenrur ea die,qua effodiuntur': ita bene quod mundetur a terra,& a luto,qu<xadha:rent ei; deinde incide in fiufta parua, &fige in eis filum,& dein deinter vtrunquefruftum,nefecontangant,&expone vento in loco, vbi locusfrequeter fufflet, vel fi efl hvems fufpendeadfumu,donecficcentur, & feruaneceflnati. Modus colligendi herbas medicinales, & tem- H pus repofitionis earum.
Oportet, quod iierbx colligantur in tempore fere- no,claro, non ventofo. Et non oporter,quod colli- gar.tur nifi infine bonitatiSj&^ maturitatisearum, 'u° tempore, & non quando iam funtconfum- pt<e vetuftate, vel propter aliqnam infirmiratem earum. Etherba:,qux colliguntur 111 terris montuofis, duris (unt fortiorisvirtutis, quamillx, qua: colligun- turinvallibus,&terrapingui,& viridarijs,&hortis. Et oportet vteligas ex herbis, qua- funt magis ramo- fx,& qna: iunt complcta: cum leminibusfuis, ficiit debent efle , ficut lloechas arabicum , mefcha- methafar id eft, mentaftrum , & hafach, id efl:, tribuli marini,& hyflopus, & fimilia. Et fioresoportctcolli- gi anrequam cadanc ,ficut Hosalchannarideft, cotula foenda,& chainxmeli, & violx,& zambach.i.yenfe- mi.&fimilia. Scdtempus colligendifrudtuseft ,'quan- do funt bene maturi ificut vua , ficus, & dadtyli, pvra, pruna, & fimilia. Ec feminaoportec colligi, quando in,
cipiunr

S E R V I
: cipiuntf!ccari,& cadere. Et antequam cadat fuperea A aqua,quad?ftruanmr. Et tempuscolligendiradices,&: *amos,& cortices efl, qn incipiunt cadere folia eorum.
Formaexprimendi fuccos planrarum.
Oportet, quod fucci plantarum ex folijs, & ramis ea- tum exprimantur dum ;unt adhuc tenera:, ficut memi- the, & gafid,feraperaiua, fuccus hypocyftidos, abfyn- thij,&fimilium. Etoporret,quodvulnereturplanta, feu arbor, quando volueris accipere laceius, "el laphry- mam , donec viget adhuc interra,non poitquam eft cuulfa, ficut cum volueris facereopium, euphorbium, & fimilia.
Modus deiiccandi omnes herbas.
Generaliter fciredebes,quodradices, &folia,&ra- mi, non debentficcari antequamfint ablutia terra, & a fordibus eorum, & quod deficcentur in loco, vbi non fint humiditares.
Modus repofitionis herbarum, florum, & fe- g minum,& aliorum ad feruandum.
Oportet, quod reponas flores herbarum medicinaru in capfisexligno. Et leminafttinganturinfacculis, ex eorio, vel papyro, quia iuuateaad meliorem conferua- tionem,&hocfecundumipfam fententiam Diofco. Et arepofitio rerum humidarum,ficut funr fucci,&gumm§ liquidx, & confe6tiones,& fimilia, debeant e/fein vafis ameis.Sed vnguenta ,inquibus ingrediunturpix,&ab- latram,&acetu,oportet, quod reponas in vafis a:neis.Et pinguedines,& cerebella, & omne pingue oportet repo- niin vafis faCtis ex ftagno. Etomnequodeft expulueri- bus,ficuteft pulifis hieripicra,& fimilia, oportet repo- niin vafeterreo itridhorificij ,&oppileturoseiuscum cera,vel creta,nereioluatur, & minuatur virtus eorum . Et oportet,quod reponatur rob,ficut vui, & cytonioru, & malorum,& mvrti,& fimilium,in vafe terreonouo; quia terra trahit ad fe humiditatem, qua: eft in eis, quia magis prasferuantura deftrudtione.Et olea debent repo- q ni in vafis vitreis,& os vaforum ftringi debet,ne deitrua tur,quodfeteant. Etoportetreponi omnesfpeciesaro- . maticas,zebet .T, & gallia: & omnes fpecies aromaticas, ad aromarizandum in vafis aureis, vel argenteis deaura- tis-, aut in vafis ex porcellionibus, vel ex vitro. Et omne acetofum, quoddebetferuari ,oportet reponi in vafe li- nitocera.vel pice; &oportet reponi m vafe vitreo omne vinum,quod habet fubftantiam a:qualem, qui eil fignu fiiper durabilitatem eius,& fuper prohibitionem iux corruptionis,&omnevinum,cuiusfubftantiaeft ing- qualis: cuius fignum eft fuper corruptionem eius facile, & quod diu non poffit feruari, oportet feruari in vafe ter reo,vt terra exiccet humidiratem eius fuperfluam, qua: eft caufa fui corruptionis.
Modus colligendi colocynthidem. & deficcandieam.
Colocynthidesdebentcolligi infinemenfisSeptem- b ris,quiatuncfuntin fine bonitatisearum,&matura- q tionis.Etoportet,q7 noncolligas ex eis,nifi illas,quarum color declinat citnnitati, & quando mcipiunt folia earu exiccati,&attenuari.Eteligeexeismaioresin quantita- te-, & oporter,quod non accipias illam, qux eil fola orta in fua arbore ,quiaipfaeft multum mala, & pernitiofa. Sed modus deficcationis earum eft, quod cuftodias eas bene ,quianondeficcanturin breuitempore. Poneergo eas in Sole,& verte eas qualibet die fa:pe, & in nodle po- ne eas in loco remoto ab omni humiditate,& cuftodi be ne,donecficcentur,&qui non poteriteas deficcarein Sole,quoniam rempus erit fortafte nubilofum, oporter, quod impleat filaexeisinfixis-,&fufpendat propeigne ad fumum, vt deficcentur, & cum bene deficcatar iue- rint,munda eas a corrice fuo,& a femiriibus,quar funt in «s,& fet ua medullam earum in corio.
T O R I S-
ERTIVS TRACTATVS Deprceparationemcdicinarum, quae fumuntur ex animalibus.
Forma comburendi omnes fpecies conchylium.
F I N I S,
Portet qui vult comburereteftas c°- chylium,g, terantur,& ponantur in olla munda;& ponatur olla in furno figuli vna no6te,deinde extrahantur, fi funt combuft^ ficut cinis albus be ne:fin autem ponas iteruinfurno panis, vel eodem, & dimitte donec fint alba calcinata. Et funt, qui ponunt cochleas fuper prunas,& exufHant,& dimittunt donec fuerint albx, & terunt, & ponunt (uper teftam terream fuper carbones ; &exufHantdonec fintalbx fecundu voluntatem eoru. Formacomburendi Cortices ouorum.
Oportetquodafpicias adillud, quoddixideconchy- lijs; & combure,ficut dixi de eis: quoniam idem eli mo- ■dus,nec plus,necminus.
Forma comburendi Cornu ceruorum.
Accipe de cornu ceruino,ficuteft, &pone fuper pru- nas,&e?cuffla,donecalbefcat. Etqui vultcomburerefe- cundum aliam formam,frangat eum in frufta, & ponat inolh,& faciat,ficutdixi de conchylijs.
Modusablutioniseius.
Sed,qui vult eum lauare, lauet (ecundum difciplina, quam diximusin abluendo fcoriam, & vtatur eo in me- dicinis oculortim,quando curruntadeoshumores,& ad bothor, &adcraffitiempalpebrarum. Etqui facit ex eodentifricium,purgat dentes afordibus, & fecundum hanc formam pnrparentur omnes vngulx, & foleas.
Forma comburendi.
Moduseorumeftficut modus combuftionis cochlea rum. Et funt,qui ponunt fuper prunas, & exufflant,do- nec dealbentur.
Ablutio horum om nium.
Sed ablutio cochyliu aduftorum,& corticu ouoru,& cornuum,eft ficutablutiochimi$,necplus,nec minus.
Forma comburendi fetam, vel(ericum,quod adminiftratur indiamufco.
Accipe de follicullis ferici noui, qui nondumpertran fierunt annum vnum, &aperi, & extrahe vermes mor- tuos,qui (unr in eis; & purga eos bene, & pone in fundo ollx noua:; & pone fuper os eius lapidem,& pone ollam fuper ignem, & fac fub ea ignem leuem; vel poneeam in furnopanis. Etnon oportet,vtadurantur-,iedfolum, itaquod poffint teri,repone, & vrere.
Forma«omburendi Lanam.
Laua eam bene,&pedtinacum pecline,&pone in olla fid:ili; & combure, ficutcomburitur feta. Et funt, qui pectinant cum fua forditie, & poftlauant, &fa- ciunt ficut dixi.
Formaabluendicinerem lana: adufta:.
Accipe cinerem lana?, & pone in paropfide,& infun- de fuper eam aquam, & mifce, & cxpecta donec clarifi- ceturaqtia,& cinis defcendat,&proijce lllam aquam,& funde iterum fuper lllum alium aliam aquam, & fiat vt prius, tandiudoneccinis non pungatlinguam ,quando guftatur -,fed fit ftypticusgultui, Pofteaficca,& ferua, & pone in medicmis oculorum.
Forma comburendi fartam.i.cancros ad dan- dum in potu illis,quos momorditcanis rabidus, & ad dandum phthifi- cis, & ha:moptoicis.
Accipe cacrosfiuuiales viuos,qn Solfueritin figno Arietisxiij.die mefisMartij, intelligolunaris,&pone zn athanor, vel in furno panis, quoufq-,coburantur, & noncouertanturincinere. Etquida inccndunt athanor Mefue. lli z cum

L I B E R
cumlignisvitisjformaefteadem. Et funt,qm pro phthi ficis,&h £moptoicis abfcindunt pedeseotum,& den- ies, & fic comburunt.
Modus comburendi Scorpiones ad frangendum lapidem.
Accipe decem fcoipiones viuos,& ponem of!a noua, & luta earn cum pafta, aur cum terra, & pone m furno, accende ignetn in eocumlignisvitisquoufquecalefiaf, Bcjts. & dimitte ibi ollamdie, ac nocte, & extrahe; & da cine- rem horumin potum horadoloris renum, quando fue- ritexlapidegrana.vj. in pondere,cum (yrupode radici- bus,quiafiangit lapidem. Et funt,quiponuntollatn in athanor panis, & dimittunt x.horis, poftea terunt fcor- piones, & (eruant.
Modus comburendi Thyros, qui adminiflran- tur in theriaca, & alios ferpentes. ghait. Accipe ferpenres chytias fceminas.qua; lunt rubei co- loris,& habent caputextenfum. Venareeas in hyeme in locis vbi funt prope aquas, & arbores-, & pone in oiIa_j noua,& luta os eius cum argilla, & pilo: & mitte in fur- Ui «HnJnumnodevna. Accipc ergodecinerehorum, & mitte Thjn. inalcofol,auttere, & confice cumoleo,& fac empla- ftrumfuper fcrophulas v quialiquefaciteas. Etfiopor- tet combun (erpentesalios, nili quiadebent comburi per amplius tempus, quia ipfi funt maiores corpore, & pinguiores ,&'operatioeorum rn (crophuliselllicuto- peratiorhyrorum.
Formacomburendi caput Thyri, quod ponuntin alcofol.
Accipe de capitibus thyri ftatim poft abfciflionem corum, abfque quod faliantur, & pone inolla 66tili vi- treata,& inuolueeam in pafta, &poneeam fuper ignc ex prunis, & oportet, quodcomburantur ita, quod fiant ficur carbones,fed remancat incisaliquidhumiditatis, quod poflint teri folum ,& cribrari.
Forma comburendi leporem pro illo, qui habet lapidem.
Accipe leporem, & decolla, & pone in ollara nouam cum fuocorio:& combure,donccfiatcinis;dcinde_j tere cinerem iftum, & daex eodrachm.ij. quia eft mi- rabilis in frangendolapidem.
Forma comburendi heiicios,& ranulas.
Combure, ficut dixi de lepore, rantum: tacc plus, nec minus.
Formacomburendi Hirundines,quxadmini- ftrantur in xgritudipibus gula:.
Accipe de pullis hirundinii antequam nafcantur plu- mqeorum.Etdixit Gale. oporter,g>comburanturcum plumis earum.&gjponatur fupereas ahqnantulum (a- lis; & ponantur in olla noua,qu? cooperiatur,& lutetur, & ponatur fuperprunas,vel in furno panis,donec com- burantur, & ferua, & vterequando oportuerit. Et dixit Diofc.q? qui acceperit hirundines cum matreearum,& comburet inolia, & mifcuerit cinerem earum cnm mel le, & pofuerit in oculo, acuit vifunr, & qui vnxerit cum eo branchos, iuuat; & confert tumorigutturis,& febri, fynanchi^,& tumori vus.
Forrna. co/ligendt Cantharides, &
reponendi eas.
. Portetquod veneris eas m tempore Veris,& elige _ ' ex eis rubeas magnas,lelies tadtu. Etcaueanigris, & afperis; & habeat venatorinmanufuaforficulasde ferro,veI de ligno: &ponateas cum iilis forficulis in va- (e ftridiorifici),deinde pone fupereas oleum vetus,& fu fpende in Sole plunbus diebus, donec putrefcant,vtere. Et (unr, qui comburunt eas, ficut comburunt hirundi- nes. EtdixitDiofc.q>cantharidcs,quxgenerantunn tri tico, funt calidx, & oportet, vt ponantur in vafe non vi- treato, & cooperiatur os vafis cum panno lini, & perfo tetur fundus, & ponaturorificium ollxfuperfumum a- ceti fortisbullientis; & dnnitiatur fuper fumum illum, doneccantharides morienrur, & infige in eis filum lini, & ferua. Et fortiores cantharides funt, qua: tran(mutan-
o:
E tnr in diuerfis coloribus, & habent maculas citrinas, & sut magnicorporis,16g?,et plen^. Etq sut vnius coloris, abfq-, q trafmuretur ad diuerfos colores,(unt debiiisopc tacionis. Etifteeil modusomniu fpecierucarharidaru.
Forma colligendi ftercus canis, quod admi- niftratur in medicinis gutturis.
Oportet, quod eligas ftercus, quodeft album, quo- niam fignum eft,qubd fuit excomeftioneoftium, & colligaturrecens vniusdiei, velduorum ,& fac eum_-> ficcari, & ferua neceffitati.
Forma colligendi fanguinem teftudinis aqua- tic .T ,qux adminiftratur in medici- nis ' r> Venenorum.
Accipetertudinem aqux, & poneeam refupinam fup *Ai Ssrt>~ paropficlem,& abfcinde caput eius fubito,dimitteegredi fanguinemeius,& qnando coagulabitur,operiparop(i- dem cum cribro ex (etis, vel panno lini,& expone Soli, eu(H>. donec ficcetur, &ferua. Et dofis eius quandothyrus p mordebit hominem e(t drac.iij.cum vnc.iij.aceti, & ter tia diedetui pondus vnc i.cum vnc.v. accti,quia eftcu- ra veriftima.
Forma colligendi fanguinem animalium,cjui pont titr in medicinis, venenis conferenti- bus, ficut est fanguts h&di, an- Jtrum, dr Jimilium.
OPortet, vt eliganturaninialia huiufmodi fana, & iuguletur vnuniquodqueeorum ,&pone(angm- nem eius in va(e vitreo, mundo, & exicca in Sole, (er- ua, & vtcre.
Forma accipiendi cerebelh auium, qua: ad- miniftranturin mediciniscoitus.
Hi funt auicul?,quarum cerebella (unt neceftaria,vt accipiantur. Et funtauicuix,qu£ nidificant in domibus,
& venari debentin autumno, vel vere,& decolleseas,& G euelleceiebellaearum,& ponein valemundo,&purga a venrriculis circundantibusea. Et pone cum eis pro omnibus x.cerebellis,vitellum vnum oui recentis,quod fueritcxgallina,qua:habuerit mafculinum, &confice fimul,& ponein patellafupercineremca!idum,& di- Iriftte quoufque coaguletur, & dcficcetur ab hu.midita- te, qua: eftin medicamine, & auferab igne, & pone in Sole,vt deficcetur, aut pone iterum fuper ignem, donec ficcetur: & vterein medicinis coitus. Fr funr, qui faciuc hocmcdicamen finevitcllis. Et (unt,qui vrunturirare- cenribus, ficut extrahuntura capiribuspofi decollatio- nem.Et funt,qui addunt cerebellis, & ouis parum mel- lis,& coagulant fuper ignem, & feruanr, & vtuntur. Modusaccipiendi felomnium animalium quaarupedum, & volatilium,& for- ma reponendi ea.
Accipe fel dum eft rcccs, & ligaos eius,& pone in ol- lacum aquabullienti,&dimittcibi tanrorcmp.ire,quo H polles lacere trespaftus,& extrahe ftatim ab aqua,et dc- ficca mloco vmbrofonon i umido,&fcrua,&vrcre.
Sed fclla, quibus volumus vti in medicinis oculorum, oportet ligaiiorificiaeorum cum filo lini, & poni in va- fe vitri, in quoeft pofitum aliquantulum mellis, & lige- tur aliud caput fili ori vafis,&feruetur neceftitari.
Formaaccipiendi coagula omn ium animalium.
Accipc coagula animalium dumfuntrecentermor- tua,fciiicet poftquam dccollaueris ,&inuoluasea(ale, fufpcndead So ! em,&ferua.
Formaextraliendi Lumiditatem delimacis.
Accipehaalaam.i .limacaSjflatim cum acceperis pcr- fora cai ne eius cu culrelloacuto,quia exibit ex ea humi- ditasmuiravifco(a,qua: eft vtihs adeuellcndum pilos palpetnarum ,& vterc in vnguentis,qua: ponunturin fronte ad prohibendii humores venientes ad oculum.
Forma accipiendi vrinam infantium,qux poniturin medicinis acutis.
Oportet, g? colligas vrinam infantiu in vafe plunbu-s
diebus.

) . SE R V I
"Siebus.Etquando colligiturfasxeius,infundovafisre- A fidens,proijce fubtileeiusfupernatans, &facitapluri- bus diebus,donec colligiturfatisex fece eius, & vtereea iraliqtuda,ficuteft;vellicca, & repone,quiaeft acuta,fi- cut fal ammoniacum.
Forma feruandi aquam marinam, ne corrumpatur.
Accipe aquam marinam claram mundam, cui nihil fit admiftum ex aqua dulci, & repone in vafe nouo,quia pinguedo eius finictur. ( Et funtqui coquunteam bene_> antequam iptam reponant.
Forma faciendi gluren ex corijs boum, & pe- cudum, quod ponitur in emplallris crepatura; herniar.
Accipede extremiratibus coriorum boum, aut pecu- «3um,td eft coria manuum,& pedu,& capitum > & ablue ber.e ab omiu forde eormti, & a terra,& i mple ex eisolla magnam,&coopen coria cumaqua, & pone olla in fur- no parais a principio nodiis vfq; mane;deindeextrahe,& coia,& fi aqua coagulatur, bene;fi non,oporter,q? iteru " ponasin 'furnofecunda vice,vel plus,donecaquaillain- crafletnr. Et quando erit rerigerata, coaguletur, deinde incide in frufta,&dimitte liccari inloco ventofonon iiumido,vel calido,donec fiat, ficut vitrum,& ferua.
Modus praqxuandi adipes, & rcponendi eos iectindum doCtrinam Dioic.
Accipe de adipe fecundum voluntatem tuam, ficut adeps hirci,vel pecudum, feuporcorum,& fimilium,& accipedeeo,qui ert magis pinguis ,ficut eftadeps renu, vel zirbus ventris: & pone in vafe, & proijce fuper eum deaqua pluuiali-frigidaj & frica manibus benej & puri- fica a fanguine eius, & venis,& pelliculis,& laua iteru, donec mundetur, & albefcat; deinde pone in olla noua, cuius capacitas fit duplex a quatitate fepi, & pone luper ipfum aquam, qua cooperiatur,& pone vas fuper ignem paruum,leue, & mifce,donec diffoluatur.Et cii diffolu- tus fuerit adeps,proijce in vafe, quod habeat aq. frigida, & laua,& abftergeolla fua bene, & dimitte eam ficcan C ab aqua & liquefac fecundo adipem, & iterum proijce fuper aquam frigidam, & fineinfrigidari,& fac hoc ter, quatta vero vicediffoluc fineaqua,&proijcein vafe , quod fit calefachim cum aqua calida, & collige quod cla rificabiuirexadipe,&proijcefubftantiam,fieft aliquid, & repone necefhtati. Etfecundum huncmodum pn- paratur pinguedo porci,& vrfi,& aliorum animalium.
Forma prxparandi adipem renum vaccarum.
Accipeexeo, & mtmdaafuapellicula,&abluecum aqua marina,& ponein mortario, &terebene, &proij- cefupct etiin aquam maris, dum teris-, & facias hoc fe- pe,tandem pone in olla ficfili, & fuper eum proijce aqua marinam, qua cooperiatur; & coq; tandiu,quod fuma- ttirodornaturalis: deindeponeadomnes lib.iij.adipis vnc.iiij.cerae,&liquefacfimul. Etquandoinfrigidatum f.ierit,accipe fuperiorem partem eius,& pone in olla no ua,& repone Soli quahbet die coopei ta panno vt albiti- eetur,& recedatodoreius,& %or. Etfunt,quiponunt „ ex eo in vafe paruo,ficut fit ex cera,quado deaibatur.Sed adeps bouis debet pnparariin hanc formam. Primo ablue cum aqua marina,vel cum aqua,& faie fecundum formam liipradicl:am,deindecoquecum tanto bono vi- no,quantus elt adeps,& quando bullierit duab.ebullitio nibus,oportet, q> auferas ollam ab igne, & dimittas adi- pcm xiiij.horis, & fi remanferit in eo de f^tore aliquid, pone in alia olla noua. Et funt, qui abluunt fine fale pro ajgritudinibus, quibus nocetfal. Etqu:epra;paratur in hunc modum non eft magnasalbedinis ,& ficpra:para- bis adipes onmes,& fepum.
Modus prsparationis adipis anferum,
& anatis.
Accipe adipes earu,quando receter fuerunt occife; & ^urga bene apelliculis (uis,&poneinollanouaterrea, cuius capacitas fit duplaquantitatis adipis,&cooperi vasj&ponein folecalidiffimu,& aufer,qddilToluttex adipe repone in alio vafe; & fac ita affidue ad illud kcu-
T O R I S. 151
dumclarificadum, q, egredietur ex eo,donec nihil dc eo * retnanear, deindeaccipe,quod clarificatum fuent,& re- pone in locofrigido,&vtereinneceftitate.Etille,qui vultfacereopuscum pra:paratione, oportet,qjdi(lbluat eumin olladuplici fecundum hancformam.Accipeol- lam nouam ,&pone ineadeadipe,&hancollampone intra aliam ollam plenamaqua:& poneambas luper ignem, & quicquid diiToluetur de adipe,clarifica irt alio vafe,quoufque totus diftoluatur, & repone in loco frigi- do. fctfunt,quiproijciunt fupereum modicumfaks, quando reponunt, quiaconfert laflittidini, quando mi- fcetur cum inedicinuiuuantibusad hoc. Etqjeftdeeo fine fale,cofert doloribus marricis, & ponitur m empla- ltris,qiix ponunturftiperoculum,&fciffurislabiorum, & doloribus auris; &afperiratem facier, & meliorat co- lorem. Etqui vultferuare (eptim anatis, vel gallin2e,& fimilium quodcumquehorum volueris, dum eftrecens laua bene,&f^pc; & colain vmbra percnbrum,&quan dofueritficcum,ponein pannolinr,compnmebene,& liga cum filo lini,& fufpende in vmbra, & dimitte mul- tisdiebus,&poneinpannonouo,&feruain vmbra. Et funt qui ponut in melle, & reponuntperamphus tepus.
Forma prxparandi cerebella animalium, &reponendiea.
Accipe cerebella,ficutfunt recentia;&euellea cra- neis fuis,& purga fricando cum manu , & aqua frigida; & lauabene, & colacumpanno,&repone. Et funt,qui lauant fic, & ponunt in olladuplici ad ignem, donecli- quefiat meciulla, &colant in aliquo vafeterreo nouo. Et qui vult reponerefine prxparatione,faciat vtdocuide fe pis gallinarum, & anferum.
. Modusprxparandi medullasanimalium, &reponendieas.
Accipe medullas, ficut funt, recentes, & extrahe ab oftibus fnis, & purga fricando cum manu, & pone
de aqua frigida, & laua bene, & cola cum panno, >x „■>
repone. Et funt etiam, quilauantfic. Ponuntin olla duplici,&ponuntollam fuperignem,&dimittunt,do- nec liquefiatmedulla,&colantin aliovafe;deindeac- cipiunt illud colatum clarificatum, & reponuntin vafe terreonouo. Et qui vult reponerefine pr.xpaiationc , oportet quod faciat ficut docui de adipibus gallinarum, & anferum.
Formaferuandi zuccherac.i.*hyfi"o- * hyjppum.
pum humidam.
Accipe de lana fuccida, & fordida, hcut tondetur, & lauain vafealiquo, quoufquecolligaturde pinguedine fua fuper natante in aqua fatis; poftea cola aquam ab ea,
&pone pinguedinemin vafe£neo;ponefuperaquam, &bullipauco igne:&accipepinguedinem illamcolata, &ponein paropfide cum aqua frigida faepe. Etmodus abluendieft,qi mifceasfatiscum manti,quou!queafcen dit (puma eius;deinde accipepaium aqujc maris, & proijcefuper illam fpumam,donecquiefcatebulhtio, & collige pinguedinem illam mundatn ;deinde adde fupeream aliam aquam, & mifce,donecafcendatfpu- ma eius ,collige pinguedinem eius, qua; fupcr aquam natauerit, & frica cum manu, & fi non videris aliquid ex forde eius in ea,bene; fed fi adenr, iterum laua fecun- dum hancdifciplinam, & eft ,quod proijcias fupeream aquam aliam, & muta aquam faepe, donec albefcat,. & liocopusoportet fieriin Solecalido,deinderepone,& ferua.Etlunt qui accipiunt de illa pinguedine,& ponut in vafe, quod fit calefadtum aqua cahda, & ponunt fu- pereum pannum vnum craffum,& exponunt Soli,quo- ufque incraftetur pinguedo illabene, &albefcat. Et * hyftopus liumida bona eft,quando non habet odo- nhyfipum. rem hnx. Et qui ponit eam cum aquafrigida in co- chlea,&agitat, dealbatur, & non reperitur ineaali- qua afperitas, nec aliquid coagulatum, ficut reperitur in llla, qux eft adulterata cum cera Iiqucfadta cum pi- ce,vel cu fepo. Et virtus huiuseft calida,& mollit apofte matadura,&maximeapoftemataft6i, &matricis. Et ponunturinroulrisvnguentisj&emplaltris. Eraduftio Meftie. " 11 i 3 cius

L I B
eiuseft, quod ponatarfupcr >gneminollanoua,&di- E mittarur ibi,donec hat ficut cinis; & incraffetur pingue- doeius. Et fimt,qui colligunifumumeuis,&:ponunr jn medicims oculorum.
Modus colligendi liercus infantium, quod admi- nijlratur in medicinisAgritudinum oris,Jicut dixit Galen. inlibro almeymur fecundnmfen- tentiam antiquorum.
FAciebat veniie pucros ad domum fuam, & faciebat eos comedere panem, & lupinos,& erat hoc vt plu- timum cibus eorum; & accipiebat ftercus coru,& exic- cabat,& vtebaturin curatiombus apoftematumoris,& in apoftematibus fraudoletis. Nam vngebat exterius cii illo ftercorecu melle mifto, & iuuabatiuuamentoma- ximo,& dixitin libro,quempofuitm medicinis fimpli- cibus,quodquidam viusfaerat multum lllo ftercore,& p ixpc fuerat expertusiuuamentum magnum; & non da- bat pueris comedete lupinos, ne ftercus haberec tatum fjctoiem: & dabat puetis comedere carnes gallinarum, & pullorum,& co!umborum,c}) ftercus eorum faciebat eandem operationem, nec plus,ncc minus.
Forma coquendi mel cum aqua ad facien- dum fyrupuni. Accipedemellealbo,mudo,vniusanni: quod habeat paucum ardorem, & fitforris dulcedinis,& quod nunq tetigit calorignis, & poneinollaterrealaciorihci ),quiE aftimilatur alchafenae, & pone in quahbet menfura mel lis.x.menfurasaqua: clara:, & fac fignum m latere ollae v(q; ad quem locum peruenit mel fineaqua,deindeac- cendeignem fuauem fub olla, & quando mel bullierit, mundaa forde fuacum cacia, donec remaneat mundu, & clarum, & mifce continue cumpaucoigne,'&caue ne comburatur, & deilruatur, & quando mel defcende- rit prope fignum fux quantitatis, quod fecifti m olla,c>- portetquodproijciaslupeream.v.menfurasaqua;,&co q rinuacodrionem eius,& mifceabfq;intermiilione,do- necirerum appropinquetfigno fupermenfuram vnius digiti. Erfunr,qui ponuntirerum aliamaquam ad co- quendum amplius,&colant,& reponuntin vafe vitreo, &oportetficutdixit Gal. qjcoquaturindieclaiOjfere- no, quietoab omni vento. Etcauc ne cadat intus ali- cjuid fordis, nedeftruarurmel,& cauearui afumoligno rum,quando coquitur-, quia oportet,quod ligna fint lic- ca.&hiceftmodus.
Forma dealbandi ceram.
Accipedecera, quam accepiftiabalueari, cuiuscolor declinet albedini, (i potes: & li non potes,de cera muda, & meliori, & pone m olla noua cum medietate quantita ris eius ex aqua clara munda, & pone fuper ignem, do- nec liquefiat ceratota, & natet(upcr faciemaqua:;de- mde accipevasvitri,cuiusparsexrenorfitlenis > & ma- defaceumin aqua fngida, & fubmerge minus medieta- tis eius in cera liquefadta, &extrahe cum cera,quifibi adhieferit,&dimitte infrigidariceramillam,& fepara H ceram illam a vafe,quia ipfaeft habens formam paropfi- dis;&ficfacias,donec totamceram tali modoextraxe- ris; dei nde pone iftas formas in Sole pluribus diebus, & volue ffpeabomni parte earum, donecalbefcat,&tiat ceraalba,licut ceruffa. Etfunt,quidealbanteamintri- bus aiebus in lulio, quando Sol eft in maiori calore, di- xit Diofc.quod iecundum hancformam poftumusdeal bare gummi ara.quando decoquiturm aqua marina,do nec albefcat,&: ego fui expertus illud,& non fuit veuim.
Modusalius dealbandiceram.
Coque ceram in aqua, donec nigre(cac aqua: proijcc aquam illam,& pone aliam,& fac lta fxpe,donec fiat al- ba; collige ceram,& fema.
Modus faciendi gummiex marmore.
Accipe de marmore a!bo, reretritura cralfa, & com- mifcecumglutinocori;; & faciaslaminas,vcl tabulas ex eo fuper petram marmorea planam, & dunitre ficcai i.
E R
Et funtquiaccipiunt demarmorepifto,ficutdixi,& co ficiunt cum rerebinthina liquefaCla fuper ignem,confe- cSlione mediocri, & extcndunt fupertabulam marmo- ris,donec infrigidetur. Ethoc eft gummi inarmons,qcl fitcurn operatione. Verum illud, quodportaiurad r.os, non vidi qualiterfiat, nccnouialiquem,qm vident. Et qui puluerizabit excofuper vu!nerarecentia,qtiando fiint cum fanguine fuo, confohdat ea; nec finit ea facere faniem,&eftconueniens apollematimolli-
Modus faciendi falem ammoniacum.
Accipe Iapides,quiinuc'niunturm fterquilinijsbal- neortim, qui incendunturcum igne fordiciei illiusloci: ^tt*. & fiint lapides nigri, qui coagulantur ex virtute falfedi- nis,qu.ceft 111 illa forditie. Accipecrgoexilljs,& terebe ne, & poneinollaamplum habenteorificium, & ponc fuper os eius paropfidem terream vitreatam; & perfora fundum eius, luta labia ollas, & paropfidis fimul, & fa- cias ei furnum difcrcte,ita quod pofllt olla in medio ma nere, &fintomnia ex teira, qux poflit (u (iinere lgi itru magnuti3,& lutaosfurni cum argilla,& accendeignem fiab olla, & afpice foramen,qucd ati in paropfidc,fi vide- risindeegrcdiaquam, velvaporemexire,dimittefora- men apeuum ,ficuteft,donecegrediatur totahumidi- tas illa,& incipiat fumus egredi aibus, fimilis ammonia co,tunc oportet,quodclaudas foramen bene, & au- geas ignem tota die, deinde dimitte furnum infrigi- dari, & quando ent lnirigidatus, detcge vas,& iran- ge paropfidem, & aufer falem, qui eft 111 eacum facilita- te, & ferua_^j.
Finis libri Seruitoris de praeparatione medi- cinarum fimphciuiiL_j.
SALADINI D E ASCVLO Sercnitatis Principis T arcnti phyfici principalis corapendium aromatariorum.
Via folet aromatariorum ignorantia, eorumque_» itnperitia famofiflimos docfcorcs , ac dodiiflimos medicos, ad infamiam, & vilipendium, cum magno etiarn eorum periculo (?pif- fime tralicre,atque peiducere. Idco pietate motus in medicos, & vt pre- cibus plurium aromatariorum obfcqueier, &pra:cipue folertiflimi viri Tu.t Seremtatis Uluftriflim. Domnu meipnncipisTarenti aromatari) digniflimi.Ego Sala- dinus artium, & medicin.-e doftor, eiufdem Serenitatis phyficus, propo(uihunc tradlatum componeic;quem Compendium aromatarioru intitulari volo; Quomo- do ipfi aromatanj examinari debeant, & fi futlicientcs, &experti inarte eorumfuennt, voloj^aperitiflimis medicisapprobentur.Si vero infufficientes, & ignari,& in lpiii examinatione ranquam inexperti defecerinr, tiic penitusreprobenturj&pa-na condignapuniantur. Cu,
& ipfi habeanc devita, & fanitate hominum pcnraCta- re,quac quidem faniras eft omni rhefauro mundi chari- or.Non, quod tu hoc noftro libello opus habeas,cum fis art e,& naturaliprudentia pra;ditus, & experimento be- neconficiendicomprobatus.Sed voluitibi tanquam di- gpiori,& experto eum libcllum deftinare, vteorum ru- diores inftruas, qui folitus es tua peritia nouellos etiam medicos m difpenfando, & in ordinando dirigere.
Dmiditur autem hoc opufculum in feptemparticu-
las. Quarum prima tracfat quafdamextrauagantes, & gencr.iles interrogationes vtiles aromatatijs; cum hoc etiam multas, interrogationes, & dubia,acdecIinatio- ncs ponitcircaantidotarium Alefue.
Secunda particula entde nominibns medicinarum compofitarum mantido. Nico.defcriptarum,cume# rum declaratione fccundum ordmem alphabeti. Et in- cipit ab Aurea aiexandrma.
Tertia particula eft deponderibus, & dofib. medici-
narum,

S A L A
ttarum, & Je nomimbus ponderum figillatim, qua; do- «ftrina eft valde neceflaria ipfis aromatarijs.
Quarra particula erit de modo conficiendi confcctio nes,ele£l:aria,iulep,fyrupos, vn§uenta,&c.
Qumta pardcula eft decolligcndis herbis, floribus, feminibus, & radicibus, in quo tpe,& in quo mefe anni.
Sexta particulaeft de conuerlatione, tam fimpliciu, quam compoficorum, przcipuefecundum Mefuc,Sera- pionem,Nicolaum,Seruitorem. Inquaparticulaprope finem cius ponitur dodtrina,& modus reponendi,& co- feruandi res humidas,ficut funt fucci, vel gummie liqui •da:,& eledlaria liquida laxatiua, & confimilia,& in qui- buscafibusconueniunt.
iieptima, &vltima particula eritdemodoordinandi aromatariam, cu omnibus rebus neceftarijs in ea. Et fic finictur(Deo volente) compendium aromatariorum.
PRIMA PARTICVLA EST
de vtilibus interrogationibus ad aromatarios fiendis, &c.
B
Ncipit ergo primaparticula, &pri- mo qu^daincipiut interrogationes vtiles medicoru adaromatarios.
Primo igituraromatariusexami nan d ijs a ni ed i co, i n cerrogad us c n r, quideft officium aromatarij. Refpo deo, & dico,quodofficium aroma- tarij eft terere,abluece, infundere,coquere,deftillare,be- Gjftciu tro. neconficere, & confedtabeneconferuare. Propter,qux- matarjj. ORMua Ji CO vlterius, q? aromatarij tenentur fcirc gram- maticam, vt valeant bene intelligere difpenfationcs re- ceptarum,& antidotariorum, & lcientis medicinx.
Secundo medicus in hacarte interroget,qualis debet efle aromatarius.Per h^c verba,dico,quod aromatarius non debet effe puer,nec valdeiuuenis,neq-, fuperbus,po pofus,aut muheribus,& vanitatibus deditusja ludo etia, C & vino fic alienus,& fobrius,non intendenscrapulis,& conuiuijs vacare; (ed ficftudiofus,folicitus,pIacabilis,& honeftus,timens Deum,&confcientia fuam.Sitredtus, iuftus,pius,&maxime adpauperes. Sitetiam benedo- <5tus,& expertus in artc fua. Non nouellus,& rudis,quia habettraciare de vitahominu,qua;eftrebusomnibus mundicharior. Non fitcupidus,necauarus,necextre- xnus amator pecuni£,ne videaturomniapropecunijs facere, vt auari faciunt. Nonetiam vendatrescharioii pretio quam competenti jquia meliuseftmodicum iu- fte,quammulcum cum malectidtione apauperibusex- torquere. Siceiiam aromatariusfidus,maturus,&gra- ais,bon2e confcientia: (vt praedixi) v t nec amore,timore, vel pretio prxfumat aliquidfacere contraco-nfcientia, & contra honore medici, videlicet vt non propinet ali- cui mulieri pra:gnanti medicinasaborfum prouocan- tes: & fimiliter quod nec cimore dominorum, aut pre- tiopecuniarumprxfumat venenoias medicinas,aut ve- nenofa (tocula pra'parare,nec prasfumat fyrupos, qui de- bent efle de zuecharo,-de melle facere. Et fimiliter de co fectionibus,quia ex hoc infirmus laederetur, & mtentio mediciper contraaum verteretur. Aromatariusctiam cx (eipfofine licentia,&confilioperici do6toris,vel me- dici non prxfumataliquidfacere,& maximem medici- nis laxatiuis,r.ihil eis addedo. Res etantiquatas,& refo- lutas in virtute abijciar,qa ia de c^tero non valet ad opus medicinz, pilulas antiquatas etia,& vfqj ad duricie lapi- dis induratas penitus negligat,& eis penicus no vtatur.
Qyando etiam non habet aliquod fimplex m apothe- ca,& medicus indigeateo inaliquarecepta,nondebct aromacarius prxfumere ioco illius, aliud fimplex pone- re; fcilicet ponendo quid pro quo, finc licentia peritifli- mi dodtoris, veljnedici. No etiam reponat ante tempus herbas, aut radiccs humidas, quia in proceflii temporis putrefcerent: fed reponateas debito modoprxpatatas. Oportef eciam arcmatauum bene cognofcere, & habe-
D I N I. 151
A reguftum, & faporem ommum fimplicium ,an finta- mara,vel dulcia: acria, vel acetofa; potica, vel infipida > placabilis fuporis,veI no.Ad hoc,q? fialiquisnouus mc- dicus,&inexpertus vellet medicinas horribiIes,'&di- fplicibiles componere pro aliquoinfirmo, tuncaroma- tarius ipfe non permittat illud fieri; feddicat medico,g» ponat placabiliores,& meliores,ne forte ex horribilibus medicinisltomachus infirmorum conturbetur.
Vltimodico,q?aromatarius dumeftiuuenis,debct vxorem ducere; quia fi fic fecerit, domabicuriuuencus eius,& ficerit qetus, mitis, & honeftus, & vacabit coci- nue facultati fufjimmodeledtabifin ea; et ficdelectatio pficiet opus eius cu laude, & amicoru copia gloriofa.
Tertiainterrogatio faciendain examinatione,eftifta 9 videlicet quotlibn funt neceflanj ipfisaromatarijspro arte eorum exercenda redte, & cum bona confcientia.
Dico,quod fex libri lunt neceflarij cuiliber aromata- i.a.ntceffit rio,fcilicet duo defimplicibus, vt fecundus Auic. & Se- '?■ * nm *™ ra.de fimplicibus. r5 *'
T ertius eft Iiber de Synonymis Simonis Ianuenfis.
Quartuseft liber Seruitoris,in quo continenturprz- parationes omnium fere nectflanorum ad aromatarios pernnentium.
Quintuseft liber Mefues.i. Ioannis Damafceni, qui diuiditur in tres libros. Nam priinus tradtat de confola- tione medicinarum,& de quibufdam fimplicibus famo fis. Secundus eft eius antidotarium. Et ifti funt necefla- rij aromatario. Tertius vero eft in practica - , & ifte non eit neceflarius aromatario,fed medico.
Sextuseft antidotarium Nicolai de Salerno,Iicet fint duo antidotana Nicolai; fcilicec Magnum, quod non eftin vftipropter eiusproIixitatem,licetfitoptimum; & Antidotanum paruum, quibusomnescommunicer vtuntur. Alius etiam liber eft aliqualiter vfuaiis, nomi- natus Circainftans, & tra<5tat defimplicibusperalpha- becum-, fed parum eftinvfu ,licetfitoptimus. Reperi- turetiam Diofcorides defimplicibus, & Macer m ver- fibusj fed non funt in vfu medicorum, vt pra:di6ti, licet fint vtiles,& boni.
Qu^riturquartoquideftantidorarii1?Dico,g, antido- tariu eit liber continens experimera cotra morbos data. " nm i»*'
Quxritur quinto,quia tu fecifti mentionem, quod li- berMefue diuiditur intreslibros,nam primustradtat deconfolationemedicinarum. Etfecundus eftancido- tarium, quod eft valde neceflarium cuicumque aroma- tano, & vocacur Grabadin, quod elt compendium fe- eretorum,& eft Aggregatio antidotarij.
Quxritur ergoquotdiftindtiones facit Mefue in ifto fao antidocario? Dico, ep facit duodecim diftinctiones.
Qajeritur fextoquidtradtet figillatim vnaquaquedi- ftinetione?Dico, Qp m prima diltindione traAat de elc- itanjsaromaticis: quorum qu^da funtdulcia, & quada amara,& vtraq; folennia, & habet duos cradtacus, quia in pnmo determinat de ele&arijs dulcibus;&incipit ibi. eledtuarium de aromatibus, &c. & funt crigincalex eledtaria. Secundus tra£tatus, fiue fecundaparsdilhn- £tionisprimseftdeantidotisamaris. Etincipitfic.Ti e naca diatefleron, & funt decem, & odto, vel decem, & nouem confe6tiones amarx.
In iecunaa diftiiictione rradtat de medicinisopiotis, Qfiat* /, &incipit.Confettiophilonij, &c.Et fiint fex confcCtio- nes opiata:.
In tertia diftindtione traitatdemedicinis folutiuis, quaru quarda funt aloeticae; qua-dam colocy nihidata-; q da turbithata:; &ali? fcammoneat?; & ali^ fub alijs de- nominationibus. Etincipitahiens,& piimoahierapi- cra Gal.& (unt vigintiquatuor folutiua.
In quarcadiitindtionetradtatdeconditis,fciiicet tam Soktiu» de frudtibus,quam de radicibus; &etiamde floribus,vt c*' H d,t*,t. lunt rofa;,viol.& funt.xxxvj.
In qumtadiftin6tione tra6tatdefpcciebus lohoc. Et fc/yrooM, funtquadam lohocdele6tabilia,&qua:dam horribilia ' 3 ~ mali iaporis. Et funtxiij.omnibus computaris.
In fcxta diftin6tione tractat de iulep,ly rupis,& rob.gj Mcfue. 1 Ii 4 idem

L I B
Syrvf. Jtm. ijetn eftqttod fuccus , vclliquor 1 nfpnTatus, Vndcqu 1 da 1 fyrupifunc firaplices. Ecfunr viginciconip,uratisqua- tuor mlcp, qux- ipfe ponit in principio huius diftinilio- Syru.cu*?- nis. Et deiricte incipic ponere fyrupos compofitos ,& "• funt dccem,& nouem, vfque ad fermonem deaqua mel- lis. Et deinde fequitur fermo in fecaniabm.i.iri fyrupis Sfruf. *«- acetofis fimplicihus, &'compofitis. Et iuntodto (yrupi acetofi. Et deinde ponit xv. fyruposfublimes,fcilicet fy- rupum de menta,& de abfynthio, & de fumoternc ma- Syrup.fM. iore,& minore. Deinde ponit icrmonem in mellicraro, & confequenter ponit aliqua condita, vt conditum dc_j citro,& conditum debuglofTa,& conditum decytonijs. Etvltcriusponit confectionem miux fimplicis, miu.x acetofe, & ctiam altcrius miua:. Demdeponitfermone Kib.i*. - ft aceto f c illitico,&ponitpluresmodos-,deindein ea- demfexta diftindtione ponit fermonein fpeciebus rob. de quibus ponir.xvi. ipecics. ^ ln feptimadiftin.cradtar dedeco6tionibus,&infufio- Jfuf.' nibus, vbiponituraquafiudtuum,&modusinfufionis j aqux calei, &c. Ec ponic ex eis credecim fpecies.
In odauadiilin.tradtatde trochifcis,& incipitfic.Co Jc" fedlioalgalliar, &ponit triginta fpeciestrochifcorum. 'p\u*.7. ln nona diftinftionetradtat defuffuf.ideftdepulue-
ribus,& poriit feptcm fpecies. r >iuU.+i. I' 1 decima diltincti one tradrat dc pilulis, & ponit .4 fpecies pilularu.Et incipit fic. Pilulx alephangina',&c.
In viidecimadiftmdt.tradtardevnguentis, & empla- ftris,&ceratis. Et incipit hyffopi ceratutBj&ci& ponit. lxij fpecies.
- In xij-diftiniftionetradLitdeoleis. Etnota,gjaliqua oleafuntesexpreftione,vcoleumde amygdalis dulci- bus,& amans, & de nucibus, & depineis,& de auella- nis, & chry(omilis,&c.
A liqua vero per i mpreffionem, v t oleum rofarum, & violatum,chamxmelinum,anethinum,delilio,&irinu, &fambucinum. Aliquaverofiunt per refolutionem,vt oleum de ouis, & oletim de frumento, &de iunipero. VndeMefueponitfpeciesoleorum fexaginrafex. C
Poflet aliquis dicere, quarc medicinsc, pilute,&ele- dtuarium fortiuhtur,& iiabenr tot diueria nomina, & denominantur varijs nominibus.v.g. athanafia, philo- nium,&pilul<elucis, mithridatum,diacalamenthum, & confimilia?
Dicendum eft, quod quxdam eledtaria, feu piluLx-,& alix medicin^fumuntdenominationem ab operatione, & effedtu ,quem faciunt.v.g.athanafiadiciturimmorra- Iis, nonquodhominem iminorralem faciat,ledreddit hominem longa:vitx,&quafi immorralem. Etpilulx lucis dicuntur,quiaoculoS illuftrant,& caliginein ab eis remouent, & lucem recuperanr. Er philonmm dici- tur quafi amater, leu amor hommis, quia reddit homi- nem (inedolore,& videturelleamor, feuamarorhomi- nis. Etficpatet,quodomnesmedicinx puadicixabef- feitu, & ab operatione denominantur tales.
Quxdatn veto medicina: fumuntnomcnacompofi- tore,qui eas inuenit,vel compofuit.v.g.mithridatum di- , citur a Michridate rege, qui iplum compoiuit,vel mue- nit. Et theriacamagnaab Andromacho, &ideo theria- ca Andromachi denominatur, & diarhodon Abbatis di citurabi Abbate,quieamcopofuit; &fic de alijs multis.
Quxdam vero fumunt denominationem ab aliqua fimpiici meaicina,quieftbafis, & fundamentum in ll- IacompofitiOneyvel cjuia deea magislhgrechturin illa compofitione, & inea obrinct principatum.v.g. ficuc funt pilulx de(erapino,& pilulx debdcllio,&detur- brth,pilulae de farcocolla,& diagalanga,& diacvitiinum, & diapraffium,& diacalamenrhum, & multa aiia.
Quidam vero lumunt denominationem anumero medicinarum ingredientium in eis.v.g.theriaca,diatefte ron dicitur confedtio quatuor rerum, a diaquod eft, de, & tcftcron quod eft quatuor, quafi theriacaquatuor re- rtim.quiain ea res quatuor ingiediuntur.
Et vnguentumtriapharmacon dicitura tribus medi atns, quac eius confcctioncm lngrcdiuntur, tna,
E R
pharmacon,quod eftmedicina,qnafi vnguentum trium medicinarum ingrediencium,&pilula:communesdicu tur tiimeron,exrribus rebus ingredientibus eas.licut eft a!oe,myrrha, & crocus.
Quaro quando reperuur in aliquareccpta..agari- ci,rhcubarbari ana partesa j qualesin menfura,& ncn ln dofi,quomodo inreiligitur ? Dico,quodintelligiturfe- cundum quantitatem ad oculum, & non fecundum do- fimad pondus. Iftamautem quantitatemadoculude- betnbi medicus limitare.v .g. ficapisdeagaricoadqua' titatem nucis, dcbet confimilitcr ad quantitatem nucis caperede ri'eubar.
Quid eft hoc,quoddicicurinreceptismedicinarum folutiuarum,medicinaforrisdebilis,& medicinadebi- hsforns? Dico, quod medicinafortis dcbilis, cll medici- na fortisvirturis,&operationis,& debilisindofi,vtfca- monea,turbith,& efula, qua* omnes lunt fortes 111 virtu- te,& opcrarione: & tamen funt debiles in dofi, quia de- bcnt medici parum dare. Sed medicinadebilis fott s,eft e conuerfo-jf debilis in virturc; & operaticnc, vt cafia,& manna: &.fcrtisindofi,quia,deeisdamusmultumJci- licet vnam vnciam vel vnam vnciam cum dimidia.
Quomodo intelligiturillud v. canonis Auic.i.capite in antido.fuoquando dixit. Etparum earum meht.s eil plurin o:- Dico,quod intclligcndum eitdefimplici n e- dicina,ifto videlicetmcdo-,fimedicus potcllfaceie cum vna rantum fimpiici medicina, nondebetfacere cum mulritudme medicinamm, vndeficintelhge, quod parum earum,(cilicet medicinarum fimplicium eft me- lius plurimo earum, id eit mulcitudine earum,quia gau- det natura fimplicibus.
Si quis qua:reret,quid importat hoc nomeneledta- rium. Dico, quod tantum elt dicere ele<5tarium,quanru electum ex varijs, quia ex multis,& vanjsrebus clccta- ria conficiuntur com munircr.
Et differentia cledtariorumeft multiplex, qtiia quav dam (unteleitariadulciai qua-damamara,quxdama- tria, vt dia prunis, & diaramarindis.
Quidimpoirat,quantodicitur in illa recepra.^.tor- tellarum delemi? Refpondeo, &dico,quod tortellx.i. bifcotclli delemi.id eft de fimila.vcl dcilla regione, qux diciturfemi.
Siquisquxreret,quaredicuntur mcdicinrropiat^Di co,q, opiata: dicuntur abopio,& non debent < xhiberi an refextum menlem. Qnarcdictintiir mcdicmc folatiuar? Dico,g?ideo dicunrurfolutiux,quia habentcorruptos humores (oluere, id eit educere,& euacuare.
Quidimportat inquarra diftindtioneDamafceni.cu dicit,deconditis,quid funt condita ? Dico.g? condira ide )unt,qu6d prxparara: & lunt mulriplicia. Nam qu^dam funtexfiudtibus,vtcitra,cytonia,pyra.Quedam (cntcx radicibus,vt zingib. conditum,eiyngij. iTtquadam ex Horibus,vtro(k, viola-, exquibus zuccharum roiatum, violatum,boraginatum, & confimilia.
Si quisquxreretquid eftlohoc i Dico, q-> lohoceft fy- ukcc rupus mlpiffarus ad modum eledtarij, & aliqualirer vi- fcofum,apruni,vtlambatur in difpofitiofeib.pedtoris.
Vel (ecundum aliquoslohoc elt vifcofa, & mucilagi- nofa confcdtio, vt diu refiftat, cum in ore tenctur; & de- betlambij&paulatim deglutiri contra difpofitionem gutturis,& pulmonis. Etqua:dam lohocfuncdeledtabi- lia,&quxdam horribilia.
Quid cft diapenidion? Dico.q, eft lenis cofedtio,a dia, quod eit de, tk penidi.c, quod elt lene, quafi lenis confe- dtio,quia habet pedus,& gtittur knire; vndepenidia,id eit lenificantes guttur,pedtus, & pulmonem.
QMidcftiulep? Dico,quod tantumimportat,quan- Uif tum clarificarapotio, vel clarus liquorpotabilis: vnde, vt plurimum omne iulepeft (edatiuum firis, & confor- tatiuum virtutis,quiaaliqua iulcphabcnt fiiim (cdare, & mitigarej&aliquahabent cdnforcare cor,& virtu- tem. Et dicunrur iulep cordialia cura pcrlx, & lapides preciofi ponuntur in eis.
Vcl aliter>iulep eft clarusliqnorporabilr exaquis dc-
ftiilaris

S A L A
ftillatis,& zuccharo compofitus, vcl cx fuccis. Et potcil effe aromatizatus, & non aromatizatus, ad fitim extin- gaendam,& virtutem confortandam 5 vnde mlepizo iu- lepizas, ideft clai ifico clarificas.
item poted fieri iuleplongum, id eft pauca;,vel breuis decodtionisex aquis Ibllatis, & zuccharo cumatoma- tibus, velfine: fedpaucis diebus durat,&pr.xcipuein ;eftate,& fit vt fit placidussgris ad potandir, fed in arfta- tenon itadurat, vnde ina:llateiulep,& fyrupi,quos vis conieruare,debethaberelongam co6tum,necxcalidita- te xftatis bulliant, & in acetofitatem conuertantur.
Qutdeft fvrupus? Dico,qu6deftliquorpotab)lisco- pofitus ex fuccis, vel feminibus,& radicibus, vel fuicti- Ssuscum melle,vel cumzuccharo,& cum fpeciebusali- quando aromatizatus; & poteft edc fimplex ex paucis re bus,& compofitus ex niultis rebus,acetofus,vel nonace toius, aptusad alterandum, vel digerendtim materiam peccantc in motbis, iftofcilicet modo refrigerando fan- guinem,& alios humotes ca!efadtos,vel calefaciendo fri gidos,vel fubtiliando craflum humorem; vel incrafian- <Jo fubtiietn,quia digeftio fecundum medtcosnihil alitid eft,quam cralfi fubtiliatio,& fubtilis incraflatio,vndeali «•jui medici vocant eos digeftiua, & aliqui diuifiua,quia habcnt maloshumores abonisdiuidere,&fequcfttare. Et dicitur a fyr, quod eft confedtio, & opo,id eit (iiccus, snde fyrtipusjideftconfedtiovel compofitioliquidade fuccis.
Cognofciturautem fyrupus, quando eft bcnecodtus, quando ponitur inter duosdigitos,&adha;reteiscum quadam vifcofitatc; vel quandoponitur fuperlapidem macmorcum limpidum, &aliqualiter coagulatur.
Sapa eft vinum coctum vfquead fpiflitudmem, & fit cx mufto recenti tempore vindemiarum.
Qujd eit rob, vel robub ? eft fuccus infpiflatus ad mo- <dum iapar,vel mellis.
Quidimportatmiua?Dico,g>miua.i.c6forrans, quia fit ex luccis habentibusconfcrtare ltomachum, & fitex fucds pyrotum, vel cytoniorum cum zuccharo. Et po- teftfien miua fimplex fine fpeciebus, & aromaticacum fpecicb. l i implex datur febticitantibus. Aromatica vero non febricitantibus. tnaUifcm Quid eft ttochifcus: Dico,quod trochifcuseftcom- pofitioquidam exdiuerfis pulueribus,& fpeciebus me- diante aliquoliquore aggregatis;&diciturtrochifcus a trochos,quod eftrota,quiatrocbifcus eit fimilisrotecur rus. Siquisqu .Treret quomodoeft intelligendum,illud, quod ponitur m recepta, vel defcriptione trochifcorum dealchechengi, cum dicitur primo boliarmeni, poftea propefinem eiufdem recepta? diciturboliabfolute: In- telligitur terra figillata, qux in inultis proprietatibus eft iimihs boloarmeno; & adhuc habet excellentiores vir- tutes eo.
Quid eft di£tu ttochi/ci alhandal? Dico, quod funt trochifci,de colocynthida.
Quid eit fuffuf ? Dico,quod fuffufidcm eft,quod pul- uis,quod cft di6tu,fiat puluis fu£>tilis, ficut alcohol.
Quideftalcohol? Dico, cp funt atomiapparcntes in fphxra Solisad modumfubtiliifimipulueris,qui vista- <5tu comprehenduntur.
Quid eit pilula? Dico,quod piluladi<£ta cfta rotundi- titequafi paruapila, quiaadmodum paiuxpilxeft ro- tunda, vel dicitur pilula a pilo, ld eft piftello, quia anteg pilula; conficiantur multu laborantaromatanj in piftan doeas inmortario,cum pilo,ideft piftillo. Et nota',g> 01- lulx non debe.":t efle antiqux, nec indurata; ad modum {apidis,quiatunc non valent, vnde pilulcc cum tranfie- rint fex menfes non habent virtutem, & meliusconfer- uantur in magdaleonibus,quam in puluere.
Quidcft dictu pilula:cochix? id eft capitales,a co- tOS,quod cit caput.
Q[;ideft di6tupilu!x alephanginx?ideft,aromaticx.
Qmdeftemplaftrum?eft duraconfedtio, vtplurimu sefpcotu vnguentcrum,& f.t fine oleis.
Quid eft vnguentum ? Dico > quod vnguenttim dici-
D I N I. 153
tur ab vngendo; & eft mollis confectio refpedtu empla- itn. Et fir exoleis,adipibus,&cera,& aliquandocu fpe- ciebus vel pulueribus.&aliqtiandofineeis.Etnota vltc- rius, quod ficut aloeefi vt plurimum materia pilulatu, ita cera,vr plurimum eit materia vnguentorum.
Qu]deit vnctio ? Dico, q- vnctio eftomnibus liqui- dior,<5c mollicr; & fit communiter,autexoleisfinece- ra,vel fi aliquid cerx ponitur eit valde modica.
Si quis interrogaret quotuphcirerfiunt oleainmedi- fj" cina ? Reipondeo fecundutn dodtrmam Mefueinanti- " dota.fuo in xij. diftintftionedeoleis, & tnpliciter fiunt olea. Quia quxdam fiunc per expreflionem, vroleum de amygdalis dulcibus, &amaris, & deauellanis, & de chtyfomilis.Erquxdam fiuntpernnpreflionem,vtolcii roiatumcfttm5melinum,anethinum ) delilio,irinum,& fambucinum, Quxdam quidern olea fiunt per relblutio nem, vtoleum de vitellis ouorum, de frumento, finapi- num, & oleum de fraxino. Siquisquxrat quidelt oleum omphacinum,&quotupliciter fitoleum rof Dico,qu6d eftoleumexoliuisimmaturisfadtum. Proquo nota,Q> olcumrofatum fitdupliciter. Primoexrofisincomple- tis, & ex oleo omphacino, & tale oleum eft fatis frigidu , ftypticum, &confortatiuum. Secundo poteftfien olcu rot.exoleoolmarum maturarum,&taleoleumeft ma- gis anodynum , & dolorisfedatiuum,&noneftfrig>- dum tantum.ficut primum.
Nota tamen hos infrafcriptos verfus, vt melius intel- ligas fuprafcripta.
T ttnc embrochamus,cum membra liquore rigamus.
T unc cataplafma facis, cum fuccum ponis,& herbas,
Dicitur epithemade fuccis vndtio pura.
Membraq; facellas, facco pleno nieihcina.
Si fumum recipis, ell fumigatio di(5ta.
Dicituc emplaltrum, quxuis confcdio dura.
Cum fpongijs madidis, fic fomentatio fola.
Vnguentum faciunt,oleum,cera,cum fpeciebus.
Summacaraxamus,fed infima fcarificamus.
Quid eft rhodelxon ? Dico, quod cft oleurn rofatum, a rhodo,quod eft ro/a, & oieum, quafi oleum tofatu m.
Quid eftthodofacchara ? dico,quod eftzuccharum rofatum a rhodo, quod eit rofa,& Jucchara zucchatum, inde dicitur zuccharum rofacum.
Quid eft rhodomel? Dico,quodeft melrof.cum fo- lijs rola.permanens.
Qmd eft geleniabin? Dico, quod eft mel rofatum colatum_j.
Qtiideit inellicratum, & hydromel ? Dico,qu6d cft aqua mellis.
Quideft fecaniabin? Dico,quod eft fyrttpusacetofus.
Quideit oxymel ? Dico, eft compofitum ex atfeto, &melle,&eft fimplex,& compofitum,&diciturab oxy, quod eft acetum,& melle.
Quaredicitur oxvfaccharacum in eo nonintrerace- tum ? Dico, gj oxyfacchara diciiur ab oxy, quod eft ace- tum, videlicet fuccusacetoforum granatorum , & fac- charazuccharum. Proquo vltcrius, nota,g>aliquando non ingreditur acetum m eius compofitione; fed luccus granatorum acetoforum, & ideoab illisgnmatisaceto- fis Jicitur oxyfacchara;fcdalkjUi ponunt verum aceturn in oxyfacchara,vt Nicolaus.
Quideftdidtu hierapicta,&vndedicimr? Dico,^ hicra picra diciturahiera,quod eitlanda,&picra,td eft, amara; indehiera picra.i. dura conre<5tio,ianCta, & amata.
Quid eft hieta diacolocynthidos ? Dico, Qi eft confc- iftio tacia de colocynthide.
Quid importat, & vnde dicitur theriaca? a thyro fer- pente, velab alia. Dicitur,qu6drhen'acanot! dicitur atrochifcis de thyro,quiafifice(Tet, fequeretur,quod alix theriacx, inquibus non ingreditur thylus non el- fent thcriacx, quod tamen eft falfum , quia theriaca diatefleron eft theriaca,& tameninea non ingreditut thyrus;led theriaca diciturathyrogrxco,quod eftfe- ra,eticos confedtio, vel mcdicina; iude tberiacadicitur
medicina

L I I
medicina contra vcnenu feratu, & eft dna medicinaru.
Qufntur quot res ingrediuntur theriacam magnam.
Relpondeo.quodeftdiftinguendumjquia ingredien- tiaipfam theriacam,quxdam iuntcomporita,vttrochi- fcidcthyro,& trochiicidefcilla, &quidam (untfimpli cia; fed communiter dicitur, qtiod numerando compo- fita cum fimplicibus, omnia ingredietia theriacam lunt nu .64 .Sc duo liquores, fcilicet mel,& vinum.
Si quirarur quanto tempore debet lplatheriaca ftare fermentata,antequam difpenfetur.Dico,quod debet fta- re per duos menfes, & band.ri ad hoc,quod fi aliquis me dicu?, vel dodta perfona veilet contradicere, quod poffit veniti acircunftantibus partibus, & locisaddifputan- dum, & contradicendum fi opus fuerit.
Si qusratur, vtrum theriaca fit frigida,v Aalida,& fi calida, quare crgo vfquead fextum menlem ftupefacit, &infngidat.
Secundo ad idarguiturfic ,cum fpecies calidx inc5- pofitione theriaca:exccllant,&pra:dominenturfrigidis, quare ipfa theriaca ponitur fiigida vfqjad lextu mefemJ
Ad hocdubium refpondetur.q? theriacatripliciterco fideratur fecudum eius tria tempora.quia vel cft infans, ideft nouella,& valde reccns, & fic v(q; ad (extum men- fem eft frigida, & non calida. Cuius ratio talis eft, quia non obllaiue,q? 111 thenaca ingrediantur plura fimplicia cptnbut. calida,quam fngida,quia ramen dofis opij cxteris * par- ribus elt maior,quam dofis aliarum rerum,referendo fin gula fingulis,& ipfum opium eft valdedenf^ fubftanti^, non poteftipfaante fextum menfemefle benefermen- tata; necad vnam forma redudha, quia tot,& tantafim- plicia non poffunt in tam paruo tempore inter fe efie be- ne confed:a m qualitatibus, & complexionibus fuis,ita, quod minimum vnius tangatminimualterius,&prx- cipue propter iplum opium,quod valde refiftit fermen- tacioni, cuin fit frigidum in quarto, & fubftantia; durx, atque denfilfimar; propter quae omnia ad minus requiri- tur fpacium vnius anni, fi debct fermentari,& ad vnam formam, feu complexionem reduci; quare ante annum femper eft frigida,& ftupefacit.
Poteft con/iderari /ecundo quantum ad eius fecunda artatem,fcilicetquando eft iuuenis,(cilicet a fecundo an- no vlque ad xx & fic eft calidx complexioni s.
T ertio vero confideratur, quando eft in primo fenio, fcilicet jo.annorum ,&tunceftmelior,&minoriscali- ditatis,quam eratiniuuentutefua;& tunc medici pof- funt tutius vti ca.
Qnxritur cum non habenturtrochifci dethyro,qua- te moderni medici ponunt loco ipforum trochifcorum trocbifcosex didlamo ,& tormentilla.Refpondetur, funt valde contra venenum ; & ideo quando non pol- funt haberi trochifci dethyro ponunt iftos.
Siquiraturin quo vafe meluis conferuatur theriaca ?
Dico,quodin vafeplumbeo,cum ipfumplumbum fit frigidum valde. Vndeineonon poteftipia thenaca corrumpi, nec ebullitionem facere, nec malam qualita- tem a plumbo acquirere; cum plumbum fir amrenum , &dulce, fedinauro meliusconferuatur. Aliqui veroin vitro, fcilicet 111 vafis vitreis. In argento autem non ita bene conferuatur.
Si quxratur quotannis durar theriaca ? Dico, qttod inferius dicetur; (ed fecundum Auic.in v.canone, durat abannisxxx. vfquead <o.
Siquisquirat,quid eft mithridatum? Dico,q, eft fin- gularis medicina- confedio ad modu theriaav* a Mithri- dato Imperatoreinuenta ;& eft valdecontra venenum, & habet quafi omnes vii tures, quas habet theriaca,& no datur deeo ante fexru menfem, necetia vfq; ad annum.
Nota ctiam ,quodnulia medicina opiaradaturante fexturn mcn.'em.
Siquisquxrat, quid eft confe&io ? Dico,g,confe<Sio eft iimal facho, & dcriuatur a conficio conhcis,quiaex plurtbus rebus conficitur,& poteft efle mollis.
Si quisquaerat,quare cheriaca diatefferoi) ficnomina wr?DiCO,gjaquamoi: rebas ip6m mgredicnubusdi-
5 E R
H citur; teffiron enim gr^ce, latinequatuorinterpretatur.
Qnare, & vnde dicicur diaphxnicon, ideftconfedtio de dadylis? a dia,quod eft confedtio,& ph?nica,quod cft da£tylus,quaficonfcchodeda<ftylis.
Qure dicitur tryphera? ideft triftibus,&infirmis T ')fher. conferens.
Quare, & vndedicitur diarhodon abbatis 5 Dico , dicitur a dia, Cp eft confectio, & rhodon rofa.quafi con- fcdio rofata, vel de rofis; & Abbatis, dicitur ab Abbatc dc curia,qui eam compofuit.
Quid lmportat electarium elefcoph fecundum Mc- fue ? Dico,quod eledlarium elefcoph,id e(t epifcopi.
Quid eft fief? Dico, quod eft medicamen lolidum ad • oculos clarificandos, fattum ad modum parui fuppofi- torij,qui diftemperatur, & liquefit, & in oculis ponitur, quando opportunitas requirit. Et aliquandoconfricatur fief fupercote,ideftlapidecumaquafigniculi, vel cum aqua appropriata, & oculis illa aqua imponitur. p Qmdeft collyrium ? Dico, q> eft aquacompofita pro oculislippis,&ophtalmiacis. Veleft medicamenliqui- dum pro oculis inhrmis, & colatur per filtrum dum fir, & ideo,collyriii dicitur,quiain oculo expnmitur,& co- laturdum opusfuerit.
Quid eft confectio alphefira:; Dico, quodeftconfe- &io vitisalbx.
Quai e, & vnde dicitur vngticntum triapharmacon} Dico,quod vnguentum detribus mcdicini.s ;pharmaco enim medicina dicitur, vndequiatres medicina',(.tna fimpliciaingrediuntur eiuscompofinonem,f.luhargy- num,oleum, & acetum; &idco triapharmacon dicitur.
Qiud eft diamargariton, & vndc dicitur ? Dico,g? efl confeCtio cordialis ex duobusgenerxbus margaritarum perforatarum, & non perforatarum, qua: in eum ingrc- diuntur,adia, quodell * per, & margantis,quafi confe- * d, ftio de margaritis/
Quarediciturtetra figillata? Dico,quod terrafigilk- ra eltcontravenenum; vndeantiquotemporeerat tan- G ta: virtutis, & fublimitatis, vtRegeseamproprijs,& fe- cretis eorum figillis figillaucrint,vt cognofceretut ab alia terra, qua: adulterabatur, fed hodie 110x1 fic eft, quia raro reperitur bona.
Quid eft alipta mufcata ? cft miftura, in qua mufcus ingreditur,vnde ulipta,id eft miftura.
Quideftramich? Dico,quodeft quqdam mifturafoli da quarundam rerumaromaticarum pro maiori parte ftvpticaru, & ingreditur emplaftru de Galliadefciiptio- ne Mefue,& etia ingrcdit in trochi("cos de terra figillara.
Siquis quireret, quando in vna recepra inuenitur Ncu. vna res, cuius plures funt lpecics, quam illarum rerum debemusintelligcrc? verbigratia,cumfcribiturin vna recepta.Ri.fpici,& nondicitquam fpicam; vcl cumdi- cirur.$>.rofa.& noncxplicaalbarum, velrubearum,vel Recip gummi,vel ^ .cafix, & non explicat quam (pecie cafix,vel.9i. ftyracis, & ncn explicat quam Ipeciem fty- racisad exequendum peripfum aromatanum. Ad hxc re(pondetur,quod debemus intelligere fpcciem,quq pr£- ualetalijsinvirtute, verbi gratia,quando reperitur.^.
(picx, intelligatur fpica nardi. Et cum dicitur. Bz.rofaiu intelligitur rubearum,quia rubea: prxualcnt albis in vir ttite. litquandodicitur,recipegummi,mtelligiturara- bici.Et cumdicitur ri cafii,intclligiturlignea'.£tcum dicitur. ftyracis, intelligitur rubea; calamita:,quod ldem eft;& fic dcalijs,quia fecundum philofophuma digniori fit denominatio.
Nora,quodaromatarius nondcbetaudtoritate pro- pria,finelicetia medici,in rcceptis ponere quid proquo, id eft vnam rem pro alia, quando caret aiiquo fimpiici, quia in hocpoflet errare,(ed debet omniafacerecum di- fpenfatione,&au<5k>riraredochflimi, & fideliffimi me- dici. v nde tcmpore meo Illuftriffimus Rex Aragonum puniuitacritci,&turpiter condcmnauitNeapoliquen- dam eius aromatarium,cui medici fuse maieftatisordi- natierunt quoddam electarium cordiale,in quoingre- dicbautur coralii albj ; & ilie aromatartus non habebat,
ied

