Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſoctauus

quaſi manuꝫ biſulcā: cum qua validiſſime ꝑcutit. vndefit vt difficulter nimis ab homīe capi poſſit: ſi captuſfuerit difficulter etiam necari: niſi cuꝫ malleis poterit.Q1Actor De ſexu piſciumEc de nomībꝰ piſciū ac monſtroꝝ aquatilium naturis breuiādo trāſcurrimꝰ. nunc etiaꝫ deſexū a generatōne illoꝝ pauca ſubiiciamus Ex libro de naturis reꝝ. Piſciuꝫ femīe maiores ſūtmaribꝰ ac longioreſ: carnes duriores hn̄t. Ante tempus partus coitꝰ mares ac femīe vagātur: natātqꝫgreges ſil̓. Tꝑe vero coitus partꝰ ambulat par cumpari. Om̄s aūt ordinē ẜuant nature in ſexu ī genere.Nunꝙͣ em̄ videbitur piſcis cum alteriꝰ generis piſcecōire. Nullus piſcis habet colluꝫ. aut virgam. aut teſticulos. aut māmillas. vt dicit areſtotileſ. De his tn̄ excipimus delphinū: cetū: cetera monſtra maris. hoceſt: qꝛ ſibi ſil̓e generāt. vnde māmillas hn̄t: quibusfetus lactāt. tn̄ ſup̄ ſed iuxͣ iuncturaſ. Itaqꝫ non eminent: ſed hn̄t duo cannalia quibus egreditur lac: filiimr̄es ſequūtur. Maſculi piſciū hn̄t vias ſemīe plenasita videt̉ ſepiꝰ exͣ decurrere. licet aūt feīe ſint māſcul̓longiores: carne durioreſ: maſculi tn̄ femīs ſunt meliores: p̄ter hahabot: dico femīaſ niſi ẜm nomē: qm̄in veritate ſunt ita: ſed diuerſi ſunt in aſpectu Inbuſdam ſiquidem piſcibꝰ ſunt mares ac femine: ſedquedā genera ſunt tantūmodo femīe. Phiſiologus.Femīaꝝ aquātiliū alie ꝯmixtōe maſculi tantūmodocipiunt pariūt catulos: alie ponūt oua ſine maſcl̓i ſuſceptōe cōcepta Nunꝙͣ vero reꝑitur in piſcibꝰ innatural̓ coitus. nec vna ſpēs vnꝙͣ accedit ad ſpēm alteriꝰ generis: niſi murena. Uerūtn̄ murenā excipit ph̓usUnde ẜm ip̄m videtur murena non ſit piſcis Areſtotiles. Piſciū in quibꝰ mares ac feīe ſunt: mares hn̄tvas in quo eſt ſemen: femīa vero matricē. nec ꝯplentureoꝝ oua: donec exeant exͣ: tunc ſequūtur ea mares: eteiiciūt ſꝑma ſuꝑ illa: ut virtutem ſuā recipiāt creſcātMarinū vero aīal dure teſte: habet marē aut feminam. Quedā etiā duri corri ſunt: vt arbores: quoniamex eis eſt quod generat ſine coitu maris femine. Plinius li. ix Piſciū femine maiores ſunt ꝙͣ mares.In quorūdam vero genere non ſunt mares oīno: ſicutin erythinis chromibꝰ. Om̄s em̄ ouis grauide capiuntur Idem in li. x. In anguill̓ etiā omībꝰ nec eſt maſculinū nec femininū genꝰ: que nec anīal nec ouuꝫ ex ſegenerāt: ſicut neutrū eſt oſtreis genꝰ: ceteriſqꝫ vādovel ſaxo adherentibꝰ. CXLI. De multiplici generatōe piſciū Actornis ſue bn̄dictōem ꝓpagatōnis ſui generis deIſcibus itaqꝫ ſicut et auibus ab inicio creatioAdit etiā deus dicenſ: Creſcite multiplcaminī replete aquas maris. Ambroſiꝰ. Piſciuꝫ alij ouagenerant: vt varii maiores quos tructas vocāt. alij viuos fetus de corꝑe ſuo emittūt: vt muſtele. canicule. ceti. delphines. foce: huiōi. Et qui oua generāt: non nidos texunt: vt aues. Nec ſic cum moleſtia nutriūt: ſedaquis oua fouenda cōmittunt. Ip̄aqꝫ aqua fetus animat creat: tanꝙͣ blanda quedā mater anīantiū Ut etgo ouum cadit aqua quodā nature ſue gremio: qͣſi blāda nutrix illud ſuſcipit: anīal celeri fotū reddit. contnuo em̄ iactu parentis anīatū cecidit: piſcis exiuit.Qui aūt viuos fetus emittūt cum partus ediderint ſiquid forte terroris p̄ſenſerint: inſidiarūqꝫ circa catl̓osquēqͣ moliri: quo tueātur eos vel tenere etatis pauorevel materno amore ꝯpͥmant. aꝑire ora: fetus ſuos innoxio dente ſuſpendere: interno quoqꝫ corꝑe recipere.ac genitali aluo ferūtur abſcondere: atqꝫ iterum fotuquodam eos ſui caloris anīare: ſpū alere: tutoſqꝫ in

