LiberDecimuſoctauus
quaſi manuꝫ biſulcā: cum qua validiſſime ꝑcutit. vndefit vt difficulter nimis ab homīe capi poſſit: ⁊ ſi captuſfuerit difficulter etiam necari: niſi cuꝫ malleis poterit.Q1Actor¶ De ſexu piſciumEc de nomībꝰ piſciū ac monſtroꝝ aquatilium⁊ naturis breuiādo trāſcurrimꝰ. nunc etiaꝫ deſexū a generatōne illoꝝ pauca ſubiiciamus¶ Ex libro de naturis reꝝ. Piſciuꝫ femīe maiores ſūtmaribꝰ ac longioreſ: ⁊ carnes duriores hn̄t. Ante tempus partus ⁊ coitꝰ mares ac femīe vagātur: natātqꝫ ꝑgreges ſil̓. Tꝑe vero coitus ⁊ partꝰ ambulat par cumpari. Om̄s aūt ordinē ẜuant nature in ſexu ⁊ ī genere.Nunꝙͣ em̄ videbitur piſcis cum alteriꝰ generis piſcecōire. Nullus piſcis habet colluꝫ. aut virgam. aut teſticulos. aut māmillas. vt dicit areſtotileſ. De his tn̄ excipimus delphinū: ⁊ cetū: ⁊ cetera monſtra maris. ⁊ hoceſt: qꝛ ſibi ſil̓e generāt. vnde ⁊ māmillas hn̄t: quibusfetus lactāt. nō tn̄ ſup̄ ſed iuxͣ iuncturaſ. Itaqꝫ non eminent: ſed hn̄t duo cannalia quibus egreditur lac: ⁊ filiimr̄es ſequūtur. Maſculi piſciū hn̄t vias ſemīe plenasita ꝙ videt̉ ſepiꝰ exͣ decurrere. licet aūt feīe ſint māſcul̓longiores: ⁊ carne durioreſ: maſculi tn̄ femīs ſunt meliores: p̄ter hahabot: ⁊ nō dico femīaſ niſi ẜm nomē: qm̄in veritate nō ſunt ita: ſed diuerſi ſunt in aſpectu In qͥbuſdam ſiquidem piſcibꝰ nō ſunt mares ac femine: ſedquedā genera ſunt tantūmodo femīe. ¶ Phiſiologus.Femīaꝝ aquātiliū alie ꝯmixtōe maſculi tantūmodo cōcipiunt ⁊ pariūt catulos: alie ponūt oua ſine maſcl̓i ſuſceptōe cōcepta Nunꝙͣ vero reꝑitur in piſcibꝰ innatural̓ coitus. nec vna ſpēs vnꝙͣ accedit ad ſpēm alteriꝰ generis: niſi murena. Uerūtn̄ ⁊ murenā nō excipit ph̓usUnde ẜm ip̄m videtur ꝙ murena non ſit piſcis ¶ Areſtotiles. Piſciū in quibꝰ mares ac feīe ſunt: mares hn̄tvas in quo eſt ſemen: femīa vero matricē. nec ꝯplentureoꝝ oua: donec exeant exͣ: ⁊ tunc ſequūtur ea mares: eteiiciūt ſꝑma ſuꝑ illa: ut virtutem ſuā recipiāt ⁊ creſcātMarinū vero aīal dure teſte: nō habet marē aut feminam. Quedā etiā duri corri ſunt: vt arbores: quoniamex eis eſt quod generat ſine coitu maris ⁊ femine.¶ Plinius li. ix Piſciū femine maiores ſunt ꝙͣ mares.In quorūdam vero genere non ſunt mares oīno: ſicutin erythinis ⁊ chromibꝰ. Om̄s em̄ ouis grauide capiuntur ¶ Idem in li. x. In anguill̓ etiā omībꝰ nec eſt maſculinū nec femininū genꝰ: que nec anīal nec ouuꝫ ex ſegenerāt: ſicut neutrū eſt ⁊ oſtreis genꝰ: ceteriſqꝫ vādovel ſaxo adherentibꝰ¶. CXLI.¶ De multiplici generatōe piſciū ¶ Actornis ſue bn̄dictōem ꝓpagatōnis ſui generis deIſcibus itaqꝫ ſicut et auibus ab inicio creatioAdit etiā deus dicenſ: Creſcite ⁊ multiplcaminī⁊ replete aquas maris. ¶ Ambroſiꝰ. Piſciuꝫ alij ouagenerant: vt varii maiores quos tructas vocāt. alij viuos fetus de corꝑe ſuo emittūt: vt muſtele. canicule. ceti. delphines. foce: ⁊ huiōi. Et qui oua generāt: non nidos texunt: vt aues. Nec ſic cum moleſtia nutriūt: ſedaquis oua fouenda cōmittunt. Ip̄aqꝫ aqua fetus animat ⁊ creat: tanꝙͣ blanda quedā mater anīantiū Ut etgo ouum cadit aqua quodā nature ſue gremio: qͣſi blāda nutrix illud ſuſcipit: ⁊ anīal celeri fotū reddit. contnuo em̄ iactu parentis anīatū cecidit: ⁊ piſcis exiuit.Qui aūt viuos fetus emittūt cum partus ediderint ſiquid forte terroris p̄ſenſerint: inſidiarūqꝫ circa catl̓osquēqͣ moliri: quo tueātur eos vel tenere etatis pauorevel materno amore ꝯpͥmant. aꝑire ora: ⁊ fetus ſuos innoxio dente ſuſpendere: interno quoqꝫ corꝑe recipere.ac genitali aluo ferūtur abſcondere: atqꝫ iterum fotuquodam eos ſui caloris anīare: ⁊ ſpū alere: tutoſqꝫ in
