Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LI.II

S. Boetiꝰ dicit ꝙ natura a ꝑfectis ſumit initiū. ſꝫtotiꝰ nature initiū eſt pͥma reꝝ creatio. gͦ tūc ſūt om̄iacreata ꝑfecta ẜm ſpēs ſuas. Sed ꝯtra eſt quod dicitGregꝰ. exponēs illud Ecc̄i. xviij. Qui viuit ineternumcreauit omīa ſimul. deus inqͥt om̄ia creauit ſimul perſubſtantiā materie. ſed nō ꝑ ſpeciē forme. Pͣ. Gen̄. j.dicit̉ ꝙ in pͥncipio creatiōis terra erat inanis ⁊ vacuahoc autē nō eēt ſi in pͥncipio om̄es ſpēs rerū fuiſſent diſtincte. gͦ nō om̄ia ſūt ſimul creata ẜm ſpēs. ℟. dd̓mꝙ in vniuerſo ſūt due rerū maneries. Qd̓ nāqꝫ oꝑtet īmediate ponere ab ip̄o deo eſſe facta. ſicut angelos: corpora celeſtia: ⁊ elemēta mūdi. ⁊ pͥma indiuidua aīaliuꝫgeneratoꝝ ex ſemīe. Ad hoc enī ꝓducēda nature ꝟtusnō poteſt Quedā vero ſūt que ꝟtute nature fieri poſſūt⁊ hec ꝑtinēt ad vniuerſi gubernatōem. ſed pͥma ad vniuerſi inſtitutionē in pͥmis gͦ ſeruat̉ ordo nature. ſꝫ nontꝑis ẜm Augꝭ. qͥ ponit om̄ia hmōi ſimul eſſe creata Inalijs ꝟo oꝑtet ẜuari nō ordīeꝫ tꝑis. ſꝫ ẜm alios ſāctosin vtriſqꝫ ſeruatꝰ eſt nō ſolum ordo nature. ſed etiā tēporis. Prima gͦ opinio magis ꝯuenit rōni. nec eſt ꝯtraſcripturā. qꝛ ea que in ſcriptura ordineꝫ tēporis importare vident̉. ad ordinē nature Augꝰ refert. Scd̓a veromagis ꝯuenit ſcripture. ẜm ſuam ſuꝑficiē. qꝛ gͦ vtraqꝫ aſāctis patrociniū habet vtrāqꝫ ſuſtinēdo obiectionibꝰhincinde factis reſpōdēdū eſt. Ad pͥmū gͦ dd̓m. ꝙ imꝑfectio vniuerſi ī pͥncipio creatōis nō fuit ad hͦ vt creatura ſe in ꝑfectionē ꝓduceret. vel ꝓpter impotētiā facientis. ſꝫ vt oſtēderet̉ vniuerſi ꝑfectionē eſſe a deo ꝑ imꝑfectionē q̄ p̄ceſſit. Et ꝑ hͦ rn̄ſio ad ſcd̓m Ad tertiumdd̓m. ꝙ boetiꝰ loquit̉ qͣꝫtū ad pͥmū pͥncipiū reꝝ naturaliū. qd̓ qͥdem ē ẜm ꝙ res in deo ſūt. Ad qͣrtum dd̓m.ꝙ Gregꝰ loquit̉ ẜm ſuam opinionē. nec eſt incōueniēsꝙ circa ea q̄ nō ſūt de eſſentia fidei. ſancti diuerſas opniones habeāt: in expoſitionibꝰ ſcripturaꝝ. Ad qͥntūdd̓m. ꝙ ꝑ terrā inanē ⁊ vacuā. materia pͥma ītelligit̉. vin lr̄a d̓r q̄ vt in ſe ꝯſiderat̉ nullā formam habet. p̄ceditaūt alia nō tēpore ſed natura.D ſcd̓m ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ materia illa ī quaom̄ia ſūt ſimul creata vl̓ facta. om̄i forma carebat illa enī materia pͥmo creata erit ꝑficiēda ꝑ diſtinctionē formaꝝ ſequētiū nō corrūpēda. ſi gͦ aliquā formā habebat. tūc forme ſuꝑuenientes ſūt illi forme ſuꝑaddite. ſꝫ om̄es forme que ſuꝑaddunt̉ forme eſſentiali. ſūt