Druckschrift 
Luminare maius : cinthius ut totum radiis illuminat orbem ; illuminat latebras sic medicina tuas
Entstehung
Seite
59v
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

SEC

äftireti'ca (it ualde apud naodernos. eupatorium eft aliud.Gal.in lib.ad parthenianum de agrimonia, SC eupatorio inuno cap.loquitur.in fine uero ait.huius igiturradicem grs*ci eupatorium dicunt.

Horba paralefis fecundum compofitorem eft herba fan*di Petri 3 fiue ut alii primula ueris,eius fpecies funt du?.Cmaior SC minor.maiof uero eft herba fandi Petri qus in hortisnafcit.r cum foliis uiridibus parum incifis,hsc nota eft om«Iiibus, minor eftilla quam hodie generaliter berbain margaritam dicinius,cuius fios fimilis camomills eft.huius in pratis plurimum eft.

Herba Cantte Maris feciidutn eundem eft perficaria, feufatigds chrifti.fecundum uero Matth .fyl.eft herba ad albe*ditiem tendens cü foliis rugofis,ficut herba qus dicitur flofinos.i.talfus barbafus,fed non rede dicit, quia fi compofi*tor dicit <# eft perficaria eius forma non eft,ut dicit Matth.Prsterea Leona'r.ait.herba fands Maris fme perficaria, SCfic eft fecundum uecitatem SC eius forma eft, $ habet foliafimilia foliis perfici.intra qus funt punda nigra,apud nos iuxtahortos nafcitur,inuenitur alia fpecies qus caretmacu*ÜSjfed hsc non eft tante uirtutis,quidam uocant ipfam zin*ziber caninum,aliiperficariam cü figillo.feciidu Pet.de crefcen.herba fands Maris eft mentha romana uel farraceni#ca,quod falfum eft,nam in ifto unguento utrficp ingreditur.

Sambucus eft adis.Sera.in cap.de fambucoinquit.quoddus funt fpes,quoru una dicitur in grsco adis, SC in latinofaboca.uult dicerefambucus.fecunda nominatur in giscochameadis,6i eft eius intentio terrena,uel infima adis, SC inlatino dicitur abolas, uult dicere ebulus, SC eft arbor ebuli,linde tierfus.Sambucus eft adis,Ced ebulus eft chamendis.

Herba gralfuls fecundum cöpofitore eftfaba gralfa, cuins fpes funt tres.f.cvaffula maior.i.faba gralfa, minor ueroeftueniicularis,mediaeft cardus benedidus,fed lumen ue<rius tenebra apothecariorüexponit, 05 eft uernicularis, fedfalfum eft.nam uera cralfula eft herba habens folia u'.ridiaSC pinguia,ut femperuiua cü flore tendenti ad albedine.na*fcitur aute apud nos iuxta folfos,SC eft illa qua noftr: rufticiliulgo fabam grxcarn dicunt,fed 110 rede,quia aliud eft,feddebenf'dicere fabam groftam.Infra apparebit oleum frigi*disfimum uiride,£c ibi melius certificabo, qp cralfula nö eftuernicularis,ut dicit lumen malelucens.

Semperuiua apud Auic.uocaturfuccutum,fed non redequia fuccutum eft corruptum, SC debet dici fimphitum.ergoeft cöfolidu maior,fed ipfe ignorauit quid elfec.apud Diof.uocaturaizon.Macerait.Diximus accidulatn quam gr?cusdicit aizon. Sic dici creduut faporilli qp fit aceti.Inferius ideait.Altera uero minor fpecies eft illius herbs, Quam fem*peruiuam dicunt,quoniam uiret omni tempore barba iouisuulgari morcuocatur.

Camedreos eft herba dida apud nos calamandrina. Pli.cainedris herba eft qus latine trizaga dicitur, aliqui cama*crope alii teucriam appellauere.

Centum neruia fecundum compofitorem ac Giliber.eftarnoglofa fiue plantago maior.hsc apud Aui.uocatur lin*gua arietiSjSC elt herba quam noftri ruftici bletam fplueftreuocant,illud uero lumen fufcum loco centumncruie habetcentauream,quod non rede adurn eft.nam in ifto unguen*to ingred;tur ,öC centumneruia SC centaurea.

Centaurea.f.niinor,fed lumen malelucens inquit. centaurea.f.maior,fed non rede.nam uide qp Mef. in cap. de cen*taurea ait.qp eins fpecies funt dux.f.maior SC minor .minoruero eft meuor in omnire.lfido.centauream grsci uocantqus ä chiroue centauro fertur reperta eadetn SC iimnofios,quia locis humedis nafcitur eadetn oC fei terre,propter amaritudinem dida eft.

Fragula elt herba geresfragra. Vnde Ouidius metamorphofeos.Montana quxfragra legcbant. SC Virgilius. Quiiegitis flores SC hunu' nafcentia fraga. Apud nos hsc nafci*cur iuxtafolfos,cuius frudus comeduntur in fuo tempore.

Qumqjfolium.i.pentafilon. Auic.in.i.can.duo capitulafacit,unumde pentafilon,aliud de quinqj folio, quod idemeft,Qicitur autem pentafilon a numero foliprum, quia per

TIO X.

fingulas adnodationes habet quincp folia.Aüi.th cap.de ladicinio ponit pentafilonem interfpecies eorum.

