Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſſeptimus

Ipſum quoqꝫ nidum mollibꝰ plumis flocciſqꝫ cōſtruūttepefaciendis ouis: ſimul ne durus ſit infantibus pullis. Alcionum quoqꝫ nidi admirationeꝫ habent. Pilefigura paululū eminentiore perꝙͣ anguſto grandiumſpongiarum ſimilitudine. In genere vite ripaꝝ eſt: cuinidus ex arido muſco ſic abſoluta pila perficitur: vt inue niri non poſſit aditus. Picoꝝ ars ſurculo primis inramis ſuſpenditur cyati modo: vt nulla quadrupes poſſit accedere. Balgulos quidē ipſos pedibus dependentes ſomnum cape confirmant quia tutiores ita ſe eſſeſꝑant Iam publicum quidē omniuꝫ eſt: tabulatā ramorum ſuſtinendo nido proīde eligere cameraqꝫ ab imbriaut fronde ꝓtegere denſa. In arabia cynnamolgꝰ cynnamī ſurculis nidificat. Plumbatis igitur eos ſagittis decutiunt īdigene mercis gratia. In ſchitis auisdam magnitudine otidis: binos parit in pelle leporinaſemper in ramoꝝ cacuminibus ſuſpenſa. Pice cum nidum ſuū ab homine videri ſentiūt: alibi oua trāſgerūtIn auibus autem quaꝝ digiti non ſunt accōmodatiplectendis ac trāſferēdis ouis hec traditur ſolertia mirabilis. Surculo quippe ſuper oua ſua bina impoſito:ac ferruminato alui glutino: ſubdita ceruice medio eqͣvtrinqꝫ libra deportant alio. Nec his minor ſolertiacunabula in terris faciunt: ꝓhibente corporis grauit ate ſublimia petere. Merops nidificat in ſpecū defoſſaſex pedum altitudīe Perdices ſic muniunt receptaculūſpina et frutice: vt contra feras vallantur abunde. Ouis quoqꝫ ſtragulum molli puluere cōtumulant: nec inquo loco peꝑerint: incubant.ULVIII De generatione ouorū. Iſidorus.Mnium aut volucrum generabis naſcuntur.Primū em̄ oua gignūtur: inde calore materni corporis formatur et animantur Pliniꝰ li.decimo. Uolucrum animal parit veſpertilio tantū: ſola que pullos lacte nutrit admouēs vbera. In terreſtribus autem oua pariūt ſerpentes. Areſtotiles. Que animalia generant animalia non diſtincta neqꝫ formata: et quod ex his habet ſanguinē facit oua Cumqꝫgeneratur animal ex aliqua parte oui: reſiduum erit cibus nati. Qua duos colores habētia: non ſunt penitusrotunda: ſed ex vna parte acuta ꝓpter diuerſitatemſemper in cis eſt: ex albo in quo eſt principium. Eſtqꝫpars oui acuta inferiori pare durior: quia debet cuſtodire principium: quod eſt in ouo et exit vltimo pars acuta qꝛ matrice eſt cōtinuata Ex animalibus ouantibus auium genera faciūt oua completa: dure teſte: niſiaccidat occaſio ꝓpter infirmitatem Et oua qͥdē ex ſpermate fiunt: et habēt duos colores album et citrinū. Etgnimalibꝰ quideꝫ quorum natura calidior eſt diſtinctaſunt iſta duo: et citrinum maius eſt albo terreſtre. Inanimalibus auteꝫ humidioribꝰ et minoris caloris. Album maius eſt et humidius: ſicut accidit habitantibuſin locis aquoſis: et que abundant arboribus. Tale eſtet genus piſcium. vnde eſt in eis album ſeparatumꝓpter paruitatem caloris: et multitudiuem partiſ frigide terreſtris ſꝫ eſt quaſi mixtio ex albo et citrino. ideocolorem vnū habet. Qua quoqꝫ venti duos habent colores Non eſt cauſa diuerſitatis colorum mas et fenina: tanꝙͣ album ſit ex mare: citrinum ex femina Sꝫ ambo ſūt ex ſuperfluitate femine: et ē pars calida: pars vero frigida. Cunqꝫ fuerit in eis calor multuſ ſeꝑabūturibi duo colores Cum autem modicꝰ non poterit ibi diuidere. Sperma vero maris ſuſtentat tantum. Ideoqꝫprius apparent oua parua alba. poſtea fiunt citrina:pter multitudinem nrixtionis ſanguinis. CIX De complemento eorū.Pud ꝯplementum aūt exit color: fit albuꝫ incircumitu citrini. ſicut humor ebulliens circū