vno corꝑe viuere: donec aut in ſecuritatem deferant:aut obiecto ſuo corꝑe natos ſuis pericul̓ defendant.Quis hūanus affectus hanc piſcium pietateꝫ imitaripoſſit. Ecce natura ſeruat in piſcibus: qd̓ nō ẜuat ī hominibuſ ¶ Areſtotiles. Anīalia magnā ex marinis generāt amal̓: vt delphinꝰ. et ex his etiā q̄ gignūt anīaliapͥus in matrice ſua generāt oua: Que qn̄ ꝑficiūtur qͥddam ex eis ſil̓e vermi efficitur. ⁊ qn̄ vermiſ ille pariturrecipit formā ꝑfectā: fitqꝫ ex huiōi marinū anīal: quodgrece chelete dr̄. Marinū anīal dure teſte nō coit oīnoſed creſcit ex limo ⁊ putredine. Uniuerſal̓r em̄ om̄e qd̓eſt dure teſte generatur in limo ꝑ ſe Quidam aūt ex piſcibus generatur in harena: quidā in lapidibꝰ: quidaꝫnatando ſuꝑ aquā. Et quidā qui nō mouētur: ſicut cheleti: hn̄t ſil̓e radicibꝰ in terra creſcentibꝰ. In quodaꝫ loco ab aquis deſiccato: cū incipit canis apparere: aufertur inde limus ⁊ putredo. Et cum ibi reuertitur aqua:piſces parui qui nō hn̄t ouum aūt ſperma generantur.ſicqꝫ ꝑ ſe ſine coitu ⁊ ouiſ oriūtur. ⁊ quidā a limo. qͥdaꝫab harena. quidā per putrefactiōeꝫ que eſt ſuꝑ aquas:vt affrōꝫ: qui eſt ex aqua: qn̄ moritur alius ab eo generatur. quidā etiā piſcis a terra generatur: cuiꝰ ſignumē qꝛ qn̄ tꝑꝰ frigidū eſt venari n̄ pōt Cuꝫ aūt dies clarꝰfuerit: aſcendit de terra ⁊ calorē petit: ⁊ tūc venari pōtQuidam vero piſces ſunt ex ſpūmā: que venit ex aquapluuie: ⁊ dicūtur ſpūmoſi. viſiqꝫ ſūt in illa ſpūma ebullire: ſicut ebulliunt vermes in ſtercore. Cūqꝫ fuerit annus pluuioſus ⁊ caliduſ: erit abundātia generis iſtiusPliniꝰ libro. ix. Pectines ac vituli ſponte nature inhare noſis ꝓueniūt. Que aūt durioris ſunt teſte. vt murices. purpuree. ſaliuario lentore: ſicut aceſcente hūoreculices atqꝫ ſpūmā maris incaleſcēte cū admiſſus ē imber. Que vero ſiliceo tegmīe oꝑiuntur: vt oſtrea putreſcente limo: aut ſpūma circa nauigia diutiꝰ ſtante: defixoſqꝫ palos ⁊ lignū maxīe. Nuꝑ cōꝑtuꝫ in oſtreis hūorem his fetificuꝫ lactis modo effluere. Anguille ſe ſcopulis atterunt: eaqꝫ ſtrigmēta viueſcunt: nec alia eſt illoꝝ ꝓcreatio. ex ſquatina ⁊ rana ſiml̓ coeuntibꝰ naſcit̉piſcis parte pͥori rane ſimil̓. Cetera vero genera nō cōmiſcētur. Tradit theofraſtꝰ circa eracleā lyco amne recedente: ouis relictis in limo generati piſces qui ad pabula petēda palpitent exiguis branchiis. ¶ CXLII.¶ De coitu piſcium. ¶ Idem in eodem.Iſces attritu ventrū coeunt: tata celeritate: vtviſum fallant. Delphini ⁊ reliqua: cete ſil̓i mō⁊ paulo diutiꝰ. femia piſcis coitus tꝑe maremſequitur: ventrem eius roſtro pulſans. Sub partu vero mares ſequūtur femīas: ſil̓r eaꝝ oua veſcentes: necſatis eſt generatōni ꝑ ſe coitus: niſi editiſ ouis inter ſeverſando mares ⁊ feīe vitale aſꝑſerint virus. Nō omnibus id cōtingit ouis in tanta multitudine. alioqͥn maria ⁊ ſtagna replerentur: cum ſinguli vteri innumerabilia cōcipiant. Plani piſciū quibꝰ cauda nō obeſt. aculeatiqꝫ vt teſtudines ⁊ raye in coitu ſuꝑueniunt. polippicrine vno femīe naribꝰ annexo. Sepie ac loligines lingͣuis inter ſe brachia cōponentes ⁊ in ꝯͣrium natantesore ⁊ pariunt: ſed polippi verſo in terra capite coeunt.Reliqua molliū tergis: vt canes ⁊ ſquille. locuſte. Cancri ore. rane vero ſuꝑueniūt ſuꝑioribꝰ pedibꝰ alas feīemare app̄hendente poſterioribꝰ clunes. pariūt mīmascarnes nigras quas gyrinos vocāt: ocul̓ tn̄ ⁊ cauda īſignes: mox pedes figurāt̉ cauda findēte ſe ī poſterioreſMirumqꝫ ſemeſtri vita reſoluūtur in limū nullo cernēte: et rurſus vernis aquis renaſcūtur que fuere nate. ꝑinde occulta rōne cuꝫ oībꝰ ānis id eueniat. Diuerſa vero piſciū genera nō coeūt inſiml̓: p̄ter ſquatinā et ranāex quibꝰ naſcitur pͥori parte ſil̓is rane Et nom̄ ex vtroqꝫ ꝯpoſitū apud grecos trahit ¶ Areſtotiles. Omneſ