¶ Liber¶ Decimuſoctauus
¶ De generatione piſcium ¶ Ca. .I.Ademdie creati ſuntpiſces: quā etvolucres: videlicet die quītoet ex eadeꝫ materia qm̄ ex aqͣIdeo eniꝫ ſubeadē die factꝰeſt ornatus aeris ⁊ aque qm̄hec duo elemēta tenent naturam mediaꝫ luminoſi corꝑisid eſt. celi vel ignis: et opaci. ſcꝫ terre. Unde et in hocꝯueniunt: ꝙ vtrūqꝫ luīs et obſcuritatis eſt receptibile.Utrumqꝫ rarefactibile ⁊ ꝯdenſibile. vtrūqꝫ in alteruꝫde facili ꝯuertibile. Sicut ergo aer ornatus eſt ſuis animalibus. id eſt. volatilibꝰ quē pn̄t ex eo reſpirare ꝓptercraſſitudinē hūoris: ⁊ quoꝝ corꝑa pōt ſuſtinere: ſic ⁊ aqͣſuis .i. natatilibꝰ q̄ pinnul̓ ſuis innitūtur aq̄ natādo: ſicut aues pennis ſuis aeri volādo. Et qm̄ aer iſte inferior rōne hūoris tenuis quo ꝯtextꝰ eſt: humide nature deputatur .i. aque. Ideo d̓r aqua ꝯmune ꝓductiuum vtrorūqꝫ: vbi legitur. Producāt aque reptile anīe viuētis:⁊ volatile ſuꝑ terra ⁊cꝭ. ¶ Iſidorꝰ. Ideo aūt que ī aqͥsnatant reptilia dicūtur ꝙ reptādi ſpēm hn̄t vel naturā.Quedā vero genera piſciū ideo amphinia dicunt̉: quiaambulandi in terris vſuꝫ: ⁊ natādi in aquis officiū hn̄tAmphion em̄ grece vtrūqꝫ d̓r. Nam ī aqͥs ⁊ in terrisviuūt: vtpote crocodili. yppotami .i. equi fluuiales. Cetera vero piſciū genera viuere ſine aqua nō queunt: qͥaemer gendi ſpūs ⁊ reſpirādi natural̓ eis non ſuꝑpetit: ſicut hoībꝰ qui huiōi aeris ſpiramīe vtūtur. Qd̓ em̄ nob̓eſt ſpūs: ill̓ eſt aqua: q̄ viuendi mīſtrat ſubſtantiā ¶ II.De corporibus et menbris eorū¶ Areſtotiles in libro de animalibus.Iſciū genus imꝑfectū eſt in menbris exterioribus: qꝛ nō habet alas: nec pedes: nec manus: ⁊corpꝰ eius ꝯtinuū eſt cuꝫ capite ⁊ cauda. Om̄squidem mōdi piſciū hn̄t caput anteriꝰ et poſteriꝰ caudaſ nō ſeꝑatas. Nullum vero genus piſcium hꝫ colluꝫaut virgaꝫ: ſiue teſticulos: aut māmillas: p̄ter delphinūNec vias coitus hn̄t manifeſtaſ: nec inſtrumentū manifeſtum ſenſus preter oculos. Carent em̄ auribus ⁊ naͣribus: ſed hn̄t vias tm̄ auditꝰ ⁊ odoratꝰ. Nec hn̄t palpebras piloſas: qꝛ palpebre ip̄oꝝ duri corii ſunt. Ocl̓i piſcium duri ſunt: ꝓpter groſſitudinē aque. Non hn̄t palpebras: qꝛ nec hn̄t aliud ꝓhibens: ſicut anīalia q̄ habitant in aere: hn̄t qͣſi ꝓhibētia infinita. Hn̄t aūt linguā:ſed nō diuiſam: q̄ ſenſus hūiditatū eſt in anīali aquoſoparuo tꝑe: Cibuſqꝫ feſtine trāſit in ventrē qꝛ nō pōt inore diu manere. exͣheret̉ enī hūiditate ꝑ aquaꝫ. Et ſi qͥsnō declinauerit os ad vnā ꝑtem nō apparebit linguaEadem etiā cauſa dentes omniū piſciū acuti ſunt: p̄tereſcaꝝ: qꝛ ſcꝫ ꝓpter humiditatē cibū in ore diu tenere n̄pn̄t. Om̄e quoqꝫ os quo indigetur ad vigorem: eſt multe fiſſure: ſicut anīaliuꝫ acutoꝝ dentiū ⁊ piſciū. In quibuſdam anīalibꝰ inuenit̉ fel ſuꝑ ep̄ar: ⁊ quibuſdā ab inteſtino pendet: qꝛ natura fellis eſt ex natura ventris inferioris: ⁊ manifeſtatur ꝓpe in piſcibꝰ: qꝛ piſces oēs habent fel: ⁊ om̄e anīal ocl̓os habet: p̄ter marina coriū durum in modū teſte hn̄tia. Oīaqꝫ anīalia marina pedeshn̄tia: multos hn̄t pedes. Quedā anīalia marina nō ha