S A L A
fed combuffit corallos rubeos, qui ex combufiioneeffe- A £ti funtalbi. Vndehocvenitad notinam domini regis, & fic illefuit condemnatus mnouem millibusducatis, & de c?tero noluit eum pro aromatario.
Quando reperitur thabet in receptis,quid efl ? Dico, quod thabet eft zucch.Candi.
Qujdeftzuccharum Candi? Dico,quod eil zuccharu Candidum ,&induratum ad fimiiitudinem cryltalli. Modumautem faciendiipfum ponit Seruitor,lege ibi, & reperies.
Qind eft,quando reperitur in receptis, Candi rofati. velviolati? Dico,quodeft zuccharum Candid.&indu- ratum,quod reperitur in fundo vafis, vbi reconditur iu- leb rofa.vel viol. vt fyrupus violatus, vel roiatus.
Quid funt dactyli Keryon ? Dico, quod funt dactyli huiusprouincia:,(eude Kero Saracenorum.
Q uk I lunt tortella; de femi ? Dico, quod funt bifco- telli de fimila.
Quare diciturfyrupus denarij, vel de byzantijs, cum g in eo bla&x byzantix noningrediantur? Dico,quod talis fyrupusideodicitur fyrupus denanj,veldebyzan- tijs.quia byzandum in arabicalingua, idemeft,quoddu catus, vel aliud genus denari j, vnde ficut ducati,vel dena rij apud hotnines funt cariffimi,& pretiofi,ita eft ifte fy- rupris apud medicos, & etiam apud infi rmos propter o ptimam operationem ,quam inducitcontraomnesfe- btcs oppilationum, & propterfanitatemquam facitac- quirerejqu.T fanitaseilcarior omnibusducatis,velby- 2antijs,&omni thefauro mundi.
Qtixro,ilIa confectio diacurcuma, tam maior, quam minor, quamponit Damafcindiftin.deeledtarijscotra hydropifim, quare dicitur diacurcuma ? cum in ea non ingrediantur radices curcuma: ? Dicitur,quod diaciircu ma a croco dicitur, qui crocus apud gra;cos dicitur cro- con, qui ingreditur m eam,bonaquantitate,& quia vo- cabulum eftcorruptum ,diciturdiacurcuma. Velaliter dico,quodideodicitur diacurcuma,quiaillaconfe<5tio eft citrina ad fimilitudinem curcumx,qux eft radix val- de citrina,& amarafatis.
Qu 1 d eft i 1 i ud,quod dicitur in fine receptx,aromatici rofati delcripnone Gabrielis, gummi arabici,tragacan- thi,anadr.z. & duas partesalterius? Dico,quod quando dicitur duas partes,intelliguntur dnx partes.f dr.& !unt fcrup. i.cum quxlibetdra.extribus fcrupulis conitet.
Qnid importat hocnomen fegena,vel legema? Dico,
idetn eft,quod f^cundans,&generationem faciens.
Qnid importat hoc nomen diamorufon? Dico,quod idem eft,quod eledrarium vtilitatum.
Quare, fecundum Damaic-inprimo lib.de confola- tione medicinarum, fcamonea debet teri crafto modo, cuin ponitur in pilulis, vel in alijs folutiuis: & rheubar- barumdebetteri fubtiliter,&colocynfhis(ubtiliftime? Dico,g? fcamoneaeit valdenociuaftomacho,&valde ferofa,vnde fi puluerizaretur fubtiliter, intraret porofita tes ftomachi,& logo tepore naufearet, & ftimularet fto- machu, &co(equetercormagislxderet ex vicinirat.e, cj. D habetos ftomachi adcor, & etiam appetitum deijccret.
Aliaautem ratio,& bona,quaremedicinx folutiu^la borio(x,vtfcammonea,turbith,euphorbium,prxterco- locynthidem,debent crafto modo teri, & puluerizari,ta- lis eit,vr fui craftitie longiorcm moram in ftomacho fa- ciant,ad hoc vt humores ab exuemis partibus ad ftoma chum attrahant,& ficeuacuentur,nam fi fubtiliterpul- uerizarentur exearum fubtilitate poftent villisftotna- chi adiixrere, & polfent eos fcindere, & excoriare,& cu hoc,ad dyfenteriam perducere, vt fcammonea,euphor- hiu,& fimilia. Non laxatiua vero fubtiliftime iunt exte- renda,vtfuiiubtilitate facilius incorporentur,&fuos eflfedtuscitiftime cofequantur-,&hoc quidemplurimu eft conferuadu in cofortatiuis, & reilauratiuis ele6tarijs.
Rheubarbarum vero, quod eft laxatiuum leue,& me dicina benedida, debet fuotiliterconteri,& puluerizari, quia principaliter ex ptoprietate iua habet choleram , qux fubtilis eft,eductrc,& quia ipfa cholera ex fubtilita-
D I N I. M4
1 te fua imbibitur interdum in poris llomachi, & hepatis, ldeo rheubarbarum debetfubtiliter teri,vtpoftitiilas po rofitates intrare,& iplam choleram facilius educere. Co locynthts vero debet fubtiliflimepuluerizari,quiaejft valde violenta,& eit fubftantixrariftimx, & fpongrofa, nam fi intraret /acutrates ftomachi, vel hepatis,aut mte itinorum; ita tumetieret, & incrailaretur ex humoribus ibi repertis,quod extenderet, & torqueret cum maximo dolore omnia membra prxdidta. Sed fi fuerit iiabtilifti- mepuluerizata,nonpoteftiI!udfacere-,quiaminima,(eu minutilfima non poteftitatume(ieri,necinflarij& ma- xime fi fuerit corredta cum appropnatis.
Pro quo nota, quod nunquam debetexhiberi (bla,fed fociara, &corredta cum alijs, & dum poniturm dcco- £tioneclyfteriorum,ligetur m pecia, quia fi no ligat a de- coqueretur:poiiea,exquo cafu aliquid eius remaneretin decoctione, & dum fieretclvfter,poflet aliquideiusad- hxrereinteilinis, & in eis mirabilemdolorecau(are, vt plures imperui medici, & rudes aromatarij la fecerunt.
Notaetiam,quod quado fola colocynthis repcntur in planta lua,nullo modo colligeda eft, led potiusabijcien- da,quiaeft perniciofa,& venenofa;& fimiluerfcilla,qu£ nafcitur fine cofortio aliarum eft perniciofa,et abijcieda.
Quate ipecies, & pulueres, qux ingrediuntur eletSta- ria,& pilulas,&alias medicinas,nondebentfimulcon- ten,neque puluerizari fimulrfecundum dodtnnam Da- mafc.lib.j.de contritione? vt verbi gratia ,fpica,garyo phyl.zingib gummi, macis,cinnamomum,flores,femi- xeu na,& folia,dn5tamus, tormentilla,anfto.Dico,g> prxdi- <5ta non funtconfimilis complexionis, & fubftatie: ideo non debent omnia fimul puluetizari, fed feorfum. Ali- qua enim ex prxdictis funt rarx fubftantix,vt macis,cin namomum,&a!iqua funtdenfioris fubftantix,vtga- ryophylli,gummi,alia verofuntfubitantix denfillimx, &valde compactx. Etideo,fifimul conteruntur,erit male fa6tum,quia illa medicina,yux eft rarx iubitanti<j, citius puluerizarur, & minus reuftit contritioni, quarn illa, qux eit denfxfubftantix. Ideo tnnc relolueretur, & exhalaret virtuseius,& ideotutiuselt,& magis lecuru fecundum canones dodtorum, quod quxlibetfimplex medicina per fe, & feorlu m puluerizetur,& con reraru r, &c.Licet aromatarij noftri temporis faciantoppofitu, & male lecundumomnes.
Vlterius poflet aliquis dubitare, quando aliqua deco- ftio diuerfatum herbarum,vel radicum fit, quare non facimus feorfum decodtionem illarum rerum decoque- do quamlibet rem de per fe ? ficut facimus trituratione diuerfarum cuiufiibet de per fe ? vtdocet Mef lib.j.fum- ma fecu nda c-4.de modo triturationis. Refpondeo,et Di co, qd ficut fit in trituratione, fic debemus facere in de- codtionibus,omniafigiIlatim,& perordinem decoquen do, vnam rem, fcilicet poft aliam ; verbi gi atia, primo decoquendo radices,qux funt denfions (ubftantix, fc- cundo ftipites,tertio folia,quarto flores. Et etiam minus debentdecoqui herbx, quxhabent virtutem ln fuperh- cie foliorum,vt funt rofx, & reiiqui fiores,& abiynthiu, la<5tuca,&c.quam herbx, qux habent virtutem profun- diorem,& terreftriorem,&c.
Et fi aliquis inftaret,quareMefue non pofitithanc dodtrinam?Dico,quodip(e Mefue loquitur dodtis viris, & ne idem bis replicaret, tacuit. Nam ex dodtnna tritu- rationis datur intelligi dodtrina decodtionis.
Quare fpecies,& pulueres ponuntur vltimate,& non in pnncipioin ipfis electarijs, & confcdtionibus ? Dico, quod in eledtarijs de melle, vel zuccharo femper ipecies atomaticx debent vlinnate poni, poitquam ab igne_» deponuntur,neipfx fpecies re(oluantur,& amittant vir- tutem_j.
Quxtitur,quarein hyeme,vrplurimu vrimurconfe- <5tionibus,& eletftanjs de melle,in ^ftate vei o dc zuccha ro?Dico,quodmel elt valdecalidiuszuccharo. Idcoin hveme magis vtimurprxdiftis elc<5tanjs cu melle, fed zucch.magis vtimur in xilate, quiaeit minus cahdum. Aliacaulaeft,quiaamboprxdi(5ta,ideft melj&zuccha-
rum

L I B
ru dcbentproportionari ipfi tcpori ,cuergo melfitcali- £ du,& tepus hyemale frigidum,magis debemus vti mel- le m hye:ne, & cii zuccharu fit teperatu , & minus cali- du,ipfomelle,magis debemus vtizuccharo ma-ftate.
Qnxritur circa c infectiones (oiidas de zuccharo , quando debcnthabere fortiotem coduram in hyeme, VelinaMtate?
Dico, quod in xftate, & confe<5tiones folidx debent leilioTemcodlurafri habere, vtfintplacibiliores,&me- liores dentibusaegrorum-, fed in hyeme debehtfortius dccOqui, vt magis cbn(eraentur,& ytmagis refiilant hurniditati hyemis. Vt funt manus Chrilli,ele6tarmm r ! egum,de gemmis, arortiaticum rofatum, diatriafanda- li ,occ. lulep vero, & fyi upi, & ele &aria debent in xltate habere fortiorem ! coiluram, neexforti caioie aeftatis ebul)iant,& in acetofitatem tranfeant.
Demelle.
W jm h -.e QujriturjVtrum mel,& zuccharumfintoppilatiua?
Dico,quod omniadulciafuntoppilatiua,prarterzuccha, j rirm, & paffula.-, & ldeo -omniadulciainimicantur hepa d,quia caufant in eo oppilationem,prJeter duo pva-tlidla. Etratioeft, quia omnia pra-dida lunt amica natura?, vndeipfa natura adeodeleciatureis,qu6dmembraat- trahunr ea ad l"e,antequam digerancut,cx qUa indigeftio ne oppilatio oeneramr, & prscipue m h. pate, & venis, quia iecundum Auic. resdulces ad taciendumoppila- tionem futit veloceS .Sed nota vlterius,qued omnia dul- cii conueniunt,& amicanturpulmoni,& pedtori fipau latin lambantur,& non velocitertranfgluttarirnr, vt mel,(apa,zuccharum,da6tyli,pa(fula;,canca:,miabcc,ca- na mellis, penidiar,tragacanthi, dianis, &omnes fpecies tohoc, quia dulcia fUnt lenitiua, & mollificatiua pecto- ris,&pulmonis,&liumiditatum vilcofarum reperta- rttm in eis •, & fimiiiter catarrhi defcendentis ad pe- dtus, & pulmonem.
Qtta:riturquomodocognofciturlignumaloes,quan- db eft bonum? Dico,quod in quatuorcognofcitur. In co loie, odore,fapore, & pondere In colore, quiadebet effe G nodofum,fufci,&obfcuri coloris.Inodore,quiaquando comburiturfupercarbones,facirfumum boni odoris,et facirfpumam,&hoceftfecretutn aromarariorum. In fapore,'quod fit amarum. In pondere vero cognofcftur, quod (i parnm de eo ponatur in vini cyatho pleno aqua, non natar, (ed immediatepetit fundum.
Eunh Qllid elt hoc, qttod Mefue dicit confedtionem de xy- uU". loa!oes,quandodicit.ife.xyloaloes crudirquid eft lignum aloes crudum ? ell ne aliud codtum,& quomodo cogno- fcittir? Dico,quod aliquando iignum aloes potefteffe crudtim,& codtum. Crudum emmbabct conditiones pradiftas, fed cOdtumcognofcituracrudo, quia mutat colorem,&etiam efficitur magis ftypticum;& vltra hoc non eft ponderofum,ficut crudum,fed valde leuins.
Quserirur vnde fit aloe ? Dico, quod fit ex fucco her- hx, qua;zambana dicitur ;&eftherbaaloes. Vndeali- qui dtcunt,quod omnes tres fpecies fiuntex fuccoprs- didtx herbizambani, fcilicet fuccotrinus, hepaucus, ,, & caballinus.
Sed contra,fi fic effet,vnde dicitur lignum aloes 3 cum illa herba non habeat ftipirem,nequelignum?
~4Ues ftt- Dico,quod reperinntur plures fpeciesali.es, vtputa tni tns. treSjfcihcer,aloe fuccotrinus ab illa prouincia fit nomi- natus, & aloe hepatictts, quia aflimilatur hepati in-colo- re,& (ubftantia ■, & ifta; dua: (pecies aloes funt puriores. Sed tertia fpecies dicitu r aloe caballinus; talis aloe eft,fi- cut foex alijsdeterior,&firexprxdidtaherbazambana, qua; non habet lignum: Alij dicunr, & bene,quodlignii aloes non eft lignum ipfius aloes, fed eft lignum eiufde arboris paradifi terreftris-,& ha:c venitad Indiam per iinpulfionem fluuij paradifi, & eftdidtusadfimilitudi- nim ipfius aloes, quia fimilatur ei in colore, & fapore, cum ipfum lignum fit fubnigrum,& amarum, vt aloe. Et vltrahoc dicuntiiti,& bene,quod omnes tres fpecies fiuntexilla hetba zabana in diebuscanicularibusa-fta- tis,vndeprimus iuccus ilfiusiierba:cum coagulatur 3 &
E R *
exiccatur in Sole,dicitur fuccotnnus. Alius verofuc- cus,fcilicetfecundus, dicitur hepaticus. Tertius.vero fuccus,qui eft quafi fcex, dicitur caballinus.
Aliqtu dicunt,q> funt diuerfa: herbasin genere,ex qui- busiitx tres maneries aloes fiunt, ficut diuerfe vu£ npn in genere,fed tn bonitate, diffefentia vina factunt.
Debalfamo.
QuomodocognofciturbaI(amum,quandoeft bonu ?
Dico,quod cognofcitur in colore, odore, lapore ,ardore, &pondere. Incolore,quiaetiliquor aliquahterfimihs oleo,& vifcofior ad aliqualem rubedine tendens.In odo- re,quiaeltodorisaliqualiterrancidi,non placibilis.In fa- pore, quia habet faporem pinguedtnis gallinzantiqua- ta: non recentis,& ardet in gutture,ac fi effet oleum tor- te,& antiquum.In ardore, quia fi in oculis ponatur, vna gutta de eo, tantum ardorem m oculo generat, ac fi li- xiuiumforteeffetinoculo perfpatiu vniushora*,&vl- tra ita apparet, quod oculusardeat], & quod velitexire „ fed dimtttit vifum ineo ftatu, lnquoreperitur, quando ponitur in oculo. In pondere cogno(citur ,quia fi vna gutta ponaturdeeo in vnocvarho plenoaqua,non Ipar- gitur,ficut olettm inaqua;immocongIutinatur,& con- denfatur ad modum vnius perlx rotundx,&immedia- teperitfundum,&vltra hoccufpidecultelli potesipsa. guttam ab ipfa aqua extrahere, quia adhxrebit cufpidi lpfitiscultellij&extranittotagutta integra abaquailla.
Et nora, ad cicatrices fubtiliandas, & remouendas «v* pcrungedoeas cum bal(amo, nil eft ftibllmms co,fed e(t 111 magnoprecio; nec habet deeo,nifipotetes,& magni dommi,'quia in mundo no elt nifi vna vinea illoium ar- buftulorum,quae vineaeftmagni Soldani Saracenotu.
Quideft mel rabarzetquod intrat inconfeitionedc zingibere,quam ponitMefue?qtiiade zuccharo tabar- zet vertim eft quod fir. Dico, quod mel tabarzer elt mel album decaelocadens ad modnni roris ,fedeitalbius,& aliqualiterdenfius ,quam fit u cl apum , & quafi tendit ad naturam zucchari.
Qtiomodo intelligitur illnd,quod ponit Mefue in de- fcripttone fyrupi de acetofitate citri m fine reccpta\cum dicit. Accipe ex eo,f.fucco hb .7. & fundefuperipfumex iuleb clarodepuratolib.v. dequoiuIepintelligitur,cum ipfe no fpecificet. Dico,qtiod intelligirur de folo zucc.cla rificato,& iulepizato,idelt in formam itilep redudto.
Quomodo intdligitur illud , qttod dicitur m receptis melhs,quod fu(iicit?aut zuechari, quod iufhcit? Et quod in vnguentisdicitur,ccra:,qiiod fuflicit? Dico,q>intelli-^ giturquantitasconueniensmellis, vel zucchari,qti£ qua ritas valct fpecies,ve! pulueres cuiufcunqueconditionis fuerinr,in (e colligere, & conferuare, ita vt mtl,»aut ztic- ci arum nonfitpaucum, & fpecics multa:,autpauc§ fpe cies,&multum mellis,velzucchari,nifidepr^ceptope- ritiflimimedici, veldodtorisaliterfaciendum cft. Con- fimilirer decera refpedtu vnguentorum dicendum eft, quandodicitur,cer£quod fuflicit,quod aromatariusde- betfemperproportionareceram cuoleis ,quiaprodua- bus vncijsolei,vnc.s. ceraeponenda eft. Sedquandodi- citur,cer.x- parum; tunc intelligitur,qj debet effe vngucn tum molle,ita, quod oleum debet ceram in aliquo fupe- rare,quia multacera facitduritiem in vnguentis,& pau ca cera facit mollitiem in vnguentis.
E t nota vlterius, quod ficut aloc, vt plurimum eft ma teriapilularum faciens bonam congluunationcm fpecie rum,dans eis bonam corporeitatcm,& pariforroiter ce- ra elt materia vnguentorum faciens bonam congltitina tionem,& corporeitatem m eis.
De opio.
Siquis peteret, vel in terrogaret, poteft ne fcetor ab o- pioremoueri? Dicoquodfic. Etfi qu.xratur,cum qua medicina? velcum quo fimplici? Dico,quodcum al- lio,pi(tando, vnc.i.opij cum duobuscapitibtisalhj ,de- inde deftilletur hxc mifturaper alcmbicum, &deifta aqua deftillatadetut inpotu fecundum rli crerionem, quia mirabiliter prouocat fomnum, & etit finefa:tore. , ^ Et hoc pulchrunilecretum noneft omnibus teuelandu. * 4
Et

Hit*.
S A L A
Etfiquis hocfecretovfusfueritnephariejprarterquam A ad opus medicina?,maledicatura Deo. Amen.
Siquisquarreretpfyllium ,quodintratin medicinis , vt puta in ele&arium de pfvllio, & in requie NicoIai,cil ne calid.r complexionis, vel frigidi r Di co, quod femen pfyllij habet duplicem complexionem,quia ex parteex- teriori,f. m eius corticeeil frigida' complexionis,&ex eius cortice fit mucilago,qu:e eit frigidar complexionis, & poniturin eleitariodepfyllio,&in requieNicolai; q fit ad prouocandum fomnura. E .t talis mucilago fit pone do pfyllium ln infufione in aqua tepida,vel aha aqua de- ftillata fecundum prxceptum medici, & non debet lon- go fpacio itareinjinfufione, fedconuenienti tempore,qa pei longam infufionem poiTet acquiri caliditas ex fublta tialnreiiori;quxquidcm exterior fubilantiaeftfrigidx complexioiiis,quantiiadcorticem, & calidxcomplexio nis,quantum ad lnteriorem fubftantiam, & medullam.
SECVNDA PARTICVLA B
dc declaratione nominum medici- narum compofitarum in an- tidotario Nicolai defcri- ptarum.
t Onfequenterad declarandum nomi na medicinarum compofitarumin anudotario Nicolai defcriptarum , vt magisbreuiter,& fuccindte figni ficatio earum notafit omnibus,& prarcipuearomatarijs, & alijs iuueni buspracticamincipientibus.Noex- pe6tes hica meaudire,nifideclarationem vocabulorum jpiarum medicinarum valdecompendiofe j&non vir- tutes earum,quia earum virtutesipfe Nicolausamplif- „ fimeponit.Nicolausitaqueprimoin procemiofuianti- dotarij dicit,quod fi quis mterrogaret, quot requiruntur inomni veradifpenlatione.Dicas, tria. Primumelt, vt omniaa:quaIiter, ideft conuenienter ponderentur, tam • in fpeciebus,quam in gummis, & herbis,fecundum po- dus vnicuiquerei.Secundo, vtnonfint nimiavetuftate confumpta. Tertio,vt herbx, radices,& femina,cogruis temporibus (intcolle6ta,& quod in congruis locis repo- fira conferucntur, & ab extrinfecis alterantibus corrum pi,aut marcefcere non poffint, vt puta a fumo, humidi- tate,vel pluuia,vel puluere, vel Sole.
Qnot requirunrur in conficiendo; Dico,quod fecun- dum,quod pra-allegato loco dicit Nicolaus, quod tria re- quirunturln conficiendo,fcilicetmellispuritas,& quan titas, qui fufficit, &xqtialitas, ideft conueniens fpecie- tum,& ptilueris trituratio, & cnbellatio; & in ly rupis a- quacconfumptionisdecodlio.
Quaremelponiturin medicinis? Dicofecundum Ni colauin ibidem,g> tribus de caufis poniturmel in medi- D cinis. Pnmoadconferu.indum,nampr2casterisliquoti busmeleft maximeconfetuatiuum. Secundoeft valde mod!ficaduum,ideftcorredtiuum malitia: medicina- rum,&pricipuefolutiuarum.Tertio,quiafuadulcedi- neamaritildinem temperat fpecierum.
Quot requiruntur in purificando,vel decoquendo mel?Dico,quodduo requiruntur. Pnmo, nefitparum codtum,nefit aquofum.Secundo,nefitnimis codtum vfque ad duritiem,fed mediocriter,& fitbenedefpu- matum. Cognofcitur autem meldebitecodtum ,quan- do adhreret digitis, & quando mfpiffatur cum frigefcit fuperlapidem.
Vltimo Nicola.dicitinillo procemio,quod fpecieru, tutpulueris trituratio, vel cribellatiofitduobusmodis, quia inele£tarijsnon folutiuis fpeciesdebet fubtiliffime puluerizarij&cribellan. Inalijsautem medicinis, &
j>raecipuelaxatiuisdebent effe craffiores,& non itafubti iterpuluerizatas, ne fui (ubtilitate moram m ltomacho
D I N L 2.55
artrahant,&ficeuacuent nimis,neetiam fubtililare fui villis ftomachoadhxrendo,eo (que (cindendo,& excoria do,dy(enteriam generenr,vt fcammonca, euphorbium, & fimilia. Non laxatiux verofubtiliftimeterenda: funr, vt fui fubtilitate citius incorporentur,& (uos effc6tus ci- tiffimeconfequantur, hocquidem plurimumeftobfer- uandum in confortatiuis,& reftauratiuis elcdtarijs.
Antidotarium elt libercontmens antidota - ,antidotu enimeft contra d?rum, ld eft continens medicinas ap- probatas,& experimenta conrra morbos data.
Er nora, g, antidorarium Nicolai procedit fecundum ordinem alphabeti,quiaponitprimomedicaminainci- pientiaab A.deinde ponitilla,quteincipiunta.B. Etfic per ordinem alphaberi vfquead.Z.
Incipit ergo ab Aurea Alexandrina, quidergofignifi- cat,& vndedicitur5Dico,g,aureadrabauroj alexandri- na vero ab Alexandro,a quo fuit compofita, & inuenta.
Adrianum didtum eft ab Adriano Romanorum Im- peratore,qui illud compofuit.
Achanftum,finemunereinterpretatur,quiafine mu nerepatientis (anatcatarrhum.
Athanafia, idelt immortalis, quia fepiusliberat ab extremis mortis.
Alcancaloni.nuntium bonum.
Antimorum.i.contramortem.
Antidotum hxmagogon.i. menftrualem fanguincta educens; prouocat enim menftrua.
Blanca dicitur, quoniam albos purgat humores.i. phlegmaticos.
Benedidta dicitur, quiaabomnibus,aquib.fumitur benedicitur.
Benedi£ta tranftvberina, quia tranftyberim Rom* fuit inuenta.
Confedtioalipt^ mufcatx,aJipta idelt miltura contra althma.
Confedtio gallix mufcata: •, gallix, quia in gallia pro- uincia reperta.
Confectio nerar.i.preciofe medicinx.
Dianiargariton dicittir aduobusgeneribusmargari- tarum,perforatarum,&non perforatarum; quiaeius compofitionem ingrediuntur.
Diacamero.i.ducens h®minem,de mortead vitam.
Diamoron,a moriscelfididtum.
Dianthos dicitur, quia fit ex floribus dendrolibani.id eft rorifmarini.
Diafatyrion, a radicibus fatyrionum dicitur, fatyria- fisenimgrxce,latinevirga:ere£tio,quiafacit homines potentesadcoitum, & incitat virgxeredtionem.
Diaprunis,vel diadamafcenu,a prunis damaf.dicitur.
Diaprafion a prafio.i.marrubio, quod intrat m illud, plufquamde ahjs.
DiaoIibanum,dicitur ab olibano, quod ibi ponitur.
Diarhodon Abbatis,dicitura rohs, quxintrant in eum,plufquamdealijs fpeciebus:Abbatis,quiaab Ab- bate de curia fui t compofitum.
Diapenidium ,dicitur a penidijs, qua: ibi intrant» plufquamdealijs.
Diacyminudicitur,eo,quodde cyminointratplus, quam de alijs fpeciebus in id.
Diatragacanthum atragacantho,quodintrat in id.
Diacaftoreon,dicitura caftoreo.i. tefticulis illius ani- malis,qui in idingrediuntur.
Diacofton,a cofto quod intrat in eum.
Diairis, dicitur a radice illa,quac ireos vocatur,& eft radixliliordm azurorum.
Diacalamenthum, dicitur a calamentho: quod prin- cipaliterintratin id.
Diacodion dicitura codione, quod eft papauer ni-
grum,& eius ingrediturcompofitionem.
Diafenadr a fena,quz ibi ponitur plus,quade alijs.
Diacytonite, dicitur a cytonijs, ex quibus fit.
Diambra,dicitur ab ambra,quxibi recipitur.
Diameconis dicitur a mecone.i. papauere albo.
Diapapauer,dicitur apapauerealbo ,qdibi ingredifr
Efdra
&L--

l i :
Efdra,di6l:a eft ab Efdra propheta, qui eam copofuir. Eledtarium Ducis,dicitur ab Abbate de curia, cjui eu com[)ofuit ad inftantiam Ducis. Eledtariumplirisarcoticon.i.completan-sedicina. Elcctarium de fucco rofarum, ab eode fucco dictum eft. Electarium pfylljticum a pfyllio diclum elt. Eledtarium frigidum Cophonis ,id eft illius mcdici,
qui eum compofuit.
Emplaftru.i.dura cofe61:io,apoftolic6.i.fuprcmiflimum. Emplaftrum cerone,a cera fic didium.
Emplaftrum oxycroceum, dicituraboxy,quodeft ace-
tum,& croceum,quodeft crocus.
Emplaftrum diaquylon, ideft mollificatiuum. Emplaftrum de palma, dicitur, quia cum fpathula viri-
di,vel cum palma conficitur.
Filatropos, amicus hominis, vel mifericorsinterpretat. Philonium.i.nouusamicus.
Garyophyllatum dicitur a garyophillis, qui ibi intrant. Gios otheos.i.hlius Dci.
Hieralogodion memphytu.i. impedimentu; hiera.i.fa- cra,logos.i.fermo,memphytum.i.impeditio.H^chie ta curatimpedimentum fermonis,&locutionis. Hiera picra Coftatini, a Coftatino medico fic didta eft. Hiera picra Abbatis,ababbatedecuna,qui eacopofmt. Hiera Rufini ab auihore, qui eam compoluit.
Hiera Galeni ab ipfo Galeno.
Igiagreca.i.faluanix, graca a grxcis inuenta. Hydrotypium olympiacum, hydrotypion.i.pottiscon- tra rigoremolympiacumab olympio philoibpho, & medico eius muentore.
Iuftinum a Iuftino Imperatore fadlum, & inuentum. Katatticonimperiale.i. laxatiuum pro Imperatoribus,
& pro alijs delicatis hominibus.
Lithontnpton ldeft conterens, & frangens lapidem in- terpretatur.
L^ciria didla eft quafi triftitiam auferendo,quiaclarita-
tem,& gaudiumadducit.
Mithridatum, hoceft materomniumantidotorum,vel
dicitur a Mithridate rege, qui eum compoiuit.
Mufa xnea, a penti/Timo plnlofopho Mulainuenta. Micieta. i.experra.
Mel rofatum appellatur a gra:cis Rhodomel. Opopyradicitur a fucco, & igne,oposeium gracce,lati- ne fuccus.pyr, ignis, indeopopyra.i.fuccus ignitus, & hoc eleftarium compofitum elt a fandtiftimis medi- cisCofma,& Damiatio.
O xy dicitur ab acetofo fucco malorum granatorum. Oxyfacchara dr ab oxy,quodeft acetum, & zuccharu. Oxymel fimplex drab oxy,quod eft acetum, & melle. Oxymelcompofitumfimiliter dicitur,(ed compofuu>
quia multx res in eum ingrediuntur.
Oxymel fcilliticum ab aceto, & melle, & fcilla.
Oxymel pafliilatum,abacero,melle, &pafliilisdicitur. Oleum rofaceu,dr ab oleo,& rofis in id ingredienribus. Olsum mandragoratum,aboIeo > & luccopomorum mandragora:.
Oleum frigidiflimum viride,dicitur,ab herbis frigidis,
& viridibus,qua: in id mgrediuntur.
Potio fandi Pauli,dicitur, quia S.Pauluseamcopofuit. Paulinum antidotum.i. magnumantidotum,quiama- ' gnamvirtutem,&efficadamhabetad multa. Panchreftum antidotum,pan.i.totum, Chreftu.i.bonii. Potio mufcata,a mufcodida eft.
Picra.i amara, a Galeno muenta- PiTuLt fxnequibuseflenolo.pilulx a rotunditate dicun- tur,finequib. efle nolopro nimia earum efficacia, & virtute.
Pilulxaure^ adfimilitudinenaauridicuntur,quiaficut aurum interomnia metallaeftpreciofius.ficpilulx lftx interomnes preciofiores habentur. Pilulxdiacaftorexi caftoreo diCtx funt.
Pilute de cynoglofla herba.
Piluljede quinquegenerious mvtobalanorum,abipfis myrobaiams dtnommat.T funt.
B E R
E Pilula:arthreti(3e.i.membrorum,arthrosenimgrice,k tine membrum.
Pilulx bechichia',deprefl?,& non rotund^. Et funt leni- tiu? contratuilim; teneturenim lublingua,& paula- tim degiutiuntur,& fiunt in forma lupinoi um.
Piiula: fcetidxdi6ta;funt,quia fcetidos,&corruptoshu- mores educunt, vel quiaaliqua faetida in eis ingrediu tur,vtputacaftoreum,fagapenum,opopanacum,fuc- cus pororum,cum quo conficiuntur.
Pilulxcochix,ideil capitales.
Pilulx de hermodadtylis ab ipfis denominantur. Pilulxaflaiaret.i. capitales,quadrimeron.i.medicamen
ex quatuorrebus.
Rolata nouella, a rofis di6ta •, nouella refpe<5tu veteris,
qux recipiebat fulphur viuum.
Rubea trochifcata, rubea dicitur ab ipfo colore, trochi-
fcataa trochifcis,qui ibi recipiuntur.
Requies dicitur ab effe<5tu, quem inducit,quiarequiem p fomnum,&quietem patientibus affert.
Rhodofacchara.i. zucchaium rofatum, a rhodon,quod
eftrofa,& facchata,quodeftzuccharum;indcrhodo-
facchara,ideft zuccharum rofatum.
Rhodomel.i melrofatum,arhodon,qucdeftrofa; &
mel id eft rolatum mel.
Sotiraiaiuatiixinterpretatur.
Sal facerdotale didtumeft,quiaeovtebantur facerdo-
tcstempore Helix prophetx.
Syrupus dicitur,a fyr, quod eft confedtio, & opos, fuc-
cus,inde lyrupus.i.hqtuda confedtio de fuccis. Stomachicon.i. confortatiuu ftomachi Er diuiditur,qa quoddam elt ftomachicon calidii, & quodda frigidu. Thcriacamagna Gal. quia G.eam compofuit -Dico, cp no eft verum, falua pace Nicolai, quia A ndromachus lingularis medicuseam compofuit. Etcumdicit vlte n>u. rius,theriacadicitur atroclufcisdethyro,quiinea repe- riuntur. Dico,q, non eft verum,quia fiuntalix theriace, mwor qux tamen non denominanturathyro,quiatrochifci q clethyroeasnoningrediunrur, vtihetiacadiatefleron,^^" & tlieriaca Diofc.& theriaca exercitualis ,'&c.inde the- riaca dicitur quafi medicina contra venenum.& dicitur domina medicinarum, vr fupra declaraui.
Theriaca diateflaron.i. de quatuor rebus.
Theriaca exercitualis.i. pro conferuando exercitugen»
tium contracoriuptioncmaeris,& epidemiam. Trypherafaracenica,tryphera dicitur,quiahominem iuuenem reddit. Saracenica, quia a Saracenis inucn- ta eft,& defcripta.
Tryphera magnadicitur,quiafru<5tum magnumcofert mulieribus,& proprie matricibus earum,quando do- lorem matricispatiuntur,dando eiscum vinodeco- «Stionis arthemifia•.
Trionphyllon.i.defolijsrutx viridibus.
Triafandali dicituratribusgeneribus landalorum,qua;
ponunturineis.
Theodorico.dra Deodatu.Emperifton.i beneexpertu. Theodoricon Anacardinum,theodoricon dicitur a Deo datutn.
Anacardinum ab anacardis,qui in eo reperiuntur. Trcdufci,diarhodo, trochifci, ldeftrotundaconfedtio.
Diarhodon,id eftde rofis.
T rochifci hedychroi fic dicti a compofitioniscolore.
Trochifci croci a croco.
Trochifci fcillitici, a fcilla.
Trochifci a thyro ferpenre.
7'rochi(ci diacoralli, a corallis.
Trochifci camphorati, acamphora didti.
Reliqux fpecies trochhcorum Nicolaiclara? funt, & no
indigentexpofitione- VomitusNicnlai.i.vomitiuuma Nicolao compofitu. Vnguentum Martiaton,aMartionemedicoinuenrum. Vnguentu citrinii dicitur, quia in pomocitri dccoquif. Vnguentum pnpuleon,quiafitdeoculisarbons,quxpo
pulu s nominatur,& fir in tempore Veris. Vnguentum,aiagon.i.adiutouum.
Vnguentum

'WF*i
■
S A L
Vnguentumagrippa: dicitur, eo,quia rcx Agrippaiud^o A rum vtebatur eo.
V nguentum califton dialthfae ideft calefa&ionem, cali- fton.i.molhficatiuum.Dialth^xdicituraduabus fpe- ciebus radicueuifci,velalrh£r,quiin id ingrediutur.
V nguentum aureum, di&iun elt per excellentiam, quia ficut aurum eft preciofum inter metalla, fic vnguen- tumiftudintcrcxtera vnguenta.
Vnguentum laxatiuum,quiavn6tio ex eolaxar, ficur medicma laxatiua.
V nguentum fufcum, id ell nigrum.
V nguentum album,a cerufa alba, qu.x ingreditur.
V nguentum viride, didfcum cit a viridi colore gris, quod m id ingreditur.
Zingiberconditum, id eftzingibervirideconditum. Notandum eil vlrerius, q> non eft mirandum, fi hic non funt collecta omnia elcctaria, & pilulx,ac fy rupi, tro- chi(ci,confeAiones, & etiam aliquaplura,qux ponit Nicolausiquiainaliquibus anridotarijsreperiuntur, g & in aiiqmbus pauciora,(ufficit ergo,q> hic funt famo fioia, & vtiliora.
tertia particvla
dc dofibusj &r poderibus,ac dceorum nominibus, &difFercntijs,&c.
Eftat modo de dofibus, & ponderi- bus,acetiamdeeorum nominibus, &diflfcrentijs diligentiffimepertia- dtare fecundum communem vlum modernorum, quia multa reperiun- tur, qux funt antiq ua, & fpernenda, _ quxnonfuntin viu.
Vojit qtad. Si ergo aliquis dodtus mcdicusexaminauerit aroma-
tarium inquirendoquidfitdofis ? Refpondear fic. Dico, p q> dofis eft limitata menfura,vel pondus alicuius rei me- dicinalis fimplicis, vel compofitx,fpecierum,aut herba- rum,fem.vel radicum clcctariorum,pilularum,viiguen- toru, &c.Vd melius fic diffinitur.Dofis elt limirata me- fura, vel quantitas fimplicis, vel compofit^ medicmi fo- lutiu2,vel alteratiux, qua: de feapta nata eft facere fuffi- cientem operationem, & non diminutam, neque fuper- fluam. Et notanterdicitdefe,quiaratione corporis, vel humoris, quandoque poteft facere fuperftuam,vel dimi- nutam operarionem.
*""*■ Qujd intelligitar, qii in receptisponit ana; Dico, q? anaeftdidhogra:ca,&tm importatquantu xqualiter. x,ta hot Qmdeft,q,mantidotarioNicolaiinaliquibusdifpe- farionibuseledtariorum, vel confedtionum ,&c dicitur medietas eius eft lib.ij. velmedietas eiuseftlib.femis? qualiier hoc intelligirur ?
Dico,quod repenuntur duo antidotaria Nicolai,fcili- cet magnum, &dicitur Nicolaus magnus, &paruum, &diciturNicolausparuus,&i<to vtimurconnnunirer. D
V nde nota vlterius,quod in Nicolao magno funt defcri- prioncs eledhiriorum,vel confc6tionum,&aliorum. In Nicolao paruo funt dimidiata in dofi,& minorata,& ali quandofecundum tcrtiam partem difpcnfata. Etideo dicitur aliquando in Nicolao paruomedietascledtarij dekriptiinanndotario Nicolaimaioriseil li.ij. Exquo fequitur,quod defcriptio integraeiufdemeleclrarij in Ni colao maiori eit lib.4. & fic de alijsdicitur, & Iicet hxc refponfio communiter aflignetur a multis, mihi tamen mini me placet, quia eft fine ratione.
Nota eriam,q) in Nicolao maiori, multo plura antido ta,& elv .'(5taria,pilulx,& confedtiones,&c.pon.untur,qua m Nicolao minori,lllatamen, qux funt in Nicolao mi- nori,funt etiam in Nicolao maiori, & fecundum maio- rem dofim,&non econuerfo.
Primo ergoquxritur,quotfuntpondera vfualia, & nominaeorum,qu(jaromatanj tenentur fcire,& quibus mcdici,& aromatarij quotidie vtuntur ?
A D I N I.
15 G
Dico,q>pondera,velmenfura:,quiEin artemedicinali repenuniur, hxc(unt, qux fubtili mgenio, & foJerti ftu-* dio,ac fumma ordinauimus diligentiajadopus aromata- riorum,& dodtrinam omnium inartemcdicinaliftudc revolentium, vthis ponderibus omnes incdiciiixtarn fimplices,quam com pofinc,valeant ponderari.
Incipiamusitaq-, alcrupulo, cuius hxceft figura. 3- afcendendo vfq; ad libram, qux ex 12.vnc.integratur. Sed anrevideamus de granis ex quibus fcrupuli, drachmx, &aliapondera intcgrantur.Vndefi quxrat", quare pondera medicinalia funi per grana frumenti col- ledta, & mcnfurata ab ipfis mcdicis ? Dico,q> ideo fadtu elt,ne forreperponderaartificiali a interdum medici,& aromatarij decipiantur. Et ideo tutius, & fecurius fuit fundamentuni, & ftabifitatem habere ex aliqua re natu- rali, ficut elt triticum,feu frumentum, meniurado cum perfccto tritico omnia pondera, fcilicet Scrupulum , Drachmam,Vnciam,Libram,& confimilia, quia fic fa- ciendo, fiomnia pondera artinciaha ex plumbo, \ el ex xre,vel exaliometallofadtaperderentur, velfi in aliquo deficcrenr,tiicpoflen)Usper granautrici,qux (unt natu- ralia,ip(a artificialia pondera menfurarc,ac remouerc,& de nouo fabricare,& xquare.
Notaetiam,g7grana tritici funt fecundum diuerfas prouincias maiora, vel minora, feu craffa, vel minuta.
JVledici autem ,& aromatarij pro faciendis ponderibus debent eligere mediocria, &ex illisfacerepondera de plumbo,aut de ftanno, vel alio metallo.
Siquxraturquideft Scrupulus? & quot fcrupuli fa- ciunt vnam drach.? Dicoad propofitum redeundo, q> lcrupulus eft terria pars drachmx, & eft pondus xx.gra- norutn tritici.
Quid eft Drachma ? Dico,g> tres fcrupuli faciunt Dr ' ^chm "• vnam drachmam, & ficipfa drachmaeftpondusfexa- gintagranoru tritici, cuius drachtnx hxceft figura. 3.
Quideft Exagium?exagiumeftpondusvnius.dra.cu £*<«js»*""* dimidia,&ficeltxc.granorum tritici. Etdiciturabex, quod fex, & gios. menfura, quia lex exagia faciunt, & menfuranr vnam vnciam.
QuideftSolidum ?quod differtfolo nomineabexa- Sotidum. gio,& quod tantum valer,quantum exagium.
Quid elt Aureus?aureus et eit podus vnius drachmx • Aur " u ■ cum dimidia-,&eft idem cum exagio,& fc.lido.
Item fex exagia faciunt vnam vnciam. ">
Quotdr.faciut vna vncia? Dico, q, ix dr.ficiut vnam Vniu - vncia,& hoc fm Salernitanos,alitererfaciuiit Faduani Do6tores,qa faciut vna vncia ex ccto drachmis-.Ncapo- litani verofaciut vna vnciaex decedrachqus. Coitenn , tenetur,quod vnciacoftat exix. drachmis.Vnciaavitfic figuratur.j. Etfic, vnc.paduanaeftminor. vncAalcmi- tana,qaillaeftex 8.dr. etiftaeft ex ix. drachmis,et vnc. q eft ex.ix.drachmis, elt minor illa, q eft ex x.draclimis.
Quxritur ex quotgranisconftat vnc.? tenendoigitur vtcomuniter tenctur, q> vnc.j. conilat ex.ix.drachmis, & quxlibetdrachma conftat ex fexaginta granis, fcqui- tur,quod vnc.conftatex^jo. granis.
Quid eft libra?& exquot vncijsconftatlibravna ? Lih». conftatex iz.vnc.& cxviij.dr. faciunt vnam libiatn.
Etfiquxratur,quotgranafaciuntvnamlibra ? Dico, quod.f.48o.faciunt, & integrant vnam libtam.
Quid eft Sextaritl medicinale ? fextarium mcdiciivalc s ,xurium. clt pondusduarum librarum cum dunidia, vndequan- do reperitur in receptis medicinale fcxtariii vini,vel olei, vc! aceti,quodinrrat in medicinas,intelligiturlib ij.s.
Qci!d c(tXTotvla';fim 11 uer cotylafolo nomine diffcrt CctjU. a fextario,quiaelt ponduslib z.s. ficut eft fextarium.
Sed aliquifaciuntdifferentiam intercotylam,&cotu Jam,quia cotula eft pondus lib.z s. vt diituni eft,(cd co- tvlaeft pondus nouem vnciarum.
Quidelt Obolus ? eft pondusmedi; fcrupuli, velfe- cundum alioseltquintapars vniusdracl:mx. ok/«.
QuideftKift? eftpondus vnius iibrxcum dimidia. cimji.
K ifat eft grana quatuor. ^
Quid eft Hemina? eft podus vnius li. & vnciaru rriu, nlZmo,
Qmd

L I B E R
«torttfw. Quideftcalculus?ert:pondasdaonim granoram cice- E ris,&quarta pars oboli, vnde 4. calculi faciunt vnum obolum, & duooboli faciunt fcrupulum.
0unum Quid incelligicur per grana ? Quando reperitur in rece- ptisgrana.i.velgrana.v. Dico,gj intelhgunturgrana tritici, nifialiterexponereturper medicum difpenian tem ipfam receptam, verbi gracia, fi diceretur grana. y.hordei.
JUdtnifvlm. Quid mtelligiturper manipulum in receptisr intelligit quantu poteftmanucapi. verbigratiadicendo. Reci. cham^meli.M.j intelligitur, quatupotell manucapi. taiMui. Quid eft pugillus ? intelligitur quantum poteft cum pu- gillo ftridtocapi.
Qmd e(t fatil? cft pondus duorum fextariorum.
Quid eit Kirat' ell pondus tnum granorum.
Qu;d eft ramich ? eft pondus (ex Kirat.
Qindeft carmeft? eftpondus vnius grani hordei.
Qind eft danich? eft pondus fexgranorum hordei,& fe-
cundum alios eft pondus tiium granorum hordei. p Quid eft facravati? eft podus vmus aurei cum dimidio. Qmd eft anulafach: eft pondus confimile illi fecundum
aliquos-, fed ego non credo, quia aliter reperi.
Qmd eft arfinum? eft pondus.dr.s.
Qmd eft decamech? eft pondus.dr j. Quideftdarchiminum ? eit pondus.drac.s.
Quid eft baitath ? eit pondus nouem granorum. Sihquaeftpondusquatuor granorumhordei.
Q_i!(l eft raficij ? eft pondus.icrup.j.s.
Verfus.
Audi Ixtando quid dicam verfificando.
Colligetririceis medicinxponderagianis.
G rana qua:er quinque fcrupuli proponderefume. In drachmam fcrupulusterfurgitmultiplicatus. Si lolidumqua;ris,tresdrachmasdimidiabis.
E vagium folidodifFert in nomine folo.
A sreus e<agio,foIidoque parthcatur.
Conftat fex folidis,vel ter tribus,vncia drachmis, Vnciaparslib- duodenaquisambigetinde? G
Si qiK-ciis pondas,quot habet fextai ius vnus.
Liorarum quinque pondus debesdimidiare.
Cotyl 1 iextano diffe rt in nomine folo.
Continet heminas fextarius, vt puta binas.
V c fertur obolus femictupulus efle probatur.
C.ftera menfura: > non fint tibi nomina curx.
*• fiicat*- Nafti quia fur.t * ricta fordefcunt funtque rclicta.
Non eiis lllufus, fi tenes, quod tenet vius.
•qvarta particvla
dc modo conficicndi omnia nccelTa- ria in qualibec aromataria.
Jv . jy Icendum eftdeinceps, vtaromatatij
fintbenedodti,&expertim confi- ^ ciendo cofedtiones, & eledaria quo fpecies fint poned^ pro qualibet lib. mellis, vel zucchari, & quanta cera pro qnalibet libra olci in vnguentis. Et etiam dicendum eft aliquid de fy rupis lulep, facculiscordialibus, & emplaftris,conleruis,cerotari )S. Etquareceraeftponcn- da. £t decosnmiftioneaquarumcum (yrupis,&dequa- titatedecovftionis in clyfteribus.
Quiritiu quotfpecies funrponendx proli.qualibet melus. Dico,gj 111 quibufcunqueelcdarijs demellis co- pofitione, veialtenus Iiquida:confectionisexmelle,re- gulaeft,5>pro cjuacunque libra mellis ponantur.vnc. 1. lpccieruni, fed aliquiponunt interdum proquacunque libra mellis. vnc. ^.fpecierum, & hoc forte habet verica- rem ;n laxatiuis,& tempore hvemali, quia in hyemepo- niincurpiures fpecies,quam in a-ftate.
Q-i.xatur quor fpecies ponuntur prolibra zucchari m foilda confectione. Dico , <j> in folida confectione dc
zuccharoponuntur drac.fJ. vel 7-adplus Ipecierum pto vna libra zucchari, fed in confcctiombus iblidis cordia- libus,fufficit vnc.s.fpecierum pro vnalib.zucchari,quia mukitudo fpecierum deftruitaliquando faporem confe dtionis,& guftuminfirmi,veletiam ftomachum.iani hominisnaufeat.
Nota, quodiuntaliqux cofeftiones zucchari,in qui- bus ponuntur.vnc.3. fpecierum,vtin diaphxnicone, & indiafatyrione.
Quxritur de fyrupis quantum mellis,vel zucchart poniturprolib.aqux, vel dccodtionis. Dico,quod in co- pofitionefyruporum m^quacunque lib aqua*, veldeco- dtionis ponitur lib. * mellis, vel zucchari. * vnc.iq.
Quxritur fimiliter de iulep quantum dezuccharo de betponiproquacunquelib Iiquoris. Dico,qj incompo- fitione iulep in quacumq-, lib.liquoris vnc.S. zucch.vel vnc.6. & a!iquando,vnc.v.aliquando,vnc 4-fecundum, quod magisdulce,aut minusdulcevult facere.
Et reperitur iulep longu, id eft aquolum modice deco (ftionis,fed nodiu durat. Aliud eft iulep defum, & magis compa6tum,quiamagisco6tum,& tale diutius durar.
Quxritur quot fpecies debent poni m faccuhs cordia libus,qui fiunt defindone,degrana,veldefcarlato,poni- tur communiter,vnc.i. vel vnc.s.ad plus. In exterius ap- phcandis, vt emplafttis, & facculis, femper herbx linii- tantur, & dofantur per manipulos.
Quxrirur quomodo fiuntconferuxrofatx,diabora- ginatx,vel violatx. Si velis bonam conuer.'am facerc,de bcsponcrelib.i. zucchari pro*dimidialib.rofarum,vel * vnc -"i• aliorum Horum, piilandorofas rubeascledtascum zuc- charo fimulin mortario, vel vio!as,aut alios Hores,dein- dcprxdidta coferua ad Soletenedaeitdiebuspluribus.
Quxriturquot ipecies debent poni in cerotarijs. Di- co,quodin cerotarijsmediocribus femper ponuntur. 3. vel 4.dra.fpecierum,& quodlibet ceratum,fi eft magnu, debet effe j.vnc.fimediocre.ij.vnc. fi parum.i.vn.
Quxritur quanta cera debetponiprolib- oleiin vn- guentis. Dico,quod in compofitione vnguentorum,pro vnc.ij.oleiponitur communiter. vnc.s.cerx, vndepro lib.i.olei ponuntur, vnc. 3 .cerar.
De (peciebus,velde pulueribus in vnguentis poni- mus fecundum opportunitatem,velfecundum,quod volumus facerevnguentumdurum ,vel molle.
Quxritur de pulueribusquantum debemusdarede puluenbusin potu. depulueribusabfolute.drach.i.s. vel dr.ij. &alij dra.s.cum vino, aurcumaliquadecodtione appropriata, vel cum aqua deftillata, & plus, & minus fecundum xtatem,& virtutem ?gri, & fecundum,quod puluiseit folutiuus.
Si quis quxrcret, quare fyrupi danturcnm aquis, vel cum dccoftionibusfimul commiftis. Defyrupis.Dico, quodnondanturcommuniter fineaquis, vel finedeco- dtionibusappropriatis, quiaiyrupi commifti cum aquis efficiuntur magisliquidi,&etiam meliuspenetrantad membra, & poifunt melius tranfglutiri.
Sed nota vItcrius,quod melius eft ponere plus de fyi u pis,& minus de aqua, quam e contrano, quia maiorem moram trahuntin ftomacho,& hepate, & fic melius di gerunt materiam peccantem, quam fi plus deaqua pone retur,quiacummulra aqua,velcum maladecodtione funt liquidiores,& citius tranfcunt a ftomacho, & hepa- te, vndedebemus tantamaquam ponere,quantafuffi- ciatad tranfgluticndum fyrupum.
Sed aducrte,quod fi volueris aliquem fyrupum iule- pizare,vel clarificare, tunc debes poneiede aqua magis, & minus de fyrupis.
Nota,qitod longe mclius operanturfyrupiturbidi,id eft non clarificati,quam iulepizati, fedaliquando ad co- placentiam xgrornm, vt fyrupi pulchriores appareant, necefteeft eos clarificare,&iulepizare.
Nota vlterius, quod defyrupis fecundum commune pradticam exhibcmus. vnc.i s. tantundem deaquis, vel ad plus, vnc.ij. de aquis, vel loco aquarum decodionis fimul commiiccndo cum fyrupo,

S A I A
QuattitCf* de dyfteribus, qup.nta quantitas decodtio- nis debet adminiftraii,& quantaquantitas olei, & quan taquantitas ca (iaE ,velhierxpicrsE,velbenedidiae 3 & alio rum eledariorum. Dico de menfura decodlionisadini- niftrand^inclyfteribuseftquantitas vnius lib. cumdi- midia,fciiicet i8.vnc.&falis.* vnc.j.&hicra;picras,& benedidlx (ecundum opportunitatem,& .xtatc,ac virtu- te, quia aliquandoponimus vnc.j.aliquando vnc. s. &c. Et hoc totum intellige fecundummagis,&rninus,& fecundum statem,& complexionem. Quia inviris, & mulietibus fortis complexionis, prardittaquantitas decodlionis, (itlis, &olet, &aliorum,elt conueniens quantitas. Sed pueris,&debilibus,ac delicatis debet e(Te minorquatitas, fcilicet fubdupla,quia medietas fuf- ficit,in infantibus vero fufficit quantitas vnius cyathi m clyfteribus eorum, &c. Et omnia fiant fecundum pru- dentiam, & difcretionem peritiffimorum dodtoru me- dicorum; quia fola difcretio facit medicum, fecundo colliget Auer.
QVINTA PARTICVLA de colligendis herbis, floribus, fe- minibus, & radicibus, &cc.
1 quxratur quo tempore funt colligen- di ab aromatarijs flores herbarum, fe- mina, ac radices; & vbi funt exiccan- di, & quo tempore funt aquae deftillan dx. Dico quod in Verc,fcilicet in men fe Aprilis, & Maij,funtprimo herb^, (ecundo flores colligendi.
Semina vero funt colligenda in a'itate,fcilicet Ianij menfe,vel lulij, quia tuncfunt completa.
Radices vero *n autumno funt colligendar, quia tunc folia,& femina ceciderunt, vel funt exiccata; & tunc to- ta virtus herbarum eft repofitain radicibus.
Dico vlterius,quod herbx funt exiccanda; ad vmbra.
Semina vero ad lentutn Solem.
De radicibus verodiftingue,quiaqua:dafuntadSo- Iem exiccandae, ficut funt radices magnse, valde craffx, quiadenfa;fubftantii,vtradixbryoniar,rheupon.arifto. gentianae,mandrag.& fic decofimilibus. Sed radix ireos petrofeIini,apij ,fcEni .garyophyl.a(ari,&confimilium, qu^efunt rarioris iubltantia;,debentad vmbramexicca n; &omnia pra;di6ta, fcilicet herbar, flores, femi. & ra- dices, nunquam funt apponenda, nifi fintdebito modo, & congruo temporeexiccata,aIioqui putrefcerent.
Etcauendum eft,ne reponatur ad fumum, vel ad So- lem,aut in loco humido,vel puluerulento, quoniam pu- trefcerent,& virtutem amitrerent,debentque conferua- ri di£tx herbae infacculisdelino. Semina vero,acflo- res, & radices, ln fcatulis, quod omnes feorfiim, & figil- latim de per fe conferuentur.
Aliado&rina.
Notandumeft vlteriusfecundum dodlrinam Rainal di de villanoua in quodam fuo lib. de fimplicibus, quod ad hoc,vt ipfe herbr, ac flores, radices, & femina habe- antfingularem virtutem,&proprietam ad morbosfunt colligcnda fecundum diuerfa fignazodiaci. QuaEdam cnim funt mobilia,fcilicetquatuor,vtaries,canccr,libra, capricornus, & in iftis fignis mobilibus colligendr funt herbae,fucci,femina,ac radices laxatiux, quia f^Iici us, & citius opcrabuntur. verbi gratia.
De herbis, vt mezereon, fena, laureola.
De feminibus, vt femen cartami, femen laureola?.
De fuccis,vt fcamonea, fuccus ireos, & cu. fylueltris.
De radicibus,vt turbith,efula,rheubarbarum,& con- fimilia.
Quardam vero alia figna, lcilicet alia quaruor, funt ftabilia, feu fixa,f taurus, leo, fcorpio, & aquarius. Et in iftis ignis fanr colligends herbx, fucci, radices, & femi- na ftyptica,& conftrictiua, quia fic melius operabuntur contrafiuxum, & contradylenteriaip,& vomitura.v.g-
D I N T: 2 57
A De herbis,vt plantago,mvrttis,filiceS,
De fuccis,vc fuccus cytoniorum,acacia,fuccus myr- tillorum.
Deradicibus, ut radices filicum.
De feminibus ftypticis,coriandrum,femen myrti, & femen rofe, &c.
De frudtibus,vt forbs,cytonia,granata,pyra,mefpiIa, fumach,galla.
Quardam veroalia fignazodiaci,fcilicetreliquaqua- tuor funt mediocria,fcilicet,neque ftabilia,neque mobi- lia,fed media,f. Virgo, Sagittanus, Gemini,& Pifces, m quibuscolligendas funt herbx, radices, femina, quse nec funt folutiua,nec ftyptica,vt foeniculum,apium,abrota- num,artemifia,mentha,& eorum femina.
Aliadoctrina. Deconditionibusin mcdicinarum colledtione confiderandis.
ET quia iftadodtrina eft nimis fpeculariua pro aro- matarijs, ideo dimittatur peritiflimis docloribus medicina;,qui tenentur habere notitiam aftrologi^alio- " quin male curabunt a;gros, oportet,quodcolliganturin tempore fereno, claro, & non ventofo,&oportet,qu6d non colliganturnifiin finebonitatis, & maturitatisea- rum in fuo tempore, non quando funt vetulte,& con- fumpt.c propter aliquam infirmitatem earum.
Etherbx,qux colliguntur in terris montuofis duris funt fortioris virtutis, quam qua; colliguturin vallibus, & terra pingui, & in viridarijs, & hortis.
Et oporter, q> eligas ex herbis, qua: funt plus ramofe, & qux funt completa:, cum feminibus fuis, ficut debent cffe, ficut ftoechas, mentallrum, mefir.i.didtamus, & a- fach.i.tribulus marinus,&hyfl"opus,&fimilia.
Et flores oportetcolligiantequam cadant, vt floresai canx,tormetill?,vio!?,fambuci.i.hyenfemini,&fimilia.
Sed tepus colligedi frudtus,eftqiifunt boni,maruri, ficut vux,& ficus, dadtyli,pyra,poma,pruna, & fimilia.
Et femina oportetcolligi qnincipiunt exiccari, &ca- dere,& antequam cadat fuper ea aqua,qux illa deftruat. q Et tempus colligendi radices,& ramulos,& cortices, elt qn incipiunt cadere folia eorum, oporrer, quod fucci plantarum ex folijs, & ramis earum exprimantur, dum iunt adhuc tenerx, ficut memithe, & gafir, & eft fem- peruiua,fuccus hypocyftidos, & abfynthij,& fimilium. E t oportet, qd vulneretur planta, feu arbor, quando vo- lueris acciperc lac eius,vel lachry mam,donec planta vi- get adhuc in rerra,& non poftquam fit euulfa,ficut cum volueris facereopium,euphorbium, & fimilia.
Generaliter fcire debes, quod radices, & folia, & ra- mi,debent exiccari poftquam fintablutacumaqua,a terra, & fordibus earum, & quod ficcentur in loco vm- brx, vbinonfit humiditas. Etoportet,quodreponas fioresherbarum medicinalium in capfis deligno. Etfi- militer herbas ftypticas, & radices. Semina vero feruen tur in facculis incorioadmelioremeonferuationem fe- cundum Diofco.
Aliadodtrina.
Q^iaprxfata dodtrina proaromatarijs, & prxcipue D rudibus,eft xqualiter confufa. Ideo fi quis interrogaret in quibus menfibus particulanter,& figillatim funtcol- ligendxherbx,flotes,femina,& radices. Refpondeo,gj in menfeMarrij. Quia a medietare ipfius, principiueft Veris, & terra incipit germinare, & veftire fe herbis, & iloribus,q fuit nuda in hyeme,pp vetos,niues & frigora.
Collige ergo prxdidto menfe violas, & facdceis rro- chif. diani,id eft de violis, & fyrupum vioIatum,& oleu violatum. Et fi poteris ex eis fuccum facere,conferuaip- fum,& potes etiam violas deftillare, & aquam vfui con- fcruare. Exiccabis etiam ex eisad vmbram eodem tem- pore, & referua eas.
Colligeeodem menfefumum terrx,&facexeofyru- pum m.riorem,& minorem,&exeofuccumextrahe, & referua,licetetiam poflitinprincipio Aprilisomnia. prxdidta ex fumo terrx facere. Item in ifto menfe inci- pit colligi maftix,vfque ad finem menfis Aprilis.
Colligefcillam fecundum*at'tem,& fac acetum fcilli- ticum, & Johoc de icilla, & oxymel fcilliticum.
l(l.c[niu K K K D £

L I B
D E M E N S E A I" R I L I S. E
Collige euphrag!am,&dcftil!aeam,& etiam flccam referua,quiaprooculisopcimaeft.
Collige flores boraginis,& bugloflk, & fac conieruas exeis, & deficca exeis, & referua,& deltilla, fac aquar» boraginis, &bugloffx.
Colligeoculospopuli, & facvnguentum popnleon, quodeftopdmumadfomnum prouocandum m febri- bus,& in phreneb.
Collige mentam,tnaioranam, cicrariam,iuamma- iorem, aiparagos, & referua.
Coliige flores, & facoleum irinum.
Collige melilotum,& fac etnplafttum de meliloto.
Collige floresrorifmarini, & fac dianthos, & confer- uas cum zuccharo, & ex eis ficca, & v iui referua, tk fac oleum ex eis, fi voluens.
Colligeetiam fcolopendriam, betoriicam,& capillos veneris, & deftilla ex cis, & etiam deficca, & refeiua.
Cullige etiam chevri,ideft violascitrinas,& tacex p eis oleum, quod dicitur, oleum de cheyri.
Coilige burfam paftoris,&deftilla, &exiccaex ea,& collige cretanos, & deftilla.
De MenleMaij. Colligerofasrubeas,&deftillaipfas recentes,& fac aquatn rofatam, & puriticaad Solem, & excrahe (uccum eius,& vfui referua, & facex eis confcr- uam rofatam, & rhodofaccharam, id eft zuccharum ro- fIitum,rhodomel,oleumrofatum bonum (ecunduarie.
Pro quo nota, quod dupliciter poteft fiei i oleum tola- tum. Primo exrofis incompletis,&exoleoomphaci- no,& raleoleum eft magisftypticum,&confortatiuum, & fngidum. Secudo poteft tieri oleum rofarum ex oleo oliuarum maturarum, & tale oleum eft magis anody- num, & doloris fedatiuum, & non eft adeo frigidum-j fkut primum, & exicca exeis, & vfui refcrua, & referua eriam bottos earum ideft,ipfas roficulas incompletas an teaperrionem,quia funt ftypticiores,&cordia!iores;& fac eciam ex eis trochifcos diarhodon.
Colligeetiameodem menfepapaucralbum,&rubeu G & nigrum,& vfai referua,&facopiumeodemmen(e, & facliypocyihdem.
Colligechamfinelum, & faceiusoleum,&ficca flo- reseius, & referua.
Collige autem florcs geniftar, & fac ex eis mel genifta tum, bonumpro(crophulis,& fac etiam exeis aquam deftillatarn pro arenulis.
Collige flores malux, & fac ex eius mel maluatum boilum pro afthmate, & tiifli.
Collige anethum, & facoleum, & collige capita hyo- fcyami, & ficca.
Collige femen burfa? paftoris, & referua.
Colligefaluiam,& deftilla,& deficcaex ea, vfui referua.
Collige etiam hermodactylos fecundum quofdam, fcd ego puto,quod meliuscolliganrur Menfe Augufti. Etcolligegummi hederx,&c. colligituretiam manna /in iftomenfe,tamin Oriente,quam ln Calabna, quia j-j tunc ros ille preciofius de coelo cadir.
De Menfe Iunij. Collige omnes herbasferuandas, vt cedron,origanum,pulegium,ftoechadem,polium, celci- cam,abrotauum,ab(ynthium, praffium, feu marrubiu, eupatorium,hypericon,chamxdryon,chamcEpityn, fa- tureiatn, rofinarinum,centaureain maiorem,& mino- rem,artemifiam,agrimoniam,pentaphy!lon, miilefo- lium, betonicam, thymum, epirhvmum, hyflbptim, & omnes alias herbas vfuales, quatum neque lemine, ne- que radices funt in vfu.
Colligeetiam balaultias, & referua. Fit etiam aloein fine huius Menfisexfuccis herbs zambanx. htetiam fuccus liquiritiarex radicibus eius, & vfui refeructur.fed radiceseius Men(e Augufti colligunrur,exiccantur & referuantur.
CoUigecyminum,anifum. In iftoetiam menfecolli- gitur thus,vernix,ammoniacum, opopanacum, fcdali- quidicunt,quodcolligunturdemenfeMaij. Iniftoctia
E R *
menfefit fcammonea,& eft fucciisinfpiffatus cttiufdam fpeciei volubilis, vel cuiufdam lpeciei tithymalli.
De Menfe lulij. Colligefemen Iaureola;, & faceleda rium ex ladteanabulx.
Colhge fuccum cucumeris agreftis, & teferua, & fac indepihilas adhydtopifim.
Collige coriandrum, femen faenugraci,femen geni- ftx,fernen ftaphi(agrix,femen macedonici,femen pe- troielini,apij, ruta, femen hyofcyami,granafolis,(emen finapis, vrticx, eruca-, femen arnogloffie, ideftplantagi- nis. Semina quaruor minorafngida,fcilicetfcariolx, endiuix,laituc<r, & portulacx •, Sc lemina quatuor maio " k ra frigida,fcihcet anguri^, citruli,melonis,& cucurbit^.
Colligeeriam (emen leuiltici, & femen cicutx, &pa- ftinacxlylueitris, cartii, facetiam acaciam in finehuius menfisex fucco prunelloi um (ylnelirium, & ad Solem deficca.
Collige etiain antheram lnfineprxdidtimenfis, vel in fine Augufti.
Collige etiam fefelim, id eft femen fileris montani,& femen nafturcij,& pigani, ideft femen rutx.
Men(e Augufti. Colligeradices (axifragix,& radices
liquiririx ,radices acori, 6< *radicescyperi, galangx,
radices mandragorx, radices bryonix, radices bru(ci,ra- dicesrheupon. cafixlignex, radices pyrethri.
Collige radices dictami,& tormentillx, & radices fa- bx inuer(x, id eft (olatri niaioris.
Colligeradicesgentianx,radicesefulx,&ariftolochi? longx, & rotundx,& radices cucume. & collige radices enulx, radices tnum coniblidaium, radicesphu,idcft valerianx, radices meu,& radicesgaryophyliatx, radi- ces fuchaha, & bedeguar, radices apij, petrofelim, fceni- culi, brufci, afparagi, ueos, &c.
Colligeetiam in ifto menfe(emen, & radicesp^onic, in iftoetiam menfefit vi(cus,& fit etiain terebinthina degranis viridibus.
MenfeSeptembri. Colligeagnum caftum,ideft eius femen,& radices capparorum, ac vtriufque ellebori albi fcilicet, & nigri.
Colligeradicespeucedani.
Collige linguam cetuinain, id eft fcolopendriam. Et collige cetrach,capillos veneris.
Colligeetiam florcs,& femen foeniculi,& exicca, quia tuncperfedtum eft (emen eius.
Menfe Odtobris. Colligephilipendulam,centaurea, abfynthium, & cyclamen.
Menfe Nouembris. Colligelinguam cedri,&fecun- dum aliquoscolligeefulam,& mezereon.
Menfe Decembris. Collige baccas lauri,& facoleum laurinum,&oleum delentifco,& colligc frudtusiunipe- ri,& poma mandragorx.
Mefe Ianuanj. Colligefruitus brufci,& radices eryn- giorum,&conficeeas,&:corticescitri,confice,& (erua.
Menfe Februarij. Colligecymbarias, hepaticas,pul- monarias. Et incipe colligere violas vfqueadmenlem Marnj inclufiue, vt fupradixi.
Nota vlterius,quod omnes aqux deftillat?, qux fiunc ex !ierhis,debentfieriin Vere,fciliceta medietate Manij vfquead totum menfem Maij inclufiue,& poftquam fa <£txfuerinr,debentftaread Solem faltem diebus if. vc punficentura fumo.
Sed fi vis, vt nullo tnodo fapiant de fumo,deftilla eas induplici vafe.f.ponendoalernbicum inhalneomarix.
Si cupiunt rudes aromatarij eflcdodh deinfinitisfere prxparationibus multarum fimpliciuin medicinarum mineraliu, & non mineralium, vfualium,& non vfua- lium,ut putadeablutionibus, combuftionibus, aftatio- nibus, purificationibus, prxparationibus fpecierum fa- lis, & decottionibus, & exrr^dionibusfuccorum, & quafi de intinitis rebus huiufmodi, recurrant ad librurn Seruicoris,qui!iberefteis valdcneccflarius. vnde (xpc fttidcanr,&leganttneocum bonaintelligentia,quia in eomfinita reperient.exquibus non folurn vtilitatem, fed honorem cumgloria reportabunt.
Scxta

S A L A
SHXTA PARTICVLADE
conferuatione meoticinarum (iinplicium, & compofirarum.
Odo difcurrendum elt •, & breuitcr lo- quendum de conferuatione tain fim- plicium,quam compofitarum medi- cinarum, & licet Serap. in cap. 54. an- tidotarij fui ponatftabilitatem,&: tem pus durationis quarundam medicina- rum compofitarum, de fimplicibus tamen nullam fecit mentionem. Ergo itaque decreui ad dariorem aromatariorum notitiam. Primo vniuerfa- lem quandam dodtnnam hictradere in perduratione,& conferuanone medicinarum,tam fimplicium quam co- pofitarum. Deinde fpecialiorem dodhinam faciam de prxdidris, quia particulariter quafdamearum tantum, fub compendio notificando, vt faltem exhacdodtrina inftruantur aromatarij medicinas veteres ,acrefolutas abijcere, vrdocli medici,& famofiflimi doctores ex hac fidelitatearomatanorum vtilitatem confequi valeant, & honorem.
In primis igitur debetquilibetaromatariusfibilocu aptum eligere,in quo apothecam aptiffimam ad res me- dicinales conferuaudas tenere valeat, ita, quod fit a ven- tis, & a Sole defenfa,& quod non fit humida,nec fumo- fa,autpuluerulenta. quiapnedi&a omnia habent tam fimplices, quam compofitas medicinas corrumpere, aur alterare.
Incipiamus ergo cum Dei gratia a floribus, herbis,fe- minibus, & radicibus. Pro quo notandu elf, quod quan to aliqua res fimplicior fuerit, & rarioris fubftantia:,tan- to minori tempore conferuatur, quia eft magis apta re- folutioni; vr a contrarijs alterantibus refoluatur,& pra;- cipue fi longo tem pore teneatur. Quia fecundum Phi- lofophum, tempus eft caufa corruptionis omnium, quia omniafenefcuntintempore. Et quia fiores herbarum funt rariores, & fubtilioris fubftantii quam herbx,ideo minoritepore conleruantur; & ideo vfq;adannucon- feruantur, &non vltra; quia in capiteannirenouaride- bent,abijciendo veteres, & reponendo nouos,exiccando eos prius ad vmbra,vt lunt violas, rofie.flores boraginis, & buglofiie, & meliloti,flores anthos,id eft rorifmarinL Cofimiliter herbar, licet poftint magis conferuari, quam ilores, tutius tamen eft, vt fingulis annis renouentur.
De ieminibus vero dico vfquead duos annos confer- uanrur,pr;eter minutafeminafrigida,qux debentquoli- bet anno renouari. & fimiliter ex fruciribuspinex, &fi- ftici renouentur de anno in annum,&amygdalxcum auellanis, prunis, ficubus,febeften,&da£tylis.
Deradicibusdiftinguendum eft,quoniam quajdam futit fubtiles, & rara' fubftantix,vt radices valenanas, & petrofeli ni, apij, garyophyJlarx, baccari, faxifragix, di- dlami, tormennllse, hermoda<Sylorum,&c6fimilium, &iftomodoquolibetanno renouantur. Alixfuntcraf- fie, & denlk fubftantis,vt rheuponticu, & radices bryo- niz, peucedani, meu, ariftolochi^ & ifta: conferuantur per duos, & tres annos.
D E CONSERVATIONE, ET perduratione folutiuorum fimplicium fecundum ordinem Mefues.
Etprimode^iloe.
'" ergo quaeratur quantotemporedurat Aloe. Dico, quod poteft conferuari, vfque ad x. an- nos: &cauene inlocohumidoteneatur, nec in loco ventofo, neque ad Solem, nec ad fumum, nec prope ignem ,quia vinus eius refolueretur. Nota vlte- rms,cjuod aloe poteft fophifticari,& adulterari,vnde
D I N L
258
A pro hoc lege Meiue in cap. propriodcaloe, & ibi repe* ries conditiones veri aloes, & adulterari. Dofiseiuseft ab aure.f.vique ad dra. 1. Et infufionisab aureo vno vfq; ad dra. 5. Quid autem fit aloe, & quomodo fiar, & ex quaherba,& m quaprouincia, didum eft fufficienter fuperius m pnma particula, cum delignoaloesmentio fadla fuit.
De Myrobalanis.
Dico,quod myrobalanorum quinque funt fpecies, & fecundumopinionemaliquorum ab vna, & eadem ar- bore producuntur. In diuerfis tamen temporibus. vndc citrini durant duobus annis. Emblici vero,& bellirici. y.annisconferuantur. Chebuli 4. annis. Sed chebuli co- ditix.annis. Indij. annis. Vndecitrini minoritempo- reomuibusconieruantur,quiarariorisfunt fubftannx, & ex pnmogermineprodudti. Etomnes, qui fumunt myrobalanos, timeant Boream fuperuenientem, & non comedant pilces. B potiocitrinorumeftadra.z.vfqueadv.Etinfuforum adra.v.vfquead 28.
Etpotio chebulorum tritorum eftadia.j.vfque ad 4. D '^" Etinfuforum a dra.4.vfque ad xx. n ,
potio mdorum eft, ficut chebulorum. potio veroemblicorumtritorumeft ab aure.i.vfque ad j.Et infuforum abaure.^.vfque adaure.6.
De Rhabarbaro.
Dico, quod rhabarbarum quando eft elecium, no a- dulteratum,neque exanimatum perannos^. conferuar tur. praeferuatur autem a putrefa&ione, fi fuperliniatur cum cera liquefadta foJum ,cum modicaterebinthina, aut cum cera fola, aut fepeliatur in melletabarzet. aut fi fepeliatur, fi inuoluatur in miIio,aut cu fcmine pfyllij- Nota,quod rhabarbarum, potelt adulterari, vndelege Mefue ln cap.proprio de rhabarbaro, & ibi difces cogno fcere verum rhabarbatum a falfo.
potio eius infufi in eo eft a dra. ij. s. vfque ad x. Et po- Dofw, C tiocontritieftdra.i.vfquead^.
De Caftia fiftula.
Dico, quodcafia fiftula conferuaturperannum,& in locohumido,non tamen excefliue. MeJiorautem cafia fiftula eft illa,qu£e grauisin pondere,&pinguisin fub- ftantia ac lucens, & nigra in colore,& crafia m cannulis, acdulcis in Japore.
Nota tamen, quod aliqualiter lardit ftomachum, & N>tA ' mouet in ventre tortiones.
De Tamarindis.
Dico, quodtamarindifuntdaftyliacetofi, &funtex fru6tibus palmarum fylueftrium, & Junt ex medicinis nobilibus, non excedentes in operatione, & conferuan- tur per annos 3. Et cauendumeft, neaqua,autaliares mollis, & humidacadat fuper eos, quia putrefcerent. Modusautem conferuandi eoseft, vt eos bene ftri&os, & calcatos in vafe vitreo obturato reponas in loco recen ti, & fic ipfum vas teneas. potio enim eorum eft ab vnc. xy,. D ij.vfqueadv.
Manna.
Manna eft ros de coelo cadensfuperquafdamplan- tas, cuius materia eft vapor, qui cleuatur cum accidit di geftio,& maturatio in aere.quandoell aqualis,&foe- cundus inkerisafpe&ibus. vnde aliquandocadit fuper lapides, & aliquandofuper arbores. Et cum cadit fuper arbores (ufcipit proprietatem, &virtutemramorum, planrarum, ac foliorum, & florum, fuper quos cadit.
Durat autem, & conferuatur per annum, beneobturato vafe. Fumusautempuluis,&pluuia,ac omnis humi- ditas deftruiteam. Falfificatores autem adulteranteam. vndelegeMefue,&aliquando fit manna adulterata ex zuccharo albiflimo, & amylofimul. Dofiseiusadra. D,jh. 6.vfque ad 1 f.
Deaqualadtis.
Dico,g? aqua laitis elt materia infufionupi,& det efie recens,boniiaporis,&odoris,& nondiureneat", qacito corrupitur. Etfit exlatfteiuuenu caprarum, & nigratu Mefua. K K K z recen-

