Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Decimū ſoctauusLiber

hic vtitur pͥoribus pedibus vt manibus cibum ori ad IIIImouentibus. De exoceto¶ Idem in libro nonoTocetum ſuum archadia miratur: appellatuꝫab eo in ſiccū ſomni cauſa exeat Ex librode naturis reruꝫ. Ezox eſt piſcis danubii maximꝰ: ita vt vix in bigatrahi poſſit ab equis quattuor:aut tribus. vnum habet inteſtinuꝫ: oſſa pauca: paruain corꝑe cartilaginoſa potius ꝙͣ ſolida: ſꝫ in capite ml̓ta fertur hr̄e oſſa. Carnes vero fertur hr̄e dulciſſimasguſtū: vl̓ ſpecie carnibus porci ſimillimas. Per omnecorpus lenis eſt. nec aliquid aſꝑitatis in corꝑe vl̓ ī moribus habꝫ: ſed eſt mitiſſimꝰ ac timoroſus Quippe quinec a mīmo piſciculo ſe defendere pōt: ſed ſtatī agitat̉ad fugam. Huic ſturio libentiſſime iocādi gr̄a ſe affricat. Quē ezox ſtatī vt ſentit: ad latibula fugit: ſibi ſolet ad tutamen in littoribꝰ effodere: ſꝫ qn̄qꝫ ſturio īportunꝰ eiicit latitantē: ſeqͥturqꝫ fugientē. qꝛ magni ſuntambo: nec etiaꝫ ī validiſſimis aqͥs latere poſſunt: diſcurrendo an̄ ſe aquas agitādo: ſepe ſimul a piſcantibuscapiūtur. Piſcis iſte captꝰ vino fortiſſimo vel lacte potatur: qꝛ vino ine briatꝰ viuere pōt plurimis diebꝰ:vt ad remotas terras cibi gr̄a deferatur. Bibit auteꝫvini ſextaria quattuor anteꝙͣ inebrietur..LIIII. De faſtaleone et faſteꝫ et fice Areſtoti.Aſtaleon eſt genus piſcis: qd̓ ſolum inter cētera genera genus ſuum comedit. Naꝫ om̄spiſces ſeſe cōmedunt: p̄ter faſtaleon Iorathin libro de anīalibꝰ. Faſteꝫ piſcis eſt: qui ī ore ſuoartat aquā: fit ex eo dulciſ. Unde piſces mīores ſequūtur illam in os ip̄iꝰ: ille vero ſic eos capit atꝫ deglutit.Pliniꝰ libro. ix. Ficis eſt piſcis qui colorē ſuū mutat: reliquo tꝑe cādida: vere aut varia. Eadē ſola piſcium ex alga nidum facit: atqꝫ in ip̄o nido parit C. LV De gardonē et gladio et glauco Actor.Ardo piſcis eſt fluuialiſ: gratiſſimi ſaporisdeſie ſimil̓: ſed ruborē ocl̓oꝝ ab ea diſcernit̉. Uterqꝫ aūt mediocris qͣntitatis eſt IſidorꝰGladiꝰ dictus eſt: eo roſtro mucronato ſit: ob hocnaues ꝑfoſſas mergit. Areſtotiles. Haſtaleos. al̓shaſtaros .i. gladius marinus eſt ſil̓is ſcorpioni: equalis arance: inducit magnum dolorem piſcibꝰ. Ideoqꝫſaliunt multociēs. Nam delphinꝰ ꝓpter dolorē ſalitqꝛ ſub pinna pungitur eius aculeo: qui gladius vocat̉: Pliniꝰ libro. ix. Eſt paruū anīal ſcorpionis effigie:aranei magnitudine. hoc ſe thynno ei qui vocaturgladiꝰ: crebro delphini magnitudinē excedenti ſub pinna aculeo affigit. tantoqꝫ dolore infeſtat: vt naues ſepe nūero exiliat Iſidorus. Glaucꝰ a colore dictus ēeo ſit albus. Greci enim album glaucon dicunt: hiceſtate raro apparet: niſi tm̄ in nubilo. Plinius vbiQuidam em̄ piſces eſtate impatientes: ſexagenis diebus mediis latent feruoribus: vt glaucꝰ aſellus.Areſtotileſ. Quidā etenī piſces in cauernis manētin eſtate: ſicut glaucꝰ. lx. dies: ac dep̄hēdit̉ poſt aſcēſionem canis. De gobione et grauo Actor.LVI.Obio ē piſciculꝰ fluuial̓ albuſ: ſꝫ nigris maculis reſꝑſus: Quē quidā dixerunt veſci cadaueribus: ſed a piſcatoribus dep̄henditur hoc eſſefabuloſum: qͥn potiꝰ dicūtur in aqua liquidiſſima ꝯuerſari pabulo nutriri. in cibo tn̄ viles ac deſpicabilesreputatur: qꝛ aquoſi mīme ſolidi Ex libro de naturis rerum. Gobio piſciculꝰ eſt forma rotūda: ſquamīsparuis argento ſil̓ibus. hic vbi aquas arenoſas lapililul̓ in nutrimentū habet accōmodatōrem vtiqꝫ cibuꝫbet. Grauus eſt piſcis marinꝰ: qui cōtra naturā oīmanīalium vnum oculum in ſummo capitis habet: quo

