Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimū ſoctauus

Quidā in luto: nec emittunt niſi os tātummodo. Nonautem latent in maiori ꝑte niſi in hyeme. Piſces itaqꝫmollis teſte: qui manent in lapidibus latent in cauernis diebus frigoris fortis. Quidam vero manent eſtate in cauernis: vt glaucꝰ quaſi ſexaginta dies: ac dep̄henditur poſt aſcenſioneꝫ canis. Cōueniunt itaqꝫ locaꝓpria piſcibus: qm̄ aliqui ꝓpe terram: aliqui in ꝓfundum maris: quidā in ambobꝰ impinguantur. Biuerſitas vero regionuꝫ: diuerſat piſces: tm̄ in cibi abūdantia: ſed in multitudine coitus imp̄gnationē: inꝑtu: ſicut plantas. arbores. anīalia. Ideoqꝫ pluresfrequēter piſces ouant in quibuſdā locis: ī quibuſdānon. Plinius vbi. Itaqꝫ hibernis menſibꝰ iacentin ſpeluncis conditi maxīe hippurꝰ caracinꝰ. hyeme capi. p̄terꝙͣ eſtatis diebꝰ paucis et eiſdē ſꝑ. Itē murena et orphus conger: perce et ſaxatiles oēs: terra quidem: hoc eſt vado maris excauato condi hyemeſ. torpedinem piſtam ſoleamqꝫ tradunt. Quidā rurſus eſtꝰimpatiētia mediis feruoribus ſexagenis diebus latēt:vt glaucus: aſelli: aurate. Fluuiatiliū ſylurus caniculeexortu ſideratur: et alias fulgore ſopitur. Hoc etiaꝫ accidere in mari cyprio putant: et alioquin totū mare ſentit exortū eius ſideris: qd̓ maxīe in boſphoro apparetAlge enī piſces ſuꝑferūtur ab imo verſa oīa. Multi quidē in ꝓpontide piſces eſtiuāt: pontum intrātrumbi ſolummodo. Uera littera plinii eſt. Iteꝫ ſolōerūbi intrant. nec ſepia eſt cum reperiatur loligio. Saxatiliū de ſunt turdus merula: ſicut conchilia cum abūdant oſtree. Omnia vero hibernant in mari egeo.tum intrantiū ſoli remeant triche. Sed hi ſoli in hyſtrum amnem ſubeunt: ex eo ſubterraneis eius veniſin adriaticū mare defluūt. Itaqꝫ illic deſcendentes:nec vnꝙͣ ſubeuntes ē mari viſuntur Iſidoruſ. Illudſane non ſine quadā dote nature manere piſcibꝰ putāt vnūquodqꝫ genus p̄ſcripta ſibi domicilia habet queſui generis nullus excedat: nec alienus incurrat. Hocquippe genus piſciū in illo ſinu maris alitur gignit̉illud in alio. Deniqꝫ reperies cōfuſa piſciuꝫ generaſed quod hic abundat: alibi deeſt. Nec tamen aut intercluſa montibꝰ copia: aut fluuiis interlabentibꝰ tranſitus impeditur. Sed vſus nature imp̄ſſus eſt tanꝙͣtrie finibus vnumquēqꝫ ſe retinere: vltra incolasdire ſuſpectū. Sunt tn̄ aliqua piſciū genera: que ingenii facilitate loca mutant: ſed fouendi ꝑtus neceſſitate. Pergunt em̄ eſtatis tꝑe ad fretum ponti: eo reliqͦmaris ſinu hic ſinus dulcior ſit. Non em̄ tādiu ſol ip̄ifreto: ꝙͣdiu ceteris immoratur. eaqꝫ fit vt omneꝫaquā exhauriat que dulcis potabil̓ ſit. Hec ergo cauſa pontū illis facit gratiorem in quo generare partus emittere poſſint: qꝛ teneri fetus laborem aliene regionis ferre vix poſſent: quos illic fouet aeris magnaclementia. Itaqꝫ ꝑacto munere: om̄es ſimul eo quo venerant agmine reuertūtur. Quis piſcibus hec loca annunciauit: aut ꝑcepta tꝑa vel diſpoſitōnem viandi qͥstribuit. Nimirū ille qui ſenſibꝰ vniuerſoꝝ imperiuꝫ infundit: mutis anīantibus diſcipline naturalis ordinem tribuit.C .XIIII. De variatione piſcium ſecundum annipora. Plinius vbi ſupra.Utant colorem candidū in hyeme mene ſcilicꝫpiſces quidā: fiunt eſtate nigriores. Mutāt phicis reliquo tꝑe cādida vere varia. Eadēqꝫ piſcium ſola ex alga nidum facit: in nido parit.Om̄s hyemē p̄gelida ſentiūt: ſed maxīe qui lapidē hr̄ein capite exiſtimātur. vt lupi. ſciena pagri. Cūqꝫ hyemes aſpere fuerint multi capiūtur ceci. quidam hyemeiacent ſpeluncis conditi. Maximeqꝫ hyppurꝰ coracinus. Hyeme capi. vado maris excauato hyemes