quaqꝫ: quoniā album naturaliter caliduꝫ eſt: in eo calor anīe: Citrinum autem intra: quia terreſtre Beniqꝫſi quis oua multa miſcuerit: et in veſica ponens decoxerit: inueniet citrinum in medio: et album cōtinens ipſūEreſcit autem ouū: ſicut creſcit embrio per receptionēcibi: qui vadit in matricem per vmbilicū. Teſta veroeſt in circumitu oui: quidem mollis eſt: poſtea dureſcit tamen multum quia ponenti dolorem induceretvero exit coagulatur: et efficitur dura ſubito: quoniaminfrigidatur. Exit autem acuta pars vltimo: quia cōtinuata eſt cum matrice. Et ſecūdum hunc modum accidit etiam ſeminibus arboꝝ: granis que cōmedunturvbi em̄ eſt aggregatio duaꝝ partium vt fabe et ſimiliūibi eſt principium in cōplemento: et ibi principiū ſeminis. Igitur exitus ouoꝝ cōtrarius eſt exitui animalis.quoniam exitus aīalis eſt ſuper caput principiū. ouūautem exit quaſi ſuper pedes Et cauſa eſt huius continuatio cum principio .i. matrice. Galline quidem etlumba cetereqꝫ multi coitus aues plus omnibꝰ faciūtoua: in quibus ſunt duo citrina ꝓpter cōgregationemduoꝝ ſpermatum ex duplici coitu: in talibus ouis īueniuntur gemelli. Qua quoqꝫ quadrupedū ſunt dure teſte: habent duos colores: et calida ſunt complenturex calore terre et tēporis..ALX. De natura ouorum. Iſidorus.Ua dicta ſunt ab eo ſint vuida. vnde vuadicitur eo intrinſecꝰ humore ſit plena. Naꝫhumidum eſt quod exterius humorem habet.vuidum quod interiuſ. Duā autem quedā inani ventocōcipiuntur: ſed ſunt generabilia: niſi que fuerintmaſculino concubitu concepta: ſeminali ſpiritu penetrata. Quoꝝ vim tātam eſſe dicunt: vt lignuꝫ eo perfuſum non ardeat: ac nec veſtis quidem contacta aduratur. Admixta quoqꝫ calce glutinare fertur vitri fragmenta Plinius vbi ſupra. oua quideꝫ accto macerata intantum emolliūtur: vt per annulos tranſeāt. Seruari ea in lomento: aut hieme in paleis: eſtate in furfuribꝰ vtiliſſimuꝫ eſt. Sale autem exinaniri creduntur. Idem in libro. xxix. Firmitas putaminis tanta eſt vtrecta nec vi nec pondere frāgatur Nec niſi parū īflexarotunditate tota Et ne qͥd ouoꝝ gratie deſit candiduꝫex his admixtū viue calci glutinat vitri fragmēta: tantaqꝫ eſt vis vt lignum ouo perfuſum non ardeat neveſtis quidem aduratur. Areſtotiles in libro de vegetabilibꝰ. Quū in aqͣ dl̓ci mergit̉: in ſalſa vero natat. Ideꝫ in libro de animalibꝰ Diſpoſitio citrini in ouoeſt: ſicut diſpoſitio matricis a quā exit cibuſ embrioniſque eſt in matrice. Tela extrinſeca eſt ſanguinea. Teſta vero dura eſt niſi ouorum cuſtodia: ꝓpter occaſiones que poſſent eis accidere exeunt extra. Citrinūtempore frigoris congelatur poſtꝙͣ calefactū fuerithumidū efficietur. Album vero cōgelatur ex frigore: ſed fit magis humidum: et cum aſſatur fit durum.Porro apud generationeꝫ pulli inſpiſſabitur: quia ſuſſtētatio pulli eſt ex ipſo. Citrinū autem eſt cibus pulli.Ideoqꝫ citrinum et album diſtincta ſunt telis ꝓpter diuerſitatem nature. Pulli autem in ouis exeunt ex parte acuta: per quaꝫ ſunt oua cum matrice cōtinuata. Ataūt dictum eſt oua auiuꝫ completa ſunt dure teſte. omniaqꝫ habent duos colores album ſcꝫ citrinum. Quavero piſcium vnius coloris ſunt: non ſunt completa De varietate ouorum. Idem. Tor eiqꝛ recipiunt crementū extraUa volucrum quedam ſunt dura: quedaꝫ mollia ſicut gallinaꝝ. Qua quoqꝫ diuerſificanturin colore ſecūdum diuerſitatem auium: quiadam ſunt albi coloris: vt columbarum ac perdicū Quedam citriui: vt ꝓpe paludes manentiū. Quedam vero