accidētales. gͦ forma qͥbꝰ res īſpeciebꝰ diſtinctis ꝯſtituūt̉ ſūt accidētales. qd̓ eſt incōueniēs. Pͣ. Si habebat aliquā formā. forma illa nōpoterit eſſe forma mixti corporis. qꝛ hoc p̄ſupponit formā miſcibiliū corpoꝝ. ſimiliter nō poſſet eē forma alicuius elementoꝝ. qꝛ vnū elementoꝝ non eſt naturalimateria alteriꝰ. vt ꝓbat̉ in ſcd̓o de generatōe. Similit̓nō p̄t eſſe aliqua aliā forma. qꝛ ſic aliqua alia forma perpͥus ineſſet materie qͣꝫ forme elemētares. gͦ nō poteſt eēꝙ illa materia ī qͣ ſūt om̄ia ſimul creata habuit formāPͣ. Que ſūt ſimul creata ī materia ī vna materia ſūtfacta. ſed materia nō eſt vna ꝓpter hoc ꝙ habeat vnamformā. ſed ꝓpter hoc ꝙ caret onmi forma vt cōmētatordicit in. xj. metaphiſice. gͦ materia illa oī forma carebitalias vna fuiſſet. Sed ꝯtra creatio terminat̉ ad eē. ſꝫmateria non habet eſſe niſi ꝑ formā. gͦ ſine forma crearinō potuit. Pͣ. Augꝰ dicit. ꝙ om̄ia quecūqꝫ facta ſūt.ſūt facta ꝑ arte̓ diuinā. ſed om̄e agēs agit ſibi ſimile. cūgͦars ſit quedā forma eoꝝ q̄ ſūt fiēda ꝑ artem. neceſſe ēꝙ om̄ia que diuinitꝰ fiūt. habeant formā. ⁊ ſic materiapͥma non fuit ſine forma creata. ℟. dd̓m. ꝙ materiapͥma dupliciter accipi p̄t. Uno modo ẜm ꝙ lypͥmū dicit ordinē nature. Alio modo ẜm ꝙ dicit ordineꝫ tꝑis.

pͥmo modo loquēdo materia pͥma nullā formā hꝫ. quiaom̄e cōpoſitū ex materia ⁊ forma reſoluit̉ rōne ī materiā pͥma pͥorē ordine nature. ⁊ cū nō ſit ꝓcedere ī infinitū. oꝑtet ꝑuenire ad aliquā materiā: cuiꝰ ꝑs nō ſit aliqͣformā. ſeptū materia pͥma ſic accepta nō pt̄ eē ſine aliqͣforma ſibi inherēte. qͣꝫuis illa forma non ſit ꝑs eius. qꝛcum dicimꝰ eſſe ſimpliciter ītelligimus eſſe in actu. qd̓nō eſt niſi ꝑformā. ⁊ ꝑ hoc ptꝫ ꝙ ſi accipiamꝰ materiaꝫpͥmā ſcd̓o modo loquēdi. id eſt. q̄ pͥmo ante omnia eſtcreata. nō p̄t om̄i forma carere. habuit aūt formam nōvnā in omnibꝰ ſuis ꝑtibꝰ. ſed diuerſas qd̓ deſignāt ip̄aꝟba ſcripture. ꝙ ſtatim in pͥncipio creationis terram ⁊aquā nomināt. ꝑ q̄ duo etiā alia elemēta ītelligūt̉ Sicgͦ dd̓m eſt ẜm opinionē que ponit nō om̄ia ſimul creata eſſe in formis diſtinctis. ꝙ materia pͥma habuit formas elemētares ſubſtātiales. ſtatim ī ſui creatōe. qͣꝫuisnō ad hoc ꝑfecte ineſſent elemētis vires naturales. queſūt pͥncipia oꝑationū naturaliuꝫ in eis. Ad pͥmum gͦdd̓m. ꝙ ratio illa ꝓcedit ſi ponatur ꝙ materia pͥma habuit vnā formā ẜm omnē ſui ꝑtem q̄ poſtmodū in rebꝰdiſtinctis remaneat. nos autē ponimꝰ materiā ẜm diuerſas ꝑtes. diuerſas