Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſoctauus

viuere poſſunt in terra multo tꝑe. Omne animal recipiens humidū habet branchos: ſepe vadit ad terraꝫ.Quidā vero piſcis aqua ſordida ſtrāgulat̉: qꝛ branchieius ſunt ꝑui: ideo piſcatores turbat aquā quādo volunt ip̄m venari. Quorundā piſciū branchi ſunt ſpinoſi: quorundā cartilaginoſi: qui ꝯuenientes ſunt motui.Sunt aūt parui. tenues. extenti Piſces. vt dictū eſt.Multos habētes brāchos viuere poſſunt in terra longo tꝑe. Omneſqꝫ modi quoꝝ creatio ſil̓is eſt creatōniſerpentiū: qꝛ non indigent ml̓ta infrigidatōne. Igiturhabent piſces ꝓprium auriculas. ſcilicet in capite. id ē.branchos: quos attrahūt aquā reiiciūt. Et quidāeoꝝ habent duos: quidā quattuor in vtrāqꝫ ꝑte flexosDelphin. vt dictū eſt. ſil̓ia magni corꝑis habentbranchos ſed cannā: qꝛ pulmonē habent cannalemNullū aūt ex piſcibꝰ pōt hr̄e brāchos anhelare ſiml̓.Sub brāchis in lrabari pediculi multi inueniūtur abus interficiūtur. Pliniꝰ li. ix. Piſces brāchos habentes exiſtimāt quidā anhelitū reddere: ac viceſreciꝑe: vt areſtotiles. Idem in libro eodem. Piſciūalij branchias habent multiplices. alij vero ſimplicesPer has qͥdem emittūt aquā in ore acceptā Ambroſius in exameron. Piſces brāchos habēt ſicut nos pulmonē quas nūc quidem explicāt aperiunt: nunc implicant operiunt: ſicqꝫ aqua ſuſcipit̉ trāſmittit̉ ac penetrat: munꝰ reſpiratōnis eas implere videt̉. V De pinnulis et caudis eorumIAtatilia q̄dam habēt alas ſiue pinnulas: etdaꝫ habent alas qͣttuor. duos ſcꝫ in facie .i. inlatere: duas in dorſo: vt piſcis cartheca dictus. Quedam vero duas habent alas: vt om̄s piſces longi ac lenes: ſicut anguilla murena. Porro quedā habentalas: vt chelety. Nullūqꝫ qd̓ ex eo eſt amplū habet caudam: vt baſchea maris: illud genus natat niſi peramplitudinem corꝑis eius. Rana vero marina habetalas. Et oīa quoꝝ finis amplitudīs ad ſtricturaꝫ declinat. Oēs aūt piſces marini habentes pedes natāt cuꝫeis: cum alis: vt totum genus malalrie .i. mollis carnis ex carne tantū. Et hoc genꝰ velociter mouetur īnatando: ita a ripa ꝓcedit ad pelagus: vt archoſis:ac genꝰ multoꝝ pedum. karabo ex piſcibꝰ dure carnismouetur cum ſua cauda motu veloci ſicut motu alaruꝫſuaꝝ Theuchea vero .i. crocodilꝰ mouetur natat cuꝫſuo pede cauda: qͥcqͥd de minori cōfertur ad maiusAle piſcium ad natandū cōuenientes ſunt: qꝛ remis ſimilia ſunt. Ideo aūt alas habent qꝛ ambulant cumpedes non habeāt. Nec eſt poſſibile piſcibꝰ hr̄e qͣttuoralas duos pedes. Piſces āt quidā habent branchos pedes: habent alas oīno ſed caudā latā ſpiſſāQuidā vero piſces lati corꝑis habent quattuor alas:duas in ventre duas in dorſo. Porro qͥdā piſces longi hn̄t alas: in dorſo: neqꝫ pedeſ. Quidā vero piſciſlongi corꝑis habet alas. nec natat niſi flectōeꝫ corpis: quia mouetur in aqua: ſicut ſerpens repit in terraPiſces qͥdā habēt alas tantuꝫ: qꝛ eoꝝ creatio eſt lōgaſil̓is creatōi ẜpentiuꝫ vtuntur flexibilitate ſui corꝑiſloco duaꝝ alaꝝ. Quida habent duas alas tātū in dorſo qui ꝓhibentur a natatōe ꝓpter corꝑis longitudinem. quidā habent alas ꝓpe caput: qꝛ .ſ. habentgum corpꝰ. qui vero ſerpentibꝰ aſſimilantur habentalas: vt murena. Et eadem eſt qͣre ſerpentes habent pedes. Utūtur enī hmōi flexibilitate corꝑis locoduaꝝ alaꝝ: ob hoc in terra repunt: et longo temꝑe viuunt. Habent āt omnes modi piſcium caudas ſeꝑaratas. Plinius vbi ſupͣ. Pinnaꝝ vero piſciū diſcrimina fiunt: pedum vice piſcibꝰ date ſunt. Nullis quidem ſupͣ quinas. quibuſda bine. quibuſdā trine. aliquibus nulle. In fucino tm̄ lacu piſcis eſt qui pinnis octo