vno corꝑe viuere: donec aut in ſecuritatem deferant:aut obiecto ſuo corꝑe natos ſuis pericul̓ defendant.Quis hūanus affectus hanc piſcium pietateꝫ imitaripoſſit. Ecce natura ſeruat in piſcibus: qd̓ ẜuat ī hominibuſ Areſtotiles. Anīalia magnā ex marinis generāt amal̓: vt delphinꝰ. et ex his etiā gignūt anīaliapͥus in matrice ſua generāt oua: Que qn̄ ꝑficiūtur qͥddam ex eis ſil̓e vermi efficitur. qn̄ vermiſ ille pariturrecipit formā ꝑfectā: fitqꝫ ex huiōi marinū anīal: quodgrece chelete dr̄. Marinū anīal dure teſte coit oīnoſed creſcit ex limo putredine. Uniuerſal̓r em̄ om̄e qd̓eſt dure teſte generatur in limo ſe Quidam aūt ex piſcibus generatur in harena: quidā in lapidibꝰ: quidaꝫnatando ſuꝑ aquā. Et quidā qui mouētur: ſicut cheleti: hn̄t ſil̓e radicibꝰ in terra creſcentibꝰ. In quodaꝫ loco ab aquis deſiccato: incipit canis apparere: aufertur inde limus putredo. Et cum ibi reuertitur aqua:piſces parui qui hn̄t ouum aūt ſperma generantur.ſicqꝫ ſe ſine coitu ouiſ oriūtur. quidā a limo. qͥdaꝫab harena. quidā per putrefactiōeꝫ que eſt ſuꝑ aquas:vt affrōꝫ: qui eſt ex aqua: qn̄ moritur alius ab eo generatur. quidā etiā piſcis a terra generatur: cuiꝰ ſignumē qꝛ qn̄ tꝑꝰ frigidū eſt venari pōt Cuꝫ aūt dies clarꝰfuerit: aſcendit de terra calorē petit: tūc venari pōtQuidam vero piſces ſunt ex ſpūmā: que venit ex aquapluuie: dicūtur ſpūmoſi. viſiqꝫ ſūt in illa ſpūma ebullire: ſicut ebulliunt vermes in ſtercore. Cūqꝫ fuerit annus pluuioſus caliduſ: erit abundātia generis iſtiusPliniꝰ libro. ix. Pectines ac vituli ſponte nature inhare noſis ꝓueniūt. Que aūt durioris ſunt teſte. vt murices. purpuree. ſaliuario lentore: ſicut aceſcente hūoreculices atqꝫ ſpūmā maris incaleſcēte admiſſus ē imber. Que vero ſiliceo tegmīe oꝑiuntur: vt oſtrea putreſcente limo: aut ſpūma circa nauigia diutiꝰ ſtante: defixoſqꝫ palos lignū maxīe. Nuꝑ cōꝑtuꝫ in oſtreis hūorem his fetificuꝫ lactis modo effluere. Anguille ſe ſcopulis atterunt: eaqꝫ ſtrigmēta viueſcunt: nec alia eſt illoꝝ ꝓcreatio. ex ſquatina rana ſiml̓ coeuntibꝰ naſcit̉piſcis parte pͥori rane ſimil̓. Cetera vero generamiſcētur. Tradit theofraſtꝰ circa eracleā lyco amne recedente: ouis relictis in limo generati piſces qui ad pabula petēda palpitent exiguis branchiis. CXLII. De coitu piſcium. Idem in eodem.Iſces attritu ventrū coeunt: tata celeritate: vtviſum fallant. Delphini reliqua: cete ſil̓i paulo diutiꝰ. femia piſcis coitus tꝑe maremſequitur: ventrem eius roſtro pulſans. Sub partu vero mares ſequūtur femīas: ſil̓r eaꝝ oua veſcentes: necſatis eſt generatōni ſe coitus: niſi editiſ ouis inter ſeverſando mares feīe vitale aſꝑſerint virus. omnibus id cōtingit ouis in tanta multitudine. alioqͥn maria ſtagna replerentur: cum ſinguli vteri innumerabilia cōcipiant. Plani piſciū quibꝰ cauda obeſt. aculeatiqꝫ vt teſtudines raye in coitu ſuꝑueniunt. polippicrine vno femīe naribꝰ annexo. Sepie ac loligines lingͣuis inter ſe brachia cōponentes in ꝯͣrium natantesore pariunt: ſed polippi verſo in terra capite coeunt.Reliqua molliū tergis: vt canes ſquille. locuſte. Cancri ore. rane vero ſuꝑueniūt ſuꝑioribꝰ pedibꝰ alas feīemare app̄hendente poſterioribꝰ clunes. pariūt mīmascarnes nigras quas gyrinos vocāt: ocul̓ tn̄ cauda īſignes: mox pedes figurāt̉ cauda findēte ſe ī poſterioreſMirumqꝫ ſemeſtri vita reſoluūtur in limū nullo cernēte: et rurſus vernis aquis renaſcūtur que fuere nate.inde occulta rōne cuꝫ oībꝰ ānis id eueniat. Diuerſa vero piſciū genera coeūt inſiml̓: p̄ter ſquatinā et ranāex quibꝰ naſcitur pͥori parte ſil̓is rane Et nom̄ ex vtroqꝫ ꝯpoſitū apud grecos trahit Areſtotiles. Omneſ