formas elemētares habuiſſe. Etꝑ hoc ptꝫ reſpōſio ad ſcd̓ꝫ. Ad tertiū dd̓m. ꝙ materiaꝓportionat̉ ei qd̓ eſt ex materia. vnde ſic̄ totū vniuerſuꝫeſt. qͣſi vnum corpus vnitate ordinis nō ꝯtinuātis. itamateria pͥma creata habuit quādā ordinis vnitatē. nōautē vnitatē forme. tota enī ordinabat̉ ad ꝯſtitutioneꝫvniuerſi ꝑfecti. ⁊ ſic tota habebat materie rōnem. ꝓuterat in potētia ad vlteriorē ꝑfectionē. qͣꝫuis aliqua ꝑfectio iam ei ineſſet.D tertiū ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ ſi om̄ia ſint ſimulcreata. nō poſſit diſtinctio dieꝝ conueniēterſaluari. Dies enī tp̄s quoddā deſignat. ergonumerꝰ dierū ſucceſſionē tꝑis importat. dueꝑtes tꝑis nō ſūt ſimulꝭ. ſi gͦ in pͥma rerū ꝯſtitutiōe nonfuit ſucceſſio. videt̉ ꝙ non fuerit ibi numerꝰ dieꝝ PͣSi dicat̉ ꝙ dies accipiūt̉ ꝓ cognitōe angeloꝝ Contraangelus omīa ī ꝟbo cognoſcit vna cognitōe ſieut ⁊ verbum. ſi gͦ cognitio angeli dies d̓r. non debet pluralitasdieꝝ diſtingui. Pͣ Diei adiungit̉ nox. qui eſt inter veſpere ⁊ mane. ſed īter dies illos veſꝑe ⁊ mane numerāt̉cuꝫ gͦ nox que obſcuritatē importat. ad angeloꝝ cognitionē ꝑtinere nō poſſit. videt̉ ꝙ dies ſumi nō poſſit modo p̄dicto. Pͣ. Quilibet dies ſicut habet veſꝑe ⁊ mane ita ⁊ meridiē. ſꝫ meridies nō p̄t cognitioni angeloꝝaſcribi. cum ex hocip̄o ꝙ angelus ē creatura a plena luce diſtet. gͦ videt̉ ꝙ eius cognitio dies ꝯuenient dici nōpoſſit. Pͣ. Cognitio angelica eſt vniformis reſpectuoīm cū nō ſit a rebꝰ accepta. ſi gͦ ꝑ diē cognitio angelicadeſignat̉. oportet ꝙ oēs dies eēnt vniformes. qd̓ nō videt̉. cuꝫ pͥmus dies habeat veſpere ⁊ nō mane. ſeptimꝰeconuerſo. ℟º dd̓m. ꝙ ſicut de diſtinctiōe reꝝ. aliusab alijs ſanctis aliter ſentit. ita ⁊ de aſſignatōe dierumNam alij ſancti ad lr̄am intelligūt dies ꝑ ſucceſſionestēporū diſtinctos. ſicut ⁊ nūc diſtinguūt̉. qd̓ qͥdē Aug.non videt̉ p̄cipue ꝓpter hͦ ꝙ cum deus nō ſucceſſiue operet̉ ſꝫ folo imꝑio. ꝯſtat totum opus qd̓ vni diei aſcribitur in momento temporis eſſe completum. vnde refiduum tempus eiuſdem diei ſuꝑfluere videret̉. niſi forte diceretur ẜm alios ꝙ ꝑ hoc magis diſtinctio rerū deſignat̉. vnde Augꝰ ꝑ diem intelligit angelicā cognitōeꝫ⁊ ꝑ vi. d̓ies cognitionū vi. geneꝝ reꝝ. ſic̄ ꝑ pͥmuꝫ diemcognitionū creaturaꝝ ſpūaliū. ꝑ ſcd̓aꝫ orbiū celeſtiū.tertiā elemētoꝝ. ꝑ qͣrtā ſtellaꝝ. ꝑ qͥntaꝫ auiū ⁊ piſciū. ꝑſextā at̄aliū ⁊ hoīm. Qui qͥdē numerꝰ rōne ſue ꝑfectōiscompetit ꝑfectioni vniuerſi. Sic ergo cuꝫ d̓r aliqd̓ dei