nis natat. Bine qͥdem oīno longis ſunt: vt lumbricisanguillis et congriſ. Nulle vero murenis: qͥbꝰ nec brāche ſunt. Hec oīa flexuoſo corpoꝝ impulſu ita vtunturmari: vt ſerpentes terra. In ſicco quoqꝫ repunt. Iōqꝫtalia etiaꝫ viuaciora ſunt. et ē planis quoqꝫ aliqͣ vt paſtinace: pinnas non habent. Ipſa quippe latitudinenatant. Sed et que appellantur mollia: vt polippi:habent qꝛ pedes illi pinnarum vicem preſtant. Ambroſiꝰ vbi ſupͣ. Sicut enī auis aereꝫ volatū celeri ſecatita piſcis aquā natando incedit. et vtriqꝫ generi caudealarumqꝫ remigium ſuꝑpetit. Itaqꝫ piſces ad prioraſe alis ſubrigunt et vlteriꝰ ꝓcedunt. Caude quoqꝫ gub̓nacl̓o vel quo velint facile ſe ꝯuertunt: vel impetu quodam ē regione iter ſuum diriguntl.VI. De vita et memoria piſciū. Comeſtor.Otabiles auteꝫ dicunt̉ aīme piſcium et auiuꝫreſpectu anīe hoīs. ille nāqꝫ mouent̉ de eſſe adnon eſſe: illa vero qꝛ ꝑpetua eſt. IſidorusPleriqꝫ putauere ideo anīam viuā: ſed anīaꝝ viuarum reptilia piſces appellatos eſſe eis nulla mēoriaſit: nec aliqͣ vita velut rōne vicinior: ſꝫ fallit eos exꝑientia minor. nam piſceſ hr̄e memoriā certiſſimuꝫ eſt quodip̄e ſum exꝑtꝰ: et exꝑiātur poſſunt et volunt. Namdam fons magnꝰ in bellenſium regione refertꝰ eſt piſcibus vbi ſolent hoīes deſuper intuentes eis aliquid iacere qd̓ ſibi vel p̄ripiant ꝯfluentes vel inter ſe diripiātꝯcertāteſ. Quo paſtu aſſue facti: deambulātibꝰ ſuꝑ orāfontis hoībꝰ. Ipſi quoqꝫ cum eis gregatī natādo euntet redeunt: expectantes vnde aliquid iactent: quorump̄ſentiam ſentiunt. Plinius libro vndecimo. Aquatilia in ip̄o ſpiritu viuētiā ſenſum habent victus ac generatōnis et oꝑatōnis: atqꝫ etiam de futuro curam auditum. olofactū et guſtum: eximia p̄terea nature donaſolertia animum: artē. Ambroſiꝰ vbi ſupra. Itaqꝫvnuſquiſqꝫ piſcis vſu nature impreſſo: tam in patriefinibus ſe retinet: et ultra incolas ꝓdire ſuſpectum habet. Aliqua tamen piſcium genera īgenii facilitateloca mutāt: ſed fouendi partus neceſſitate. Oportunotempore ex diuerſis locis ad plurimos ſinꝰ maris: quaſi communi cōſilio cōuenientes: ꝯiuncto agmine aquilonis flatus captant: et mare ſeptentrionale petunt: etꝓpontidem ſinum violēto impetu intrant. Quis piſcibus hec annūciauit loca: ꝑcepta tēpora. Quis tribuitdiſpoſitionem viandi: ꝯmeandi ordinem: metas tempora reuertendi. Agnoſce quis ille ſit imperator. quiſenſibꝰ vniuerſoꝝ ſuū effundit imperiū: qui non ſolummagna penetrat ſed mīma quoqꝫ ſe diffundit Diuīelegi piſcis obſequitur: hoīes ꝯͣdicunt. Piſcis ſolenniter obaudit mādata celeſtia: hoīes irrita faciunt deip̄cepta. ad ponti fretum in eſtate tranſeunt: eo ſinusſit dulcior: qꝛ ſol tandiu in hoc freto immoratur: vtomnē aquā dulcem exhauriat atqꝫ potabilem: qua maritima delectātur. Itaqꝫ nouit piſcis tempus pariendinouit tempꝰ eundi ac redeundi nature inſpiratōe: quevera eſt magiſtra pietatis. Actor. Habent ergo piſces animā ſenſibilem: ſicut aues: ceteraqꝫ anīalia: qꝛnon tm̄ modo viuūt ſicut arbores: ſed habent memoriaſenſum. appetitum. Areſtotiles. Eſt aūt marinumanīal qd̓ cōmune eſt inter naturā arboꝝ anīaliū.qꝛ qn̄qꝫ abſolutuꝫ eſt: ac cibatur: ſentit ꝯuenientia ſibi: vtiturqꝫ aſperitate corꝑis ſui ꝓpter ſaluatōnem.municat cum anīalibꝰ. Quia vero non dormit: eſt applicatū lapidibus. cōmunicat cum arboribꝰ: nec habetſuꝑfluitatem manifeſtam. Idem in libro de morte etvita. Anīalia quidem aquatica breuioris ſunt vite: ꝙͣpedibus gradiētia: qꝛ humida ſunt aquoſa: et tale velociter corrumpitur: qꝛ frigidum eſt ac denſabile. Animal etiā qd̓ eſt ſine ſauguine ꝓpter eādem cauſam cito