L I B
teccntcr f$tarum,&boni pafcti!,bonruum herbaru.-pofc E hoc eft aqua ladtis ex ladte ouiurai fed caprarum eft me- *»/'• lior, & efficaciot. Dofiseius eft ab vnc. 3. vfque ad vn- cias fcx.
Dc Rofa.
Dico, quod rofa eft duarum fpecierum, fcilicet alba, & rubea. vnde alba eft magis frigida, & magis ftvptica quamrubea. Rofa vero rubeaett nobilior alba,cuius fuccus dum eftrecens,eftaliqualiterfblutiuus. Eteft etiam eius fuccus calidus in primo gradu proprer exclu- fionem eius a re terreftti,& rofx rub. exiccarac, funt ma- gis ftypticar, qnam recentes, & roferub.incopletarfunt magis fngid.T, & magis ftyptic® quam complera:. & fe- men earum eft adhuc fortius in fngiditate, & ftypticita- te. Conferuantur autem rofae vlque ad annum, & fimi- literfuccus earum vfque ad annum, fed vt meliusa pu- trefaCtione referuerur, parumolei fundendumeftfuper eo in phiala, vel in vafe, in quo reponitur. deinde obtu- retur obturatione vltima, ne exhalet virtus eius. „
Potio fucci rofarum eft ab vnc. 1. vfque ad z.cum zuc- cha. Et potio fyt upi fadti cum fucco earum eft ab vnc. z. vfquead
De Violis.
Dico,quod viol^funtmedicinatemperataconuenies, & eft ex primis floribus Veris, & debent colligi de men- fe februarij, quando non inuenitur calor, aut pluuia dif- foluens, & diftipans virtutem eius. Frigidaeft, & humi da in primogradu ■, quas vero eftficcaeit minus frigida, & minushumida. Succus eiuseftlenitiuusnaturas.Co- feruaturautemficutfuccusrofa. perannum,&fimili- ter violx ficcx conferuantur vfquead annum,& non vl- tra; in capice veroanni renouaridebent,abijciendoan- tiquas, reponendo nouas, & potio earum elt ab vnc. 2. Oyu v lque ad 4. & conditi earum ab vnc. 1. s. vfque ad 3. & iulepearumab vnc.?.vfquead6.
De Abfynthio.
Dico,quod melius abfy nthium eft romanum,&prar- cipuequod eft remotum ab odore, & prxfentia maris, G quia vapor maris refoluit virtutem, qux eft in fuperficie foliorumeius. Eftautabfynthium cali. inprimogradu, &ficcuminfecundo. Conferiiaturautperannu. Colli- gi autem debet de menfe Aprilis, de mane ante ortu So- lis, & non in meridie dum Sol reuerberat ipfum, quia tunc a calore Solis virtus fuperficie foliorum eius aliqua litereft refoluta. Dofiseiusdecodti,autinfufipotioeft adra.v.vfqueadS. Etpulueriseiusadr.i.vfquead 3.
De StcEchade.
Dico, quod vtilius, & melius eft ftcechas arabicum, & meliores funt flores. Calidum eft in primo, ficcum in fecundogradu-,& conferuatur per annum aut z. ad plus. Dtfii. decodlionis eius potio eft a dia. v. vfquead 6.
De Fumoterra?.
Dico,quod fumus terrs eftex medicinisbenedidis cuius abundantia minuic eius pretiofitarem, & eft folu- tiuus naturae • Melior eft cuius herbaeft viridis, & cuius foliafuntplana,& tenera,cuius flos eft fubuiolaceus. „ Cnfpus vero non eft bonus.Colle£t:ionis tempus melius eft in principio Veris, eius vero femen in fine Veriscolli gitur. Decomplexionevcro eiusaliquidicunt, quodeft frigidicomplexionisinprimo-,(edfecundum veritatem declinat ad latus caliditatis,& licet caliditas fitln eo mi- nor fngiditate, tamen elt fuperficiedominans,&eft fic. NtU in fecundo, & lemen eius calidum. Inter omnia firnpli- cia mundi non reperiturei parin mundificando fangui- nem, &pr£ecipuefifuccuseiusbibitusfuerit caliduscu zuccharo, vel commiftus cum aqua laitis. Succi ipfius E>/«. potioeftab vnc.s.vfqueadi. Etdeco&ioniseiusab vn. io.vfquead rj. Ecpulueriseiusadr.^.vfquead v.
De Eupatorio.
Dico, quod eupatorium fecundum Salernitanoseft faluiafylueftris fecundum Serap. eftcanaparia,nonqui- dem illa,ex qua fir canapa ad moduin lini: fed ideo cana- panadicitur,quiaadilhus fimilitudinem producit folia. fccundum vero Mefuceftherba longitudinis cubiti,a-
E R
maritudinis multar. Folia eius funt ficut folia centau- • rese minoris viridia, fed fcint^ilpera, & incila, &c. Col" ligitur in fine V eris, & eft melior operatio fucci eius, & etiam in Vere. Calid. eft in primo, ficcum in fecun- do. Conferuatnr autem perannum,tamherba,quam Do/„. fuccuseius.
Decoftionis eius potio eft ab vnc.4. vfque ad 6.& pul- ueriseiusadra.z.vlquead 3-jEtloco eiusponiturm de- fc6tu ipfius abfynthij, & afari, ana medium ponderis ipfius.
De Epithymo.
Dico, quod epithymum dicitur quafi fupra thymum nafcens. Eft enim ex herbis fuper excrefcentibus alijs plantis, & quafieftfimiliscufcutx, &: aliquandoexcre- fcit fuper halafce, & aliquando fuper fpecies origani. Et eft duplex hortenfe, & lyrum. Elt complexionis cali. & fic. in fecundo. licer Galen. ponat ipfum calid. in tertio. Conferuaturaurem perannum,&non vltra. Potioeius indecodtioneeftadra. v. vfquead 11. Etpulueriseiusa dra. 3. vfque.id7. llle autem, qui fumir, vitetacccptio- &'/"• nem eius in iftate.
De Hyflbpo, quod vocatur hafce.
Dico,quod quidam dicunt,quod eft hy ffopus hortcn- fis. Alij dicunt, quod eft vna ex fpeciebus origani. Cali. eft complexionis, & lic. in fecundo gradu, & conlerua- tur per annum. Dofis eius. deccdtionis eft adra.v.vfque ad 10. Et pulueris eius a dr.z. vfque ad 4.
De HyfTopomontano.
Dico,quod hyftbpuseftduorum modorum,fcilicet hortenfis,&montanus. Durat,& conferuatur peran- num. Decodtioniseiuspotioeftadra.6.vfquead 10. Et pulueris eius a dra. j. vfque ad 7.
De Prunis.
Dicojquodprunorumjquardamdanturadalterandu, & qua:dam ad loluendum. vndealba, & citrina ad opus medicina: non valent. Et ex eis (unt muza, id eft medij faporisinteracrem,&dulcem. Ethxcdantur magis ad alterandum fanguinem,&choleram,&cap. humores. Et funtexeisdulcia,& harcdanturmagisadfoluendu, fed vtraque, tam muza, quam dulcia alierant, fed muza magis,& vtraque,folutionemleuem faciunt,fed plus,& minus,quia muza minus,&dulcia magis,&humida plus lubricanr, quam ficca. Damafcena vero,& armena inomnibusiIlisfuntfortiora,dulcia funt fcretempera- ta inter caliditatem, & frigiditatem,fed magis declinant adfrigiditatem:&funthumidain fecundo. Muza vero funtfrigidainprincipiofecundi. &omnia funtrefrige- ratiua, nocent ftomacho, & funt pauci nutrimen ti. Con feruaturautem perannum. Potioaqui, idelt dccoCtic- nis earum eft circiter lib. i.cum zuccharo. t> 0 f ;u
De Pfyllio.
Dico, quod pfyllium eftdealcerantibus, & facienti- bus folutionem, & eft tnplex, album, fubnigrum,& pur pureum. melius autcm eft illud,quod eftcraflum,com pletum, graue, ita, quod fubmergitur in aqua,habet au- tempfylliumcomplexionem diuerfam in duabus fub- ftantijs ems, qux fcparari poflcint, quia in cortice exte- riorieft fngida:, & humids complexionis in fecundo gradu fecundum Diofco. fubftannaenim eius medulla- nseftcali. &fic. inquarto gradu,&acuta vehementer, iubiiicans,rubificatiua, & incifiua. Conferuaturau- tem abvnoanno vfqueadduos. Potio ipfiuseftadr.i. Documm. vfque ad 3. Timeat autem ipfum habens debilitatem vifcerum.
N ota, quod in prardifto cap. dc pfyllio videtur efle di- fcordia inter Rufum,& Diofco, de complexione pfyllij, quia dicitur a Mcfue, quod fubftandaexteriorexten- (a fuper corticem eft ex multuminfrigidantibus,&di- xit Rufus, quod eft frigida, & humi. in tertio, & excef- tict*. fir. & dicic Diofco. quodeft in (ecundo, illudcft verius.
Inquir enim Hipp. in epidemijs,qucd non eleuatus res frigulaiundtacuin humiditatefuprafecundumgradu,
& dicit Gale. quod humida res non nanfgreditur meta, vfquc ad quam potefc regimen hominis en tend;,propter
quod

I
S A L A
mfct non itiuenimus humidum effe cau fhm do!eris,in- '," c ' quantum humidum,fed inquantu poteft elTccum mate ria & m quatitate fua,mouetur ad corinui folutione,&c. DeCapilloveneris.
Dico,quod capillus veneris, quialijs nominibus di- citur coiiandrum putei, vel capillus fontium, vel capil- lus hominis nemoralis, vel capillus porcinus,ponitur temperatx > complexioms a Gale. & vixconferuaturper annum, quiaeft fubtilis, & raras fubftantia:. Potio deco- «iiionis eorum, quando quxritur per jpfos (olutio per ve- trem eil circiterlib.i.
De Afaro.
Dico,'quod afarum eftradix herba: aromatica:, qua: afara baccara dicitur; &eftcali. &fic.intertiogradu , Iicet Diofco.dicat verius,quia eft cah. in fecundo, & fic. in tertio, & eft magis prouocatiuum, & fubtiliatiuum, & aperitiuumoppilationum, quam (olutiuum.Confer- Vofis. uatur autem perannum. Dofiseiusinfufioniseftabau- re.i.vfquead^. Et pulueriseiusadr.i.vfqueadaur .2.
De Gallo.
Dico, quod gallorum eledtio fumitur aquatuorcon- ditionibus. Primoacolore, quiaRufuseft melioralijs. Secundoabxtate,quiaquantoantiquior, tanto melior. Tertio a motu,quia ille,qui eft velocior eft melior,& ca- lidtor. Quartoacoitu,quia fit fortisin coitu &dimica- D>p. do, quia fi roititcr dimicat, fortiter coit.potio iurisgalli eft circiterlib.i.
De Volubili.
Dico, quod uolubilis eft plurium fpecierum fecundii Mefue, fed magna magis praeualet omnibus, nifi,quod apentorificiavenarum, &educit fanguinem,& mul- tum extenuat,quia fcilicet ex vltima fpecie volubilis,fci- licetexquarta fpecie volubilisifitfcammonea, fcilicetex laCce eius-coagulato,& eft pernitiofa. lege Mefue inter pmii&as fpecies habens folia citruli, cuius flos eft ficut ampullx adhirentes adinuicem, & vocatur lupulus, eft valdemundificatiuus fanguinis. Magna vero facit flores albos ftri<5tos in principio, & latos infineadmo- -dum tubx, & habet lac. potiodecodlionismagnx,eft circiter vnc. 4. Et infulio eius in aqua cafei eft circiter vnc. 4. lupuli vero infufionis in aquacafei potio eft cir- citerlib.i.
Defcammonea.
Dico,quod fcammoneaeft folutiuum magnum, quia folutiuum folutiuorum, quiaeftlolutiuum antonoma- ftice, id eft perexcellentiam, & eft generalius fuperom- nialolutiua. Fitautemex fucco eiufdem fpeciei volubi- !is,cums folia funtin modum fagittxalata:. Nafciturau tem in Antiochta, & Armenia,& Corafceni, & in par- tibus Arabiie, & Turchia:, fed Antiochena priualet alijs. vndelegein Mefue,quiaibi omnia latiiis repeiies.
Sed nota, quod bona fcam monea debet habere fep- temcondiuones. Primo, vt tn colore fit cineritia,& fubpallida. Secundo m ta6lu, vr fit frangibilis. Tertio, vt fit la&iciniaperapplicaiioncm ipfiusad lingtiam, vt refultet lac ex tali tadtu linoux cum ialiua. Quarto,quod iitleuis ln pondere. Qtnmo, quod fit boniodoris.Sex- to,quod fit Antiochena. Septimo, quod fit antiqua,non recens.
Vkeriusnotandumeft,quod ipfa fcammonea habet quinque nocumenta. Primumeft,quod lxdit ftoma- chum, & cor. Secundo generat ventofitatem mordica- tiuam. Tertio generat caliditatem, &: inflammationem exceffiuam. Quarto excoriatinteftina. Quinto,quod eiusimpreffioeltfupravirtutes,&membra. Corrigun- tur autem ilta nocumenta, fi cum maftiche prxparetur, &melius fi decoquaturincvtonio,& fiatdiagridium. Conferuatur autem annis 1 2. Dofis eius eft a gtanis v. vfque ad 1 2.
DeTurbith.
Dico, quod turbith eft radix herbs, cuius folia funt ficut folia ferula:,minora tamen,&eft calid.intertio gradu.
Et Turbithbonum debet habere feptem proprieta-
13 I N" L
\ tes. Primo,quod fitcandidum. Secundo, quod fit va- cuu, 6c arundinofum. T ertio,qd fit gummolum. Quar- to,quod cortexfitcineritius. Qttinto,quod fitplanum, & afperum. Sexto,quod fitrecens. Septimo,quodiit facilefrangibile.
Item nocumentaturbith principaliter funttria. Pri- mo, quod generat ventofitatem, & eft tards fclutionis, &hoctollitmiftiozingi. cumeo. Secundo, quod cau- fat nauleam, & fubuerfioncm in llomacho; & hoc tollit medicina confortanseum, ficut miftio mafticis, &gal- lia: aromatica:. Tertium eft,quod exiccandocorpusin principio naufeare facit, & hoc tollit zuccharum, & o- Jeumamygdalarumdulcium . Con/eruatur autem tur- bithannis y. vltra. Dofis eiuspuluerizati , & contriti t>ofn. «ft a dra. i. vfque ad 2. Et deco(5lionis eius a dra. 2. vfque ad 4.
De Agarico.
Dico, quod agaricus elt duplex, fcilicet mafculus, & 3 foemina; fedfoeminaeftmelior; quia mafculus eft lon- gus,niger,&grauis,durus,habensneruos inconfradis luis. Sed foemina eft laudata in fex proprietatibus.Quia primodebetelTe albiHimus. Secundoleuis. Tertiove- hementerfrangibilis. Quarto potolus. Quinto,quod guftui in pnncipio appareat dulcis; deinde lequatura- maritudo. Sexto,quod fitftypticusaliqualiter.
Eit cali. in primo,&fic. in fecundo, & lpfe eft ex me- dicinismagni iuuamenti,&nafcitur propemagnasar- .bores,quibusiamexantiquitate cecidit corrofio, & pu- trefa<ftio,& eit eiusgeneratio, ficutgeneratiofungoru; immo quidam xftimauerunt, quod fit fungus, &ita videtur, & eft medicina familia: fecundum Democn- tum-,&confertomnibusa-tatibus,& in omni tempo- re,& elt medicinaomniumoppilationum. Conferua- turautemperannos 3. vfquead^.dummodoabhumi- ditate,puluere,&fumopra:feruetur. Dofiseius pulue- rizati, & contriti elta dr. 1.vfquead 2. & indecodtione D ' 1 '' adr.i.vlqueadv.
Z De Colocynthide.
Dico, quod colocynthis eft cucurbita deferti,qua: na- fcitur in planta, quam etiam fel te rrx vocant, eo, quod in toto ambituortus eius interficitherbas,&eftficut venenum eis. vnde Arabes appellant necem plantarum a terra,fuperquamiacet,videturficut adufta; & folia eius lunt fimilia folijs cucurbitx, & fic extenduntur fu- perterram. Eteftduplex,fcilicetmafculus,&foemina, malculus eft grauis cum duritie, attinens alperitati,& ni gredim •, (ed tcEmina elt a fapientibus magis laudata, & eft, vt habeat has proprietates, vtprimo fitcrafla. fe- cundo,quod fit leuis. Tertio,quod fit completx maturi- tatis, ita,quod nunquamcolligatur immatura. Quarro, quod interius fit pulpofa, & rara, ac lcuis. Quinto,quod fit albiffima. Sexto, quod quando planta eius habet vna fblam colocy nthidem,abijciatur,& nullo modo colliga- tur. Et eft cali. & fic. complexionis in tertio.
Nocumenta autem colocynthidis funt quatuor, & Ptimum, quod infert nocumentum ftomacho, cordi, & hepati. Secundum eft turbatio, & inHatio, atq-, iub- uerfio ventris, & omnium inteftinorum. Tertium eft apertio venarum cum fanguinis euacuatione .Quartum eltvifcerum, & venarumexcoriatio. Etnonefcpulueri zandain vltimo, necfubiiliffime, quia excoriaret vifce- ra,& venas. Conferuaturautem per annos 3. & fi in de- bitolocoreponatur. DofisipfiuseftKirat. vj. vfquead Dofu. x. Qui autem fumit ex ea, ttmeat fngus, & aftum.
De Polypodio.
Dico,quodpolvpodium eft radix cuiufdam planta: qux diuerfificatur in ortu iuo , quia aliquando nalci- Dccnmt*. turfuperarboresquercinas. vnde proprer hoc grxcus nominauitfilicemarborum, quia infolijsfimilaturfi- lici, & aliquando nafcitur fuper lapides; fed quod na- fcitur in arboribus, maxime quercinis^eftperfe- <5tior •, quia lapideam haber humiditatem f^erfluam, &indigeftam,caufansventofitatem,naufeam, & fub- uerfionem. Et eft calid. in terrio, fic. in fecundo.
Mcfum. KKK 5 Et

L I B
Etquod nafcitui- inarboribus glandium, debethabc- E i«e fex proprietates. Et primo,quod fu quercinum . Secundo, quod fit craffum. Tertio,qd eius coior aliqua- liter participet de nigiedine, &rubedine, fed parum. Quarto,quod eius confradtu fit,ficut color fiftici. Quin to,q 'uod in eo fit aiiquid aromaticitatis. Sex to, quod m eo lu duicedocum aliquali ftypcicuate relinquens ex gu ftd,&amaritudine aliquid,'&pra:cipue quandoeft re- cens. Corngitut autem eius ventofitas mifcendo cueo anifum, vel Jemen fcenic.aut parum zing. Conferuatur luSw. autem vfqne ad annum, & valdeconfert hydropicis, ficcatur ad vmbram. Dolis eius eft a dr.i.viq - , ad aur .4.
De fcilla.
Dico, quod fcilla idem eft, quod c<fpe muris, & ficut dicit Galen.duplcx eft eius iuuamentum, quia folutione edticitmarcrias,& cum hocpr<tparateasad foluendii, & illa melioreft,quse habet parem.i.lociam,qua:na(ci- turin iocislibetis eft melior,&eft cali. mtetrio. Etnon p fcinditur carn caltello ferreo, (cd iigneo-, & non capian- tur partes extremx, & exteriores, nec medt;lla,qmano ualent,fed parteseius mediocres,qux habent (plendore, cum fuuntur tilo (eparatim fuantur,ncvnaparsaliam tangat,&exiccenturad vmbras diebus.^o.pofteaexcis fiat acetum fcilhtictim, & lohoc de fciila. Conferuatur amem fufpenfaannis duobus. Pianra veroin tetra du- ratannisx. i'otioenim aceti eiuseft adr v.viquead n.
Et oxvmellis eius ab aur.(J.vfquead dr. 3. & trochii. eius
a dr. 2 -vfque ad .4.
De hermodaftylis.
Dico,quod hermodadlylus eft radix herba; montan^, & eius alius eft longus, ficut digittis, aiius eft rottindus ; fcd rotnnduseft, dequoloquimur, & eft eiusaliusalb. a!itiseftrubeus,alius niger. Melioreftomnibushabens tr:s proprietates bonas. Primo,quod fit aibus. Secundo q.:oa habeat verani albedinemintus,&extra. Tertio quod (ic craflus mediocris duritiei; rarus vero, laxus, & leuis,debiiiseft. Rubeusvero,&nigerpenitusmali,& G euirandi,& qui na(citurprope fciilam, aurprope rapha- num meiiorarurin conditionibus fuis. Et colligi debet tempore verispotius,quamalio tempore.Etifti funt me hores, qui funt exiccati per medium annum, & in iliis efthumiditasfuperHua dtlponens ad tna nocumenta, qusefacit. Sed cyminum, maftix,& zingi. toilunt ab eo nocumentadiCta. Eftcalid- & fic in pnncipiofecun- di,iicet ineohumiditasaccidcntalis fitfuperflua,qua inimicatur ftomacho- Conferuatur autem annis i.fi remotusfueritabhumiditate, &puluere. Proquono- tandumeft,quod fi ante debitam cxiccationem repo- n 'f u - nantur, immediateputre(cunt. Dofis eorurn eft ab aur. i.vfquead 1.
De iride.
Dico,quod iris eft radix herba: fecundum gr .Tcu, quar lilialisdicitur^cuiusduaefuntfpecies. Quarurn vnafio- rem facitpurpureum, habcntem gradationein diuerfita tis, in purpuratione, ficut habetarcus rerroris,qm arclis H dicitur lris, & ad fimilitudinemilliusvocatuseftins. Etalia fpecieseius facitfiorem album. purpureus eft ca. & fic. ln fecundo. Melior pars planta:eft eius radix, dc- indeflosewspurputeus,qui cft osnnibus melioralbo. Et melius tempus colle&ionis radicum, & florum eius, efttcmpus Vcris. Succus radicum eius valde prodeft; contra hydropifim, fed nocct ftomacho. (ed corrigitur cum aqualadtis, & meile,cumpaucomaftiche. Exic- cantur eius radices ad vmbram futaecum filoita,quod vnanontangat aliam. Conferuatur autem per annos ?»P-s- duos, fiprzferueturab humiditate,& puluere. Dofis eius eftadr.ij.f.vfqueadrt.
De cucumere fylueftri.
Dico,quod cucumer fylueftris,ideftafininus eft fru- 6his,ficut cucumer paruus. afperitatis plenus eft:& arna rituditus(£ra:, & eius pianta folia habet fimilia folijs cu cumeris,tamen afpenora. Melior pars plantieftfrti- 6tus ipfius bene maturus» completus,& citrinus, in quo
E R
nulla fit viriditas; &poft ipfum frudum eft radixinbo- nitate,(cdfiuttus eius incompletuseft malus, &perni- tiofusjeducens fanguinem (blutione. Cucmner lple fyl- ucftns eitjCali. & (ic. cdmplexionisin tertio. Eraliqui dicunr,quod eft fortius folutiuum,quam(cammcnea, quiaexconat, & aperit venarum orificia, vnde generat crudeles tortiones ventris, & facir folutionem cum angu ftia, & eft tardac operationis. Etemendanturciusnocu- menta, fi cum fucco eius adiungatur aliquid de bdellio, aut ex tragacantho, aut fipropinetu r cum l.idte dulci re- centi,aut cumaqua mellis, & facilitatureiusoperatio,fi parum(alisgemma:mi(ceacurcum 1'ucco eius. Et fpe- cies alephangina:addunt vigorcm virtuti ipfius. Etcon- feruaturfuccuseius triennio. Radix veroeiusconferua- rur annis 6.1icet recens melius operetur,quam ficca.Col iigiturautem fuccus ina-ftate, fcilicetin fine Iulij indie- buscanicularibus. Dofis (ucci eius eftagran.x. vfque ad drachm.i. Et pulueris, & radicis eius eit a"granis 1 <j. K vfqjaddrach.s. ttaqua: dcco>liionis rauicum eius cft a dr.ij.vfquead^.
Decentaurca.
Dico,quodcentaurca eftduplex,fciliccr maior,& mi- nor. vtraqueeftamariftima; led minoramanoreftma- iori. vndea quibufda fel terra- dicitur. & minor eft me- iiorin omnire. cuius flores,&ftipiteshabentcolorem citrinum, & paiearem. Etmeliorparsplantifuntflo- res,& (eminaipfius. Etmeliustenipuscolle6tioniseius eft principiumxftatis. E(tcalid.&fic. inlecundo. (ed Ruiusdicit inpnncipioterti).Dofiseftatertiapartcu- Dojit. niusdr. vlqueaddr.i.s. Enndecodtioniburadra.i.viqj ad 4. Conleruatur per annurn.
De cartamo.
Dico,quodcartamuseft duorum modorum, fcilicet domelhcus, & (ylueftris, fed domerticuseft melior, & diciturcrocus hortcnfis. Etmcliorparspianta:ciusefl: femen,deinde flos. Etiliud eft melius fernen, quod eft album, planum ,&craflum ,& plenum,cuius medulla ett vnCtuo(a, & pinguis valde, & cuius cortex eft fubti- lis. Et meliorfloselt,quieft ficutpilicroci. calid. eftin primo, & fic. in fecundo. Eft autem femen cius aperiti- uum,abfterfiuum,& conturbatiuum, faciens nauieam. vnde meft ei vutus cducendi per vomitum, & per (ecef- fum,id eft per vetrem,& multum nocens elt ftomacbo. Et emendatur cius nocumentum mifcendo cum eo ani- (umjgalangam, macem,& cordumenum. Dofis eius eft D °f"' adr .4 .vlqueadaur.v. Et lioriseiusadra.i.vfqueadaur. lj. Conleruatur autem cartamus, fcilicet (emen eius anms 3.
De cherua.
Dico,quodgranum albemefuch,ideft cherua, eft du- plex,(cilicet magnum,&paruum. Magnumelt in ma- gnitudine frudtus auellanx, & paruum elt, ficut cicer. Magnumeftincolume, bonum. Paruumvero eit ma- ium. Magnumeftcaliduminprincipio tertij,&ficcum in lccundo. Etparuum nonadminiftraturnifiinempla ltris, & fricationibus. Etoleum ipfiusin vndtionibuse- ducitper vomitum, &per venrrem phlegma crudum, & craflum, & facit nauleam, & fubuerfionem. Etafla- tur,& fic corrigitur eius humidiras fuperflua, fi mifcetur cum eoanifum,&fa;niculum,&re(ftificatureiusnocu- b,/,. mentum. Conferuatur nutem annis pluribus Dofis cft a dr.s vfqueaddr.i.s.
Delapidearmeno.
Dico ,quod lapis armenus, fecundum Aiexandrum, quod venticatores, id eit philolophi, dtxerunt ipfum ha- bere prxrogatiuam, & principatum ln educendo chole- ram nigratn, & opcratio eius eft incolumior, & folen- c USiu niorelkboro nigro,& virtuofior iapide lazuli. Et llle eft melior,qui habet colorem mediuminter vindem, & oblcurum, & terreum, &indum, & habet macularu diftindtioncs virides,& nigras,&qui noncftin termi- no iapidis ,fcilicccin duritie,immoeft facile diflolubi- lis,& puluerizabilis, & eft lenis in tadtu carensafperita- te. Eteftcalid. complexionis|inprincipiofecundi,fic-
cus

t
S A L A
- etss in primo. Et eft refolutiiius, & abfterfiuus, & efc ex
conrurbantibus, & lubuertentibus ftoinachum ,£<
educit per vomitum,& per uentrem, nocetftomacbo valde,& factt fubuerfionem,& foluitcum anguftia. non lotus foluit pef vomitum, & per ventrem, cu labore, & moleftia. Arsautem lauandi ipfum ponituraMef. re- quirarur igirur ibi modus lauandi ipfum.
£ducit melanchoham,feu choleram nigram. vnde mundificat cerebrumabea,& valet in mania,melan- cholia,verrigine,fcotomia, & epilepfia, & ajgntudini- bus timoris, & fufpicionis, & ad lepram, &sgritudines e fplenis, & ad cancru, & morpheam nigram, & ad febres ° J rnelancholicas. Dofiseiusnonlotieftadr.s. vfq;ad i.j. fed lotieft adr. x.vfq;ad 2.Conferuaturautem annisx.
De Lapide ftellato.
Dico,quod lapis ftellarus eft de genere marmoru, ha- bens maculasexauro. Eteius aliuseftalbus, & dicitur (lcifit. nxarche£ta,alius veroclarus,casleftis, & vocaturlapis la zuli,&quandoque minera fert vtrumquefimul. Melior eftcuius color eft viridiorin colorelazuli,& habet ma- culasaureas. Etmiftuscum marchefitaeftnonbonus, &fimiliterleuis. Eftautem cali.infecundo.&fic.inter- tio. Nocumeraeius funr,quiaeftaduftiuus,vlceratiuus, & putref.:dT:iuus,abfterfiuus,&incifiuus. Er innon loto elt proprietasabradendi pilos.lotus autem conferuat,& prolongat eos,& generatpilosinpalpebris. Ineofunt nocumenra,qux funt in lapide armeno,& ex pedit tolle- renocumenta eius fimilitercumaduftione,ficutinar- meno. Derriturationeeriam fuftinetplus,quamlapisar menus. Educit melancholiam,&humoresaduftos,& mundifica: neruos, & (anguinem ab eis. Et non lotus e- ducit per vomitum humores craftos, & melancholicos. Conferra:gritudinibuscerebri,& cordis,ficuteftepilep- 15a, mania ,& melancholia,quarum materia elt humor melancholicus, & confertiuuamenrum magnumaegri- tudmibtis titnoris,& tremori cordis,& fyncopi, & con- forrat cor,dilatat animam,& mundificat pe6lus, & pul - m >nem, & eft ex rebus confortanribusiuuentutem, & lxrilicantibus vitam. Eripfequidempncferuatalepra. Et flippofirus educit menftrua, & datur patientibus fe- bresmelancholicas,&curateas. Et valet eius vfus ad hasmorrhoidas. Dofis eius eft a dr. i.vlque ad 2. f • Con- feruatur autem annis tribus,& vltra.
De Sena.
Dico,quod fenaell follicuIusplantar,quam Perfes no- m inant ahalzetner,vel alzechinor,& eius ortus eft fecun dum femitam orobi, & inueniturex eodomefticum, & fvlueftre- Meliorparsplanta:eius eft folliculus,deinde folia. calida eft in principio fecundi, ficca in primo. Et foliafuntcalidain pnmo. Eft abfterfiuum, & mundifi- catiuum conuenienter, & refoIutiuum,eftdebilisfolu- tionis,& debilitat ftomachum ,iedconfortatureiuso- petatiocumarnmatibusacutisj&propriecum zingibe- re, & (ale gemma, & melius operaturcum brodio galli- narum ,aut aliarum carnium laudabilium. Et lbluit fine moleftia,foludone fuaeducitcuin facilitaremelancho- Jiam,&choleram aduftam,& mundificatcerebrum,& cor, hepar, & fplenem, & membra fenfuum,& pulmo- nem, & aperit oppilationes vifcerum, & conferuat vten tem eo in iuuentute,& generatgaudium,quiacaufam triftitix amputat,&corroboratauditum. Eteft medici- na bona febrium melancholicarum, & andquarum..^. Oofu. Dofis infufioniseiuseftabaur. i.vfquead vnc.i.&pub uiseiusadr. i.vlquead 2.
De falibus.
Dico, quod fa' is famofe fpecies funt quatuor, fcilicet, fal panis,id eft,fal commune,& faJ gemma,falnapticus, & fal indus. Salpanis,alius mineralis durior,&ama- rior,alius marinus, quem,fi aqua inuenit, facilediffolui- tur. Salgemmaveroeftficutcryftallus fcindibilis. Sal iudus alius eft fubniger, alius rufus, & obfcurus. Sal na- , pttcus quoque niger eft,habcs odore naphthx, quia hor- ribilem. Eledtio mineralis eftfortior marino, & fal gem ma eis, & fal naphthicus iilis. Indus autem fortior eft
D I I. 160
omnibus. Etomnisfalquantoamarior,tantofortior. E ft autem omnis fal calidus,& fic.in fecundo, & quanto amarior, vel falfior, tanto calidior, & ficcior. Et omnis fal eft ficur calcar aiiarum medicinarum,cumquibus mifcetur,quiafaciteas celerius,& citiusoperari. Etom- nis fal educit craftos humores,phlegmaticos, & vifcolos & pra;(eruat corpus a putrefadlione. valet ad lepram,& ad xgritudines mclancholicas. Verum non adminiftran rur fales per fe, fed ponuntur in confedbonibus ptopter illud,quod diximus. Etponuntur in pilulis,& enemati- bus, & collyrijs,& alijs medicinisadminiftrationu. Sal maris conleruatur parum,quiaabhumidorefoluitur, fed minerali3,quiadurior,magisduratpermen(es. Sal gemmaveroin furfure diu conferuatur,&fimiliterfaJ naphchicus
De Baurach.
Dico,quod baurach eft quafi ficut fal nitrofum valde, &aliud eftminerale,aliudartificiale. Et mineralediui- ditur,quiaaliudarmenum,aliud aphricanum,ahudro- manum,ahud igyprium,&omne baurach eft fortius quacunque fpecie falis pra:dichc,& fimiles habet opera- tiones,(edfortiores. Etconferuaturbaurach in furfure annisplunbus.
De Sarcocolla.
Dico,quod farcocolla eft gumi arboris ,qua;eft ficut frutex,& eft fptnofa, cuius rami funtnodofi colledtt ab arbore,&colIigirurexeagummi,&alius aliud album ftcut thus,& alwad fubcitrinum, fortius tamen eft fubci- trinum albo, & quodeft amarius, eft melius. Eft calidas complexionis in fecundo, fed non eft tantum ficca, quia ficcitas eft niinor caliditate fua. Eft tardx folutionis, & conturbat ftomachum, vigorat autem eius operarione zingiber,&cordumenum, educitphlegmacrudum,& hu mores craffijs,& proprte quando eliin iundturts. Do- fiseiuseftadr.i.vfqjad^.Conferuaturautem quatuor annis.
De Sagapeno.
Dico,quod eft gummi halafci vndeg, &eft arbor fimi lis oleandro montano. Melius fagapenum eft cuius co- lor eft mter fubrubeum,& fubalbidii,& quod habetodo eua ''- retn porrorum,& quod eft facile refolubile in aquajS^j quod eft clarum cum fpifla fubftantia, &quod eft leuius melius eft, & quod eft in vehementia odorisafa:, neque habet odoremchalbani: ipfum enim ert fic adulteratu.
Eteft calidum intertio, & ficcumin fecundo. Nocet mirabiliter ftomacho,& hepati,fed nocumenta eius tol- lunt proprie maftix, fpica, & enula. figillat ei proprieta- tem mirabilemad ea,qua?oportet. Educit humores vi- fcofos,& phlegma craflum, & aquam citrinam. Et fup- pofitum prouocatmenftrua,&interficitfaetum,&con- fertdolori matricis,& prxfocationiipfius. Dofiseiuseft a dra. f.vfq-, ad aur.i.Conferuatur autem vltra fex annos.
De Euphorbio.
Dico, quod euphorbium eft gummi excedens omnia generagummi incalefaciendo.&fubtiliando; &eftex rubificantibus,& ex arboredefertorum locorum,& hi- fpidorum. Etilludeftmelius,quodeftleue,frangibile, habens colorem palearem, & clarum,quod eft vehemen tisacredinis,&odoris valdeacuti,&quod lam tranfeat annum,quia recens anni eft ficut venenu, & ficut ignis, &eftexgummis,qux difloluuntur. Eft calid. & fic. in quarto gradu, & eft calidius, & fubtilius omni eo, quod calefacit ex gummi,& eft defacientibusoperationem cum labore, & anguftia £, ~A r ehcmcnti, & perducenti ad fyncopim,& fudorem frigidum. Eftinimicumcordi, & hepati,& ftomachopropter uehemendam virtuds fuae. Tolliturautem, &rediificatur hocnocumentum, fi ponatur in infufione in oleo amygdalino dulci, & fucco acetofiratis citti, deinde in fucco liquiritix. Edu- cic phlegma uifcofum , & crafTam a locis profundis, & eft mundificans iundturarum vacuitates ab liumo- ribus craffis difficilis eradicadonis, nec efteires fimi- lisadhoc,& mundificat neruosexhumiditatibusim- bibidsineis, &^_jdifloluiturin oleo de cheyri,
Mefutc. K K K 4 inun-

39»//.
L I B E R
friungitur cuffi eo: &confcrt igritudinibus neruorum E hrodefimplicibus cap.de niezereonj&rin cap.de laureo
fri{Jidis,Scutefl paralyfis,ftupor,& tortura, & fpafmus. la Vocat earri daphnicJem.
rx r n \ T/" - _ ^ „ J , Anferntrnr nnfpm
ihlf».
HtCHt,
Dofiseias eft a Kirat uuo vlq; ad i. Conferuaturautem quadrienmo. Recensautemannifuieftperniciofnm. II- leaurem,qui fumir,timearfrigus. Conferuaturautem,ne cito fenefcat, fepe'iendo in miiio, vel fabis, uel lcntibus, fed in roiho melms.
De Opopanaco.
Dico, q? opopanacum eft gummi plantx fimilisferu- 1?. Melius ex eo eft citrinum, & fubalbidum lnterius, & quod eft amarum, & quod eftfrangibile, & quod facile diffoluiturin aqua.Etaiiqui adulterant iplum cum am- moniaco,fed odor, & albedo fracturx deocCultant falla- ciam. Ecmcliorparsplancaeeiuseftgummieius,d£inde radixipfius. Eteftca.& fic.in tertio,radixeiusin(ecun- do. Nocet ftomachofaciens fitim,&efttarda:operatio- nis,dere<SHficationeauremipfiuseft,ficut diximus ln Serapione- Educit phlegma craffum,& vifcofum apar- tibusremotis,&luntlurisj&propne mundificatcere- brum,& neruos. Et confert a;gritudinibus neruoru fri- gidis,& eft ex rebus addentibus in vifu fecundum omne modum adminiftrationiseius,& mundificatpedtus, & confert tufli antiqua:. Eteftmedicamenexpertum rigo- ribus febnuin,&propriebihitum cumaceroanrehora paroxyfini,& linitumin fpina,&di(folurum cufucco apij, & oleo anethino. Dofis eius eft a dr. i. vique ad i. Confetuaturautem quinque, vel fexannis.
De Mezeteon.
Dico, Qp mezereon eft plantaapud Perfas uocata ra- piens vitam,& aquibufdam faciens-viduas,aplurib. leo terrx. Et eft planta, cuius llipeseleuatur fuper terra cir- citercubitosduos,& foliaeius iuntfimiliafciijsoliu£,& producit grananigra in magnitudinefructus myrti, & efl planralacfticiniorum. Et eiusfunt plures fpecies, fed melius mezercon eft habens foliamagna, tenuia,& vi- ridia,& quod oritur in locis liberis, & m uicinitate plan- raruin ipeciei eius ,& quandooritur ex eo planta una m
De Elula, fiue Alfcebra.
Dico, q> alfcebram eft fpecies lacticinioru, &alio no- minedicuurefula, &eit loluriuum rufticotum. Eteius aliudcftmagnum habens radices rotundas,&craifas, fpiiii corticis,denfi,& ponderofi. Aliudeftparuum ha- bcns radices lubtiles,tenuiscorticis. Magnum eft maiu, icindens vifcera,paruu veroeit iilud,quodcligitur. Me- lior pars eius eft cortex radicis ipfius, & habens propne- tatesquinqi bonas,(cilicetcuiuscortexfit (ubtiiior,& le- uior,C><: faciie frangitur,& eithahens de rubedine aii- quid,licut radices caiii ligne^, & illa eft bona, fuper qua praetcrijtmedietasanni,&recens mcnfis lui eft maia. Nigrauero eit pernitioia, & orta in locis thermaru. Et melius tempus coiledtionisipfiuscit principium Vcris, & coIleCtionis laclis eius eft tinis Veris. Et eft calida: co- plexionis,&ficcaein piincipio tertij, & lac eius elt cali- dum,& dilrumpit orificia ucnarum, lta ,ut (atiguinem manarc faciat. Nocet cordi, itomacho, hepati ; ddrupit venas,& exconat viicera; & relinquit 111 corporeinflatn mationes,cum hoc faciens cadere in fcbres. Et corngi- tur,& emendatur. Primum nocumentum eft, quod ex eotimetur permilcendocueoaliquasex mediciinscor- dialious, & ftomachicis, & hepaticis. Secundum vero, & tertium nocumentum cornguuracquirendoei boni- tatemcum conglutinantibus,& confolidantibus,ficut eit tragacanthti propne& gummi, & bdellium, & mu- cilago piylh), & (uccus poi tulaca-, & fimiiia. Quattum veronocumenuimeius tollitur permilcedo fimuiex re- bus refngerantibus ,& extinguentibus aliquas, ex hoc fatientibus,apudmeeft,vtiniundanturin fucco altara- xacon,aut 111 iuccoendiuia;,& paucoaceto, aut (ucco portulaca:,autfolatri,& aceto. Etd:xitRufus,quodfi ioiutio per ipfum (uperfluat, aut laboviofe tiat, (edeat (o- ltitus inaquafrigida. Mihi quoqueuideturucrbum in- conueniens. Circunitansenim frigidumincludit,&ad-
totoambiru loci eius,eft mortaiis,&qua:oritur in locis q unat virtutem medicinx,& corroborat eam,necnon, &
thermarum eft ficut vencnum, & habens folia parua,& fpilfa, eft malum, & fimiliter hahens crifpa,& afpera,& eft,quodlubnigrum fimiliter. Eftcal. & lic. inquarto, &eit proximum ueneno,nocens membris principali- bus, qui lunt minerauirtutum.
• Corrigiturautemeiusnocumentumcum auxilio re- rum frangentium venenofitatem, & extrcmam eius de- bilitatemj& ignei tatcm, ficut cum oieis fiigidis extindti nis,ficut eft mucilago pfyllij,fuccus portulaca:, & (uccus endiuixproprie. Diolco. auteminfunditfoliaeiusina- ceto per diem vnum, & exiccantur, & frangimr cu arte hac ipfius virtus inflainmabilis.Et ex rebus adhuc eme- dantibus, &remouentibus maliciameiuseft,utfundan- turfoliaeiusin ladte dulci lumptoex afina,autcapris, &quandoqueponunturfolia mezereonin aqua iadtis, & buliiant cum facilirate, & aufertur fputna eius, & co- Jatur, & propinatur cum fecuritate. Et nota, quod folia mezereon parumfuftinent de decodlione, & contritio
materias ad viam expulfionis expellit, ficut ce fcire feci- mus fedfuccurredum efttunc iicur incanonedixnnus. educitphlegmavehementer,aquam citrinam,& humo- res meiancholicos,& materias a iundturis,& confert do loribus earum, & eft ex medicinis magnis, hydropiiis; fed nocet hepati, & deficcat corpus vtens eo, & coniii- micfperma, & laceins facit hxcomnia vphementcr, & facic caderein febres. Dofis corticis radicis eit Knat. z. vlque ad 7. & iadis eius a Kirat.i. vfquead}.
De Luf.
Dico, quod lufeft planta, qux dicitur collum draco- nis,&alionominelerpentaria > veldraguntea,& cclubra ria,& aliqua habetfoha plana,&alia cnfpa,& radixpla ne eft exterius ad nigrcdinem atrinens, interius vero al- ba eft, melior pars totius planta: eft radix. Et melior ra- dix elt cralfacompleta, tk orta in iocis Iibcris, & melius tcmpus coiiedtionis eius eft Vcr, & principium a-ftatis. Dicit Diolc. quod crilpa calidior eft plana. Et dicit llu-
Jaboriofadeftruic virtucem eius. Expelluncaurem nocti- ^ fus,quodpianacalidaeftin pnmo,crifpa vero infecun-
mentaeiusacorporeaqua hordei, & aqua paftularum . verum aqua endiuix, & altaraxacon auferunt inflamma tionem reliitam ab eo in corpore.Educit autetn aquatn citrjnamcum fortitudine vehementer. Et mezereon iundtumcum rebuseducentibus melancholiam cducit eam, &cum rebuseducentibusphlegmaeducit ipfum. D^fis eirjs a drachm. <;. vlque ad.i.& hoc in decodtionib. pjiuiseiusa Kirat.ij.v(quead v. Conferuaturautem an nisduobus, veltribus, fi aealiditate aeris pracferuetur, ne refo/uatur uirtus eius,
Et fiqu.Eratur,qua :difFerentiaeftinter mezereon, & Jaureolam ? DicO, quod eft magna differentia, nam me- zereoneftplaritala<fiicinia, & dicituralio nomine oli- uella, (edlauieolaelt arbuftum,&non habet lac,& fo- lia mezereonfunt finulia foiijs oliua:, fed (untminora, & h ibet lac, fed folia laureoia' funr fimilia folijs lauri, & tl on wil cOv- gnidium, ut paterpcr Serapionem m fuo fi-
do, vtraqucnocetflomachoacuiiate(ua,&hepati.Tol- lunturautemnocumentaprardidiajfioeturcum rob,aut cum mellepaffularum, & (peciebusalephanginis,edu- citphlegmaiubtile,&cra(rum,miindificat,&conforiac renes; prouocat vrinam,excitat coitum,& valetpedlori, & puimoni, & etiam afthma, & tuflim ex abundantia humoris vifcofi& propriefifiatlacex fuccoeius cum melle,& rob. Dofiseiuselt adr.j.vfqucad v.Conferua- tur aotem radixeius annisduobus.
De Fefira.
Dico,quod fefiraeftplanta.quam quidam vocant vi- tem albam,cuius radix eit terrei, vel cinerkij coloriscx- tcrius, iuterius vcroalba, & elenaturfuper radicem ip- fius ftipitis multarum inuolutior.u luperaliasarbores, & nalcuntur luperea botri vuarum, & vocantur vua lu pinx,& ftipes eius ferefim; cuius radix eft cineritia exte- rius, & intctius alba,non tamcn albedinepnoris;& vo.
catut
Dt/t.

s A L A
carnr cucnrbitareptilium. Fefire fecundum Diofco. eft A catid. &£c.in tertio, habet nocumenta lcrpentana-; & ideo icfire rectificantur. iicut luf.
V cnufq; radix,&proprie fuccus eius educit phlegma, prouocat vrinam, & mundificat cerebrum, & neruos; Sc membraanhelitus, a fuperfluitatibus phlegmaticis, & purridis; & aperit oppilationes vifceru, & renum; & confert fecundii omnem modum adminiftrationis enis, & confertepilepfi ;E,& vertigini, & tuffi,& afthmati ma nifefte,& dolori laterum,& comeduur talus eius in pri- mis dum crefcit, & eft tenera, forbitiones facha- ex iucco eius,& frumento cotfo,& melle, faciunt exuberare lac ; & fimiliter federe indeco&ione eius, mundificat matri- cem,& facitaborfum,& etiamfuppofitumcomeftum. Radix tjuocj; eius,& fuccus eius abltergit facie,& fedita- tem cuns,& pannu,& vtftigia, qux- remanferutpofti & J * proprie cu farina ciceruv & fabaru. Dofisauteradicisal- tcfirx elt ab aur.i.vfq; ad 1. Et fucci eius a dr.i.vfq; ad 2. Conferuatur autem eius radix duobus annis,|& ultra.
DeArthanita. B
Dico, cp arthanita cft panis alKirat, velpanis porci- nus,fiuepomumterrx. Et abalijsdicitur panisfauni,& abalijs diciturcyclamen. Etinuenitur ex eo magnu,& paruu. Magna aut radix eft m modu rapxrotundi'. Cu- jus pars exterior eft,ficut terra nigra; interius vero alba. Eteleuanturfuper radiceseiusfrondes: & floreslecun- dum femuam violarum fubalbidarti,fineeleuationefti- pkis,id elt,rhyrfi fupra radice parum. habet radices fub- terraneas plmes in modum auellana:, & ciceru. Eft cali- decomplexionis,& ficc£ in principiotertij. Etincifiuu, & lubtiliatiuum,&calefa6kiuum,refolutiuu,abfterfiuu, & mundificatiuu,'&aperitiuu oppilationum. Eteftex rebus fudore exuberare facientibus, & ex maxnne mun- dificantibus cutim, & refoluentibus fceditatem eius. Et dicitSerapio,qdcorrigiturficutluf,&alfefira. Educit - phlegma mucilaginofum fumptii,&fuppofitu;&etia linitumfuper fumen,&ilia,&partesadiacentes,& eft ifteri*. medicinaexpertaad idteritram tali modo. Accipe fucci eius,dra.4.diffolue cum zuccharo,& coque vfque ad ter C tiam partem,propineturin mane; & eft medicina certa ad idtcritiam. EtdicitGrxcuSjfuccuseiuscumhydro- melle,aut oxymelle, & propriedequolibet, an.partes a> quales cocta: fecundum fuperiore dodtnnam . eftnam- que medicina experta adlfteritiam citrinam vertensin vaporem,fumitm,& fudorem materiameius; &pro- pne fiiccus eius cum fecaniabin,aut mcllicrato; fed opor ter vtfumenscooperiatur multu,& fudet fudore vehe- meti,&citrino. conferta:gritudinibus cerebri phlegma- ticis; & proprie fi fiat caputpurgium,& confert ad hemi craneam frigidam. Et emplaftrata confert colicar,& co- fert fudori,rortura?,& paralvfi; & mundificat capur, & oculos-,& confert duritiei fplenisfecudumomnem mo- dum adminiftrationis eius;& confert fcrophulis,& alijs apoftematibus, & valdeprouocat menftrua,& maxime aperit orificia haEmorrhoidarum,& dicitur, q> fi fufpen- datur in collo mulierisconcipitj&liniturex ea anus,& confert egreflioni eius. Dofis eius ab aur. 2..vfq; ad dr.4. & propne fuccus eius. Raro conferuatur fuccus,quia re- cens melioreftinomnieuentu.
De Ariftolochia.
Dico, q> ariftolochia; tres funt fpecies, fciiicet longa, rotunda,& alia cuius radix currit lecundum femita pal- mitum vitis. omnes fpecies eius funt ca. m principio ter tij; ficcx in fecundo.Videtur,q, longafit calidior,quauis eius terreitas vincat fuper terreitatem rotunde. Eft tame vtraqueaperitiua oppilationum, refolutiua, attraitiua, & attrahens fpinas, & fracturas lignorum infixas carni. Nocet vifceribusinfoluendo. Etredificatur,vt luf, de deco6lione,&triturationeremplenam fuftinet. Educit fuperfluitates phlegmaticas,& etiam cholericas fecun- dumaliquos, & eft exrebusmaximemundificantibus pulmonem, & pe&us a phlegmate, & putredinibus, & confert luuamentum manifeltum afthmati, & tuffi fe- sundurn omnem modum adminilirationis ems. Et ro-
T JSJ T. 2. 6 1
tunda eft ex rebus mundificantibtis cerebnim, confetes epilepfis,confertetialtomacho,remouens fingula ven- tofa; & fedat dolores omnesa ventofitatibus in vlceri- bus; & aufert oppilationes fplenis, & ventolitates in i p- fo& proprie rotundas. & eftmedicinarigorifebrium.
Dofis eius eft a dra.i.vfquead aur. i. Conferuatur autem annis tribus,& vltra.
Dc Abelmcfuch.
Dico, q, abelmefuch dicitur propriegranum regum, & eft de eo aliud paruu, aliud magnu, & dicitur, q> ma- gnu eft cherua. Et elt cali. & fic. complexionis in tertio, meretur de reiftificatione, ficut been. prouocat vomitu, & folutionem laboriofam, & educit phlegma vehemen ter,& aliquando choleram, & marerias a luncturis, (hc a- quam citrinam. Oleii vtriufq; ex trahitur,ficut oleum deamygdalis. Dofiseiuseftagra.v.vfque ady. & vlte- Do ^*' riusagra.v.vfq;ad ij . Conieruatur autemperannum, vel duos ad plus.
De Geneltra.
Dico, q> mabramich,alias albrainelt capiftrum arbo- rum,&alio nominediciturgeneftra, 8c eft arbor monta na,fuper cuiusftipitem eleuaturdenfitasfuftium mult^ redritudinis; & dum plicantur,non patiunturfracturas. vnde ligantur cx eisarbores, & procedunt flores figura: lunaris; citnnitatis multa:,& proprie fecundum femita orobi,feminadiftin6taficut lentes,& in lingualatina di- citurgeniita, feu myrica.
Inquit Diofco.quod eft calid. & fic. coplexionis in fe- cundo. Et femen eius eit cal.Iti Hore eius,& ftipitibus ip- fiuseft humiditas fiiperfluacum virtuteincifiua,quare mu!tiplicatvomitum,& funtomnespartesincifiua." fub tiliatiuje, & protiocatituc, nocet ftomacho, & cordi. Di- cit tamen philagrius,qd cti melle rof. tollitur eius nocu- mentu, & fimiliter cii rof. & maftiche. Semen aute eius propinandu eft cu aqua mellis,anifi, ac femine f^niculi, & dauci, & fimilia auferunt nocumentu lpfius, Hos eius parumfuftinetdedecodtione. Semen vero plus educit phlegma cu forritudine,& materias,qux funt in mndtu- ris,& mundificat renes ab omnibus fuperfluitanbus, & prouocat vrinafortiter; &frangitlapidein renibus, & vefica; non permittit materia figi in eis, nec denfari in lapide, & quando flores eius contritipropinanturcum melle rofato,aut cu ouo forbili refoluut fcrophulas, oxy- melexeis,autfeminibuseius refoluit apoftemata fple- nis, & fifrequentatus fueritcu eis vomitus,cofert ifchia ticx,& podagra:,& dolori renum. Dofis eius,&proprie Def». florum eius eft a dra. 1. ad 4. Hores etiam meliores lunr recentes,& non conferuantur. Semen vero conferuatur per duos annos.
De Elleboro.
Dico, q> elleborus eft herba alfugi; & cius dua; funt fpecies,albus,& niger. Nigdr vero inco!umior,& faluior eft albo,immo minatur albus accidentia terroris. Niger veroacauirirreminifcentia,& incolumitate. Etquodex '* eo magis eligitur proprie,eft,cuius fapor elt acutus, mor dicansguftum, & habenscolorem,ficutafaru,& quod eft frangibileinterfubtile,& craffum,&mediu interre- cens,& antiquum, & mediu inter ponderoiiim, & leue, immo plus leue, quam ponderofum, & quod eft leueca- rens afperitate,& melior pars totius plant? eft eius radix, & meliorpars radicis funt fuftes,& melior parsiplorum eft cutis eorum. Et melius tempus colleitioniseft ver, & a:ftas. Albus minoris eftacuitatis, & mordicitatis, 8c eft eius mordicitas afperans fubito, & eft maioris amari- tudinis, quam niger; inalijsauteproprieratesnigriha- bet,fed albusplusdeantiquitare,quamnigerpatitiir.Ni- ger eft cali.& fic.in tertio, & eft fubtiliatiuus, abfterfiu 9 , & corrofiuusadditionum cainium, quxfiunt in vlceri- bus, & dicitur, quod quando elleborus niger nafcitur a- pud radices arborum, funt frudtusillius folutiui. Albus autemcali. & ficcus in medio tertij, & eft fimiliterab- fterfiuus,mordificatiuus,muItiplicans vomitum,& fa- cienslternutationem cii fortitudine. Albuscorporibus oibus eft moleftus,immo in eis eft,ficut venenu pfocans.

L I
Nigri autem virtus vfquead tempora noftra tolerabilis Iiceradhucfitdifficilis.Inquitenim Hippocr. Moleflus cli elleborus eis, quorum corpora funt iana. ars vero, & lolicitudo in redliricando, & propinando facit eius ope- rationemincolume.Inquit enim filius C^faris,fit in te- remabin.i.inannaiicut melj& fubmergiturin eo tepido exfufticulis ellebori nigripartes conuenientes circiter horas o6to,&extrahuntur ab eo,& propinaturalrernia- binhabens virtutem ellebori, &coniimile firde melle paflularum .Etquandofubmergiturin iuregallinarum, vel gallorum. Et (unt qui perforant radices raphani,in- tromittuntfuflem ellebori,&; poftmodum auferunt,& propinant raphanum habentem virtutem ellebori;dau- cusautem, & piper longum, anifum petiofelinum,& calamenthum,& hyflbpus ficca, & origanum,&hafce bonificantoperationem eius, beneautem commifcetur cum epithymo,& polypodio,& faleindo,&fimilibus. Confortantenim fefe. Confeftip pilularum nobilium, quasfcripfit Haly,quarum iuuamentum eft vltimum ad xgritudines melancholicas,& cancrum, & lepram, & morpheam nigram,& difficilem, quarum hxc eft permillio. Recip.hierxpicrx vnc.xij. ellebori nigri,po- lypodij,anadrach.v. epithymi,ftoechados,diagridij,ana drach .vij.agarici,lapidislazuli,(alisindi,colocynthidis, anadrach. nj- Conficianttir pilulxtum fyrupodeepi- thy mo. Dofis earum eft a drachma vna, & femis,vfque adaur.ij &funt fana?,&expertx.
Expellunt autem lxfionem vtriufque ellebori acor- pore aqua mellis,& aqua paflularum, & aqua hordei,& ius gallorum,& gallinarum. Sumereautem puluerem ellebori non efttutum .elleborus albus euitandus eft, quiaeft pra?focatiuus,magis autem prarfumendum fu- pernigro;fed amba:fpecies conturbant,nifi reftiticen- turfecundum artem,& legem. Et non conuenit ellebo- rus,nifi corporibus robuftis,& animofis,& proprie tem pore Veris. E t datus quando, & cui couenit,facit acqui- rere incolumitatem, & mores laudabiles,&coplexione bonam. Ha*ceftenimeiusproprietas,vt Hippocr.dicit. Etipfequidem mundificat corpus totum a fuperfluita- tibuscorrupris,& educit cum facilitatecholeramper- mirtam,craffam,& phlegma,& choleram nigram fine moleftia,& mundificat languinem j&attrahit a venis fuperfluitates permiftas fanguini,& eft ex rebus folenni- bus in mundificando cerebrum, & caput totum, & in- ftrumenta fenfuum,& neruos,ac vifcera, & veiicam,ac matricemj & confert tuuamentum manifeftum ajgritu- dinibuseorum,&confert hemicranea:,& melancholi^, vertigini,& epilepfiasjconfettpara!yfi,&aqux,quide- icenditad oculos,& confert xgritudinibus iundturarii, & dunciei,&apoftematibuseorum,& fcrophulis,&eft ficut theriaca,& eft medicinaadlepram,& cancrum,& lpecies herpetis,& bothor, & confert tinnitui auris,& fibilo,& corroboratauditum. Etconfertxgrirudinibus fplenis,& febrib. longi temporis,& quartanx cholerice, &melancholicx; &a:gritudinibus difficiliseradicatio- nis,prouocat vrinam,& menftrua. Vfusautem eiusco- ] lorem efficit bonum,& fimiliterremouet xgritudines cutis,ficut eft herpetis,& baras iecundum omnem mo- dum adminiftrationis, & fricatum cum aceto fimiliter remouetf^ditatem cuds,& pannum.AIbus veroeilebo- rus fortiterac laboriofe,& difficulter vomere facir,cum accidentibus terroris, & mortis. Et vterque elleborus conferc fiftulis,& vulneribus fraudulentis. Dofis'ni- griefta Kirat.vi. vfquead certiam partem vniusdrach- mx,vel vfqueadtertiasduas. Conferuanturautemam- boellebori annis duobus, fi ab extrinfecis beneconier- uentur. Ethxcdefimplicibuslolutiuisfecundum Me- fue dicla iu/Ticiant.
De modoconferuandiomnes fuccos.
Dico,quod fucci omnes,quos volueris conferuaro conferuantur ponendo paruin oleioliuarum eledti fu- praextremitates vafis, in quo reponuntur. Et durant perannum,&non vltra,quiaincapite anni debent fuc- cidenouofieri,antiquioresalterius anni funtabijcjen-
B E R
E di,fed fuccus liquiritixcondenfatur, & ideonon oportet ponereoleum iupraipfum.& fucciomnesmeliuscon- feruantur in vafis vitreis,vel vitreatis.
De butyro.
Dico,q? butyrum meliuseft vaccinum,&debetefle finefale,& conieruaturper medium annum,vel vfque ad annum ad plus. Similiter adeps gallinx debet efle recens,& non antiquatusjamittitenim complexionem, &virtutem,& efficitur rancidum,&amittit tempera- mentum i fed fi liquefiat melius conferuatur. Et adeps anaris,& anferis quantoantiquiores,tanto meliores. Et adeps porcinus mclius conferuatur liquefa£tus,& adeps renum caprarum fimiliter.
Sed nota mirabile fecundum aliquos, quod omnes MirMt pinguedines animaliu fi afpergantur cum zuccharo pul- uerizatolongotempore conferuantur. Dico,quodcito putrefiunt,nifi piftenturcum zuccharo,& fimulin vafe vitreo referuentur.
7 Deaquamarina.
Dico,quodaqua marina antequartum diemputre- fcit,& fftetfed fi parum aqux virx cum ea mifceatur, conferuaturper menfem; quia aqua vitx eft bonacon- ieruatnx,quia refittitcontraomnem purrefadtionem.
De Melle.
Nora,g7 mel habet naturam conferuandiomniainfc pofita magis,quam zuccharum-, & magis,quam alia res quxcunque mundi. & ideo confe6hones,& eledbaria de melle,longioritemporedurant,quam dezuccharo.
Defrudlibus.
Ampliusdico,quod frudtus crudiin mellefepulti,vt cytonia,perfica, & pyra in capite anni reperiunturadeo pulchra,& illxfa,& quafi recentia,acfituncabarbore colligerentur.
Scquitur alia doffrina fecundum Mefuem.
VT igiturordinate procedam in hacmateriacofer- uationis medicinarum compofitarum,incipiam * primoa mediciniscontentisinij-lib. Damaiceninomi- ne Grabadin.ideft compendium fecretorum, & eft ag- gregatio antidorarij,in quo facit duodecim diftindtio- nes,vt infra patebit.
Inprima diftindio.tradat de eledarijs aromaticis. Qnprum quxdam funtdulcia,& quxdaamara,& vtra- quefolennia,& habetduostrad:atus,quia)n primode- terminat deeledtarijsdulcibus. Proquo fciendum eft, quod illa eledtaria dulciapoflunt conferuari per annum inrcgrum,& vltra, prxter eledlarium quo ytunttir Re- ges,& Prxlati,quodnon poteft diu feruari,quiarance- fcit, fed folumper xv.dies conferuantur, vel per men- femadplus.
In fecundaparteeiufde primx diitindt. tradtat dean- tidotisamaris,& funtxviij. velxix .confe&ionisamara?, & incipitrheriacadiareflaron,quxconfe6tiones poflunt conferuari vfque ad duos annos.
In fecunda diftinft. rraclat de medicinis opiatis,&
[ ponit fex medicinasopiatas - , incipit aconfe<Sione Philonij,&c.&poifuntprxdidtxmedicinxopiat?con- feruari vfqueadfexannos. Detheriaca magna,quxeft medicina opiata,qua compofuit Andromachus,fiqux- raturquantotempore confcruatur? Dico,q>fecundum intenrionem Auic. inv.lib. fuicanonis,ideiiinantido- tariofuo, theriaca ipfafadta canonice,& fecundumar- tem,conferuatur vfque acl xxx. annos,& etiam vlque ad xl. Demithndato idemdicendumeit,quia conferuatur vfqueadxlannos.
ln tertia vero diftindl.tradtat Damafcenus de medici- nis folutiuis. Quarum quxdam funt aloeticx,quxdam colocynrhidicXj &quxdam turbithat^quxdam fcamo- neatx,& ali.x fubalijs nominationibus, & mcipit ahie- ris,& pnmoahierapicra,& funtxxiiij. folutiua. Vnde dico,q> conferuatur a primoanno vfquead duos,licet omnes hierx poffint conferuari a fex menfibus vfque ad quatuorannos.&prxcipue hierapicra Gal. 6^_,jhiera Archigenis,& hiera logodionis.

I
S A L A
In quatta diftin&ione tra&atde conditis,plusde fru- <Hibus,quam de radicibus, &etiam de floribus, vt funt rofe, viula,flores boraginis,& bugloffx.
Vndenotandum,q> condita,&conferua;de floribus vfqueadannumc6(eruantur,&non vltra. Condita ve- rodefrudtibus,&radicibusvfque adannos duoscofer- uantur. Nota vlterius,q? conferua rofata cum melle fa- d:a,tam conferuatur, quam coferua rofata de zuccharo.
Inquinta diftindlione tradtatde fpeciebus lohoc,& funt quardam lohoc dcledtabilia,& quxdam horribilia, & mali fapotis,& conferuantur vfque ad duos annos,li- cec ego credam,quod illa,quae funt horribilia,& mali fa- poris longiori tempore conferuentur.
^ ln fexta diftindtione tradtat de iulep, fyrupis, & rob. Vndein ifta notanduin eft,quodde mlepdebemus di- ltinguere,quia,auteft iulep longum,aquol"um,pauca: codturar, & cale iulep paucis diebus conferuatur,& prx- cipye tempore a:ftatis,aut eft iulep bons codlura: J & tale ,. -e^nferuatur perannum .
Similiter diftinguede fyrupis, quia,autfuntdezuc- charo,vcl demelle. Si demelle,conferuantur perduos annos. Si de zuccharo vix conferuantur per annum, mfi fuerinr optimx codturi,& bene reftridti.
Et fi qu^raturquomodoclarificabuntur fyrupi,& iu- lep finealbumineouorum,itaquod fintclanffimi,&^_,i aurei coloris ? Dico, q, dum coquitur iulep,vel fyrupus, fi ponatur intus in valedrach.j.s. fuccigranatorum ace- toforuminnne decodtionis mirabilirerclarificatj&^j idem facitparum vini boni eledti,quando vinum grana- torum non haberetur.
Rob etiam per annum conferuatur,& etiam vfquead duos fecundum aliquos.
Miua cytoniorum fimplex conferuatur vlqueadan- num,& fortev/queadduos. Sed miuaaromatica vfque ad tres optime coferuatur propter aromata, & pr£ecipue li fuerit bonx cocturx.
In feptima diltindtione tradlat de conditionibus, & de modo faciendi aquam frudtuum,& de modo infufio nisaquxcafei. Vndenotandum elt, quod decodtiones omnes per tres,vel quatuor dies conferuantur,& fimili- ter aquafrudtuum,& maximein xftate. Etinteromnes infufio fadta in aqua cafeiminus conferuatur,quia vix pervnum, aut pet duos dies conferuatur, & pomt tre- decim modos infufionum.
Inodtauadiftinctione tra6latdetrochifcis,& incipit a confedtione gallia: mufch.& ponit.xxx.fpecies trochi- fcorum,& conferuatur vfqueadvj.menfes. Sedtrochi- fci ftell <E vCqne ad duos annos conferuantur.
In nona diltindtione tradtatde fuffuf,&pulueribus, &ponitexeisvij.fpecies,quje conferuanturcum virtutc vlqueadduos men fes,licet fecunduopinionemaliquoru
Eollint conferuari vfquead fexmenfcs. Sedegononad-
acreo huic opinioni, quia in fpacio fex mefium virtutes pulutru refoluuntur,& efficiuntur debiles. quare,&c.
In decima diltindl.tradtat de pilulis,& ponir.xlv.fpe- ciespilularum,& incipit apilulis alephanginis. Vnde notandum,q>pilula:omnes conferuanturcum bonaea- rum virtute,& operatione vfque ad fex menfes,& de- bent teneri in magdaleonibus,& nonin puluere,quia non conferuantur,immo nullam,aut remiffam faciunt operationem. Er non debent conferuari in loco exceffiue calido,necpropeignem,nequead Solem,quia in exceffi- uam duritiem,& lapideitatem conuerterentur. Et tunc nullo modo debent medicieas exhibere, quia fi darent cas,torquerent corpus, & nullam penitus operationem efficerent.
Nota vlterius, quod pilulxjalephangina; non poffunt eonfici nifi femelin anno C in diebus aeftatis demenfc Iunij,vel Iulij, & fic ilta tantum fpecies pilularum per annum confei natur.
In vndecima diftindtione tradlatde vnguentis,em- plaftns,& c§ratis, & incipit(hyffopi ceratum)& ponit. Ixij. fpecies,omnibus computatis,& confeiuantur, vt plurimumvfque ad annum.
D I N I-
Inxij.diftindt. tradlatde oleis,in quadiflindt.ponit. lxvj.fpecies oleorum. Vndeiiquaraturdeoleisquan- ro temporeconleruantpr? Dico,quod diftinguendum eftdeoleis,quia, autfunt frigida, aut tcmpeiata, velca- lidain primo,aut funt calida m fecundo, veltertio, vel quarto gradu. De oleis itaque frigidis,vt eftoleurr. rof. & pra:cipuefadtum ex oleo omphacino,& rofis incom- pletis,& fimiliteroleum violatr.m,& oleumrol.fadlum ex oleo oiiuarum matutarum,& rofis completis,& ol eu de madragora,& oleum de papauere, & oleum de rr.yr- to,& oieum cytoniorum, & confimiiia durant peran- num,&quolibetannorenouantur;quia rranfadloanno rancefcunt, & efficiuntur no habentia virtutem facien- tcmad intentionem medici. Olea vero temperara,vt oleumamygdalarum,&oleumde fefamo non confer- uantur,ni(i per menfem,quiafubitorancefcunt. Olea vero caiida m primo,vt oleum chamimelinum,oleum de Keyri ,& oleumliliorum alborum,conferuanrurper annum,& non vlrra. Alia verocalida,vtoleum deane- tho,de fpica,oleum de iteos,oleum de croco,& de pyre- thro,oleum de piperibus.okum decailoreo,oleum de euphorbio,& reliqua talia, perduos,autper tresannos conferuantur. & (ecundum aliquosquantoantiquiora, tantomeliora. Et hxcde conferuatione medicinarnm compofitarum fecudum diitindtiones Mefuedidta fuf- ficiant. Nota tame,qu6dquilibetexpertusaromatarius dcbet (cribereiupcr va(a eledtarioruni opiatotum,&< v __ > -i etiam fuper vaiemedicinarum folutiuarum terrTpus, in quo compofira fuetint ab eo, vt medicus fciat ab eo ata- tem illorum in vetuftate,& recenria,& prxcipucin me- dicmis opiatis,propterpericu!um exhibuiomsearum.
jLha. doffritia fecundum Serapionem.
Clrca prxdidtam materiam,ego defcribam aliqua, & nonomnia fecundum Serap. in antidota.bre- uiarij fui,cap. xxxiiij. de medicinis compofitis, quan- tumremaneat cperatio earum. Etprimodetheriaca, dicit, quodremaneatexfexmenfibus, vfqueadtriginta annos.
Theriaca Efdrx conferuantur v/que ad annos duos.
Theriacaregis,&hedrummeron,& de fcilla vfque ad duos annos conferuantur.
Sagenea,& philonium conferuamur vfquead an.iij. Et Gal.de medicina philonij dicir,quod quandoque da- turpoltduos annos,autiij.autiiij vlqueadx.annos,& poft illud non valet, quia minuiturodor.eius,& fit infi- pidum,& debilitatur opus eius.
Diacurcuma vfquead annum conferuatur,vel vfque ad annum cum dimidio ad plus.
Amorufia conferuatur vfque ad duos annos.
Confedtio de mufcho vfquead annum vnum.
■Medicamea diahirundinis conferuatura fex menfi- busvfqueadtresannos. Et fimiliter reliquxconfedtio- nes,qux prouocant vrinam conferuantur vfqueadttes annos.
Sanguis hirci exiccatus, vel alius fanguis exiccatus, conferuatur a duobus menfibus vfqur ad rres annos.
Athanafia,afexmenfibus,vfqueadfeptcmannos.
Duxdefcriprionestheodorici,& hiera Logo. & hiera Archigenis,& hiera Gal. conferuantur a fex menfibus vfque ad quatuor annos.
Suffuf, id ertpu'ueres,conferuantura duobus'men- libus,& tunc operatio eorum eft fortis,vfque ad fex me- les,& tunc eft eorum operatio debilis.
Trochifci reliqui funt ad fcbres,ex die fuo faciunt operationem fortem vfqueadfex menfes.
Olea alia operantur donec rancida fiant,cum ergo incipiunt rancida fieri,non conueniuntad aliquid.
Oleum vero balfamiquanto plus anriquius,tanto melius,& fit eius operatio fortior.
Emplaftra,& vnguentaomniaconferuanturadiefua vfque ad annum.
Syrupi omnes conferuantur ex hora fua vfque ad
duos

