Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſoctauus

tamdiu in hoc freto moratur: vt aquā dulcem exhauriat om̄eꝫ atqꝫ potabilem qua maritima delectātur. Un̄ fluīa ſequūtur: ad ſuꝑiora aſcendūt: ſicqꝫ piſces alieni generis freq̄nter in fluuiis capiūtur. Illic pro congruentia loci temporiſqꝫ fetificāt. ac teneros fetus nutriunt: quo ꝑacto ſimul omnes eo quo venerāt agminereuertuntur.XVI. De morbis ac ſenectute illorū. Pliniꝰ.Grotare ſingl̓os piſces manifeſtū facit aliquorum macies: cum eodem genere capiatur: alijp̨̄pingues. Senectutis aūt eoꝝ indiciuꝫ eſt duricia ſquamarū: que non ſunt omībus ſil̓es. Scribit ſeneca piſcem in ceſaris piſcinis ꝯiectū expiraſſe poſt. lxannuꝫ. Treſtotiles. Siccitas. vt dictū eſt ſuꝑius. nocet piſcibus. qͥbuſdā etiā nocet pluuia: qꝛ cecat eos qn̄fuerit multa. Non aūt apparet infirmitas peſtilential̓in piſcibꝰ ſicut in hoībus ac ceteris anīalibꝰ. quibuſdātn̄ piſcibus accidunt infirmitates ꝓprie. Sunt piſceſqui moriūtur cum a dracone mordentur. Draco qͥppemarinus eſt vene noſus. Sunt etiā piſces qui apud canis aſcenſionem moriūtur calore. Sub kabari brāchisvt ſupͣ dictū eſt. multi pediculi inueniūtur a quibꝰ interficitur. Iterum piſces cum accidit glacies moriuntur. ꝓpter hoc in fluuiis lacubꝰ apprehendūtur. Eſt etiam piſcis hn̄s in capite lapidem cui nocet hyems: qm̄infrigidatur in capite lapis coagulatur. ſicqꝫ piſcisille cadit .i. moritur. Piſcis qui d̓r gladiuſ: eſt ſcorpioni ſil̓is pungendo: magnum dolorem inducit piſcibusalijs. Ideoqꝫ multociēs ſaliunt ſicut delphinꝰ ſalit ſuoaculeo punctꝰ. Preterea quidā piſces. vt dictū eſt ſupͣ.qui ſine radicibus oriuntur. ſi moueantur a locis ſuismoriuntur. Garamen aūt piſcis valde mollis putreſcitin locis valde calidis. Anīalia quedā marinaⁱ exuūt ſenectutē. Nam aſtocōꝫ carabo coria ſua exuūt aliquādo in vere: aliqn̄ in autumno. Omnes quoqꝫ concedūt ea ſunt mollis teſte ſenectutē exuunt. Dr̄ etiaꝫ hocillis qui ſunt teſtei corii accidere: qꝛ cum exuerint: efficitur teſta ſua mollis valde. Piſces ſenes mali ſunt adſalliendū: qꝛ maior pars eius qd̓ ꝯtinebatur in ventre?iam eſt diſſolutū. Cognoſcitur aūt ſenectꝰ piſciū ex magnitudine: ex duricia teſtaꝝ Ex libro de naturis rerum. Piſces in glacie moriūtur: olei quoqꝫ guſtu extinuuntur.XVII. De inimicicia quorūdam ad inuicem Plinius vbi ſupraUnt aūt in piſcibꝰ inimiciciaꝝ atꝫ ꝯcordie miracula. Mugil lupus mutuo flagrant odio.Conger murena caudas inter ſe p̄rodunt.Polippum intantuꝫ locuſta pauet: vt ſi iuxta viderit:oīno moriatur. Locuſtam conger. rurſus polippuꝫ congri lacerant. Nigidius auctor eſt p̄rodere caudaꝫ mugili lupum. eoſqꝫ ſtatis menſibus eſſe cōcordes. Om̄saūt viuere quibus ſic caude amputentur Amicicie vero exempla ſunt ad inuicem hr̄e ſocietatē. Balene maſculus qn̄qꝫ p̄graui ſuꝑcilioꝝ pondere obrutis eiꝰ ocul̓infeſtātia magnitudine vada p̄natans demōſtrat: oculorumqꝫ vice fungitur Areſtotiles. Multis generibus piſcium cōuenit ſꝑ cuꝫ multis ſocioꝝ eſſe. Quidāſeꝑantur ſolitātur ſe. Multis enī non eſt poſſibilecum aliquibꝰ ſocioꝝ eſſe. Quidā enī diligunt ſe ad īuicem et quidam non. Om̄es aūt piſcium greges habētrectoreꝫ. Piſcis. vt dictū eſt. qui d̓r gladius ſcorpioniſil̓is: pungendo magnū dolorem alijs piſcibus inducit̉ita eos ſalire facit. delphinꝰ de hac ſalit. Seneca de naturalibꝰ qōnibus libro. viii. Babillus autor ēcum ip̄e p̄fectus obtineret egyptum eradicato hoſtionili qd̓ eſt maximū: ſibi ſpectaculo fuiſſe. Dephinoruma mari cōcurrentiū: crocōdiloꝝ a flumine aduerſum