Tetrait feu herba tetrahit,ut dicit Leonar.fecundu G/lib.eft herba iudaica.ldem ait compofitor, fed rnulti hodierniapothecatii credunt dicat torathit',fed non rede.quia to*rathiteft fungusnafcensinradice rofs canins fiue barbxhircinx,ex quo fit hppoquifndos,8C hoc rnulti ponunt quierrant,nam aliud elt tetrait,aliud eft torat'nit. si uero com*pofitor uult op tetrait fit herba iudaica.ergo eft herbum. naAui.in.z.can.inquit.herbaiudaica.i.hetbunijSCheibüapudI)iof.eft orobum,cuius aliud eft palidum, aliud fubruffüm,SC aliud album.Cirea inftans dicit.tetrait eft herba iudaica,SC fic eft fecundum ueritatem qp tetrait eft herba iudaica fiueherbum fiue orobumsrgo eftherbilia,aut illa herba quamruftici elmocho uulgo dicunt.

Euifcus.i.maluauifcus feu altea. Auic.in.z.can.ait.altexnome in grsco deriuatü eft ex nomine plurifi iuuametoru.

Mentha farracenica.i.mentha romana feu nigra.N ä eiusplanta eft nigra ad fimilitudine farracenorü,cuius folia ma*iora funt qmenlhshortulans, hsc apud nos iuxta aquasinuenitur.Petr.de crefce.in cap.de mentha air,menthx tresfunt fpes,eft. n.qusda domeftica,qus proprie hortulana dicitur,SC eft alia fylueftris qus menthaftrum dicitur,SC eft nie

tha qus longioralatiora SC acutiora habet folia , SC hsc eftmentha romana,uelfarracenica.SCuulgariter herba fandsMaris uocatur,quod falfum eft.nam fuprainifto unguen*to pofita fuit herba fands Marix.ergo non eft mentha far*racenica,utinquitipfe.Hic Nico.dicit, Sc aiia-menths, idedicunt alii,ut Giliber.SC Leonar.SC fignificat alias fpes menths quas ipfe no nominauit.nam fpecies menthxfunt quinque,de quibus tres nominauitfupra per alias duas nö noniinauit,fed illas quas inteliigere debeinus, SC alias me'nthaseft mentha communis feu hortulana,SC menthaftrum.Et ficmeo tempore uidi in hoc ponere quinqj fpecies mentha;,qus funt mentha hortulana fiue communis , uei odorifera.SC fyluatica,SCeft menthaftium,6C eft alia qus dicitur fair4*cenica fiue romana,SC eft alia qus dicitur aquatica fiue bal*famita,SCeft alia qus dicitur mentha non odorifera,SC hoceft calamentum,8C fic onines iftp quinqt debent poni in iftounguento,fed lumen de quo fupra inquit.cp per alias men*thas non inte lligitur nili mentha domcftica, fed non rede,ut eft notum apud omnes fapientes.

Politricum herba eftminuta,cuius Ripesuergitad nigredinem,in puteis hancuidiSCin muris, ac in locis hunnuis,SChoceftfatis notum.

Lapariolum fiuelapacioliCecundum cöpofitore ac Gi*liber.eftlapacium acutuni.ergo eftacetofa qua generaliterutuntur,8C fic eft qp illa aceto/ä qua utimur eft acutior omnibus lapaciorufpeciebus.Macerait.Herba folet Lupaci uiil*go paritella uocari.Illius fpecies dicuntur quatuor eifc.idüait Diof.incap.de lapacio.Circa inftans inquit.lapacioruintriplexeftmaneries.f.lapacium rotundum acutum, SC do*mefticii,lapaciü foliahabes acuta, erhcacius eft lapacio 10*tundo,minus efticax eft lapacium domefticum, quod foliahabet aliquantulii lata SC magna,ufui medicins competunt.

Carduncelius fecundum Gtüber. eft cardus benedidus.idem dicit compofitor.ergo eft quem Pli.erigeron fiue fc*nedion uocat,de c|ua Ifido.evigonon ä grscis dicitur, cpuere primofenefcat.unde SC eam latiniherbamfenedioneuocant,non intelligitur de fenatione quod dicitur crelfonu,fed de aiia herba de qua Macer ait.Erigeron greci fenedionosq,uocanuis.Qtiod canisfimilis uideaturfiore capiliis.Nafcitur in muris SC in hortis SC teguiatis.hsc apud Diof.uocatur[edum,SC apud Gal.in lib.ad Parthenianum uoca*tur fuedo,quä alii fenition uocant. hsc uero eft herba qusin numero cardonum eft.apud nos in hortis ac in muris in*uenitur, SC eft quam lombardi herbam [turcham uulgari*ter dicunt.

Idatrisfilua fecundum compofitorem eft oculus lucidusfeu caprifoliuns,de hac apud quofdam fit licium,fed illud Iicium eft debile.Hsc herba apud nos iuxta hortos inueni*tur,cuius folia funt ab uno latere fubalbida,8C ab altero itiri

dia,Ce