Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſſeptimus

auis carne veſcens ex his que aduncos vngueſ hn̄tThebarum tecta ſubire negātur: qm̄ vrbſ illa ſepiꝰ capta ſit. Nec bizecis in thracia ꝓpter ſcelera: volucruꝫſoli hirūdini flexuoſi volatus et velox celeritas Ideoqꝫnec a ceteris alitibus rapitur: nec niſi in volatu paſcitur. E uolucribꝰ auteꝫ yrundines ſunt indociles: ſicute terreſtribus mures Idem in libro. xviii. yrundo iuxta aquam volitans: vt penna ſepe percutiat: tempeſtatem ſignat. Areſtotiles. Irundo ſicut et turtur etmiluꝰ non niſi in eſtate apparet. hieme em̄ ſe tranſfertad loca calidiora: vel latet in nido vel in cauernis. Nocet autem apibus ſola inter animalia carnem habētiaet carnem comedentia. Pullificat bis in anno et binoſCetere nanqꝫ aues carnem ꝯmedentes non niſi ſemelī anno ouant et pullificant Irundo ſicut cōturnix et columba fel habet adiacens inteſtino. Habet etiam pedes debiles. Quedā em̄ aues ſunt pedum debiliuꝫ velmaloꝝ peduꝫ. Ideoqꝫ dicūtur habere pedes vt irūdo. Item aues parue habent os ſtomachi latuꝫ neqꝫ papum. ſed habent ventrem longuꝫ vt irūdo et paſſer. Accidit autem coruis et paſſeribus et irundinibuſ mutantur a nigredine tendentes aliquautulum adalbedinem. facit autem irundo nidum ex luto. Exlibro de naturis rerum. Irundo eſt auis leuiſſīa: roſtro paruo: cauda furcaca: forma grata: nigredīe decētiſſima. in ventre candida: ſub gutture ruffa: modicaꝫhabet carnem et nigram: plumas multas: et alas magnas. ideoqꝫ citum habet volatum: diem p̄nunciādonūciat dormiēteſ excitat: ad laudē creatoriſ īuitat Apricos montiū receſſꝰ hieme petit: ibiqꝫ nuda et implimis reperitur. aduentus ſui tempora cuſtodit: et aduētu ſuo veris initium ꝓdit. Quedam in iecore lapidemcelidoniuꝫ portant: haꝝ pulli in hoc cognoſcūtur: ſiſigno pacis ore ad os in nido conuerſi ſedent. Nam ceteri qui habent auerſis poſterioribus ſedent. Irundo volādo paſcitur culicibꝰ ac muſcis apiculis. Irūdinis autem fimꝰ ſi oculis inciderit vim habꝫ efficaciſſimā ad obcecandum.XAVIII De irundinū pullificatōne AmbroſiuſRundineꝫ accipiamꝰ materne ſedulitatiſ in filios grand̓ documentū Irundo minuſcula corpore: ſed egregio p̄ſublimis affectu. In nidoconſtituendo taꝫ ſapiens eſt vt hominū domiciliis paruulos ſuoſ cōmendet: vbi nullus eoſ incurſet. ore feſtucas legit: et luto illinit: vt cōglutīari poſſint: ſed que lutum pedibus deferre nequit: aqua pennas infundit: vteis puluis hereat et limꝰ fiat: quo feſtucas ſibi colligat herere faciat. Siqua vero eius pulli fuerīt cecitateperfuſi: oculos vel cōpuncti: habet quoddā genus medēdi: eoꝝ lumina intercepto viſui alias vſui reformat Pliniꝰ libro. x. Irundines nidos luto cōſtruunt: ſtramento roborāt. Si quādo luti eſt inopia: madefactummulta aqua pennis puluerē ſpargūt. ip̄m quoqꝫ nidūplumis mollibꝰ flociiſqꝫ cōſternūt tepefaciendis ouis:ſimulqꝫ ne durꝰ ſit tenerioribꝰ pullis. In fetu ſummaequitate cibos alternant. Notabili mūdicia pullorumegerunt excremēta. Adultos etiam circumagi docentet fores ſaturitateꝫ .i. ſtercus emittere. Alteruꝫ eſt irūdinū genus agreſtiū: que raro in domibus diuerſum figura: ſed eadem materia ꝯfingūt nidos totos ſupinosfaucibꝰ in anguſtū porrectis. vtero capaci. mirum quaperitia ocultandis pullis habiles ſubſternendis molles. Tercium eſt eaꝝ genꝰ que ripas excauant: ſiſqꝫ interra nidificant: haꝝ pulli ad cinerem combuſti mortifero faucium malo multiſqꝫ alijs morbis humani corporis medentur. Non faciunt he nidos: migrantqꝫ ml̓tis diebus ante ſi futurum eſt: vt auctus amnis attingat. hirundini primo cecipulli ſunt et omnibꝰ quibꝰ ē

