Druckschrift 
Joannis Mesuae Opera : de medicamentorum purgantium delectu, castigatione, & usu, libri duo ; quorum priorem Canones universales, posteriorem de Simplicibus vocant, Grabadin, hoc est Compendii secretorum medicamentorum, libri duo, quorum prior Antidotarium, posterior de Appropriatis vulgo inscribitur ; cum Mundini, Honesti, Manardi, & Sylvii in tres priores libros observationibus, quae vulgo cum his prodire consueverunt, his accessere Plantarum in libro simplicium descriptarum Imagines ; atque item Joannis Costaei annotationes
Entstehung
Seite
5v
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

C A N

i.fapor amarus eflpoftfapore acutum incaliditatc, ve-rumeii tn q>ipfe dicit in^.fumma,^) duplexeftfaporSyram*- amarus,hoc etia ponit Auer.cap.de mo. cognitionisvirr»! duf/ex, Cutum me d ic inaru ex faporibus. Vnus eft,qui generaturex vftioepartiu terreftdufubtilium,ficut qn res dulcesfiiit amara::hoc.n.cftpervftionepaitiu terreftriu fubti-liu,quce in eis iunt, ficut qii mel ex temporis diuturnita-te in amaritudine couertitur,licut et contingit de fru&i-bus qnfuntdukes,&pofteain proceflutemporisfiuntamari,ficutcontingit de amygdala dulci,qn fit rancida.Alius eit fapor amarus,qui gencratur ex vehemeti,& forti congelatione facla a fiigido,ficut eft opiu, quod in fa-pore cft amaru,& ell valde frigidu,ficutprobat Auer.inf .fui colledtorijihoc etia modo cotingitin frudibus an-tequa pueniat ad debita maturitate: primo.f. fiut amari,poftea potici,poftca ftyptici, poftea acetofi & poftea dulces,ficut ifto mo eft glas,aut caftanea. Modo prim 9 faporin coplexione e valde calidus: fecud 9 aut eft frigid 9 . IdeoMefue deprimo fapore amaro hic inielligit, & no defe-cundo, quod apparet,eo q> tales operationes,quas expli-ca thic Mefue ,non copetut fapori amaro fecun domododicl:o:non.n eftveru dicere de opio,gj fitapenauu:imoeft oppilatiuu,fimiliter noneft et confumpuuu,8cfic dealijs, loquitur hicergodeprimo /aporeamaro, qui eftvaldecalidx coplexionis polt acuru,generatur.n. per fo-la vftionepartiu terreftrium fubtiliutn, quare oportet,q>vftioin co iuu cfFcitu relinquar,q eftcaliditas, Scideoifte /aporin coplexionea&iuaru eftcalidus,& in cople-xione paffiuaru eft ficcus nam ifte fapor habet duas co-ditiones,propter quas in eo non eft humiditas: vna eft,quianonutrita\iquodanimal,eo q> nutncauo tit exrealiquantuludele'_tabili,moddexamaropuro prarcipucno deledtaturanimaiia.-hocautenon eftnurritiuu, quiain eo non cft humiditas, qux fit materia nutrimenti,&ideo no nutrit.& propter aliud,in eonon eft humiditas:eo qudd res amaraalias res a putrcfacrione praiferuat,&ctiafeipfam,vndcineanunqua generantur vermes,&ideo in ea non ell materia putredinis, talis aute materiaefthumiditas, & ideoifte (aporin complexioneeft fic-cus priuatus humiditate, &prarcipue fuperflua, tamennon fundatur in fubftantia ficca ignea, quia in tali fun-datur res acura: fed fundatur in ficcitate terreftri fubti-liata per aduftionem, vt conuenit in re cineritia.s*ifi, Q Alfum \x~io incidit, tcrgct, tenuat, liquat,lJ mordct,a putrcdmc vcndicat,c6turbat,iub-uertit ventriculum,& ad vomitum impellit, fic-cat, Citim cxcitat, afpcrat, cxpurgatradendo,aperit, Scheccomnia opqra imbecillia&tardaefficitiobhcxc, fuamq-, mediocrem lubftatiam,omnia imbccrllitcr, & tardc foluentia roborat.

Vncluolirm itcmienit,lubncat,laxat, mollit,abominabileeft, &nauieabudum, flatusgignit,obftruit.HxcoIaIbecilliter,& tardcpficit, fuaq;mediocri fubftatia acre,amaru,(aifum rcprimit.

Duicu* Dulce lauat,lenit,obftruit,flatulentueft:om-niaautem haecpraftat imbecilliter,neccito,nectarde, fed in horummedio: acre autem, amaru,

falfum quoquereprimit,fed infipidum roborat.

