V N I V E
ftyptica ^vtthymum, cpithymum. Hisadhnc .niitiora, qux amarafimul & ftyptica funt, vtrhabatbarum,abfinthium, fumaria, (aloe:) inhoru medio acria & amara,& fimul ftyptica, vtftcechas. In fumma quanto medicamentum abacri & amaro fapore recedit longius,tanto eft benignius: quoq; acris & amari medicameti pro-portionemftyptica fubftantia magis vinc-it, cocft fanius medicametu. Saluberrima quoq; funtdulcia, vt callia fiftula,mana: & infipida,vt pfyi-*£r[Tt™L lij vifcago:& dulcia,fimul &acida, vtpruna, ta-t*r.n,mp\ marindi. Minus his falubria, dulcia & amara fi-vphZlZl mul, vt viola:: meliora, quibusaddulcedinem&amaritudineacceftit ftypticalubftantia,vtrolx: ftypticitas enim medicamenta omnia pur-wr. g2 t j a ' re ddit falubriora. Quibus aut natura deeftia j u ^ rc a liquid,ars naturx imitatrix & miniftra,id futficere debet:quo aute modo dicem'poftea.
Ex coloreaute fecretio medicamenti benignia maligno certa,& vniuerlalis fumi nequit:qua-qua ex accidenti in quibufdageneribus fitordi-nara & fcientifica: vtagan'cus,colocynthis, tur-bith,aibafuntpra;ftatiora:nigra,maIefica:fcam-moniu fubaJbum aut variu, eft bonu: nigru ve-ro,malum: rola exadte rubra, melior, & alia ali-ter, vt in fimplicibus fingulis docebimus. De hisautemqualitatibus tcmperamentum fequcnti-bus, ii plura requiris, lege philofophia naturale.0,7^, Ad medicamenti quoq; dclcdlum recie iudi-candum,& bonum fit an malum, expcndcndu,tempus iuuat,tum quo medicamcnta funt ptx-cipu.e colligenda,vel non colligcnda:tum quan-to virtus medicamentorum durare poteft. Qlk--dam eni m recentia funt meliora, quam vetera: 1alia contra, dum antiquata funt, euaferunt mc-liora: aliain horum mcdio iunt.
Meliora fiquidem recentia funt, primo fty-ptica & amara,(nam cu ipfa fint ficciflima,vctu-ftatc adhuc ficciora euadunt, ob id dctcnora )fccundo loco quorum facultas imbecilla eft,autfuperficiaria,aut facile refolubiIis,ob rara corpc-lismedicamentorutexturam. Antiquatis enimhis,tepus vires omncs refoluit.Incontrarijs horu contra res habet, hoc cft, antiquata ihnt prx-ftantiora,& acria fimiliter.T empore etenim ca-ioreorum inflammabilis,& fuperficiarius (quohasc, dum recentia funt, mordent & vrunt) ex-pirat, acrimonia autem a reliquo obtunditur.'S*!/a nct- Media autem recentium, & antiquatorum , .*uJtc{Ta'r dulcia, infipida, & falfa funt prsftantiora. NamhumUit* falfa, recentia turbant ventrem, & euertunt adiTfiTXati naufeam & vomitum:veterataeade,morfu viove» auii. i cn ter pungunt. Reliqua duo, recentia quidem»' oblargu humoreexcremetofum funtfiatuleta.^CiarUrd [vetufta vero exanimata iiint.j Recentiavero&mni mma, antiqua intelligcprocuiulq; gcnerisnatura,[n6rT n tu h . HC eodedierum,menfium, velannorumnumerow/in metienda:]nec qux germini proxima funtrece-' tia,neciamvetuftateputrentia.& vclutiamci-ncfacia, veterata hic intclligo, fedminusdiu,aut magis, poft collectum icruata. Quoautcmfint tempore medicamenta colligenda,&quan-diuviribus integns leruari poilint, poftea DCOaufpicc diccmus.
R S A L E s.
^ Locus autem natalis, quia mcdicametis fim- '■ L " w •plicibusmultisnonrnodo proptam gcneratio-ne& felicem prxftat, lcd & propria quanda vir-tuteimpertit, in medicamentorudeledu,maxi-* mi faciedus eft. Natura etenim (vt Plato inquit) i„ r.vx».locis quibufda, aliquas virtutcspropriasimper-tiuit, quas illa rebus in fc genitis & crefcentibuscomunesfaciant,fedtantu diuerias, quantumcau lx harum difterunt, & artifex natura cftmultiplex.In locis ita que liberis,excrementaq ; nullafortitis, planta: proprictatem pcrfcclioncm qucaflequuntur generi fuo debitam: in non libc-lis, excrementorum naturam induunt,& a per-fcctis degenerant. Attrahunt enim finguii exterraalimentum fibi familiare, & conueniens:vitis (verbis gratia ) dulce : lupinus , nitro-fum; colocynthis, cucumcr agreftis, amarum,cx partibus tctrx aduftis natum. Eiusautem reiinquifitio, fermorvis noneft prxfcntis, fed al-tioris.
Obid plantx humido exctementofo prxdi-txnatura, inlocis[humidioribusquidem, dc-teriores: ] ficcioribus vero, prxftantiores eua-dunt:ficciorescontra, inlocis ficcioribus , pcio-res, [ meliores in humidioribus damnantur: &thymelxa, cucumer agreftis, colocynthis in fic-cioribus &calidioribusmalafunt &venenofa:abfinthium item maritimum eft maleficum ,vt lcammonium cx regione Scenitarum : An-
, n. ■ ~l ■ ■ finfhiH.fiu
tiochenum vero citprxcipuum:] qux enim lm- mar,ni t t,zmoderatius calidx funt,vt fcammonium, in lo- d £Taul?.cis calidioribus, peiorcs etiam euadunt, & frigi- ^^ dx ad portionem. tuTlacXl
- Adnxc terrx, & pcr hanc plantis virtute ma-gnamimpertit, &variamnonfoltantum, fcdaliorumquoque corporum c^leftium afpedushunc locum &illumaliteratquealiterafficies. » de e Uus -Inquo caufarum genere, quxdam plantx lo- ^. aHU &cum,& cclum habentes fux intemperaturxco- e< ,'„1a'cL.travium,funt meUores: alix fimili emendantur:ficguaril,& aquaticum fifymbrium, & qua: ali^humido abundant excrcmentofo, fub coelo fu®naturx diftimili meliores funt: turbith quoque,agaricus, fcammonium, iub diflimili funt me- ^liora. Plantxprxtcreanonnulixexalteriuscu-iufdam vicinia vel conta&u, mcliorcs aut pc-iores euadunt: fichcrmodadylis fcilla, aut ra-phanusvicina,vigoremaddit: & thymusepi-^thymo, &quercus polypodio, & fennx ruta.
Confra autem malignioraeuadutfcammonia,efulxaut tithymallis propinqua : polypodiumlapidibus: cpithymumozymo.Numerusquo-que plantarum vel fru&uum, vires eorum mu-tat: nam caflia fiftula fingularis, & fola eftprx-ftantior, contrafolacolocynthis, fcilla, cucu-mer agreftis, deterior vis enim plantx, & terrx,diffufa, multisqucdiftributa, eftremiftior: to-ta vero in vnicam plantam, aut fru&um folumcoacia. valentior. Eodcm pertinet fruftus quan- gtitas, quod in paruum virtuscoada,cft valcn-tior: inmagnumfoluta, imbecillior ;obidco*locynthis magaa eft mcliQx.