Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſſeptimus

libro decimo Uncos vngues hꝫ noctua: ſicut et ceterenocturne aues: vt bubo et vlula. Tradit autē illaphas noctua ſicut et picꝰ et bubo arbores cauat. Noctuarum contra aues ſolers eſt dimicatio. Maiore circumdate multitudine reſupine pedibꝰ repugnāt collecteqꝫin arcum roſtro et vnguibꝰ totē tegūtur. auxiliatur accipiter collegio quodam nature bellūqꝫ partitur. Noctuas ſexagenis diebus hyemis cūbare: nouem voceshabere: tradit nigidiꝰ. Idem in libro. xviii. Noctuaquoqꝫ in imbre garrula vel ſereno tempeſtatem ſignat Ex libro de naturis rerum. Nicticorax dicitur noctiſcoruꝰ: lucifuga em̄ eſt: et nocte cibos ſuos querit Naꝫſi de die volarꝫ. a ceteris auibꝰ impeteretur. Nocte. vtvulgus opinatur mortem hominuꝫ p̄nunciare videturvocibꝰ importunis. caput habet ingens. Nec vt auescetere formatū. Roſtrum habet aduncuꝫ: vt niſus. Unguēs hamatos et aſperos. In domiciliis vt parietibuſp̄cipueqꝫ ruinoſis. que ſine tecto ſunt libenter habitat:et pullos ſuos fouet: humanis vocibꝰ delectatur. Mures et omne genꝰ eaꝝ perſeqͥtur. huius carnes paraliticos curant. Pliniꝰ libro. xxix. Noctua eſt contrariaapibus atqꝫ veſpis crahronibꝰ et ſanguiſugis Huiuscerebꝝ coctum in viuo vel cibo ſumptuꝫ: re medium eſtcapitis doloribus Idem in libro. xxx. Qua quoqꝫ noctue per triduū in vino data: tediuꝫ eiꝰ adducūt ebrioſisCXII De niſo. Ex libro de natu. rerū.Iſus eſt auis nobilis forma robore: minor ꝙͣherodiꝰ: ſed vnus eſt color plumaꝝ ambobus:tamē ſocialiter volare recuſāt. Naꝫ inuidia fertur et faſtu: et̄ cūm impe tit auem: ſolꝰ ambit honore victorie potiri. hoc quideꝫ eſtimari poteſt: et forte meritoſed reuera magis credibile eſt: euꝫ ſolū p̄de inhyare: nedum in volatu ſocium habuerit: paſtū quoqꝫ ſodalemaccipiat Non tm̄ dubia fides eſt: niſum parem ſui generis dedignari: velut alieni generis aueꝫ ꝑſequi: hoccontra omniuꝫ auium genꝰ. Nam. vt dicit AreſtotileſOmnis auis in volatu predā capiens: parcit ſui generis auibus. Solus ergo niſus expers eſt generoſitatishuius et hoc cuꝫ ipſo homine: qui inter animalia terreſtria animali ſui generis inſidiari non ceſſat Alexander. Niſus ac tricellus ſiue terciolus: locū eligunt inaues captas deplumat ſingulis diebꝰ multaqꝫ diligentia mundāt: ꝙͣdiu compares ouis incubant: quibꝰ eaſminiſtrant: Actor. Eſt autem terciolꝰ aucupantiuꝫvolucrum minima: ſed ſexū natura ſua ad aucupan ꝓmptiſſima. falconū generibus adiūgitur EXIII De onocrotalo. Ex libro de natu. re.Noc rotalus eſt auis que ſimul multas in ventre recondit eſcas: poſtmodū extrahit et man¶ducat eas Plinius. Onocrotalꝰ ſimilitudīēoloris habet: nec diſtare exiſtimarētur om̄ino: niſi faucibus eius ineſſet alterius vteri genꝰ: huc omnia inexplebile animal congerit. mira vt ſit capacitas. mox ꝑfectarapina ſenſim inde in os teddita: in veram defert aluuꝫruminātiſ more. hos gallia ſeptentrionalis ꝓxima oceano mittit Iſidorus. Onocrotalon vocant aues roſtrolongo: quoꝝ duo ſunt genera. Actor. Onocrotalꝰ. vtlegitur. auis eſt roſtro longo ſimilis cigno: ſed maior.Porro iuxta hieronimuꝫ. niſi fallor. eſt auis illa fixoin palude roſtro horrende clamat: que etiaꝫ in yſaiā vocatur vlula: quaſi ab vlulatu. Et dicitur in vulgari butorius: de quo dictum eſt ſupra: que etiam de ꝓfunditate terre vel aque cibum trahere putatur; Alii putātoriolum. Andreas autē dicit iudei dicunt eſſe noctuā Ex libro de naturis rerum. Onocrotalus eſt auis inpartibꝰ orientis: que cum vocem edere voluerit: caput īaqͥs ponit: et illic inſtar rugitus clamorem emittit. In

