Druckschrift 
Joannis Mesuae Opera : de medicamentorum purgantium delectu, castigatione, & usu, libri duo ; quorum priorem Canones universales, posteriorem de Simplicibus vocant, Grabadin, hoc est Compendii secretorum medicamentorum, libri duo, quorum prior Antidotarium, posterior de Appropriatis vulgo inscribitur ; cum Mundini, Honesti, Manardi, & Sylvii in tres priores libros observationibus, quae vulgo cum his prodire consueverunt, his accessere Plantarum in libro simplicium descriptarum Imagines ; atque item Joannis Costaei annotationes
Entstehung
Seite
11r
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

V N I V E R

balant nigi'«,po!ypodiu,eiula,ca!aminthe montana, lcniia,clleborusniger,fal Indus,ial napli-thicus, lal nigcr, lapis Cyar.us, lapis Armenus,& fimilia. Humores quoque vltos,lcnna,myro-balaui nigre, fumaria, lupulus.volubilis maior,fcrumJactis, & fimilia.Aquas denique,turbith,thymus,adiathum album, cuphorbiu,ricinus,cucumcragreftis, centaiuium,ariftolochia, fal,ialgemma.aquam autem rufam, iris, cucumeragrcftis, agaricus, fagapenum, * granum gni-dium, efula, ^s vftum, &fimilia.

Mcdicamentorurh quoq; facultas quredam'/Jtnrrf*- eftpartibusquibufdafamiliaris,casiuuas,& hn-Islun hL mor '^us luperfluis expurgans.Expurgantur authihumores a vetriculo&inteftinis facillime:avenismeiaraicis, minus proptc: & his adhuca:-/»"'' v f»- ffrius ex venis fimx hepatis [& gibbe.l Difticul-

snculoj -« n i -

tdhnu,t ter lte a venis tenuibuslingularu corponspar-,ntatus tiuidifficLWime a iun&uris, prctfertim cu ipii di-

iint an&u- .. . . . \

jhorej jto a- ctis partibus aiu lmmorati iunt,& lmpacn tenaC iusadhxrent. Cuaiit medicamentafoluendopurgatia poilint a partibusremotis,fupcrnis quideattrahere,infcrn/5 veroeradicarc.tria vero reliqua purganriu gcncra matcriaspotiusobuiaseducunt, [lllis in parte difficulter vacuada,his ineaq prompte vacuatur,vtcndum eft:] obferua-tafimul proprietate medicamento cuiq^ purgatiinfita,hanc vel tlla partem magisrefpiciente.Vt partes capitis, agaric 9 , colocynthis, ftoech as;aloc,fcilla, epithymu, myrobalaniccpula; & in-dc,fal Indus,lapis Cyanus,lapis Armenus, refpiciunt magis,& ab his matenas potius vacuant.Vtthorace,& pulmones,agaricus,thymus,hyl- (iopus,volubilis, manna,cafia fiftula,larcocolla,iris, colocyntnis,& iimilia. Ventriculu,& intcftina,abfinrhiii, aloc, myrobalani.&alia.qobuiastantu matcrias educunr.Splenevcro,agaricus,fenna, epithymu,ellcbOrus niger, ftoechas,cupatoriu,abfinthiu,ca\aminthe motana, fal Indus,lalniger,&fimilia.Heparite, agaricas.volubilismaior,lupulus, fcru lactis, rhabarbaru, eupato-riu,abfinthiu, & vtriufq; ac roiaru iuccus,myrobalani,tamarlndi,fiimaria,iris,*granugnidiu,fenna,efula,$s vftu,iagapenu,farcocolla,& fimilia.Iuntfturas deniq; ac parres alias remotas,her-modadylus, farcocolla,opoponax,iagapaium,euphorbiii, colocynthis, turbith, fal gemma,falIndus, centaurium,cucumer agreftis, elleborusniger,polypodium 1 & fimilia. Ab ipfa vero cute jmaterias educur r ac expurgant feru laclis, fumaiia,colocvnthis,cpithymu,agaricus,polypodiu,myrobalanilndx, volubilis,& fimilia. Prseteriadifta,indicatio ab aeris temperie magni eft mo-mcntiad rechl medicamentorum purgantiumvfum. Naaercmultucalido autfrigido,amcdi-camentis purgantibusabftinendueft,quod iiipnuauitHippocratcs, fub cane, & antecane diffi-ciles medicationespronuntians:quia(vtinquitCahn. bu Galcnus) natura abaerecalidiffimo inflamma-ZZVrT' ta,[necacrimonia mcdicamcnti purgantis fere«s ^hor. te,]fcbresexcitantur, & virtus amultocaloreexclmmcntl- terno rcioluta & infirmata, a medicameto pur-gatemagisdeijcitur. Addequodaerexternus,balnci rnodo calorcfuo prxlcrtim immodera-

