Druckschrift 
Luminare maius : cinthius ut totum radiis illuminat orbem ; illuminat latebras sic medicina tuas
Entstehung
Seite
39v
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

SECTIO QVU~RT JT

IOan.arcula.in cap.de miflu fangufnis 8C faniei alt. gummitrenuilg arboris.i.granati fylueftris Rafis in fuis fynonymisin finefimilitcrait.

S f R V P V S de mezereon fecundii eunde in cap. defiuxu uentris.ik.radicfi feniculi, petrofelini brufci radicumpeonix,lapatii acuti, ariftologix rotundx. afi.S.i.hylTopf,pulegiimontani,pentafilonis,camedreos,camepiteos, thi^tnijt'ofarum.an.M.i.menthz modicum fuccorum boragi«nis,fcabiofx.fumiterrx.an .3 .ii.feminis peonix anifi, niara«tri,camian.|.i.ameOs.5.s.cufcut£E.5.vi.uifci quercini, epi«thimifenx/öliorum fticados,arabici an.;.f. polipodii .5 .1'.SC ff fit in xftate ponatur inter herbas fcolopendrix,corticugeneftre,fraxini.an.;.i.mezereonboni.3.i.nieliis rofa.lib.

i.s.fiatdigeftiuum quod uocetur fyrupus mezerinus.

Ifte fyrupus apud nos no eil in ufu.Mezereon aute her«ba eft qua: apud Diof.uocatur camelga,8C eius ferne eft cocognidium. Vide fupra de ipfo in elettuario de mezereon.

STRVPVS de rubea tinäorum fecundum eundemin cap .de fterilitate. r^. arthemifix rubex maioris fauinx.an.lib.s.tamen fauina amara eft,ideo poteft poni in minoriquantitate foliorum menthx,foliorum dbfin thii,fummitatüorigani,£C calamenti an.J.ii. fpfcx nardi. 3.i.fquinanti. 5 .ii.calami aromat/ci.5.iii.anili,maratri,carui an.J.i.iileris montani,ameosan.5.ii.peonix.5.s. meüis ro. 1/b.ii.fiatfyrupusquo utatur mane &C fero.

Iftefyrupus noeftin ufu.Rubea aute ffläxfme tindorumeft herba cuius radix ufui medicinx copetit.Dio.aute de i pfa duo capituia facit.unü ftib nomine eritrodanii, aliud fubnomine rubea,SC hgc herba apud rufticos dicitur rofa,8Cabaliquibus dicituruena tinftomm/ed uena citrina aliud eft.

SYRVPVS macedonicus , fecundum eunde SC ibi«dem.ijuradicum petrofellini domeftici,SC macedonici,apii,feniculi,ariftologix,ireOs,lilii,enulxcampanx rubex maioris.an.M.s.arthcmifix,pulegii,calamenti,hyffopi,epaticx,origanijdiptamijfol fequii,an.M.i.cinnamomi,anifi, carui,peonix,dauci.,maratri,f.feminis ameos an.^.i.fpicx celti .5,

ii.fpicxnardiö.i.casfixlignex, coftian .5 .s.liquiritix .5 .if.m ellis quod fufficit SC fiat.

Iftefyrupus apud nos no eft in ufu 3 macedönfcum autemeft olixatrutil,8C eft ex fpeciebus 3pii,SC eft qua Diof.hipo«felinü uocat 3 alii apitim agrefte uocant 3 /iue ut latini obfaftriimelius eft hortino 3 SC albidius,radix eft illi groffa SC alba SCmollis 3 foiia habens obrotunda 8C uiridia 3 in capite plenumeft flore,in quo fernen eft uiride SC oblongum SC uifcidumavomaticum habens odorem,radix eius odorata SC alba SCeuftomaca eft 3 nafcitur in locis umbrofis humid/s SC in hör«tis.hxc herba cibisapta eft cruda SC cotfa comediturficutapium.Hxc apud modernos Alexandrum uocatur. Nico,etiamdicit. Alexandrum uel olixatrum eftmacedonicufeupetrofelinummacedonicum quod idem eft. Matth.fylu.deipfo loquitur in cap.de apio.

Sol fequium fecundum Simo. Ianuen.a mult/s uocaturintuba.ergo eft endiuia.nk intuba eft nome grxcii,fed k la«tinis endiuia nuncupatur.circa inftans in cap. de fponfa fo«Iis ait.fponfa folis eliotropia intuba cicorea dionyfia fol fe«quium idem funt.Matth.fyl.in cap.de cicorea dicit.cicorealatine uel fponfa folis uelfol fe quia .fecundum "Nico. fol fequium eft mirafol.i.fponfa folis fiue cicorea, hictextus Nfcolai no uidetur fonare bene,quia mirafol non eft cicorea,immo eft pentadatfylos.hxc uero planta ab aliquibus pentadadylis uocatur,8C abaliis eliotropia.Ioä.ueroangli.feucompofitor in cap .de paralyfi ait.kalendula.l.fpl fequiumuel primula ueris. ergo eft herba dida k uulgo herba plan«ca,SC hxc uidetur habere plura nomina.nam cicorea poteftdici fol fequium eiitropia idem,kalendula idem,fed quia intentio compofiton's' eft qp fol fequium fit kalendula. ergodebemus eam ponere.