faucibꝰ quoſdam habet folliculos in quo primo cibumconcipit: poſt horam in ventreꝫ ſuum mittit: ibiqꝫdigerit. Huius duo genera ſunt. Unum .ſ. aquātilealiud ſolitudinis: Sola hec auium. vt dicit areſtotiles.ſplene caret: Et vt dicit yſidorꝰ multas ſimul eſcas recondit. CXIIII De opimacho. Ex libro de naturis re.Pimachus eſt cōtrarius ſerpentibꝰ et pugnatcum eis. Ophis em̄ ſerpens: machus pugnāsActor. Opimachꝰ vt in leuitico legitur: eſt exvolucribꝰ immundis ſcd̓m legeꝫ. ex his videlꝫ que gradiūtur quidē ſuper quattuor pedes: ſed habēt longior aretro crura: per que ſaliunt ſuper terram. Eſtimo autēhunc inter volatilia minuta debere numerari: ſicut bruchum et locuſtam: que ſunt eiuſdeꝫ generis: ſicut ibidēlegitur. De attaco vero qui ibidem in eodem genere reputatur: nichil penitꝰ alibi legiſſe me memini. CXv. De oriolo et ortigometra Ex li. na. re.Riolus eſt auis ſic dicta vulgariter a ſono voccoloris aurei per totū: excepto malas hꝫ¶nas: quadā cerulei varietate diſtīctas Nidū inrais arboꝝ minutiſſimis mira ſubtilitate depēdit: ita vtin aere ſolo pendere videat̉ de terra cernentibꝰ Ip̄mqꝫ nidum ab imbre camerat: ac denſa fronde ꝓtegit.Iſidorus. Ortigometra dicitur que gregē cōturni ducit. Unde de hac dictum eſt ſuperiꝰ in capitulo decoturnice. Plinius libro. x. Coturnices aquilone volant maxime ortigomētra duce: primaꝫ eaꝝ ꝓpinquātēterre rapit accipiter: ac ſepe hinc comitatum ſolicitantabeuntqꝫ. CXVI. De oſina et oſſifrago Ex li. na. re.Sina eſt auis magna vt cignꝰ: fluuios ac piſcinas inhabitans: roſtrum habet magnū a gutture vſqꝫ ad pectus inſtar ſacelli receptaculūgum et amplum: in quo magnā ſimul reponit copiā piſcium: vt .ſ. in tanta mole diffuſa: natura egeat. paulatimqꝫ digeſtis in ventre cibis inueniat paratum qd̓beat. Nunꝙͣ aues huiōi niſi in aqua diffuſiori piſcibꝰabundāti habitant: quia citiſſime paruaꝫ aquaꝫ ſi piſcibꝰ copioſaꝫ ingluuie ſua vacuant Uſidorus. Oſſifragus vulgo appellatur auis: que oſſa ab alto dimittit etfrangit: vnde et hoc nomē accepit Pliniꝰ libro. x. Alieti quideꝫ ſuum genꝰ non habent: ſed ex diuerſo aquilarum coītu naſcūtur. Id autem quod ex alietis natuꝫ eſtoſſifragi genus habet. E quibꝰ minores vultures ꝓgenerantur. pullos autem ab aquila deiectos oſſifragi genꝰ excipiunt: et cum ſuis educant Idem in libro. xxx.Oſſifragi venter arefactus et potus confert his qui cibos non digerunt: vel ſi tantū manu teneant capientescibum confert adalligatꝰ ſed non cōtinue. Unū auteꝫ ēoſſifrago inteſtinū omnia deuorata conficiens. cuius extrema pars adalligata ꝓdeſt ꝯͣ colum. CXVII. De otho. Plinius libro decimoThus eſt auis bubone minor: noctuis maior:auribus plumeis eminētibus. vnde et nomē illi Quidam latine aſionem vocāt imitatrix aliarum quium ac paraſita et quodā genere ſaltatrix capit̉haud difficulter: vt noctue intenta in alio circumeuntealio: ſi ventus agmē aduerſo flatu ceperit inhibere.ponduſculis lapidum app̄henſis aut gutture arena repleto ſtabilitate volant Idem in libro. xi. Itaqꝫ buboni et otho plume ſunt velut auris Areſtotiles Deniqꝫ quidā othum vocant buboneꝫ Deprēditur autemquando venator incipit ſe mouere ad oppoſitaꝫ parteꝫ Ex libro de naturis rerum. O thus eſt auis vulgariter hūans dicitur a ſono vocis. Nocte namqꝫ hubuhorrifice clamat impprie vocē humanā ſimulanſ: ita vt