Druckschrift 
Luminare maius : cinthius ut totum radiis illuminat orbem ; illuminat latebras sic medicina tuas
Entstehung
Seite
41r
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

DE SIR7^7>I

cies odoriferas q in co ingrediuntur.lfid.in.c.de arborib'aromaticis inquit.aromata funt quxcp fragrantis cdoris qi'ndia SC arabia mittitfiue alix regiones.nonten ade aromata traxiffe uidentur,fiue qp aris inipofua diuinis inuocationibus apta uideantur,feu q? ipfa aeri inferi ac mifeeri probantur.nam quid eft odor mfi aer contatlus.

STRVPVS de cicorea fecundu eundem in eodemlibro.in.c.de opilatione epatis.if.endiuix domeftice 8t fylLieftris,cicorex8ttaraxacon.afi.M.ii.cicerbitx,epaticx,fcariolx^atlucXjfumiterrXjlupinorum.an.M.i.ordei nonex*corticatiaichechengi. 313 .3 .1.liquiritix, capilloniueneris,cxterach, politrici ; adianti,cufcutx anö.vi.radicum fenicuIi,St apii,8tfparagi an.f.ir.ferueantin aqua futficienti 8t colentur SC cum zuccharo albo foiido fiat fyrupus, pro cuiusiinaquacphbra pönattiradcoquendu.5*iui.reubar.eledti,8C^.iiii.fpicx ligateinpecia rara qux fxpe exprimatur do*nee fyrupus fitperfetie decotlus.dofis.3.lii.cumaqua mullionis feminum communium frigidorum.

Iftefyrupusfccfincollegiünoftrorüdoftorü.Ti inenfiiieft ille quo uti debemus,aliaui tn magis laudantdeferiptionem GuiieLplacen.bCeautunturficuti Mediolanenfes quideicriptione Guliel.prxparantloan.Mattheus gradiin.c.de cura malarii difpofitionum epatis habet unam aliam deferiptionem, qua: quafi idem eft cd illa Nicoii,licet aliquafimplicia mutauerit,aliqua omiferit,nunc uero intendo de*ciarareomries fpes endiuix cicorex uel feariolx.

Endiuia nomen latinü eft poft grxcüintuba,arabes etiapoftgrxcu hundebediciit. Inhacuerou : looftedereoesfpes cicorex uel endiuixuelfcar/oix,fed primo uolo oftedere illas fpes,de quibus ipfe Nfcolus in proprio libro lo*quitur.nam in. c.de debiiitate epatis ait (ic.dixit Aufc.tara*xacon,quam Gentiiis dicit efte cicerbitä,fiue roftrum porcinum.K Guliel.dixitipfani efte cicorea,8£ eft illa fpes qux amultisuocatnrplantaleonis.iiic textus Nicoli uidetur corruptus.nam ipfe Nicolus debebat dicere qp dens leom's qeft fpes cicorex , 8t non plantaleonis qux eftherba ditlafiaura uel herba maura qua: odorem afpalti habet, 8thxcfpecies trifolii quod eft confonum.idem in.c.dc oppiktione epatis dicit.taraxaeon eft fpecies fpöfx folis 5t inferiuSin eodem .c.inquit.roftrum porcinu eft cicerbita 8tc. Habi*ta opmione Nicoli fequitur opinio Ioannis anglici in.c.diferafix calidx epatis qua: eft quöd altaraxacon eft roftrumpor ein um uel cicorea.idem fentit in.c.de fiftula ulcere cancro 8tfanie oculovum.

Pofrcj oftendiuerba Nicoli SC Ioannis anglici de taraxacon SC roftro porcino, etuolooftendere opinionemalio*rum.bC dico quod fpecies endiuia: uel cicorex funt feptemad numeru de quibus ipfe Nicolus fex fpes in ifto fyrupoponit.Guliel. aütinfuadefcriptione nöponitur nifi tres.f.cicoream fcariola Stbatlifoferem, utperordine oftenda.

Endiuia domeftica.i.ufualis eft herba fatisnota. fylue*ßris uero poteft dici quöd fit crifpinus herba.cicorea uerofecundu fententiam Modernorum habet flores azurinosuertentes feipfos ad fole,quarefponfam folis SC fol fequiüuocauerunt,de qua circa inftans ait.fponfa folis eft cicoreauel intuba uel folfequium.hxcetiam fatis eft nota.Sera. inc.de endiuia inquit.undebe funt fpes.nam eft ex ea dorne*liica 8t eft fcariola SC eft ex ea fylueftris qux eft tarax lcon,Stell tertiafpes qux ar candarel SC eft amiron. etfeeiidumcirca ittans St Pet.de crefcen.endiuia eft fcariola. Gal.in.8.fimplicium dicit. feris.i.endiuix.inferius dicit.

Condrine eft fpecies cicorex,uel laäucx. Aui.ink.can.'in.c.de endiuia ait.q? eft ex ea fylueftris SC hortulana, 8t eftduarfifpecierfijSC magis iuuatiua ex eis epatieft illa que eftmagis amara.ego crcdo qp fit cicorea. idem aliud capitulufacit de taraxac6,8£ dicit q? eft fpes endiuix,et ifta nota eft.