L I B E R SALADINI-
duosannos. Et Gal. quidemdicit,quod remanfitapud cum rob cytoniorumfeptem annispra:terquam muta- returvirtus,&color eius,neque guftus ipfius. Etha?c de confetuatione medicinarum cornpofirarum fecun- dum fententiam Serapionis, vbi fupra dtct.i (uiiiciant.
Sequitnralia doclrina fecundum l:\icolaum.
COnfequenter intendo ponereintentionem Nico- lai in conferuando qu^dam medicamina,& ele- dtaria fua,atque confeftiones, quas 111 fuo antidotario patuo defcrip(it,procedendo fecundum ordinem alpha- beti,quantotemporeconferuan valeantabaromatarijs. Etprimo dicam de aurea alexandrina.
Aurea igitur alexandrina conferuari poteil in fua effica-
cia, & virtute,annis quinque. Adrianum,annisfeptem.
Athanafia, annis tnbus.
Blanda conferuatur annis duobus.
Benedicta,annis tribus.
Diamargaruon,annis duobus,vel tribus, Diaprafium,annis duobus.
Diazingiber,per annum vnum.
Diacytonite, per annum vnum. Diacyminum,perannos duos.
Diacalamenthuni,per annum vnum. Diarhodon,perannum vnum.
Dialatyrion,perannum vnum.
Diaris,per annum vnum.
Diaolybanum,perannos tres.
Diacofton,per annum vnum.
Diafena,per annos duos.
Diatragacanrhum,per annum vnum. Diacodion,perannos rrcs.
E(dra,per feptem annos melior iudicatur.
Eleftarium pIirisarcoticon,per annosduos. Elevitarium frigidum,perannosquinque.
Eleitarium ducis,perannos ties.
Ekclarium de fucco ro(arum,per annos duos.
E m pla ftru m ceroneu m ,per q uin que annos. Philanthropos,per annos tres.
H iera logodion con(eruatur,per annos duos.
H icra picra,per annos duos.
Hiera Rufini,per annum vnum.
Hieraabbatis fecundum Nicolaum,per annosduos. Iuftinum,per annos duos.
Mithridatum,per annos decem.
Mufa a;nea,perannos feptem.
Opopyra,perannos (ex.
O xylaxatiuum,per annos quinque.
Oxymel,per annos duos.
Potio fandti Pauli per annos duos.
Paulinum,per annos tres.
Picra,per annos duos.
Pilula:aurear,perannum vnum.
Pilulidequinque generibus myroba.perannumvnu. Pilulat decaftoreo,perannos duos.
Piluli vero c£terx,non vitra fex menfes.
Rofata nouella,conferuari poteft per annum vnum. Rubea trochifca. per annos quinque.
Rhodomel,per annos tres.
Sromachicon,conferuatur per annum vnum.
T heriaca magna,per annos triginta.
T ryphera magna,per annos tres.
T ryphera faracenica,perannum vnum.
T ria(andali,per annum vnum.
Theodoricon,per annos duos.
Vomitus Patriarcha:,per annos duos.
Vnguenrum aragon,per annum vnum .
Vnguentum martiaton,pei annos tres.
V nguentum aurenm.per annos rres.
V nguentum dialt hix,per annos tres.
Vngucntum Agi ippa:,per annos tres.
Nota,quod (emper (vt euam 1 upradixi} quilibet peri-
E tus,& fidelis aromatarius in vafis fuis debet facere fu- prafcriptionem anni, menfis,acdiei,in quo conficit(y- rupos,pilulas,confedtioncs, cledtaria, & prarcipue opia- ta,qui non funtantefextum menfem.vel anteannum exhibenda,vt (ciat medicus tempus prjccife,in quo fadtac fuerintipfae medicina*, vtcongruecum bonaconfcien- tia,acetiam fine periculo fciat eas exhibere,cum fuerit opportunum. Ethscde conferuatione medicinarum compofitarum Nicolai di£ta fufficiant.
l De eleElione loci conuenientis medicinarum conferuandarum.
ET repofitio rerum humidarum,ficut funtfucci,& gummac Iiquidce, confedtiones, & eledtaria liquida, & (imilia,oportet effein vafiscraftis de vitro, vel terra vitreata,vel deargento,vel cornu,& fimilibus.
Sed medictna: molles,qux funt conuenientes medi- p cinis oculi,debent reponi ln vafis .Tneis.
Sed vnguenta,in qua: ingrediturpix,alchitran,& ace- tum,oportet quodreponas in vafis.
Etpinguedines,&cerebella. Etomnepingueopor- tet reponi in vafis fadtis ex ftanno.
Et omne,quod eft expulueribus, ficut puluis hierx picrar,oportet reponiin vafeterreo,ftridti orificij,&op- pilaturoseiuscumcera,ne re(oluatur,& nnnuatur vir- tus earum.
Et oportet,quod reponaturrob,fiuefint vuarum,fi- uefintcytoniorum, fiue malorum, aut myrri, & fimi- lium,in vafe terreonouo,quiaterra trahitad fehumi- ditatem, qux eft in eis, & magis priferuantur a deftru- dtiono-
Etoleadebentreponi invafis vitreis, & os vaforum debet itringi,ne deftruanrur,& faeteant.
Etoportetomnesfpecies aromaticasadaromatizan- dum m vafisaureis,velargeifteis deauratis,autin vafis deporcel!ionibus,autex vitroconferuari. G Etomneacetofum, quoddebet feruaiioportetrepo- niin vafelini[ocera,vel pice.
Etoportet reponi in va(e vitreo omne vinum quod habet fubftantiam, qua: eft fignum fuper durabilitatem eius,& fupcr prohibitionem lux corruptionis. Et omne vinum cuius fubllantia eft ina:qualis,fignumeft (uper corruptionem eius facilem,& quod nondiu poflitfer- uan in vafe terreo,vt terra exiccet humiditatem eius fu- perHuam,quieft caufa fua: corruptionis.
Theriaca veiomeliusconferuaturm vafe aureo, vel pIumbeo,aut ftanneo.
Etficeit finishuius fexts particulx, ad laudem Dei omnipotentis. Amen.
SEPTIMA, ET VLTIMA PARTI-
cula de omnibus rebus neceflarijs m qualiber aromataria.
Ltimoprocomplemetohuius vtiiif- fimi tradtatus,volo ponere compen- diofum tradtatum, fiue capitulum derebus neceflarijsin qualibetaro- mataria,vel apotheca, debito modo ordinanda,& figillatim fecundum diuerfos dodtores. Et dicam de her- bis vlualibus,floribus,& radicibus, aquis deltillatis,fru- <Sibus,(uccis, liquoribus,oleis, medicinis compofitis,vt pilulis,&eledtarijs,&alijs confedtionibus.
In primis igitur,vtfupradixi,debet quilibetaroma- tarius locum aptum eligere,in quo faciat apothecam aptiflimatn ad res medicinales con(eruandas, ita quod fit a ventis,& fole,ac imbribus defen(a,& quod non fit humida,nec fumo(a,aur pulueruIenta,quiaomnia pra:di6ta habent tam fimplices,quam compofitascor- rumpeto.
PE

DE SIMPLICIB
D E s E M I N I B V S Leacopiper,id eft piper al
neceffarijs,& vfualibus,
&iuntifta.
SEmen hyofciami Cardamomi Sileris montani Sinapis Pgoniar Burfx paftoris Amomi Dauci Carui Ameos Leuiftici Petrofelini F^niculi Anifi
Cymini 3
Afparagi Api)
Rutx Milij folis Lini
F?nugrseci Altha:i Berberis Papaueris nigri Papauerisalbi Seminaquatuor maiora, fcilicet frigida.
Melonis Cucumeris Citruli Cucurbita:
Semina quatuor minora frigida.
Portulacae Scariolx Ladtucx Endiuia:
Acetofe Staphifagris Vrtica:
Pfyllij
Rapa; fylueftris Geniftx
Semen ftn<fhim.i.alexandri- Bugloffa num pro vermib.pueroru. Endiuia Semen rofarum,quje anthe- Cichorea ra dicitur Caulis
Nafturcij Tamarifcus
Coriandri Afarum
Catapucix maioris, & dici- Lupulus tur Kerua,vel granum re- Fumusterrx
bum.
Cafia fiftula Tamarindi Colocynthis Pinea:
Amygdala:
Auellanx Dadtyli
Paffute corinthix
Carica,id eft ficus
Myrobalaniomnes
Pruna damafcena
Sumach
Myrtilli
Cubeba:
Olius
Iuniperi
Sebeften
Melones palsftini
Cytonia
Iuiubx
Sorbs
Pyra
Poma aromatica Fru6tus,fcilicet citrum,& fi milia
Alchechengi DE FLORIBVS.
Rofe
Amygdalarum
Vioix
Agni cafti
Anthos
Balauftia:
Epithymi
Nenupharis
Boraginis
Bugloflas
Cheyri
Tafli barbaffi
Sambuci
Bafiliconis
Meliloti
Chamxmeli
DE FOLIIS. Borago
Chamxdryos
Chamaepithyos
Arthanita
Myrtus
Graminea
Trifolium
Schxnanthutn
Laureola
Laurus
Efula
Tithymallus
Pes coruinus
Pes columbinut
Corrigiola
Sabina
Millefolium
Baccara
Cymxrubi
Cardo
Bardana,id eft Iappa Phu,id eft valeriana Luf, id eft ferpentaria, Vcl dragontea Cartarni marini Soldana,fiue foldanella Confolida triplex Plantago Nenuphar Philipendula Primula veris Materfylua Aquilegia Betonica Piperea Vermicularis Semperuiua Cymbalaria Hepatica Centrumgalli Caudaequina Eupatonum Solatrum fluuiale Solatrum minus Praffium Hyffopus Artemifia Matricaria
V S- 16)
Alchechengi Caulis Violx Bleta:
Mercurialis Althia Malua Vrtica
Ozymum.f. garyophylla-- tum Raphanus Verrucaria
Folia;, fcilicer garyophyl- latae.
Pentaphyllon,i.herba quin- quefoliorum.
Colarea Polypodium Filix
Salicisarboris Craffula
DE LIGNIS. Lignum aloes, ideft xyloa- loes.
Xylobalfamum,i. lignum
balfami.
Sandali triumgenerum,fci- licet albi, rubeijS^p ci- trinu Tamarifci
D E C O RTICIB VS-
Cortex cinnamomi Cafia lignea
Mandragora Granatorum Raphani Sambuci
Radicum , fcilicet] cappa-
rum.
Thuris
DE RADICIBVS.
Radix rhabarbari
Rheupontici
Rubeae tindlorum
Zedoatiac
Zingiberis
Cofti
Taffusbarbaffus Scolopendria,ideftIingua_» Ruta capraria ceruina. Ruta fylueftris
Vfnea,i.herba valde minuta Bryonia? intedlisdomorum nafces. Beenalbi,& rubei
gum.
Lupini Nigella:
Bafiliconis Milij Hordei
Frumenri.i.tritici DE FRVCTIBVS.
Frudlus carpobalfami
Garyophyllus
Nux mufchata
Nux inda
Nux methel
Anacardi
Bacca lauri
Melanopiper.i.nigrfi piper. Macropiper,id eft piper lon- gum.
Thymum Sena,&eius folliculi Cufcuta Abfinthium Menta
Calamentum
Pulegium
Origanum
Mentaftrum
Serpyllum
Maiorana
Saluia
Rofmarinum Ruta
Abrotanum Centonicum Spica triplex Saxifragia
Verbena Chelidonia F^niculus Chamxmelura Melilotum Centaurea Portulaca Linaria Angelica Pimpinella Parietaria Virga paftoris St^chas Scabiofa Serpyllum Polium
Cucumer afininus Capillusveneris Lapathium acutum Agrimonia Hypericon,i.perforatacum Cera radicibus.
Calamiaromatici Meu DiiSami Tormentilhe Phu,id elt valctianx. D £ L I CLV O R I- bus, & fuccis con- denfatis.
Manna, fcilicetros decoelo cadens.
Opium Hypocyftis Acacia Aloe
Ladanum Scammonea ;
qua: fecun-
dum aliquos eft fuccus vo- lubilis maioris, & fecun- dum alios eft fuccus cuiuf- dam fpeciei tirhymali. Succusliquiritix Sanguis draconis Camphora
DE

D E
DE S VC C I S, E T LI-
quonbus liquidis.
Succus bet £E Violarum Balfamum Oleum Vinum Mel
Succus granatorum
Cytoniorum
Succus rofarum
Acetum
Succus f^niculi
Acrefta
Abfinthium
Solatrum
Semperuiuz
Cucurbitie
Cucumeris
Angurise
Scillse
Lac tythimalli Succus mentx
Succus corticum medianorum fam
buci Succusebuli Succus ireos Elaterium
Lac efute,& omnium ladicinorum Succus chelidoniac Succus rutx,& fimilium herbarum vfualium.
D E G VMMIS.
Myrrha Tlius
Etiphorbium
Chalbanum
Sagapenum
O popanacum •
Bdclham
Ammoniacum
Sarcocolla
Styrax
Pix vtraque
Sandaracha,id eft vernix Maftix
Gummi arabicum T ragacanthum Charabe
Gummi cedri, id eft gummi elemi. Gummi hederx Gummiabietis Refina,id eft gummi pini Terebinthina
Potes his addere' gluten,ideft col- lampifcium.
Gummi f^niculi Gummi ruta:
D E OSSIB VS. Os dadylorum Os cerui
De alijs vero offibus , quibus vti- mur,dicetur immediate in fequen- ti rubrica, fcilicet de fuperfluitati- busanimalium. D E S VPERFLVITATI-
bus animaHum. Caroleonis
Hepar,& inteftinum Iupi Pulmovulpis
Pellicula interior ftomachi gallina- rum.
Splenpulli Equi
SIMPLICI
Coagulum leporis,& eit melius om nibus alijs.
Coagulum ha:di Capreoli Viculi
Axungia porcina
Gallinacea
Axungiaanferina
Anatina
Equina
Afinina
Vrfina
Tafifonina
Hircina
Vulpina
Gattina
Vulturina
Humana
Si militer fepum caprx,vel hirci.
Medulla cruris offium vituli
Cerui
Vaccx
Afini
Osdecordecerui Cornu cerui Fel tauri Fel hircinum Fel caprse Fel leporis Fel teftudinis Fel accipitris Fe! aquiUe Serum lactis Lac quodcunque Butyrum
Mel i
Cera
Sanguiscolumbi Sanguishirci Os lepix Mufchus
Sericum combuftum, & crudum.
Stercus columbinum
Stellionis
Humanum
Stercus galli
Ebur,ideftauolium
Spodium
Margaritae, id eft parriculx,;qua: fe- ciidum aliquos reperiuntur in gar-
cio, 6< - auriculis pifcium, vel in
conchylijs.
Caftoreum, & funt tefticuli illius animalis nominati fuo nomino caftor.
DE METALLIS. Aurum Argentum C halcucecaumenon Plumbum vftum Battitura xris Ceruffa Lithargyrum Minium
Argentum viuum Argentum fublimatum
D E LAPIDIBVS. Margaritx,id eftperla:
Coralli vtrique Lapislazuli Lapisarmenus Lapis hxmatitis Lapis iudaicus Lapislyncis
l V S-
Chryftallus
Magnes
Antimonium
Cinabrium
Marmor
D E FRAGMENTIS, ET gummis preciofis.
Saphyri Granata:
Hyacinthi Smaragdi
Rubini,& aliorum, vt fardmus/fe balafti.
DE QVIBVSDAM SPECIE- bus terrs condenfatar, quz fic nafcuntur. Afpalthum Sulphur
Chimolea ^
Alumen rochinum
Alumen iameni
Terrafigillata
Vitriolum
Flosiris
Auripigmentum
Lutum armenum, id eft bolus ar-
menius Arfenicum
Sal commune,i.fal panis,vel maft?.
Sal gemma
Sal mdum
Sal ammoniacum
Sal nitrum
Sal alKali
Decompofitis neceflarijs,& vfua- libus.
DE ELECTARIIS VSITATlS
fecundum Mefuem. Eledtarium degemmis Diamufci dulcis Diagalanga
Aromaticumrofatum defcriptiono
Gabrielis Aromaticum garyophyllatum Dianifum Diambra Diacinnamomum Diatrionpipereon Elcdtarium regum Diaforbon
Tryphera faracenica magna T ryphera ferrata ex arte t^nonis Diacurctima magna Confeftio anacardina Eleflarium diacori Eledlaiium Humainprooculis Philoniuperficumfecundu Mefue Cap.de fputo fanguinis a peilorc. Philoniu Romanum fecundu Gal. Hiera picra Gal.
Hiera diacolocynthidos. Elcclarium indum maius Ele&anum de dadlylis Eledtarium de pfyllio Eledarium elefcoph Eledlatium Hamech SECVNDVM NICOLAVM, Aureaalexandrina Athanafia
Antidotum hxmagogon
BenedicSa
Diamargariton
Diamoron
Diafatyrion
Diaprunis

Diaprunis Diathodon Ahbatis Diapcnidion Diacytninum Diairis
Diacalamenthum
Diafena
Diacytonite
Diacatholicon
Eledtarium de fucco rofa.
Hieralogodion
Hiera picra Nicolai
Iuftiuum
Lithonthrypton
Alirhridatum
M icleta
Plirisarcoticon
Kofata nouclla
Kequies niagna
T rypliera magnacum opio.
T riafandali
SECVNDVM RASIM. L^tificans Almanforis Eledtarium de baccis lauri Rafis Theriaca magna Galen.
Theriaca Andromachi.A. Mirhridatum Nicolai D E CONDITIS MESVES. Chebuli conditi Embliciconditi Zingiber conditum Acori conditi Citracondita Secaculconditum Zuccharum rofatum Zuccharum violatum Zuccharum boraginatum Zuccharum nenupharinum fit fi-
cut zuccharum violatum Mel rofatum colatum, & non cola-
tum.
Mel violatutn
DE SPECIEDVS LOHOC
fecundum Mefuem. Lohocdepino
Lohocde papauere,&eltdiapapa- uer diaiacur,id cft diacodion putu. Lohoc defcilla Lohoc fanum,& expertum Lohoc bonum Lohoc de pulmone vulpis. SECVNDVM MESVEM. luleb rofatum Iuleb violatum
Et nota, quod femper iuleb fiunt ex aqua deftillata, &zuccharo,£<^p etiam poffunt fieri infufionibus.
M E S V E S.
Syrupus depomis Syrupus de acetofitate citri Syrupus degranis myrti Syrupus de papauere Syrupus de byzantijs Syrupus acetofus fimplex cSpofitus Syrupus violatus Syrupus de iuiubis Oxymel fimplex Oxymel compofitum Oxymel fcilliticum Syrupus acetofus diarhodon Syrupus de menta Syrupus deabfinthio Syrupus de fumo terra: maior. Sytupus de liquiiitia
D E SIMPLICIBVS-
SyrupusdehyfTopo Syrupus de praflio Syrupusdecalamentho Syrupus de thymo Syrupus de eupatorio Syrupusde ftcechados Miua cytoniorum fimplex Miua cytoniorum atomarica Acetum fcilliticuin Syrupus fibor Syrupus pro melancholicis Syrupus dequinqueradicibus SECVNDVM NICOLAVM. Syrupusrofatus Syruptis nenupharinus Oxyfacchara
Syrupuscotra omnem folutionem veytris.
MAGISTRALIA. Syrupus de endiuia Syrupus myrtinns Syrupus de artemifia Syrupus mirachinus fecundutn_^> Guilielmum infua pradticacapi- tulo demelancholia.
D E R O B SECVNDVM Mefuem.
Robde ribes Robdeacrelta Rob de prunis,ideftacacia Rob de liquiritia, id eft fuccus liqni- ritix fecundum Seruitorem. DE AQJIS VSITATI& Aqua hordeacea Aqua rofota Aqua violata Aqua endiuix Aqua cichorez Aquaabfinthij Aqua menra:
Aqua Iupulorum Aqua acetofe Aqua fcabiofa:
Aqua capillorum veneris Aqua boraginis Aqua buglofla:
Aqua plantaginis Aqua virgx paltoris Aqua lattuca;
Aqua betonicac Aqua faniculi Aquaafparagorum Aqua verbenx Aquarutx Aquagraminis Aquacufcutx Aqua melifii Aqua altharx Aqua rorifmarin.
Aquachelidonix Aqua eufragix Aqua vitis,qux caditex vite Aquacretanorum Aqua fiorum geniftx Aquafabinx Aquamillefolij Aquaabrotani Aquacentonicx Aquaapij Aquaacori Aqua folatri Aquahepatica:
Aqua cucurbitae Aqua anguria:
Aquacucumeris Aqua foliorum hederx Aquacorticum fabarum viridtum, & ipfarumfabarutiipropiie Aqua vitx,qux alio nomme dtcitur aqua ardens, & fitde vino,& eit mirabilis ad multa pro falutv ho- minum,& prxcipue quandodeea fitquinraeiientia.
Er nota, quod decoitiones etiam_o pofTunt fieri ex herbis pr£cdi6tis,& prxcipue quando non habemus tempusadaptitudinedeftillandt. D E PIL V L IS VSITATIS
fecundum Mefuem.
Pilulx alephanginx Pilulx aggregatiux ex inuentione noftra.
Pilulx de eupatorio Piluli de rhabarbaro Pilubeindx Pilulxde farcocolla Piluls fcetidx Pilulxde fagapeno Pilulx de euphorbio Piluli de mezereon Pilulxlucis maioris Pilulx ftomachicx Pilulxde agarico Pilula: de diarhodon Pilulx turbithatx Pilulx de Iapide lazuli Pilulx de bdellio maiores Pilufe de colocynthide Pi !ulx de opopanaco Ptluk de hermodactylis maiotcs Pilula; de cy nogloffa Pilulibechichix SECVNDVM NICOLAVM. Pilulx fine quib us e/TenoIo Pilular aurese PiluIsE ltypricx Piluli de fpeciebus benedidta;
Pilula dc hiera logodion SECVNDVM GALENVM. Pilulx de hiera picra cum agari. Pilulx de hiera fimplici Gal.
SECVNDVM RASIM. Pilulxcochix Pilulxfoetidx Pilulx iliacx
SECVNDVM AVICEN. Piluli de fumoterrx Pilulxaftaiaret
SECVNDVM RVFVM. Pilulxcommunesex aloe, croco,& myrrha, ex inuentione Rufi,vel Gal.Iecundu m aliquos,& funt opti mx contra peitem. D E TROCHISCIS SECVN-
dum Mefuem.
Confedtio algallix mufchatx,& di- cutur trochifci de gallia mufchata. Trochifci diarhodon Trochifci derofis T rochifci ae rhabar.
T rochifci de camphora trochifci defpodiocu femie acetofic Trochifci de berberis T rochifci de abfinrhio T rochifci de eupatorio T rochifci de terra figillata T rochifci alhadal,id eft de colocyn- thide.
Tro-

D E
T rochifci de capparibus T rochifci de Karabe Confediio ramich T rochifci de alchechengi Trochifci conftridiiai Mefues in ca nonibus.
SECVNDVM NICOLAVM. T rochifci gallia > mufchata: Trochifcidethvro T rochifci diani,i.de violis Trochifci fcillitici T rochifci andracharon Trochifcicroci Trochifci hedychroi T rochifci diacoralli
SECVN.DVM RASIM. Trochifci de myrrha fecundum Ra fim cap. de prouocatione men- firuorum.
D E CERATIS, EMPLA-
Ihis, & vnguentis fecun- dum Mefuem. Hyff">piceratum delcriptione Phi- lagnj.
Vnguentumdiaphenicon Vnguentum bafilicon Vnguentum fandalinum Intrigidans Galeni Diaquylon magnura Diaquylon album Diaquylon gummatum magiltra- le.
Emplaftrum de /inapi Emplailrum diapheaicon Emplaftrum de ineliloto Vnguentum triapharmacon,ideft
de lithaigyrio.
Vnguenuun igyptiacnm Emplaftrum apoftolicon Emplaftrum oxycroceum Emplaftrum ceroneum Vnguentum marciaton
V nguentum dialthxa Vnguentum cirnnum
V nguentum populeoa
SIMPLICI
s e c vn d v M RASIM
inchirurgiafua. Vnguentum de ceruffa Vnguentum dc calce
secvndvm avicennam
ln antidotario. Vnguentum apoftolorum de oleis secvndvm
Mefuem.
Oleum deamygdalis amaris O leum de amy gdalis dulcibus Oleum laurinum Oleum rofatum Oieum chama:melinum Oleum violatum Oleumdelilio Oleumirinum Oleum fambucinum Oleumdecheyri Oleum de papauere Oleumde cytonijs Oleumderuta Oleum nardinum Oleum maftichinum Oleumcoftinum Oleumde croco Oleum de pipenbus Oleuin de euphorbio Oleum vulpinum Oleum de lcorpionibus Oleum de ouis Oleum de iunipero Oleumde lateribus Oieumdecapparibusi Oleum decailoreo Oleumdetartaro Oleum de terebinthma. DE SPECI EBVS SECVN- dumMeluemin xgtitudini- busoculorum.
Sief album cum opio Siefcitrinum Siefdelpica Siefde plumbo Sief de thure Sxefviiide
B V S
Sief memiths defcriptione AIKa- nomo fali de baldath. Siefmemitha:lecundum Rafim,&
Seruitoremfic fit.
Succus memichi in folcdeficcetur» & ex eo formentur magdaleones parui, ficut iiint trochilci, & fer- uentur.
D E CONSERVIS
dezuccharo.
Conlerua rolata,i. ex rofis fa<3a,& vocatur zucchaium rofatum. Conferua diaboraginata Conlerua bugloffata Conleruaviolata Conferua meliflata Conlerua maluata vales ad afthma. Etomnes prxdidt.x conferusfiunt ficur dir.i de rofata,pofiunt fieri de Horibus.&: folijs.
D E CONSERVIS
de melle.
Mel rofatum colatum Mel violatum Mel maluatum Melgeneftratum Aqua mellis,& dicitur hydromel. Rhodomel.i. mel rofatum cu folijs. Mel nucum afpetitatem gutturis,&
fynanchen.
Mel canna: valet ad tufiim, & ad afperitatem gutturis,& ped:oris,& ex eo fit zuccharum.
Zuccharum rubeum, & efl: valdc abfterfiuum,& mundificatiuum. Zuccharum tabarzet, id eft tnum codtarum.
D E S P E CI E'B V S CANDI. Zuccharum candi fimplex Candi rofati Candi violati Condi de nbes.
€t fic efl finis huiws vtilifiimi T raftatus Saladini.

i
ALBENGNEFIT LIBELLVS
ALB ENGNEFIT LIBELLVS, in quo de fimplicium medicinarum,
&ciborum virtuubusin generali,& fpeciali, breuiffime,& ordinatifTime pertradlatur.
2.65
X antiquorum Iibris huncaggregaui librum de virtutibus medicinaru,& ctboru;in quo mentem mea diu fati- gaui, & poliii ipfum occupationem mea, effundendopreces Deoaltifli- mo,in eo qj Deo fublimi,& gloriofo appropihquatur, qitia pipfum iuua-
Stnitas efi - . ..•> • •. - , ,,- . s ■
mtd fcf. m entu coe,et propriu Iperaui; vltraiilud,qa m cognmo-
ne illius ell de iuuamento magno in arte medicina:.Me-
dicina;autintetioeft fanitas,& eft fm duosmodos. Pri- g noneftnifi fubtilis fubftanti£e,rari corporis:fedcaliditas
A multiplicatureiusratiocinatio. Vnaearum efiviafum- pta ex velocitate alteranonis rei,& difficultate alrerano- nis eius. Et (ecuda eft via fumpta ex velocitatecoagula- tionis eius,& difficultate coagulationisipfius. Er tertia eft viafumptaexfaporerei. Etquartaex viafumptaex odorerei. Etquintaell viafumptaexcolorerei. Prima titttt* aut,quareftex velocitatealterationis, & difficultateeius ««««.. eft; g» omnis medicina,cuius alreratio eft velox ad natu- ram ignis,eil calida potentia. Verumtn non eft neceifa- rium,vt ifludex medicinis, cuius ha?c eft via calefaciat corpus hominis; imo non oportet neceflario.nifiquado elt iubnlisfubftantix, folidum,durum,in quo non funt vacuitates,qmquando eft cra(fefubftanti£e,auteftrari corporis,poftibileeft,vtignisrefoIuat iftud,& couertar ipfum ad naturam fuam velociter, & caliditas corporis nonfaciat lftudcum eo.fitergoper hanc cau(am,quia noncalefacitcorpus.Etfcitur,g,medicina,in quaagunr du£e caliditates,caliditas ignis,& caliditas corporis hois,
mus modus eft cognitio coplexionu corporu hominu. fecudus moduseftcognitiomedicinaru,etciboru,quoru cognitioneexiftitfanitatis petmanetiain fano,&ipfius reditio luper infirmu;& funt rtf ateria curationis p medi- +,t,ZHcni. cina ,&*e!es3ariueius .Quiaut virtutu medicinaru lim- Ognitu pliciu,& ciboru cognitionem vult habere,eft indigens Til.rma- cognitione viarum,quibus earum virtutes,&ipfarum operationes inueniuntur. Ethacquidem vixfuntviij.
Viu eatii eft.vt fit medicina, cuius virtutem experiri ■vult ahquis,vacua a qualitate acquifita accidentali. Cu- ius exemplum inmedicina fimpliciell aquafrigida,qux peraccidens cakfacit corpus ,quando fuper ipfum fun- ditur: qm mfrigidat cutem,& aggregat eam, & infpiflac ipfam; quamobre coardtantur vapores, qui expirabant: quarecalefit corpus propterillud. Etaquacalidainfri- gidatperaccidens,quoniam rarificat corpus jquareex- pirant vapores calefacientes,& infrigidatur corpus.
Et fecundaeft,vt fit sgrit udo, in qua experitur medi- cina fimpliciter,3Egritudofimplex,ficut febris he&ica.
Ettertiaeft,vr ea medicentur acgritudines contrarix, doneccertificetur. Etquartaeft,vt fit virtus mcdicina - , sequalis virtuti jegritudinis,qua:cum ea medicatur,do- nec declaretur operatio eius in ea fufficienter.
Et quintaeft,vt cofideretur operatio medicince: an fit operatio eius in calefa&ione, & mfrigidatione hora qua recipitur. nafinon calefacit,nifi poft lpatiu,cuin prin- cipioinfrigidauerit,tunccalefa&ioeiusnoneftnifi pac- • cidens.&fimiliterfietianon infrigidat,nifipoftfpatiu, etfam in principio rei calefecit, tunc infrigidatio eius no eft mfi per viam accidentis. Et fexta eft.vt confideretur operatio eius,an fit operatioin omnicorpore vna,&in oihora jquareeft eius mfrigidatio, & ipfius calefadio, res femper.na fi eft illud,tunc operatio eius eft p natura. & fi non eft ita,tunc operatio eius per accidens. Et fepti- ma eft,vt fit calefadiio medicinse, in iila re,ad quam co- parafcalefa&io eiusjaut lpfius mfrigid.itioin aliam. Na finon coparatureius calefadlio, nifiad corpushominis, tunc oporter,vt dicatur,q> eft calida, ex via,qua calefacit corpus hominis; non propterea,q? illud faciat in alio ani malij nam non oportet,propterea ty hyoiciamus infrigi dat corpus hominis,vt infrigidetcorpus turdorum,qui- buseftcibusjnequeoportet etia, propterea g, elleborus nigerfoluit hominem,&nonutrit ipfum,foIuarcotur- nicem,cui eft cibus.& oleum nutrit hominem,& n5 in- terficiteum:fed interficit oe3nimal,cuinon eft fanguis. v«i4. Etodtaua eft, vt diftinguatur inter medicinam,&ci- bum.Sciatur ergo,quod medicina eft iilud,quod calefa- cit,autinfrigidatcorpus,qualitatefua. Etcibusfacitil- lud,quoniam addit infubftantiacorporis,& augmentat ipfum. Inquit Gal. nosnominamus totum,quodfacit mbftantiam ftare noftram,& augmentat nos,cibum; & totum,quod mutat naturam nofttam ,medicinam. ii,di^uin~ Ex vijsiterum quibusextrahutur virtures medicina- quetbj no- rumj & ciborum,funt illa: alii,& funtquinque,qu.rftat vtent i c is loco eius,quodicatur operatio cius, & quo
ignis,pot fuper eam,& vincit eam velociter.Hoc autem fcitur ex duabus rebus: quarum vna eft oleum,& altera harudo ficca,& pilus. In oleo quippequado approximat 1 igni,inflammatur in eo, &quando occurrit corpori ho- minisnocaiefacitipfum calefadtione manifefta veloci- ter. Etoleumquideminflamatur velociter,&noncalc- facit corpus hois,qm oleum eft viicofum, & craflk fub- /
ftanti^.cum ergooccurrit cerpori,adhxretei,& fit diffi- cilisieparatiocius abipfo,qmnon eftpoffibiIe,vtatte- nuetur,& fubtilietur per aerem velociter j & penetret,& perueniatadinterioracorporis. Etfignificatio illiuseft, quia quandotu ponisin vafe fuper ignem,aquam,&^_p oleum,& decoquis vtrumque,finitur aqua,& remanet oleum vltime. Etharundo,& pilusquadooccurritcor- pori hols non calefaciunt ipfum. Et fcitur,g> medicina c*i,riimt, eft,adquamproperatignis,&non calefacit corpusho- minis,ex duabus rebus. Quarum vna eft fubftantia cali- ditatis,& fecunda eft natura materiei.Ignis vero eft fub- C tiliorres,& calidior, qui fubmergiturin corporibus, de proprietate quorum eft, vt adurat ea, donec perueniar ad profundum earum in Ipario breu i;& fit facilis eius pe netratioper feparationem partium earum,&earu fubti- liationem,&conferuationem carum ad naturam fuam.
At vero caliditas corporum hominum noeft,nifi vapo- rofa,crafla, debilis, non valens agere in ea hora,qua oc- curriteisoperationem,qua*renouet ea,&conuertatip- faadnaturam (uam,&omnia quidem,qux calefaciunt corpus,indigent vtinea agat caliditas corporis inpii- mis,& mutet ea,donec ea redeant poft illud,& calefa- ciunt corpus. hxc eft ergo caufa,qii£ eft propter fubftan- tiam caliditatis.Caufaautem,qu^eftex natura materiei, eftquodiftaduo,f harundo,& pilusnoneftiqeispoffi- bile,vt diuidantur,neque tetantur,neque frangantur per attritionem,fradura,qua fiant in termino pulueris.Om N,r* ne vero,de quo eft voluntas, vt caiefaciat corpus,indiget vt diuidatur in minores partes.qui funt,donec fiat ei fa D cilefufcipere operationem caliditatis coipons,& im- prefiionem eius in ipfo, & murationem eius,qua mutat ipfum. Et ex caufahac fit,quod calamus aromaticus ca- lefacit corpora hominum,plufquam calefaciat ea ex fpe- ciebuscalami,qux funtapud nos. Secudaautem viaeft aflumpta ex velocitate coagulationis, & difficultate_» eius. Dico ergO,quod ifta: duas vise funt neceflaris ante inquifitionem de virtutibus medicinarum,& ciborum. Verumtamenprima,quareftaflumptaex velocitareal- terationis eius,& difficultateipfius,non ert ncceflaria nifi in confidcrationein efle medicinatum calidarum potentia. Etfccunda,quxeft fumptaex velocirate coa- gulationis,& difficultate eius, non eft neceflaria, nifi in confiderationeinefle medicinarum frigidamm poten- tia. & fecundum hoc.quando funt dua;res,efleq!iarum incraflitudinefubftantiasj&fubtilitateeiuscurritfccu- dum fimilitudinem vnam, tuncilla earum,qu.Tdiffici - liorfuerit ad coagulationem per frigus,eftcaliditasco- plexionis earum,& quandofuntdua; res,quaruin e(Te in Mefum, L LI fubti-

L I B E
fubtilitatefubfiantixA- cranjrucline cris, potj curnt /e- cuadum fimtlitudincm vnara. ,Et fi cft ctaflitudo fub- ltanui- earum vnius fccuudum frigidiratem,tuncaite- rius vtrumque(imul coagulatur (ecundmn fimilitudi- nem vnam. Verumtamen vnatn earum,& eft illa,quac eii craffioris fubftannx, a;ftimat af|)icienseatn,qina eft vehementioris coagulationis. Caulain ii!o eit dunties fubftantis .cra{fx,quamuis jfrigus cqmplexionis vnius. earum iic vehementius, cratluudine aiterius. Et in il- lts,qux funt ieeundum cqntrarium,noneft pofIibile,vc Jit coagulatio earum vttarumquein quanticatetempo- risvmus^immo oportct,yt illa,qnxex illis duabuseft ffigidioris complexionisjaut.craflioris fu!jftariti§ coagu- letur in fpatio temporis nunoris j & fit coagulatio illius, qux eft mtiioris fngoi is,& minoris :ctaffittidinis amba- ruminfpatiotemporislongioris. Etfimilicercurritres eciam inhoc,vtfit vna lllarum durior mulrum, &du- nor pattim compare fua. Illud enim non acctdit ei,nill fecundum quantitatqm fuperHuitatis eias in; vno duo- rum modorum neceflario. In tcrtia verd,qux eft fum- ptaex fapore rei,qua:guitatur, dtco quia corpora fint co- pofitaex elemeiitis, & elementafint inxquahum quan- titatumincompofinone corporum, propter diuelfita- tem quantitatum elementorum,c!< in qrprti compofi- tioneeorum fint proprietates multx, tiant vt faporibus etiam propter diucrfitatem harum quantitatum pro- prietatcs multx,& cura fintfapores multi, ncceflarium eft.inlirumentum,quo diftinguatur,i nter lilum,quiex eis cit conueniens; &■lllum qui eft inconueniens corpo- ri. Nouitergo creatorbenedi<3us,& : fubUmis illud in- ftrumentum linguam. Etpofuiteam multi fen(us,&. pofuic illud,quod continuatur ei ex neruis multi nutne- ri. Quodeftquia continuantureifex nerui,vt propter id,quodefteidcfuperHuitatefenfus,diftinguaturperea, inter id,quod occurritci de calido, & frigido, & humi- do,& ficco,& diftinguatur -inter conueniens,&incon- ueniens corpori. &cum res conuenientes corpori fuper- fluant,& fitrcquxdam earum plus cqnuetiientes naturx corporis: & quxdam earummagis, diucrfx naturx cor- poris,& quxdam earum minus. &oporter,v.i;fincquali- tacesrerum,quxguftantur 111 ul i x. f. iapores ea ru i n. Dico crgo,quod ex faporibus,compofiti funt infiniti,qui non fiunt nifi additione,& diminutione ii) copoficione. iim- Sdptns fim gulares autem fimplices,funt ocio. Et funt ponticitas,& aimritudOjSc acuitas,& acetoficas,& ftypticiras,&fal- fedo,& vndiuolitas,& dulccdo. Ec fiunt.ifti guftus ex di- ucriitate fubitantixcqrporis,quod gullatur.m (ubtilica- te,& craflitie. Etex diuerfitatecqmplexioniseius: Di- uerfttas aut fubiiantix corporis eft. Qupniam li eft craf- (a,fitcaufacraflitiei eius,aut dulcis,aut ponticus,aut amarus.Etfi eft fubtilis,fit caufa (ubtihtatis eius,auracu tus,aut aceto(us,aut vndluoiiis. Ef ii eft m.edia inter fub- tilitatem,& crafliciem,fit aut ftypricus,aut falfus. Ex di- uerlitate autem complexionis fiut,quoniam fi comple- xio fubftaqtix cftcaluja, ik guftus eius,autamarus,auc acutus,auc falfus. Et fi complexioeius eftfrigida, fit gu-.j ftuseius,autponticus,aut acetofus 4 autft'ypticus. Ecfi complexio eiuseft media inter calidtim, & frigidum,fit Sdpini ro- faporeiusaut dulcis,at}t yndhiofus. Gompoficio autem P &r*i>?rmt 'P cc ' eium fubtilitatisfubftantixj&craffitudinis eius cfi , "' fpeciebuscaliditatiscomplexionis fubftantix,& trigidi- tatis c-ius,facit nouem fpecies compofitionis Quarum, vnacii fpccies,cui lion eft fapor ex corporibus,& eli me- dia inter fubtilitatem partium, & craflirud.incm earum, & inrer complexiqnem frigidam,&calida: Etocio Ipc- cies reliqux (unt illx,quibusfuntguftu?? N.iex comple-. xione fu!)(Ianrix cralixcun 1 complexione fri^idagenc- ratur fapor ponticus. Etcumcpmplexione 1'ubftantix, cral^cu m ifompj.exione calidagenejatur lapor amarus. Et excomple>(i6ne fubftantix «raflx: CUm mgdia inter cal)dum,& fngidum,generatur fapor dulcis,, Eceufd; compoiitiotie fuhftannx fubtilis cum complexione cajr- da generaturfapqr acutus. Er ex cumpofitione lubftan- tix fubtilis cum coplexione fi igidavgcneratur /apqijacc-t
L L V S
l tofus. Et cxcopofirioncfubilantix fubtilis cum mclia inter calidam,& fiigida,generatur fapor vndiuofus. Et ex copofirione mcdrxmter craflitudinem, & (ubdlitate cum complexione frig|da,generatui; fapor ftypticus. Et exconlpofirione medix inrer craflitudinem, & fiibtili- tatem cum complexi6n.e calida gcnerarur fapor falfus. Dicoergoindiuifione gufluum,quod omne,quod oc- curritlingux,autnon agitinfenium guftus, autagirm ipfum.Si crgo non agit m ip(um,nonnnatur*refiens,& " eli lllud, cui non eil fapor. Auteft fimplcx, ficutaqua, quxeftelementum,autcorpuscompofirum,fuperquod non vincit calor,neque frigiditas; fed eli temperatum, atit decliue parumper ab xqualitate ad frigidum,ficut funt medicinx,qux nominanturoppilatiux.
Medicinxoppilantesduplices.
ET oppiiatiux funt feciidu duos modos> Modus pri- museii terreftns ficcus, qui exiccat corpora, ficut amylum, & tutia, & cerufla plumbi,& cadmia;& calx - ablrita,& hxmatites,quando abluitur vnumquodque hmrum ablutionedecenn, &qt:x fiunt eis fimilia. Se- cundus eii vi(eofus,humidus, qui humcdfat corpora,fi- cutoleum faporitum.& albugooui,&cafeus recens,& pingucex corporeporci,& ccra faporita^ablutacolata,
& fieut maluaagreftis ) & domeftica,& interior pars cu- curbitx,& rafura ekis. Etilia diuerfificanturin vifcofi- ratelua, quoniam fuper albuginetnoui terreftrcitascft magis vmcens,& Riper ole.um faporitum acritaseft ma gisvinccns, Qruxl Atitem non agit m (enfum guftus, quoniameft fijni)lex,eit ficut aqua. Etlenfuseltcom- pofitus-Simplex verbnon efficit incompofitoopcratio- Kot*. nem compofm,proj)terca,qubd nulli reiagentinaturali ineft,vtagatnifi initl,quodeftei fimilepotentia,vtex- trahat ilhu!adeffecium,nequepatiaturetiam,nifiquod eft fimile,finnliterfinnle non recipit, nifi quod ineoeft potentia. faporem atuetn funplicem iinpoflibileeftef- lein compofito,nequepotentia, neque adtu: & propter iftud non recipit ipfum, neque alteratad ipfum eum,fi- ■' cutclieiusalteratioad compofitumexeo,proptercon- uenicntiam eiusad ipftim in compofitione. Quodfiagit illud,qtiod occurr.it lingux in (enfuni guftus aliquid, tunciplum,aut facit in eo nocumcnrum,autfacirin eo delediatiotiem. Quodautemfacitin eo dele&arionem eft iilud,quod eli dtilce,& delediat ipfum ,&eiifimile complexioni corpons hominis,& eftcalidum,& humi- dum cum .yqualitate. Facitergoin linguaexdele&atio- Kota. ne fimileei,quodfitin reliquocorpore ex deiedlatione, qtiandooccurricaquatepida. Illudautemquod fecun- , dum hiic complexionem, ii aqua fuper ipfum eli magis vincens,nominatur dulce. Et fi aer iiiperipfum eftma- gis vincens,nominatur vnciuolum . Et omnis cibus deiediabilis non nocens fenfuijeii aut dulcis,autvn- dtuofus,autaggregat vtrumquefaporem. quod autem excibiseit,quem cooperic faporalius ab iftis duobus,, non a llnn i latur, & i lon a d m i n i ft r a t u r, n t fi cibus,& me- dtcina. qu>»d autem efficic lxfionem inlingua,trabit ip- fam mordicando eanii velper mordicationem,quam fecit ei. Sed nioidtcatio cft fpecies (olutioms continut- taris,aut per fuperfluamiiepara£ionem 5 ficutcaIidum ef- ficit,aut perfuperfkiain aggreoationem, (icuf ftigidum. feparatioatliern calidi eft, aut ;cum crjiflitudinc, & ter- reftreitate, aut cum fubtilitate, &igneitate.& icparatio qoidem calidi cum craffitudin6,& terreltreitate,quod feparatvehementer,& nominatur amarus,- Auttalis, quod leparacioncm efficit infra veheinetltem,& nomi- natufiialfus. Et feparatiocalidi cum '(ubtilit.\re,& ignei- tate nominatut acurits. Etaggregatjo qui^emfrigidi, auteft cuctaflitudinCj& tcrreiticirate,nUtcft (iibttUta- te,& acjuofitatc j aggregatto verb eius cum .craflitudinp,- &■ teireilceitate,quando'vehementem eflicit aggrega- tioiietT),nominatur ponticus. Et fi facir aggregationem, quxfnitifra vehcmciuiam^nominatur ftypticus._ Ag- geegauofrigtdi.cu fubtilitatc, & aq&oiitiye, nominatur acerofus. lam er.go manifeiium eft, qubd ihpores iunt Safans.t. o6to,amarus,& fulius, & acutus, & ponuais,& ftypa-
cus,

A L B E N
eu , ;,5:acetofus,&du!cis ) & vndtuofus. Nam ilIud,quod «ggregat linguam, & cxiccat cam ,& coardtar ipiam, & exafperat,& non m eoquod apparcc tantum,facir ag- gregationcin xqualemab omni larere ficucfrigidum . Immo facit aggregationem vfquead profundum eius ina:qualem,& propterid hacit afperitatem eius,&exic- cateam,fifaciteasoperationes operatione forti,nomi- naturponticus.
Et fi facit operationem non fortem,eft ftypttcus.
Et quando non efficit aliquid eorum,qux diximus, immocontrarium illius,&abluit linguam, & abftergit quod eft in ea,donec fi adhasretei aliqua ex rebus ftypti- cis,abftergiteam,&abluitipfam,nominatur (alfus.
Ec fi eft abfterfioni eius fuperfluicas virtutis,donec addatfuper operationem falfi,nominatur baurachius.
Et quando abftergic plus, quam illud,quod abftergit falfus,&baurachius donec exafperet linguamexafpcra- tione vehementi lardente,nominatur amarus.
Ec quando contingit,quod quando occurridingUT facicinea mordicarionem, & corrofionem cum calidi- tace vehementi nominatur acutus.
Et quando mordicatio,quam facit, eft vacua a calidi- tate,quam facir acutus, & cum illo facit in eo cui occur- tit,fimileel->ullitioni,nominaturacerofus.
Etquando contingit ,quod quando occurrit lingux te6lificat ex eo quod corruptum eft,& fedat,iS<: lenit afpe titatemeius,&ficficutvnguentum,quod replet vacui- tates,& impinguat maciem; tuncfioccurfuseiusadip- iam eft cum dele<5lationelingux,nominatur dulcis.
Et fi non deleitet ipfam deledtacione dulci,nomi- »atur vnduofus. Et ficuc baurachius eft de genere_» falfi,fimilicer fuauis,vel faporeius eft de genere dul- ci, nominatux vn&uofus. Et ficut baurachius eft de generefalfi,fimiliter fuauis, vel faporeius eft de gene- redulcis,quando efficit operationem dulcis ex lenifi- catione,& fedatione. Veruntamenin (uauipermifce- tur humiditas aquofa mulca, & tunc minuit eam a dul- cedine fua_^>.
Saporum operationes.
Ponticusergo terrefiris, qui aggregat,& infiltrar,& conftringitporos,&priparat,ficut coria pnparantur, & craflat,& infrigidat,& exiccat.
Etamarus eft terreftris,calidus,igneus,qui mundi- ficat meatus, & abftergit, & fubtiliat, & incidit crafii- tiem,& calefacit non vehementer, & properat cum fan- guineadaduftionem,& malitiam,& multiplicat ineo choleram citrinam,quoniam calefacit fanguinem,& cxiccatipfum exiccatione,& calefa<Sione forri.
Acutus eft igneus,qui lubtiliat, & mundificat,&ca- lefacit vehementer,& attraliit,& refoluit,& adurit. Etacutus quidem calefacit plufquam amarus. propter illud ergoexcitat caliditatem,& inflammatcorpus ve- lociter: & adurit (anguinem,&ipfummouet,& facit declinareipfuminprimisad choleram citrinam;dein- de ad melancholiarn.
Et acetoluseft frigidus aquofus; veruntamen non eft eum fortifrigore - , refrenat choleram ,& fanguinem,& ftringit ventrem,quando ftomachus, & inteftinafunt munda,& fubtiliatea,& foluitipfa,& quando funt in eis phlegmata multa,&infrigidatcorpus, & incidit,&fub- tiliat,& aperit,& mundificat meatus, & expellir,& in- frigidatin totoillo.
Styptici verooperationes funtinfraoperationespon- tici,qui infrigidat corpus, & exiccat ipfum, & minuit carnem eius, & ipfius fanguinem, fi affiduetur: & con- fortat ftomachum, & ftringitventrem fecundumplu- rimum,& generat fanguinem melancholicum,&infir- mat magnitudinem fadiam in hepateproprie,&nocet neruis, & membris neruofis omnibus, & fuperfluit in cxiccatione corporis. Veruntamen exiccat appetitum ad cibum fortitudine fua .
Salfus vero eftterreftris,calidus,ficcus,nonigneusqa aggregat,& oppilar,& cxiccat,prarter quod calefacit vc- Jbementer.Dulcis aut calidus,rerapei'atus in lllo mollifi-
G N E F I T.
A cat,& digerit,pra:ter quod calefacit manifeftc,&foluit ventrem,& mollificat ftomachum,& eft conueniens pe dori,& pulmoni; & tenerum efficit corpus,& multipli- cat fperma, & afiiduatio eius multiplicat choleram, & fanguinem, & commouet argritudines faftasex eis, ge- nerat oppilationem, & apoltematain hepate,& fplene przcipue,quando membra funtpr^parataad illud,ficut fit in febrientibus,& habentibus hepata calida.
Vndtuofus vero eft aquofus,aereus, qui humedat,& lcnit, & mollificat, priter quod calefacit manifefte,& mollificat ftomachum,& foluit ventrem,& facit veloci- ter antefufficientiam cibi, & prarcipue febricirances,& habentcs hepatacalida,& ftomachum calidum,& lenit ventrem,& hume6tat ipium,& additinphlegmate: & retardat cogitationem,& multiplicatfomnum.Etdico, quodponticus,&acetofusin fngore funr a-qualcs. Ve- rumtamen ponticus eft craftus,terreftris. Et acetofus eft fubtilis,aquofus. Etplunmumoperationisponticieftin manifefto corporis,quoniam eft tarda: penetrationis. Et plurimum operationisacetofi eft in ptofundo corporis, qmpenetrat ln corporib. fenfibilibus velociter -,aulcis autem,& amarus funt calidi. Verumtamen dulcis in ca- liditate fua eft humidus. Et fimiliter vndtuofus. Et pro- pter lllud funt conuenientes natura: hominis nutrientes ipfum,cum corpus hominisfit temperatumincalidit. & humi.Amarusautem eftcalidior dulci,&ficcioreo, quoniam qii fuperfluitas fit in deco&ioneois dulcis cu igne,[autdecoquit ipfum amaritudo. Et inueniuntur amarus,& dulcis abftergetes. Verumrn dulcis abftergic abfterfione temperata,& non foluit continuitatem,im6 humedlat. Et amarus abftergit abfterfione ina?quali,& foluitcontinuitatem. Erquandofoluitcontinuitatem, non dele6lat,immolxdit. Verumramencalidiraseiuseft minor calidit.acuti,& eftcraftus,ficcus,terreftris. Cum ergo ponitur in vlceribus abftergit ea,& minuit carnem natam in eis. Etquando bibitur, incidtt craffitudinem fuperfluitatum,qu£ funt in venis. Et propter illud pro- ■ uocat menftrua,& iuuat ad fpuendum faniem,& humi- ditatem craflam ex capire,& pe<Sore,& confei t foda-. Et fignificat/uper ficcitatem cius, quoniam non putrefir, nequegeneranturexeo vcrmcs, nequenurrimentum ex eo fit,quando eft amatus pure. Acutus autem,& falfus funt calidi,& (kci ficut amarus. Vcrumtame acutus eft plus calidus,& fubtilioreorutn,quoniam eft igneus. Et propter illud corrodit,& adurit,& liquefacit. Sed (alfus eftterreftris,calidus. Verumtamen caliditasnon efficit ineooperationem fuam,quamefficitin amarojneque fubtiliat eum fubtilitate,qua fubtiliat amarum. Et pro- pter lllud falfus eft minoris caliditatis,quam amarus per gradum,fitergo falfus in gradu feCundo,& amarusin gradutertio.
Antiqui autem contenti fuerunr,vt ponerentquarUor C^ irme. gradus in virtutibus mcdicinarum,& ciborum. Cum ergo auditur fermo eorum calidum, aut frigidum,aut humidum , aut ficcum,ipfi non volunt llludnifiper comparationem ad complexionem corporis hominis fani,cum fit complexio temperatior complexionibus alijs,&^_; propinquior eis ada:qualitatem,& media- tionemqualitatum,quatuor. &propter fuperfluitatem corporis hominis fuper reliqua corpora animalium__> ligatur cum eo inrelligentia . Et propter fuperfluita- tem animalis fuper planras adinuenta eft ei fenfibili- tas *, plantis vero fa<fta eft natura. Et fimiliter virtutes animx ,&eius operationes apparent in meIiore,p!uf- quam fitearum apparitio in dereriore. Cum ergoinue- niturex iftis medicinis,&cibis aliquid,quod nonim- primit in fenfum,nam fugat ipfum aliqua fpecierum fugx ,tuncipfumefi conueniens corporihominis,ficut aqua tepida, nam propter conuenientiam (uam com- plexionis corporis hominis in arqualitate, inuenimus (enfum deledtari rempore eius,& recipiream defiderio. Et quando inuenis aliqtiid, quod in fenfum aliquam endit, efficit impreffionem; fed tamen illaimpreffioeft fine larfione, neque eft borribilis naturx;tunc fcias,qu6d Mefux, LLl 1 iam
jK2

LI B ELLVS
iaYn recefTis acomplexione corpnrihominis in qualita- £ fi rofa rubea eft in colorefuo,& cernla eftalba, nOn !ar ^/, r
te,quaeapparet ex eo pcr gradum vnum,&reft prima. meiiomnerubeumeftcalidum-nequeomnealbumcft
Etquodineo eft mutat corpusab a?qua!itarc,verumta- frigidum. Nix enim,& calx,& fambucus,& piperal-
men cum mutatione manifefta,quare indiget inmu- btim,& gyplum,& cartamum,& elleborus albus,&
tationeeiustempore,ficutfunrdulcedo,& vnduofitas. amylum,& lac, ifta omniaalbi funtcolons,feddiuer-
vtraequeenimfunt calidsin gradtiprimo. Erquando farum virtutnm contranarum. ludicium ergo (uper
inusnis aliquid cuius addirur impreftio,& fugat fen- virtutemmedicina:,excolore ems,longinquiuseftave-
futn manifefte,quamuis nonappareateinocumentum, rificarione,quam iudiciumex faporeeius. Cuiusexem-
neque do!or,fcias, quod iam additur refiexio a comple- plum eft iilud, quod pracmiffum eft ex hoc, quod in co-
xione corporis hominis per duos gradus,&eii fecun- lore vno funt medicinx, calidar,& fngida; , humidx,
GhhIms . dus. E: quod in'eoeft,quod mtitat corpus mut3tio- & ficca:, verumcertificatur ex colore, quod vinum,
nemanifclta,qu.cnon eft cum vehementia,ficutfa!fe- &mel,& ca:p2e,& vua, & fictiSj&^,-! qui funt eis
do > acetofitas , ira quod falfedo fit in gradu fe- fimilia, quanto plus eit vnum quodque vehementio-
cundo caliditatis,& acetofitasin gradu fecundofrigi- ris albedinis, eft minoris caliditatis. Et omne,quod
ditatis. eft vehementioris citrinitatis, aut rubedinis , auc ni-
Craiw ). Etquando inuenisa!iquid,cuius impreffioiamaddit gredinis,eft decliuius ad caliditatem. Erfimilirerro-
virtutem,& multiplicat, & facitdolorem,&lscfionem, ia, qux funt ei fimilia. Nam rofa quanto pluff
& fugat (cnfum fuga forti, ftimus,quod reflexio eiusi eft vehementioris albedinis eft frigidior. Etfimiliter
complexione corporis hominis iamfitad gradumter- cftres in tritico, & faba,&phafeolis,& lentibus,&
tium .Verumtamen,quamuismutetcorpusmutatione F cicere,&omnibusfeminibus,^ Horibus,ficutlilium
vehemcnn-, tamen non ert corrumpcns ficutamaritu- albuin ,& citrinum , aut rubeum , & quod eft citri-
Cr*du4- do. Ipianamqueeft lngradurertiocalidiMtis. Etquan- num,aucrubeum,eftvchementions caliditaus,quam
doinuenit aliquid cuius operatioadditur,&fuperfluir, album_j. donec cornimpit complexionem corporis hominis,vel
cum fuperfluirate feparationis,fi eft calidum,aut per fu- Sermoin appropinquationemedicim
perfluitatem aggregationis.fi cft frigidum,fcimus, quod ex corpore.
refleMio eiusa complexione corporis hominis iam fu-
perfluir,& additur,& peruenioad quartum gradum, /^XVando vis cognofcere virtutem rei,tunc incipe, &c!t quod mutatcorpus mutatione corrumpente,fi- &experire vinutem eius cumre,cui adiungitur, cut acuitas; ipfaenim corrumpit cum adullione , & & operare,vt difcernas medicinam agentem
eftin quarto. Inquit Ga!en. & ficcitas quando eft in cum fubftantia fua ex eo, quod prarceflit ex rememo-
gradu quarto, efficir operationem acuitatis. Antiqui ranone noftra deeofint. Et voloponere aquarn fub-
vero conuenerunt fuper hoc,vt ftarent apud gradum ie6tum nobis, vcinquiramusdeea. Namqui ex vulgo
quartum, & non cogicauerunt in eo, quod eft poft eum, infirmi funt, eam, accipiunr, & fani, & viuum indigens
quii non inuenerunt ad illud formam conuenien- eft ea. Comparamus ergo eam in primis ad corpus
te n in operatione , in qua fit poflibile cognitionem remperatum,quodnon eltfrigidum va!de,nequecali-
incedere_>. dum; deindecomparamus eam poft illud,adillos,quo-
Vniufm- Veruntamen diuiferunt hos qtiatuor gradus intres rumnaturarfuntmalxcomplexionisexeuntesatempe-
zr*d. ordincs.primum, & medium,&poftremum-dixerunt G ramehto. Quoniam ergofacimus illud,inuenimusa-
tnpuifim. cr S° principiumgradtis,& med/um eius,&poftremum quam infrigidare corpus tetnpcratum, &in temporo
wfi fwcit- eius. verum poffibileeft,vtfint inter hosordines,media longo: & infrigidat i!lud,quod eft malx complexionis
fl 'od,r occu ' ta f en f in corporeo,&propterillud dimifitintelle- velociter ,&prarcipue quandoeftaqua frigidajquando
tr ' dtuseorum rememorationem,&non fecit fupereaca- veroeft calida,infrigidat lpfum cum rarditate . Etfl
dere nomen. comparasaquamfcigidam adcorpusadolefcentis,cale-
Quartaautemeft.qux fumptaeftcxodoreeiu.s. Dico facitcorpuseiusin temporeparuo.' Et fiappropinquas
ergo,quod odor fecundum plurimum eft conueniens earn ad eum,qui habet xgritudinem fimplicem cali-
fap3ri.quodeft,quiaplurimum faporisimprimitin fen- dam,aut frigidam: calidam fimplicem ficut febrishe-
fum olfa6lus,ficut imprimit fapori fenfum guftus, ver- dtica, & frigidam fimplicem , ficut febris accidens ex
bigratiaex aceto,&omnibus rebus acerofis, & acuti», congelatione per niuem ,infrigidat eum aqua infrigi-
ficut al!ium,&c5pas fufcipiunt fcnfus olfadtus fimiles dationemanifefta. Etoporter,vtnonfitfciguseiuspec
ei,quodrecipit fenfusguftus,&in quibufdam rebusdi- accidens,fedper naturam fuam.fonafleenim argntu-
uerfusfitodoraguftu,&pr,Tcipuein il!is,quxexmedi- doeftcompofita ficut apoftema calidum. Cumergo
cinis funt boni odoris.verbi gratia rofi odor diuerfos eft appropinquamus ei aquam,eflicit in ipfo in primis ope-
a fapore eius. Quod eft, quia in rofa inuenit guftus, rationem fecundum modum naturalem,deinde ineo
quiddam ponticum,&quiddamamarum,&quiddam operationem aliam accidentalem . Et quando a:gri-
infipidum aquofum,& comprehendimusilludpergu- tudoeft fimplex,nonefficitaquain eaoperationem_»
ftum, & non comprehendimushos fapores perodora- accidentalem . Er tu quidem expetire operationem
tum. Veruntamen nos comprehendimus,quodomnis H medicinx fimplicis per operationem medicinscom-
res habcns odorem bonum eft calids complexionis, pofitae in xgritudine compofita ; vt eft opium fuper
fubtilis fubftantia». quantitatem vero illius , aut eius apoftema calidum . Et medicina quidem compofi—
compofitionem cum frigidonon figtiificat tibiolfadius. ta operatur in corpore plus,quam fit operatio medi-
perguftum veroeft fupetfiduciameius,quodguftas. & cina: fimplicis, exemplum quidem operationis com-
iterum odornon fignificatriififuper i!lud,quod exva- pofitx in compofito eft pfyliium , quod plus infri-
porerefoluirurdemedicina,fed vapornonrefoluiturex gidat corpora noftra, & abfcindit fitim,quam aqua,
otnnibus partibus odorati . Quod fi refolueretur ex quamuisaquain narurafua fit frigidior pfyI!io,quan-
omnibus,non eflet motio eius,quo mouet olfadlum,& doeft purae fiigiditatis, quoniam eft fimplex. Et pro-
operatioeius ineo,motio, & operariovna.fenfus vero pter iltud conuenere Philofophi fu|?er hoc,quod ele.
guftus non eft taliter: odor ergo antecedit ad fenfum menta non nutnunr corpusomnino,nequeaffimilan-
olfa6tusexruperficiemedicinje,& non refoluiturexom- turalicui membrorum,nifi medianribusplantis,&fan-
nibuspartibusrei odoratx. Etfirefoluereturexeisom- guine ; quoniam elementa propter propinquirateni—»
nibus,non occurreres fenfui olfadlus in hora vna. Et tu fuam ad plantas conueniunt cum eis, & permutanrur
quidem quandoguftas rofam iudicas, quod ifti fapores ad eas - , & plantar propter propinquitatem fuamadfan-
funtinea. Etquando)o|ficiseam non iudicas.quod funt guinemaflimilantur etiam cum eo,& permutantur ad
inea- Quinta veroeftiumpra ex colore rei, & eft,quia ipfum . Et fauguis propcer propinquitatem fuam ad ' 1 ' - tnem-

A L B E N
rhembra animalis affimilantur eis, & permutanturad ea. Qooniampereumefteorum virtus,&ipforumef- fentia; longinquiores ergoresa ciboanimalis iuntele- menta,cumfintfimplicia,quibusnon funtfapores. Et propter illud recipiut fapores omnes,& apparent in eis, fxcutrecipitaqua,cuinoneft color,omnes colores. £t propter illudfadta efthumiditas grandinea,inquaexi- ftir vifus,ica quod non eft color,quare recipit colores. Et fadla cft lmgua fine fapore. Et propter illud recipit (apo- res. Et cum mteriore parte palmz hominis eft plurimu fenfus fa6tus, & eft temperantius quod eft in corporo • Cumergotu ponisaquam fubiedtum tuum,non men- titur fenfus tuus. Et tu quideexperire aquam,cuius vis experietiam imprimi cum fenfibus tribus.f. per vifum, ne aqua fit turbida; &perguftum,ne fit ei qualitas falfa, aut aiia;& per oIfad:u,ne fit ei qualitas mala foetida. Cu «rgo eft taliter,eft aqua primitiua, munda, pura, hic eft ergoaqua frigidain naturafua. Cumergo tucalefacis eam,noneftaqua folapercalefadlionem calefaciens, & comburens rem,fcd fimiliter eft opium,& pomum dx- monis, & mandragora, omnia quando calefacis ea,& appropinquas corpori hominis,calefacis ipfum.& com- buris: illud etiatnquando funt fuperflus caliditatis. Di- co ergo, quod medicinas omnes,quarum tu vis experiri virtutes,quado tu ponis eas fuper corpus hominis,opor- tet,nefit caliditasaccidentalis,&frigiditas,& nonaqua fola, fed omnes res. Cuius exemplum lit cera,quam li- <quefacis cum oleo laporito,& fricas ea,& infrigidas ip- <am cum aqua,& ponis earn fuper membrum calidunr, quareinfrigidatipfum,& hume£tatillud;& nonperfri- gus naturale,fedper illud,quod acquifiuitii frigiditate aquae frigida:. Secunduhocergo exemplum inquirede rebus omnibusjnam certificatur tibi,quod vis de cogni- tione virtutum medicinarum,&ciborum,quando ap- proximabis corpori eius ex virtute accidentali.
ET oportet,vt difcernat,qui vuhcognitionem virtu- tum medicinatum, & ciborum, illud quod dicitur in ea ■, fcilicet quod ex eis eft calidum, aut frigidum po- tentia,& adtu. Calidum ergo adtu eft,ficut caliditas exi- tentia <)uid. <| ens j n jg ne; potentia vero caliditas exiftes in pyrethro, & caftoreo,& pipere,& qua: funt in eis fimilia. Et frigi- ditasadtueft ficut frigiditas exiftensin glacie,& niue - , fed potentia frigiditasexiftens inopio,&pomod^mo- nis,& mandragora. Et intentio fermonisnoltri cum po tentia eft,quodres praeparata eft, vt fit a<5tu. Etdicitur fecundum duos modos; aut per hoc quod mutatur •, aut Mutatio. ira,vt generetur. Mutatio autem eius eft,quando rema- ner fpecies eius fecundumquod non remouetur,ficut Seniratit. cum res alba fitrubea. Generario autem eius quando al- teratur,& conuertitur,ficut panis,fit fanguis; panis ergo eft fanguis potentia.Cum ergo alteratur,& conuerritur, fit fanguis adtu,& noremanet panisfecundu quodfuir.
Et oportet,vtdifcernatquod dicitur in re,quiacalefa- citcorpus fecundumduos modos,autquia calefacitip- fum.itaquod addit inqualitate caliditatis eius,&aug- mentat eam; aut quia addit ln (ubftantiam eius. Si ergo addit in caliditatem corporis,nominatur medicina cale- faciensadtuaut potentia, Adtu ficut ignis. Et potentia per viam,quiaeft materia. Ethxc fpecies,aut eftpro- pinqua,ficut vencnum vipera:: aut minuspropinqua,fi- cutcantharides.
Etfunt vtra:que corrumpentes corpus,& funtexge- nere medicinarum interficientium plufimum;aut in paucitate propinquitatis funt , ficut euphorbium_j, &pyrethrum, & caftoreum. Et fi additin fubftantia corporis,tunc eft etiamatSu,potentia■, adtuquidem, ficut puer teneri corporis , quem applicat homo feu pedtori , donec occurrat ftomacho eius i potentia_j «^vero eft ficut cibus fuperueniens corpori. Quod autem fuperuenit corpori ex cibo , eft fecunduni_j tres modos. Veniens ita , quod vincit eum corpus, & eft cibus , & veniens ita, quod vincit corpus , & (di medicina..& veniens lta, quod vincit corpus in pri-
G N E F I T- 1«'
l mis,deindecorpusvincit ipfum in poftremo; & nou;'- natur cibus medicinalis.
ET oportet,vt difcernat, qudd medicinarufuntqua- £w,t*tr tuorgenera . fintnui
Primum genuseft,quodnonmutat corpus,& ipfuin i'""*' mu tat corpus. E t hoc genus eft pen m ens; aut cum cali- ditate, ficuc viperarum venenum; aut cum frigiditate, ficutopium.
Etfecundum genus eft, quod mutat corpus •, deinde ipfum,& mutat corpus,& corrumpit ipfum. Et hocge- nusetiam mutatjaut itaquod attenuat,& fubtiliat,ficut eft illud quod accidit ex hyofciamo; aut ita quod putre- facit,ficutilIud,quod acciditex cantharidibus. Ethoc genus etiam eft corrumpens corpus.
Etterrium genus eft, quod corpus mutatjdeindede- dit lpium, & mutat corpus, & calefacit ipfum calefa- dtione vehementi jficut euphorbiiifh,& pyrethrum,& caftoreum,& piper. j Etquartumgenuseft,quodmutat corpusinprimis, deinde corpus poft illud mutat ipfum.Cum ergo mutat ipfumaddit ipfum in fubftantia cahditatis corporis,fi cft ex reb. calidis,fuperfluam caliditatem,ficut c£pa:,al- lium,& finapis,&qui funt eis fimilia. Et fi eft ex rebus frigidis fuperflua frigiditatem; ficut ladtuca,& fimila hordei,& qua: funt eis fimilia.
Manifeftumigitur eft,quod genera medicinarufunt DtcUutit quatuor,quoniarei fuperuenientis corpori virtus,fieft cooperta a virtute corporis,ei corpus agit in eam,deinde ipfa etia agit in corpus,tunc eft medicina abfolute. Et fi elt fortior corpore,donec no valeat corp 9 agere in ea,nc- que mutare ipfam,imo ipfa eft mutans corpus; tunc ipfa proculdubio eftmedicina corrumpens,& interficiens. Etficorpuseft fortiusea, donecmutet ipfam,&foluac eam,donec aflimilet ea fubftantia: fuae *, tuc ipfa elt cibus abfolute,qmcibus generat in membris corporis fecun- dum difpofitioncm afiimilationisfux ciieoimprefiio- ^ nem,& mutat ipfum poft hac mutatione. Et hasc muta- - tio,&impreffiofortaifeeft manifefta fenfui, & fortaife no manifefta in principio rei, fed declaratur poft fpatiu longum. Et quod ex cibo imprimir w corpus impreffio- nem manifeiiam,nominatur cibus medicinalis,ficut la- dtuca exfrigidis,& allium ex calidis. Hac enim duo an- tequam digerantur,mutant corpus.La£tuca lgit infuigi- dat,& propter illud dormire facit. Et allium calefacit,& propterilludfacitfitire. Deindevtra-quepoftquam be- ne digeruntur,addunt inquantitate fubltantise corporis tantum,pr£eter quod mutet ipfum in qualitate fua.
De cognitione virtutum medicinarum.
Et oportet,vt fcias,quod cognitionis virtutum medi- cinarum,& ciborum,funt tres ordines.
Ordo primus eft cognitio calidi,& frigidi,& humidi,
& ficci.
Etordofecundum eft cognitiodigeiliui exeis ,& leni tiui,& indurantis, & oppilatiui,& aperientis oppila- tionem,& abfterfiui,& rarificatiui,& mfpiifantis,& ) aperientis orifida venarum,&conltringentisea,&c6- burentis,& putrefacientis,& minuentis carnem,& co- folidantis,& attrahentis, & fedantis dolorem. Deter- tioin maturatiuo veroordineinfrahabebitur.
Sermoin maturatiuo.
Maturatiuum eftcalidum,& humidunr,cuius calidi- tas eit acqualisfuperfluitatibus,qua;eociuantiir,neque minuitur ex humidnate eius aliquid. Et maturatjuum quidem cum iqualitate fua corpori in caliditate, & hu- miditateoporter,vt fn oppilariuum,vifcofum,quoniam quandooppilat poros corporis coardiat,fpiritum inna- tum per quem fit digeftio, & reliqux operatiohes natu- rales. Eteftficutoleum conculfum cumaqua calida,& farina tritici decodta cum aqua calida *, & panis,& oleii, & pinguedo porci,& pinguedo vituli,& pix,& refina pi- ni,&butyrum rubeum. Iftaquandoinungunturcum oleo calido,& thus,& colophonia,& •fefamumjifta quando impinguantur,&cauiis decodtus cum butyto cocto,& qua; funt in eis fimilia.
Mefu£. LLl 3 Sermo

L I B E
Sermoinlenienre.
Leniens autemeft eciam calidum ■ Veruntameneft pluris caliditarisparum «juam corpus, cuiuslenit duri- tiem,&pluris ficcitads. Ltpropteril)ud,quodin mem- bro,quod mdiget medicina lenienteeft durities,& duri- ties,quas indiget medicina lenienteeftaccidesachymo fngidocraffo vifcofo,tuncindiget medicina, in qua fit caliditas,quxliquefaciatillum chymum, & refoluat ip- fum,& finiat ipfum,& non oportet vtcaliditas fit (uper- flua,vt non finiat fubtile,& dimittat craffum in lapidem verti,&non refoluatur. Oportetergo, vt fitcaliditas eiusin gradu fecundo, &inprincip:o tertij > & ficcitas #iusiterumnonoportet,vt iit fuperflua ,immoingradu primOjficutfuntfoliaalthxa: cum butyro co6bo,& ma- ftix cum butyrocrudo,& bdellium,& ftyrax liquida,& * 0'fifum. aqua rofata,& ammoniacum. & KelKalibat,& * hyffo- pus humida,& qittffunt ficut illa,& medullaoftis vitu- li,& medullaolhscerui,& medullaoflis chameli,& pin guedo gallinae,& pinguedo caprar,&pinguedoanferis, & mucilagoalthia;,& mucilago feminis lini,&muci- lago fcenugnci,& quaefunteis fimilia.
Sermoinindurantecum frigore.
Indurans cum frigore eft ficur portulaca,& pfyllium, & altahalub,&qux funteis fimiliaex folatro.
Sermoinoppilante.
Et oppilans cum frigore eft mcdicina,qusc oppilar po ros corporis oppilatione abfque apertione. Et eft pro- culdubio-, aut terreftris-,aut vifcofa,non mordicans,quo- niamfieft mordicans nonfit,vt figatur in poris,quo- niam liquefacitex membro aliquid,aut attrahir ad ip- fumaliquid,quarerefoluitur,& currit. Oportetergo, nefit fapor omnino,neque calidiras vehemens,neque frigiditas vehemens. Terreftris quidem eft ficut amy- lum,&thutia, &cerufla plumbi, & climia, & calx,& hxmatites. Iftaomniaquando abluunturdecenter,de- inde exiccantur. Vifcofa veronon mordicatiua eft,fi- cutmaluafylueftris, & malua domefticaj&^jinterior pars cucurbita:,& rafuraeius, & citruli, &quxfuntcis fimilia.
Sermo in nperien re.
Aperiensautemoppilationes,eft contratiaoppilanti. Quoniam fubtiliatres craflas, & incidit eas,&eftilla, qus ell amara,aut baurachia,ficut radix lilij c (Eleftis,& fcilla, & amygdala amara,&elleborus, & baurach,& lupinus,& fceha. Etqiueeftex medicinisaperitiuis,in quaeft cum virtute apertionis aliquid ponticitatis,aut xtypticitatis,fi ponitur ex his,& cum non aperit propter ftyptickatem fuam,aut ponticitatem fuam,& fi bibatur apentoppilationes vifcerum.
Sermo in abftergente.
Abftergens vero eft fimilis aperienti oppilationes. Veruntameneftdebiliorea,&non indigetfubtiliatione illa,quaindigetaperiensoppilationes. Etpropterillud plutesmedicinijqux abftergunt,fimt dulces,ficut mel, & fabas,& hordeum,& amygdala, & batecha dulcis,& furfur tritici,& fimilia eis.
Sermo in rarifican te.
E t illud eft quod calefacit corpus calefailione tempe- rata,& non exiccat,& eft craflum,ficutcham£emelum, & flosalthxs,oleum de tuta, &oleum de raphano,& oleum antiquum,&eis fitnilia.
Sermo irfinfpiflante.
Eft fimihs oppilanci, veruntamen eft debilius eo,& eftillud,quodeft frigidum,aquofum, non mordicatiuii, ficur aqua frigida,& fimilia hordei,& femperuiua,& lenticulaaqua-,& pomamandragor£e,&fitniliaeis.
Sermo in aperiente orificia venarum.
Hoc eft craflum acutum,ficut allium, & ccrpar,& li- \ium,& fe 1 tauri, & flos papaueris rufi,& c^pa narcifli; & alhalchoen,& oleum lilij ccdeftis, & qux funteisfi- milia_j.
Sermo in con ftringenteporos,& venas.
Hoc eftcrafliim,frigidum,ftypticu,non vi(cofum,fi- cut virga paftoris,& arnoglofla.
L L V S
Sermo in adureftte.
Adures eftcalidum fuperfluum craffum ficutaifeni- cum,& zcgi,& chalcanthum xs vftum,& cinis ficus,& finapis,& ftaphifagria,& thapfia,& eft coruifcus,& fi- milis eis eft arbor martx.
Sermo in putrefaciente corrodente.
Eftcalidum fuperfluum, fubtile, ficut zinatj& vrti- ca,&fimilia eis.
Sermoin diminuente carnem ex vlceribus.
Ec exgenere zinar, veruntamen eft debiliuseo,ficut cortices xris,& hxmatites, &cucumer afintnus,& ra- dix colocynthidis, & cinis teftudinis, & cinis cancro- rum,&cinis limaciatum,& cinisferpentumjSc^ vi- perarum.
Sermoin confolidante.
Eftquod exficcat,& ftringit cum xqualicate, ficut fanguisdraconis,&thus,& myrrha,& aloej&quan- doque confolidat per accidens illud,quod minuiccar- nem,quando ponitur ex eaparum cum eo,quodfoli- dat vlcus ficuc ceratum. Et ex eis eft, quod confolidat cum ftypticitate fine mordicatione, ficut alumen, gall«e,& merdafengi,& plumbum vftum,& fcoria_j plumbi,& cerufla plumbi, & antimonium combu- ftum,&exeis quod confolidat cum mordicatione,& aduftione,ficut colcothar combuftum, & cadmia,& corticesferri,& cortices xris,& calx abluta quadam ablutionc.
Sermointrahente.
Exeoeft,quod attrahit cum iqualitate fua,&exeo eft,quodatrrahitnaturalua,quod ergo artrahit natura fuaeftficut medicinrcfoluriua:. Sed quodattrahitqua- litate fua, attrahitper caliditatem, & fubriliratem. Et caliditas,& fubtilicas, aut funt in medicina ex natura fua,autinfuntei ex putrefa£hone,qux acciditei. Quod autem ex natura medicinareft, ficut pulegium cerui- num,& fagapenum,& afa. Sed quod eft ex putrefacho- ne,qux accidit medicina: ell ficut fermentum,& fter- cus antiquum,& ltmus.
Sermo in bezearticis.
Exeoeft quod agitcum folutione, & ex eocft,quod agitcum euacuatione. Quodautemagitper hocquod refoluit,aut refoluit fuaquafitate,autrefoluit natura (ua. lllud quod facitillud natura,complexioeiuseftmedia, ineoquod eftintcr rem recipienrem,& rem,quamre- cipit. Et propterillud quando adminiftratur mhoia fanitatis eft ijociuum.
Sermoin fedante dolorem.
Eftiftudquod calidum eft, ficutcomplexio corporis in graduprimo,& eft fubtileeuacuans,& refoluens,& rarificat, & fubtiliat, & maturat,& venit cumomni, quod eft in mebro ex dolore, &ex infirmitateadxqua- litacem: ficut eft chymus calidus,aut vifcofus. Et ficut crafliis,autmultus,autannexusin poris fubtilibus, aut ventofitas frigida,aut craifa cui non eft meatus. Ec non oportet,vt fit ftypticum inflatiuum,ficut oleum anethi- num immandum ex virtute ftyptica.
DE ORDIN E TERTIO.
Ordo aute tertius eft cognitio ems,quod frangi t lapi- des, & eius quod adiuuat fpuere illud,quod eft in pedto- re,& mundificareipfum-,& mundificantis cerebrum, & mundificantis aures,& Oculos, &os, & palatum, & ftomachum,& inteftina,& hepatis venas,&gibbofi- tatem eius, & fplenem,& renes, & veficam; & prouo- cantis vrinas,& frangentis lapidem,& excirantis coi- tum, & abfcindentis coitum, & generantis lac, & ab- fcindentis ipfum,& prouocantis menftrua, & abfcin- dentis ea,& mundificantis inteftinum ex ftercore,& vermibus,& prouocantis fudorem,& mundificantis cutemcorporis.
Sermo in frangentelapides.
Eft illud,qd incidir,qni noeftcafitatis manifeft^.natud fragit ficut radix,afparagi,& radix harudinis,& poliu,&
vit-