numeroſior fetꝰ. In vētre pulloꝝ eiꝰ reperiūtur celidonii colore candido atqꝫ rubenti. Philoſophꝰ. Irūdines. vt dictum eſt. ouāt bis in anno: ſed oua prima qn̄qꝫ ꝓpter hiemeꝫ corrumpūtur. poſterioria vero cōplentur et faciunt pullos. Irundines et paſſeres pullos incōpletos faciunt: et pullificāt pulloſ multoſ. ꝓpter hocſi extrahatur oculus irundinis pulli dum paruus eſt:iteꝝ creſcit Ex libro de naturis rerum. Irundinis femina libidinis imagine cōcipit: aut puluere Celidoniāvt dicit pliniꝰ. herbam .ſ. viſui ſaluberrimā monſtrauerūt irundines: vexatis oculoꝝ pulliſ illa medētes. Irūdinū quedam nidificāt in domibꝰ: quedam in feneſtrisvitreis: quedam in abruptis mōtium. Et he qualitateet ꝙͣtitate dr̄nt. Pullus irundinis auide clamat: ieiunꝰ: et de nocte. Sipullo irundinis extrahātur oculi. alios natura reſtaurante recuperat. In eius ventre lapiſinuenitur multis deſeruiens vtilitatibꝰ: vnꝰ .ſ. ruffus:et alius albus.C. XIIX. De medicinis ex irundīe Diaſcorides. Irundīs pullum primo defectu prime lune ape P riens inuenies in eo lapides duos Unum beneficum: et alterum maleficum. Sed aperis eum caue ne terrā tangat. hic in pelle vituli vl̓ cerui poſitꝰ in collo vel brachio ſiniſtro patientis ligatꝰepylenſiaꝫ curat: ſi hoc aſſidue fiat. hi cōmeſte quaſi ficedule guſtum habent Maiores autem irundines ſibuſte fuerint: pulluis eaꝝ melle mixtus et inūctus: caligines oculoꝝ detergit. hec etiam ſynanticis ꝓdeſt: etvue faciumqꝫ tumoreꝫ compeſcit Eſculapius. Irundinis combuſtio vel puluis pulloꝝ eius combuſtorummorbos faucium curat. Uulneraqꝫ lingue et labiorumſanat. Irundo in mulſo cocta pectus optime purgat.Cor eius ſi bibatur idem oꝑatur Auicenna. irundinis cinis et maxime aduſti acuit viſum. dicitur eiꝰcerebrum cum melle confert principio aque. Palatuꝫex eius cinere tangitur ad ſynāciam: confert. Similiter quādo ſallitur et exiccata bibitur. Uit autem dyaſcorides quādo venter pullis irundinis finditur: inip̄o duo lapides inueniūtur: quoꝝ vnꝰ habet coloremvnum: alter vero plurimos: qui poſiti in pelle vitulidum ad coitum incitati: et epylentici collo ſuſpenſiferunt. Auicenna. Irundinū ſtercus valet albugini hoc ip̄m eſſe mirabile ſum exꝑtus Hali vbi ſupraIrundo ſi ſupponatur locis in quibus eſt ſanguis corruptꝰ aut ſerpedo: ſanguineꝫ illum malum fugit. hiſqꝫmanifeſte ꝓficit. Irundinuꝫ quoqꝫ combuſtaꝝ cinis ſicum melle miſceatur cathaplaſmet̉ inde collum ſquināciā patientis: ceteraqꝫ apoſtemata gutturis: ꝓderit.Preterea ſi cum melle collirizentur: viſum acuunt: Sivero fiſſe deſiccentur: triteque bibantur: ſuffocationem curant Plinius libro. vice ſimooctauo. Fimusirundinis decoctus potus confert morſui canis rabioſi Idem in libro. xxix. Irundinū caro recens cōcerpta contra ẜpentes auxiliatur. Pulli earuꝫ combuſtiferūt morſui canis rabioſi. Similiter et glebula ex irūdinis nido illita ex aceto Palpebras quoqꝫ dicitur gignere pulloꝝ cinis lacte titimalli Pulli irundinū plena luna: excecantur. Reſtitutaqꝫ acie illorū capitaburūtur: cineribus cum melle ad oculoꝝ claritatemac dolores: ac lippitudines: ictus vtuntur Idem inlibro. xxx. Ulcera lingue labioruꝫqꝫ ſanant irundinesin mulſo decocte. Uua fauciuꝫ dolor mitigatur irūdinum cinere cum melle. Irundines in ſole ſeruate adanginam bibuntur: cui malo etiam nidi eaꝝ poti mederi dicūtur. Comiciali morbo medetur cum thure ſanguis irundinuꝫ vel cor recens deuoratum Quintiā ē nido eaꝝ lapillus impoſitus: ſtatim retrahere dicitur. etalligatus in ꝑpetuum tueri. Item irundinis ſanguine