Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimūſoctauus

ſuꝑiori vbi ſpinetuꝫ eſt: ſeꝑatū: vtitur ſpinis loco pedum: magnitudo ſpinarū ex hoc eſt: qꝛ crementuꝫ corporis trāſit in eas: ꝓpter paucitatē caloris natural̓.Nam qꝛ cibus digeritur: generatur in corꝑibꝰ eoꝝmulta ſuꝑfluitas. Pili aūt ſil̓ia non niſi ex ſuꝑfluitate generatur. Duricies ſpinaꝝ eſſe eaꝝ eſt ſicut lapiſꝓpter multitudinē frigiditatis cōgelatā. Ob hanc em̄accidit: vt creſcētes iricii terreſtreſ fiāt valde duri ſimiles lapidi: maxīe in ꝑte ſeptētrionali: qm̄ ibi ſunt huiōiiricii pluſꝙͣ in meridionali: in parte multoꝝ ventorūpluſꝙͣ in plano. qꝛ plus infrigidantur in huiōi locis. etexit ab eis humor qui cum calore diſſoluitur: quia nonpōt eſſe iricius ſine calore. frigus aūt indurat tm̄:ſed inſpiſſat corpus(.LX.De kalaōꝫ et kakora et kilok.Alaōꝫ eſt piſcis maris: ſpecie ml̓tiformiſ: pluuia que ceteris piſcibꝰ ad viteⁱ remediū impīIguatiōis iuuamen eſſe ſolet: huic pro exitio datur. Nam ſi multa pluuia fuerit: ocul̓ cecatur. ac conſequens cum cibum q̄rere poſſit: fame moriturkarlrora vero piſcis eſt: qui poſtꝙͣ dep̄henditur multo viuit tꝑe: cibat ſe ex ſe: qꝛ ſuꝑ eius inteſtina eſt nidor aque. kilol eſt piſcis marinꝰ in teſta multū aſꝑalatens: cuiꝰ orificiū eſt in medio corꝑis. Sentit autē qͥcquid ei appropinqͣt et applicatur lapidibꝰ cum ſuis pedibus poſterioribꝰ. Anterioribꝰ aūt quibus manibꝰvtitur: quicquid eum tranſit ex piſcibꝰ: dep̄datur.Si quid vero traſit: qd̓ nequaꝙͣ vincere ſe poſſe credittumeſcit: ſeqꝫ ꝯͣhit: adheret fortiꝰ lapidi cui applica.LXI.ux.De leone et lepore Iſidorus.Eo marinus dictꝰ eſt a ſil̓itudine terreſtrisAmbroſiꝰ. Leo terribil̓ eſt in terris: ſed dulcis in fluctibꝰ. Lepꝰ eſt anīal timidum ī terrisin mari formidabile. nam citam: facile poſſit auferri: corruptelam inuchit. Iſidorꝰ. Lepus a ſil̓itudine leporini capitis nuncupatꝰ eſt Plinius. Ue nenadira ceſſant in lepore: qui in indico mari etiā tactupeſtilens: vomituꝫ diſſolutōemqꝫ ſtomachi ꝓtinus creat. Idem in li. xxxii. Lepus marinꝰ venenū eſt ī cibovel potu datus. Nullum eſt anīal quin eius tactu intereat. Homo tactus ab eo: piſcem olet moritur. lepꝰſil̓r ex eo tactus moritur. Sic vterqꝫ alteri venenū eſt.In india capi viuentē affirmant Auicenna in qͣrto canoue. Lepus marinꝰ eſt venenoſus: ſi de ip̄o in potu datur: accidunt cōſtrictio hanclitꝰ: rubedo oculoꝝtuſſis ſicca. ſputū ſanguīs. difficultas vrine. minctꝰ ſāguīs. vrina violacea. egeſtio ſil̓r. vel dolor in ſtomacho. vomitus ſuꝑfluꝰ colere ſanguīs. ictericia anguſtia: ac dolor renū. ſudor fetidus. horror cibi. Et cuꝫ videt eger piſces: terretur ab eis: inuenit ſaporē fetidipiſcis in ore ſuo: in eructuatōe cum ſalſedine. Plureſaūt qui ex eo euadūt: in ptyſim cadūt. Cōfert aut eiuscuratōni lac caprinū: qd̓ eſt iuuamentū vltimū. Cac qͦꝫazininū: lac mulieris ex māmilla: ius cācri fluuialiſ ericius aſſatus: aut ſanguis eius. fortes aūt medicīeſunt calamentū fluuiale caliduꝫ: recens ſanguis anſeris: vrina hoīs antiqua: ⁊cͣ. Signum vero ſanitatiseſt: qn̄ videns piſces terretur ab eis: comedit.qꝫ cadit in ptyſim: curetur ptyſis..LXII.De medicinis ex lepore marino Auicenna in ſecundo canoneEpus marinꝰ eſt anīal oſtreatū. lutoſum. declinans ad rubedinē aliqͣntulū. Sanguis eis calidus eſt mundificās pannū Caput eius aduſtūgenerat pilos in alopicia ꝓprie cum adipe vrſi: in tyria valde. Cuꝫ aūt ex eo fit emplaſtrū ſicut eſt: abradit