ALBENC
vircutem atluftnm, & truum, & acetum fallx,& cinis (corpionum,& lapis fpongixjquoniam di6la frangcntia, quando cumeis eft caliditas vehemens, tuncindurant Iapide'ii,&nonfranguntipfum. Etficum eiseftcali- ditas,qux non fic vehemens, ficut diximus ; & accipitut cum eis res humidaadiuuac ad frangendum j quoniam fifuic fuperfiua: caliditacis,(eparanc fubcilea craffo,& cducunt fubtile,& remanet craffum.
Sermoin mundificance pulmonem, & peftus,& muancead afthma,&cullim anciquam,& geneiacionem faniei cum eis.
Illa funt femen baucke (ylueftris,& eft daucus, & fe- men lini, & halafce, & femen raphani, & raphanus, & nafturcium,& fefamum,&cordumcni,& femencucu- meris, & femen bacecha?,& femen ruta?,&nigella,& pi- per,& polium,&prafium, & cafia lignea, & rhaued,& coftus,& amomum,& (ulphur; & chalbanum,& myr- rha,& opopanacum,& ca?pc,& allium, & fcilla,& cala- menchum,& hyffbpus ficca, &amy.gdala amara,& fi- cusficca,&pinea,& caftoreum,& eruus,& ammonia- cum,& bdellium,& olibanum,& afa-, & anllolochia longa,& rocunda, & ft£chas;& ouum forbile,quando forbecur cum melle j & ticus antiqua, quandodecoqui- tur in lafteprxcipuecamela^j& cicer cum lacte. Ecco- fercperaccidens fuffumigacio cum ladano, &cum fty- race,& ftercus leporis,& pili eius,& ftercus gazelis,& raclix cucumeris afinini,& feme foeniculi, rhaued,quan- do fufficitur cum eo,iuuat.
Mundificancia cerebrum ex naribus,quando cum eis fit caputpurgium.
Suntfuccus ficix, & fuccus cucameris afininij&^p oleum delilio,& oieu deamygdalis,& fuccus radicis arboris Marix,&quandoexiccaturradix,& teriturcum pipere,& baurach,& calamenthum.
Mundificantia oculos per lachrymas,& confe- runt pruritui,& grauicaci, & corrofio- ni,& debilitaci vifus.
Suntomnesmedicina:abftergences-,ficucfceniculuin humidum,& aqua cinnamomi,& fel perdicis,&mel, ( & aqua cafia: lignea:,& oleum de Kerua: & oJeum bal- fami,&oleum nucis,& alKicran,&oleum anechinum; & ex fuccis ad illud etiam funt fuccus acori, & harmel, &prafij,&fuccus papaueris rufi,&arboris Maria:,& fuccus c£px J= y finapis,& ruta:.
Mundificantiaaures.
Suntmel,& vinum dulce, &oleum amygdalinum, & fel tauri,& fuccus capparis,& fel pifcis omnis,& ficus & baurach,& myrrha,& fuccus ficla-,&fimiliaeis.
Munciificantiaexorecerebrum.
Sunr paffea monrana,& fch^nanchum,& maftix,& pyrechrum,& finapis,& muri,&quafunt eis fimilia, mafticanuir-, & quandoque decoquuntur, & gargari- zancuccumeis.
Mundificanria ex palaco.
Sunt baurach,& aloe, & femen vrcica:, &grana allo- ros,& calamenthum,& finapis,&hyffopus,&allia. Confortancia ftomachum,& nocencia ei.
Conferenciaaucei funtda6tylnmmacuri,& cyconia, I &oliu<T falicx,& oliux condicce cum aceco,& oleum crudii ponticum,& glandes, & caftanea?, & pra:cipue quandocomedunrur in ladfce, & omniaolera (pinofa. & funt ilia in quibus funt amaricudo,& ftypticitas,& rofe, & fumuscerrx, & napi conditi cum aceto, & cum fina- pi,& raphanus,&finapis,& naftiutium.&pyrechrum, & afparagus cum mun,& aceto, & myrtilli, & al Kane- rix,&fimiliaeis;& cappans conditacumfale,& corti- ccs citri,& abfinthium,& aloe,& vinum purum.
Et nocetia ei funt grana iuniperi,&grana pini maio- ra,& minora,& genera alber,at alacoeni, &femen agui cafti,&ficla,& acetofa,& napi crudi,& bliti,& atri- plex,& malua, & qux func eis fimilia,nifi comedancur ifta cum muri, & aceco, & fefamo, & fenugraecum, & lac; quoniam acefcic in illis,qui func frigidx complexio- pis,&in ftomacho frigido,& mutacurin ftomachoca-
; N E F I T. 148
A lido,& bolus armcniz',& abrotanu, & baurach,& mel quando mulcum fumicur ex eo, & baceKa;& omnis medulla,& cerebrum: & vinum nigru,&craftum,du- rum,& prxcipue nouum.
Mundificancia inteftina.
Suntcichymallus,& laceius, &femen acripliciscau- lis,& decoCho polypodij, & aqua ciceris,& folia agui cafti,& decodlio alhafle,& fcordeon,& calamenchum, & butyrum recens, quando alfidue lambicur; & ficus ficca,quando feruec in aqua; &oleum omphacinum,& agancum.
Mundificancia venas hepacis.
Sunt pulpa colocynthidis,& chamxmelum,& ab- finthium,& aqua cafei, & ius galli antiquidecrepiti,& aquacicerisalbi.
Mundificantiagibbofitatem hepatis.
Suntamomum,& deco£tiofch£nanthi,&radixaco- ri,& gentiana;cortex radicis lauri i ,& rhauedfceni,& fuccusliquiritix,& amygdalaamara,& anifum,& f^ni- 3 ctilum,& daucus,& femen apij horculani, & moncanij, & afarum,& myrrha,& eupatorium.
Mundificantia fplenem.
SuntelIeborusniger,& decodtio calamenthi,&cor- texradicis capparis, & lntufio cucurbitx amarx,& ta<- manfcus; & pulpa colocynthidis,& chamxmelum.
Munditicaniia renes.
Sunt omnis medicina incidens,ficut radix arnoglof- fx,& frudlus eius,& afparagus,& radix p^onix,& aqua cicerisnigri, & amygdala amara,& capillus veneris,& phu,& cymx fchcenanchi,& daucus,& femen apij hor- tulani,&montani, &acorus, &cortex arboris vitis,& fanguis hirci ficcacus.
Mundificancia veficam.
Sunt ftercus galli ficcatu, & rhaued,& fabina,& car- pobalfamum,& decodtiogladium, &fru<5tusalhulaic, &balauftii,& fuccus liquintix,& decodtiorubex,& menta,& folium, & fpica,& nera excorticata,& afpa- ragus.
Prouocantia vrinam.
Suntomnia,qux calefaciunc,& exiccant,&plunma illorufunt medicinxacutx,ficuc apium,&femeneius, & fi£nirulum,& femen bauci^,& ameos,& phu,& meu, &afarum, & acorus,& apium moncanum, & fefeleos. Ec ex prouocancibus eft femen afparagi,& (emen cucu- meris,& melonis. Et ex prouocantibus,func baucix,& fcariolx,& napi,& fecaniabin.
Mundificancia lapidem ex vefica,& renibus.
Sunc cordumeni,& cypen, & oleum de amygdalis dulcibus,& bdellium,& radixfceniculi,& olibanum,& amygdalx amarx,& decodtio radicisalchxx,& tefticu- li porci exiccati,qui teruntur,& fumitur puluiseorum ficus.deindeparum vinipoft ipfum-,& lapisiudaicus, & lapisinuentus in fpongia marina,& ftercus colum- barum,& cinis leporis,& altir.
Concitantiacoicum,& multiplicantiafperma.
Ex cibis quidem, omne cibarium quod eftj multi nu- trimenti,muItxinfiationis;ex medicinis veroomneca- 1 lefaciens,humedtans. Cibi quidem funtficurpinex,& cicer,& fabx,ficutficus,& amygdalx, & nux, & fiftici, & c^px,& lac cum zuccharo.& virelli oUoru,& fefamu, & mel. Et medicinx,& ruta,& afparagus,& fchincus,& faryrium,& fecacul,& piper nigru m,& non eft granum alzelen,& been,& zingiber.
Abfcindentia coitum,& deficcantia fperma.
Suntquxexcibis funr incraffantia, exiccancia,infri- gidancia,ex oleribus quidem, ladtuca,& arriplex,& bli- tis,& cucurbita,& cucumer,& citruli,& fandyx,& mo- rum,& aliumar, & alcophre,& omne exiccanuum ex medicinis,ficutruta,& piper,&agnus caftus,&cymi- num,& myrobalani,& charabx,& cyperi,&balauftix.
Prouocantia lac.
Generanriaipfum funtaquahordeicu Iadte,&fceni- culu humidu deco6tu,&fenien f£niculi,& anethum, & auifum,& femelini,farina milij,&deco£tio fijnugrxci, Mefiue. L L1 4 &

L I B E
ireruca, & fcmcn cucumeris,& caulis cocSus. Etcx cisquibus fcicaturcorpus, & prouocant lac, lunt lum- brici terreftres, & nigella, & fcoi ia ferri, & fel tauri, & fuccus hordei infufi, pinguedo anferis, & om- ne fubtiliatiuum, incifiuum, quando non efl: cum_j eo caliditas,nifipauca, arqualis, & non elt exiccatiuum, generat lac.
Deficcantia lac.
Sunt omnia deficcatiua, ficut piper, & ruta, & arbor Abraham,&arbor Maria-,& anethum, & coriandrum ficcum,& lemc a 1 bedarogi,& menta, & calamenthum, &labina, & lemcn rutx, & lupini, & pulcgiumcerui- nura;& omne infrigidatiuum,& fiypticum,ficutfu- mach,& balaultix,& lens,& acetum,&agrefta; &om- nenarcoticum frigidum,ficut laduca,& coriandrum, & hyofciamum,& papatier.
Prouocantia menftrua.
Pmuocant menftrua lecundum plurimum,omnia, qu t prouocant vrinam cum calefadtione, & (ubtilia- tione, ficut a(a: um, & aqua melliSj&caftoreiim,!^^ aqua ciceris,& myrrha,& daucus,& fagapenum,& chalbanum,&cafialignea, & fabina,& rubca,&cala- menthum,& flyrax, & arbor Maria:,& aleamiam,& altit,& opopanacum,& phafeoli,omma ifta prouocant menfttua. Etquando fufficientiaeft fuper vnum ilto- ium,& decoqmturin vino,& bibitur,prouocantmen- ftrtia^..
Abfcindcntia menftrua.
Sunt thus,&balauftia?,& gallx, & acacia,& chara- bx,& bolus armenius, & terra figillata, & femen plan- taginis,&fcoria ferri,& myrobalani,&ex eis,qua;po- nuntur fuper dorfum,& fuper ilium finiftrum,& ab- fcinduntmenftiua,fanguisdraconis,&antimonium,& alumen,& eis fimilia •
Mundificantia intcftina ex ftercore.
Sunt ftyrax,& aloe, & maftix, & allium quandobul- liturcum oleo, &muri,& (ynapis,& ficus cum bau- rach,& medullacarthami,& helKalibar.
Facientia vermes,& afcandcs,& lumbricos
ex vcntredefcendere.
Sunt fceh.i armenum,&alabrongi,& lupinus,& abrotanum,& lumbrici terreftres,& taraxacor,& (ca- riolaagreftis,& falindum,& alKitram,&nigella,& po- lium,& iiccidis,& herbaauris muri,&feltauri,&colo- cynthis,& aloe.
Prouocantia fudorem ex corpore toto.
Suntcalida,ficcaomnia,ficut cyminum,& anifum, &calamenthum,& polium; &ex oleis,& medicinis etiam, cum quibus fricatur cotpus,funtoleum cubau- rach,& oleum cucumeris afinini,& oleuni raphani- num,& oleum balfami ,&oleum chanixmelinum,& oleutn anethinum,& albcnalzenu,& eft purii,& oltum nardinum,& coftus,xylobalfamum,& carpobalfatnu, & rhaued, & calamus aromaticus; & ex medicinis,quae excitant fudorem,quando fuffumigatur cum eis,lunc caftoreum,& bdellium,& agnuscaftus, & lens parua,& carpoballamum.
Mundificantia cutem.
Sunt arfenicum rubeum,& citrinum.ariftolochia, Sc calamus aromaticus, & pyrethrum, & ftaphifagria, & fambucus,& cinisglanditi,& radixalthea:,& femen alKiKil,&farinafabarum,&farina lupinorum,& far- cocolla,&mel, & eruus,& baurach, & fpuma maris, da£lyli,& melon,&citri: & vniuerfaliter omne,inquo eftabfterfio.Inquir Aggregatorhuiuslibri,iamprx'mifi illtid.quo fitiuuamentumex cognitione virtutum me- dicinarum, & ciborum, &auxiliaturper lllud, &nunc * inprmcu * mcipio narrare ea. Dicoergo quia propterea,qucd me- dicina,& cibi funcmulti,conuenere antiqui,prxcipue poftreir.i,vcordinarentea fecundumlitterasalphabeti, luutu & * hiceft vbi *incipit.
F I N I S.
t
L L V S
E APVLEl LIBER DF. PONBERlBVS,
&■ r,?enfnr is,& jignis cuiufcnnque ponderis.
Mnis fcriptura a fummis vfque ad ' ma > ' n menfura,numero,& ponde- m W redifpofita eft,atque fitmata. Cun-
fta namque corporea pondere, & mcnfura reguntttr, ficut, & crcata
Apud Heorfos Mofcsprimtis inlhtuit ponderum,& mcnfurarum rationem.apud Graxos vero Phydonar- e °" trum ' giuus.&quamquam alij antiquiores his extitilfent in hacfcientia, tamen hiexperientiores fuerunt. Pondus autem Penfusdidtum eft, eo,quodin ftatera libratum pendeat,non ratione,fed abufiue dicitur pqndus.
Trutinaeftgeminalance ponderum aquali cxamine pendens facta, propter maiora pondera,eadem & fta- teradicitur, eo, quod ex duabus lancibus,aut vno ftylo inmedio librata fter,&filum quod inmediorcgittru- tinadicitur.
In paruis veroadponderandu parua facta,ve! Siliqua diciturmomentanea, vel momenta.
Campana dida eft a Campania regione Italiar, vbi primo reperra cft; hx-c non habet duas lances,fed virga vnatn, quxeft fignata hbris, & vncijs,& vago pondere menlurata.
* Calctilus cftminimum omnium pondetum*, pcn- deraturautem hordeigrano vno,autlentis granisduo- bus: proparuirateenim calculus didtuseft a fimilitudi- ne; parunate enim calculus diclus eft a fimilitudino parui lapilli, qui ideo vocatur ca!culus,eo quod fine mo- lcfl ia ambulantis nuda Planta calcetur, notatur vero vc infra_rf.
Siliqua ponderatur calculis quatuor,qu? con ftat hor- deigranisquacuoc,autlentisgranis odo;eft aute tcrtia pars oboli,vt vigcfimaquattapars folidi. nominata eft ab arbore,cuius lemen elt. notatur vero vt infra.
Cerationquodeft femiobolus,ideft mediusobolus, ponderatur filiqua vna,&dimidia;aut calculis fex,qui conftanthordei granis fex,aut lcnnsgranis.xij.
Obolus ponderatur filiquis tribus,autceratijs dno- bus,quodex femiobolisduobus,autcalculis.xij. qtiico- ftat granis hordei.xij autlentis granis.xxiiij. vocaturque lagitta grxce,quiaolim in modum (agittxfiebat.
Drachmaquxeft*fcrupulus,ponderarur obolis.*ij. *" * aut ceratijs , qui f e mioboli. *iiij. aut filiquis * fex,aut cal- * vi. » xij culis*xxiii).lentisgranis*48. Diftus(crupulusperdi- " x ,^' txx minutionem alapillobreui,quidiciturfcrupus.
Chemaodtaua pars vncin omnibus itaponderatur. vt olca .
Olca idem eft,quod chema.
Themen o6laua pars vnciaynomnibus ita pondcra- turolca,& chema.
Drachma.vnj. pars vncix in omnibus ita pondera- tur,vc olca,&chema,& chemen.
Siccl hebraice,latine corrupte ficlus dicitur, apiid Hebrxos ponderatur vncia,apud Latinos quartapars vncix eft conftans oIeis,aut chemis,aut theminibus,aut drachmis,ideft fcrupulis.v. aut obolis.xij.aut ceracijs, qui& (emiobolis.xxiiij.auc filiquis. xxvj. auc calculis. cxiiij.autlentis.ccxxviij.
Oboli quatuor.
Oboii.{. notabantur ita.f.vel ita.f.
Denai ius qui,& argenteus.odaua pars vncie eft,pon- deraturinomnibus,vtolca,& chema,& rhcme,& dra- chma. Di&usden."irius,quiapro.x.numisc6putabatuc abinitio,vnu numifma,vnus argeteuserat. Numilmus dicitur,quianominibus,& effigiebus Principum figna- tur. continensin fe minotapondera,notaturitaenim x
Solidus vulgo dicitur aureus,qui latine fextula voca- tur,eo,quod fit fcxta pars vncix,ponderatur enim dra- chmis,fcrupulo vno,ideft fciupulisquatuor,autobolis. vnj. aut ceianjs,qtu &lemiobol.xvj.autcalculis.*lxvj. aut lentisgranis. *clxij. *"*'
Tre-

t
A P V L E L
Ixxtj rn^
* cxliiij.
* drach ij fcmp.ij.
* xvi.
* */ vllf.
* cxcvi.
* cxc vi'
* cccxcij.
* Jiater.
* xlviij.
* cc*/. CCCdXKX.
frup.!.f,r.
ij. <&r duas quintat gr.
* VI.
*• xij.
* xviij.
* Ixxij.
* cxliiij.
V drach. V.
* vij.
•vana.
* vnc ix.
* Ixxij.
TlemilTas dlcitur eo qaod lemiffus faciat folidum au A reu; eit enim xviij. pars vnci?. pondcratur filiquis xvnj. autcalculis/xxxnj.quiconftachordeigranis/xxxii.aur lentis.lxiiij.
Duell.i dicitur, qux conftat duobus folidis aureis, qui fefculis poderatur,* dr. vna,fcrupul.ix.)aut obolis.* xxxij. aut filiquis xlvij. aut calculis clxij. qui conflat hordei g r an.* clxij. aut lentis granis.* ccclxxxiiij.
* Status di&us eft; quia tribus (olidis aureis llat; eft enira (emuncia.i.media vncia,ponderarurdrachm.iiij.i. fcrupulis xij.aut obolisxxiiij.autceratis,id e(t femiobol. * xviij.auc filiquis lxxij.autcalculis.*i8j(.quiconftat hor dei granis totidem,aut lentisgranis.*ccccclxxvij.
Quadrans eft quartapars. ponderaturdra.ij.aut fcru- pulis iex,autobolis xij. ita multiplicando ficut (upra,& catcra.
Vncia dicitur,quia vniuerfitatemminoremponde- rum fua vnitaievniat,i.coniple<5btur. ponderaturdra. viij.vtfupra,&c. qua; vnciaproinde habet legitimum pondus,quia numerus fcrupulorumeius,metiturho- ras dici, ik. noihs, vel qtiia duodecies computata efhcit libram.
Libra didla eft quod fit libera, cunfta prardifta ponde ra condudensin fe, perficiturque vncijs xij. & inde dici- tur ahufiue pcrfedtum pondus,quiatot vncijs conflat, quot mcnfibus conftat annus.
Diponditim diciturduarum librarum.
Alna.orxcum nomenin pondenbusponderaturdra. c.lilna.j.&drachmisquatuor.
Talentum eft maiusomnium ponderum. minimum talcntum ponderaturlibris jo. mediocrelibrislxxij.ma ximum libris cxv.
Centenarium dicitur pondus. librarum.
Cina, fiue gcmor ponderatur fextarijs v.
Congiusdicitur a congiendo,i.crefccndo.pondaa- tur fextarijs fex, librisxij.
Metron graxc, menfura latine, hocnomen generali- ter ad omnes menfuras liquidorum percinet, vnds dici- tur metteta; fed. fpecialiter dicitur huic menfursehoc nomen: quiaperfc6ia menfuia eft ader.ario numero fic appellata.
Modum a modo didhim eft, quia fuo modo perfedu
•"xiiij. vnum *
B
Explicit liber Apulei de ponderibus,
INCIPIT LIBER
D E MENSVRIS.
* f.
* i s.
Enfura proprie dicitur, eoquod mcnfu rantur fruges, & frumentum,id eft hu mida, & ficca, vt modius eft, &. vrna, & amphora. Dicituretiam menfura in longitudine, & breuitare tempoiu, vel corporum quorumcumque Etiam in orbeaufi funt geometri menluram dicere. vnde metire,id eft menfuraredicimus pcdes ho- rarum.
Cochleareftminima parsomniummenfurarum,p5- dcraturenim drachma j.fcrupulo* vno,& dimidio,aut obolis * rribus,aut cctatijs,lcilicet fcmiobolis *(ex, aut fi- liquis)* ix aut calculis. * xxxvj.aut lentis granis. lxxij. eft autem dimidia parsdrach. xvj. pars vncia:. * tertia pars conchulx.
Conchula ponderatur drach.vna, & dimidia, aut co- chleanjs*tribus,*aut drachmis,j. fcrup. quatuor,&: di- nndio, aut obolis & c. ita procedendo vlque ad minimu pondus,vt fupra,& minimam menfuram.
Cyathus ponderaturdrachmis*x.aut coch!canjs/xx. *aut drachmis.j.fcrupulisxxx.&c.
Acerabulum eft quarta pars hemin2E ,ponderatur dra. xxiiij autcochlearijsxlviij.*autdrachmis,j.fcrupulis,& caetera.
Hemina in menfuris ponderatur libra,j.aut drac.xxj. eft enim hemina medietas fextarij. vnde eam grarce coty lam dicunt,i4eil incifionem, quia grarce cote incifio dicitur.
Sextarius ponderatur !ibris*duabus,vnde*dipon- dius dicitur. fextarius dicitur,quia fexta pars congij eft, *Hilibra ponderatur (extarijs duobus.
Kcmx ponderaturfextarijs * quatuor.
fitcapiens fextaria. *xxij. qua; funt libra:, fextarium duas libras capere debet.
Mofes autem inftituit ad fimilitudinem creationis omnium rerum in principio,quando Deus xx. opera fa- cit,i.primadiefeptem,primum materiam infounem, AngeIos,lucem,ccelosfuperiores,terram,aquam,aerem. Secundo diefirmamentum folum. Tertiodie,tres, fe- mina, fationes,atque plantaria. Quarro die tres,Solem, Lunam,& ftellas. Quinto die tres, pifces,reptilia,aquas, & volatilia.
Sexto die beftias quatuor, pecudes, reptilia terrx, Sc hominem,ad fimilitudinem vigintiquatuorgrneratio- num ab Adam vlque ad Iacob,ex quo filij lfrael orti funr, & ad fimilitudinem viginti duorum elementorii, quibus fandtalex conftat, & vigmti duorum librorum veteris teftamenti,qui vfque adhuc funt,a modo funt nom inata,nam modica pro paruis abufiue non rationa- bihter dicitur.
Satum eft mcnfurapaIa:ftina:prouincixcapiensmo- dium vnum ,& dimidium,ideft fextariatrigintatria. Alib- habeturabufiue. Satum capiens fextaria viginti duo,ficut modium. Satum hebraice dictum e(t, quafi fumptio,veIeleuatio,eoquodeandem menfuram fu- mat, qua metitur.
Batus hebraicedicitura moIaolearia,qui apud eos nominatur batum, capiens fextaria,i.qux vna vice mola proteritur.
Amphora grarce did:aeft,afigurafui,eoquodhabet E IVSDE M ^' nc ' n( k geminatas anfas,quafiaures, vndeeleuetur.
recipitvini,d<:aquxpedem quadratum; frumenti vero Italicos modios tres.
Cadus grxce amphora eft continens vrnas tres. vrna eft menfura a quibufdam didtaquartierium, proprie au- tem vas eft, quod pro condendis ,defun6torum cadaue- ribus adhiberi folet.
Medimiaeft menfuracapiens, f.modia- media, idell dimidia, eo quod v. modios metitur, quieft medius nu- metus a perfefto denario.
Artabaeftmenfuraapud Aegyptios, capiens fextaria. 7i.compofita ex numero yi.linguarum, & getium qux orbem impleuerunr.
Gomoreft menfura capiens,xv.modia.
Chorus eft menfura modiorum jo.hebraice diftum, quia choria dicunt colles, vnde chorusquafi colus, eo quod 3 o. modia coaceruata, inftar collis crefcunt, & ef- ficiunturonuscameli.
D *jfSextarius. j * Vncia.
* ff Vncia.
C Mediaxx.dipondius,i.duselibrx. S Modiusfextariusnumetus,i.duarumfemilibrarutn. X Libra x .denarius vnus x. librarum numus.
Explicit De menfuris liber Apulet»
» Drichnn
lncipit

L I B E INCIPIT INTERP RETATIO £ dePonderibus medicinae, de grx- co fcilicetin latinum,&de fignis corum Grascis.
mm iflud efl figriu librs,.-zquale qhq; ad cotyla q$ efl l.i. iftud efl vrna quod eji bemina ) habct vnc.
#■ chus feu
F?
XVllf.
g iflud ek fextariu,habet cotylas dnas,quod efl li.ij. iftitd efl vncia, habet fcrupulos.xxiiij. iflucl eh vacia mcdia, habet olcas tres , qu&fa- ciunt '
*
U X *
c
% % Ro
i
&
& &
1K
iflud efl olocati, habet folidum vnum. iHud efl oboli duo,habet filiquas^ vij. iflud efl grama,habet fcrupulu,qSfacit filiquas.vi. iflud eft oboli trcs, habet filiquas vij. iflud eftoboli iiij. habet filiquasxij. iftud efl obolus, habet filiquas.iij. iflud efl * habet fcxtaria italica.xvi. ifludefl cotylaidebemina,qqhq-,habet,p li. i.J\o. ifiud esl conchula mixteros. iflud efi denarius, habet obolos ij. s. iflud efi chalcus, quod funt fcrupuli. v.i.fili- qute. xx.
iflud efl chrifmus aureus,babet femiffem. iflu d efl drach.habet fcrup.f.quodfunt filiqux iS vAud cft olca,habet gramxs. iiij• qf efl Jolidu vnu. iflud efl anis habet fextarios duos alcxandrinos
qai habent lib. quatuor. iftud eft cyathushabet znciam vnam.alibi dixi.x. ifcud eft fcrupul. habet filiquas vi.bodic fic.fcrup. iftud eft filiqux. babetgrana bordei.iiij. iftud eft cocblear } babet filiquas.viij. Cocca habet.
diamma.i. iftud eftacetabulum.dcn.xv.
POnderis figna plerifq; ignotafunt,fed vtcL veteri- busfignata funt, fnbijciamus.. f~ fignificat dimidium obolum. t virga tequaliter iacens, aatporrefia, fgnificat. ij. obolos. latinum fignificat obolos.iii. latinum fignificat obolos. iiij. latinum fiignificat obolos. v. ideo charatterem non habct, qui faciunt dracbmam, quod eftpondus argentei denarij. littera fignificat filiquas.viij.i.tremiffem. latinum fignificat mmifma gracum.i.folidum. ^ virguU .tf.ex vno angulo eleuatxindexteramfe ^ diuidentes, fignificantdracbmam, quam etiam Holciappellat, antiquitus fic, hodievulgo fic. 3.
JSTf latinum adiunttumgammagrgco fign.femunciam. Jo gammagr<ec& literx. 0 paruum in eius angulo ad- ie6ium fignificat vnciam. lambdagrxcum pcr medium fui i paruum babent adieffum fignificat. libram. Hodie vulgo fic lib. vL Kappa gr£co fupra mfinefi adimffum v. habcat fignificat cyatbum.
r r £
H
N
L L V S-
fi vero, 0 fupra habuerit loco, hettiinam denion- ftrat^quam gr&ci cotylam vocant.
| gr&cum fi acceperit, 0. fupra fic fignificat fcfta- |° rium,fi 0. paruumbabucrit,fignificatacetabu-
lum quod gr&cioxybaphum vocant. IVi Migrxcum, fuperpofitum habensn fignifi. mina. J.. iatinum in fine habens lambdagrmcum,fignifi- R cat talentum.
in dextro brachio fuperiori,oparuum habens iun- ffum fignificat anis.
Quce fupra funtdeponderibus,&menfuris,quoniam non funt admodum fida^ideo qua: non porui ego, ncc vna cum dottifsi. viris etiam ca(tigare,id ru opt. leitor ex Geor. Agr. fuolib.deponderib.&c. acalijshuiuf- modi petere poteris.
IACOB ALCHINDI AVCTORIS prxftantifsimi in fuum de medi- cinarum compofitarumgra dibus inueftigandis li- bellum prxf.
Via primos veteres,cudediuerfitatecu- iufcunque medicina; figillatim in calidi- tate, & frigiditate, & humiditate, & ficci tate loquerentur, vaide folicitos fuiffe co- gnoui. Vndeetiam in hoc quatuor mue- netunt definit ones,dicentes,gradu pri- mum,& fecundum,& tertium,& quartum in unaquaq; qualitatum exiftere,qtiod tamen in compofita medicina dicere prxtermiferunt. No enim dixerunt quia h?c me- dicina compofita ingradualiquo ita,&ita exiftaf, in ca- lore,&fngiditate, aut humiditare, autficcitate - , non ta- menquod propnum fuerit fcientiam eius rei in medici- nafimpliciattendere,quamincompofita; licet enim hu iusreifcientia fecundum ordinem fimplicis medicinx prarcedat compofita, non eft tamen coueniens,ut ipfam fola fimplici attendatur medicina, & non in compofita. Quiamedicinacompofita, quamuis ex mediciniscon- ftet, quarum virtutes in fimplicirateearum diuerfifican tur, non tamen fequitur, vteiuscomplexiodiuerfifice- rur, quando componitur. Intellexi, quod ad lciennam virtutum mcdicinarum compofitarum pertingere, non minimieft lucri.
Capitulum fecundum.
OViaergo mcdicina compofirafuitcompofita,con fecutum eft,vt lpfius virtutes, fecundu multitudi- nem,& paucitatem diuerfificentur, quod quidem proue nitex virtutibusearu.aquibusfuitcompofita. Impoffi- bile enim fuit, vt in quarundatn virtutibus ex quibus co- pofita confifteret, & illarum virtutes noobtinerer.Quia ltaque illum lnueihgareptopolui, necpotui pritermit- tere, quin cuiufquegradus relationem, quam ad alium habet,perciperelhideremus, ininquifitionem xqualita- tis laborarem, xquum fuit.
Capitulum tertium.
IPla namque eft,in qua contraria ^qualiter coniungu- tur,vt in neutro fuit. Itaqj eitis inquifitio magis pro- pne,pr£termittenda,quia nilnl ca!idum dicitur,neq-,fri- gidum,neq-, humidum,neqi ficcum, nifi ex eo quod iam ipfum addit lupraiqualitarem. Et qtiia ipfaell origo,& principiu & elementu huius totius,quod de lioc dicitur, & ab 111a prouemt augmentu, & in illa refoluitur. Si.n. quid fit refokitionis intentio,qua;ratur, cp fit augmento- rumab xquaiitate ablario,doneca;quaiitas remaneat, ficutego(fi Deus voluerit)expIicabo. Etquiaeotu,qua3 fupra a-qtialitateaddita fuerunr, neq; quantitates, neque fpecie5 omnino nota; fuerunt, neccfte fuit nobis iilud ex-*
plicat?.
/

ALCHINDI-
plicare. Aagmentorum auc intelleilusgradlus funt qua- i uor, cjuia iupra arqualitatem additi funt. Dicam eigo, quod omnia augmenta naturalia quinque modis fun t.
Primoeft augmentudupli. Poftquodeftaugmentu, qd addit parte vnam, qd eftcotinens, quantum illud,cui comparatur,& eiusmedietatem.Pofthoc eftaugmentu addens partes,qdcontinetquantnm illud,&eiusduas rercias. Poft hoc quoq; (equitur augmentum dupli,quod addit parte,& elt copofitumex primafpecie, & fecuda. Confequiturhoc augmentudupli. addens partes,qdex fpecieprima,&tertiacoponitur. Quiaergohocaperte i n numeris exponere cupio, ipfos (ecundu ordine natur^ fuppofui mordinibusfuis;quoru vnualius pcederenon poteft. Et incepiab vno,g>eft caufa numeri,cum ab illo ortus fuerit, & creuerit. Quod vr menti hunc noftru li- brum legentiscertius infigatur,&affirmetur,xquu fuif- fe credidi prxmittere,cj> de his quinq; fpeqiebus ,ppofui- mus. Eft autem ordo naturalis iite. i. z. 3 .4. 5. 6.7.8. 9. 1 o.
Capitulum quartum.
DIco igitur augmentum duorii fupravnumduplu eft vnius,& vnum duorum eft medium. lam ergo paret,qj primum naturalium augmentoru eft augmentu dupli,& duoduplumfunt vnus.Nos quoq-, augmentu dupli pra'inifimus,quia natura iftu pr^ mific,& q? jfpria proportionaturalis,quas in direftione paucitatis mueni- tur,medietasexiftit. i.Ideftgj vnumeiusordinis,quieft poft ipfum,f.duu eft medium. Apud nos.n.nihil incereft, vcrum dicatur augmentu,fiue proportio. Prseterea dico, g? augmentum trium fupra duo,eft id,quod addi t parte, hoceft,quod tria lamaddideruntfupraduoparteduoru: duorurn naque pars vnu eft,& eft illud quodadditparte. Iam ltaq-, manifeftum eft exhoc,g? hoc augmentu natu- rali ordmefequiturillud.quodeftante ipfum. Similiter quoq-,augmentu 4. fupra 3. eft ex genere eorum qux ad- dunt parte. Itidemdicoqjaugmentu 5. fupra $.funt2. duo naque dus partesrriuexiftunt,& eftillud,q<3addit partes. Dico,etia,q? augmentu f. fuper z. eft primu aug- mentuduplu,qdadditpattem. Eteftillud,qd f.iamad- diderunt (upra z.cudupIo eoru, &vno. Vnum naq-,eft pars duorum. Et eft h.rcproportioc6pofita,quam copo- ni diximusex proportionedupli. &eaq additpartem. Dico ergo prqterea, augmentum 8. fupra j.eftprimu augmeiuduplum,addens partes. Et hoceft,quod 8.iam addiderunt (upra 3. duplum ipforu, & duarum partium fuarum quanntate, & eft proportio copofita, qua ex pri- ma fpccie,& tertiacoponidiximus. lamergomanifeftu ellexeis, qu^diximus,illud, quod pra:mifimusde illis y.modis, neceffarioproponendu fuilfe. Quoru primus augmentii dupli continet, ficut vnum, & duo,& 4-& 8. Etfecundus,idquod addit partem, vt 2. & 3. &4.& f. Tertius fimiliter modus augmentum partium cotinet, vt^.ad 3.&9. ad7, Quartus veromoduseftaugmentu dupli,quodadditparcem,vt z,& f.& 11.& z?. Etquin- fus eft,in quo augmentum dupl. quod addit partes, que- aidmodum $.&c 8.& 18. & 38.
Capitulum quintum.
COnfideremus igiturqualiterproportionu fiatrcfo lutio,vtad£equalitatemredeanr. Et ponamusali- quid, quod fit exeplum, & regula, qua perueniamus ad hoc Q) in xqualitaterefoluerevoluimus. Multa.n.fiepe quxruntur,ad quoru fcientiaperueniri non por,nifi exe- plis rerii politis,qu^ cii eisfint vnius generis. Ponamus itaq; tres numeros ^pportionales dupli proportione. Ae- qualitasenim (vt poft ha:c explicabo) inueniri minime pot,nifi in hac,& ipfa eft primi fpecies qua pr^mifimus. Qui etiam prima naturalirer eft inuenta. Hoc auteeft, vt nnt tres numeri proportionales, & fit proportio pri- miad z.vtfecundiad 3. Quos cu conuertenmus,erit ,p- portioterti) adfecundu,vc(ecundiadprimu. Etfitpri- mus minor, fecundus medius. tertius maior. Cum ergo volueris eos ad a?qualitate refoluedo ducere, minuemus exmedioquanritacem minoris,& ex maiori quancicace rnedij, & minoris: & qui remanebunt erunt a-quales.Si ergo rernanentes fpecies,fecunduordinediipli,copofue-
2.7O
A rimus; ftatuentesdupluinIineis,&c6ponentcsmaiore primu,& minorepoftremii. Etdeindepofuerimushuic pnmo ei fil'e.& fub medionumeroconrinentequantita- te ipfius, & huius primi, & fub poftremo quantirate ip- fius,&primi & duplu medij,proueniet compofitu,quod additparte. Illudquoq;,quodadditparres,conftitunur vt cu ponimus hoc,quod addit parte, queadmodum po- fuimus.Duplum aut,quod addit parte,conftituitur curn ponim us illud, quod addit parre, i ta vt eft abfq; conuer- lione; & facimus, vr prius fecimus. Dupluquoq;,quod additpartes,coponitur,cum ftatuimusillud.quodaddit partes abfqueconuerfione, &exequimur in eooxa, vt fn alijs fecimus. Cum ergo has fpecies ad arqualicate refol- uendo reducere voluerimus,minuemus ex medio quan- titate minoris,& ex maiore duplu eius,quod refiduu fuic ex medio,& quantitate minoris. Et fi numeri tres a-qua- ies remaferinc.iam lllud inuenimus, quod quirebamus. Si vero non, led iam egrefti funt ab i 1 la, in qua relatione _ habuerunt,&tranfieruntinaliam fpecie,quz magisre- mota eft a natura,qua fpecies,aqua h^cfuit refoluta. Poft hoc quoq; operabimus confequenter, vt prius. & fi nu- meri cres, qui func refidui squales funt,conueniunt,iam con(equuti fumus illud qd voluimus. Si aut non,iam in alia fpeciem tranfierunt,q magis eft elongata a natura,^ ipfa. Verbigratia. Ponamus, xquales numerosinlinea vna tribus ordinib.diftindla,& fit prima,& fint in ea lfti tres numeri 1.1. i.deindeadiungamuseis lineafecunda, inqua fint ordines numerorum proportionedupli pro- portionales,&funtifti 1.1.4. Si ergo voluerimus relol- uendo hos ad a:qualitateducereex mcdio,qui eft i.mi- nuemusquantitateminoris,quieft i.deinde minuemus exmaiorequi elt 4. duplum eius qd remanfitex medio, & minore,qui eft i.& 2.& remanebit vnu. Iam ergo re- foluendo,oes numeri inueniuntur xquales. Quod (iqui- de ex 4. fuperfluit fpeciebus, refoluendo ad aqualttarem reducere voluerimus non confequitur,vt ea,qux refidua erunt,3equaliainueniantur, immoin aliafpeciem tranfi- C bunt,qua:a(peciea:qualitatisnaturaliter remotior erit. Exempli caufaduabuslineis tertia adiungemus, in qua erunt numeri proportione augmenti,qd addir parte,con tinences,& funt ifti 4.6 9. Deinde anne(5temus ei lineam quarta cotinente proportione augmenti, qd addit partes, in qua funt numeri ifti 9. 1 j.j,{. huic quoq;adiungemus linea quinta, in qua fint numeri cotinentes proportione dupli, quod addit parte ,& fint hi 4. 1 o. 15 . cui fimiliter annedemus fexta lineam, poft hxc, in qua funt numeri connexi porportione dupli addentis partes, & (int ifti 9. 14.64. Cu ergo voluerimusharu fpecierum numeros re foluendo ad £equaIitateducere,minueiimusaboilinea ex lineis cuiufq; fpeciei numeru minore ex medio,& de- indemediu,& minore ex rnaiori. Numeriigitur,quire- fiduierunt,noninueniuntur;equales. immoeruntnatu raliter remotioresa fpecie^qualitatis. Quapropterexeo quod fuperfuerit,oportebit nosfaccrequeadmodumexe cutifuimus prius,refoluendo doneca:qualitasinuenia- j - j tur, Poffiintaut; & hi fpeciesalitercoponr & no fecun- du difpofitione,dupli, ficut funt 1.3.4. quxeft linea nu- meroru,qui addunt parte,&deindeadiungemusei linea quarta, im proportione augmenti,quod addirpartes, vc eam,inqfunt 3.^.7. Etpoitaddimusei lineamquintam cotinente jpportione duplig> addit parte vt illain in qua z .f.zi. Etdeindeadnedtemuseifextamlineacontinen- teproporrione dupli quodadditpartes,vtillam mqua funt 3. 8. 18. quemadmodum fubiedtadocet figura. Aequalitas.i.1.1 .1.3.4.
Multiplex.i.14.3.f-7-
Superparticularis ..4 .<J .9.1.3.4.
Superpartiens. p.i f. 1.5.1.5.7.
Mulriplex fuperparticulai;is .4.1 o.zf.z.f.n. , Multiplex fuperpartiens.p 14.64..3..S. 18.
Ciim ergo voluens hasquatuor(pecies,refoluendo ad xqualicatedu.cere,minuemus in vnaquaque linea cu* iu(q; fpecieinumeruminore exmedio,& deindemediii, & minore ex maiore,qdpoftqua fecerimus, remanebut
numeri

L I B E
numeri non tenemes'aequa!itatc,aut in toto,aut in paite: E nec vnqua repcrics,g? oes,qui refidui funt,squales inue- niantur. Iam ergo manifeftum eil ex hocarqualitatemi- nune reperiri pofle, nifi in porpotione dupli, qux eft pn ma.Et eft etiam oftenfum, cp proportio dupla proportio naliseft,&gjaugmenta,qu2refcluendo reducuntur ad. 2qualitate,proporrionalia exiftunt. Si ergo qualibet qua- tuor fpecierum conuertendo ad dupli proportione, qux eft pnmareduxerimus, inueniemusxqualitatem in eis, & quod proportionales fuerunt. Ideoq; di6tum eit,quod iqualitas non inuenitur, nifi in proportione dupli.
Poftquam ergoiam oftenlum eftprimuexaugmeris naturalibus augmentu dupli exiftere, & q> xqualitas in eo reperiatur, cum alia in ipfo refoluuntur, demoftrabo xqualitate, qux eft in xqualitate; deinde oftenda lllud, quod ab a:qualitateCgreffum eft; & poft hxcrefolua in i()fam,donecaiigmenroru menfurxfupra xqualitate ma nifeftx fint (fi Deus voluerit.) Dicam ergo, q, xqualitas inarqualKateeftcontrarioruadinuicem reperantiainre F xquali,&: eoru effeclus xqualis,videlicet, vt fit eius cale- fadio quanta eit,& infrigidatio. Oportet igit", vtegref- fus ab xqualirate fit augmentu unius qualitatis fupra fi- bi contraria Quod fic colligitur. Caliditas.n.& frigidi- tas contrarie funt,quaru vnaqu.xq; eam,qux fibi contra- riatur,fugat. Cu igiturinxqualitatefintxquales,neutra earualiquid fuperaliamaddit, neq; intenditur, Conue- niens th e/t, vtcum vnaexqualitatibus aliquidauxerit fuprafibiconrrariam fecundii fua fpeciemaddat. Iam igiturmanifettumeft,q>difceiTusab xqualitate,inqua- litate, eft augmetum vnius duaru qualitatum fupra fibi contraria. Apudnos.n.nihilintereft, fiuehxqualirates teperantes dicantur,fiue moderates,fiue alterantes, fiue re£titicanres. Quodaut vnfusqualitatisaugmentumdi- cimus.mhil aliud intelligi volumus, nifi ipfius intentio- nem. Augmentum.n.inqualitatibus non propriediccre poflumus. Ip:umnaq-,exproprietatibusquantitatis vna exiftit. Etquia vnaqtixqvduaramqualitatucontrarium „ locu occupauit in eo; in quo ipfius cSfiftit eleuatio. Fuit, & locus, que calor occupar, ab eo quem tenet frigidiras, alius. Vnus.n.locusnon fupponfturduobuscontrarijs. Indigernus igitur, vtcficainus inxquaIirate,totpartes calidascontineri ,quot frigidas,cum ipfam in minimas diuiferimuspartes.
Si autem aliquis nobis obijciat, dicens caliditate cau- fa fiix raritatis, &dilatationis maiorem locu debereoc- cupare,qua fit locus, quem tenet frigidiras, & hxccaufa fux con ftridionis, dicemus caliditatem non dilatari, cu cius contraria coniungatur eis, & xquetur; qufa coritra- rietas eft inter eas,& infecutio,necetia xquius ett calidi- tatem remouere frigiditatem de loco fuo, quam ut frigi- diras caliditarcm.Poftquafn ergocaliditati non adeft,q> diximusaduerfusfrigrditarem, nodilaratur magis in lo- co fuo,quam frigiditas ih fuo. Qd_fi i-^ueris minirtiam partemex partibus rei inc6pIexione,?quaIis,inrelle(5tua lirer,confidera,q elt pars indiuifibilis ratione fuxparui- tatis,&inueniesconuenienseffe, vrineafittmcalidita- H tis, quantu fngiditatis', cum rei xqualis copofitio ex iftis partibus fadta fit. lam igitur ex hoc verificarum eft in re cquali,tot partes cahdas contineri,quot frigidas: Et quia manifeftum eft, quod difcefliis ab ?quali fm quantftate eftaugmentu vmusqiialitatis. fuprafibicontrariam,qd etiaiii in dandofm qttatitatisdiredlionemexpofuimus. Iam igituroftendimusquantitates eorii, quxabxquali- tate di fcefTerunt,f m quati tatem,& xqualitatem,ex hoc, quod in cis eft dexqualitatis manifeftatione. Deinceps veroexplicaho refolutionem eorum in xqualiratem, p- cipue cu m xqualitas nareperiatur,nifi in eo,quod in ip- fam rcfoluitur.Dicam ergo.q? licetaugmenta,que fupra xqnahratemfuerunt,inxqualitatem funtoiarefoluen- da, cunullum inueniatur,quod inxquitate refoluatur, prxteraugmentum dupli.Canfequenseft tnfecunddm ordinem his, vt non oe, quod ab xqualirate dtfceftit, in lpliin propne rpjbi larur. Et quia iam manifelturn fuir, ^tn r« xquali,trheft cali<htatis,quantum frigiditatiSjpo
L L V S
nemus rem xqualcm partem vnam, cuius vnius medie- taseft calida,& aliaipfiusfrigida. Etponemusetia,vna- quanqueconcrariarum,qux xquatur medium, ciit eigo calidum medium,& frigidum medium.
Capitulum fextum.
Dlcoergo.quod oporter,vt fit quantitatis augriienti primi,quod dilcedit ab xqualitate, cuius calor len- fui,non vehementetapparuit,duplacaliditas,quxinre ^quali exiftir, quod ex co patet, quod de augmento dupli expofuimus. Et eft etiam dupla frigiditatis,qux eft in re xquali. Poftquam rei xqualis caliditas tanta eft, quan- taeflipfiusfrigiditas. Eteftpars mediaeft vnaquxque illaru ficutdiximus. Eftergoinaugmentoprimo,quan titas medietatis caloris pars integra: frigiditans vero quantitasmedietatis caloris, quxeft in iplo. Cum ergo refoluerimus primum augmentum hoceftin xqualita- tem, &remouerimusvnum duplum caliditatis,rema- nebit mediapars calida, in mediafrigida, & ipfa funt ll- lud per media,qux fe viciflim temperanr,ex quibus pro- ceflit xqualitas.
Ex hoc quoqueoftenfumeft,quodequalitasin vno- quoqueaugmcntorum reperitur,cum remouerimuspri ma augmenta. Inuenimusenimpartescontrarias,qux fe viciliim,(vtprxdi(5tum eft) temperant. Dico ergo, pr^terea oportet, vt fit menfura augmenti fecundi,cuius calorexpreflitaugmentum primum manifefte. Dupla caloris augmenti pnmi,quemadmodumdeaugmento dupli oftendimus.
Etquiamenfuraaugmenti primiiam fueritvnapars integra, & duplus caloris, qui elt m re ^quali, & dupla, etiam frigiditatis ipfius, oportet vt fit calor fecundi aug- menti due partes, & lit duplus calorisaugmenti primi, &quadruplus caloris,qui elt in ^qualitate, atquequa druplusfrigiditatis,etiam quxcontmetur in ipfa. ipfius naque calor cius frigiditati ^qualis exiftit • Qnod ergoin augmento fecundo frigidiratis inuenitur tanru elt, quan tumquartapars calidiratisin eodem inuentx. Cumer- gohocfecundumaugmentum fuftulerimus,remancbit primum. Primumquoquecum remouerimusaugmen tum, remanebit media parscalida, & media frigida, & ipfa (vt dicturn eft) funtduo media,qu£ fe adinuicem temperant, a quibus ^qualitas procellit. Et dico itidem, quod oportet, vtfit menfura tertij augmenti,cuiusca- lor, & effedtus fecundum augmenrum excefferuntve- hementer,nontamenin vhimo,duplacaliditatis aug- menti fecundi ,quod ex hoc manifeitum eft, quod de augmento dupli expoluimus. Sed quiamenfuraaug- menti fecundi dupla fuit caloris,auginentiprimi, & quadrupla caloris,qui eft in £qualirate,exigitur,vt fit caior augmenti rertijquadrupluscalorisaugmenti pri- mi,& quiacalor augmenti primiduplus fuit caloris^qui eft inre ^quali, &duplusfrigidiratiseiufdem,oportet, vt fit calor augmenti terti; odtuplus caloris,qui eft in x- qualitare, &o<5tupluseriam frigiditatis,qux in ipfaexi- ltit,poftquamcalor aqualitatis fngiditati ipfius xqua- tur. Ex hocquoque pater,quod id,quodinaugmento tertio irigiditatjs exiftit, tantum eft, quanni oclaua pars caloris eiufdem. Cum ergo abltulerimus hoc augmen- tum tertium,remanebirfecundum augmentum. Quod itidemcumfublatum fuerit,remanebitprimuaugmcn tii.Hocquoq;primurn cumfublatum fuerir,remanebit mediaparscalida,& mediafrigida. Eripla (vrdi«5tum eft) funt duo media, qux fe viciffim rcmperant, a quibus proceflitxqualitas. Itidem dico,quodoportet,vtfirme- furaaugmenti ,cuiuscalor, &effe6tus vehementerfu- pergrelii funt duplacalOnsaugmenti tertij,quodexeo patet, quod de augmenrodupli oltendimus.
Sedqniacalor augmenti tertij,quadruplus fuit calo- risaugmentiprimi, &caloris,qui eftinxqualitateodtu pltis, oportet, vt fit menfara' caloris augmenri quarti, o&uplus caloris augmenriprimi,& fexdecupluscalo- ris, qliieftinxqualitate. Quodetiam frigiditatis, qua; in ea teperitur fexdecuplus, excedar, quemadmodum eltcndimus, qi;6d cslorxqualifatis eft ficut eius friguh-*
tas.

B
A L C H
tas. Et crgo illud frigiditatis,quod in quarto exiftit aug- mentotantum quantumeft medietasoclaua;partis ca- Ioris inipfoexiftetis. Cuius ergo remouerimus hoc quar tum genus augmenti,remanebittertium.Tertium quo- que cum abftulerimus, remanebitprimum. Primum quoque cum fublatum fuerit, remanebit media pars ca- Jida,& mediapars frigida. Etipfe (vt farpe didlum eft) funt duo media, quoe adinuicem moderantur, ex quibus zqualitas conftituta elt. Non diflimiliter quoque eric meniura prima augmenti, & lecundi, & terrij, & quar- ti. Cuius frigiditas xqualitatem fupergreffieft, quem- admodum fuic menfura caloris, qui acqualitatem excef- fit, cuius fupergreflione explanauimus. Caliditasquo- que,quneeft m augmento, cum intenditur frigiditas, lta erit, vt fuit frigiditas augmenti,in quo erat caloris inten fio. Poftquamergoiamexpofuimus manifeftum hoc, qnoi pofueramus,in xqualitateabfoluta,reuertamur ad oftendendum hoc m a:qualitare,qu£ fecundum relatio- nemartenditur-
Capitulum feptimum.
DIco ergo,quod a:quale in medicinis,fecundu com- parationem,quam habetad humanam fpeciem, xquale vocatur. Aequale eftquodnequecalefacit,neque infrigidat,neque humeilat, nequedeliccat. Cum igitur aliquid a-quale fuetit, confequens eft, vt quod ex calidi- tate ineo continetur,fit quemadmodumillud, quodex frigiditate, & calidarum partium quantitas tanta fit, quanta frigidarum,cum fcilicet ad fpeciemhumanam sequale comparatur. hoceft quod cuius calefadho refpe- 6tu lllius, non eft maior prius infrigidatione,aut hume- dlatione, aut deficcatione,ipfum efta:quale,quod fecun- dum comparationedicitur. Oportet itaque, vt etia hoc xquale fit principium, & elementum eius, ad quod dici- tur, quia in ipfum refoluituriliud quod fupra ipfum aug mentum,& quod abeoegreftumfuit:oportetquoqivt menfurxaugmentoruminhoc^quales fint,quemadmo dum augmentorum menfura;fupraa;qualeab(blutu fue runt. Conueniunt itaque huic xquali, quod fecundum comparationem,eaqii£inxqualiquodabfolutedicitur, conuenire monftrata funt,hoc eft q? (vt diximus) hoc a;- quale principium eft, & elementum eoru refpeitu quo- rum dicitur, & m ipfum refoluuntur augmenta,poitqua abilloortafuerunt. Huiusautem quoddicimusmedi- cinam calidam,aut frigidam,aut ficcam,aut humidam, in primo gradu exiftere, expoficio eft, q, eius caliditas, aut frigiditas, aut humiditas ,aut ficcitas ,aliquod fupra
I N D I.
zyi
A virtutisdominantis in primogradumenfur^ (vtoflcn- fum elt) dupla fuit menfura virtutis,qux eft in ^quali fe- cundum fuam fpcciem; aut il voluerisfecundu fibicon traria. Erir ergo virtus in fecundo gradu dominans qua- drupla eius,quod elt in ijquali fecundum fuam fpeciem, autlivoluerisfm fibicontravia. Cumergoillud,quod in fecundo gradu fuperat remouerimus, remanebit gra- dus primus,in quo primu augmentu attenditur, & cum primu luftulerimus gradum,remanebitiquale,inquo qualitates fm ^qualitatem coniunguntur,ficutdemon- Itrauimusin couerfione,quxfit dum rediturada;quale. Non diflimiliteretiam cum dicimus hancmedicinaca- lidam, aut frigidam, aut ficcam, aut humidam in tertio gradu exiftere,inde dicitur, eius caliditas, autfrigidi- tas,autficcitas,aut humiditas, la additfupra gradu fm, quod eft primum augmentorti, qux gradum fm fuper- greffafuntnonin vlnmo. Vndeoporter, vt huius tertij augmenti menfura dupla fit ci us,qa ante ipiam exiftit in gradu fecundo, ficutoftendimus m augmento dupli.
Menfura vero augmenti fecundi,iam fuit dupla men- fura augmenti primi, & quadrupla iux fimilis, aut fibi contraria;, q eft in a;quali. Erit igitur menfura dominij tertij gradus quadrupla primi augmenti,& odtupla eius, quod in xquali inuenitur ex fua fimili, vel ex fibi contra ria,cumergotertij gradusdominiuin fuftulerimus; refi- duuseritiecundusgradus.Secundum quoqjcum remo- uerimuSjremanebitprimus: huncquoq-,cum abituleri- mus,remanebit2qua!e,inquoqualitatesfm a;qualitate comifcentur. Similiter quoq-, cu dicimus hanc medici- nam eflecalidam,aut frigidam, auc humidam, aut ficca in quarto gradu, inteditur eius calidi tas,aur fr igiditas, aut humiditas,aut ficcitas,iam aliquid adauxit fupra ter tiurn gradum,quodexiftitprimumaugmentum, tertiu gradum excedens, cuius effeftus validus exiitit, hoceft, illud quod ad nos ex eius caliditate peruenit,c6buftio- nem operatueft. Et quod eius frigiditate infenfibilitate, & mortificanone eius efticit,cuiapplicatur. Oportct er- go,vt fit huius quartiaugmenti menfura,duplaeius, qd eft ante ipfutn ingradu tertio,ficutdeaugmentodupli patefeci; ied tertij augmenti menfuraiam fuit quadrupla virtutisprimi gradus, & odtupla eius, quod eft m xquali q ex fua fimili,aut fibi contraria. Erit ergo fm hoc virtus dominij quarti gradus,odtupla virtutisprimi gradus, & fexdecupla eius,quod eft in a:quali ex fua fimili,Vel ex fi- bi contraria. Cum ergo hunc quartugradu ad xqualita- teconuertendoreduxerimuscu fublationeeius,cjd in eo
xqualeauxir. quod cft primum augmentorum,fenfui no eft,relinquetur gradus tertius. T ertium aut cum fuftulc
omnmo manifeiteoccurrens. Ec iam oftenfum eft,quod primum augmentumnaturaleeftaugmentumdupli, &
3uod ipfum in a?quale refoluitur. Oportet ergo,vt quod epartibus qualitatum,qua: fenfuioccurrunt,inprimo gradu exiftit,duplum fiteius,quod eit inaequali,fecun-
xqua
dum (uam (peciem,& duplum etiam eius,qd in eo eft ex
rimus,remanebitfecundus. Etfm cum remouebimus, remanebit primus. Primoquoq-, fublato, refiduum eric lequale, in quoqualitatesajqualitate connexa: iiint. Hoc itaque modo qualitas refolutionis augmentoru ad arqua- le confiitit, a quo fuit eius principium.
Ex hocquoq; manifeftum eft, virtutes graduum me- fibi contraria,fecundum cp iam declarauimus. Sed cum dicinarum,quze ab xquali principium fortiuntur,ad ip- remouerimus quod eft in primo gradu,qd fcilicet eft pri fum refolui,aut conuerti,a quo procefferunt.Nos autein mum augmentum expartibusqualitatum fupra a:quale iam oftendimus refolutionem,ina:quale inueniri non addentium,remanebit^quale,inquoqualitatesfecundu pofle,nifi in proportionedupli, &proportionem dupli xqualitatem conne6luntur,ficutoftendimusinconuer- proportionalemexiitere. Sequiturergo exhocvirtutes iione, qux fit fm refblutionem cum aliquid,f.ad origine ducitur, a qua ipfius fuit principium. Gradus.n.primus
" ' ' -■ n Ordo vero propofitionum, ex quoadhacperuenitur
non ex alio conflicuitur,nifi ex duplo,qd eft in xquali ex fua fpecie, aut fi vis ex fibi contraria,quemadmodum de clarauimus. Similiter quoq-, cum dicimus hancmedici- nameftecalidam,autfrigidam,aut humidam,aut ficca, in gradu fecundo,eius intentio eft,quod eius caliditas,fri giditas,aut humiditas, aut ficcitas iarn aliquid fupra pri mum gradum,quod eftprimum augmentum,elt fuper egrediens primum gradum manifeite. Et oportet,vt fit huiusaugmenti menfuraduplaeius, quod eft anteipsti in primogradu, queadmodumoftendimus,g,refolutio, <j fit cujn aliquid reducitur ad fuum principium,qdeft xqualc", non mueniturnifi inaugmento dupli.Ent ergo vircus qtialitatisgradus fecundi, fecundum gradum do- nunantis duplx vutuusdominatisinpnmogradu. Sed
graduu medicinaru fenfui apparentes,qu?,f.fupra a:qua- n lealiquid auger, ^pporrionales dupli jpporiioneexilterc.
Ordo veropropofitionum,ex quoadhacperuenitur conclufionem,eft, vt dicamus virtutes graduum medici narurn funt,qux in xquale refoluuntur, ficut iam mani- feftum fuic. O mneautcm,qd in xquale refoluitur,in p- portionedupliexiftit. Confequens igitureftcxhoc, vr virtutes graduum medicinarum proportionales fint du- pli proportione. Cum ergo adiunxerimus huicconclu- fioni fuam comparem, hoceft,q> proporriodupli eft jp- portionalis, coniequiturexhoc virtutesgraduum medi- cinarum dominantes proportionales effe,videlicet vt fit proportio caliditatis, qux in xquali confiftit, ad cahdi- tatem, qux in primo gradu attenditur, ficut proportio caliditatis primi gradusadcaliditatemfecundigradus. Et propoctio calidiratis gradus fecundi ad caliditarem
tertij

L I B E
tertij gradus. ficut proportio caliditatis tertij ad calidita temquartigradus. Similiterquoq;eritproportio frigidi tatis,qu£ eil in ^quali ad frigiditatem pri mi gradus, (icut proportio frigiditatis primi gradus, ad frigiiiitate (ecun- digradus. Et proporrio frigiditatisfecundi gradusad frigiditatem tertij gradus, ficut proportio frigiditatis ter tijgtadus ad frigiditatem quarti gradus. Virtutesergo contrarise virtutibus, qux ab arquali fecundum aug- menium recefTerunt,fi denominauerimus fccundu mo- dum comparationisexcedentium eruntproporrionales addentes. Hoceft,erit menfura augmentifrigiditatis, quxeft in iquali, iupra frigiditatem gradusprimi, ficut menfura frigiditatis gradus primi, fupra menfuram fii- giditatis gradus fecundi,ent menfura frigiditatis gradus {ecundifupra menfuram frigiditatisgradustertij,ficut menfurz frigidiratis gradus tertij fupra menfuram frigi- ditatisgradus quarti. Siauremdenominauerimus vir- tutes quafdam earum ex alijs, erunt JEquales. quemad- modnm oftendimus omnes asquales exiftere,ex eo, cp in ^quaii repentur,cuaugmentum fublatumfuerit.Ipfe.n. partes xquales inueniuntur. Huius aut declaratio eft, qj ■jequale lftud exiftit, m quo tantum obtinetut caliditatis, quantu & frigiditatis,(mepartes fint paru^fiue magn?.
Capitulum odlaiium.
POnamusitaque,qiiquale fitpars minimapartiu, quod illud cft vnitas, cuius medietas fitcalida,& medietas frigida,& q>caliditas primi gradus fir dupla eius, quod eft in a;quali ex caliditate, ficutoftendimus primum augmentum naturale efTe augmentumdupli. Quia lgitur qd ina:quali continetur ex frigiduare, xquu ettei,quodeltin ipfoex caliditate,oporter, vtfitcalidi- tas pnmi gradus dupla etia frigiditati, qux eft in xquali. Cum ipfius frigiditas fua: caliditati fit aquale. Et quia caliditas primi gradusdupia eft frigiditati,quasreperi- tur in xquali. Entergoqdeftin iploexfrigiditatequan tum eft medietaseius,qa ell in ipfo ex caliditatejergo ca- ltditaseritparsj&ftigiditaspartis medietas. In gradu quoque fecundo, quod ex caliditate reperitur, duplu eil eius,quod eft in primoex caliditate,ficut patefecimusex augmentodupli. Sed quod in pnmograducaliditatis ( vro(len (uiTi eft) dupIumefteius,quodin iequalicitex caliditate, & dup[umetiameius,quodeftinipfoexfri- giditate. Oportetergo,vtfitquodellin gradufecundo ex caliditate quadruplum eius quod eft in arquali ex cali- ditate, Scquadtuplum etiam frigiditatis, quaseftin ipfo. Cum comenfuratioad frigiditatemfa-Sa fuerit, &qu$- cunque fuerit caliditas fecundi gradus,eft quadrupla fri- giditatis,qu;eeftina;quali. Poftquam quod in ipfo eil fri giditatis xquum eft caliditati ipfius, eritcaliditasdua; parteSj &frigiditaspartis medietas. In gradu fimiliter tertio quodcontineturcaiiditatis dupluinexiftiteius,qd eft in fecundo ex caliditate,quemadmodum oftendimus ex incremento dupli. Sed quod in fecundo gradu conti- netur ex caliditate i quadruplum exiftit eius quod ell in ffquali ex caliditate, & quadruplum etiam eius, quod in eodem continetur ex frigiditate. Oportet igitur,vt quod ingradutertioexiftit,efto6luplumcaliditatis, qua; eft in xquali,&odluplum etia frigiditatis eiufdem cu com- menlttratioad frigiditate fadta fuent. Et cu caliditas gra dus tertij o&upla fitfrigiditatis,quxeft ina-quali,erit qd eft in ipfo ex frigiditateodtaua parseius,quodeftin eo ex caliditate •, ergo erit caliditas partes quatuor, & frigi- ditaspars media. In graduquoquequarto,quodeflfex caliditate, duplum exiftiteius, quod elt in tertio ex cali- dirate, quemadmodum exaugmetodupli patefecimus. Sed quod eft in tertio ex caliditate iam fuit odhiplu eius, quod ina^quali contmeturexcaliditate,& etiam o6tu- plum frigidiratis, quxeftinipfo. Oportetigitur, vtfit quod eft in gradu quarto ex caliditate fexdecuplum eius, quod eft m ^quali ex caliditate,& etiam fexdecuplu eius, quodinipfocontineturexfrigiditate. Cumqueadfrigi- ditatem menfuratum fuerit,quia caliditas quarti gradus caliditatetettij gradus duplaexiftit. Etcucaliditasquar ugradiisfexdccupja fuent trigiditati, qua;eftinicquah,
L L V S
erit illud,quod eft inipfoexfrigidirate.quatumeft me- dietas octaux pariis eius,quod in ipforepcrirur ex calidi- tate.erit igitur caIiditaso£topartes,& tr- lditasparus medietas, nondiffimiliterquoqueexfrigiditate in pri- rao gradu, & fecundo, & tertio, & quaitocontmebitur cum mcrementoad calidiiatem fe habebit,fecundi3 pro- portionis modum, quem pra'mifimus ex frigiditate, & menfura in humiditate, & ficcitate ad eundem modum obferuabitur. Iam ergo ex hoc manireftum fuir, q? cum tu proportionaueris vututes contrarias viitutibus, quas ab xquali recedentes peruenerunt ad augmentum, q iri quolibetgraduiieft medietas partis vniuseruntaequales.
Cum autem proportionaueriseasfm modum rclolu tionis,quem habetad pncedentes,eruntpropot tionales dupli ptoportione,hoc eft,qued frigiditas caliditatis ter- tij gradusaddit (upra ftigiditatem caliditatis quarti gra- dus,quatum eftquatti gradusfngiditas. Similiterquo- quegradus (ecundus fuper tertium ,&primusfuper fe- cundum, &a^qualefuperprimum, hoceftquod frigidi- tascaliditatisquarti gtadus, tantaeii ,quanta medictas o£tau.T partis caloriseiufdem, & in tertiogradu odtaua, & ln (ecundo quatta,& m prirno media, & in arquali li- militer. Calor quoque quiattenciturlecundum domi- nium fiigiditatisintertiogradu,eodem modo calortm frigiditatis quarti gradus, fuperat cum quantitare calo- ris quarti giadus. Gradus eriam refidui fimiliter (e hnt. In iiccuate quoque, & humiditate idem inuenitur.
Iam ergo ex hocquod pramifimus, manifcftum eil omnibus proportionibus,qua* in proportioneaugmenti attenduntur, proportionem dupli meliorem exif.ere, in quaa-qualereperuur, hoceft,quodipla inatquale refol- uitur. ficutciemonftrauimus. Mullcxquoquetractatus docuit hancproportionem,omnibus alijs proportioni- bus meliorem exillere,& naturis conuenientiorem, cfle fcilicet dupli proportionem. Et hoc quoque declaratum eft,quofdam nonnominaftegradum primum, lecundu, tertium,& quartum,nifi folumodo fecunduni modam, ; quo numero ordinationominatur,& non aliter,hcc eft, quod eorum fermo in nominando gradum primum,fe- cundum,tertium,& quartum, nointelligiturabfqiqua- Iibet duarumintentionum, quarum vna eft eorum,qui eosfecundumordinem numen,q>eorum computatio- nem nominauerunt, q elt huius. 1 .5.4. nififolummodo fm modum, quo numeti ordinatio vocatur, & non ali- ter,hoc eft,quod etiam eorum (ermo in nominando pri- mum gradum.i.3 -&4. intclligiturabfquequalibetdua- rum mtentionum. Quorum vna eft eorum,qui e< s frn ordinem numeri,& eoru coputationem nominauerunt,
?ui'elt huiufmodi. 1. 2. 3. &4. Aliaaut eorum qui hoc
111 modum virtutum dixerunt,fquiquattumnomina- uerutgradum,eoq> eius virtus ,primiquadrupla exiftit, & tertium,q> eius vii tus tripla fit primi ■, & fm, q> eius virtusduplaprimiexiftat. Si qui igitur hos gradus,f. 1 .1.3.& 4.ficnominandixerunt fm ordinemnumeri, & uon fm virtutum ordinationem, non erit eorudidtio conueniens,fmprimum modum noimnationis;j:um lpfi 111 gradibus virtutesquarrant.Quodfi fuerint aliqui, qui dicant in gradibus,quartum dici,quod eius virtus fit quadrupla primi, & triplum,caufa fux vittutis, qux eft; tripla primi,eru liteordograduumabfq;proportione. Nosvero iam oftendimus rn prxcedentibusipfospro- portionalesexiftere. Gal. quoqueinli.decem tra6tatuii, qtiedecomponendis medicinis edidir,inpartevidelicec od:aua,cum dequinta cofedtione medicinarum Andro- machi tradlatet ad curadu ftom, eortim defttuxit fniamj &qui quarti gradus virtutem primi quadiuplam,& ter- tijprimi tnplam aiferebant. Confettioautem illalatis apertepoteft lnlib.illointeliigi, fiquisintenteipfum co- fiderare voluerit,&fifuerit boni lptelledtus, & in pro- portione, &proportionalitateinftiutlus intelliget fen- tetiam eorti,q dicunt,quartugiadumquadiupliiprimi, & tertiti tripluprimi,annullatam efte. Alij afu pr^terea fuei unr,qui graduti virtutes f m hunc ordine fe hre dixe- runt,aifirmai)tes virtutem caloris pnmigradus habcfc