IN parteifta Mcfue ponit virtutes&operationesfa-poris dulcis, propter quod eft aduerrendum vt ponit

G.in j.& 4.defimpl.med. ponitenam Io. filius Ser.lo-co pra:allegato.fapor dulcis eft fubftantia: xqualis, reni-peratus m humido & ficco,declinans tamen ad humiditate,habens etia tcmperatii calorem. quod apparet,namvidemus g? res dum perueniunt ad perfecta, & temperatam decoitionem,fiut dulces,ficutapparet in frudlibus,ficut etia fi perueniant ad fuperfluam deco&ionem luntamarae: ficut & quando res non funt perfette decodtar,non funr dulces, ideo res perfecte dccodta & temperataexiftens dulcis eft,calore temperata,licet fapor dulcis m-tionefaporis declinet ad caliditatem & huxniditatcm,

O N E S

E hocergovifoapparetratio eorumqux dicic inlitera.Dicicenim q?,dulceeftlenitiuum,lauatiuum,& hochabetfuihumiditate. Oppilanuum,hocetiam habetpropterfui humiditatem:& exalio eftoppilatiuum, eo quoi ci-nus attrahitur ab hepace indigeftu a ftomacho propterfui dulcedinem, eo quod hepar valde deleCtatur rn dulcibus,vnde dulcia quam plurimum eleuant, id eft oppilatfplenem & hepar,vtponit Gal.i 3.Therapeuric2.&proptemanccaulam ponit Hipp. & comentator ln tertioacu.quod vinum dulce eft oppilatiuu generatiuum ve-tofitatum:quia non excedirin caIore,& eft etiam humi-dum. Etponitoperationemiuamdebilem.coquod iftefapordulciseftvaldeamicusnatura-, vndenonagit co-tranaturam, & ideo medicina(oIutiua,qu;c m faporeeftdulcis,facit ftiam operationem valdedebiliter, & pra:te-rea cum medicinis folutiuis efFrcnibus admifccntur medicina? dulces, vt fcilicer iftce medici ns effienes fiantmagisbenigna:&amica:natura:, ira vt cx eisnon fiatoperatio, qua: lit egrediens naturam.F A Cidunvpenctrat,aperit, inddit,diuidit,tej£\.. nuat,terget,denfat,afperat,extinguit calo-rem, citoagit ha:copera-. Tcd in medio valcntiu,& imbccilhu eft:fua deniq^ lubftantia tenui acreobtundit, dulci&ii]fipido vigorem addit.

ADuertendum quod duplex elt fapor acetofus,qui- MOND-dam eft faporacetofus fimplex,ficut fapor agreft^,quando appropinquat maturitari, &etiamficut faporherbx, qux acetofa dicitur: alius eft fapor acetofus, quiiimplexnon dicitur,&ifteeft faporacetofus,qui dici-tur fapor acris,qui acumine participat,ficut eft fapor aceti. modoprimus fapor acetofus fundatur m fubftantiafrigidaaqueanon digefta, necbene permiftacum ficcoterreo, vnde quanto plus procediteius pcrmiftio,tantomagis appropinquar dukedini, fed fecundus (apor ace-tofus, non folum fiindatur in fubftantia frigida, aquea,fedetiamfundaturinfubftantia ignea, vndehabet ali-quas partes fubtiles & illas pi opter putrcdinem, qili eft" ineo,dumexdufciadacetofumpermutatui,mcdo Me-fueloquitur hicdeprimo fappre acetolb, non de fecun-do, eoquod hx mcdtcin.c non benepolfunt applicariacetofo didto lecundo modo.

STypticumintrocogit,denfat,repellit, robo-rat,diuifa glutinat,tarde & imbeciJJitcragit, sr * r 'fuaquefubftantia crafla prxdicta omniaobtun-dit,quibus acrc,[amaru,]& falfum vires addunt.

ADuertendum vtponit Gal.in z.de fimplic. medi. MOND.

3-cap.ponit ena Serap.fermone z.primi lib. prx-ail.cap.fapor ftypticus ctt fi~igidx,3c ficcq complexion is,fundatur enim in iiibliamia terreftri crafTa valde,& perhoc di fFert a faporc amaro, eo quod licet vterq; fit ficczcomplexionis,tamen vnus cft c u caliditate,vt iapor attiarus, alius eft cum frigiditate, vt lapor ftypticus: differutetiaminalio, eo quod fapor ftypticus fundatur infiib-ftantia terreftri craffa nec vfta, nec incinerata, fed con-H gelata, vt ita loquar. fed fapor amarus fundatur in fub-ftantiaterreftri fubtili vfta, &per hoc conuenit m com-plexionefaporftypticuscumponrico, quia vterqueeftfrigids & ficcicomplexionis,licet ponticus fit maiorisftypticitatis & crafTitiei,quam fapor ftypticus.

INfipidumdcniqueJubricat, flatulentumeft, tnjipu;.obftvuit,denfat, congelat,calorem extinguit,& ha:c omnia rarde, & debiliter, fua tamcn fub-ftantiamcdiocri, acre, amarum, falfum, ad-dum r eprimit.

Propter hax , qtux medicamcnta purgantiafuntfolum, & omninoacria, vt euphorbium,tliymelxa, funt maligniora, quam fvnceriter^"*amara, vt colocynthis, cucumer agreffis. In ho-rum mcdio funt acria limul,& amara, vt fcam-monium. Innocentiora hisfunt acria fimulSc

ftyptica 5