condi torpedinem ſoleam tradunt Quidam vero eſtꝰimpatientia mediis latent feruoribꝰ: vt glaucus aſellus. Canicule exortu piſces ſuꝑferūtur: cetera: vt. Areſtotiles. Garamen piſcis eſt valde moll̓: ſꝫ ventus frigus indurat ip̄m: ſicut arborem: ſed et ipſeputreſcit in locis valde calidis Marina quedā in hyeme ac vere ꝓpe ripas ſunt: eſtate in pelago: qm̄ aliquādo calorem: aliqn̄ frigus querūt. Genus quoddam exquo karabo generatur anteꝙͣ oua ponat eſt carnis bone: male poſt. Hoc quoqꝫ genus ad modum ſerpētisexuit ſpoliuꝫ in vere. Anīalia quedā viuūt in aqua: deinde mutātur in aliam formā. viuūt extra. Tꝑa ſiccavt dictum eſt. piſcibꝰ nocent. pluuialia iuuāt eos: impinguant. Piſcibus in capite lapidem hn̄tibus hyemſuocet: qꝛ lapis infrigidatur in capite coagulatur.Piſces cum accidit glacies moriūtur: ob hoc in fluuiis et lacubꝰ dep̄hendūtur. Eſtate quoqꝫ dep̄henduntur: maxīe piſces longi: qꝛ impinguātur vento ſeptētrionali. Piſcis rodeꝫ de die natat: de nocte qͥeſcit: niſinox lunaris fuerit: tunc enī natat qͥeſcit. Xv. De vario motu piſcium.Quatilia q̄dam natat capita ſua: vt karaboq̄dam vero cauda. Et q̄dam ſunt inambulantia: vt genus cancroꝝ cuiꝰ natura eſt aquoſa.Quedā etiā natāt ſocialiter: q̄dam ſolitarie. Om̄s marini piſces qui hn̄t pedes natant cum eis cum alis: ſicut totum genus malalye .i. moll̓ carnis qd̓ .ſ. genꝰ velociter in natādo mouetur. karabo ex piſcibꝰ dure carnis mouetur cuꝫ ſua cauda motu veloci ſicut motu alarum ſuaꝝ. Crocodilus autē mouetur cum cauda ſua etpede. Eſt etiā piſcis de genere oſtree .i. teſte dure: cauda natat reꝑit. Quoddā anīal marinū habet dextrūpedem paruū: ſiniſtrū magnū. Ideoqꝫ cum ambulatfert totum corpus ſuꝑ ſiniſtrū. Ale piſciuꝫ ꝯuenientesſunt ad natandū: qꝛ ſunt in modum remoꝝ. Quidā vero piſcis longi corꝑis habet alas: nec natat niſi perflexionem corꝑis. Mouetur ſiquidem in aqua ſicut repunt ſerpentes in terra. Quedā aūt aquatilia petre applicata ſunt: nec ab ea ſeꝑant̉: niſi ab aliqͦ attractōeꝫad motum cogantur. Quedā vero ſunt ad petrā applicata: ſed qn̄ querunt nutrimentū ſuū ſunt abſoluta.Multa quoqꝫ ſunt abſoluta a locis ſuis mouent̉.Eſt quoddā applicatū teſte forti applicatōne. Et cumaer clarus fuerit: hoc anīal erit abſolutum ambl̓abitCunqꝫ venti mouebūtur: applicabitur petris qͥeſcꝫnec mouebitur. Quidam vero piſcis qui non moueturvt chelety: habet ſil̓e radicibꝰ in terra creſcētibꝰ. Quidam etiā ſine radicibꝰ oriuntur: ſi moueantur a locisſuis moriūtur. Quidā piſcis a mari aſcendit ad flumē paludēs: vt caſtonōꝫ. Alii āt ecōuerſo: vt haloꝫ. Rodeꝫ. vt dictum eſt. natat de die: et quieſcit de nocte: niſinox fuerit lunaris. Piſces ſicut et aues mouent mādibulam ſuꝑius et inferius tm̄: qꝛ motus ille ꝯueniēs eſtad mordendū et ad ſcindendū Motus aūt in latus eſtcōueniēs generi piſciū Eſt piſcis qui ſceno cibat̉. ideoqꝫ ponderoſus exiſteus ſepe natat: vt carnis ſue lutumabluat. Anīalia marina dure teſte ambulant et paſcūtur: et a teſta capita exͣhunt: et qn̄ timuerint ip̄m reponunt. Piſcium greges hn̄t rectorē: et mouētur ad locūvbi bonus eſt cibus et paſtus ꝓpter aque dulcedinem Ambroſius. Quedā piſcium genera fouendi partuneceſſitate: mutant loca. Oportuno tꝑe ex diuerẜ lociſad plurimos ſinus maris quaſi cōmuni conſilio ꝯueniunt: agmine cōiuncto. Flatus aquilonis captant: mareſeptentrionale petunt: ꝓpontidem ſinum violento impetu intrant: multaqꝫ maria tranſeunt: vt aliquā vtilitatem generi ſuo q̄rant ad ponti fretum. vt ſupͣ dictuꝫeſt. in eſtate tranſeunt: eo ſit dulcior ſinus: qꝛ ſol non