ST1VPVS de pulegio fecundum eundem ibidem.Uuarthemifix.i.altillix.M.iii.fanamundx.calamenti.capri«folii,origani,pulegii,camomillx,melliirx,cofti.,balauftiarit,fifimbrii.i.menthx aquaticx,radicum feniculi, petrofellini,leuiftici.i.cordumeni lapatii,radicum lilii,capilloru uener is

recentis adianthos,enulx campanx.ari.M.i.maratri, femi«nis petrofelini, calami aromatici, utriufqp fticados anthosthimi,epithimi,nucis mufcatx,macis.feminis bafiliconis camedreos, endiuix, paftinacxan-3.ii.mellis lib.ii.zuccharilib-ü.uini albi qr.i.s.fiatfyrupus fecundum artem.

Iftefyrupusnoneftinufu,fecundum uerointentionetncompolitoris,iftefyrupus eft de mete Albucafim qui ipfumdefcribit infua pradica.

Pulegium aute herba eft fatis nota. circa inftans in cap.de pulegio ait.pulegium in tempore florum colligitur, perannum feruatur.Diof.in cap.de diptamo dicit .diptanuimmulti dicunt pulegium agrefte eiTe . fine dubio pulegiumeftfpecies diptamificut apparet apud Serap.incap.deori«gano.Ide in cap.de calamento de pulegio loquitur. Pli.mquit.pulcgiumfoetninaeffiC3cior,eftaute fiore purpureo,mas candidum habet SCc.fyiueftri ea qua: de domeftico di«da eft efficacior uis eft fimile eft origano minoribus fo«Iiis q fatiuum SC a quibufdädiptamos uocatur.guftatü k pecorecaprisq; balatumconcitat.unde quidamgrxci literasmutantes ibeconon uel bliconon uocauenint,fecundii antemodernos pulegium regale eft ufuale, fed pulegium indfifeuceruinum eftdiptamum.

Sanamunda.i.gariofilata feuaffara baccara agreßis fiueauantla,utinquit compofitor in cap.deuulneribus recenti«bus in carneSCneruis,8C hxc apud herbaticos dicitur pesleporinusfed no rede. uideinfyrupodefanamunda,quodde ipfa aiiqttid oftendam.

Caprifoliüfecüdii Nico.eft matrisfilua,matrisfilua auteapud Diof.peridemenon uocatur, SC ex foliis ipftus apudquofdam fit ]ycium,&C eft herba qüe iuxta hortos inuenitur,SC eft illa quam ruftici uocant eezolo.infra in unguento dematrisfilua melius oftendam,fi deus uoluerit.

Adianthos feu adiantos fecundii DioC. adianthum ftuegalitriccn fiue politricon eft herba qux habet folia fimiliatoriandroCcilfa in fummitate,habet ramosfubtiles duosinlongitudine unius palmi nigros,SC non habet ftipitem,neq?florem,neq? fernen,hoc uidetur eiTe capitulum decapilloueneris.nä adianthos feu politriconfpecies funt capilli ue«neris,6Cfunt exhominibus qui ponunt unum pro alio.Hiccompofitor in ifto fyrupo habet adianthos,quod poteft dici eiTe florem roris marini.uel poteft dici adianthos confe«ftio de fioribus roris marini,fed quia compofitor in ifto fy«rupo iterum inferius habet anthos,ideo idem non funt.

Anthos uero apud grxcos eftflos.unde anthos.i.flcsroris mariniSC adianthos eft [pecies capilliueneris,de quauide circa üiftans in cap.de rore mar/no,qui fic ait. cum au«temreperitur,recipeanthos uel roris ma.debentponi fio«res,£Cficeft.

5 T R VP V S columbiuus fecundum eundem in cap.de fterilitate.fr. radicum feniculi petrofilii,hylTopi recentis,radicum lilii, radicum apii,capillorüueneris recentium ex«terach.i.afplenon,pollitrici,adianthos,vadici'i fcabiofx bu«glolfx.an.M.i.herbxfanCti Chriftophori, marufcx, pediscolumbini,pimpinellx, confolidx minoris, utriufqp ladiscorticii mori ceifi fumiterrx hipericon.i.herbx fanfti Ioan.an.M.s.liquiritixmundx.5.i.maratri.i.feniculi,fiorum bo«raginis,fiorum camomillx,feminis brufci, feminis fparagi,flommuiolarum,an.5.i.zuccharilib.ii.fiatfyrupus quo utatur mane SC fero.

Ifte fyrupus non eft in ufu,fecundum autem intentionemcompofitoris curat omne apa ,8C omnem infiationem tem «pore frigido,SC a ueneno liberat,dicitur autem fyrupus columbinus a pede columbino qui ingreditur.

Pes aüt columbinus,fecudum ierap.eftamomii, fed hicalius intelligitur.apud modernos pes coliibintis eft herba,de quo infra in troc.diacoralli de forma ipfius apparebit.

Herbafanfti Chriftophori,fecundii Nico, eft filius antepatre uel oculus cofulis.fecundfi uero Matth.fyl.filius antepatre eft herba qux exauäoritate Pli.dicitur gariofilon,SCeft herba facfens fiore ficut butalmos, cuius ftipites faciuntramulos plurimos,fed ramus poft natus excedit longitudi«ne ante natu,SC ob hoc filius ante pattem uocatur. Similiter

oculus