ſuꝑintendens ſemꝑ inſidias cauet.LVII. De hamio et hirundine. IſidorusAmio piſcis eſt ſaxatil̓: dextra ſiniſtraqꝫ lateribus: virgis puniceis perpetuis alijſqꝫ diſcoloribꝰ deſignat̉. dictꝰ eſt hamio: qꝛ capit̉:niſi hamo. Plinius vbi ſupͣ. Amiam ſiue hamiamvocant piſcem: cuiꝰ incrementū diebꝰ ſingul̓ intelligit̉cum thynnis. hec palamides in pōtum intrāt gregatim ad dulciora pabula ſuis queqꝫ ducibuſ Ex libro de naturis rerum. Hamiꝰ eſt piſcis ſaxatil̓. vt aityſidorus .i. lapidem gerit interius. hic admodū ſpecioſus eſt: hn̄s in vtroqꝫ latere qͣi virgulas ꝑpetuo colorepuniceas. reliquo vero corꝑe diuerẜ quidē gratis coloribꝰ: totus in modum pāni ſerici variatꝰ. Hirūdomaris ſimil̓ eſt aui huiꝰ nomīs: hec ad modū loliginisin aqua manat: vt piſcis alas hn̄s ad amena eleuat̉etheris.LVIII De icino marino. IſidorusTinus marinus ab icino terreſtri nomen trax¶it: quē vulgus ericium vocat: cuiꝰ teſtula dicit̉ſpinis aculeata in moduꝫ caſtaneoꝝ qn̄ adhucoꝑte de arboribꝰ cadunt. Caro eiꝰ moll̓ minio ſimil̓. Actor. Icinus ip̄e eſt echinꝰ: de quo dictū eſt ſupraIdem etiā vid̓r eſſe ethenais: licꝫ yſidorꝰ de his agatſeꝑatim tanꝙͣ de duobus. idem̄ etiā d̓r ericiꝰ ſiue iriciꝰ Ex libro de naturis rerū. Ericiꝰ eſt piſcis marinus:hn̄s caput et os inferiꝰ. vt ait Areſtotiles. exitū ſuꝑfluitatū ſuperiꝰ: qd̓ eſt cōtra morē animaliū ceterorumUt itur āt ſpinis loco pedū. Eiꝰ anteriora ſeꝑata ſunt inferiora ꝯtinua. horrori eſt ceteris piſcibꝰ: qꝛ ſpinishiſpidus. vnde defacili fit vlli piſcium p̄da. Carneseius vehemēter rubee ſunt: colore minio ſil̓es. vt dicitplinius. IIX. De eodem ſecundum areſtotilē.dem animalia dure teſte partem habent carRicius marinꝰ habet carnē. Nam om̄ianoſam intra teſtam in ventre: preter iriciummarinū. hic enī caret oīno carne: hoc eſt ei ꝓpriumHabet āt in ventre ꝑtes nigras: Et huiꝰ genera ml̓taſunt: ex quibꝰ eſt genꝰ quod comeditur: in qua oua ml̓ta inueniūtur. Alia aūt ſunt duo genera: que inueniūtur in pelago. ſunt pauca. ex his eſt aliud genuſ corporis magni: aliud parui: multarūqꝫ ſpinarū duraꝝIu quadā regiōe grecie eſt ericii genꝰ albe teſte ac ſpine: ouoꝝ qd̓ eſt maiꝰ ceteris generibꝰ. Iriciꝰ comeditur multū mouetur: habet ſignum in ſpina manifeſtum. Omniaqꝫ iricii genera hn̄t oua: ſed in qͥbuſdamſunt parua: comedūtur. Iriciꝰ debiliter audit: minuſqꝫ anīali ex teſta coriū hn̄ti: ac ſuꝑ pedes ambulanti. Omīa anīalia dure teſte apparent plena ouis ī vere ſil̓r in autūno: p̄ter iriciū comeſtibilē. ille ſiquideꝫ apparet in quolibet tꝑe: maxīeqꝫ in cōplemento lune diebus caloris. hoc p̄ter quoſdā loci cuiuſdā: qui generāt niſi hyeme: ſuntqꝫ parui corꝑis: plena ouis. Sūtaūt in ventribꝰ iricii oua multa diſtincta: quodlibetper ſe ponitur in vna tela. ſuntqꝫ nigri coloris: ī omnibus generibꝰ parua: Iricius ꝓprie calidus eſt: qꝛ teſta circūdat eum. Sed qm̄ eſt anīal ſanguinē hn̄s: ideoſentit frigus multū: indiget calore. In genere ſūtoua equalia nūero impari .ſ. quīqꝫ. Sil̓r nuerꝰ dentium. ſil̓r ventriū. Et oua quorūdaꝫ ſunt maiora: quorundam mīora. Eſt aūt circūquaqꝫ rotundi corꝑis iricius vtitur ſpinis ſicut anīalia cetera pedibꝰ manibus. Iricii caput et os ſunt inferiꝰ: exitꝰ ſuꝑfluitatiſſuꝑius .ſ. in dorſo. Habet aūt qͥnqꝫ dentes: inter illoſpartes carnoſas loco lingue poſt illā orificiū ſtomachihꝫ. Deinde ventrē diuiſuꝫ in qͥnqꝫ plenos ſuꝑfluitatꝭ.Iricii genus eſt ex inferiori parte ꝯtinuū. In ꝑte vero