-A L C J H I JsT D I• 2^72.
in fc qutnq; virtntis cnloris quarti gradus. Ideo, A calidirarisfiat, non crit ineacalorisaugtnenrum, nequc
quod eius tre$'oi£taUs remanenr frigidx. Dixcrunt etia, (p virtus caJidita.<is fecundi gradus habet in fe tres quar- tas virrutiscaMiftttis .qnaftr gradus, & remanebit eius quartafrigida. Et qUod virtus calidiratis tertij gradus continet.y.odauasvirturiscaliditatis quarti gradus, & remanebit eiusodtaaafrigida. Qupd afit eos m hancin- duxit fententiaifo,fuitquidam,qui dixir, q> fi nos mifcer remus medicinara in quartogradu calidam cum medi- cina frigida in eodem gradu, xquaretur medicina, & e(- fent ineaquatuor partescalidaJ, & quatilor frigids. Sed fi adderemus quintam partem calidaj effet calida,in pri- mo,e(fcntq-, ipfius quinq; partes calidi', & tres frigids. Sirniliter fi adderemus fexra partem calidam, effet m fe- cundo gi adu calida,& eius eflent rres quarta: partes cali- d£,& alia quarta frigida, (eptimam quoq; partem calida fi adderemus,effet medici na calida 1 tertio gradu, effent- que ipfius y.odtaua; calida?, & reliqua octauafrigida.Qtl ii o£tauam partem adderemus calidam, eflet medicma B calidain quano gradu,eiTet autem totacalidanihilha- bens in fe frigiditatis. Huius aut intentio falfa exiftit, <Sc fm modum experimenti, & fmeum,quicontraeuar- gumentatur,ponens principium fuum f m di£ta ilhus, hoc efl cp (i predictus mifceret medicina calidam in ter- tio gradu, curn medicina frigida in eodem gradu, £qua- retur medicina, elfenrq; in ea tres partes calidar, & tres frigida:. Quod fiparsvnacaliditatisaddererur,elletca- lida inprimo gradu,& eifent einsquatuor partes,calid?, & due frigide. Eflent igiturfm hocprimigradusduas tertiecalide,&vnafrigida. Etpmiffis vero.^.eiuso£ta? ug fuerunt calid<j,& tres frigidf, hoc aiit impoffibile ctr.
Similiter quoq-, fi pars fecundacfi prima calidaherer, effet medicina in fecudo gradu,eflentq", eius partesquin- que calida?, & pars reliqua frigida. ergo fm hunc modu 5 .fextxfecundigradusexifterentcalids& vna frigida» Aed pcedentibus eius tresquartx fueruntcalidx, & vna frigida: quod omnino contrariura elt, & impoilibile, ira etiam fi parsterria cum (ecunda,& priinacalida fiat,erit ' medicinarota calida nihil inferetinensfrigiditatis. Sed inprjecedentibus oftenfum fuit, q? cum pars tertia cum partibus qux ip(aspra:cedunt in quartograducalida fit, eius. 7 odiauae exiftunt calide, & reliqua octaua frigida. Ideoq; intentio hic manifeftefalfa exiftit. Non.n.opor» tet, vt hnius intentionis inuentor aliquid in gradu quar- to attendat,quod non arquale in gradu tertio, & (ecundo obferuari poifit. Poftquam igitur huiusintentionis fal- litas manifefteapparuit,& eiuseft etiam lenteatia mani fefte deftrut5ta, q> virtutem quarti gradus primiquadru- plam, & rettif tnplam primi a(Terebant,exeo quod Gal. in receptione tntdicmarfui libricomprobauit, & ex eo, quod nos declaraiumus.
Et poftquam oftenfum eft,q> gradus dupli, proportio neproportionalesexiftunt,fg>proportio virtutisgradus primi ad fm in etfeftu eft ficut proportio virtutisgradus fecundi ad tertium,&proportio virtutis gradus tertij ad quartum,dcclarabonuncquocognitio componendi ine dicinas fm hancproportionem,quxommbus ab his ^p- portioneaugmentorii melioi*exiftitc6prehendi queat. Dc compofitione medtcinarum. Cap. ix.
Dlcam ergo, q> compQiirio medicinarum licet infi- nitas recipiar fettiones, in fex tamen reftringitur, cum fubregulisrationis comprehenfafuerit. Quarum vna eft compofitio medicina: calidaecum alia medieina calida. Et fecundacompofitio medicinx frigidi cu alia medicina frigida. Et tertiacompofitio medicinx calida: cum medicina frigida. Quarta quoq; compofitio tepera tae cum medicina temperata. Quintaetiam compofirio medicintetemperatxcum medicinacalida. Etfextaco- pofitio medicin» temperatac cum medicina frigida.
Compofitioquoq; medicinxcalida: ciialiacalida tri- bu s fit mcdis. Vnuseft, vt ipfa mifceatur medicir.a: a?q; calidse, vt ipfa eft. Secundus, vtconiungatur medicina: maioris caliditatis. Tertius,vt medicinasminoriscali- ditatis coniungatur. Quod fi compofino medicinx sq;
minueturex ea aliquid. Et fi compofuio medicina: hat ex medicina calida,&alia,&qua:fitminoriscaIidita- tis,eritmedicinacompofita minuscalida. Sedficom- pofitio medicrnas fiat excalida, &alia,qus fit maioris caliditatis,efit medicinac6pofitamagiscahda,neq; mi- nuetur exea aliquid: & erir eius caliditas inter augmen- tii,&diminutione.i.inter cahditate medicinx habentis caliditatecumaugmenro,& alrerius habentisipium ca- lore cum diminUtione. Nos itaq; huius qd diximus e;;e- plum ponamus, & hoceft, cii nos milcuerimus duas aquas, quarum vnaquxq; fit bulliens in fummo, neq; in noftrapermiltione morainteruenerir,non minueturek ea aliquid,fed remanebunt feruentes vtrarqvSiaut aliam minus feruentem cum alia,quae magisferueatcomifcue rimus,augmentabiturcalidirasaqua: minus feruentis, propteraquiim multUm feruentem, & minueturcalidi- tasaqua: multumferuentisptopteraquam minusferue- tem . Non eft tamen conueniens,vt a:ftimemus medici- nam calidam, caliditatem calidioris medicin^,cui admi fcetur, minuere, propter modum qualitatis minoris ca- liditatis; ied pp proprietate eius,quod eft cum eius mi- 'norecalidirateexqualitatefrigiditatis. Eodemq;modo frigiditas medicina:frigidiorisminueturex eo,qd eftmi nus frigida ex qualitate caliditatis, pp hoc etiam in prx- ccdentibusdeclarauimusfrigiditatecurti caliditate pri- mi gradus equari medietati caliditatis ipfius,& fic in re- liquisgradibuseftintelligendum,vtex hoccognofcasil- lud,quod nomen frigiditatis comprehenditexnomine caliditatis.Aut nomencaliditatisexnominefngidiratis. Auc nomen hurftidiratis ex nomine 1 iccitatis. Aut nome ficT!tatisexnommehumiditatis,queadmoduin fequen- ubus propalabo. C6pofitio vero medicina: qux fit ex fri gida medicinacum.aliafrigidamedicina, tribus etiafit modis. Vnojvt medicinatrigida in compofitione iunga ruralij medicinaieiufdem qualitatis velfrigiditatis.Non ergo quod fiet copofitione augmetabitur fngiditas, neq; minuetur ex ea aliquid; fecundovero, vt in copofirione medicina frigida cum alia maioris frigidiratis mifceaf. terrio vero,vt in copofitione,& medicma frigida alie mi norisfrigiditarisadiungatur & augnientara' frigidi ratis ex diminutafrigiditate minuetur, entq; medicma corn- pofitainta-frigidiratefrigidioris,&frigiditatem minus frigida:. Hoc quodmanifeltumeft,&apparensei ,qui propofitu exemplum memoritEcomendauit. Rurius in copone, qux fit-ex coniundtione qux elt medicinx cali- dx cum frigida,vnaquxq; qualitatum a fui minuifcon- traria,& rurfus in copone,qux fit ex comiftione medici- nxxqualis cu aliaarquali, eritmedicina copofitaex his xqualis. I11 copofitionequoq; qux fit ex coiundtioneme dicin? calidxcu a-quali,entmedicina exhiscompofita non xqualis,quia cum aquale ^qunli admiftumfuait, non erit medicina ex his copofita/xqualis. Hoc .11 .eft ex per fe notis,qux propofitione non indigent,& neceffe elt vt caliditas medicinx calidx miniiatur ex eo,quod decla rauimus: & hoceft, quodilludquod eit minuscaliduex qualitate frigiditatisreprimitcaiiditatem eius, quodeft magiscalidum. Huiusautfermonis fummaeit,qdcom ^ pofitiofitexcomiftionexqualium cum xqualibus,& ca lidarum cumcalidis, & frigidariicum fngidiseiufdein, ideft tantx fngiditatisnonaugmentabitur eorii virtus, neq; minuetur ex eo, quod eft in ea aliquid. Erit ergo te- perara,autcalida,autfrigida. Sedxumcopofifio hatex commiftione medicinarum diuerfarum exaugmento, &diminutione,aut excontrarierate, miriusabaugmen to augebitur, &maius adimimstofmniuetur. Expofino compofitionis medicinx, &renunciariocompofitionis medicinae calida:, &cum alia medicina calida.
Ongregabis ltaq; pondera medirinaru calidarii, q
 in gradibusfunr,& feruabis ea,qd erin eis ex vutu
tibus frigidis reperit" coiunges,& qfu earii denominatio ex numerocalidaru fcies. Nosauriapein his, tj prxcef- ferunt diximus,q> cu virtutesfrigidx fuerint,qnanrii me dietas calidarum erit virturu,medicinaex eis copofira in
in pri-

LIBELLVS
inprimogradu calitfa. Etcu virturcs frigidar fucrit quan E tum frigidarum ex eis, tx facies, ficut prafmifimus. fri- tum qtiarta pars calidarum virtutii, erit medicina in (e- gida? quoque virtutes, fi calidis pluresextiteiunr, qua: iit
cundo gradu calida. Et cum fuerint virtutes frigidx qua tumodauapars virtutu calidarii, erit medicina calida in tertio gradu. Er cu fuerint virtutes frigidx quantum. l<S.pars vrrtutucalidarum,erit medicina caltda in quar- togradu. Similiterquoq-, inuenrtur regulamedicinaru, in quibus fiigidiras dominatur,& vni quatuor graduum coparabitur. Qiiod fi virtus medicina: mter duos ex qua tuorgradibus fuerit, proportioneeius exdifferentia-,qu? eft inter illos duos gradus inuenirr fcias. eius ttaqj quod drximusexempium ponamus. Exhoceft,quodcumi- fcuerrmuspondus dr.j.mailicis(quod in fecundo gradu gidasfrigtdisadtunges. Ec virtutes fngidas ex calidis,de calidum exiftit) cuponderedr.rj.cardamomi.qci eftin nominabis,&facies vt prxmiffumeft. Cuiusexemplu primo gradu caltdu,'multiplicabimus virtutecaliditatis eft,vt mifceatnus manna dr.j.cum cardamomr dra.j.jEt
.. : \ " _ /1 ' . ■ Jl/ «fAiiotiipr rnm 11 m Cr" 1111 iri niinH illn^ nnr\H « J«
virtutum cahdarum denominatioexers denorabis,& facies, frcut pracmiffum eft. Compofttam autcni medi- crm xqualrs cum a:quali,eft, ficut diximus, videlicet quod medicina compoirta ex eis erir arqualis.
NArratioautem compofitionisjEqualis cum mcdi- ctnacalrda. Virtutesponderummedicinaru^qua lium, calrdi,& frigid. vnumquodque vrdelicet genus, per fe aggregabis. Virtutesquoque medrcinarum,cali- darum, & quod cum eis ell ex virtutibusfrigidis fimili- ter congregabrs: demum virtutescalidascalidis,& fti-
primi gradus,q eft vna m ij.dr.cardamomi,& proueniet lndeparcesdua?. deinde multiplicabis virtute etiagra- dusfecundi,qeftduofmprimam regulam. indr.i.ma- lticis,& jpuenient inde partes dua:. Adiunges itaq, duas partes cahditatis cardamomi duab.partibus caliditatis mafticis,& fiet quatuor partes calidx,quas (eruabis que- admodum indicaui tibi. Tuaut iam fciuifti ex pmiffis, pattes,qui cum caliditateprimi graduscxiitunt,funt quanru medietas parcium calidarum. eft ergo in illa,ex frigidiracepars mediacum adparcescalidascomparata fuerit. Multiplicabisergohanc mcdiam ln pondenbus duartl dr.cardamomi, & erit pars mtegrafrigida. Simi- liccrquoq - , tuiamfciuifti,quod partes calidxcaliditate iecundi gradus duplum func primi, & earum quarca cft frigida,& q> quarta duorum eft medietas. Multipli- cabis itaq-, medietatem in pondere vnius dr. tnafticis, & ent medietas frigida. Eamigitur adiungentes parti fri- gidT prouenienc ex eis pars, Bc mediecas parcis frigidica- us. Scias icaqvqux fic denominacio partis, & medi? par- tis frigid? ex quatuorparribus calidis, quas fciuiftiipfe auremerunt tresodaua:. Oftenfumeftigitur,quod hu- ius medicinae compofux tresod:aua:,qu? funt cum eius partibus calidis, frrgidx funt.
Iamauc fciuifti 4 quod frigiditas,qua:eftcumcalidita- te primi gradus,eft quantum mediecas eiUs,quod eft in illo ex calrdicate,& q> frigidicas, qux accendicur refpeftu calidicacis fecundi gradus,eft quancu quarca pars frigidi- taris ipfius. Sciuiftieciatn,gjCreso£taua: minusfuntme dietate,qua: eft frigiditas,quxcum caliditateprimigra- dus reperit", & plus quam quarta, qux eft frigiditas,qux f m cahditatem fecundr gradus attenditur. Oportet igi- tur, vt medicina hic,cuiustres oftauae, quxcum parti- bus calidis inueniuntur,frigidxfunr, intergraaum pri- mum, & exiftat. Cum ergo volueris fcire in quanro gradu calida fic medicina, fuperfluicacem,qua frigidicas, qux ?m primum gradum atrenditur, frigidicacem, qux cum fecundo gradu repericur > fuperat . Scias, qux eft quarta partisfrigidx. minuas itaque hancextribus odta- uis, qux eft frigtditas compoficx mcdicrnx-, & remane- bit odtaua. Deinde fcies, qux fit denominado eius|ex quarta, qux eft fuperfluitas,qux inter duos gradus inue- H nitur. inuemefque ipfam effe medietatem. Ex hac q.uo- quemedietate caliditatis fecundigradusreprimitur.Mi- nuas itaque hanc denominationem gradu fecundo,& eritmedicina compofita in mediofecundigradus cali- da. Et hoceftquoddemonftrarevolumus. Regulaquo- que, qux in compofitione medicinx frigidx cum medi- cina fcigida attenditur. Similitcr erit denominacio com poficionts calidx cum frigida. Virtuces ponderum me- dtcinarum calidarum, qux in gradibus accenduncur ag- gregabis, & quod cum ets ex virtutibus frigidis aduna- bis, & vnumquodque eorum per fe feparatim feruabis. Vircures quoquepondecum frigtdatu, qux in gradrbus atrenduncur,&quod cum eiseftex vircucibuscongre- gabis. Demum vircucescalidasvirtucibus calidis adiun ges,&vircucesfrigidas virtutibusfrigidis. Siergo virtu- tescalidxcum fngidis alterentur, medicina compofira in caiiditate, & frigidicace eric xqualis. Quod fi vircucis calrdx frigidis plurcs fuerint, fcies denomuutione virtu
cumiam fciuifti,quod illud quod excalidicacein medi- cinaxqualicontinetur,eftquantumeftinipfa ex frrgi- dicate, & quia hoceft ita; medietas ergo eius eft calida , p &aliamedietas frigida. Quodigitur iecundumhocin ipfa elt ex cahditate, eli pars media, & quod ex frigidita- ta pars media. Quod fi poneremus quod in ea contine- tur ex caliditate partem,& frigiditace parcem, & gradus reliquos fecundum hunc otuiticm llatucremus, fciltcet proportionemdupliproportionaleconuenienselfet.Scd quiacahdttas primi gradus, & ipfius frigiditas in pranis pattibus contrnctur, qux fenfui matufefte occurrunt , melius eft, vt quod in xquali ex cahditatecontinetur, & exfrigiditateponaturpars mediacalida,& media frigi- da. Accipiesitaqueprodr.cardamomi partem.i calida,- & mediam partem frigrdam, propter hoc quod demon- ftrauimus. Pro dr. quoque mannx fumes mediam pat~ temcalidam, & mediarn frigida,coniunges deinde par- tes calrdas duarum medicinaru, & proueniet ex eis pars. & partis medietas calidx, partesquoqueduarumfrigi- darum medicinaru aggregabis,& prouenietexeispars vna frigida. Scies ltaque,qux fit denominatiaparris ex parte; &media,&eric duxcercix. Sciesigicur,quod G huius copoficx medicinx dux tertixquoadcalidasfri- gidxfunt. Oportetergo, vt huiulmodi medicinacom- pofita xquali fit calidior, eo quod calor,qui eft in xquali» eft quantum ipfius frigiditas.
Sciesicaque differentiam,quxeftinterxquale,& gra- dum primum fecundum frigiditatem, & hoc eft medie- tas. Minue igituream ex duabus tercijs,& remanebit fexta. Deinde fcies, qux fit eius denominatio ex differen cia,qux eft inter xquale,&gradumprimum,&inue- nies tertiam. Ex hac ergodenomrnationecalidaprimi gradus fuit repreifa. Ideoquemedicinacalidicaus,eiit mduabuscercijs gradusprimi. Echxceft regula,qu £B obferuandaeftin compoficionemedicrnxxqualis curn frigida. Iilud pr^terea quod ribi patefeci in vrrtutibus calidis, & frigidis,ex me inrellige,quia in humidis,& fic cis idem obferuabitur,& fimiliterrn refiduo eius totius, quod in hoc libro continecur ex in tencione cahdicatis,& fngiditatis.
Exemplumcomponendimedicinam. Medicinx pondera cfrtatts trigirlirans ficcicatis humi, Cardamomi 5-r. par.i. pars.f. pars.i. pars.f. Zucchari 3.ij- par.ij. pars.i. par.ij. pars j. Indorum j.i. pars.f*. pars.i. pars.i. pars.f. Einblicotu $.ij. pars.i. part.j. part.ij. pars.i.
Congregabis itaque partes cahdas, & erunr quatuor , & m cdra. Partes quoqtte frigidas colhges, & erunt qua- tuor,& media, & ficcxerunt. 6. & humid? erunt cres. poftea fcies quxfir frigidarum partium denominatioex calid's. ipfx vero funt tctidem quot, & lllx. Cum igi- tur xquales fint illis medicina compofita in caliditate,& frigiditateenttcmperata. Deindelciesdenominatione partmm humidarum ex ficcis,quxeftearum medietas. Etquiaficeft medicina, eritficcainprimogradu,& in caiiditare, & frigiditate, eritjqualis.
Mcdici-

i
A L C H I N D I.
Mcdicina; poJera cafitatis fridita. ficcita. huidit. ^ Medicinfr podtra cfitatis
x 7 3
Mafhcis drac.j. ptcs.ij. pars f. ptes.ij. pars.f. Cardamom i drac.ij. ptes. ij- pars.j. pars.ij. pars.j
Xemplum compofitionisiftiusalte- rius medicina?,parces calidas aduna- bis,qua; etunt quatuor; frigidaeau- temcum colledta: fucrint, crit pars. j. &femis,& (lccxerunt quatuor, humida; quoqueeruntpars vna, & dimidia. Deindefcies denominatio- Jiemparnum fngidarum excalidis, exquaproueniunt tresoftaux.Tres autem odtaua: minus (unt medietate, qua: eft tngiditas primigradus,6cplusquam quarta , qui eit frigiditas fecundi gradus. Erit ergo caliditas hu- ius medicin;c compofitx addens fapra caliditatcm gra- dusprimi, quiaeftplusduplo frigiditatismedidna:co-
Mafticis
dracij.
par iiij.
par.). par.111j.par.;.
Acon
drac.j.
ptes.ij.
pars.f. ptes.ij.pars.f.
Balauftiae.
drac.j.
pars.f.
parr.ij. ptes.ij. pars.f.
Armel.
drac.j.
par.inj.
par.f. par.iiij.pars.f.
Emblici
drac.j.
pars.f.
pars.j. pars.j. pats.f.
Nigell^.
drac.ii.
ptes.8.
pars.j. par.8. pars.j.
£uphorbij drac.j.
ptes.8.
pars.f. part.8. par.f.
Naiturcij
drac.j.
ptes.8.
pars. f. part. 8. pars.f.
Mellis.
drac.c.
pt.cc.
par.l. par.cc. partes.xc
N umera,& hoc pondus,ent enim lpfius frigidi tas mi norquartaper quantitatem vnius partis, & trium quar- tarum partis vnius, quod eft valde parum. Oportet igi- tur,vt liuius medicinarcaiid;tas fecundigradus calidira- tefit maiorfecundum paruam quantitatem, videlicct pofitx. Scias itaque fuperfluitatem frigiditatis, qua; eft: B parris,& triumquartarumvniuspartis.
inter gradum primum, j fecundum, qux eft quarta Dire£tio,{iue redlificatiograduum vnius,videlicet ex
vnius partis mtcgia;; quam poftquam minueris cx tri- contrarietate,quae ell in alio. Gradus itaque quarti calidi
busodtauis remanebitodtaua. Scias ergodenominatio- nem eius ex quarta, qux eft duorum graduum difFercn- tia,&muenieseam medietatem. Eftitaqueexhocfci- tum frigiditatishuiusmedicina: fuprafrigiditatemgra- dus fecundi,perquanticatem medietatisaucftamfore . Exhocigitur confequiturcaiiditatem gradusiecudief- fe minoratam fecundum quantitatem fua? medietatis.
tas atque frigiditas afuis contrarijs,qua: m alijs funt gra- dibus,redtincatur ab his,f quf funt in gradu tertij ex qua titate dupli,& feptimz vnius, & ab his, qui funt in gra- du iecundi ex quincuplo.ab his quoque, qux funtin pri- mograduexqmnquecuplo. Gradusitaquetertij calidita tis, & frigiditatis a fuis contrarijs reiftihcantur,qua: in alijs funt gradibus, ab his videlicet, qua: funt in i.ex du-
Quantitas autem augmenti frigiditatismedicinx fupra plo,& tertia vniusj & ab his, qua: funtin primo ex feptu
fngiditatem gradus ranta eft, quanta eft diminutio fux plo.Cum gradus quoq; fecundi caliditatis,& frigiditatis
cahditatis. Cuiusreiprobatio eft,quiafifrigiditasgra- redtificancura(uiscontrarijs,qua: funtinprimoextri-
<ius fecundiaugmentareturfecundum quantitatem fri- plo.Et rectificatio veroha-c, temperamentum intelligi-
giditatis,qu?eft ingradufecundi,reprimereturcaliditas tur. Intenditurenim vt caliditasfrigiditatetemperetur,
ipfius gradus,& defcenderet ad gradum priinum. Quod aut fngiduas cahditate,& fic in alijs. Ideoque ^quale nul
iimilitererit obieruandum in reliquis gradibus.Iam lgi- lum temperat ex gradibus,cum ipfius caliditas fit quan
tur manjfeftum fuit menfura augmenti frigiditatis me- taipfius frigiditas. Vndecum medicina componetur ex «jicina: fupra frigiditatem gradus menfurx diminutio- q #quali,&nona:quali,nunquamerit;equalis. Sciasergo
niscaliditatiseiufdem gradus^quari. Vndecum medie- hoccompofitioquartigraduscum (uocontrario,quod
tas caliditatis gradus lecundi in prardidta medicina fit diminuta, relmquitur, vt fitipfius caliditas, medietas caliditatis gradus fecundi, aut fi malis,facies fecundum hoc,quod pra:ceftit in fuperfluitate,quxintergradum primum,& fecundum inuenitur; hoc tamen leuius eft, & manifeftius apparet probatio eius operationis.
elt in *tertio, vtab co temperetur, huius itaq; compofi- * fnmt , tx medicinxpartcs calidg /unt *>■&£ media feptima fimi- ]iterfiigida.5».& media feptima.
Medicma. pondera caliditatis. ftigiditatis.
Medicina; podera calidi.
frigi.
ficcita. humidit.
Mafticis
drac.ij.
part. iij.
■ parsj.
par.iiij. pars.i.
Acori
drac.j.
pars.ij.
par.f.
pars.ij. pars. f.
Balaufti?
drac.j.
pars.f.
par. ij.
. par. ij. pars. f.
Armel
drac.j.
part.uij.
par.f.
par.ij. pars. f.
Emblici
dtac.j.
pars.f.
pars.j.
par.j. pars. f.
Nigellx
drac.ij.
pt.viij.
par.j.
par.viij.pars.
Euphorbij. drac.i.
par.viij.
pars.f
. par.viij. pars. f.
Nafturtij.
drac.j.
par.viij.
par.f.
par.viij. pars. f.
Piperis drac.j. partes.8. pars.f.
Hypocyltis. ^.ij.&.y. ps.j.&. f.7. partes.8.&.4.7.
Compofitio gradus.4. cum eo, quod ex luo con n ano in 1. vttemperetur,huiusquoque medicin^compofite calida: partes funt 10. & media, & frigida: fimiliter io. & media.
Medicina?. pondera caliditatis frigidit. Piperis. drac.j. partes.8. pars.f.
Balauitix.
drac.v. ptes.j.&.f. ptes.*. io. *
Compofitio gradus.4. cumeo ,quodeftinprimo ex D fuo contrario,vtab eo temperetur, huiusitidcm mcdici- n:e compofita: partes calids funt. 1 j. .& media, & frigi- dae. i ;.& media.
I Viusitaq-, medicinx partes frigid? fi excalidis denominentur,eruntip- farumquinta. Qumtaverominor eft quarta, qus eft quantitas frigi- ditatis gradus fecundi, & maior odtaua, qu? eit frigiditas gradus ter- tij.Quapropterconfiderandum eit, quod fi augmentum quinta: fuprao6tauam, inuenietur efletres quartx decima: vnius. Denominabis ergo eas exodtaua,& erunttres qumta:. Minuentur itaquetres quintx a gradu tertio, & remanebit medicina calida_^ in duabus quintis,gradus tertij. Quod fi hicmedici- na ex centum drachmis mellis conficiatur,erunt fecur.- dum hunc.
Medicinx. pondera caliditatis frigiditatis Piperis. drac.j. partesviij. pars.f.
Violarum drac.xv. part.7.&f. partes.xv.
Compofitiogradus }.cumeo,quod infecundogradu inuenitur exfuo contrario,vtabcotemperetur, huius fimiliter compofita-medicinaspartescalidx funt.v. &
Medicinx
pondera caliditatis
frigiditatis
Aftari
drac.j. partesiiij.
pars.f.
Arnoglofthe 3.ij.& 11'j. par.j.&6. par. 4. &
Copofitiogradus. 5.C1I eo, q,exfuo cotrarioin 1.gra- du exi ft it, vt teperetur, huius etia medicina: compofiti partes calids funt vij.& media, & fngidae vij.& media. Mefnc. MMm Medicinar

L I B E
Medicina'.
pondera
caliditatis
trigiditatis
Galangx
drac.j -
parres nij.
par.f
Mvrobal.
drac.vi|.
part. ?.cv 1'
uartes. ii|.
Compoiitio gradus.i.cum eo, quod ex (uo contrano in i .giadu repentur, vt temperetur huius fimiliter me- dicinx cpmpofitx partes calidx funt trcs, & media, & frigidx tres,& media.
Medicmx
pondera
caliditatis
frigiditatis.
Ambrx
drac j.
partes ij.
pars.i?.
Bellirici
drac.iij.
parsj.& f.
partestres.
Explicit lib. Alchindi de gradibus compofita- i'um raedicinarum.
Medicinae Galenicompofitio,quam fecundum An- dromachumediditjinodtauapartes hbri.x.traftatuu.
H*c foeft finis pradi- imme -- dtat4,
Manfiones medicinx
pondera.
Frigida,fic- Arno- ca m i gradu. gloflx.
parres (ex.
Calefacit,& fic- Maitichis catin z.gradu.
partes i).
Caletacir,& iic- Myrrhx catin zpradu.
paues^j.
Calefacit,& de Menta: ficcatin i. gradu.
parsj.
Calidirans frigiditatis humidit. ficcitans.
pars.j. ptcs .4. pars.)
partesiiij.
p?.j..Sr vps j-terr.p.j. ).vni
s par. ps.j.& ^.ps vni 9
partis. ^dux. partis. i .6. partisiexta partis. }.dux.
partis. 5-dux partis. 1 .6. partislexta. parns }.dux.
Rcccptio haias mcdicinz,qux in Iib.Ga/en.x.trada- tibus continetur,in quoiecundum audoritatcm Andro n« inyue- mxc\u fcnbit in traftatu,yidelicet.S.cuius etiam Aiciiin dam codic* ^us a uffcoritatem induxit quartum gradumeffi. ; nmi quadruplum ,& tertium primi triplum. GaleniVerba haHtHr-Car erroneaerunt, & erit medicina Itomaclio nocitiapro- mmx vtri p ter m ultitudinem ca'idarum partium. Sciasergohoc (quod in principio libri quaedam prxpofita fuit figura.in qua numeri proportionales quafi confufe difpofiti funt. Ideo in hoc loco ad maiorem exprellionem hanc fubic- cimus tabulam;vtquod ibidicitur,di(tin6teintelligatur de partfous graduum. Sciendum eft,quod fiquis fabtHj- ter voluerit attendere remifl&qualitatis augmentum, & intenfa; remiifionem, inueniet eas certiffime, Catieat tamen ne vnquam eas xquales reddat. Non enim elTcnt tcr mgradu.
Quartus ad.rquatur cum primusquindecuplatur. Alter, vt xquetur cum quartoquincuplicettir. Septima dot>etur duplo fic ternus haberur. Tertiusxquaturcum primusfeptiplicatur.
Alter vtxquetur fibi duplo tertiadetur. Alteraadxquatur cuiu.pntnus fubtiplicatur.
i.
l.
i.
i.
2.
4-
i .
3-
4-
}■
5-
7-
i.
v-
11.
„ ?•
8.
iS.
Alcbindilibellus degradibus mcdicinarum explicit.
L L V S
/ N S I G N l S MEDICI COTHONIS Trnciatus de arte Medendi, cmriibus morborum curam aufpicaturis apprime neccjjarius.
Dc Librii'tilitate.
N medendis corporibus, & maxime purgandis, varijs fxpe moleilamur mcommodis, non quia medicina, qux datur fit incongrua;fed quiaab incongruis Medicis incongrue elt oblata. Ideo ego Copho hoc opus de arte medendi a Cophonis ore luiiq;, & iociorum fcriptis ,compendiosecollegi ,quatenus ii quod fymptoma fuperueneritincongruum,mihi,cxte- nsque inhac arrenon prouedtisconueniens, prxflo fic remedium-Siquisenim hoc opusin manibushabuerit, medendi notitiam in pharmacis lxtum inueniet effe- dtum.Nam in potionibus,& pericula vitare(fi qua forte contingent)ad plenum fciet, & remouere.
Dc vartjs Medendi modis, & libelli diuifione.
MVItis modis medemur; aut difloluendo, aut con- ilringendo, vel mortificando, aut reftatnando. Corpora.n.repletainanimus,vel difioluta conftrmgi- mus,velin corpore deperdita reftauramus. lnanimus quidem medicinisdiiTolutiuis, vtfcamonea. Conftringi mus coihidtiuistvt acacia,et opiatis.Reftauramus cibis, &potibus,cogruifq; medicmis,vt diarhodu,triafandali, diarnargaritODj &fimihbus. Reftat,& alius mededi mo- dus,quando videlicet copadtam, & crudam materiaad digeiiione ducimus, de quo in hne huius opufculi rrad:a bitur. ClJ i us quatuor crunc particulx principales. Prima de modo meciedi cu medicinis diflolutiuis,leu laxatiuis. Secunda de modo medendi coftrnitiuis, vel mortificati- uis. Tertiademodo m«dtndi reftauratiuis. Quartade modo mcdendi digeftiuis medicuus, &alterattuis.
lncipit particula prima de modo operandi per medicinas dijfolutiuas, Jeu laxatiuas.
Axado igitur tribus modismedemur attrahendo.fexpellendo,&diifoIue- do, & hoc locorum diuerfirate, in £ quibuseftmateria. Diftbluendo,vt * benediAa,cathartico imperiali,& fi nnlibus. Attrahendo,vtaloe,opia- ris. Expelledo, vt pfyllioloto in aqua tamanndi ,&htiiufmodi, qux ficexpellunt,quodnon di (Eiluu.it. Pi o varictate autem locoru, rn quibus eft ma teria, quam euacuareintendimus, vna vel pluribusfuc- currcndumeit potationibus.Vndediligenticofideratio- nc medicus inueitiget locum ir.aterk-i, vt fecundum lo- ci propnetatem vnarn vel plures tribuat medicinas. Si .n.materiafueritin ftomacho ,vel in hepate, velmlocis his vicinis; vna datur potio jfm proprietatem materiei. Si vero materia tuerit inreniotispartib. ficut podagra, inqua materiaeftin pedibus,damusplures;quiaprius damus medicinadiiTolutiua; q humores remotosdiffol uat,v t eft ius polypodij,iusaganci,pi!ulxcathaiticx,& fimilia.Secundodamusalterariua medicina,q humores diffolutosad ftomachuattrahit,etmagisdiiToluat,vt eit bndi(3:a,& hieralogodi6,picra,&c.Amara.n.citiuspene trat ad rcrnotas partes,& ext' ema magispurganr,quam alix medicine.Tertio damus expulfiua,qnx humores m ftomachocongregatos expellar, vt pfyllium, &c. in qui- bus taliseftordo In manedanms vnam,mcr:diealiam,
veipere

I
C O P H
Vefpere tertia,vel fi materiaexigit, jn ferodamusprima, A in media node fecundam, in fine nod:is rertia. Caueat ta men,nepoft fecundam donationem nimia fiat humoru diflblutio,poft primam poteft dormire,& hoc pro mino ri virtute medicinae. Sed funtquidam, quitot medicinas fufferrenequeunt,quibusdatnusduasii. digeftiua,& ex- pulfiua .Quidam.n.funt,quippdebilitatem duas pati no pofTunt, quibusdamus vna fola,ralem tame, quaiofficiii trium complear,qua.'.f diffiluar, attrahat, & expellat, & hoc fepius faciut Moderni. Raro.n.vel duas, vel tres tri- ; buunt,in<juo peccar,quia vna fi poflet euacuare tantum quatum dux,vel tres,tamen non vna ita operari poteft, iicurdu.c,ve! tres,licet vehementior fit. Cu.n datur ve- hemens medicina,partes vicinas ftomachi citiusexto- to in.inir,c£ ad extrema penetrare poffit,ficut ad caput,et ad pedes.ftem virrus medicin<e,priusdeficies euanelcit, ^ per mebra no apta ad extrema puenire poffit. Qiiarta cum extrema purgare intendimus, damus duas,vt rn ter riamlibenorem viam inueniat. Quod fi vnam folam da re voIuerimus,demus fepe, & parurn •, vt paulatim pur- getur, & non repente,quod fit quando trigefies, vel qua- dragefiesaflellat.Repentinapurgatiomultumnocet cor porij quia corpus debilitatur, & plus de bonis, quam de malis humoribusexprimitur.Vnde Hippoc.fecundum multum,& repete euacuare,fiue replere,calere,aut infri gidare,fallax,& omnino inimicum naturs.
De danda medicina.
CVmergo voluerisdaremedicina laxatiuam,prius peraliquotdies f.duos, vel tres,dijetabis eum cibis forbilibus,& diureticis,iure carnium,iure pifcium,c?pis codtiSjCum carne porcina pingui, & bis, vel femel cola- tis ouis forbilibus codtis in aqua, & conditis cu vino, & pauco pipere, vel herbis mollientibus, vtatriplex, mal- ua,mercurialis, & fimilia. Vnde H ippo. Corpora fi quis vulr purgare, oportet prius fluxa facere. Ethocfieri de- ber naxime in his, qui durxcomplexionis (unt,nec faci le foluuntur, quod fi non fiar, potius emphraxim faciut, quam euacuationem. VndeapudGale. methodicinon l attendentes rnedicinas prxparationem potius humores concludebant, quam euacuarent. Ideoque alios faciebat afthmaticos,alios arthreticos.
De prxparationc medicina:.
PRxparetur autem medicinahocmodo. Sivolueris acuere medicina cum fcammonea,acuaturperde- cem dies, vel quindecim,antequam detur, vt fcammo- nea bene poffit fpeciebusincorporari,&priusfricerur fcammoneacum oleo ro(ato,vel violato,vel (yrupo rofa to inrer manus; & fic mifceatur medicin®, addito parii mafticis. Maftix.n. prohibet,neadh2reatvillisftoma- chi,quiacaufa eft fepe dyfenteriae. Sic.n.aufertur fcam- monex malitia,nec timemus,quod inde aliquod pericu- iu. proueniat,& fi fuperuenit, ciro,& facile curatl In hoc emm multi fiunt homicidar, qui dar medicinam,cii lta- timadmifta eftfcammonea,antequa incorpoieturfpe- ciebus. Quanto.n. diutiuseftcum fpeciebus,tantome- Iius,&leuiusducit.Quodfi non habuerirmedicinafic, & necefle fic vt demus alicui, fricemus fcammonea prx- dict-i modo cum oleo rofato lyrupo pncdidto, & pauco maftiche,& acuamus medicinam, & poft primum die, vel fecundum dabimus medicina, vel coquemus ea fic. Accipiamuscytonium,vel pomuir.,& per medium fcin damus,& intusponamus puluetem fcammonea:,& fic coniungamus partes,& inuoluamus pafta, vel ftupa,vel panno lineo"madefa<So in aqua, & ponamus fub cinere, cumque codium fuerit extrahamus,& mifceamus cum medicina,& poft vnum diem dabimus. Noneftautem fubtihter puluerizanda fcammonea ,neadiixreat villis ftomachi,& faciat dyfenteria. Sed aliquantulu eft grofla dimitteda,vtmorain ftomachofaciedo humoresinre- motis partibus abfcoditos poflit foluere.Si volueris dare deco&ione, cui ad mifceas rheubarbaru, myrobalanos, velagaricu,dimittepdie,et no6te,et ftnqd medicinaexi git,qua purgari det mane, & fero, de quo dicetinferius. htfifoius fueritjdettotafubftati?.. Si debilis;colatura.
O N J S- 2.74
Dediflolutiua medicina.
DAtur autem diflolutiua medicina quandoquefa- nis,quandoque a?gris ad expellendam argritudinej fanisad cuftodiendam (anitatem. Cumergoxgrisdare volueris,confidera xgritudinem,&materiamjegritu- dinis,& locum matenei, & (ecunduni hoccompetetcm medicinam adhibeas,ficut intenus dicetur; & didtum eft (uperius.Non eft autem danda medicina,donecma- teriafitdigefta. VndeHipp.Digeftamedicari, & moue re non cruda, &c. Cognofcitur autem materiei digeftio per inlpiflationem vrina?, fi tenuis pra'ceflit,per attenua tionem, fi fpiflapra;ceflir,propter figna, qua- in tradt. fe- brium diita (unt. Priusergo diftinguenda eft materia. Si fuerit indigeltaper diuiliua,& diuretica,& poftea de- tur medicina. Si vero (ano volueris dare medicinam fo- lutiuam,confideraredebes humorem abundantem, & paratum xgntudinem facere,& fecundum hoc medici- nampurgantemillum humorem. Si enim diuerfihu- mores in corpore, ita diuerfe (unt medicmx qua:ii!os habent purgare.Si quac datur non purgat humorem,qui eft incaufa,magis moleftaturpatiens. Vnde Hip.Si qua liaopottetpurgari purgentur,confert,&beneferunt. Si veronon,contrarium. H is fignis pofitis, cognolces, quis humor fitpurgandus, vel abundans in corpore.
De fignis humorum.
SI quis maciletus fuerit, velalbus,velcarnofus,&ha- beat os falfum cum amaritudine, &fputu fit eiu(de laporis,falfum phlegmaabundat,& purgationeindiget. Si verodulcedinem oris patiatur cum plenitudine vena tum maximefaciei, & fputum circa dulcedinem ver(e- tur,& abominationem cum vomitu,& finevomitupa- tiatur, vrina aliquantulum vnctuofa, & rufa, & fpiiia; phlegma dulceabundarefignificat.Si vero acetofitatem in ore fenferit,& appetirus vigeat,& non fitiat,& fputu, &omne quod in orecommittitur circa acerofitate verle tur,aceto(um phlegma dominatur,& excedit.Si vero os infipidum fuerit,& fputum in ore nullius faporis fentia- tur,& appetitus,& fitis deficiaf, fignum eft,quod phleg- ma infipidum purgaridebet. Quodfiamaritudofitrn ore,&(puto,&ore receptisfine lal/edine; & vrma fit te- nuis, &citrina, vel fubcitrina, vel fubrubea fimplicis cholerae rubeae dominium declarat.Quod fi abominatio fueritcum vomitu,velfinevomitu,orisamaritudo, & vrina citrina, vel fubcitrina, non multum tenuis,chole- ram infe&am abundarefignificat.Quodfi minus fuerit tenuis,& rubea,& amaritudo oris fuerit minor,fignum eft cholerx vitellinx rubeac.Si vero magis tenuis,& oris amaritudo maior; fignum cholera; ci tn nx. Vnde purga ri habet cum competentibus medicinis. Si verb pigritia fuerit maior folito,& appetitus augeaf; & fitis minoret, &aggrauatiomebroru,fignificatur,quod melancholia purgandaeft. Qupdfi venaeplenx fuerintmaximefaci- ei,pulfusplenus,grauedo(patularum,orisdulcedo,gin- giuar (anguinolenta:,labia vlceratapraerfolitum,vnna fpifla,&colorata,fanguisdominatur,quiper vena; aper- tionem,velventofamminuitur, fiper venamnonpo- teft minui,propter temporis repugnantiam, &c.
De purgatione phlegmatis.
Slmplexphlegmapurgatur cum benedidla,catharti- coimperiah,deco(Sionepolypodij,agarici,& fimili- bus.Salfum phlegma purgaturcum hierapicra vluali, theodoricon,anac.theod. niperift. &fimilib. Phlegma dulce purgatur theod. ana.hiera picra forti(Iima,iuera lo godion memphyton, & fimilibus.
De purgationecholerx vtriufq; et cop. humorum.
CHolera rubea,vcl incciapurgatur cu tryphera /ara cenica, elc6tario frigido,oxy. cu decodtione m yro- balanoru,& cafix fi ftul.x, ta manndoru, violarum,man- na?. Infe<5ta arit cholera cuhierapicra vfuali, rheod. ana card. melacholia purgatur cu hiera fortiffrmahiera lo- god.cu dccodtione (ena',epythymi,& fiwil Qucd fi fue- ritcompofitus humor,copofita daturmedicina ,fimplcK .n.nocet,quiaiiluhumorepurgar,&nonaliu. Vndefit cum mcdiana datur tertianano,quo cholera purgat,no- Mefue. M M m z cet s

A R S M 1
cet ,quiaphlegma admixtumeft. Sanguisminuitur,per uena; apertione,vt diftu eft,aut per ventolas^Si caput eft incaufa, apenaturcephalica. Si ftomachus,velhepar,a- periatur hepatica.Sipulmo, vel thorax,roediana.Si ma- trix, vel renes,aut vefica,vena tali,& fi non eft tepus ape- riendi vena,ftuphq apponant,vel fiant fcarificationes fe- cundum quod locus,humor,& tempus requirunt.
POrtqua medicina ceflauerit, cuiusfignumeft,quod nullus dolor,vel torno fentiat" in fto,velin vetre,Det" ius gallinar,vel pi(au,vel amygdalaiu,fecundu quod tps exigit.Datur hoc, vt ftomachus,& mteftina mudificent J , fi qd de medicina remaferitin eis. Poft ieiunent perho- ii,& tunc detur mebrum gallina: paratumcucymino, vel detur pi(ces,vel ius amygdalarum, & fi tepus exigit, detur vinum lymphatum multum, & nec bibat,nec ma duce[gulofe,iiefebrisephimera fequatur- Secundodie eat ad balneum, & caueat fibi a frigore, & a laboreper tres dies,vtaturcibis bonos humores generantibus.
De diuerfitate icgionis in purgatione.
COnfiderandaeft in purgationib temporum diuer fitas,& humoru,& regionu, perquas fitpurgatio. Diuerfitasaut temporumtit dupliciter.f.fecundii tem- pora anni,& fecundti teporadiei, & nodlis, in quib. hu- morhetdominari. Sedfmtpaanni variandaettpurga- tionis ca ,aud-ore Hip. dicente, /Eftate p fupetiora,hve- meveropetinferiorapurgare debemus. Humores.n.fe- quutur temporu proprietates. Inseftateveiopurgamus per vomitum.In hyeme perinferiora, cofiderata tn ha- hitudine,itate,& morbo,quia patientes habetes ftriCtos meatus circa fpititualia no purgamus per vomitu,time- tes fuffocationem. Senes propter frigiditatem coplexio- nis non purgamus.Itein ^ftate mane fuperius,in hyeme fero inferius. Item mane fuperius,fero,& mane inferius. De confiderationediei, &no£hsinpurgatione.
SEcundum tempora diei,&no£l:is cofideratio debet haberi. Cii.n. viginti,& quatuor fint horae diei,& no- dtis.vnufquifq-, humorum dominat fex horis.Sanguis.n. dominaturab hora nona noftis vfq-, adtertiahoradiei. Cholera ab hora tertia diei, vfqjad horam nonam diei. Melancholia vero ab hora nona diei, v/q; ad tertiam no- ths dominatur. Phlegma a tertia hora lwitis vfq; ad no- nam hora nodis.QuiJd fi fuerit seftas, & volueris purga re per vomitu cholera,debes dare vomitiuu parum ante horam diei,vt cu faciat mora in ftomacho in horis chole BncnmtH. ra- operetur,& purget cholera. Eifdem horis debes dare medicinam,fi volueris purgare melancholiam per infe- riora. Siergo voluerispurgare melanchoIiam,debesda- re medicinam ante horam nona, vt in horis melancho- liae operet medicina,et educat ea.Si vero volucris phleg- ma purgare, dormiat patiens pertres horas no&is, vel quatuor, & tuc ante mediam nodle detur medicina,nec poft dormiat. Si fanguinem volueris purgare,mane mi- nuas,nifi fenex fuerit, vel asgritudo, vel aliud repugnet. Quod fi in alijs horis purgaueris humorem,quandoque magis nocet,quam conferat, quoniam humor,qui tunc do minatur,expellitur ) & non illc,aui eft purgandus. De confideratione humorum diuerforum.,
HVmorii diuerfitas cofideranda eft-,quia fiabunda- uerit fanguis,phlebotomandus eil.Si chokra,per vomitii purgamus,nifi fit.cu fanguine,& tuc purganrur ciiphleboromia,nififitin inteftinis lnferioribus.Sifuc- rit phlegma,vel me!acholia,purgamus inferius; nifi fue- rit circa os ftomachi,vel circa fupetiores partes. Attende tamen in his omnibus tempus,quia prxcipue tempus vi dendum eft,diuerfitas regionum, perquas confideratur humores, fcilicet (uperior, & infenor: per nares, & per palatum,& per venas,&c.
De confiderationeloci, in quo eft materia.
LO cus etia confiderandus,in quo debet dari medici- na,an fit nimiscalidus,vtinzftateppcaloreSolis} an lit nimisfrigidus,ficut frigidiratehyemis, velregio- nis.SiergonimisfueritcaliduSjtempereturcum infufio ne aqua: ftigid2,&appofitione mirti, faIicis,viol.& viti cis,&c. Sifuerit nimis frigidus, ignem fieri Ucmuis fine
i D E N D I
E fumo,ficut decarbonibus.,&patiens'pellibusindutus, & calciatus,& fella fit iuxtaignem pannis,& alijscircu dat;r, nefrigidus fubintrare poflitaerperinferiorem le- gionem; & lardere lpfum-
Qao tempore detur medicina.
MEdictna qiiq; datur in vigilijs, qnq-,in fomnis.In vigilijs damus liquidas medicinas,& leues,& ma xnneqnpartesvicinasftomacho, & leues ftomachi hu morespurgare volumus. Cu.n. liqdamedicinacitodif- foluat", cito operat. Si.n. tucdormiret, cunaturaliscalor tuc incederetur,medicina amuteret vim lua, & mfirmu infudorerefolueret,&humores attraheret.Iteculiqui- di,& leues humores cito,& facile difloluunt, cito,& faci le veniut ad vias expulfionis.Si crgo dormirer,poflet co- tingere,g? rnedicinanon debilitaretur, fed tantu reiolue- ret humores,qui remanetes putrefierent, & facerent pef- fimos morbos.In fomnis ei damus pilulas,& duras me- cinas, & forte cu duros, & crudos humores maxime in p remotis partibus exiilentespurgarevolumus. Cum.n, pilu'z,medicinadurafinr,foitem calore,vt difibluatur, exigit. Cum ergo lomnus fequaf, calor augetur,& diflol uit pilulas.Ite cum hnmores fmt duri,compacti,& remo ti,in fomnis, melius penetrat vis medicinx ad extremas partesin vigilijs.Dciiturergopilulaunleroeuntidormi ttim. Sedpoftquam incipiuntducere,dormirenonde- bent. Pofliint autem fien pilular de qualibet medicina.
COntingir,vt nos oporteat dare mcdicina,nectame poflumus fubito complexionem cognofcere. Ha- beamusergo medicinam antidoram,& qua via prarpare mus,qua vtrum facilis fit ad diffoluendum, vel durus co gnofcerevalemus. Deturergoaliquid,quodhumores difloluat leuiter; ficut benedida, ftomachicum,cathatti cu imperiale. Vel demus aliquaslenes pilulas,dcccd:io- nempolypodij,agarici, vel claretu,quodfitdepolypo- dio,agarico,hermoda(Stylis J & diftempera cu vino,addi- to melle defpumato, dimitte refidere,& da,vel idem fa- cias de polypodio, & efula cu pauco cinnamomo, hoc G phlegma benedifloluit,& benepurgat. Velaccipeher- bas folubiles,vt cft mercurialis,beta,malua-, coftas cum carne porcina pingui.Quod fi per aliquod horum folua- tur,fecundum quantitatem folutionis,poflumus cogno- icere,vtrum violenta,vel leui indigeat purgatione.
De delicatis,qui nequeunt fulcipere medicinas.
SVnt veroquida delicati, qui medicinas fufcipere ne- queut, velpropter rnedicin^nigredine, velamaritu- dine. Quibus damus claretu laxatiuu. Rec.vini.lib.x.po Ivpodij, mellisdefpumati,an-lib.ij. agarici vnc.ij.cinna- mo.garyophylli,fpicK,zin2ib.galang5,ana vnc.j.piperis dra-v.Confice fic.vinu, & mel in colatura diftempera, &poIypodiu bcne tritucoquatiuad tertia parte,et cola, & puluere aliaru fpecieru in colatura diftepera, & pone in (accuIo,& fac pigmen tum colando fape,donec fiat cla rum,& dafecundum vires vniufcuiufq-, poftea poteta- quam frigidam. Si volueris coftringere, fi nimis forttter ducit,da calidam aquam, hoc fuaue eft,& omnibus con H ueniens. Item accipefpecies adproprietateillius humo- ris,q purgadus eft,& fac inde fy rupu, & dabis, & fit hoc modo. Accipe fpecies,& coq; in aqua,& pone in facculo, vel fine faccuIo,poftea cola,& addito zuccharo,fac inde fyrupii. Ite fiat indeaqua, & dcf; fit aut hoc modo. Acci- pe fpecies,& pulueriza,& ponecu aqua, & diftempera, poftea mittein vafe, (uppofitoalio yafevitreo; &firita, v t fi t aqua rofarii, & appone paru zucchari,fi fit amara, & dabis. Sed nota, qd maius pondus eft de fpeciebus ad faciendam,aquam,quia m aqua aliquantulu vini admit- titur. Ite accipeelleborualbum,& coq; in aqua cum fru- mento,&illud frumentugallinacomedatper dies ofto, tuc occidatur,& coquatur in aqua, & detur ad coniede- dum,& ius ad forbendum : fatis, & finemoleftia ducit. De diuerfitate a:tatum.
Dluerfitas £tatum confideradaeft in pharmacia.Na aliter fenibus,aliter iuuenibus,aliter pueris dam 9 . Senibus aute, & puerisnon damus diflolutiua, fed iolu- tiua medrcina , nifi neceflitas ccgntudiuis cogat; nec da,
mus

C O P H
rnus fortes medicinaSjfcdlcues.Cmn.n. corpora fenum A llnt debilia,& difloluta - , fi daremus forres medicinas, & diifolutiuas, magisdiffoluerenrur, & debilitarentur. Si- militervero,necpueris;quiacumhumiditaspuerorum fi t multa,& leuis,fi darctur dilTolutiua,& fortis medici- na,cito confumeretureorum humiditas •, vnde lequere- tur fpafmus. Sedfunt quxdam diifolutiuafacilia,qua: ■damus.Sicut zingib.rheubarb.myrob. tamen eos time- mus,quianimis deficcant. Item necpueros,necfenes purgamus in a~ftate,propter refolutionem humorum eo rum, qui veniunt ex calore, nefcilicet n imia ex medici- na fequaturdifTolutio,qd fi neceflitas vrgeat, parctur lo- cus,vtexpedit.Iuuenesautdiflolutiua,& folutiuamedi- cinaomni tpepurgari poflimt, fm fuae coplexionisexige tiam,& rnali humoris proprietate. Magis etia de medici na exigunt-,n fenes,vel pueri: & propter fortitudine vir- £Utiseorum,magis dandaefl iuuenibus, quam fenibus.
De diuerfitate complexionum.
Dluerfitascomplexionisconfideradaeftin pharma- ci;i,qma piusdamus de medicinaphlegmaticis,c£ choler.& plus :nelanc.q_ phlegm. quia phlegmatcdun- or efl melancholia, & maiorem habent humiditate me- •lanc.quia durior eft phlegmate melancholia.Si ergo cho lericis detirr fcammo. pone in pondcre vnius denarij, phleg.inpondere lj.melanc.inpondereiij.Cholericiqui- dem parum debentaccipere defcammo. Nam fi multii accipcrent,cu calidiores,& ficciores fint alijs,fcammon. eos magis calefaceret, & potius eerum naturalem humi.
puram confumeret, cj^nociuum purgaret; quiaquato quis tenuior ell, tanto minus indiget repentinapurgatio ne; & quanto carnofior eft, tanto melius poteft ferre re- pentinam medicmam,quia eorum multa eit humiditas.
De muita,& pauca materia.
MAteriaquanxioq; multaeft,quandoq; pauca. Vn- dedanda eft medic.quandoq-, multa, quandoque pauca.leuis, & fortis. Pauca.n.materialeui foluitur me- dic.nifi forte nimis fit compada •, & tunc prius debet di- geri, & poftea purg. Multaveromateriamultaindigct C medicina,& fortiori.Nontamen totafimulefteuacuan da,fedperinterualla,& paulatim,maximefi fitin remo- tis partibus,tcfte Hip.Nafm eu, multu, &repenteeua- cuare,fiue replcre fallax eft, & omnino inimicu naturx.
De diflblutiua medicina.
MEdicina diflolutiua,alia dura datur,alia diftempe rata. Datur dura in fero, vr fomnus fequatur ea.f. in partibus remotis a ftomacho,in quibus humor conti- netur; quem purgare intendimus, vt podagncis. Ethoc ideo, vt moram in ftomacho faciendo a naturali calore refoluatur,& calefaciat, vtfumusabeaquoufqj*dpar- tes remotas, in quibus efl materia, leuiter perueniat,fup dormire debent, quia in lomno naturaliscaloraugetur, & medicinaadiuuaturj vndeipfa meliuspurgat.Danda etiam eft cum vino,vt virtute vini ad remoras partes pe- netret. Diflolutiua vero medicinadaturdiftemperata, cum materiapi, qui in ftomacho,vel in partibus vicinis eft ftomachi,ininteftinis,velin hepatepurgareintendi- p mus.Quandoq; cum calida,quandoq; cum frig.vt fanis, & fortibus, cum calida, vt a:gris, & debilibus; quia vis medicins per quam refoluta,quae in ftomacho, & in in- teftinis reperit,refoluir,diuidit, & expellit.
De febre ex potione data.
SVperuenit febris potionato diuerfis de caufis: ficut exnimiaeuone,vnde fpiritus calefacit,&fequitur ephimera,vel nimio potu.atq; nimia comeftione, vel gu lofitate,aut ex frigid. velnimia humorum attradlione_» ad ftomachum,qui prxnimiadebilitate, velpaucitate medicms nequeuntexpelli, &remanentesibiputrefiut, & febrem faciunt. Quae fi fuperuencrit, ftatim ducatur ad balneum,fi fuerit fortis,fiat ignis duplex, & in medio ponatur zgernudus, &dialthxa vel martiaton,ante, & petro vngatur. Cum verobalneum exierit ,vel vrnftus fuerit,cooperiatur bene, vt fudet, & fic foluetur,fi febris ephimera fuerit.Quod fi non foluatur, febris fachi eft vi liohumorum,aut medicina diflolutorum ,& in ftoma-
O N I S- 175
cho congreg3torum. Debet ergo itcru purgari, & fi non receflent febris,tertio purgetur,quoufq - ,feb.redeat: tn fi debilis fuerit natura, reficiat"' prius, & poftea leuis detur purgano.Solentenim huiufmodifebricitantes multum ui Shiidi fitite; quibus damus aquam, in qua gummi arab.& dra- gacantum, & infngidatam bibant, vel aquam frig. fem- per teneant in ore, & garganzent,& eijciant,velaquam, ln quapfyllium eft diftemperatum.
De fi ti nimia in potionato.
C Vperuenit fitisnimia pouonato quandoq;,quaqui- Sitiir, Odam luftinere nequeut;his ergo damus tepida,in qua coc9:um fit gummi arab. & tragacanthum,vel mica pa- nis bulliaturinaqua. Fitetia aliafitis,quaquidafignum bonx purgationis exiftimantdecepti audoritate Hipp. diccntis.Quicumq; in pharmacijs purgantur,non fitiut, neq;quiefcunr,donecfitiant. Non.n.femper bonam pur gationemfignificat. Verbigratia. Siquishabet corpus phlethoricu,etpoft quinq;(ellas,vel fepte,multum fitiat, malu eft fignum.Significat-n.cholericos,etficcos humo res ad ftomachum attrattos, & non expulfos, a quibus calidus fumus, & ficcus refolutus osfophagum ,& fpiri- tualia deficcado fitim generat. His ergo danda eft medi- cinafolutiua,donecfitisceflet,quod iignueft bonje,& p fedbx purgationis. Similitcr cum corpus plethoricum poft decem, vel viginti aflellationes fitierit,fitis.n.eft ab omnibus membris,& non a ftomacho folo,quod fi antc purgationem fitierit, purgetur quouique fins ceflet.
Depotuinpotione.
COntingitfepe, q> ferre nequeuntes aqua frigida vel medico nefciente, vinu bibunt,& inde magnu peri culum incurrunt,ficut inflatione,vel tortionetn ventns, &c.Si hoceueniat,vomirumprouocabiscum bibitione aqua:calida:,& immiflionepenna: inosintindtxinoleo vel digito in ore, vel bibant cum oleo pauco tepidam, & ficdigitis immiflis in os prouocent vomitum.
De nequeuntibusaflellare ex potione.
EVenire folet,vt potionati afiellare nequeantprome dicma- debilitate,vel paucitate eiufdem, & pro fufci
Eientis nimia frigiditate,ficurin melancholicis,in qui- usquandoq; humorfrigidus,&angufliamagisfequi- tur,vel propter nimiam humorum refolutionem medi- cina: vim extinguentiu, vt in phlegmaticis,in quibus cu phlegma incipit diflolui,extinguitmcdicina,ficut cera carbones,quiagrofli humores refoluti funt,& nequeunt expelli: fcquitur dolor intolerabilis, & tortio valida cir- caftomachum,&inteftina,& folutio nimia,quodeft mortis fignu,vel periculum. Vnde quandocumque hoc euenerit,patientem ducamus ad balneum,vel iuxta ma- gnum igne, & vngatur vnguentis calidis, ad pedinem, & renes,ventrem ,& inteftina,& tegulam calidam fto- macho fuperponamus,vt naturaliscalor confortetur,& virtus mcdicinx excitetur. Quod fi fic no aflellaueiit,cu clyfterefuccurrendu eft mollificatiuo,quod fitdecanta- bro,de inalua,polypodio, agarico, ti itis ,& codtis cum aqua;cola, & addeparum olei, & mifce,vel dceadc me- dicina,qua fufcepir, fiat clvfter, nifi fuerit in ea euphor- bium,quod cito facitdy/enteria.Aliud.prouoceturvo- mitus cum oleo, & tepida aqua digitis in ore im miflis. Quodfinon fenferitdolorem,veltortione,noeft multu euacuadus,tame ne fcatnmonea alicui mebroadhereat, aquam calidam myrtarum potui damuspatienti.
Quando parum ducit medicina.
SOlet conringere quado medicina incipitducere, q? non tm ducit,quantu debet,& hocpro debilitate,vel paucitate medicmx.Cui poft adhibeatur remediu. Au- d:or Hipp. dicens. Elleborum mouet corpus. Ponatur ergo in motu,& deambuler per domu, nec tainen cum impctu,quia per fudorem poreft virtus medicina: exha- lare.Quod fi non valet, & rtomachus fit indignatus,de- tur amplius de eade medicina. Si fueritindigatus detur eledtana dulcialaxatiua, ficutoxy, catharticii imperia- le,zuccharii violaceum, & rtomachicon, & fimilia, vel tres obolos de fcammonea,cum iure pinguis gallinx des,vel venter vngatur vnguenro laxatiuo.
Mcfue. M M m 5 Quando

A R S M E
QunndofuperHuit. E
MEdicinaquandoqi moduexcedit ffpemducendo dyfenteriam, & hoc vitio medici, vel potionati. Vitio rnedici, fi nimis dederit acutam med.Vitio potio- nati,fi fc expofueric ftigori; vel locus vhi affeliat, vento ficexpofuus. Contingitetiam habilitatehumorum ad expulfionern prxparatorum', ficut in pueris repletis hu- moribus calidis,extalienim nimietatefluxusfcquitur dyfenteria,quod eft magnum periculum. Ne fiat igitur, reflringamus fluxumcum aqua,inquacoquaturgum- mi Arabicum ; bolus,fanguisdraconis. Veldiacodionda mus, vel fyrupum myrtinum, velfyrupum decytonijs. Prius veroimponatur manus, ne nimis fit cahda. De Dyfenteria ex pharmaco.
SI dyfenteria fcquatur,quod fitper fanguinolentaegc- flionem; ponatur fupra ventrem mica panis hordea cei, qua" ficprjeparetui'. Panisper medium fcindatur, & micaauferatur,& exteriora in aceto forti,& tepido,vt di ctum eft,imponantur. Deindedetur fyru.qui recipit de- coutionis rofarurn,myrti,gallar, balauftixjib.inj.cuiad- danturli.ij.de fucco plantaginisco6t:o,& defpumato,co- quaturad tertiam partem', & addito zuccharo,(yr. fiar, & decur cum puluere bolu
De debilicate ex pharmaco.
DEbilitasinuadcre folet porionatos poft quinq-, vel feptcin fellas; quod fignificat bonos hurnores cum malis euacuari, ex quortim euacuatione debilitas fequi- tur. Huic ftatirn damusad bibendum vinum, inquo temperatafit mica panis aflati, & pra;dictis conltridti- uis conftringimus.
Dc tenafmone,& eft voluntas aflellandi fine cffedtu.
PRouenit aiit in potionatis, vel ex medicini acuitate, velexftultitiaaffcllantis egererenimium conantis. Sedeatpatiensin apozemate,quodrecipitcorticismali granati, balauftix,gall£ ,fumach,rof. corticiscaftane.t, corticis celfi,& lentifci,corticis forba:,& cytoniorum,& acacix, & hypoquiftidos. Omniaterantur, & coquan- tur in aqua, & in ea aqua tepida fedeant, & vtantur dia- codion cum croco.
De Defedu Appetitus.
APpetitus deficit quandoq - , potionatis,quem reflau ramus cu fucco mali granati acctofi,vel mali ma- tiani,vel vuae acerb?,cum pauco pipere, & flmilibus,vel cibum, quem fufcipiunt comedant cum condimento, quod recipit fucci ment?,vnc.ij.fucci petrofelini.zingib. ana vnc.ij piperis,zucchari,vnc 4 &aceti vnc.iij.poflea detur fyru.rofaceus, & diaVhodtSn.
De Vomiru.
VOmitus dandus eft ina.-ftatejquiafuiicnimium calidi humores, & leues 'folentabundare,qui hu. mores fequentur temporis proprietatem. Daturetiam fanisadfanitatem cuftodiendam. j£gris vero ad expel- lendam?gritudinem.Siergo (anisdetur,danduseftpofl cibum 5 vtfuperfluus cibo inuifcatus per vomitiun ex-r pellatur. Aitenim Conflanrinus, Vomitusbonuseft an tecibumjfed meliorpoitcibum.S'iverodetursgris,da- dus eit ante cibum in mane.f cum ftomachus fadta dige flione pr^cedentis noctis a ctbis,& potibus liberatus eit, & vacuus. Etfi fit debilis,prius cibetur duobusouis for bilibus, vt ftomachus confortttur, & medicma nociua facilius expellatur. Pricparandus autem eft vomitus,& temperandus hoc modo. Si verocholericUs fuerit, fero prxcedenti dandus eft cibus forbilis,vt ftomacbus lubri cus fiat, ficut ouum forbile, ius pifcium, ms gallina?, & fimiha. Quod fi fuerit phlegmaticus, vel cholericus per duosdies, vel pervnum, hocmodoprxparecur. Proba- re eciam dcbemus vcrum facile vomat, vel diihcile. De- turergoprius (yrupus acerofus cum calida,vel fcmen ra pi,radicis,& atriphcis ,cfp ;e, & feruentem aquam fuper pone, & per panhum cola: &dacolacuram, & fecundii Koc quod vomucnr,facilem,vcl fortem vomitum.
Otcumtn, Non autem dandus«ft vomituspaticntibusinfpiri- tualib.nec afthmaticisj nec ped:us ftridum habentibus, quia nimis moleftantur, & timcnda cit in cis luffocatio.
D E N D I
Item quandoque fit nimius vomitus, vel acumine medi cmx,vel quantitatc,vel humorum habilitate.Qiii,v t re- ftringatur, ponimus pedcs eius in aqua fngida: & da- musbibere decodHonemgummi, velfanguinis draco- nis,vel boli, vel puluerem eorum cum pr^dicta dccoCtio nc, vel puluerem mafticis, & gummi cum eadem deco- drionedamuSjVelpuluerem mumix, veldamus panem affum in vino , vel aqua infulum. Fiat etinm emplaitrii de languincdraconis, bolo, maftiche, olibano,gummi, omnia tere, & diltemperara cum fucco ments, ftoma- cho fuperpone, vel fpongia in aceto bullica ftomacho fu perponatur. Dentur etiam conftriChua,qua: fcripta iiint m nimiofiuxu ventris ad conftnngendum.
De ruptura vena: ex vomitu.
SOlet etiam contingere,quod ex ninuo vomicu,et vo mendiconamine|vena rumpitur interius: & vomik liinguine. Contra que damus pulucre mumiac, vel puluc re ialuie, c^pull^, &pulucre mafti. vel olibani,vel amy- di,vei diacodion, & fuperponatur itomacho emplaftru de fandalis albis, & rubeis,bolo,gumi, & maftiche,tcre, & diftepera cu aqua rofarii, velcu decodlione gummi.
De fingultu.
Slngukusfuperuenic iqie vomicibus. Sedaliquando fic ex humoribus ad ftomachum actradtis, & nocx- pullis,quod fcitur fi parum vomucrit, &fequitur iingul tus. Aliquandoexinanitione,quod fitpropternimiam cuacuationem, Si ergo fiatde humoribusad itomachu atrradtis,iterum detur vomitus. Tamenfidebilisfuerir, confortetur prius duobus ouisforbilibus. Sifiatdeni- mia euacuatione, foluarur per contrarium, fcilicet cu m repletione,fecundum quod mnuit Hippocrates,dicens. Indigentiam repbrio ioluir. Cibentur ergo leui,& folu- hili cibo. Deturnamq;fuccus mali granati, iyrupus vio- latus,(yrupus * gileni, & fimplex, vel fyrupus rofaceus, ius cncicijfarris, am vgdalarum, iusgallins, vinum albu bene lymphacum. Quod fihocnon valec,damus diaca- ftoreum cum iucco menta.*, damus etiam cledtariacon- forcaciua ,ficucdiamargaricon cumfucco dianthos,& rofitam nouellam.Damus rrypheram magnam, velfo- luni temperamus cum aqua, & damus.
Defingultu fuperueniente fpafmo.
SI ad fpafmum fuperueniat fingultus,mortale efl.Vrs de Hip.Spafmus exelleboro,mortale.Perellebon;m autqualibetmedicina Iaxaciuam inteliexit, & facimus tunc quod poffumus. Accipe farinam :^nugraci,pfyll;j, fatina hordei,mel,et oleum violatu,velcommune,quod fufhcit,& facemplaftru hoc modo. In melle, &oleo co- quatur malua,viola,radix maluauifci; cola,& addiris fa- rinis fsc emplaftrum,et pone fub vtraq; axilla,& mufcu lis maxiilarum, & fuper nucha vfq;ablumbos,& mul- geatur lac afinarum,vel ouium,vel mulieris puellam nu trienris.Lauecurixpe capurcum aqua in qua codtse fint maIuar,violx,rofip, hordeum,ftercus caprinum •, poftea vn gacur cu oleo,& medulla porcina, gallinacea,axungia porcina,vel anfcrina.His diffolutis,& miitis,ponatui:in balneo tepido, m quofit potum oleum rofatum,vcl com muneviuihcienter tamen prius coquantur in oleo.illo ca pitapapaueris,veliufquiami,malux, viote,& fimilia. PAKTICVLA SECVNDA.
PO flquam de primo modo medendi fufficientet tra- dtauimus,reilat,vt ad lecundum tranfeamus mcdii. Eftigicurfecundus modus medendi, qui m coitridtiuis, vel mortificatiuis medicinis exiftit, Conflridliuavero medicina,vel mortificatiuaeit,quemembrum diffoluir, conftringit,vel humores inaliqua partecorporisrefolu- tos mortificat, & confumit,vr iunt opiatr, qux conftri- dtiux, & mortiticatiux dicuntur, eo quod humores, & membradiffoluta pereafolent conftringi, & conforta- ri,tnorbiq5& colores corporis morrificari.
Quomodo conftringimus.
EIs aut quadoq; nimium diffomtos humores coftrin gimus,quandoq; mebra diffolura,& debilitata con- fortamus,quandoq; fupeifluamateriaconfumimus. St enim humores in aliqua parce corporis ruermt diifoluti,
qV.od

C O P H O N I
quorl fxpe fir in flomacho, cerebro parienti catarrhii-, da A dx fant condndliaa; medicini,Ccut aurea,mitlnidatu diaolibanum,&c.qux digerantur; & i n fanguinem con- uertantur,et ad membrum venientes confortent lpfum, conftringant,& rheumatifmum ab eo prohibeant. In ta linamque dilTolutione nonaudemus daremedicinam diflolutiuam, neex maiori dilfolutione magnus fequa- tur rheumanfmus,quidefluensad aliquod membrum principale la?detillud,& corrumpet. Datisetiamopia- tis, & humoribus conftrichs, dandx- lunt competentes pilulac , velalije competentes medicinx y qux j humores prius di(Tolutos,& iam diffolutos competenter educant, neibi remanentes,velaliampartem diicurrentes, poflea putrefcant, & febrem,vel aliam a:gritudinem inferant. Detur mithridatum paulatim,&: perinterualla,nere- pentina fiatpurgatio, vel igntudo.
De membris diffolutis.
MEmbradiiToluuntur,& debilitaturfrpiffime, fi- g cut in chronicis febribusinterpollatis. Eis ergo debemus dare opiatas; que membra ex ^gritudine nimis debilitata conftringendoconfortent ,<Si qua:confortata acumini morbi meliusrefiftens,& caulam morbi,quam diirolutiuamaferepellerenon poterant,confortataa fe repellant. Hisautem non omnibusopiatasdareprarcipi mus; (ed temperatiores, & minus ficcitatis habentes,vt eft rubea trochifcata,& fimilia. Membris igitur confor- tatis pofiuiHUS vti dilTblutiuis.
De reliquij s humorum in corpore.
MVltotiens remanent humores nociui relidti pofl febrium refolutionem in corpore, qu.x aliquando ad membra deriuatiilla apoflemant,velalios morbos faciuntjVel etiatn funt caufa recidiuationis. VndeHipp. Quarrelinquunturin morbispoflcrifim,iubuerfionem facere confueuerunt,quiaergo huiufmodi non audemus purgare, tum quia debiles funt', tutn quia debilis pauca „ folet in eis efie materia/neprxdidta in eis fequantur peri cula,damus de opiatis,qua: & naturam confortent debi- litatam, & paucam materiam confumant. Et hoc maxi- me faciendum eftinhis,quifrigidospatiunturhumo- res. Si quisetiam laborat dehumore intercorium, & carnem contento,quod Garamantes ignorant,eis dandg funt opiat:e,qu£ confumant hutnores - , nam fi purgaren- tur,magls lxderentur.
Quomodo debent dari opiata?.
OPiat.x danda;funtcum vinocalidodiftemperatx, vel cum aqua calida.Cum vino non habenubus fe brem,cum aqua vero febricitantibus; non tamen datur omnibas, fed tantum Iiis, qui laborant inrerpolata, nec quolibe: tempore.quia non in acceflionis tempore,ne ca loreearum augmentaretur calor fcbnlis j led tribus ho- ris,vel quatuor,anteacceflioncm, vt materia,qui infert morbum,confumatur. In principio quoq; interpolataru li materia fueritpauca*, & natura fuerit fortis, poft tres, D velquatuordiesacceflionis dandx funtopiatx fortiorc, <& calidiorem vim habentes-, ficut eft aurea, mithridatu, mula,& fimilia;& hoc ideo,vt materia confumarur.Cu enim matetiafit pauca>fiuepropinqua, fiue remota,non debemus dare diflblutiua, ne pro materiei paucitatepo- tius bonorum,quam malorum fieret refolutio. Quod fi materia illa fit nimis cruda, poft damus ea,qux digerut; vt hiera picra,fiue fcammonea, theodoricon hiperifton. Etcum digeftafuerit materia,dandxfuntopiatx,qua:
deficcent illam,6c p confumant eam.Videndum efl.n.
cum materia fit pauca, & calor fit paucus,tunc non funt dandie opiatx,quia nimis funt calidx. Sed tantum refri- geratiua den tur,'qua: calorem reprimant; vt funt cibi fri gidi, & ele&aria frigida, ficut funt tryphera faracenica, tria(andali,oxy,&c. Similiterfimultafuerit materia_j in febribus, vt ipfe incipiant efle diuturnx, damus opia- tas,vt materiacalida faifacitius digeratur, & confuma- tui,eiu(q;dyfcrafia cinusaltfietur. Paralyticoset mul-
S- ' 2-7
tum iuuant opiatx. Nam, & materiadeficc3ttur,& eorri membra nimis infrigidata calefaciunt, & conforrant.
Deeffedhi medicinx conftridliux.
SVnt, & alix conftricliux medicinx,vel mortiferx, qux non mterius recipiuntur, iedexteriustantum oppofitx eundem effedtum, quem, & opiatx,confequun tur.Nam, & humores refolutos mortincant,et mernbra diffoluta confortant, & mareriam confumunt fuper- fluam, vt funt frigida, & ficca. Verbi gratia, vt bolus, fanguisdraconis, & fimilia,quxfuper caput, velaliud menibrum cataplafmataipfum confortant,&fluxum in eo fadtum conftringunt, ficut laclirymas, fi fronti ap- ponantur, vel humorem fluentem ad oculos, fi tempori bus fuper venas cataplafmentur.
PARTICVLA TERTIA.
RE6lus ordo fequirur, vtdetertio modomedendi tra&emus. Eft igitur tertius modus medendi, quo peidita,& confumpta m corpore reftauramus. Hic mo- dus medendi genusrefumptiuum,fiue enutriens poteft appellari, eo quod magis conueniat his, qui reparatione indigent,& nutriunt conualelcentes, velexaliquocafu nimium coniiimptos. Reftauratio veroconliftitinduo- bus modiSjfcilicet cledtario, & dixta, ficut confumptio induobusreperitur,fcilicet humoribus,& membris. Confumunturenim humores, vtin caufonide. Confu- nnitur,& membra,vtin hectica, & phthifi.Si ergo volu mus humores reltaurare, principaliter vtcndum eft ele- dtarijs confortatiuis, vt elt diamargariton, diarhodon, dianthos,diacodion, triafandali, & fimilia. Secundario cibis conuenientibus, & reflauratiuis,vt funt pulli galli- nacei,caro lactenris capreoli, oua forbilia, pilces (axati- les,ius gallinx,& fimilia. Potus fit vinum album.Facie- da efl reftauratio humorum perfimilia. Vt fi cholera fit confumpta, & eam volumus reflaurare, dabimus clecta ria,qux digefta mutantur in choleram, vt diacalamen- thum,zingib.conditum, & fimilia. Damus cibum cali- dum,vt piper, & fimilia.
Deconfumptis membris.
MEmbra cofumpria fi voJumusreparare vtendum eft principaliter cibis folatiuis,8c facile digeflibi- libus,& mebris fortiteradh^rentibus, vreft fannahor- dei cu decodttonepuili, vel gallinx coctx cu lacte amyg- dalatii vel pinearri codita,etiacaro pullorii perdicis,pha fianorum,iura gallinx,oua foibilia, ficus,vux ficcx, & fimilia.Potus fit vinualbu,&aliquantulum rubeum,et temperatum cu ptifana,in qua codtum fit gummi Arabi cum,pinex, amygdalx,danda funt eiedtaria, quxcalore naturalem confortant, & humiditatcm in membris per ditam reftaurent ; ficut tetrapharmacu,trypherafarace- nica,diarhodon,diacodion,&alia fupradidta. Fncienda elt aute omniummembrorumreftaurano per fimilitu- dineficut humorum. Siautem fitfadta confumptioca- lidorum humorum in corpore, oftercnda funt eotempo re temperata calida,que naturalem calorem ex confum- ptionedebilitatum confortent, & calidam fubftantiam in membrisperditamreftauret. Similiter fifrigidorum humorufiat confumptio,frigida offerantur rem]>erate. Confiderandu eft tamen vtrum calor accidetalis ninns incendaturincorpore.Quod fifiat,dandafuntfrigida,q accidentalem calorem reprimendo calid.i altercntdy- fcrafiam,ficut in his fit, q pofl quotidiana hepar habent caIcfadum.Sintautfrigida,qux his offeruntur,leuia,fa- ciledigeftibilia,&cito innutrimentum corporis tran- feuntia.Si verocalor non fit multus, & frigidorum per- ditio non fit multa, danda funt potius frigida,quam cali da.Calor tainen naturalis,quia debilis elt temperate cali dispriusconfortetur. Cum.n.calorefebrili confumen- tefubftantialem humiditatemdebilitatusfit,nifi pnus confortetur, neceffe elt, vt ob folutionem frigidorii ma- gis debiliratus fuffocetur. Suntautem,quxdantur,tam cledtaria,qua alia cibaria liquida, vrpro fui liquiditare p membracitiusfluentia,melius,& ieuius incorporen- tur, & nutriant. Vnde Hip. Facilius eft repleri potu,qua cibo.Per potum intellexitliquida, per cibum (pifla.