crines pilos Item abſtergit viſum emplaſtri more ſuperpoſitum ſicut colliriū Numeratur aūt inter medicinas venenoſas: interficit cum vlceratōe pulmonis Plimiꝰ li. xxxii. Leporis marini feminaꝫ ſi mulieresgrauide aſpexerint: ſtomacho nauſeāte ſtatī abortū faciunt. Remedio eſt mas. ob id induratꝰ ſale: vt in brachialibꝰ habeatur. Lepus marinꝰ venenatꝰ quidem eſtSed eius cinis in palpebris pilos inutiles euulſos cohibet. Idem lepus ſtrumas ſanat: ita vt celeriter remoueantur. Elepore quoqꝫ marino recenti: iubent quidāpōdagram fricari. Sāguis eius fel: ſi necetur in oleovalet contra carbūculos carcinomata. LXIII. De locuſta. PhiſiologusOcuſta marina iuxta pliniū quattuor habꝫ cubitos in longitudine: hyeme leditur: autumno vere pingueſcit: plenilunio magis. Plinius li. ix. Locuſte piſces cruſta fragili muniuntur. Ineo genere qd̓ caret ſanguīe: latent menſibꝰ quinis. Similiter cācri qui eodeꝫ tꝑe occultātur Et ambo verispͥncipio ſenectutē more anguiū exuunt: renouatōne tergoꝝ. Ceteruꝫ in vndiſ natāt. locuſte reptātiū more fluitant. Si nullus ingruat metus: recto meatu cornibus ſunt rotunditate p̄pilata ad latera porrectis: eiſdēerectis pauore: oblique in latera ꝓcedunt. Cornibꝰ inter ſe dimicāt Unū hoc anīaliuꝫ niſi viuū aqua feruenti incoquatur: fluida carne habet callū. Uiuūt autēhuiōi locuſte in petroẜ locis. In indico mari locuſteterna cubita implent. Polippū intantū locuſta pauet:vt ſi iuxta viderit: oīno moriatur. Locuſtam quoqꝫger inimicꝰ lacerat Ex libro de naturis rerum. Locuſta fluuial̓ ecōtrario locuſta cāpeſtris pedes anteriores habꝫ longioreſ: nec ruminat. in anteriori ꝑte ſicutanīalia cetera: ſꝫ ad poſterius. ſcꝫ in extremo ſtomachiſui: dentibꝰ in ventre ſibi herētibus LXIIIIDe lucio ActorUcius eſt piſcis fluuialis ore lato: dentibusacutiſſimis: minoꝝ piſcium deuorator. Cui tn̄perca ſquamis brāchiis aſprimis armata reſiſtit: vt ei p̄ualeat: nec dentibꝰ eius preda fiat. Ueſcitur aūt lucius venenoẜ: vt bufonibꝰ: huiōi. et tn̄ infirmis d̓r eſſe in cibo ſanꝰ. Si qn̄ naſſa in qua incluſusfuerit: ex aqua leuat a lucem diei viderit: raro vel nūꝙͣaccidit vt poſtea diutiꝰ remaneat: ſed q̄ſita ſibi via euadit Ex libro de naturis rerū. Lucius eſt piſcis. vt dicit liber rerū: qui lupꝰ aquātil̓ appellatur. hic ſi fluuiales aquas cibumqꝫ pro vitā ſufficientē habuerit: perſucceſſus tēpoꝝ in longitudinē maximā eualeſcit. Cibꝰeius ſunt piſceſ: quiquid ranaꝝ more reꝑit. Piſcē admagnitudinē ꝓpe ſui comedit. Nam vbi victu ſubegerit: caput pͥmū ore deuorat: quo digeſto paulatim aditſequētia: donec totū cōſumat. Pari quoqꝫ generis ſuiparcere recuſat: vel ob naturaleꝫ crudelitate: vel qꝛ auidus eſt cibi: rapineqꝫ impatienſ. Nam ꝓpria ſeminaꝑſequitur: vbi piſcis formā ſuſceperint. Eſt aūt piſcisquidam hn̄s acres ſquamas pinnulas acutas: quē ſilupus aquaticus caput apprehenderit: cito tranſglutit. Si vero a parte caude pōt: qm̄ in ꝯͣrium aſꝑa rigeſcunt. Lucius in cerebro lapideꝫ criſtallo ſil̓em geritſed hoc euū in longū duxerit Imp̄gnatur hic piſcisvt dicit areſtotiles. flate vento ſeptentrionali. ſil̓r piſces qui in longitudinē eualeſcūt. feīa p̄gnans aquasaſcendit qͣnto pōt remotiꝰ a loco ſuo in quo hītare conſueuit: ibiqꝫ oua parit: vt filii ſui ſint ei impedimentum p̄de. Et hoc ꝓpter crudelitatē naturalē: vel ꝓptercibi rapīeqꝫ inuidiā. Alii dixerūt aſcenderet ꝓpterdulciorē aquā: qm̄ aqͣ tāto ſemꝑ ē dulcior: ꝙͣto fōti proximior. Lucius tante auiditatis eſt: vt piſce quem totūꝙͣtitas eiꝰ deglutire ſuſtinet: dimidiū īcorꝑet. LI