Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LI.I

Cōtra ſicut ſe hꝫ poſſe ad eſſe. ita potētia ad eſſentiaꝫſꝫ in qͦlibet creato differt eē ⁊ poſſe. gͦ eſſentia ⁊ potentiagͦ ⁊ in aīa. Iuxta hͦ q̄rit̉ vtrū vna oriat̉ ex altera. ⁊ videt̉ ꝙ nō. Quia q̄ ſimul eē incipiūt vnū non orit̉ ex alioPͣ Accidēs cauſat̉ a ſuo ſub̓o ſꝫ vnā potētia n̄ ē ſub̓malterius cū potētia ſit accidēs. gͦ vna potētia nō cauſat̉ab alia. ergo nō oritur. Cōtra potentie determinantur per actus vnius potentie ſed actus vnius potentieoritur ab actu alterius. ergo ⁊ vna potentia ab alia.℟º aīa dupliciter p̄t ꝯſiderari. Uno modo vt ē ſub̓aq̄dam. ⁊ ſic potētie nō ſūt eſſentiales velut ꝑtes eſſentieeius ſꝫ ſūt ei qͣſi ꝓprietates naturales. ⁊ hͦ ideo. qꝛ oꝑatio ē eius accidēs. ⁊ ideo potētia q̄ eſt īmediatū oꝑationis pͥncipium ē d̓ genere accidētis. ſoliꝰ enī dei potētia⁊ oꝑatio ē ſua ſub̓a. Alio mō vt ē totum potētiale. ⁊ ſicpotētie ſūt ei eſſentiales. qꝛ ita totalitas aīe ꝯſiſtit ī potentijs ſicut in ꝑtibꝰ ꝑtes aūt ſūt eſſentiales toti Adpͥmū dd̓m ꝙ totū potētiale eſt mediū inter vniu̓ſale. ettotū integrale. nā totū vniu̓ſale ꝑfecte ineſt cuilibet ꝑtiẜm eſſentiaꝫ ⁊ ꝟtutem. ⁊ ideo ꝓprie p̄dicatur de qͣlibetꝑte. Totū vero integrale nō eſt ꝑfecte in aliqͣ ſuaꝝ ꝑtiūneqꝫ ẜm eſſentiā neqꝫ ẜm virtutē. ⁊ ideo nullo modo p̄dicat̉ de vna ꝑte ſꝫ de oībꝰ ſimul p̄dicat̉ improprie. Tetū vero potētiale eſt in qͣlibet ꝑte ꝑfecte ẜm eſſentiā ſednō ẜm virtutē. ⁊ ideo p̄t p̄dicari de qͣlibet ꝑte. ⁊ de oībꝰſimul qͣꝫuis nō ita ꝓprie ſicut totuꝫ vniu̓ſale. ⁊ hͦ modoloqͥt̉ Augꝰ Ad ſcd̓m idē eſt pͥn. oꝑandi ⁊cͣ. dd̓m ꝙ intelligendū eſt de pͥncipio pͥmo ſcꝫ forma. potētia auteꝫnō eſt primū pͥncipiū. ſꝫ ꝓximum pͥncipium operandi.Ad. iij. d̓ forma accidētali dd̓m ꝙ nō ē ſil̓e de formaſub̓ali ⁊ accidētali. qꝛ forma accidētalis ꝓportionataactioni ſue cū tā ip̄a qͣꝫ ſua actio ſit ī gene̓ accidētis. foma aūt ſub̓alis nō. cuꝫ ip̄a ſit in genere ſub̓e ꝑ reductionē ſiue vt pͥncipium ſub̓e. actio autem ſua ē in genereaccidētis. Ad ſcd̓am q̄ſtionē dd̓m ꝙ quādocūqꝫ alijnumeroſitas ab alio vno procedit naturaliter oꝑtet ꝙordinate ꝓcedat. qꝛ ab vno non ꝓducit̉ naturaliter niſi vnuꝫ. vn̄ cū pluralitas potētiaꝝ anime fluat ab eſſentia aīe oportet ꝙ ordinate fluant. ⁊ ita vna mediāte altera Ad primū ſimul ſūt ī aīa dd̓m ꝙ ſimul inſūt duratione ſiue tꝑa. ſꝫ non ꝓpter hoc ordine nature. Adſcd̓m dd̓m ꝙ vna non fluit ab alia tanqͣꝫ a ſub̓o ſed oēsfluūt ab eſſentia aīe ſed vna īmediate