5 A L E S- ii

tiorc medicamenti intro trahetis,vim ad cutimattrahens[purgationk)bfiftit]Qiiod fi xftatevacuandumcft,purgab*(\ tctiamiubctHippocrates)lupcrioreventrc, &hycmeinferiorcm. Re-dteu quidem (inquit Gaienus) imperatHippo- a -crates sftate vomitn purgandumcovpus:quia q["jT, ntuncbilis flauaabundat, &totaanimalisnatu- na/urara ob ambientis calid|tatcm omnino magisadfuperiora mouet: humores enim perannipar-tiudiipofitione fibi fimilem augcntur,autmi-nuuntur per cotrariafibiaeristemperatura: vtcftate bilisflaua augetur: calidaitcm&acria[&.leuia] iacile ad fuperiora feruntur. Dandu igiturmedicamentum hoctempore,quodbilemperlupcriora educat.In hyeme veroaugcturpitui-ta,qu2 cu grauis fi t,ad inferiora repit: dandumigiturtunc medicamcntum, quod pcr inferioracducat.Medicamenta igitur^ftatc vitanda funt,qux acria & valentia funt, purgantque diftolue-do: hyeme vero purgatialubrifando.Illa enimfebres,vIcerationcs,dyfcntcrias, proptc excitat:ha:c diarrheas, & iicn terias. Acriavero illa no in?ftu folum,fed etiafrigore vitanda, quia ut inil-loexcoriationem,& febres (vtdiximus) proptcexcitant,fic in hoc hypcrcatharfin, hoc cft, pur-gationeimmodicam,& virium diifolutionem.

DE opportuno affimendi medicamenti tempore a ~git, atque id affert qnod Hipp 4. apb.aslate per Aph , v 'fuperiora,byemeper inferiorapurganAu effe. Hxc ta-menres dubitationenon facat.quandoidemHipp.feH Aphor .'Volybus lib.de falnhridipa fex brimialibm men/ibitsperfuperiora pwgandum pr£cipit,qnia id tempus tnfiiuopuuitofms ejly cr rnorbi caput tent int, & regionemfupra feptnm tranfuerfum,<tr Celfus quoq-, lib. 1. vomitumbycme vtihorem efje docet qua&ftate,q, tuncpLispituite,dr capitisgrauit&s maiorfubefi San£,licetprobuius controuer/id!Jol.ttione alicvs quoq, non mediocri-terlaborauerimus,dum in jluic.meditaremur-, nunctamen ijs intereapr(termifjis,quxillic fcripjimusjiac libetadijcere.In libro quidemde filubridixtade fanisagi corporibus, tota enim in hoc ea tra£iatio est: in a-pborijmis vero de ijs, qui xgrotant ,proptereaq\ illudqmdem,quod byeme uomendum fit,prafernatricis,boc-vero,quod<&Ttate,airatricvspr <Siceptumefie ,atquebocpa&o difcordiam Hippocrati cumipfometHippoc.acCelfo effe nullam.lnnuere boc ipfumGal.in eo defalub.dixta libro videtur, quumpracepta bac perpendens , -vbi purgandum vniuerfum fit corpus & euacuanda ,qux in p r<afenti abundant,agendum aitper loca,ad qugbumores vergunt-, per contraria autem retrahendum ,fi ne augeatur excrementa,velis obfiflere.V niuerfumprofetto corpxsnifi prxfente, aut imminente iam mor-bo non expurga(ur,proptereaq;, quodin aphorifmistraditur,in ijs qu£ agrotant obferuandum,<e£iate fcili-cet p fuperiora,q> bilis tunc temporis maxime affluensy<jr excandefcens furfum repit- : hyemeper inferiora, q»pitnita tuncredundet grauis,&Jponte deorfum incli-nans,fecus vbi,ne augeantw excrementa,fludium eji,tuncenim nonprajentem,fedfuturummorbumauertimus,& hyeme quidem perfuperiorapurgare ventri-culumprcjiat,cppitnitain eo multa affluit,expurgaturper vomitum fkcilior ob vite breuitatem .\tflate autemdeorfum retrabenda excrementa, q> biliofaprxfertimtnnc teporisfunt,a obus metns eji,ne incalefcat corpus.

THEO-