A R S M E
PAR.TICVLA QVARTA. E
POftquam quartus medendi modusabalijsnodmn fic commendaius (cripto,tamen quia vtilis valde elt, &certius, de eo cra6temus. Eit enim quartus medendi modus ab alijs fctiptus, qui in digeftiuis, & attradtiuis, ^el alterantibus, confiftit. Digeftiua vocamus,qu£ ma- teriam morbi digerunt, & ad expuliionem tacilem pia-- parant,& obedientem. Eisautem dupliciter vtimur,fci- licet intus,&extra. Intus, vt in febribusaddirigendam earuin materiam. Extra, vt in apoftematibusad dirige- dam putredinem in illis, fedalijs, & alijs modis. Si vero volumus digerere materiam qgritudinis intetius conte- tam, damus diuretica,(icut eft apium,& fimilia^qti^ ma teriam pet partesdiuidant, vt in partibus liquefactis ope retur natura, & fic eas expellat, quatn integram operari nonpoterat v.g. Vtfimagnum fruftumcarnisbulliat, quiamtegrum nequitdecoqui perpartesacoquofapien- tediuiditur, vtdiuifum citius, & leuiusdecoquatur. Si enim volumus digerere materiam apoftematis,vtendu eitcalidis,& humidis,ficut fxnugra:co,radicibusalthe£, & fucco caricarum,& fimilibus. Omnis enim putredo, vt dicit Galper calotem,& humiditatem.Digerere vero apoftematis materiam, nil aliud eft, quam ad purredine ducere,vr putiefacta expellatur.Namfi apoftemaimma curumaperiretur, exdolore maior fiertthumorum di- fcurfio, fic magis la:deretur, quam iuuaretur xgrorans. Dolor enim fit ex diuifione fenfibilium partium.Re ve- ra vero (equitur dolorem. Prius vero ducenda eit mate- ria ad pucreiactionem, pofteaputrefadta expellenda cft. Itern digerere febris materia nil alitid eft,quam per par- tesdiuidere,vt diuifa,& liquefacta,per poros leuius edu- catur materia. Quod facerenonpoterat dumeratinte- gra,& compacta, vel propterfui debilitatem,vel paruita tem pororum. Quod fi indigeltam medicuseameua- cuare praefumeret,potius igrotantem laederet,quam iu- uaret.Nam citius humores liquidi, & boni emitteretur, quam mali,& compaifti per medicinam diffoluerenrur. Vnde Hipp.Siqualiaoportet purgari purgentur,&con- fert,&beneferunt. Si vero non,contrarium. Priusergo digeraturdiuifiuis, Dehmc vtendurnelt expulfiuis, & hocaudloritate Hipp.dicentis.Digeftamedicari,& mo- Uere non cruda,&c.
Deconfideratione diuerfitatis materiei.
COnfidetanda eft diuerfitas materieiindigeftione facienda ratione loci, in quo eft materia. Nam fi- cuc medicinarum quaedam funt frigidx, quxdam lunt calidx, &digeftiuorum, qua:dam funtcalida,qua:dam frigida. Itemficuc locorum qui'dam funtremotaa nu triduis.quasdamanon nutritiuis.Sicquxdam diuretica funt,qux magis penetrant ad remota loca, t; ad vicina.
De caliditate materiei.
SI ergo materia fuerit calida, vt in tertianarijs, & i£te ricis,vtendum eft diureticis frigidis, vt eft fcmen me lonis,citruli,cucurbitae, & fyrupusacet.&fimilia.Si ve- ro fuerit frigida, vt inquotidiana, dandafunt calida, vt femen apij,petrofel.marathri,anifi,radiceseorum,& fy- rupusacec.quicommuniter daturpropterfui leuitatem tam frigidis,quam cahdis,dandum eftdiurencum, ma- xime in hyeme,& regione frig.Semina hoc modo danda funt,terancur, & coquantur rn aqua, & colata illa detur adpotandum. Sic &oxymeldeturctimcalid. Nam & apoftema diuidit. Qupd fi materia fuerit mifta ficut fal- fum phlegma, mifceanturcalidacumfrig.vt(emenci- truli,melonis, fimul cum apio, &c. Si materiapertinet magis ad calorem,vt cholera citrina,plura,& frigida, & econuerfo.
Dediuerficate loci,inquo eftmateria.
Dluerfitas loci, in quo eft matcria multiplex eit. Na aliquando in nutritiuis,aliquando m ipiritualibus continetur.Aliquandoin capite,aliquandoin fplene,ali- quando in pleura,&incoftis.aliquandoetiam infpiri- tualibus fedibus continetur, &c.S i ergo fuerit in nutriri- uis, ficut m itomacho, vel in hepate,velm inteitinis,de- tur oxymel diuteticum,vel fyrupus acet. cmn calida,vel
D E N D I
aquadecodtionisapij, marathri,petlof vel cucitrbita?,fe- mi.melonis,citnili,velcucumeris,velfucco maligrana- ti acetofi cum calida, & hoc fecundum materiei exigen- tiam. Si vero fueritm fpintualibus,nondeturaliquod acetolum ,quia fpiritualia Ltderentur: Seddetur ptifa- num,in quo codtx fint radices,vel femen apij vel perrof. vel !emi.citruli,melonis,cucumeiis,&cucurb.& hocfe- cundum exigentiam materiei:omnia.n.prouocantia vri nam purgantipiritualia.Quodfi fueritmateriaineflen- tia capitis, ficut m epilepticis, detur aliquid, quod dige- rat,&infumumrefoluat,&diuidat matenam incere- bro.Quod fi catarrhus fuerit in capite, vt eft coryza,de- tur,quod digeratcum fumigio: Accipe pulegium,cala- menthum,t!tus,&coqueinforti vinoalbo,& fufcipiac fumum patiens peros, & nares faspe, & diu habeat coo- percum caput,neexhalet fumus. Sifueritin fplene,fi- cutin fplenetico, deturdeco<5tiomarathri,petrof.fpica?, lingueceruine,fparagi,& brufci,adianthi,& fimili.bi fic in coiiis,vt pleuiefi,detur ptifanum,in quo codum fic fe men citruli,melo.cucumeris,& cucurb.ciiladieamygd. Exterius autem apponatur emplaftrum,qt:od fit deticu bus ficcis; de radice alth ^.T,& de fem ine lini,& fcenugr? ci,& farinahordei. Conficefic,tereomnia,&coquecu aqua przter tarinam, & poflea bene tere, & addita tari- nahordei,& aqua decocStionis fac cmplaltrum, & fuper ponc,multumenim maturat. Sifitlnrenibus,dentur prouocantia vrinam. Sed fi fit multum in remotis parti bus,ficut in pedibus ,profunt diuretica data, quia dige- runt,&permembradiuifaeis incorporantur,& diuidut materiam,quam inueniunt,vel cum in ftomacho fit eo- rum ebullitio,foluitur fumus ab eiseorum retinens,pro- prietacem,quiapofteafpiritum virtusinfpicitipfum,& fic ad membra tranfiens diuidit materiam ,qua:infcis eit, tamen cum materiam in tam remotis partibus volu musdigerere,vtendum eft£ortionbus,&diureticis,quo niam illx partes remorae funr a naturali calore. Inde eft, quod a;gntudines,qux fiun t in eis,aut vix,aut nunquam curantur,ficut podagrici.
De fignis materiei digeftionis.
COgnitis quibus materia digeratur, digeftionis fi- gna ponamus. In febnbus igitur hxc funt figna.Si accefliocitius,& fortius affligat quam foleat,fignum eft digeftionis.Ha:cenimfitmaterieiliquefa£tione,& natu raliscaloris fortitudine. Cumenim materia fitdura,& compa6ta,tardedigeritur,&parum deea refoluitur. Vn de, & acceflio tardatur, & parum durat. Tamdiu enim durat acceflio, quamditi duratmateria,qui digefta a na- turali interpofitione. Quodfi materiafueritliquida,& mulcum de ea refoluatur,cito confurgit natura ad expel- lendam materiam. Vnde & acceflio citius arripit, & qa durat materiei confumptio, vel expulflo, durat & febris acceflio,quod ignorant idiotz. Vnde eft, quod imperiti in quartanarijs cum vident in hyeme febrem morari, & parumadfligere,putant efle fignumialutis,cum fit fignum prolixitatis xgrirudinis. Nonenimhocfitnifi exmacerieiduritia. Itemfi vrinanonmutaturaprinci- pio, & incipiat lmmutari; fignum eft digeitionis. Quod enim non mutaturaprincipio , fitexmateriei duritie. Quod vero mutatur, fitex liquefadtionematena', vel aeris frigiditate. Cooperienda eftergo, nedecipiamur aerisfrigiditate. Itemiivrinaa principio fuerittenuis, &poftea infpifletur, velinfrigidetur,fignum eftdige- ftionis, tenuitatisenimcaufa eft compadio matcriei a principio, a qua, quia nihil refoluebatur, nec vrina in- fpiflabacur.Quodautem fitpoftea fpifla , & poftea fub- nlis fignumeftdigeftionis; hocenun fitmacerieipur- gatione,veladaliumlocum translatione, quod fcitur per argrum. Nam fi fenfibiliter bene fehabear,& no alie netur,purgatioeft,& non alienatio.Si vero non,contra- rium.Quod fi vrina fpifla in pnncipio videtur, hocha- bet fieriex multitudine materiei. Similiter,&inalijs a:gritudinibus,in quibus vtimur diuifibilibus. S'i vii. na prius fuent (ubtilis, & poftea infpifletur, fjgnum eft digeitionis. Tuncergo fecure pofliunus pur^ate. Dige-

COPHONIS- 177
ftiovero fnatcriei, in apollcmatehis comprehenditur fi A guem non fpargimr,quod fufficit ,ficintellige, vt&fpe-
nntc \i lArne ilkpfrpr/» mrinnr iv nnlnr minin ^ 1 nvni c «-—«« / o, /1 1 1 «
gnis.Silocusalbefcere incipiat,&dolormjnui.Siprius fuerit mollities loci poil album, & (pifTum facilis eft eie dl:io,vt in pleurefi.Cum hoc videris,fecurius poteris ape rire,nifi per fe aperiaturin exterioribus.
In catairho hsc funt figna, digeihonis fupcrfluitas , fpiflicudo,& albedo,& facilis emiffio.
Dealterantibus.
NOn folum digeffiuis eft vtedum in fgritudinibus, fedetiam frequenteralterantibus. Alterantiadici mus vero,qu.-cimpetum £Egritudinis reprimunt,& mi- nuunt,vt populeon dolorem capitis ex calore, tryphera faracenicaferuorem tertiani. Alterantium vero,qua:da alteranr,& purgant,vt tryphera faracenica.Quxdam al- terant, &non purgant,vttriafandali. Alteratioveroin duobusconftftitjin qualitatefcilicet, & materia.Alterat"' enim qualitas,alteratur, & materia. Alterare enim quali tatem eft eius acumen reprimere, & fi calor intendatur, debentdari,quxipfumreprimant. Sicdefrigiditate,fi- g cut de humiditate. Alterare vero materiam eft eius impe tum reprimere,vel minuere. Vt fl cholera impetuofe rn aliquoabundct,debemusadhibere,qu2 eius impetumi- nuant.Non enim audemus dare medicinam,cum mate- ria nondum Ct digeita, nec cum arger impetum cholerae poteil fuftinere.Debemusergo dare, qux choleram pur- gent,& argruin alleuient: vt tantum poffit fien digeiho,
cies poffint conleruare, & eafdem per membra dcdacc- re. Sitcrgo menfura mellistalisinmedicina. Sifueric vnalibra pulueris,apponatur tres mellis.Melautem ap- poniturtribusdecaulisinmedicinis. Primaeft,vt con- ieruet fpecies, quia confcruanda; iunt valde. Secunda,vt ducat ipecies pcr membra, quia valde colatiuum eft, & mundificatiuum. Tertia, vtdulcedinefuaamaritudine fpecierum temperer. Intritura ipecierumduoconlide- rantur.Nam aliter debent conten fpecies laxatiux,a!iter non laxatiux. Laxatiux aliquantulum debentteri,vtin ilomacho moram facieteshumoresaremotispartibus difloluant,& ne adh^rentes villis ftomachi dyfenrei iatn gcnerent,iicut eit fcammonea, eupliorbium, & fimilia. Nonlaxanua' fubtil lil 1 m e tera n tu r, vt facileincorporen tur,&quod fuum eft,cito perficiant.Ethoc maximede- bet fieri in ele£tarijsconfortatiuis.
De confeclione fyrupi.
SYruporum confedio varia eft. Nam aliquandofit fimplex, aliquandocompofita.Simplexeit, qu.T fit defolozuccharocum aqua.Cotnpofita,qu£ fit defpecie bus,vcl dealijs. Compofitus autem multiplex eft. Alt- quando de herbis, aliquando de feminibus,aliquando de radicibus,a!iquando de floribus,aliquando de fuccis,ali- quandode frudtibus.
Irem (y rupus alius clarus,alius non clarus, Sed clarus
& ficpoltea falubrisfitpurgario.Pitautemalteratioma debilioreft nonclaro,quia clarus in fpecierum abfen J J *' tia,quodper albuminisappofitionem cum puluere fpe-
cierumadhxrer. Fitautem clarus,veladdele&andum velad vendendum.
Item fyrupusalius fitdezuccharo,aliusdemclle. Si crgo fiat fyrupus de zuccharo fimplex, ponatur zuccha-
teriei quandoqueininterioribus,quandoquein exteriori bus. Interion bus, quandoque qualitatis, vt di£tum eft, quandoque materiei.Si ergo altereturqualitas,principa- litereftalteranda alterationibus, qux fica!terant,quod non purgant,vt triafandali. Si mareria alteretur, alterari debec prxcipue alterantibus,qux fic alterant,quod pur- gant,vt tryphera faracenica, pfy llium etiam lotum in a- qua frigida,& fimilia.Similiter fit in exterioribus,quan- doque alteratio qualitatis,vt dolor capitis per populeon,
rum in aqua,& bulliat ad lentum ignem,quoufque adh^ ret cacice gutta, vel fuper vnguem pofita non difpe tur,&hoceftfignumdeco6tionisin omni fyrupo.
Si vero fiat de fpeciebus compofitus, terantur fubtili-
<]uandoq; materiei,vtinapoftematibus. Quaedam vero ter,&apponanturinfacculo, & facculusilleponaturin
rtlh r-kfs% »* *.— ... A ^ n *- »-» *. , t «A4 * r * 4 \ J 1 rtnilfl r*n V r L .. 11. - 4. J - - - tf r — . _ - ... ...... / - ..
alterantmateriamapoftematum tantum, vtfolatrum, femperuiua-Q^dam veroalterant,& maturant,vt mal na,& vitellum oui cum oleo rolato,vel viola.Si vero ma teria fueritnimis impetuofa, vt choleravirid.&angu- ltet zgrum maxime, vt nec digeftionem materiei pr? an guftia poffit cxpe£tare, vtendum eitalrcrantibus,& rep- cuffiuis,accipe ergo folatrum,& femperuiuam,& qu^al terant,& maturant rere,& fuperponatur,mire mitigant» & reprimuntimpetum cholerx, & fanguinis. Iadtave- ro mitigatione melius poteris digeftiua congrua appone xe,ficuteftmaluacum oleorofato, velviolarum. Inde eft ,quod in paffionario pricipit Gal.fuperponifadta po- dagra, vtmembrum reddatur infetifibile,& fic paufet infirmus.Fit autem alteratio tam cibis,& potibus,quam mediciniscompetentibus.
De modoconficiendi.
EXecuto modo medendi ,,'agendum elt de modo co- ficiendi. O ftendamus ergo quomodo debeant con-
aqua cum zuccharo, & bnlliatdiu ,& exprimatur fac- culus illefarpe, vt ius fpecierum tranfeat in fyrupo: poft- quam bullierunt diu,co!entur,& coquanturadperfe- ttionem fyrupi.
Si vero fiat de herbis,velde floribus fyrupus,coquan- tur prius in aqua, poltea colentur, & zuccharum adda- tur liuic colaturx,&coquatur ad modum fyrupi.
Si aurem fiat de feminibus,vel de radicibus,terantur, & coquantur in aqua, & cokntur ,.& addito zuccharo, fiat fyrupus. Tuncfi de pfyllio facere volueris, propter fui vifcofitatem ponatur in facculo,& fac fyruptim.
Si visfacere ele6tarium,addantur fpecies,& confi- ciantur in mortario, vel cacabo, fecundum genus medi- cinx.Ponituratitem fyrupus in medicinis propterzuc- chari temperantiam,vt medicina fecureacutis,&cali- dis morbis poffit dari,ficut tcrtianae,caulonicli. Neque enim calidismorbisaudemus medicinamcum melle_» dare, maxime in acutis, & hocproprer fui calorem, vel
lici medicmx, &quibus vnaquxque medicinaproprie D ventofitatem. Licet enim calorem, & ficcitatem mellis
valet xgritudinibus.Cum ergo volueris conficere medi- cinam,prius confidera fpeciesvtrum.bonaefint,necni- mia vetuilateconfumpt^.Similiter, & herbas,& earum radices.Confidera,& femina, vt fcilicet fint cogruis tem poribus collefta, & in conuenientibus locis repofita, & congrueficcata,non ad furnum,fedad Solem,vel in vm bra,fm quod exi git vnaquarque per fe,Auctore Conftan tino.Nam cum fimulteruntur, & quxdam citius pulue rizantur, plus de ea in aerem, & m tumu refoluitur.qua ,de alia,& fic virtus medicinx minoratur. Poftquam au- tem tritac, & puluerizatxfuerinr/pecies perlepondere- tur,fecundum,quod exigit mcdicina. Dehinc addito mel le,vel fyrupo,conficiatur.Inc6ficiendotriafuntconfide rada,puritas mellis,fyrupi deco6tio,& eorum,quod fuffi cit appofitio. Puritas mcllisduo continet,fcilicetne fit aquofum, vel nimis codtum,& bene defpumatum.Sym pi decodtio bona elt cu ad mellis infpiiTationem vcnerit, quod fcitur,cu gutta adhxret cacix, vel pofira fuper vn-
per appofita poffit minucre, nullatenus tamen ventofita tem ex totopofliimus remouere.
Si vis facae fyrupum clarum a principio,vel poft,fy- rupum tamen parum infrigidato, prius per motum lpa- thulxponaturfpumaalbuminis oui tufi, &moti cuca- cia, vel manu,vel in aqua frigida; & di mittatur diu bulli readlentum ignem,ncpronimiaebullitionecontinui- tas fpumx pereat, namquanto magis erit continua, tan- to magisadhacrebunt ibi iuperflua, nec moueatur fyru- pus,vt magis adhxreat fpuin?,q fyruptidebet mfpiflare. Poll^diubullieritjiemoueaffpumailla, &cofiderctur fpuma illa 1 ampulla vitrea, vtru fit faris clar 9 . Qd fi no, apponafaliafpumaalbuminis,& bulliatquoufq;clarus.
Sy rupus acetofus fic deaceto,& zuccharo, ficut fyru- pus ex aqua,& zuccharo.
Si vis de fructibus, tere, &coquein accro, vel aqua, fecundum quod vis facerefyrupum, & addito zuccharo colaturx, facfyrupum.
Si vis

A R S M E
Sivisfacerefyrupum de fuccis, ponezuccharumin E eo,& diflolue ad igne, & cola, & poilea coq-, in fy i upo.
Quod fi vis facerede fpeciebus, & herbis •, herba- co- quantur in aqua,& coientur: & incolaturaponaturzuc charum,& puluis fpecierum in facculo, & (yrupus fiat, vt fupenus didlum eft.
Quodfivis facere fyrupum demelle, priusbenede- fpumetur, & poflea in aqua ponatur,& bulliat diu,& vt di'5lum eft,clarefcat. Difficiliusramenfit,quamdezuc- charo, &poteit dari quotidianarijsin hyeme, & fiigi- dis morbis.
Si vis facere, vtvidearurrofaceus,priuscoquerofas, vel radices in aqua rubea,ficut parietariam, cola,& addi to melle fac lyrupum, idem fac dc viohs, fi vis, vt appa- teat violaceus.
Itemfi visfyrupum fpiffum, vtele(Sarium,& defer- re in pyxide, de rribus partibus zucchari fac fyrupum,et coque pIusiufto,& poil:eaponein mortario,&addeibi quarta parte zucchari bene puluerizati, & diu tete,quo • p ufque album fiat, & fpiffum ad modum tragacanthi,vel amydi,& teratur,vt fupra didtum eft.Et notandum ell, quod in principio fyriipi, velcuiuslibet decodtionis ma- iordebet fieri ignis ,quiamaiorhumidiraseil,quamin fine,ideoin finefitparuus,ne fiatadullio, velcorruptio humiditatisjvel nimia confumptioilliusfyrupi.
De confedtione cerati.
OMneceratum ad huncmodum conficitur. Prius ceram refolue, & fiqui fuerint refoluenda ibi, re- foluantur cum ea, vtgummi ,&c. Deponeabigne poft liquefadhonem, & fpecierum puluerem appone mouen docum fpathula. Et fi volueris emplaftrare, facias ma- gis fpiflum. Si verovoIueriscumeovngere,velfticare fiat hquidus.
De quibufdam medicinis,ad qu£ fcilicet valeant.
Reftat dicere, qu^ medicin^, quibusproprie valeant agritudinibus, & principaliter de opiatis. Aurea proprie valecad omnevitium capitisex frigidirate,maximead rheuma, & grauedinem oculorum, & vitijsmatricis, q temperata ctiamcum vinocalido, &pernares tniedia caputoptimepurgar. alternatim in ferodamusad mo- dumauellans-
Adrianum proprie valet contra omnem frigiditate,et maximecapitis, & contragrauedinem oculorum,datur in inodum auellans fero cu vino, in quo decodta fu (al- nia,datur etiam quartanarijs ante horam accelfionis.
Achariftum proprie valet contra catarrhum,& cotra omne vitiurn peftoris exfrigiditate. In fero cum vinoca lido in modum auellana?.
Athanafia datur proprie contra fluxu fanguinismu- lieris cu aqua pluuiali,in qua coda fir proierpinata,plan tago,velhvpericon,quam decodlione cum lapidehema titc fupralapidem molaretadiuducimus,donecin (an- guineum colore vertimus,cum quo medicina ipfa difte- perata,& potui data,etbombaceex eaintind:o,& f^pius in vulnere miflo fanguinem ftringit. Hoc idem facit ha;- moptoicis taliterdiftemperata, & bibita. Qux fimiliter difteperata, & naribus attracla fedat fluxum ianguinis.
Alcancalon propriedatur patientibusacutasfebres, fed maxime tertianarijs,datur caliginemin oculispa- tientibus, aut ex fumocholer;r,autex acutafebrein mo dum caftanei in mane cum tepida. •
Blanca datur proprie contra pafljonem capitis ex fri- giditate,& maximeparalyticistremulofis,& epiieptxcis cum vino, in quo codla fit faluia in mane.
Benedi&a propne valet ad gutijam arthrericam, & ad podagra ex fngiditate, renes, & veficam purgat m mane cum tepida ad modum caftanex data.
Diaolibanum proprie ilringit lachrymas oculorum, & rheuma capitis, curat dolorem ilij in fero m modum auellanarcum vino, inquocoftum fitolibanum.
Darhodon proprie datur hepaticis, & cotra vinu pul- monis,quod ex calore finmirifice cofortatcoualefcentes cxacutis,velalijs cegritudinibus, dc ftomachu confortat cum frigida ante comeftionem,ia modum caftanea;.
D E N D I
Diacodion proprie daturcontra vitium pulmonisex calore,vel pcdioris, pleuriticis, peripneumonicis, hedti- cis,fi tu(Tiant,empyicis cum decodtione hordei bene tri- n, & tragacanthi in modum caftancx.
Diainspropde vocem reftaurat perditam ex frigidi- rate. Valetadomne vitium pedtoris ex frigiditatecum decodbonehvflopi cum vino in modum caftanex.
Diaprunisproprie valetacutis, manecum fngida, & contraomnem calorem.
Diapapauer proprie valet himoptoicis,phthificis in modum caftanea?,in mane, & meridie,& (ero cum ptifa na,vel aqua,in qua codhim fit tragacanthum.
Diapenidion proprie datur cotra tuflim ficcam,& vi tiumpulmonis,&adraucedinem vociscu decoftione hordei in mane,et meridie,& in fero,in moducaftane?.
Diamargarito proprie datur cardiacis,triftibus,et om ni debilitationi cordis, & ftomachi, cu aqua rofata, vel cu frigida,mane, meridie, & fero in modum caftanea:.
Efdra proprie datur melancholicis, tumidis, &qui- bus malusineftappetitus,&qua:appetuntcarbones, & qu^cuq; talia,data cum vino calido in modum aucllan?. Valet etiam ad aurium dolorem,& ad putredinem cum carenodiftemperata, & inftillata. Valetctiam ad fifluta labiorum.Electarium ducisproprie valet contra flomi chi indigeftionem ,& lllius dolorem cum vino, & con- tra ventofitatem cum aqua, in qua co&a fint femina me lonis,citru!i,cucumeris, & cucurbit.c. Philonium ,fiuc philarhropon,&iuftinum daturcalculofis, &ad lhj do- lorem, foluit dyfenteriam , & ftranguriam, datur rum vino calido, tn quo cocfa fit faxifragia, & grana milij fo- lis,vel (paragi,& brulci in modum caftanea: poft c§nam fero. Garyophyllatum magnumdatur propiieftonna- chicis, & acide ruchntibus, & indigeftionem patienti- bus, & iliofis,& v tramque choleram cducit ad modum caftanea: in fetodatum poftccenarn.
Catharticu nnperiale proprie v alet i!iofis,&vtramqi choleraeducitad moduauellan":mane,&: ferodatum.
Lithontriponpropriedaturlapidofis.fragirenim, & expellit lapidem ad modum caiianea cum vino,in qua coquanturfaxifiagia,milium folisdatumomni hora^
Mithridatum propriedaturlientericiscum decodJi» negallx, velmyrti. Daturcontta venenum cum fucco mentxdiftemperatum,& per potum,&per vncSionem. Daturetiamquartanarijs anteacceflionem,cumcaIida multum prodeft.
Mufactiam eneadatur quartanarijsproprieanteac- ceflioneminmodum autllanxcumvinocalido. Datur quibus vrina penitus negaturcufuccofenetionis,quod fi cum tepida diftemperetur, & tempora,& pulfus m un gantur,&fudorem inacutis a:gritudinibus prouocet» euafionemfignificat. Si veroncn, mortcm.
Oxy proprie datur caufonidi, (ynochx, & etiam con- tra omnes acutas,& poft omnesacutas cum frigida ma- ne,& meridiein modum caftanece. Siveroacuatur, va- let terrianarijs,& dolori hepatis.
Oj)opyra proprie valet contra paralyfim oculorum , lingux, oris, gutruris, manuum, & pedum, fanat cum decocitione caftorei, & faluix in vino in fero in modum auellanx.
Picra propriepurgat caput, ftomachum, & renes, ca- lefacit cum calida in moduin caftanea - .
Paulinum cum opio vcten noua: tufli valet. Datur contra viciapectoris ex frigiditate cum vino in (eropi- lulx noucm, vel vndecim in modum orobi fineopio dr.
i.cr.m (cr.2. fcammonexfachspilulis,&ftomachurn,
& caput ex p! ilegmate, & melancholia purgat,& oculo- rum grauedinem ex fngiditate tollit,cum vino calido accipiat media nodle.
Potio fandti Pauli proprie daturparalyticis cum vi- no, in quo cocta fit faluia,caftorcum, epilepticis, catale- pticiscum vino,inqtiocf <fta fitpeonia. Inhyemalite- porcdeturmiftacum E(drar,cum vino, inquocodtafit gentiana ante acceflionem. Datur etiam patientibus vulam exrheumace.tuflientibus cum ptifana.
Tryphera

C O P H
Tryphcr.itnagna propriedatur contradolorem ito- machivirorum,& mulierum cumaqua,inquacod:a Hntrcminafceniculi,anifi,mafticis. Datur etiamcon- tra omnia vitia matricis ex frigiditarecum vino cali- do,inquo codtafitartcmifia. Prouocatetiam men- Jftruacum artemifia benetrita,& oleo mufcellinobe- nc mifta:fic peflarioex bombacefa<5to,& exea inundto,& in vuluam miflo.Mulieri etiam noncon- cipienti fideturcumvino,inquoco£ta fit mandrago- xa, vel fambucus, miro modo valet etiampueris, qui dormire neqtieunt, & qui in nodte garriunt, diftempe- rata cum laite mulieris, & in modum ciceris data. Cu- rat dyfenteriam,& linteriam, cum vino fumpta optime itringit.
Tryphera faracenica proprie datur hepaticis, icteri- cis,quarranarijs ex choleraadufta, vifui obfcurato ex cholera rubea,& dolori capitis cum caliditare.
Hiera Rufi datur fcabiofis, impedginofis, & vtram- que morpheam curat.
Hiera logodion propn'edaturphlegmaticis,fcabio- fis,elephannofis cum fcammonea,epilepticis vero cum cochleano (alis.
SYrupusacetofus ad diuifionem ,interpolatisomni- bus, & in minori hemitritaro, vd augmaftico. Reci», radicis apij,petrofelini, vtriufqueafparagi,& brufci, &
O N 1 S • 17*
fcariola:, vel cichorex, foenugrxci, fycomori ana vne. 1. fac bullire in aceto contritas,& cola, & illi colatur^ ad- datur zuccharum, & fac fy rupum, & da mane cu aqua tepida.
SYrupus acetofus in acutis febribusalterans materia morbi ,exprime quod acerofumeft incitro,vel in cirrangulo, & fac bullire parum cum zucchari vnc.z.& cola, & fac fyrupum-, & cum codtum fuerit fuperpone. fcrup.i. camphorx,&da mane cum tepida, meridie cum frigida_j.
SY rupus acetofus, durus, & albus, fac bullire acetum album,& fortecum lib.i. zucchari,vt perfedlefit acetum confumptum,& poftea pone inmortario,& iuperponepulueris zucchari li.i. & fortiter ducas, datuf cum calida,diuidit materiam, liringir, & alterat.
SYrupus frigidus inperacutis febribus fitim fedat, materiam morbialterans. Recip. fandal.vrriufque, fpodij, fucci lyquiritize, tragacanthi,feminis portula- cx, berberis, rheubar.anavnc.i. campho.fcrup.i.redige fpecies in puluerem,& liga in facculo,& fac bullire cum aqua melonis faracen i, vel aqua cucurbitx, vel in aqua, inquapfylliumfueritinfufum per nodtem, & colaturx aditinge zuccharum, 6«^ fac fyrupum,&dafei"nper cumfrigida_**.
Finit ars medendi Cophonis.

S V M M V L A
MORBORVM OMNIVM* AC REMEDIQR-VM
I N, H O C VOLVMINE CONTENTORVM.
A lacobo de fartihus olim per ordinem Alphabeti collefta,
Nunc multis mendis expurgata, & auffa.
gQfxsorrao
Bortwn facit.
O popanax Serpentaria fuppoCt4 Decodlio fefcc.
Ariftolochia ^Abortus remcdia 2.vol. vdbominationtm tollit.
Elefhirium de aromatibus jllba ras confert.
L inimentum de mezcreon.. tAlienationis remedia 2 .fol. jlloprva confe v unt inMrf. ts/ilcol<£ conferwt in Mcf. jLmygialam apoilematib. coferufi Mef. jLntracis remedia in fupl. jinimam dilatanr y & confortant. Confe&io alchermes Elcdrarium de gemmis Lapis ftellatus jtnbelitus difficultati conferunt. Agaricus Colocynthis Confeciio de mufco Loch dc pino Lochdeicilla Lochde alfefcera Loc ad afthma Opopanax Succus ireos Serapinum jLnhehtus pr^focationiconfert.
Confedio philonij pri.inucntio ^Anhelitus con (tri £Honi ualet. Colocynthis Diafulphur ^Anhelitum confortant.
Aromaticum nardinum Capilli Veneris lAnbelops confe rt.
O leurn philofophorum jtngufti# remedia jlncharum materias euacuat.
Affarum Hermodadiylus Turbith coniortatum Sarcocolta Serapinum ^Ancb arum doloris remedia in fupl. tAni Agritudin ibus confert.
Oleumde femi.lini ^Ano nocet.
Aloe non corredium jlpoflcmata dura, & craffa refoluunt <& maturant. Ben cmplaftratum Caricae
Ceratum Andromachi
Cucumer afi. emplaftratus
Decodlio florum chamxmeli
Emplaftrum de fermento
Fcfcera
Luf.
Mel
O leum antiquum PaiTuia:
jipofiema calida refoluunt, & rnuturant.
Emplaftrum diachylon paruum Oleum violatum Pfylhum
lApojtematum infhmmationem fedant. Ccratum fandalinum O lcum uiolatum tAppcthum angentia
Elc£tarium ftomacbi confortatiuum Myrobalani embl.conditi Jlppetitws cafui ualent.
Confcclio alcharif.
Conditum de bugloifa jfppetitus corrupti remedia.
Syrupus de abfynthio
lAppetitum proflratnm, & mortuum incitant,& confortant.
Aromaticum rofatum primadefcri- ptio.
Aroma.ro.defcr.Gabr.
Abfynthium Acetum fcilliticum Confectio decyconijs Confettio alchanzi Conditum fecanduin de citro Ele^anum de fcudtibus Hyffopus Sal
T rochifci de gallia magna T rochifei de abfynchio ^Appetitui animo confcrentia in fupl. jlppttitum deijcit.
Scammonea ^Apoplexix conferunt.
Colocynthis JL quofnates educk. ■ Cucumerafininus
Cartamus jtejuamcitrinam purgant.
Alfebram
Deco&io radicum cuc.afini. Euphorbium •
Iris Kerua
Pilulsde mczereon
Succus cucu.a finini Serapinum
V ng. de arthanica magna Jlrterias a cholera mundificat,
Aqua infufionis rofarum Succus rofarum *Articulorum doloribus conferunt.
Oleum de nucleis ceraforum Olcum de granis cicrangulorum ^icticulurum pafsiones diuturnas
dijjoluunt.
Ceratum Alexan, defc.fecun, kA rtbreticx frigidx confaunt.
Aloe confortatum Achariftum Nic.
BcnediCca Nic.
H_rinrda6fcylus Olcum auellanarum Oleum vulpinum Oicum philofophorum Oleum de lapide gagatis Pes coruinus Scammonea conforcata jLrtbretica caluitc confert.
Bdcllium Oleumde ranis Sarcocolla jffthmaii conferunt.
Achariftum Nicolai Agaricus Athanafia magna Ariftolochia Colocynthis Diamargariton Nic.
Diacameron Nic.
Fefcera H yffopus Ius galli Luf
Lupulus Lap;s ftellatus Loch de pino Loch ad afthma Oleum philofophorum Pilulxdeagarico Sarcocolla Syrupus de hyffopo Syrupusdepraffio Syrupus de calamentho.
Jlfperuati ualet.
Oleum amydalarum dul.
O leum de chry/bmelis jlurium ulceraputrida, & faniofa fanat, & exiccat.
Ariftoloch.cum hydromelle Sarcocolla Succus lupulorum Succus ferpcntarix
N n n Aurium

AH G R
sAmium uhmcs !ntc>ficiunt Aloe
Centaurea Caiamentum
C ucumeii agrcftf s loco prxtiido Euphorbmm ioco pradidro Fellaomnia ioco prardi^to Eiieborus albus !ocopia:didlo Oieandrum loco pra:did;o Succus abfynthij cum nucleis perficoru loco prxdidto.
Succus cappaiorum loco pra;di<5to Succus foliorum pcrfici loco prsdiito Succus r3dium mori ioco prxdicto Scammonec loco pra-dicto
lAHrium dolori uentofo confcrt.
Decodtio afcfyanthij Deco6tio hyfiopi Olcum ab/ynthi|
O leum colocynthidatum Oleumdeireos Oleum de ben
S.il miftus cum furfure>& melle Succus ferpentaria: cum melle Succus ferpcntarije cum melle. xAunurn ftbilo conferunr.
Acetum decoftionis eile.ni.
Decodtio hyffopi Oleum de ben
urium tinn tui ualent-
Acetum decnctionis elleb .ni. ?j ; 'H
Decodtio hvffopi
Decodtio abfynthij
O leum amyg. amara
Oleum de ben.
O !eum de abfy nthto
Oleum colocynfhidatum
Succus /erpentarix cum meUe
jluditum corroborantia.
Ariftolochta _ • .
Acetum decoctionis ellebori nign Sena
lAurium fordities abHcrgit.
Succus ferpentana - Avrwm tietmcs occidunf Abfynthiam
Oleum de nuclcis pcrficorum
Bjlras conferunt.
Linimentum de mezcreon Elleborus niger Bothor conferwit.
Elleborus niger iiocio conferunt.
Coriandrumemplaftratum cum meile Lufiini cum aceto, & melk loco eodem Oleurn decucu.afinino O leum oen
Pjx confecta cu caricis, autcum fcillai aut cum radice caulis ,autcumrad ce cappa.
Radix cucumeris afinini cum rnelle, 8c oleo de narciiTo,& farina hordciem- piaftrara
Stcrcus vaccatum cum aeeto decodum.
i^Apicis £gritudincs frigidas furgant. Aloelotum Aqua mellis
ITVDIN
AdrianumNic.
Hiera picra Gaicni' ' ' ' ' Hiera iicrmetis Hiera logodicr. RufH Piluis agereeatLua:
Picra Ntc.
Capitis dolori confcrunt.
Colocynthis Cucumer afininus Iris empiaftratus Infufio de hiera Lapis armcnus Oxymel fcilliticum Democ. O icumancthinum Oleum laurinum Oieumdeireos Oieum nardinum Oieum defampfuccho Oleum de^cucume.afinino Oleum rofatum Piiulxarabica: Nic. vSothira magna Kic.
Scilla Serapinum T rochifci de ctoco Capltis dolorcm calidum fdant. Coriandruln
Shccus lupulorum cum fauich hordei C.'p:its dobrtm a melantbolia fuffum curat.
Epithimum
Capttis uolori infcbrilus contingenti conferentia z.vol.
Capnt mundificant.
Arthanita
Aloes correctmn Elieborus niger Infufiodehiera Piiulxltomachica:
Piiuia; alix ftomachicje Pilulae aggrcgatiua exinuetionenoftra Capitis furfures abfcindit.
Cinis capiiiorum Vcneris Decodio capillnrum Ven. eodem loco. Cachexiam purgat.
Ccnfaftio aichechengi Catarrhum maturat.
Olcum deireos Catarrho frigido < onfert.
Diaprafiium Nic.
Catarrhutn fnbtiltm a capitc adpecfm, & pulmonem d>fluentem curant. Acharifturn Nic.
Diacodion Syrupus depapaucre
Catarrho acutn fujfocanti conferuns
Dianucum
PiJulx contra catarrhura Caftti cbnfert.
Rhabarbarum Cardiace conferunt.
Cianthos Nic.
Diamargariton Nic.
Diarltodon Abbatis Carnes robuTtas reddit. '
Oieumdefchino Carnem putrtdam additam dclet. Vnguentum alphcGricon Carnem cuilibet intmbro fuperflue
additam confutnunt.
Eleborus nigcr
V M, E T R E M E D:
Serpentaria Carbunculi rtmedia in fupl.
Canitum retatdant.
Elcctariuih fecundum alchaiif. Ele<5tarium dearomatibus O leum colocynthidatum Canutcm probibent.
Diagalanga Nicoiai.quxre in fine indi
cisagritudinum.
Oleumcoftinum - - - O ieum de akhanna Capillos tonfortant.
Oleum colocynthidatum Capillotum radices confortat.
Capilli Vcnens Capillos crcfcere faciunt.
Capiilis Veneris Mel ciefiiiiatum
Capillorum cafumprohibent Capiili Vencris Oieum colccynthidatum Capillus dcnigtant.
Oleum colocynthidatum Capillos flauos faciunt.
Mel deftillatuin Capillos multiplicant.
Capilii veneris Mcl deftillatum Gangrarnar rcmedia Calurfcere fucit.
Sarcocolla Canfoni corfernnt.
DiaprunusNic.
Cercbrum confortant:
Aromaticum rof Gabr.
A romaticum moicatum Diambra
Decodtio foliorum fenz Elieborus niger Myrobalani emblici O leum ltcechados Pil. ftomachics Pliris arcoticon Nic.
Stcechas
Trochifci galiiz alJephangi
Ctnbrumpurgant,& mundi ficant.
Ariftolcchia Agaricus
Confedho alfefccra
Colocyntliis
Fcfccra
Lapis armenus Opoponax Piiulz aiephanginx Pilula: aurc^c Nicoiai Stcechas
Serapinum _
Senna Sarcocolla Cerebrum appilatumfanant.
Arthanita Oxyinel fcilliticum C erebrum calefaciunt.
Diapraffium Nic.
O Jeum d e ftaschadc Cerebri apofttmatibns ctnferunt. Agaricus.
Solanum Cephalagiet conferunt.
Antimorum Nic. ; —
CerSbri'

Cerebri Ayritudinibns conferunt. Arrhamta Co n fc<Sh o d e m u (co Eledlarium de gemmis T heriaca diatelleron Cesebri <egritud.melcincholic<ts foluit. Infufio alia hierae Lapis armenus Caicrum purgant ,curant,& abfcindunt. Confeftio Hamech Decodlio epithymi Emplaftrum Arabum Elleborus niger Lapis armenus O lcum de iunipero Oleumdefraxino Piiulxinda:
Syrupus de cpithymo Serpentaria
V nguentum diaphocnicon defcriptione
Arabica
V nguentum alphefericon Cihuru digererefacit.
Conditum de citro aliud Corpus extenuant> & deficcant. A Kcebram Acetum fcilliticum Polypodium Cotpus relenant Diacalamenthum defcr. Gal. Pilulslucis maiores Pilula: lucis minorcs T rypheta (arracenici Corpus impinguant.
Oleum amyg.dul.
Oleu ti de nu' c indica O leum de granis fefami.
O leum de granis papau. H.rmodackilus
Sarcocolla "* "
Suffufbonumimping.
Corpus totum conforcant,
Acetum fcilliticum Myrobalani Corpus totutn purgant,
ConfeCtio alcharif Eileborus niger Hiera hermetis Hiera ex inuentionc noftra.
Corpus a putrefaClione prsferumt.
Aloe
Acetum fcilliticum'
Oximel fcilliticum Salindus Sal naphticus Coiporis fanitatem conferutnt.
Aloc
Acetum fcilliticum Oxymel fcilliticum Sahndus Sal naphticus Corporis totius odorem bonum faciunt. Elleborus niger Myrobalani Oleumcoftinum T ryphera farrace. magna Corporis coloremfaciunt bonum Agaricus
Acetum fcilliticum Myrobalani citrini T ryphe.farracemagna Trochifci gallis mu(c.
I N D E X
C omptexionem bonamfacimt.
Elleborus Qonnaltfctntibus eonferunt, Aromattcum rof.maius Diarhodon abbatis Nic.
Dianthos Nic.
Rofata nouella Colorem bonum faciunt. Confettiode cytoniis Conf.anacardma Conf.fecunda alcharifi Diacytonitem Nic.
Eledt.de aromatibus Elleborus nigec Hylfopus O leum dc croco Syv .dc fumotcr. minor T rochitci dc fefcera Theodoricon hiperifticofl Nicolai Cor lonfortant.
Aromaticum roCmaius Aromaticum rof.minus Atomaticumrtw.c. A rotn-garyophyUa nwi Aqua rofata Crocus Elcdt dc citro Citro condita Conditum dc citra Doronici Diambra
Diamargaiiton Nic.
Emp.ftomachum confortans
Lap.s ftellatus
Myrobalani
O leum rofatum
O leum myrtinum
pyra condiu
Poma condita
Ptriica condita
Rofa :
RobdcribeS
Robdecytonijs
Rob de pyris
Spica
Stocchas
Suffuf de Iigno aloes Syrupus de pomis Trochifci gallixmuf. Troch.gallias febelhnar T rorh.dc gallia magna Trochifci diarhodon T rochifci ramicli Zedoana ■Zuccharum rofatum
Cordis dcbilitati conferunt.
Conditum dc bugloffa Diamargariton Eledlarium de pomis T roch.dc liguo aloes Cordif tremoriconferunt. Aromaticum mufc.
Aqua infu/ionis rofarum Confedtio de acetofis Elcftarium degemmis Epithymum Lapisiiellatus Myrobalani citrini Myrobalani emblici Roia
Succus rofarum Syrupus de pom is
Cnrdis pulfui conferunt.
Confcdlio alchermes Con feccio de xyloaloes Confecho de mufco Conditumdecitro Conditum de bugloffa Poma condita Robdeacrefta Syru.acetofus depomis T rochifci de ligno aloes Cor cilifum confortant.
Syru.de fucco acetofe Cordis inflarnmationem reprirnunt. Diamargariton Syr. acet.de fucco fructuuin C ordis ebulhtiontm niitigant Rob de ribes Rob dcberbcr/i Rob defumach Rob de moris dcfceni Robdcgranatis Cormondificat.
Seaa
Cordis avritudinibusprofunt,
Confe&io de xyloajoes Elctftarium degemmis Colutem clarificant.
Capilli vencris Myrobalani nigri T ryphcra Galeni
Coeundi defideriumfaciunt, & augent.
Aromaticum nardinum
Afa cum melle in ore rctcnta.
Confeclio (ecunda tefticulorum uulpis
ConfeClio alcharif
Cubcba: cum mellein ore ratcnta:
Dialatynon Nicolai
Embiici cum mcllein ore rctcnti
Piper cum mellcm oreretentutn
TrypheraGaleni
Zmgiber cum melle in orc retcntum Coitum excitant.
A ut llanae, andachoca Allia parum codia Baucia:,borago, bugloffa Cardonumcapita „
Cerebra pafferum Conditumdc fccacul Confcctio dc zingib.
Cicera Diambra Diamufcum Diacurcuma E ledl.de aromatibus Phafcolicum fale, fcaltili», & cinna
lrcmo Eryngiorum radiccs Muhridatum Napi
Panis fimife cum gra.ftfami Rcnum,& dorfi calcfadio Secacul Afparagi Thcriacauetus T ubcra Coeundi modus infjpl.
Coitus iuuamentanocumenta. Colico dolori conferunt. Antido.himagogum Nic.
Baurach
Centaurea minor
N n n * Cartamus

AEGRITVDISfVMi E T REMED.
Cartamus
Colocynthis
ConfcdLPhilonij inuen. pri. Diacyminum Empl.diaph.defcr.AIcx.
Grana cheiuas cocta in iure gallu lus galli
u!j enea Nicolai Oleum decherua Oieumdecartama Oleum de lilio Oieumdepiperibus Polypodium Philonium Nic.
Coiicg bnmorespurgant. Aquamellis Confcclio de daftylis Diacytonites Eltdhlndum maius <>
Elcft. Indum minusi Elcdl F.lefcoph Hiera Hcimetis Pilulx aggreg.maiores Pilulxf^tid^ maiores- Colicx phlcgmaticet conftrunt. Arthanita Baurach Ben
Oleum decherua Serapmum clyfterizatum Colicat jxcali confert.
Arthani ta Colicx uentofa conferunt*
Baurach Ben
Okumde cherua Serapinum clyfterizatum. Coryzamfaciunt*
Rofa: »•
Viola:
CoW^-e conferunt.
Pilulx ad omnes morbos catar, Svr. conferens catarrhis Syr.de papauere.
ComhuHioni conferunt- Vnguentum ceruife Vng.fericum Conceptionis remedia.
Cutis maculis conferunt.
Agaricus
Einimentum de cucumeri afinint O leum de Ben
V nguentum alhariel Vnguentum citrinumNicoIar
Cutis afperitatem curant.
Agaricus Aqualadis
V nguentum alfefericon.
C utis ffditatem curant.
Agaricus
Arthanita
Diacurcuma maior
Diacurcuma minor
Diamorufion
Elleborus niger
Linimentum de ireos
Oleumdeben
Okum de nudeis ceraforum
Oleum almezercon
Serpentaria
Succus fefccrx
T rochifci de fefcera T ryohera mufcai V ng. citrinum Nic. C utem mundificant» Agaricus Arthanita Ellcborus niger Linimentum de ireos O leum fambucinum O leum de ferpentibus Oleumde frumento Okum de iunipero O leum de fraxino Olcum deouis Serpentaria Qutis ag. ritudines purgat.
Confcdtio alia hamech Cutis morbos adujios curat.
Syr.dc fumo ter ra: maior Cboleram nigram purgant. Acetum fcilliticum Confcdtio hamech
Decoctio cpithymi Decodtio capil.veneris Etlcborus niger Hieralogodion Ruffi Lapis armenus { Polypodium Stcechas Scilla
Syrupus de epithymo Choleram citrinafn purgant.
Afarum Colocynthis Centaurea minor Confcdtio de pfyllio Confcftio de manna Diacallia fiftulatum Diaprunis non fol.
Eledtarium rofatum Eledtarium de fucco rof Nicolai Lupulus
Pilula: contra febres chole. Cboleram aduflampurgant.
Lupulus
Myrobalani nigri Pilulx de Iapidc lazuli Pilular de lapide armenio Sena
Syr.de fumotcrre aiaior
Choleram facilitcr, &pne moleflia
purgatk Aloecorredtum Aqua frudtuum Aquacafei
Aqua infufionis rofarum
Aqua la&is
Abfynrhium
Agaricus
Cafiia
Confcdtio fumitcrrx Confciitio electarij rofat»
Capillus Veneris Decodtio myrobalano Diacytonites Eupatorium Fumus terrx Elleborus niger I nfufio dc fuccis hcrbarum Manna
Pilulxdeturbith Rliabarbarum Syrupus acetoius dc fucco frud.
Syrupus acetofus laxatiuus Succus rofarum Choitram diuidir>& abftergit. Ellcborus niger Iris
Secaniabinde radicibus
Cholera rulea inflammationis extinguunt.
Aqua frudtuum Myrobalani Syr.acctofus laxatiuus Syru.acetofus de fucco frudtuum Cbolera acuitattm fedant.
T rochifci ramich
DEntium dolori conferunt.
Acetum deco&ionis ellebori tiigti. Acetum decociionis ireos Aietum colocynthidatum Acctum opoponacatum Acetum dccoctionis mezcreon Decodtio hyffopi Diapraffium Nic.
Oleum phylofophorum Trochifcide fcammonea Dentes motos confirmat.
Acetumfcilliticum Dentium corrufioni conferunt.
Acetum decoft.mezereon Trochifci de kammonea Dtntes mundificam.
Ariftolochia Sal panis toftum
Dentiumgenerationi conferentia in Mef. Dentium rheumati conferunt in Mcf.
Acetum decoiftionis ireos Dcntium congelationi conferentia in Mef. Dentium uermibus confercntia in Mef. D&moniacis confert.
Oleum de lapidc gagatis Dcbilibus mire fubuentens.
Aromaticus rofmaius Digerere cibum faciunt.
Acetum fcilliticum Aromaticum nardinnm Diarhodon defcrip.communi
Digejiionem confortant.
Aromaticum rofatum Electarjum de pomis Hiera dyacolocynth.
Pilulxltomachicx Pilurx diarhodon Pilulx ante cibum Nic.
Digefiioncm bonam faciunt.
Acetum fcilliticum Suffuf aromaticum Syrupus vrlbnis
Digcflienem procurant.
Acetum fcilliticum Aromaticum rof maius '
Conditum de citro Conditumde cytonijs. .
Chebuli conditi Diambra
Diaci-

1
Diacyrnjnum Diatrion pipereon Di umr ;ari ton Nic- Pilulae alephanginac Pilulsde rurbith SufFuf J _• liguo aloes « T rochifci degallia mag.
DlieHioni aliciei ualet.
Conditum de buglofla HyiTopus
P i lula: ad foetorem oris T rochifci de rofls T rochifci ad faetorcm oris Diabeiis remedia Dyfuriji remedia.
Alchanna Cyperum Enu!a Sandaracha Thus mafculum Dyfenterix conferunt.
Aqua hordei cum zuc.rof. & fucco poi-
tulacx clyitcriz.
Cucurbitx luccus cum prjediclis clyftc-
rizatus OleumroCitum Pfyllium frixum
Rhabar.alfatum cum fucco plantag. & vino ftypiico bibitum T i ochifci de abfynthio Dnlores cahdos fedant.
Aqua rofata O leum rofatum Oleumdc papauere Vnguentum de papauere Viola.
Doloresfrifidos fedant.
O lcum dc lilio Oleum maftichinum Oleum finapinum
Dolores mitigaut, cr refoluunt,
Olcum rofatum Oleum chamxmilinum Oleum anethinum Dolores auferunt.
Ceratum Andromachi Dorfi dolores purgant.
Pilular aggregatiuimaio.
Pilu!a:de Icrapino Pilulxdeopopanaco Dorfi podagram purgant.
Pilulx de ferapino Pilulx fcetida: minotts
Dorft doloribus conferunt.
Auellanaindica
Cicer
Cyperum
Decoft.fparagi bibita Maioraua cmpl.
Magileb
O leander cmplaftr.
Oleumde piperibus Oleum vu pinum Oleum philofophorum Olcum nucis ind .Vctus Succus auellanxind.
Spinachia Sefeli
Doloribus interiorib. omnibus confert.
A«iricus
r ,r
1 >
i.relatum ad Ariftar.
"I !- KP D E X
Duritiem omnium foluunt.
Alium emplaftratura Dialacca maior Dialacca minor Diachylon magnum Diachylon alterum.
HyfTopi ceratam Ofcum amygd.dulcium
EUrietatem remouent.
Confcdlio de acetofis Syrup.acetofitatis citti.
Syr.acetofus dc prunis. *Ae%ritu.omnibusfrigidis ttnferunt.
OI eum nardinum iAe°ritndiuibus calidit conferunt.
Elxdtarium rofatum ^Ac^ritudtnibus melancholicis conftrt.
Decodtio epithymi Elephantiampurgant.
Colocynthis Confcdtio alia hamech .
Emicrane£ confcrunt ^Adrianum Nicolai cum vino deco&ionis faluix. Colocynthis Decodtio abfynthij Diaolibanum Nic. DiacaftoreumNic.
Emplaftrum finapis EHeborUs niger Infufiode hiera Mithridatum Nic.
Oleum dcabfynthio Oleum fcilhticum Oleum laurinum .
O leum nardinum O leum de euphoroio Oleumdecucu alinino Trochiici de (cammonea Theriaca Galent,& Nic.
Trochifci dc cr ■:> :o Hemicraneam pmgant.
Cucumer afitvunpl- Hierahermeti Pilulxarabicx Sic.
Pilulx alandahal Serapinum Succus cucum .afinini Hemicranete ffigux co tfert.
Arthanita Hfmorrboidas fr»'
Confe&io akhechen~i Lapis ftellatus T ryphera larracen.magna Tryphera muicata Tryphera Galeni Trypiiera minor Hf rii')rrhoidibus confcrunt.
Myrobalani citrini H&morrbofdum dplorcs f d.it.
O teum chryfc-mi lis Oleum de nucleis perficorum Serpentaria Utcmorrhoidnm ulceribus ualct.
Pilu.de bdellio maiores Pilu.de bdcllio min.
Hxmorrhoidum tumores foluunt.
O leum de chryfomilis Olcumde nucleis perficorum Hjcmorrboid.ts foluunt.
Arthanit a
Vilulx aggreg.miiores Hxm»rrhotdnrn fiuxunt flringunt. Confed.eled.ex inuentionc uollra Pilu.de bdellio maiores Pil.de bdellio min.
Hxmorrhoidibus nocet.
Aloe non corre&um.
Emplycmjtis remedta.
Hepar confortant.
Abyfnthium Aromaticum nardinum * Aqua iufufionis rof.
Aqua rofata Athanafia
Confcdtiode cytonijs Conditum decitoniis Conditum dc czrro Ele6l.de granis myrn Eupatorium Fumus tertx Myrobalani Oleumrofatum Oleumcoftinum Pilulx aggreg.maiores • Rhabarbarum Succus rofatum Syr defumorerrxmaior T rochgailia; alephangi.
Troch.de gallia;magna Trochifci ramich - Hepar mundificant.
Agaricus Capilli Veneris liis
Pilula&ftomachicx.
Pilu.aggrcganux Rhabarbarum Sena
Uepatis inflammationi conferunt. Hepatis grnflitiei conferunt EmplaHrum.
O ribafij aliud.
Ben emplaftrum Iris
Ilepatis duritiei conferunt.
Aferum
Abfynthium
Eupatorium
Emplaftrum de ben
Emp!.diachylon communc
Empl.Androraachi
Emplaftrum relatum ad Ariftarchum.
Empl.de mehioto
Iris
Hyifopi ceratum defcr- Gal>
Hepatis apoftemati calido cor.ferunt.
Lupuli Violx
Hepatis apoflemationibus conferunt.
Iris
Trochifci de rhabar.
T roch.de eupatorio Hcpatis cachexiit confert.
T heriaca diatefferon ^
Hepatis hydropifum fananf.
Athanafia Trochifcidelaccai . Pil.de alchechengi Pilderhauedfeni
N n n j Syrur!' r

Syrupus dc cupatcrio Secctnfafcin de che/i m Thcriaca diatclferon T tochtla de rofis Thoch.de eupatorio Troch.de Jacca.
Hcp m :o fluxui confermt.
I Etnpl. diaphenicon _
Ufpai s malitiam eorrigunt,
Confediio diagalanga T rochifci de anifa Hepatii clebilitatim cotrigunt. Aromaricum mufc.
Confcttio diarhodon defcriptionc com
muni ConfcClio alchanzi Conditum de citro aliud Dialacca maior Dialacca minor Syrupus de abfynthi»
Trochilci de ligno aloes jjCpatis fcirrho confcrcntii b; Mef.
irjftammationem extinguunt Elcdtariuni deacctofa Ceratum (andalinum Emplaftrum de fcrmcntQ Lupulus Lacluca
Syr.acetofus c.e pomis Syr.acctof.de tereniabio Sytu.de portulaca T ryphera periica T roch. de cumphor»
Troch dc fpodio cum fcmi-acctofe Trochiid de berberis Trochiki dc fandalis T nafindali Nicolai
VnguentUH» rof. '
yitpatis caltf.\Qioni confcrunU
E Ieftarium de pfy ilio Diaprunis non ioh Diacalha fiftulatum Empiaftra
Ncnuphar fecundum omncm modura
admi Syrupus magnus Syru.de endiuia comp.
Syru.de hepatica Svru.de nenuphare Troch.Hfp, flepatis frigiditati conferunt. '
Emplaftrum de gallia Empl.de fermento Empl. aliud de gallia E m pl.diaphoenicon Empl. ftomachum,& hcpar confor- tans
Meilicraruni conditum Secaniabin de caiamentho Syru.de thymo H "patis oppilationes apcriuxt.
Aqua infufionis rofarum Abfynthium Acetumfcilliticum Aqua cerum Afarum
Aqua plantaginis Ariftolochia |pt.
Amygdala: aniarar Centaurea minor Capilli Veneris •
Cufcuta -
AEGRITVDIN V M, E T REME D.
• Confcdio akhcchcngi* Endiuia Iris
Piluls turbith Pilula: febelia:
• Decodtio dc eupatorio Decodio de ftcechados Deco&io cucum.afimni Decoctio fumiterrx Epithymum ; Endiuiahortulana,& camp. Eupatorium Empl.de ben
Ficus ficcx infufe in oleo amyg. Fiftici Gentiana •Iris Lupini Laduca Lacca Lupuli
Oxymel fcilliticum
Oxymel.f.
Petrofelinum
Polium
Ptifana
Rhabarbarum
Rubea tin&orum
Syrupus fcilliticus
Spica
SciHa
Succus fceniculi humidi Sparagus
Secaniabin de radicibus Succus cucum.afinini Succus rofarum
Syiupus acetofus cum radicibus Syr.de fumoterrx min.
Semina communia T rochifci de lacca T rochif de rhabarbaro T roch.de abfyntliio Taraxacon Vioxl
H epatis doloribus,&punElura conferunt.
Agaricus Athanafia magna Capilli Veneris
Diarhodon delcriptio. ccmmuni
Decodtio de euj>atorio
Eupatorium
Euphorbium
Iris
Hyffopi ceratum defcriptione Gal.
Hyifopi cerati defcriptione Phila.
HyfT.ceratumdefcr.Pau.
Oleum ireos
Olcum de euphorbio
Pilulx dc rhabaibara
Pilul$alchechengi
Rhabarbarum
Syrupus de abfynthio
Troch.de lhabarbaro ,
H'patis agritudines faftas aphlegmate groffo,& uentofttate purgant.
ConfedUodc xyl*aIocs Diacurcuma magna Eie&arium dc aromatib.
Elcctarium de gemmis
Hepatis xgritudines purgant.
Confe&io elcdtanj alcharif Diarhodon Aobatis Hicra picra
Hepatis percuffiuni conferunt.
Abfynthium
Acorus
Coriandrum
Corallus
Camphora
Lacca
Lutumarmenum Lutum lcmnium Linguaceruina Mumia rubea Oleum dealchanna Plantago
Rhabarbarum .*•
Spodium Succus corrigiolx Succus confolidae Sanguisdraconis Sandali Terrafigillata Vinum nigrum ftypticum H"patis inctfiont conferentia in fupl. Hepati nocet.
Aloc non corre&um.
Epilepfi& conferunt.
Acetum fcilliticum Blanca Nicolai Confectio de mufco Confedtio alfefcera Cucumer afininus Diacaftorium Nicolai Eledtarium piixis arcoticon H yfiopus
Hiera Logodion mephyton Lapis ftcllatus Mithridatum Nicolai Oxymel fcilliticum O ppopyra Nicolai Oieum decucu.afinino O leum de piperibus O leum de lapide gagatis Oleuin philofophorum Potio S. Pauli Nicolai Stcechas
Sothyra magnaNicolai Syrupus de ftcEchados T heriaca diatefferon Theriaca magna Gal.Nic. Vngucntum dc bdellio
Epilepfiam purgant.
Agaricus
Ariftolochia rotiinda.
Afarum
Colocynthis
Epithymum
Fefcera
EHeborus nigcr Hiera hermetis Lapis armenus Scilla
Serapinum Eryfipilx rcmed;" in fupl.
EruRuationi acetofx valent. Confe6tiode galanga Diacyminum
Oxymel falliticum fimpltx
Eriictua-

Eru&nationi fumofie ronfert.
Confedtio dc acecolis Elibiorneni rernedia in fupl. He£licis,&conftmptis confnrunt. . Confectio tefticu'orum vulpis Diarhodon abb.Nicolai Diatragacanthum Nicolai Diapapauer NiColai Loch fanum O leum amygdalarum dul.
Syrup. contra pleurefim Nic. T rochifci de camphora Zuccharum rof. Nicolai txcoriationi conferunt.
V nguentum fericinum
FAftidium tollit.
Confe&io de aromatibus Diamargariton NicoJai Faciem clarificant.
Aqua fraxinellx cum {Xrina fabarum. Trochifci de fefcera Iacie.m pulcber rtmam reddit.
Aqua fraxinelk: facx m cotoratum faciant.
Balnei affiduatio Confcdtio de manna Granatadulcia
lusgal.i,pha:i:ni, &perdicis pinguiu. Oleum cnftiriura T rochifci de fcfccra Vitella ouorum iorbiliuin
Faciei maculas, & lentigines mundificat, & aoliergit.
Aqua fr.txincllx cum farina fabarum Linimentum lreos Scrpentaria Succus fefcera:
Fac'uifaditatrm,& forditiem remouent.
Diacurcuma maior Diacurcuma minor Diamoruiion Linimentum de ireos Linimentum decuafinino Serfcnt.uia
Facicm relncentem facinnt.
Aqua fraxineltae cum farina fabaruw Fcetum educu.
Ammoniacum
Antidotum hsmagogum Nic.
Balfamum Caftoreum Ccntautea Chcmeiis Opopona*.
Semen thymi Fcetum interficir.
Antidotum hxmagogum Nicolai Opoponax Serapinum
Ffbrium fy iocbarum remedia in f upl. Febres acutas purgant.
DiaprunisNicoIai Oxy Nicolai
Pilulj^quxconferunt adfebrcs acutas-
I K D E X
Febrib usfa nguineis confert.
Syrupus de lupulis Fcbrihus cahdis conferunt.
Caffia
Confedio de acetofi»
Ceratum violatum Diarodon abhatis Nic.
Syrupus cucurbita;
Frbrtum ardorem,& inflmmationtm
etxingunt.
Acetum violatum Confedliode prunis Diaprunis Nicolai Iuleb violatum Syrupus deprunis Syrupus degranatis Syrupus acetofitatis citri Syru pus acctofus fimplex Syrupus de portulaca Syrup. de fucco frudluura T roc hi fci de cam phora Trochifci de berberis Trochifci de fandalis Viols
Fibrtbus chnlericisconferunt.
Aqua ladtis Diaprunis Nicolai Fumulterrar Manna
Myrobalani citrini Rhauedleni Succus rofarum Syrupus de lupulis Syrupus de (ucco acetofe Syrupus deacrefta Fcbi i«m ptttilentialium reme.
Febnb^is cholericis multt incetidii conf.
r 11 ■ ' *
Pfyllium
Syrupus de lupulis
Syiupus acctolus de pomis, defcriptio- ncnoftra Ttochilci de rofis Trochiln defpodio T rochifci de Ipodio cum (emlnib.acet. Febribns cholettcis antiquis confaunt. Afarum
T roch.de eupatorio F< brib*s phle^maticts conferunt. Decodho ftcechados Syiupus lioechados T urbith confortatum T rochifci diarhodon Fthres compofitas p trgant.
Confc(5t/o de dadtylis Decocbo eupatonj Syrupus acetolusde fuccis herbarum. Syrupus diarhodon Trochilcis de roiis T rorh.de eupatorio Febres amtquus purgant Agaricus Alarum
Pilula: aggregat.maiores Pilalae augieg.minores P i I u!ac alc hechengi alix ad illud.
Pilulae de rhabarbaro.
Febribns nppdationum cholericis, & phlegmaticis diffitilis tradu cationis conferunt.
Aqua Ia&is Aofynthuira
Fumus terrs Lupuli
Rhabarbarum Syrupus de byzantijs Ftbrmm phlegmn:c*ium remed.in fupl. Febnbui antitjuit p?riodicii,&- quaita-
nis eouferunt.
Adrianum Nic.
Agaricus Alarum Abfynthium Conteciio deafia Confedio de daCtylis Diafulphur DiaryminumNic.
Diacalamentnm Nic.
Eupatorium Hiera fortiffima Galenf Infuliodehiera
Hydrocopion olympiacum Nicolii Myrobalani nigri Myrobalani chebuli coud.
Mithridatum Nic.
Mufea:nea Nic.
OxylaccharaNic.
Polypodium Potio S.PauIi Nic.
Rhabarbarum Requies magna Nic.
Syrupus de Itechados Syiupus de eupatorio Secrniabin de radicibus Sjcaniabin de calamentho Syrupurde thymo T rochifci diaihodon Trochilt i dc rolis Trochifci deeupatorio T rochiki de abiynthio Trochiicideanifo T rochi/ci de Jacca Tebres tfuartanas foluunt,
Lapisarmenus Pilulac inds Item (uppl.
Febrium rtgoribus conferunt.
Agaricus Ariftolochia MufaineaNic.
Ol umancthinum Oleumdeemula Opoponax
Rubca trochifcata Nic.
Requics magna Nic.
T rochifci de eupatorio Febrium putridarum remedia communU infippl.
Fibrtum. beflicarum remedia in fupl. Febrium borripilationi confert.
O leum de aiaro Feb.difficiles ad fodam uenientes pureat
Confe&io de pfyllio Ftbribus fyncopis caliix confert. Syr.acetofus de tereniabin
Febribus in quibws forma corrumpitur confert.
T rochif.diarhodon Febrium epbimerarum remed.in fupl. , Ftftul.M pnrgant.
Ariftolochia Dccodtio centaurpt Emplaftrum arabicum
Nnn 4 Hjcrs

AEGR LTVD IN VM, ET REMED.
Hiera logodion Ruffi.
Oleum de ouis
Serpentaria
Syrupus de epithymo
T cnta: de mezercon
Vnguenrum de centaurea
Vnguentum de opopanac-o
Vnguentum de lino
V nguentum alfefcericon
Vnguentum diaphoenicon defcriptio-
ne Arabica - .
Fifinia4 antiquas ab(lergmt>& mnn-
dificant.
Ariftolochia rotunda Vnguentum xgyptiacum magnutn Fiflnlas hckrymates fanat. Ciniscapillorum veneris Fluxnmcbolericnm fijiunt.
Oleum rofatum Trochifci ramich Fluxm cu iushbet reme.in fupl,
Tblegma t icis confert.
Deco&io alhafcx Tblegmatis agritudines purgant.
Pilul: de farcocolla Pilulzde coloquynthida Tblegma yifcufum attenuant, & fubtiliant.
Bautach
Oleum decherua Polypodium Thlegma purgant.
Aloe correitum Afarum Alfebram Cartamus Capilli veneris Colocynthis Deco.^lhafce
Decodio myrobalanorui-n
Eupatorium
Feicera
Genifta
H yffopus
Hiera picra abbatis Nic.
Hiera logodion Ruffi Myrobalani chebuli Pilulae de euphorbio Pilulx de turbith Rhabarbarum Staechas Sal naphticus Secaniabin
Thlegma craffum, & difficile incidunl, & abfiergunt.
Agaricu*'
Ben
Euphorbium
Hermodadtylus
Iris
Opoponax
Polvpodium
Serapinum
Syrupus acetofus cum radicibus Secaniabin cum radicibus Secaniabin decheyfim Turbith confortatum Tblegma crudum purgant.
Ben
Baurac clyftcrizatum
Centaurearninor
Sarcrcolla
Thlegma uifcofum y &mudlagiwfum purgant.
Arthanita .
Euphorbium O popanax Sal panis Thlegma uitreum purgant.
Sal panis Thlegma falfum purgat.
Syr.de fumotcrrx maior Tblegma a iunffuris purgat,
Centaurea Euphorbium Opopanax Sarcocolla Turbith confolatum formlcte remedu in fupl.
Formx corruptioni,& de fcedationi conf. Confedtio rhauedfeni Confedlio alchechcngi Conditum de buglofla Syrupus de euparorio Tryphera minor Trochifci de rofis Troch. de rhabarbaro
Thlegmatis utriufque fuperfluitates purgant.
Cherua
Ius galheum turbith,&rcartamo Pilulx ftomachix Pilulx de farcocolla Pilulx de ferapino Serpentaria Thiegmonis remedia in fupl.
Frigidis natura ualet,
Diambra Sarcocolla Threnefts remedia in Mef.
Feilis oppilationes a periunt.
Aqua endiuiar Aqua cufcutx.
Aqua coriandrorum Aquaquatuor fem. frigidorum commu nium
Audium generant.
^-JConfc&io de xyloaloe Dianthos Nicolai Lxtitia Gal.Nicolai Myrobalani Sena
Genuum dolores purgant Pilulx aggregati ux maio.
Pilulx de opopanaco Genuum doloribus conferunt'. Emplaftrum Andromachi Opopanax Gingiux Ux*>&putridx conferunt. Acetumfcilliticum Acetum deco&ionis mezeroon. Decodt.arifto.
Decoiftio abfynthij Sal panis
Gingiuarum ulceribus, & uulnenbus con ferentia.
Gingiuarum apoflc/natibus conf. in Mef ■ Glandularum apojiematibus conf.in Mcf. Gonorrbete conferunt.
Aqua folatri Aqua Coriandri Iris.
Ladtucx femen Lapis hxmatites Mentha
Nenupharis feme»
Portulaca Gnttur confortant.
Aqua roiata Oleumrofatum Gutturjs a fperitatem leniunt.
Caffia Manna
Oleum amygdalarum dul.
Oleum degranis fclami Violx Guttur Jiringit.
Aqua rofata Gutturis (ipvftematibus conferunt. Confedtio dc fucco nucum Diamoron Diamoron Nicolai Genuum podagram purgant. Pilulxfaetidx maiores Pilulx fcetidx minores Pilulx de ferapino.
Guttic confert.
Benedidta Nicolai.
HFrpeti conferunt.
Elleborus niger Trochifci de arfenico. «
E ryfipiU confe runt.
Pfyllium
Vnguentum rofatum Vnguentum violatum V nguentum ceruflx Uernns remedia infupl.
Hila ritatem gen&ant.
Mirobalani
Humiditates crafias refoluunt, & fubtiliant.
Ariftolochia
Diacalamenthum defcrip.GaI. T urbith confortatum
Uumores craffos,& vifcofos purgant.
Agaricus
Capillus veneris
Colccynthis
Infufio alia hicrx
Pilulx aggregatiuxmaio.
PiluJx foetidx maiores
Pilulx fcetidxminores
Sarcocolla
Squilla
Serapinum
Sal omne
T urbith confortatum H umorum craffitiem fubtilUnt.
Acctum fcilliticum Oxymel.killiticum tiumores crudospur^at.
Confedtio de dadtylis Humorum lubricitatcm remouet.
Confectio de feminibus Humores adujios purgant.
Aqua lacflis Acetum fcilliticum Conftdtio alia hamech Fumus terrx.
Aqua