Scariola uero fecundum iimonem Ian.eft uelutlattucaagteftis,n:fi quia in dorfo coftarü habet fpinas paruas, fedMatth.fyl.6t Ifido. uolunt qp lattuca agreftis fit fcariola, utdiäum fuit.et hic dicam uerba Ifidorl q in.c.de oleribus dicitladuca agreftis eft quam farralia nominamus,eo qp dorütm eius in nioduferre eft.iimon in hacerrat.nam in.c.de

? ET ROBf B. 4I

fcariola dicit qp ipfa eft uelut lattuca agreftis , SC fncap.defarralia inquit.ex autioritate Ifid.q? farralia eft lattuca agre*ftis .5t in fine dicit, qp eft fcariola,8t fic uolüt multi modernf.

Cicerbita uero ficut dicit Nico.eft roftru porcinu feefiduGuiielmum eft cicorea,8t eft herba cuius fioseft coeleftis.Etiä repenuntur diue alice fpes quie fiore coelefte habent,6Coes in bladis reperiuntur.Etficfi bene cöfideretur uidebisq: fpes endiuia uel cicorca: funtfepte, St funt iftp,uidelicetendiuia domeftica.i.ufualis,cicorea qua: ab omnibus notaeft,roftrum porcinii,6t dens leoninus düferunt partim intecfe,fecundfi modernorfi opinione inpratis repenuntur cufiore croceo,nifi folum in foliis difLerunt.Poftmaturationeflorum produeuat quandam lanuginem albam qux cfi tan*gitur euolat,gt alia eft ditta crifpinum k uulgo,St hpc apudquofdam eft lattuca afini,quod non credo, ficut patet fi le*giscapitulum de anchufa apud Diof. uidebis qp cumeap.de crifpino non conuenit,öt eft alia fpecies qux dicitur ci*coriaftrum,St eft fcariola qux in bladis reperitur, 8t omnesiftp fpecies uocantur endiuia uel cicorea uel fcariola.Ethxnotx funt apud fapientes.

Alchechingi uel chechingi eft ftrigftus agreftis, fecunduDiof.St eft herba proferens granii rubicundtim fimile cerafo in uefica inclufum citrina in colore qux a multis uefica*ria dicitur,fed apud lombardos fiacho noniinatur,St in uiisreperitur. Aduertendum eft in deferiptione prxfentis fyru*pi qp in omnibus codicibus Nicoli quos uidi deficit dofisordeiSC alchechingi ingredientium dittam deferiptionem,quod credo accidilfe errore feriptoris potius g alia caufa,fedut haberetur modus dofandi prxditta duo fimpliciauolui conferre hanc deferiptionem eil illa quaponit Ioan.Mattheus gradi, qui etiäprxditftüfyrupum defcribit.St in*ueni eas in ordine ponderc, SC in omnibus aliis concorda*re,8t ipfum dofare prgditta duo fimplicia hoc modo,funiitenimordei non excorticati.3.ii. Alchechingi capil. uene*risStc.fecundum ordinemNicoliaii.5.vi.ideo Stnosde*bemus etiam proculdubio eo modo dofare illa duo uide*licet ordei non excorticati.3.ii.alchechingi.5.vi.quamuisprxter noftram uoluntatem appofuerintimprelfores pquale pondus eorii.nam fifumeremus .3 .ii. chechingi cxccdepret debitum pondus,nec bene proportionaretur aliis.

Cxterach.ficutdittum fuit in fyrupo de fcolopendria eftherba qux ä modernis herba dorata dicitur. Politricon eftherba qux in puteis 8t in locishumidis reperitur, ut dittaeft fupra in fympo de pimpinella.

S Y R V P V Sdeficubus fecundum eumin eodemlib.in cap.de cura colicx ex fxce.i^.ficum albarum.3d.aqux.3 .x.coqnantur ad lentum ignem ufcj) quo uenerint ad itatCiiuiep de quo aeeipiatur omni die.3.111.

Iftefyrupus apud nos n5 eft in ufu.Ficus.i.carica.Serap.in cap.de ficu ex autioritate Gal.inquit.q» funt ex eis dornefticx 8t fylueftres 8t montanx,8t ex domefticis quxdäfuntrecentes,8t quxdam ficcx,uirtus recentium eft debilis,qui2admifeetureis de huniiditate,ficcx funt meliores maximecarnofe,fylueftris uero ficus fecudii quofdä uocatur capr/fiCLis.SC dicit.Pli.q? huius fruttus nunquam maturefeunt.

SrRVP Vi de arthemifia,fecundum eunde in lib. 6.in cap.de retentione nienftruorü prxter naturä.i^.arthcmi*fix.M.ii.pulegii,calamenti,menthaftii,oiigani,melliire,pecficarix,fauinx,fanfuci.i.maioranx,caniedieospeifora'tp,camepitheos,matricarix flore,centaurex minoris, ruthx,bethonicx,meliirx an.M.i.radicum feniculi,apii petrofillii,fparagi,brufci,Caxifragix.enulx,diptaini,cyperi rubex tin*tlorum,ireos,peonix an.J.i.feminis iuniperi,leuiftici,petrofellii,apii,anifi,nigellx, carpobalfami, colli, aftari.i.atfarxbaccarx,piretri,casfixl/gnex,cordumeni, calami aromati.fu.i.ualerianX an.^.s.conquallenturStinfundantiirinaqugpluuiali fufiieientiperdiem 8t notlem.Poftea decoquanturad medietatisaqux confumptionem . tunc deponatur abigne,8t dimittatur donec aqua tepuerit tunc manibus in ip*fa aqua politis fricentur.poftea colentur, 8t in colatura ad*datur mellis uel zucchari quantum fuflficit,8t fiatfyrupus, SCfi humorfuerit uifcofus acetofetur aceto acuto uel fquiU