bent auriculas: vt delphin ⁊ calane: Quedaꝫ hn̄t auresdiſcooptas: vt cheleti ⁊ halan. Ea quippe q̄ magni corpͥoris ſunt hn̄t aures manifeſtas: ⁊ ſunt boni auditus.Item anīalia magna q̄ ſunt in mari: vt delphinꝰ ⁊ balena: hn̄t māmillas et lac. Animalia vero ouantia: vt piſces nō hn̄t illa. Item quidā hn̄t orificiū in oppoſito: qͥdam in anteriori: qͥdam in dorſo ſicut delphini. Et illi qͥdem qͥ comedūt carnē: hn̄t orificia bone oꝑatōniſ. Quivero n̄ comedūt: hn̄t orificiū ꝑuū pauce oꝑatōis. Oīaquidem aquoſa q̄ hn̄t os ⁊ caput inferiꝰ: ⁊ paſtū ex ꝑteinferiori. hn̄t exitū ſuꝑfluitatis ſuꝑiuſ in dorſo: vt yricius marinꝰ. In piſcibꝰ ouātibꝰ natura creauit ſpinam.Quedā etiā genera hoc ꝓpriū hn̄t: ꝙ ſpine gͣciles ſuntin carnibus oſſium eoꝝ. Iterū genera piſciū carēt voceqꝛ carent pulmone. Preterea quidā hn̄t coriū corticibꝰplenū: ⁊ quidā aſperū. Nullū aūt iſtoꝝ geneꝝ habet teſticulos: nec exͣ nec intra: ſicut nec anīal carens pedibꝰ.Delphini quidē ⁊ ſil̓ia q̄ magni corꝑis ſūt: nō habentbrāchos ſed cannā: qꝛ pulmonē hn̄t ⁊ cannaleꝫ: vt dicetur infra.¶ III.¶ De dentibus et linguis piſciumEntes. vt dictū eſt. oīm piſciū acuti ſunt: vt ſerra: preter vnū genus .ſ. eſcaꝝ: ⁊ in pluribus qͥdem linguis ⁊ palatis piſciū dentes ſunt: qꝛ piſces aquā cum cibo recipiunt. Quapropter ſubito cibꝰvadit ad ventrē: nec diu manere pōt in orificiis eorumIdeoqꝫ ne intret aqua vētres eoꝝ ⁊ impleat illos. propter hͦ oīm eoꝝ acuti ſunt dētes vt cito cibū abſcindāt⁊ in locis diuerſis ferant: qꝛ cum multitudine dentiumfit abſciſio cibi citiꝰ in ꝑtes ꝑuas: ⁊ hoc erit loco mollificatōis. Dentes quoqꝫ piſciū incuruati ſunt: qꝛ vigorilloꝝ eſt in eis. Itaqꝫ piſciū genꝰ habet dentes: preterquoſdam ꝑuos: vt quid grece d̓r eſcaraꝫ. Ideoqꝫ d̓r ꝙiſte ſolus ruminat: hac videlꝫ cā: qm̄ anīal dentes hn̄s īvtraqꝫ mādibula: nō ruminat. Et om̄s quidē piſciū dētes acuti: vt poſſint abſcindere cibum ac diuidere: ꝙͣuiſabſciſio illa ſit mala ⁊ incōpleta: qꝛ nō pōt cibus in oreſuo manere longo tꝑe. Ideoqꝫ piſces molares nō hn̄t:⁊ ſi haberēt ocioſi eſſent. Quedā genera duos hn̄tia cuimos aperiūt et claudūt eos: vt pecten ⁊ moōꝫ. Piſcesvt dictū eſt. hn̄t linguā: ſed nō diuiſam: ⁊ habent in ꝑtemenbꝝ ſil̓e lingue ad vſum ſenſus cibi. At in piſce nōapparet lingua: niſi multa inſpectōne: qꝛ guloſi ſūt valde. In pluribꝰ aūt eſt palatū carnoſum. Et qͥdaꝫ ſtomacho carent oīno. Quidā vero ſtomachū habent paruuꝫꝓpter decoctōnis cibi iuuamentū. Quidā etiā piſces n̄hn̄t ventres carnoſos: ſicut ventres auiū. Et quidaꝫ inventribꝰ habent ꝑtes ꝓminētes in qͥbus deponūt cibūEt iſta quidē mēbra in piſcibꝰ inueniūtur ſuꝑiꝰ: in autbus aūt inferiꝰ: apud inteſtini ꝯplementū. Quidā itaqꝫdentes habēt acutos ſubtiles. Et qͥdam habent additamenta ſicut muſce: ꝑ q̄ cibū accipiunt: Et hec ita fortiaſunt: vt his qn̄qꝫ teſtaꝫ alioꝝ ānialiū ꝑforent. Marinaquedā dure teſte fortem habent linguā. Marinū aīmalquod dr̄ lrobi om̄s dentes habet acutos. Et etiā ponitvnū ſuꝑ alium. ſicut genus ſuū diuerſat̉ a generibus piſciū: qꝛ piſces. vt dictū eſt. habēt dentes acutos: Et nōeſt in iſtis anīal habens duas acies dentiū. Piſces nōhabent ꝓprie linguas: ſed menbꝝ ſil̓e ſpine non abſolutum: extentū: in quibuſdā etiā nō apparet oīno linguaſed inuenitur lingue locus: lenis: continuus: non apparens: niſi ꝑ magnam oris aꝑtōem. ¶ IIII.¶ De branchis piſciumAbent piſces quiddā in aīmalibꝰ ꝓpriū: naturam ſcꝫ branchoꝝ. Et hoꝝ quidā habent branchos paucos: quidā multos ẜm ꝙ calor cordiseſt paucus vel multus qꝛ ſemꝑ calor ponit motū volociorem ac fortiorem. Et ob hoc habentes brāchos ml̓tos