IlydroplfS conferunt.
Aqua ladtis Agaricus A(arum Alfebram Colocynthis Confcdtio ric mczereon Diacurcuma magna Diacurcuma minor Diacoftum Diafulphur Diacofton Nicolai DialaccaNicolai
®ecoctiogranoru cherux in aquacafei Emplaftrum relatum ad Ariftarchum Emplaftrum Andromachi Emplaftrum de alijs Empl.de baccislauri Emphftt u de ficubus, & ftercore mular. Oleum almezereon M yrobalani chebuli conditi Serapinum Syrupus de cupatorio Trochifcide rofis T roch.de rhabarbaro T rochifci de ligno aloes Yinum oullitum cum oppopanace tiydropiftm incipientem purgant. Confe&io de eupatorio Pilulx de rhabarbato Hydropiftm purgant,
Abfynthium Confcdio dealchechengi Decoclio radicis cucu.afinini Iiis
Tilulx de alchechengi Pilulae rhauedteni Pilula: de mezereon Pilulx lebelias Rhafearbarum Succus cucum.afinini Ynguentumarthanitae magn.
IlorripHationi conferunt.
Confciflio afa cum vino tcpido
Diacalamenthum
Diatrionpipereon
Diacyminum
Diamufcum
Mitridatum
Mula-
Rubea trochifcata cum rhodoftagmate
Syrupus de mentha " Syrupus de ftylfopo Theriacaantiqua
Ctericis conferunt.
Aqua la<5fcis Aqua tnellis Aquainfufionis rofarum Abfynthium Agaricus Alarum
Confediio rhauedfeni Confedliode plyllio Capillus veneris Diarhodon abbatis Nic. Decoftio cucu .afinini Flos cartami cumaqua mellis Lupuli
Oleum de cartamo
Succus archanitascum meUicratq.
Succus cucumer.s afinini
I N D E X.
Succus rofarum T riafandali N icolai Tryphera perfica T rochifci de rofis T rochifci de eupatorio Trochifci de rhabarbaro T rochifci de camphora Violx
lfteritiam citrinam purgant.
Aloe prxparatum Confcdrio eleflarij ro/ati Confedlio de eupatorio Rhabarbarum Syr.de fumoterrx mmor Syrupus delupulis
Itteritiam fpleneticam foluunt.
Pilulacinda:
1gni perfico valet.
V nguentum rofatum
lliorum doloris remedia in fupl. lliacce conferunt.
Ius galli
O lcum de cherua Oleum atfie Impetiginis rctnedia Aqua ladis Confedlio Hamech Fumus terra Oleumdeouis O leum de frumento Oleutn de ferpentibus Syr.de fumoterr^ maior Vng.alpfaefcericon .
lntclleClum illorum, qui fcire defiderant ai uit.
Aloe
Confedlio anacardina Myrobalani emblici
Interiora omnia confortat.
Antidotum harmagogum.Nic.
Stoechas Inteftinorum doloti confernnt.
Agaricus
Anifum puluerizatum Bacca: lauri pulucr
Flores caduci nucurn puluerizati cum
no calido Scordeon
T heriaca magna cum optimo vtno Inflammationes extinguunt.
Acetum rofatum Aqua rofata Oleum mandragorx Oleum rofatum Pfyllium Rofa
Rob de prunis Rob de fructibus T rochifci de anetho Viola
Vnguentum rofatum Vnguentum violatum Inflationts omnes maturat. EmpI.diachylon magnura Inteftinorumlubricitati valet. Suifufdegranis myrti Inteflinonm vlceribus conf.
Hypocondmfum doloribui tonf.
Epithymum Syrupus deeupatorio Hyoocondriorum ventofitatibut conf. D?co<5ho alhafce Melicratum conditum luntturaritm xgritudines frigidas purg. Atetica Acorus Agaricus Almen Alfcebram Acetum fcilliticum Betonica
Confedio alcheKengi Cenraureaminor Cherua Cham^drys
Chama:pitys !
Enphorbium
Elecbariumindummaius (
Ele6l.indum minus
Grana pini
Genifta
Elleborus
Hermodaftylus
Hicra picra
Hierahermetis
Hyflopus
Myrrha
Nuxindica
Origanum x v .
Oxymel fcilliticum Polypodium - .
Pes coruinus Piluls alandahal Piluls hermodaftylorum Pilulje de opopanaco Sainpfuchus Sulphur
St^chas _ _
Scilla
Sandaracha.
Serapinum ?
Saluia
Sarcocolla
Vinum fcilliticum
Zarur
I u ntturarum tegritudines cnlidat purgag?
Conf.electarij rofati Cvtonia Cannarum folia Eled.de fucco rofa.Nico»
Lenticula aqua:
Myrrha Rofa Hubus Sumach Vtrga paftoris Iuntturarum dolores purgant. Colocynthis Ele&arittm elefcoph.
Oleum ireos Pilula^de ferapino Pilul? ftomachicx Pilul^ %id£ maiores Pilule fa:tidx minores Pilule de colocynthide Pilulae aggreg.mato.
Iuntturarum doloribus conf.
Agaricus Alfcebram Aqua mellis
Decoftio granoru cherus cu iure galli
Ius

AE G R I T V D I N V M, E T
JtiVSnlli
0 : >o;>?naX O' :um m.iftichinunt Oi um rlc ityr.ics (>,'iimdceuphjrbio 5tathas Jstiupinum Sucus cucu.afin.
Sccaniaoiii T urbith ccnfortatum.
Radixcucu.afin.
Jn-ut n jrti/n xyitAdinibus j ioloYibut confcrnnt.
Aiforum
Acctu.u fcilliticHin Cu umeralin nus Fmpi Androinachi
: moiladylus Hy-i-cer.delc.Gal* 11 is ,
Olcum dcbefn Ol.um dechcyri Okum l.mr num Okum dc pipcri! us Oleitmde cucu.aiin.
OI..K granis citrangulornm lurff ■rj.ri m fn>:lit t-u bus Cunfernnt, Ce ntum En iromichi - Oltu n ireos lnnft ■ lis l>x ts co ifortant,
O l< um ueos Okum dc fcinco lnntlnrart m ouritics lcuiunt. Euphorbium Ellebcrus Iris
Oleumde feminelini Jnntlui ariuti •>bJofiiaies leniunt.
Ceratum diapcnte Euphorbium Empl hlij iijchirije H y.iopi cerarum luiii nt tucm coitf ruant,
Acetum (.illicum Chebuli ciMiditi Confc.cleiitarij alc' arif.
Confcd. dia alcharif.
Lapis Uellatus Sena
Juut-ntfcere f.iciunt.
Elleborus niger !
Lapis ftellaaus M yrob.citnni conditi
Lyi ct r o>«m dolortbus confert,
O leu 11 de ihabarbaro.
Stoechas
L ' c > tu> i.th coitrattionibus confert«
O leum de rhabarbaro Lac°"o um contufiom conferunt. AriHoIochia cmplaftrata Cenraurea minorempl.
01v 'um de rhabarbaro Lacntorum co nriuoni confcrunt« Artftoiochia emplaftrau
Serapinum linirum
Lacertosmundihcant
Agaricus
Colotynthis '• •
Lacertds c x)ef;tc'iunt.
Olcum coflinum Oleum deftyrace.
Lar> ■, um dolor, confcrunU fefccra
Conf .PhM.prima inuenuo
Lochde fcilla Loch de fefcxra
0.unvruth?
Syrupusdchyflbpo •
Serapinum liniram Latt rnm dokrttn pur^at.
Eleclauum clcfcoph.
Laterum tumoticonferunt.
Empl Andromachi.
Empl.rclatum ad Ariftar.
Lfp.dtrn frangunt.
Abrotanum cum fece combuila, 8c ni-
tro cmplaftratum Adr.Nic.cum vino defc.
Saxifragis Capilli vene.
Cinisericij
Ci nis icorpionura' *
Diafulphur
Philanthropos
Iuftinum Nicolai
LithontriptonNici
Miiium folis
Jsiephrocatharticon Nic.
Oieum de piperibus
Oleum de fcorpionibus
O leum de amyg. ama.
Oicumdehlio
Oleumdcaplo «\
Piiulx aggrcgi.maiores
Penataphylon
Polium montanum
Radix cofti
Cardiones
Radix pcntaphylonis
S.ixitra^ia
Sparagi
Sanguis hircinus Stercusmuris
Teftseouoruma quibus cxiuitpullus Vcrmes cerreitres putucriz.
lap':dem eductmt,
Oleumdealthara Oleumdeanetho Oleum de alchanna
01.de lilio Oleumdeiino
Oleum amyg.dulciumj& amararum. Ladidem miriuencia.
Lapidem in renibusgenerari prohihent. Apium
Bauciajrecentes
Capillorum venc.decoelio
Catiia
Endiuia
Feniculus
Petrofelinum
lapidem in vijs vrin* gcnerariprobibent.
Amygdalaj Aquamellis
Aqua cicerum nigrorum DecoCtio poiij
Decoctio v.radicum coniurn Ficus humidx,& iicce Radicum altha\T decoctio Syrupus deradicibus.
Scolopendnx decoitio Sparagus
Squinanthi deco&io Vinum album fuoule,& darum Vua alba
R E M E D.
Labiorum fcijjuris eonferrntia. Lac diminutmia ivfupl.
Lit mvl'iplica>u in fupl.
Agnus caftus Sorbitiones de fefcera Lactis cafeatwntm,& corrnptlonettl f 'tO~
bihentia i f<pl.
Lcprampnr. ant,& curant.
Confectic Hamech Dcccdlio cpirhymi H cra Ruih Nic lai H-cralogcdion Ruifi ■ Lapis armenus PiUila: inda:
Pilularfcrridxmaiores Pilularfctida- minores Syr.de fumoterra:
Syr.de epithymo Turbith confoitatum j_,pr& conftrunt.
Aqua la&is Colocynthis Fumusterrx Elleborus niger Myrobalani nigri Oxumdeiunipero Sal naphutus Sal indus
Vnguen.alfefcericon Lentigimbus confrrunt.
Linimentum demezereon Oleum debecn.
O leum de nndeis ceraforum J Oleum degranis citrang.
Radix cucu.afini.cum aceto Serptntana
Vnguentum citrinum Nic.
Vng.aliud Arabicuta L^nhcans
DianthosNicoIai : *
Lartitia Gal.Nic.
Lippnuiini ccnfert.
Blanca Nicolai^
Sarcocolla ' ■
Lethargixc&nferunt.
Antimoron Nic.
Euphorbium T rochifci dc fcammonea L ngute Jiccitat: conferentia in fupl. L »t»<e impediment\m foluit.
O icum de chryfonnllis Livgua afperiian cotif.m fupL Linguti apofttmatibus conf.m Mef. Lm°n£ yulnerib. & vlcerib. conf. tMef, Ltngua fpafmo confer.in Mtf.
L n«ua molLficatwni conferunt.
Sal omne Ligna corpori infinxa cxtrahunt. Ariftolochia Fefccra Lienterix remedia in fupl.
Libidinen, prouoc it.
Diafaryrion Nic.
Luxuriam prouocat.
Diacamereon Nicolai
?•-
M
Mricis dotou s frdant. Gentaurea minor Coni.philonij muen.prima Empi.de granis fauri Hiera Heimctis Hytf.c£r.ckicr.Phil.
HylT.

i
Hyfl".cacr.defcr.PauIi Iris cmplaftratus Iris pcHarizatu»
Muls jcnea Oicum ireos Oleumderuta Oleum de croco OJeum philofophorum Pil.de ferapino experts Serapinum Matricis duritiei confert.
Hyffopi csr.Semocriti.
Matricis opptbtioni confert.
Syrupus magiftralis Matricis afcenfu:,&defcenfut conferunt. Matricis prjiforationi conf. (in fupl, Aromaticum inufcatum O leum de lapide gagatis Opopanax
Serapinum /
Matricis ■vlcrrum rcmedia in fnpl. Matricis apoRematum reme.in fnpl. Matricis moU remedia iit fripl.
Matricis ysntofitates remouent.
Mufa ^nca Tryphera Galcni.
Mntruis rhagadiarttm reme.it fupl. Matricis agritudinibiis conferunt. Agaricus
Antimoron Nicolai Diambra Oicumnardinum Matricis ritudimbus frigjais conf. Giera picra Gal.
Opopan-u O leum de enula Matricem frigidamcalefaciunt, Eledlariumdegemmis Empl.ceroneum Nic.
Oleum ruthx Oleumlilij Oleum de piperibus T ryphtra magna Nic.
Matrices fcetarum purgat.
Agaricus Ariitolochia
Amidotum hnrmagogum Nicolai DecoAio fefcerx Dccodlio capil.vene.
EHeborus niget Iris
M milUrum tumoribus conf. Mitmillarumapoftematihus conf. Mamillarnm ulcerationibus t onf. MamilUrum nugnitudimm.probibentia. Manix. conferunt.
Agaricus Aqua la&is Epithymum Eileborus niger Lapisarmmus Lapis ttellatus Miiniam,&" m lancholiam purgant. Confectio fccu nda Hamech.
Diafcna Nicolai Hicralogodion Ruffi.
Melancbolicis tegritudinibus confert.
tonfettiode Mufco ?JM -lancbol'cas agrituiinespurgant i Dia.:naNicolai
I N D E X.
Lapis armenus Lapis Hellatus Piluliindz Piluli lucis maiores Pilulielucis minores Pilulx de lapidc lazuli Sena
M ! " um fdlfuras fanat.
Polypodium cum aqua rnelli j \iacilentis confcrt.
Dianthos Melancbcliam purgant.
Alfcebram
Epithymum o
lus gaili cum cum polypodio Myrobalarii nigri Secaniabin Sal naphticus Melancbolif conferunt.
Agaricus
Aqualaftis _
Epithymum Elleborus niger Lapisarmenus Myrobalani nigri Polypodium Stqchas ™ enftrua prouocant.
Agaricus Arthanita Ariftolochia
Antidotum h^magogum Nic. Centaurea minor
Dialacca Nicolai,quere in fine indicis Aegri:udinum,&Remediorum. Diacalamenthum defo Gah Ficus ficca: lniula; in olco amygdalino. Hyflopus . Elleborus niger Hiera Rudim Nic- Iris
Hieralogodion Lapis {tellatus Mithndatum Nicolai Opopanax
Pii.de ferapino ex partr Scammonea peffarizata Serpentaria luppofita Serapinum bibitum, vel fuppofitum Theriaca Gal.Nic.
T ryphera magna N ic. focnftrunrum fluxum rttinent. ArmoglolTa
Alhalce,balauft.balneat5 Philonium perficum Pil.de bdellio maiorcs Pil.de bdellio minorci Radix nenupharis Succum glandium Succus corticuin granatcjrum Trypheraminor T roch.de rerra figillata Vinum ponticum nigrum cum aqua alum
Mrfaraicorum uppilationes apcrit. Lupulus
Mefirdicarum apoflemitumxur.in f*pl. Meri agritudinum reme.in fttpl. Mcmoriam,(? frnfutu temperant'
Aloe praparatum Blanca Nic.
Confediio anacardina T heodoncon anacard.
Membra fenfaum mundtficat.
Stjcchas Mcmbra confortat.
Rcfa
Membrorum lafjituiintw tollit,
Brodium pulli Balneumdulcc Oleum vetus Oleumdefpica Oleum de cheyri O leum de chamzmiTIa Oleum maftichinum fa&um cum
rofato,& vino antiquo Quies Somnus
T ryph.farracenica mag.
Vitellaouorum
Membralaxata conflringunt, & coadu- nant.
Aqua rofata Acetum fcilliticum Fumusterrx Oleumrofatum Pili rofx Rofe
Sem^na ro/armn
Membra cauterixjtt, excoriat,& reficat.
Vngacntum dealhcriel.
Membrorum duritiem, & nodofitatem curant.
Ceratum Alexand.
H yffopi ceratum defcriptione Galeni Opopanax Serapinum Serpentaria
Membrorum contufioni , & contritioni conferunt.
Abfynthium Serapinum
Sal mixtum cum furfurc,& mellt
Membra anbelitus mundificant.
Fefcera Hyflopus
Mcmbrorum bumiditates frtgidas, & p% tredines educunt. Qonfec.elec.indi maio.
Confec.cIe6l.indi minO.
Htera picra Gal.
Membra nutritma omnia confortant Acetum fcilliticum Arom.rofatum maius Ceratum Alexand.
Diambra
Emplaft.diaphoenicon defcriptionc Ale-t
xandri.
O leum de cytonijs Trochifci degallia
Membra nutritiua purgant.
Confedio alcheKengi Diacytoniten
Membra nutritiua male digerentia con- fortant.
Ceratum Alcxand.
Diaca-

AE G
Diacalamentum Ga!. defcriptione com-
munj
Empl. diaphcEiiicon dcfciip .tione Ale- xandri.
jyj r mbra nhtritiua calcfanunt Aromatic um garyophyl.
Diambra Diacyminum M' mbrorum nutrttionis dolori conferunt. ; Trochifci de fpocli o fylrmbra verunfa confortant.
Oleum deicinco Olfumdemeliloto O ieum de coito Oieum decalchanna Okum dechamxmala Miduamen f .mere non potcntib. confert.
V ng. Arthan i ta; magnum Mcdicitiam fnpetflne purgan tem fiftunt co primunt^abflcrgunt, & exprllunt.
Acjua Iadis caprarum cummelle, & fale
AijUa calida fimplcx Aqua hordei A^ua paffularum Acacia Ameos
Anifum infufuir in aceto, & torrcfadu
Balauilia: . .
Qpnandrum
Carabae
Cyminuminfufumin acetOj & torrefa-
cbim ,
Cornccs rhuris Coagulum leporis Contect.ex cytonijs fact.r D.agacantum aflatum, & decoctumcu
luCle dulci,aut acttcfo Diacyminum cum lvi upocytoniorum,
aut myrrino Fructus tamariki pi uctus mbi Folia myrti
Grana nalturtij torrefafta, &dccockacii
iucco cytonautmyrt.
Gummi Arabicum Granamyrti.
Gailia
Hypocyftidos Lurum hgillatum Lygnum aloesciudum Lata animi accidentia Mucilagcfcpfyllij, ' ' <- ■' jMattixcum tiicco cytoniorum Mucilago te.cytoniorum Mcl funplex Maitix
Myrobaluni ■
Olfagnnorum granatorum Oieum amygdalinum OIcum rofatum inunctum fupra ftoma
chum p yra ... .. . pjma fylueitra Poma cytonia Puluis maftiches Puluisgalla:
Puluisrofatum Ptyllium frixum Philonium Quies
Spmnus" '
Semina rofarum Spodium
R I T V ..D I N V E T I
, Sanguisdraconis Sumach Semportulacae Sem.plantaginii Theriaca Vomitus Zuccharum rub.
Zuccharum rofatum antiquum cum ma ftiche,& gallia Trouocantia vrinatn, & fudo rr.
Ventofe appofitz hypochondrijs, ven-
tri,lateribus,& renibus.
Mefue vero. Hec vero omnia habet. Mollificationtm, & lubricitatem prepter indigefiienem faftam curanty Confedtio eleitarij ex inucntionc no> ftra
Oleum de piperihus Pilute de (erapino Pilula: de eupnorbio Morbos tx aduftione fieriprohibcnt, Pilulx indx Pilulx fstida: maiores Pilule foetid^ minores T ryphera pertica (JMi)ipbcne cnnfcrunt.
Colocynthis .
HieraRuffini.Nic.
Lapis armenus Mezereon linitum Oieumdeben.
Radix cucu.atini.cum aceto Serpentaria T urbith confortatum Vnguentum de alhariel Morpbeam dclent.
Euphorbium puluerizatum Mezereon linitum Morpheam purgant EUetorus niger Pilulx colocynthidos Materxam acutam ad intefiina fluentem cvmpefcunt,
Cytonium Morum immaturum Sumach
Succus portulaca:
Vitellus oui decoifti in acet.
Materias calidas, <& frigidas fubtiles,grcf fas,& vfccfisfcu adurentes, & an tiquas diuidit i & maturat.
Syrupus acetofus friateriasgroffas y &puiridas incidit, & abftergit.
Secanjab.de calamentho Materirmo fluxum de membro ad mcrn
brum fiftunt,& prohibent Okummeliloti O Ieum chama:milla:
Matcrias difficilts eradicationis purg.it.
Oxymel fcilliticum fimplex Materias calefaftas fubtiliat, & refol. Oleumdcenula
Miracbinflationemfolunt.
Pilulg aggreg.maiores Matrkis apofli mata dura molliunt.
Bene emplaftratum Emplaftrum oxycrocum Nic. Empl.diacylon commune Emplaftrum Oribatij
L E M f r.
Emplaftrum demcliloto Alliaemplaftra Empl-relatum ad Ariftar.
Oleum mrftichinum Hytfopus J-.umida Hytf.ceratumdtfc.Gal. Hylf.ter.defcr.Philag.
"Hanum flceribus & vulneribuj confe-
runt.in Mcf.
7^/frium oppilationes aperit,
Decodtio ft^chados . Oleum philofophorunx ^arium fatori conferunt Cucumer afininus O leum ireos Oleum decucu.afini.
T^atut amflrjngunt.
Syi upus de pyris Syrupus decytonijs T^aufta m faciunt.
Cartamus H ^rmodaftylus Polypodium Scammonea Sal omnc Nauleam fedant Aiomaticum rofatum A romatic um garyophylia.
Syrupus de mentha T^eruu conferunt.
Bauciac condits Con fedio de alfefcera Decodtio foliorum fen{ Okumf».-hados 'i^eruorum )npi rfluitates grofforum, & vifcoforumbumorumeducunt. Euphotbium Atba f mpialtrara H eia H rmcris 1'itula: dc euphorbio Serapinum T urbith confottatum 7{f-rn-s mundificut.
Agaricus Colocynris Centaurea Euphorbiuin Feicera
E Heborus niger Opopanax Sarcocolla Serapinum Stechas "2^'ruos viuif.cat.
Oleumde ftechadc l^cruorum debilttati conferunt.
T rochifci gallii elephaginar l^eruos confortant.
Decodtio fbliorum tens.
Myrobalani emblici Oieum de hyflopo Olcumireos Olcumde cham^mil.
Qitumdemehloto Oleum lanbucinum Srechas
Syrupus de hytTopp T^cruos caltfaaunt.
Oeum coftinum O leum de ft^chade Olcum tampiUchinum eruis lax~atis confert.
Oleum cytoniorum
Ncruo-

i
T^cruorum punftttrg conferunt ' Oleum nucum
Sal.codtus tum oleo dc terebinth. "2yer.durities i & nodofitates leniunt. Bcn emplaftratam Emplaltrum dc meliloto Iris
Oleum de croco Oleum de iemi.lini.
Oleum amyg.amararum l^eruorum contufioni confert.
Serpentaria emplaftrata l^eruorum contritioni confert.
Sal mixtus cum furf.&: mei. T^eruorum tumoribus conferunt. Oleum nucum Sal codtus cum oleo detereb. ^eruorum contraElioni conferunt. Ceratum aliud A/exandr. Emplaflrum de ben.
Oleum nucum "^{eruorum xyituiinibus frigidis conf. Aqua mcliis Golocynthis
Ceratum aliud Alexandri. Euphorbium
Ben Emplaftratum . • - Fefcera Opopanax Okumniicum Oleumde croco O leum nardinum Oieum decuphorbio O leum de piperibus Serapinum Syiupus Lotchados V nguentum de odellio 7^jerhornm frigiditaci,& dolori confer. Ceratum Andromachi.
X)eco6tio de ft^chade Oleum de hyllopo Oltum laurinum Oleum de ityrace Oleum de ben. ' .
O leum de enula.
2^eruorum xgruudmes purgant. Agaricus Colocynthis Pilularalandahal.
Pilularde opponace ^Jfruorunt doLoribus valent.
Centaurea minoi:.
Iris
Hyffopi ceratum Gale.
O leum amygd .amara.
O leum auellanarum Oleum de nuce mdica Oleumlaurinum O leum de cham ^melo Oleum iambuci Oleum decheyri O Ieum de euphorbio Oleum maftichinum Oleum mclilotinum Starchas
Serpentaria mplaftrata
Jgjicham mundificant.
Agaricus
OBliuioni conferunt.
Euphorbium B mplaftrjim fjnapis f^eum finapis
I ~ N D E X
Oleum philofophorum ObUuionem purgat.
Confedio hamech.
Opbtalmi$ confert.
Sarcocolla Oculorum ioloribus conferunt.
Blanca Nicolai Confe&io electarij rofa^
Piluls lucis maiores Pilulxlucis minores Oculorum fnperfiuitates purgant. Arthanica
Confedtio elcdtarij ro(ati Oleum philolophorum Pilula: lucis maiores Pilubelucis minores Osulorum lachrymas firingunt, & au- ferunt.
Aloe prxparatum cum fucco f?. Arthanita Colocynthis Dyaolibanum.
Elleborus niger Myrobalani puluerizati Serap/num Oculos abilergunt.
Aloe pr.xparatum cum fuc.feni. Myro-citri. cum fqcco fse. aut aqua rofa. aur acreftx Oculorum ftpercalefaftionem tollunt.
Myrobalani Ocnlorum mollifrcationi conferunt.
Myra.citrini puluerizati Oculorumgrauedini confcrt.
Adrianum Nic.
Oculorum obfcuritati,&taliginiconf. Adrianum Nicolai Diapraffium N ic.
Oculorum vulnertbus, & vlceribus confe
tentia in Mef. t Oculornm fcabiei remedia in Mcf. Oculorum morbos curantia in Mef Oppdationcs apenunt.
Arthanica Ariftolochia AHarum Abfynthium Aqualadris Capillus veneris Cucumer afininus Confedlio de feminibus Diacyminum Eupatorium Epithymum Fumus terrx Hyifopus
Oleum amyg.amararum Oleum periicorum Oleum de ben.
Oleumcoftinum Oleum de pipcribus Pilulz aggreg-minor Rhabarbarum St^chas
Succus rofarum Syr.ace.de (iic.herbarum Syr.de fumoterra: maior Secaniabin de radicibus T rochifci de anifo
Oppilationes morborum curant. v -
Abfynthium Eupatorium
Fumusterr*
Odoratus nocummtorumremedium.
Cyperus Ordeolumdflent.
Serapinum Oris fcecorem amputant.
Acetum fcilliticum Secodtio Abfynthij.
EIe<5tarium deperficis Fefcera
Perfica condita Syrupus de perficis T rochifci ad foetorem oris Trochifci de ligno aloes Oris odorem bonum faciunt.
Acetum fcilliticum Aromaticum mu/catum Aromaticum nardinum Citra condita Confedtio xyloaloes Confedtio eletftarij de citro Ele<Starium degemmis Eledtarium de aromatibus Elleborus niger Myrobalani Mellicratum de citro Mellicratum conditum Pilula; diarhodan Syr.de corticibus citri Suffuf de lignoaloes T rochifci gallia; mulca. T ryphe.farracenica mag.
Offa corpori mfixa extrabunt. Empl.de fermento EmpLapoftolicon Nic. Ofjiumfrafiuras cxtrahit.
Fefcera
Offium doloribusex caufafri.confert.
Emplaftrum finapis Offbus denudatis conferunt. Emplaftrum arabicum Iris
Opopanax Vng.diaphgnicon Oifa nuda veftiunt carnc Iris
Opopan.
Oris torturf profunt.
Arthanita Confectio de mufco Cerot aliud Alexandri Euphorbium Oleum de piperibus Oleum philofophorum Serapinum Syrupus de ftoechadc Theriaca diatefferon
P Anaritium refoluunt
Alfefcera Acetum calidum Empla.de camphora Mucilago pfyllij cum ace.
Tannum,& vefiigia delent.
Fefcera
Elleborus niger Oleum de cucu.afinino Serpentaria
Taralyft profunt*
Arthanita BlancaNicolai
Con-

V
AEGR
Ccnfe&io demufco Confectio alfefcer.i Cxiatum Alcxanciri aliui Diacaftoreum Nic.
Eupborbium Elkborus nigcr Mitbridatum Nic.
Oleum depiperibus Oleum de lapidegagacis Okum philofophorutn Serapinum Syrupus de ficEchade T heriaca diateifaron Vngucntum de bdellio -parulyfim nurgant.
Blancha Nic.
H'era Hermetis Hieta logodion Ruffi Hiera logodion memphytumNicolai Pilulxdeferapino PiluL-edeeuphorbio Pilulxdeopopanacc TaJJiunis omnet d cbolera , & pblegmate falfo faftas purgat.
Confedio hatnech Tartnmfacilitant.
Affa
Aqua faenugrg.& phafeoL Caflia
Cinnamomum Cortices calia;n.pulueriz.
Crocus
Dcco.folio.alt''^a: romanar Magn?s retentn in manu Scliio in decoclione foliorum althpe. Sefeli "Percuflioni confert
Rhabarbarum Tercttlfionurn vefiii>ia remouent Radix cuc.afi.pulueriz- Sal miftus cum olco,& meL
mitndijicant Agaricus Anftolochia Aquamelhs Capillus veheris Cartamus Colocynthie Hyffopus Iris
Lapis ftellatus Lupulus
Loch bonum,& expcrtum
Opopanax
Serpentaria
Scilla
Serapinum
Sal gemma
Syrupus de lyquyrrhitia T urbnh coniortatum Anathum Te£lus lemnnt Cafia Manna Pfyllium Violae
Teftoris afptritati conferunt Iuleb violatum Iuleb iuiubinum Loch ad caliditatem Loch aliud noftrum Oleum uiolatum Oleum degranispapaue.
'I.T VDIN.VM» ET RE
Syrupus de granatis dulc.
Syrupus de prunis Syrupus decucurbita Syrupus de papauere.
TiUus ab bumortijus putridis mundi- jicant.
Agaricus Pilubcde agarico Tefloris oppiUtionib.ex bumoribus graf- fis conferunt Oleumdecartamo Oxymel fcil;t.com pofitum Teiloris egritudimbnsfrigidis confert. DiapiaHimNic.
Syrupusdepraffio Syrupus de thymo Scilla Tc&ori conferunt Achariitum Nic.
Ele6l.de fucco fcillz Syrupus chefmes Te&oris vlceribus confert
Agaricus Teftoris apofiemata acuta refoluit.
Caffia Vioke
T etioris faniem expellit.
Loch fanumA cxperturn Tifturis ficcitati confert
Loch de amygdalis Tetloris dolorious conferunt Loch de papauere Loch de icilla Loch alfefcera O leum ireos Oleum de lauro Oleumdelilio Serapinum bi bitum Syrupus de hylfopo SufFuf ad tuslim antiquam Teripneumonix conferunt Oleumireos Syr.de capillis vene.
TejiiUenti# confert
T ryphera (arracenica Tleureji conferunt Iuleb uiolatum Iuleb luiubinum Loch de papauere Oleum uiolatum Oieumireos Philoniurn Nic.
Syrupus cucurbi cx Syr.de capil.ven.
Syr.de prunis Syrupus degranatis Syrupusdecannis Syr.violatus Syr.iu ubinus Syr.confer.catarrhis Viola:
TUgas curat, & confolidat
Vnguentum aureum Todagram frigidam purgant Benedidta Nic.
Colocynthis Emplaitrum finapis Hermodadylus catapla Hiera Ruiti Nic.
Mithndatum Nic.
Opopanax Oleumderanis,
Oleum ireos
;M ed.
Oleum vulpinum Oleum philofophorum Pilula- de hermo.maio.
Pilule de hermo.mino.
Todagrie confernnt
Anftolochia rotundaemp.
A n timoron Nicolai BenedidtaNic.
Dec.gra.cheru? in iurac gal. •*. Emplaftrum finapis Mithridatum Nic.
Oleum vulpinum Oleum philofophorum Serpentaria emplaftrata Vnguen.martiaton.Nic.
Todagram cahdam purgant Eledtarium rofatum mel.
Ele&arium de fuc.roia.Nic.
Pil.de hermo.minores Todagrx calidx.conferunt Oleum rofatum Oleumde ranis Tollutionis remtdia in fupl.
Truritum purgant Aequa la&is Deco&ioabfynrhij Fumusterraj Pilulx aggreg.minores Trggnantturn relaxationes abfcindit.
Syrupus acetofus 3 fuccis, & a^s fru<3tiu Tujtulam aufert
Aquala&is Tutrcfa£iioni refiflit
Abfynthium Tulmonis doluri confert
Hyifopus Ttdmonem confortat
Syrupus de granis myrti.
•pulmonem mundificant Ariftolochia Agaricus Capillus veneris Cartamus Colocynthis Empl.filij Zachariar Hyflopus Iris
Lupulus Lapis ftellatus Loch de fcilla Oleumdecartamo Oleum philoiophorum Sena
Sarcocolla Serpentaria
Syrupus de lyquyrrithia TuLmonis afperitacem leniunt Oleum de amyg.dul.
Oleumde nuceindica Oleum uiolatum T ulmonis xgritudmi conferuut ConfeCtio de mu!co Diapemdion Nic.
Iris Scilla
Tulmonis frigiditat i confcrt
Syrupus de thymo Tulmonis cana confert
Acetum fcillinurn "*
Tulmoms ficcitati confert.
Loch deamygdalis
Tulmonis inflamationi conferunt.
Iuleb rofatum
Pulms-

V.ifaionis ylcerihus confernnt.
Agaricus Vhtbifi confermt.
Confe&io refticu.vulpis Diatragacanthum frigidura Ni. Diamargariton Nic.
Diacamcreon Nic.
Diarhodon Abhatis Nic.
T rochifci camphora
Qyartatt.e conferunt.
Adrianum Nic-cumdecoAione Gentians,velorigani Epithymum Mezcreon iinitum .Myrobalaninigri Syrupus ftfchados Quartanarnrn rigoribus conferunt. AdrianumNic.
Diacyminum Nic.
Diacalamcn tuin Nic. Hydrocopion olymp.Nic. Mithndatum Nic- MufexneaNic. PotioS.PauliNico.
Syrupus de taynio.
RAtiontm acHunt, & vigoraitt. Confe.fecunda alcharif. Myrobal.chebuli conditi Hattcedini conferunt. Iulebiuiubinum")
Lochfanum,& expertum T{enes canfonant.
Aromaticum rofitum Bolum armenum Carnes ericij exiccata:
Grana feiek< s Renes porcorum comefti Renes hjedorum cometti Serpentaria V efica donule cxiccata.
1{tncs mnndificunt.
Agaricus Anacardinum Benedidla.Nic.
Llectarium elefccoph Genifta Hicra abuhal i Mithridatum Oleumde ambra Serpentaria T ryphera de fcoria fcrri Theodoricum
J \enrs caltfaciunt.
Conditum de fecacul Confe&iodezingibere .*•
EleCtarium de aromatibus Oleumdclilio T ryphera Gal.
%cnutn oppilationes conferunt. Epithymum. ! 1 -.
Fefcera ,,
Syr.acct.cum radicibus
J \enum Agritudines frig-das purgant.
Benedi&a Nic.
Ele&:.indum maiu? Ele<3:.indumminu Hierapicra Hiera Hermetis ] \enum cakfailionictnfert.
(Cailia
I N ' D E X
Henum doloribus conferunt.
Agaricus
Confe6tio prima philoni j Diacurcuma minor Diacurcumaminor Diamorufia.
Empl.de granis lauri Empl.apcltolicon Nic- Ius galii Oleumireos Oleum laurinum Oleumdecheyri O leum de alhafce Oleum vulpinum Oleum nardinum O leum philofophorum V nguentnm agrippas
l\enum apofltraatibus conferutit.
Agaricus
ficeribns cnnferttnt.
T rochi f ci alchechengi P v ''W4Tti duut.it i confert.
Hy (f. cqr. d cf- Dcm ocri ti v
Rjnumdislocationit remedia in fupl, 1'senum debihtati confcrunt.
Dijfutyrion Nic.
I\enutn lapidemfrangunt.
Diabcca Maior Dialacca minor Dialacca Nic.
Diatrion pipcrcon Nic.
Ele<ftarium ducis Nic.
Philantroppos Nic.
Genifta
Mithridatum Nic.
Nephrocatharicon Nic.
O popyra magna Nic.
O lcum de nucleis ceraforum Oleum de gta.citrangulotum Oleum de Icorpionibus Byivovi febrium conferunt.
Baccs: lauri cum zcdoaria, & feminibus
rapx puluerizatis cum aqua tepida, Diacalamenthum defc.Gal.
Decoifcio hyifopi Opopanax
Oieum vetus cum fucco artemiHx, & ce
rafricatum lupcr dorlu.
Syrupus de hylfopo Fytipiuras iutrinfecas, cxtrhifecas ft- nat. •
Rhabarbarum f^iftus acidos cnrant.
Diatrion pipereon defc.Gal.
Elcdtarium de aromatibuj
SAphati rcmedia.
Sanitatem conferuant.
Hyilopus
Sangtunem mundificant, & clarificant, & purgant.
Aqua fru&uum Aqua infufionis roferum Caffia
Capillus venc.
Confeftio anacardina 33cco6tio capil. ven.
Decodbo fumiterra:
Fumusterrx Elleborus niger Lupulus,fcu volubili
Lapi ftellatus Pil.ad febrescholcricas Rhabarbarum Succus rofarum Sanguinis feruo rem reprimunt, & acuita- tem,&ebullatiommfedant. Alxyracoftum Aquafruduum Caffia
Lupulus, fc volubilis T rochifci de camphora Sanguinis fputo conferunt. Athanafiamagna Centaurea Rhabarbarum Troch.de tcrra figil.N ic.
Sanguinem de naribus, & aliunde fluente reflringunt, & abfcindunt. AthanafiaNic.
Rhabarbarum Throch.ramich.feu confec.
T rochifci de charabe Troch.de terrafigillata Sangnims egeflicni conferunt. AthanafiaNic.
T roch.de terra figillata Sangninem diffoluit.
Oleum philofophorum Sxn^uinem educit.
Centaurea Scrophulas refoluunt,&delent.
Arthanita Capillus veneris Cuc.afininusempl.
Enipl.diachylon communc. Emplaftrum Oribafij Ben emplaftratum Rcfcera emplaftrata Fio.genifta; cum melle ro.
Ellcbrus niger Iri
O popanax Oleum deben Okum decu.afin.
Potio fetcere Serapinum T roch.de fcammonea Vnguen.arthantix paruum Scorpionis morfui confcrunt.
Oleum philofophorum Scammoneacumfuc mcnthar. Theriaca diatefferon
Scotomix conferunt.
Scilla Scabiem inducit.
Sal omne Scabiei conferunt.
Fumus terr^
O leum nucum
V nguentum de mezereon Scabiei (icce conferunt.
Deco&io abfinthij
V nguentum ceruidlr
V nguentum alfeicenaim
Scabiem acholera, &phlegmatefdlfo de- pendentem purgant.
Confeiftio hamech HieraRuffi Nic.
Syrupus dgepithymo Sy.de fumo terra; maior Syr.de fumo terixminor Scitrhi remedia
Seiati-

AEG
Sciaticam purgant.
Colocynthis.
Pifulx aggrcg.maiores Pil.dc ierapino ex parti.
$ c iatkie doiori confetuHt.
Agaricus Antimoron Nic.
Colocynthi Cuc ah.ernpl.& clyfte.
Centaurea mi.empialirata, Sc clyilcri- zata
Decc&io cucu-afini.
Dccodtio granorum chcrua; in iure gal- li
E ra pl. A nd romachi Empl finapis Iris emplaftra.& clyft.
Olcum dc piperibus O leum philo/ojphorum O popanax Succus cuc.afi.
Serpi£ini iuc £ conferunt.
Aqua la<5lis Fumus terrx Secnndinum extrahent ia
Antidotum harmagogum Ni. Senfuyt[tbtiliant,& vigorant. Conf.fecunda alchanf.
Chebuli conditi Scnfam mlirumenta mundificaHt. Agaricus Elleborus niger Pilula: elephangins Pilulx itomachic^
Pilul^aggregatiuje Pilule lucis maiores [ Piltili lucis minores Sena
Sal gemma Senfus iicuit.
Aloe pra;paraturn Serpentes fugant.
Serpentaria Senil>us,&~ frigidls natUYA conferunt. Diambra Dccocftio alhafce Scrupus de praffio Syrupusdecalamentho Synropi conferunt.
A romaticum mufcatum Confectio alchermes Confcclio de xyloaloes Confecfio de acetofa Epithymum Elechrium de gemmis Eapis ftellatus Poma condita Robdepyri Syrupus de pomis Syrupus acetofus deprunis T rechi/ci de Jigno aloes
Synocbte conferunt.
Diaprunis NicoJai
Siti vehcmenti laboriofa, & #flutf* conferunt.
Anguria
Alucilago fcminum cytoniorum inore retenta
Mucilago pfylij in ore retenta Alucilago tragacanthi in ore retenta A1 ucilago. f.melonum
UTVDiNVM, E T
Pfyllium
Pra;putia vitis maflicata Pruna in aqua frigida infufa Syr.de acrelta Syr.acetofus de pomis Syrupus acetofus de tereniabin Sefceltcn in aqua frigida infula Tamarindi in ore retenti Zuccharum candum Sitirn inducunt.
Epithymum Scammonea Sitim fedant,& extingunnt. Alxyracoftum Aqua mellis Caifia
Coniedtio de acetofa Cryitallum in aquainfrigidatura Electarium de pcrhcis Iuleb roiatum Limonum carnes Manna
Myrobalani emblici Medula.fe conium.frig.
Perlica condita Portulaca multicata Rob de ribcs Rob de acrcita Rob de berberis Rob dc iumach Robdegranatis Rob de mor.s ierni.
Radix lyquyrntis Syrrupus ue pcrficis Syr.acet.cum iucco.fru.
Syr. de acetofitate citri.
Syr.acetoius de pomis Syracet.decitonijs Syrupus de prunis Syrup.de cannis Syrupus dc portulaca I rochifci de berbens T ryphera periica T rochiici de camphora f rochifci de fpodio cum ie.aceto. Trochiici de landalis Viols
Vnguentum rofatum Zuccharum violatum
Singultui vebementifrigido, uelacetofo, vel uentofo confernnt.
Ariftolochia
Diacyminum
Diacalamenthum defc.Gal.
Coniectio Phiion.j inuentionc prinu
Rhabarbarum
Syrupus calamenti
Synanchid conferunt.
Salomnc *
Viols
Somnum prouocant,& inducunt.
Anethum Aqua rofata Armel.
Amomum Crocus
Diapapauer Nic.
Flores amygdalarum
REMED.
Gallia Mirrha Marmacur Oleum rofatum Oleumdeireos Oieum dcranis Oleutn anethinum Oleum de papauere Oleum mandiagorse Vfnea Viols
Vinum parum nouum Zizania
Somm profunditatis remediain fupl. Solidx calida conferunt.
Ciratum vltimum Pfyllium Sodam calidam purgant.
Confcdtio clcCtarij rof.
Viols Soda frigids conferunt.
Arthanita Elleb. n ger O leum de euphorbio Trochifci de icammonea Serpigmtm curant.
Oleum dc ouis Oletim deiunipero Oleum defraxino Syr. de fumoter.maior Sodarn antiquam purgant.
Agar.cus
Lupulus, fcu volubd.s Pduk alandahal Spafmo cvnfcrunt.
Cxratum diapcnte Euphorbium Ben emplaitramm O leum de fe. lini Oitumde ben Oleumdecroco Oleum de piperibus Ojeumdeiapidegagatis Piiulx de ierapiuo Syrupus ikcchados
V nguentum de tdcllio
V nguentum aiiud ad idera Spafmu burnido conferunc.
Oleumireos S olutionern fortem fedant.
Electanum de farbis Robde nhes S olutioni cbo iericA conferunt. Diacodion Nic.
Rob de iumaeh Rohdegranatis Rob de moris dc feni Sperma minmt A lfcerbam Agnus caitus Acetoia
Calamenthum montanum Coriandrum Camphora Hyulquyamus O pium Lentes Mentha Ruta
Radix nenupharis Sal omnes Sumach Semeu iactuca:
SemeR
t

Semenncnupftark;
Solatrumi
r»<a nruliiplicant:
Airarum Cxpedulccs'
Garramus
Confe^tio ■rcflic.vulpis:
Gicera - .
Eraca Eaba..
<SVana pini Hcrmodaftylus:
Oieum amygd.Hul.
Okum.de nuce indica Olcum de granis iefami Oleum de lemine lini Sarcocolla Scincus;
SememJinii Tefliculi'vulpis. Sj< ntumgroftumfubtiliat.
Hyflopus
Spinus torporiinftxas (juamuisprofund&i fint extrabunt..
Atiftolochia
Bmplattrum de fermento»
E mpl apoftoiicon Nic. •
Fclcora.
Spknem mundificant..
* Agaricus Sena.
Splenis &%r>tudines eradican t..
Agaricus
Diacurcumam gna Lapis Hcllarus O leum nard/num Oleumde euphorbio SSpleheticis canfi rmU Syrupus de calamentho >
Splenis dolonbus,& oppihtionibus; confermt.
Ariftolochi*'.
Agaritus
Amanalia.
Acetum fcilliticum
Euphorbium
Epithymum
Emplaltium deAercorc mulac.', & ficu-
bus Iris.
Hylf.ceratum difc.Ga!.
Hyllopi ceratiim deicriptio Philagrij Hyilbpi caeratumdelcriptionc Paulii Oleum lreos Oleum laurinum Syrupus <liarhodon Secaniabinde radicibus Secaniabin de cheyfim T rochitci deeupatorio •
Spltnis influtioni t .& cr-aflitiei conferunt.. Agaricus:
Aqua lactis Acetum fcil iticum Emplaftrum de ferinento>
Emplaftrum Oribalij Euphorbium.
Oicymclfuliiticuni:
O pppona* empl.
Rhabarbarum Serapinum,
Splenis cipojtimata.', &lapidofitatemre-
f jlliii tit..
r n d e r. .
Emplaftrum ceronfum;Nicolait
Emplaftrumdi achyl on;
Iris
Olcum dc Hcn^
O leum philofophorum , V ngucntumarthanita: paruum Splenis fcirrho comercntia in fup- Antidotum hxmagogum Nic.
Sfjlenis apoflema, & duritiem re- foluunt..
Aflarunr Agaricus Arthanita Diaiulphur Diachylbncommune Ben cmplaftratum Emplaftrum de meliloto Emplaftrum andromachi Iris
Hyffopi ceratum defcriptione Gal. • Hylfopi ceratum defcriptione Philagrij Hyftopi ccratum defcriptione Pauli Hyfiopi ceracum defcriptibnc Demo-
critii Oleumde bcn Oleum philofophorum- O leum ceroneum N ic.
O poponax emplaftr. OximeIdenoribus,aut:fcminibus ge-
nifta:
Folypodium:
Serpenraria Serapinumi
Secaniabin decalamcntho 1 Trochffa de capparibus
Spltnis cppiiationes aperiunty&rpurgat..
Ariftolochia
Aflarum
Arthanita
Confe&io alcheKengii Centaurca minor Capillus Veneris Deco£tio ftaccados Dccodtio cucu.alini.
Dccoctio de eupatorio ■
Epithymum Ben cmplaftratum- Iris.
Oleum debcn P itolx de rhauedfeni'
Pilulx.febelia:
Pilulxindx- Succus cuc.afmi.
Syr.acet. d&radicibus Sytupus vrfonis Trochifci de eupatorio ■
Trochifci de lacca
Splenisapodematibus confsrunt..
Fefcera cmplaftrata Iris
H yffopus montana;
Oxymel de feicera.
Trochilci de eupatorio
Splenis nentofitates refoluunt.. Aviftolbchia Trochifci de capparibus - Sternutationem iniucunt.
Aquarofacea
Condyfi
Euphorbium
Iris
Oieum rofaturw
Piper
Rola
Strangulationis remedia' iiv-MeC Sterilitatis remedia in.fupl.
Stranguriam fanat
Antidotum hzmagogumNicolai Stupori confert Euphorbiunv
Stomacbum mundificant.
Agaricus
Aqua infufionis rofatum
Callia
Capillus Veneris rnfufio de hiera Myrobaiani citrini conditi Myrofcalanichebuiiconditi Pilulxdeturbith Pilulx ltomachicx.
Pilula; aggregatiusmino.
Rhabarbacumi Succusrolarum vSalgemma'
Turbithconfortatum •
Slomacbiapottemata dura molliunt.
Emplaftrum oxycroceum Nic. E mplaftrum diachyioncommune. Emplaftrum Orib.lij Emplaftrum de meliloto Allium emplaftratum Empl.relatum ad Arift.
en emplaftratum Hyflopushumida
Hyifopi csratum: dc/criprione Gale - ni.
Hyffopi cxtatum defcriptionc Phila-
g ri i
Hyffopi carratum defcriptione Pauli. Oleum maftichinum.
Stomacbiapoflcmataacutayrfoluunt.
Agarichus Caflia
Stomacbi duritiei conferunt.
Agarirqs
Diachylon commune Emplaftrum^de meliloto Emplaftrum reiatumad Ariftarchum Hyffopi c2ratum'defcriptions Phila-
Hyflopi ciratum defcriptione Pauli Stomacbi agritudinibus a pblegmate
vifcofo fa&isconfermt. Confedtio xyloales.
EIcd;unrium de aromatibu* Eledrarium de gemmis , Oxymclicilhticum fimplex
Oleum nardinum Stomachi xgyitudines purgant. Confedio ele#arij alcharif. Confedtioindi maioris Confedtio indi minoris Hlera picra Gal.
HieraHcrmetis.
Ooo 1 Pilul®

AE G
Pililx alephanginat
Pilnlae fcbdis Piiulae agoregatiucc Piluli fitiWf maiorcs PiIuLe iceridac: minores Stomachi inflamatwni cortferunt Alxyracoltum C^ratum fandalinum Diarhodon Abbatis Eledlaiimn de Aromatibus- Piluia- agregatiua; ma.
Syrupus de lucco acetofx,
Syrupus de acrefla Syru; us-acerofus de (uccis fruduum.- Syrupusacctofirs de pomis defcriptionc rioftra
Syr.acetofus de tereniabin.
Trcx hifci de fpodio cum feni.acctofx Tria/andaJi N icolai Vnguentum rolatum $t machi ardoremmitigtillf Aloecorrcftum Confedtio de acetofa Confedtio de prunis Eledlarium de perhcis lulebrofatum J\ y ibaiani emblici Sj .ipus deperficis £«i u : >us de portulacca <
5 tiT ifdiarhodon.
T*yphcraperiica Trochifci de camphora Trochifci <iv iandalis Sromucbo catido coriferunt Aqui rofara Lupulus,feu volubilis Myrobalani O "um rolatum P ofa
P.oaderibcs Rob <Je berberis Rob de (timach K ob de moris de fceni.
Syrupus defucco acetofae
Svrupus acctoius de fuccis, Sz aquis fiuct _ 1
Stomacbum calefacluM
Ccratum ftomachicum Gal« Diacurtumamagna Diatrion pipereondefcr.Gal.' Stomatbvm />igidum confort&nt Pumusterra:
Melicratan* conditum Syrupus de mentha Syrupusde thymo Secaniabin de chalamentho Ston>acbi digejttonis malitt& prcf «nt ' ■ Confeclio de gala nga Theriftca diatefferon.
Stctnachim dtbilem confortant, & dlge* ftiomm bonamfaciuut*
Aromaticum rofatum
Aromaticum nardinum
Aromattcum garyophyllatum
Abfynthiuni
Aqua infufioni rofariim
Aloclotum
Confcctio de xyloaloes Co n fedti o a lchanzi Conlcdlio de cytotiii Cytonia condita Citra condita •>
, I T V D 1 N V M, E T
Geratum Alexandri Cheouli conditi, j Decoctio alhafcc Diacameion Nic.
Eledarium de aromatibur Ele£tariumde citro Ele&anum de granis myrti Elcctarium deperficis Ekctarium de forbis Electanum ex inuentione noftra Embliciconditi Euparorium
Emplaftrum ftomachicon Emplaftrum diaphaenicon Emplaftrum degaliia Empl.de fermento Hiera Iogodion Ruffi.
Myrobalani Mellicratum de citro Mellicratum de buglofta Mellicratum dc cytoniis Olcum defcinco Oieumdecytonij?
Oleum nwiuinum Oleum coltinum Oleum maftichinum Oleum myrtillinum Oleumdelampfucho . Pyracondita Pcrfica condita Pilulxalephangina: Piiulaeftomachica:
Pilula: diarhodon I 5 ilulxaggreg. minores Rhabarbarum Rob de pyris
Robdecytcnijs %
Rob de pomis
Robdfegranafis
Rob de fruciibus
Rob de agrefta
Syrupus de pyr is
Syrupusdecitonijs
Syrupus corncib.citri.
Syrupus de granis myrtf.
Syr.de albela
Syr.aceto.de cytonijs
Syr.ace.de pomis
Syr.de abfynthio
Syr.de fumoterrx maior.
Succus rofarum
Suffuf de ligno aloes
Suffufdiarhodon
Suffufdiarhodoii ®
Trochifci de abfynthio
Tryphera Gal.
T rochrclegallia febillia
Troch.de gailia raagna
TrocHifciderofis
Trochifci ramich
2uccharum rolarunt
Stomacbi indigefliottem & dolorem tollit.
A ntidotum hemagogum Nic. T ryphera farracemca
Scomachi dolori a frigtditate faBa conferunt
Agaticus
Athanafia magna
Confcdtio anacardina
Confcttio Philonis inuentione prima
E M E D.
Eupatonum -
Emplaurum de ficubus, & ftcrccre multx
Hyffopi cxratum defcriptione Pbyla- g«j
Hyffopi c^raram defctiptiftne Pauli Mufaxnea Olcum de cherua O leum dc cartamo Piluix akphanginx
Stomachi uolorem a uentofitatefattr.m dcflruit.
Emplaftrum ex pane calido,&oleo, &
melle faftum Ius galli
Stomacbi nentnfitates craflas expellant.
Conf.ek&anj de citro.
Conf.de galanga Conf.philonij prima Conf.de zingiLere Diacyminum Diacurcuma maior Diacurcuma ivinor Diamorulion Secacul conditum T lyphera mulchata Stcmachi oppillationis aperiunt, Aquainfufionis rofarum Syrupus de eupatorio Secaniabin de radicibus Succus rofarum T rochilci de abfynthio Stomachi dolori colico confertmt.
Oleum laurinmn Stomachi defectioni confercntia Stomacbi dolori,&eiuspunGurx calldi* tate,& acuitatefaSis conferunt.
Aloe corredtum Acctum fcilliticum Baurach.
Confedtio diarhodon Infufiode hiera Pilularalcphangins Sal gemma Rhabarbarum Stomacbi lubricitati confert. Suffufdcgranis myrti Stomacbi bmiditatem, & mollicitm corrigunt.
Aromaticum rofatummaius
Aromaticum garyophyllatum
Confcctio de cinnamomo.
Confectio clect.indi maio.
Conf. ek&arij.indi min.
Diamorufion
Diacurcuma maior
Diacurcuma minor.
Emblici conditi
T ryphera farrac. magni
T rochifci diarhodon .
Stcmachum aphUgmate crudo mun• dificanr.
Dianifum
Emplaftrum rclatum ad Ariftarchum
Myrobalani emblici
Serpentaria
Suffufdiarhcdon.
Stcm--

i
Stomacbiputrtfaftiones abfttrjitnU & corrigunt.
Agaricus Acetum fcilliticum Aiyrobalani cmblici Trochifci de rofis T rochifci ad fcctorem oris » Stomacbi lienteriA conferentia infupl. Sudoris multitudinem prohibent.
O leum de cytonijs Rofata nouella Kicolai Sudorem prouocant.
.Arthanita Oleum anethinum Oleumdc afaro Sudoris odorem bonnm facit. Aromaticum nardinum
MyrobaJani Superfluitates a toto corpore educit.
Eledtarium elefcoph Suffocationi conferuut.
Confe&io de fucco nucum Diamoron Diamoron Nicolai S ubuerfioni conferetitia in fupl.
Subetb conferur. t.
Clyflcres acuti
Extremorum ligaturs dolorofe. Extremorum fomentatio cum deco&io ne vrticae, &. calamenthi.
T rochifci de fcammonea Ventofae inter fpathulas, & fpondyles Surditati confcrunt.
Decodiio abfin thij O leum amygdalarum amar.
O leum de cucu.afini.
Okum de ben Succus ferpcntarix.
TEHiculoru affe&oru remedia in fupl. Tetano conferunt.
Oleum de lapidegagatis Tenafimonis remedia in fupl.
A nethi deco<5ho clyflenzata Oleum /e/aminum calefacflum, & cum aqua althac® aut vino dulciclyfteriza tum>& diu rerentum.
Tibiarum malo mortuo conferunt.
O leum de fraxino,
Olcum deiunipero Vnguentum alphefcericon Timor i conferunt.
Epithymum Stoechas
Tortura fuperfluitates bumorum craffo' rum,& rifcoforumpurgant.
Arthanita Hiera Hermetis Hiera Ruffi Triftitiam retnouent Confedtio de mufco Mytobalani nigri Sena
Tri[Hti&,& folicitudini profunt. ConfedHo alchermes Diamargariton Nic.
Dianthos
ElcCtarium de gemmis remori conferunt.
Blanc a Nic.
I N D E X
Euphorbium Myrobalani nigri Oieum de piperibus Oleum philofophorum O leum de lapide gagate j Serapinum Syrupus ftarcados Tremorem purgant.
Blanca Nic.
H.cra Hermetis Tufsi diuturna conferunt.
Athanafia magna Colocynthis Dianilum Diapenidion Nic.
Hyftopus
Tufsim antiquam remouent , & humores craffos fubtiltant.
Ariftolochia Loch ad afthnia Opoponax Serapinum Suffufadillud Tujfim antiquampurgant.
1'ilulx de agarico
Tufsi antiqu£)& ei, qui babn petlus fa- niofum conferunt.
Ariftolochia Colocynthis Diafulphur Loch de pino Loch »fanuiH,& expertum Succus ireos Syr.de granis myrti.
Syr.de praffio Syr.de calamentho Syr.de prunis Syr.de granatis Syr.de miubis Syr.de hyffopo
Tufsi calidx conferunt.
Iuleb uiolatam Loch de papauere Loch ad caliditatem Loch aliud noftrum Syrupus violatus Syrupus conferens catarrhis
Tufsi bumidx conferunt.
Ariftolochia Aqua mellis Achariftum Nic.
Diacameron Nicolai Fefcera Succus ireos Sarcocolla Tufsi ficca conferunt.
Hyffopus Syrupus acetofus Syrupus de tereniabin S yrupus de pa pauerc Tufsim ficcamleniunt.
Loch de amygdalis Loch bonum
Tufsi qna non finit patientes dormire conferunt.
Syrupus papaueris
Tvfsi eatarrbali Conferunt.
Piluls ad omnes morbos catarrhi Tufsis cuiuslibet remtdia in Mef. Tumores a caliditau. faftos maturant,
& refoluunt. Empl.diachylon paruum T umoribus fanguinolentis conferunt. Blanca Nic.
V^iriolas apparere facientia in fupl. Variolarum ue/iigia eradicant. Aqua hordei Ariftolochia Albumen oui Amygdalz dul.& ama.
Adeps afini cum oleo rof.
Corrices lnelon/s/iccati Creta
Lutum lythargyrum Lupini Milium Oleum delilijs Oleumde fiftids Olfa antiijuaadufta Panicum
Radices arundinum Rizum ablutum
Sarcocolla &
Semina: melonis Spuma maris Violarum remedta in fupL Varicum remedia infupl. Vertiginiconferunt.
Agaricus
Acetum fcilliticum Consedlio de mufco Confedlio alfelccra Diapraffium Nic.
Epithymum
Fefcera U
Lapis armenus
Oxymel fcilliticum fimplex
O xy mel fciiliticum compo.
Sal gemma
Stoechas
S yru.de acetofitate citri Syr.acetofus deprunis Veniginem purgant.
Colocynthis Confedio hamech Elleborus niger Hiera Hermetis . Hieralogodion Ruffi.
Scilla
Serapinum
Vertiginem dfumis cbolericis fa£iam purgant.
Confecfcio depfyllio Confeclio eleAari;
Vertigini fanguinex conferunt.
Bilneum dulce Phlebotomia cephaliae Fricatio tibiarum
Scarificatio inchartilaginibus autiurw. Ventofe in nucha & cruribus poiita;. Veneno rcfiftunt.
Diafulphur Mithridatum Nic.
Syrupus deacrefta Theriaca diatefferon
O o o » Theria-

AE
Thcriaca magna Gal, ~
p enenis frigictis ic fert,
O lcum philofcphorum fenenoform ftiori-bws rcfiflunt. Confccho de afa
Cxpe cccium & cum mellc cmphlira-
tum.
Diafulphur Fcfcera cmplaflrata Mithridatum Nicolai Theriaca magna Gal.Nic.
Thcriaca diatcffepon Nicoiai
yentofitates 'attenuant dijjoluunt & catminant.
Agaricus
Aromacicum garyophyl.
Aromaticuin nardinum Antidotum harmagogumNicolav. Confedio A lchanzi Confctftio tledlarij ex inucntionc no- ltra.
Confcd;io hiera logcdion Rnfli. Confc-cledtariji indi ma. ■ Confec.elcdlarij indtmin. u ;
Diacymmum
Dianifum . : .i .j
Empl.relatum adArift"
Hyffopus a! • .i
lus galli cum anetho
Opopanax ijeji.
Oleum nardinum f
Oleum amyg.amararum
Oleum nucum ., , Vj>
O leum de cherua .
Oleumdecnula
Serapinum
Suffuf aromaticum c ;
Syrupus vrfonis Tryphcra Gaie.
Tryphcra mu/cata Tryphcra (aracenicaima.
Yentofitates a toto corpore exfcllit. « Ele&a.de lignoaloes.
[Fentris dolorem ex ftiulta hv.miditatc i4 pblegmatica cruda dcpenden i temremoHet. * . r(
Centaurea Capillus veneris Confe&io anacardina Diacyminum , r.
DiatJionpipereon defcviptio Gateni. Grana lauri puluerizau Scordeon Scrapinum
Vcntris-dolori cdnfeYentia infupt. Ventyimlcniunt <&* lubricant.
CaOIa ,
Manna Pfyllium Trochifci anethi Zuccharum viofatum Venirem mundificant.
Opillus Vcneri$
Ventris fluxum retincnt.
Cytonia condira Confcdtio de cytonijs Plyllium frixum Syrupus de albclac •Syru])us de mcntha .V . , ,
G R-I T-V B I N V M, I T
Ve ntris fluxuw ch olericum ftringunt. Eledtarium de fiudtitus Syrupus acetofus de fuccis fi u&uum T rochifci de lpo<lio cum knn.acc.
■ Ventrisfluxum affiduum & catarrhalcm abfcindnnt.
Confectio clcdtaiij cx inucntione no- ltra
Emplafirum degallia Veutris fluxvi antiquQ tonferunt. Athanafia magna Confcdtio de ftorace Diacodion Nic.
Ventris foluiivtiem fedant.
Mellicratum de cyton ijs M iua.$ r ytoniorum iimpiex Rob de fru6ioius T ro^iilci dc bcrberis
Ventrcm ab rperaticne cathartici fupcr-
flue folutum [Iringunt.
Empl.de gallia fecunduni Emp laftrum ciuii.<!>ratiuiuH ftomachi Veftcam hcantui.iv / ■ pl. Antidotum bxmagogum Nic. BcnedJvfta Ivic. . ■
Ve/icx doloribftf conferunt.
Diamorufion Diacurcuma maior Diacurcumaminor Granalauricmplaftrata Olcum decheyri
Oleum nardituiuor;. «
Olcum de affa Oleutn de piperihus?
Olcum philofophorum
Vcfc£ debilitati conferentia in fupl. Veficx, dislocationi ccnferetmcifv.pl. VcficA duritiei confert.
Hyff. cerotum defcr.©emo. : " Vefic&ardori confertj
Oleum ?mygd.dulcium •■ ■ 1 Vefic/x. ulctrationi confetttnt. Oxymelfimplcx T rochifci akhechengi Vcjicai lapidem frangunt.
Antidotum ImnagogumNic.
Dialacca maior Dialacca minor Philantropos Nic.
Gcnilta
Oleum de nudeis cerafonim.- Oleum degrams citranguh Olcum delcorpionibus Oleum philofophorum Veficam calefaciunt.
Oleum dc lilio Oleumde enula Venarum orificia aperiunt.
Aloe
Alfcebram Colocynthis Centaurca C ucumer afininus O leum philofophoi um Volubilismagna V enarutn ac/uafitatctn educunt. Abfynthium
n m r d.
Veras a cholera Itthtulificattt. Afcfynthium Aqua infulirnis rofaium Succusrofarum Vermes occidunt.
Abfynthium Apij femen Aqua lopulcxrum Adameft£c grana Baurach
Chamarleonis radix
Centaurea
Carui
Cappares
Caicanthum
Calamcntum fylueflre
fkttarium de abfynthio nula;radix Alezercon Macis — -
Nafiurtium Nux indica antiqui Vermes educuni.
Agaricus
Abfynthium .<
Baurach
Centaurea
Eiedtanum de abfynthio Hyfibpus Mezereon Vifmi cot fcruat.
HyiTopus Vifw.r dcbilitaticonferunt. Caputpurgium de arthaniu Elleb.nigcr pulutrizatus Vifum augcnt.
A loe prxparatum cum fucco fccniculi,
Hyfibpus
Opopannjc
Sena
Vifm obfcuritatem purgant.
Myrbbalani chebuli 1'iluia; de hiera Pilulx fmequifcus Nic.
Serapinum
Vifum pofi purgationtm dcperditum. rt* cuperant,
Aloc
Balneum dulce Collyrium de fcilibus Coriandrum Cytonia - Decodtio abfynthij Eel alcubugi Fel eritij Fel aquila:
Fel capra; ...
Eri<5tiones tibiarum
Infufio hierx -
Oxymelfcilliticum
Pilula; cochia:
Pilulx de hiera Henueti
Pilulxde fpcciebus
Somnus
S uccusfceniculi
S uccus chchdoniz
Vifnrn cifumis cholericis dfpcrditum recupcrat.
T ryphera perfica V ifcera confortant. Aromaticum nardinum
Confc-

Confcflioelciftiri ex intentionencAra
D.acoftum
Eupatorium
Epithymum
Fuaius terr.e
jVIyroba/ani
Alellicratum de cytonijs
5tcechas
iyr.degranis mirtu Zuccharum rofatum yiftcrat lauarit,mundificant,et abjlergut % Aqua mellis Hlectariura elefcopli Ellcborus niger
Iris
iVifcerum putrefaElioncm remouet.
T ryph .farracenica m Jgna • ^ ifcernm mollificationi conferunt,
Fuirius terrx 5yruj)us de abfynthio Zucciiarum rolatum yifctra laxatacoadunant. „•
Myrobalani yifcerurn dolorcm purgant.'
Agaricus Eupatorium H.era Hjrmetis Tifcer um dolorera a ycntofitale faftumfe dant.
Ariftolochia Confedtio de femimbus Diacoftum ex inuentione pcimn Oleumlaurinum yifccru vcntofitates dijfolmut. # Diacytninum Dianifim Dccoctio alhafcc Vijccrum burniditatcm deficcat.
Aromaricum rofatum Vifccrurn lubricitati, & folutioni proptcr malitiam digejlionis conferunt. Dialacca maior Dialaccaminor Elect.de granii myrti Trochi/ci ramich yifccrum dcbilitati a caufa frigida cofert.
Empl.de gallia primum Vifcerum dcbilitati a caufx calida conf.
Empl .de gallia aliud Vifcerafrifrida habentibus conferunt. Empl relatum ad Arift.
Olcum rutx Syrupus calamen thi yifcerum inflammationi confert.
Empl.de fermento
Vifcerum oppilationi conferunt.
Arthanita Decodio ftcEchados Fcfcera Fumus terri Sena
Vifcerum duritiei conferunt.
Empl.de mslilo to Secaniab.de calamcntho
yijcera apojlemata du ra refoluunt.
Agaricus
Dccoftio hyiTopi montanar Hyllopus cmplaftratus AUium emplaftratum
"I N D E X.
Vifcerum agritudinibus, cfofcrt.
Osymel fcilliticum Vtgiiitf fnperfiu# remedia,in ftfpl,
Virgf remedia iafupl.
Viris, creftionemfacit.
Confedtio tefticulorum vulpis
V irgarn magiificantia in fupl.
Vlceribus malis conferunt.
Aqua la6tis ;
Anftolochia Fefccra Mezereon
Pil.aggregatiua; miho,
Hiera logodion Ruifi.
Vnguentum de centaurea Vinum decodionis centaurea: : v Vlceribus putridis confernnt.
Aloc miftum cuni fanguine raconis 3c myrrha . •i>.. . 4 Vngueiuum nobile relatmr ad Nico» iaum
r Vnguentumcerafeo? , \
Vlceribus fraudoleutis CQvfcrltnt.
' ■ r-*r . • >. y t
Ariftolochia
Oleumalmezeteon _/
Oleumdeiunipero
Serpentaria
Vnguentum deopflpanace Vlcera incarnant,& (igillant,
Emplafttum arabicum Oleumdeouis
Vnguentum diaphijuicoh defcriptione Arabica
Vlcertbus cxcoriatiuis a cbolera adujia, aut a plegmate falfofaffis conf, Vnguen tum cerufla:
Vlcera funant.
Myrpbalani citr^ni cum niaftiche con-, •••triti J, -:T: *Vv«,VuV
Vlcerat,&cauteri%at.
Empl.andromachi aliud Vmbilici augmento cot.ferentia inf.pl. Vmbilici exitui confcrentia in fupl. Vndimix trmedia infupl.
Vomitum faciunt.
Affarum Chcrua Genifta
Ellebor u albus
V omitiui conferunt.
Syrupu» dc acrcfta Syrupus albelach
Vomitum fcdant.
Aro maticum rofatum Aromaticum garyophyllntum Antidotum harmagogum Nicolai Empl .'diaphcenicon defcriptione AJe-
xandri Myrobalani emblici Mellicratum decytoniij Syr .acetofus de cytonijs Syrupusdeprunis Syrupus dementha Trochifci ramich
Vomitum fanat.
V ng-arthanitx mag n um Vomitus fanguinei rcmedia infupl.
Vomitus mdancbolici remtdU infapl Vomitum cbolerfcumfedant.
Rob de ribes Rob de acrefta Robde berberis Robdefumach Rob de moris de (eni Rob degranis myrti
i: ■ ■». . ., X Vomitum cbolericwm y & plhegmaticHtn fedant.
Cytonia condita Confectio de cy toni
Syrupus decalamentho lymphatus cum xqua mcnthx,&: abfynrhio
Vomituipblegmatica tx malitia digejiio- vis confert.
Confe&io Alchanzi Vocem clarificant.
Acetum /cilliticura Cartamus
E lectarium dc iucco (cill»
Oxymel fcilliticum \
O lcum dc cartamo Oleum de nuce indica Olcum degra.nis fefami
Voiis raucedini propter fri± \iditatcm , & pblegmaticis in pe£lo.*e,autpul ■ mone contentiycrasfit iem con- tingenti, confermt~
Loch fanum &c expertum Syrupusdeiuiubis Vocis lacertos corroborat.
Acetum fcillitkum
Vrinam prouocant.
AgJtficus Aifarum Altha'a
Allium hnitum fuper radicem virgx Antidotum hemag. Nic.
Capiliis Veneiis Caules
C.xpa- deco£tum
C arpa: fricarum fuper pe<5tinem.
Deco6t.meri cum ftercore muris
Diacalamenthum defcripttone Galeni
Dtacurcuma maior
Diacurcuma minor
Diamorufion
Dialiilphur
F^niculus
Fcfccra
Fimus columbi fylueftris ctim vrina pue
ri bibitus Gcnifta
Elleborus niger Hyflopus Lini femen
Muris ftcrcus cutn decodtione anethi
O popanax
Oieum philofophorum Pilulx aggreg.maiores Secaniabin de radicibus Secaniabin dc chcyfun T rochifci de lacca
Vrinam

p r mamretinent i & reftringunt.
Alchanna
Balauftia: j
Bolum armenum
Coriandrumficcura
Cyperum
Carneseritij
Cortex thuris mafculi
Cupiila: glandium
Diacyminum
Euiula ficca
Fungi
Galii^ cupreffi •'•
Grana myrti iutum armenura Myrrha
Mcrdafengi bibica Nux mufcata Origanum
Pyrethrum .'•
Pilulae de alhafc#
Sandaracha
Styraxficca
Scmen vrtica:
Scoria ferri
Thus mafculum
Zariir
Frince multitudinis reme. in fupL Vrina difficultati conferunt.
Confedtio Philonij inuentionc prima Mufasnea Oleumafech VrinA guttationi confert.
Opopanax Vrina ardori confert.
Oleum quatuor feminura 'frigidorum maiorum Vrinanti dolori confert.
Confectio aJchcehcngi
AE G R I T V D I N V M,
Vrina ftttori conferentia fupl. Vulnerum vefiigijs confert.
E T
Fefcera
Oleum de ben
Vulnerum tumorem foluit.
Oleum de chryfomelis yulneraputrida curat•
Centaurea •**
Hermodadylus Iris
Opopanax Vng.fericinum Vulner* incarnant } & confolidant. iris
Vulnera curant,& figillat, & confMat. Centaurea Opopanax Sarcocolla Vulneribns antiquis confert.
Iris
Vnguentum segyptiacum magnum Vulnera antiqua,&recentia mundificant» & incarnant.
Gentaurea puluerizata Hermodadylus Iris
Opopanax Sarcocolla
Vnguentum diacer^feos Vlcera^qune tarde curatur,perfcft& curat. Oleum philofophorum
Vulneribus difficilis confolidationis,& in carnationis , ea mundificando con- ferunt.
Centaurea EmpLarabicum
REMID.
Hdrmodadtylus liis
^ Opopanax
Vnguentum diaphcenicon defcription
Arabica Vnguentumdelino Vng.de opopanace Vulnera fraudulenta curant.
Syrupus deepirhymo V nguentum de lino.
Vulnera exiccat.
Empl.de fermento Vulnerum fuperfluitate aufert.
Empl.de fennento Vulneribus neruofisjn quibus, eH calefa. 8if co nfert, & eam mundificat, & incarnat.
Vng.bafilicon magnum Vuluam confortant.
Aqua rofata Oleum rofacum Vuluam flringunt.
Aqua rofata Balaufiiae Cyperum Cordumeni Galliarimmatur*
Gallia Myrrha Mefpyla Oleum rofatum Pini cartices Vu£ cafui conferunt.
Diamoron Nic.
Sal omne
Vu& apoftematibus conferunt.
Confe&io de moris
DiamoronNic. •
AEgritudinuMjac Remediorum Summnk finisi
\ . >