agmen: agentium velut partibus p̄lium. Fugax animal audaci: audaciſſimū timido. ac crocodili ab aīalibus placidis morſuqꝫ innoxiis incidūtur. em̄ hisſuꝑior corꝑis ꝑs dura ſit impenetrabilis: etiaꝫ maiorum anīalinꝫ dentibus: inferior tn̄ eſt mollis tenera.hanc delphini ſpinis: quas dorſo eminētes gerunt: ſubmerſi. aut in aduerſum eniſi diuidebāt. Reſciſis ergohoc modo pluribꝰ: ceteri velut acie verſa refugeruntEx libro de naturiſ rerū. Frequenter quoqꝫ viſi ſūtkarabones ambl̓are ſicut greges: ad inuicē bella ꝑtiri. Huiꝰ em̄ generis monſtra fortiſſime pugnant interſe ſicut arietes. muniūtqꝫ ſe multitudine ſocioꝝ aduerſe parteſ. Fiunt aūt in huiōi anīalibꝰ bella ſicut in ceteris: quattuor de cauẜ .ſ. ꝓpter naturalē ſuꝑbiā. ꝓptercibum. ꝓpter coitum. ꝓpter fetum. Et om̄s quidē piſcium greges habēt rectorē. Nullus aūt piſcis ex p̄da viuens ſocial̓r natat: vt lucius: ſui ſil̓es. Oēs aūt piſceſmaris inuicem ſe comedunt: excepto vno. vt ſupra dictum eſt.XVIII.De diuerſis generibus piſciū AreſtotilesAlalrie dr̄ genus piſcium quod eſt mollis carnis: creatū ex carne tm̄. Habet ex menbris extrinſecis pedes: caput qd̓ eſt inter ventrē etpedes. omniaqꝫ huiōi quattuor pedes hn̄t diuiſos int̓duo: p̄ter vnū genus qd̓ dr̄ multoꝝ pedum. Malakyenatant per capita ſua: omnia teſtem mollem habētia:ſicut karabo. Et anīalia quedā ambulantia ſicut genuſꝰcancroꝝ: qꝛ natura eius eſt aquoſa. Malakye genꝰ augmentatur in locis calidis: magis eſt in pelago ꝙͣpe ripas: p̄cipueqꝫ in locis vbi ml̓tiplicantur aque inſipide. In corꝑe malalye non eſt os nec vlla pars terreſtris diſtīcta ſe. Anīalia marina dura teſte ambulāt paſcūtur: a teſta capita extrahūt: quādo timuerītip̄m reponunt. Sunt in mari q̄dam in quibus dubiūeſt vtrum anīalia ſint vel plante. ſunt enī cōtinua cumlocis in quibꝰ inueniūtur: corrūpunt̉ ſi ab illis mutentur Om̄e quoqꝫ corri teſtei ſil̓e eſt plante: cum animalitamen confertur ambulanti. Et ex eis eſt qd̓ oīno ſenſucaret: eſt qd̓ debilē ſenſum habet. Anīalia teſtea īmobilia ſe cibant a dulci aqua. Et eſt piſcis. vt dictum eſt.habēs in capite lapidem: eiqꝫ nocet hyems: qꝛ lapis incapite infrigidatur coagulatur Sicqꝫ piſcis cadit .i.moritur. Piſciū. vt dictū eſt. quidā ſunt marini. quidāfluuiales. quidā lacualeſ. quidā hn̄t os ī oppoſito. quidaꝫ in anteriori. quidā in dorſo. quidā a loco ſuo mouētur. quidā. Piſcis. vt dictū eſt. qui d̓r garamē eſt moll̓valde: ſed ventus frigus indurat ip̄m: ſicut arboribꝰaccidit. et ip̄e in locis valde calidis putreſcit. In qͥbuſi marinis eſt ſanguis: vt eſt ſepia karabo: oīa plures hn̄t quattuor pedibus Pliniꝰ vbi. Triagenera ſunt aquatiliū ſanguīe carentiū Primū .ſ. appellātur mollia. Deinde cruſtis tenuibꝰ cōtecta. poſtremo teſtis duris cōcluſa. Mollia ſunt lolligo. ſepia. polippi. cetera huiꝰ generis: de quibꝰ .ſ. dicetur infraSilicea teſta incluſis fatendū eſt nullum eſſe ſenſuꝫ: vtoſtreis. Eadem quoqꝫ natura frutici eſt multis olothyris. pulmonibus: vt ſtellis. Deniqꝫ piſcium ſpeciesſunt. lxxiiii. p̄ter cruſtis intecta: ſunt. xxx. IſidorꝰInter hec aūt anfinia ſunt q̄dam genera piſciuꝫ: ſic dicta: vt iam dictum eſt ſupͣ: qꝛ et in terris ambulādi hn̄tvſum: et in aquis natādi hn̄t officium. ¶XIX. De diuerſis figuris piſcium. Plinius vbi ſupraArinoꝝ piſcium alij ſunt vt rumbi. ſolee. paſſeres: qui a rumbis ſitu tm̄ corpoꝝ differunt ¶Alii longi vt murena. conger. Ideo pinnarum.quoqꝫ fiunt diſcrimina que pedū vice date ſūt piſcibꝰNullis ſupͣ quinas quibuſdam trine. quibuſdam bine.