alia mediāte alt̓aD tertiū ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ imago attendat̉ īiſtis potētijs reſpectu qͦꝝ libet obiectoꝝ Aug.in li. de trini. ait cum ī natura mentis humane trinitatē q̄rimus in tota q̄rimus naꝫ ſeparantes actionē tꝑaliuꝫ a ꝯtemplatōe eternoꝝ om̄ia autem obiecta vel ſunt tꝑantia vel eterna. gͦ reſpectu quorūlibet obiectoꝝ attendit̉ imago. Pͣ Potētia ⁊ natura potentie ſe habet ſimiliter ad omnia ſua obiecta. ſedꝑ habitꝰ diuerſos reſtringit̉ ad hec vel illa cum gͦ aſſignatio pͥme imaginis ſit ẜm potētias vt dicit̉ ⁊ nō ẜmhabitus. videt̉ ꝙ ſit reſpecū quorūlibet obiectoꝝ.ẜm Augꝭ. x. de trini. anima ſemper nouit ⁊ intelligit etamat ſe. ſꝫ hͦ eſſe non p̄t niſi inqͣꝫtum ſemꝑ ſe nouit ītelligit ⁊ amat in omni intelligibili ⁊ diligibili. gͦ reſpectuoīm intelligibiliū ⁊ diligibiliū attēdit̉ imago dei ī aīaCōtra Augꝰ dicit. xv. de trini. ꝙ trinitas q̄ in inferiori rōne inuenit̉. lꝫ ad īteriorem hoīeꝫ iā ꝑtineat nō tn̄imago dei appellāda ē vel putāda. ſꝫ tꝑalia ꝑtinēt adinferiorē rōnem. gͦ reſpectu eoꝝ nō eſt imago. Pͣ ẜmiſtam aſſignationē imaginis intelligētia ſeqͥtur memoriam. ſꝫ in his q̄ ꝑ acqͥſitionē cognoſcimꝰ ex intelligētiaſeqͥtur memoria. gͦ videt̉ ꝙ iſta aſſignatio imaginis nōattendat̉ reſpectu quorūlibet obiectoruꝫ. ℟. dd̓m ꝙ

imago in tribꝰ p̄dictis attendit̉ Primo ⁊ pͥncipaliter īreſpectu ad deū Secūdario reſpectu ſuijp̄ius. reſpectuvero alioꝝ nō niſi improprie. Cuiꝰ ratio ē. qꝛ imitatiodei q̄ eſt de rōne imaginis p̄t hic accipi dupliciter Unomodo ẜm ꝯformitate anime ad ſuū obiectum. ⁊ ſic aīaimitat̉ deū inqͣꝫtum ip̄m nouit ītelligit ⁊ amat ⁊ ex ꝯſequēti inqͣꝫtum nouit ītelligit ⁊ amat ſeip̄am vt eſt ſil̓isdeo ducens in ip̄m. Alio modo ẜm habitudinē eoꝝ q̄ſunt in aīa ad inuicē vt ſcꝫ ea que ſūt in aīa hoc modoſe habeāt adinuicē ſic̄ diuīe ꝑſone. ⁊ hec ſimilitudo habitudinis ẜuatur īter deū ⁊ aīam reſpectu dei ⁊ ſuijp̄iPrimo qͣꝫtum ad ordinē originis. qꝛ ſicut filiꝰ ē a pr̄e.⁊ ſpūſſanctꝰ ab vtroqꝫ. ita ex ip̄a memoria qͣ mens nouit deū ⁊ ſe orit̉ intellectiua. ⁊ ex vtroqꝫ voluntas. Secūdo qͣꝫtum ad equalitatē. qꝛ qͣꝫtum aīa nouit ſeip̄am⁊ deū: tm̄ intelligit ⁊ amat ſicut tertie ꝑſone ſunt equales. ſed reſpectu alioꝝ obiectoꝝ non ꝯformat̉ aīa deo ſicut obiectio. cum magis diſtent a deo qͣꝫ ip̄a nec etiamẜuatur equalitas. qꝛ non tm̄ diligunt̉ qͣꝫtum cognoſcūtur. ⁊ ideo nō ꝓprie eſt imago reſpectu ip̄oꝝ. ſꝫ aliqua ſimilitudo qͣſi veſtigij Ad primū dd̓m ꝙ qͣꝫuis in action tꝑalium ſit q̄dam trinitas non tn̄ q̄ ſit imago deivt ibidē Augꝰ dicit. Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ ⁊ ſi imago attēdatur ẜm potētias nō tn̄ niſi ẜm ꝙ ꝯꝑantur ad actusqꝛ ẜm aliquos aīa ꝑfecte imitat̉ deum. Ad tertiū dicendū ꝙ verbū Augꝭ. ītelligendum eſt de noticia ītellectiua et amore habituali. vnde in. xiiij. de trini. dicit ꝙmemoria ītellectiua et volūtas q̄ ſemꝑ ſimul ſunt ⁊ ſimul fuerūt ſiue cogitent̉ ſiue nō cogitēt̉ ad ſolā memoriā ꝑtinēt ꝑ quā importat̉ qͣſi habitualis cognitio.Irca ſcd̓am aſſignationē imaginis ſic ꝓceditur. videt̉ ꝙ illa nō differat a p̄dicta. ſicut d̓rꝙ iſta aſſignat̉ ẜm habitꝰ illa ẜm potentias.imago enī attēdit̉ ī aīa p̄cipue reſpectu huiꝰobiecti qd̓ ē deꝰ. ſꝫ aīa n̄ cogͦſcit ſeip̄am nec deū tali mōcognitōis de quo hic loqͥmur: ſcꝫ mediāte habitu ſꝫ ꝑeſſentiaꝫ. gͦ nō videt̉ ꝙ ẜm aliqͦs habitꝰ aſſignet̉ imago.Pͣ Nullꝰ habitus ē ꝯſubſtātialis cū omīs habitꝰ ſitaccidēs. ſed noticia ⁊ amor ſūt ꝯſubſtātiales ip̄i mentivt h̓ dicit̉. gͦ n̄ ſūt habitꝰ Cōtra cuilibet potētie reſpedet ſuus habitus. ſi gͦ mens nō ſit habitus. ſed eſſentiaaīe ẜm ꝙ h̓ ſumit̉ erūt qͣttuor ꝑtes imaginis ſcꝫ mens⁊ tres habitus potētiaꝝ trium. ⁊ ita non rep̄ſentabunttrinitatē. ℟. quidā dicūt ꝙ hec aſſignatio imaginiseſt eadeꝫ cum p̄dicta. nā mens ſumit̉ h̓ ꝓ memoria a reminiſcēdo dicta. vnde dicūt ꝙ mens hic ſumit̉ ꝓ habitu memorie noticia ꝓ habitu ītelligētie ⁊ amor ꝓ habtu volūtatꝭ. Sꝫ qꝛ illa opinio nō ꝓcedit ẜm opinionēAugꝭ. ⁊ nimis extorta videt̉. Ideo aliter dicūt qͥdaꝫ ꝙhee due aſſignationes imaginis differūt ꝑ hūc moduꝫnam mens ſumit̉ ſicut ſupra ꝓ ſuꝑiori ꝑte aīe in quaimago ⁊ noticia ꝓ habitu memorie. ⁊ amor ꝓ habituvolūtatis. ⁊ ita hec aſſignatio ſumit̉ ẜm eſſentiā ſupreme ꝑtis aīe .i. ītellectiue. ⁊ habitꝰ cōſubſtātiales. p̄dictaautē ẜm potētias. Sꝫ qꝛ non facile eſt videre qͣliter memoria ⁊ ītelligentia ī ꝑte intellectiuā diſtinguāt̉ vt diuerſe potentie. ideo videt̉ melius dd̓m ẜm intētionemAugꝭ. ꝙ hec ſcd̓a aſſignatio imaginis quā ip̄e pͥmo ponit. ix. de trini. attendit̉ enī ẜm ꝑtem ſuꝑiorē anime ciduos habitꝰ eius vt dictū eſt. ſed h̓ rep̄ſentatio trinitatis ī nobis eſt imꝑfecta. nam ꝑ habitualē noticiā nō fitī nobis ꝟbum repſentans ꝟbum increatū qd̓ eſt ꝑſonafilij. ⁊ ideo poſtmodū īueſtigat aliā aſſignationē imaginis ſcꝫ memoriā ītelligentiā ⁊ voluntateꝫ vt memoriaꝑtineat ad om̄e id qd̓ habitualiter ſe habet ī aīa. intellgentia vero ad actu alē ꝯſiderationē. voluntas aūt ad