Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſſeptimus

ad capturam inſtruitur Sicqꝫ natura eius ab alienatione ſiluatica mutatur: vt aliam cōditionem non putet.niſi cum hominibꝰ et in domibꝰ habitare vbi nutrita ē.vnde fit vt contra cōſuetudineꝫ aliaꝝ auium nobiliumabſqꝫ ligamentis in ꝑticis et in domibus maneat. Hecauiſ capriolos hinnulos capit. vnguiū laniatione oculis in beſtia primū excuſſis. ſicqꝫ terebrato cerebro vſqꝫ ad vite extinctionem. Socialiter aūt duo et duo volant: captamqꝫ predam diuidūt.XXIIIIDe agochile et alauda.Bochiles arabice dicitur latine caprimulgus.Eſt em̄ auis orientis magna: que duo vel triafacit oua. Capras lacte irriguas petit: earummāmillis ſe ſupponens roſtro lato. qd̓ ad hoc creatumhabet. lac ex eis velut capreolꝰ ſugit: ſed ex tunc in eislac anichilatur: eaꝝqꝫ mamille deſiccantur. Dicit etiāplinius eadem ſuctione capre viſum ꝑdunt Actoralauda eſt auis parua oībꝰ nota ſuo modulamīe cātusIn eſtate incipit in aurora quaſi nuncians ortum diei.In hieme vero capitur precipueqꝫ tempore niuis.Ex libro de natura rerum. alauda eſt auis a laude dicta: quia mira iocūditate pennis exertis in aere vocismodulamīe letioris temꝑis aure cōgaudet. Naꝫ obnubilato vel pluuioſo celo vix aut nunꝙͣ canit. diem in aurora venientem vocis iubilo p̄dit. Sedens in terta vixaut nunꝙͣ cantat. Sed in aſcendēdo canit: paulatim quidem aſcendit: ſed inſtar lapidis ſubito deſcendit. In aſcendēdo autem alas corpori coniūgit: et leui motu cumcauda ſe regit: accipitrem adeo timet: vt cuꝫ ab illo īpetitur: in terra depreſſa ſinus hominū inuolet. vel eiꝰ manu capiendā ſe p̄bet. conſcia ſatis miſereri ſibi potiushomineꝫ ꝙͣ accipitrem. Nunꝙͣ impuris veſcitur.ꝙͣ aurore ortus etiam accelerantis eam fallit Alaudagaleata que et cyrrita dicitur: ceteris alaudis. vt ait alexander. p̄ferenda eſt in argutis ſiſtematum diſtinctionibꝰ. Eſt etiā ſcd̓m muſicoſ ſiſtema vocis ꝑticula Razi in almaſore. Caro alaude que pileata dicitur. ventrēcōſtringit: eiuſqꝫ ius ventrem fluere facit. .XXV.De alieto.Actor.Lietus iuxta pliniū eſt ſextum genus aquile:ſicut pleniꝰ dicetur inferius Secūduꝫ alios vero ſcd̓m accipitris genus: ſicut dictuꝫ eſt paulo ſuperius. Et eſt auis immūda ſecūdum legem: vt inleuitico legitur. Pliniuſ libro. x. Ex generibus aquilaꝝ alietus tm̄ implumes etiam ꝑcutiens pullos ſuos.ſubīde cogit auerſos intueri ſolis radios: et ſi qͣnꝙͣ exeis cōniuentem: humectātemqꝫ .i. lacrimāteꝫ anīaduerterit ip̄m ē nido velut adulterinū atqꝫ degenerē p̄cipitat. Illum vero cuiꝰ acies firma contraſteterit educat:Eſt autem alietus volucris oculoꝝ acie clariſſima ſeſeex alto librans: viſoqꝫ in mari piſce: p̄ceps in eum ruens: ac diſcuſſis pectore aquis rapiens Alieti ſuumhabent genus: ſed ex diuerſo aquilaꝝ coitu naſcūtur.Id quidem quod ex his eſt natum in oſſifragis genushabet: e quibus minores ꝓgenerātur vultureſ: et ex hiſmagni oīno non generant. Radulphꝰ ſuꝑ leuiticūAlietus rapina paſcitur: ſed quia viribus deſtituitur:minoribus tm̄ auibus quibꝰ p̄ualet infeſtꝰ eſt. XXVI.De alcione.Ambroſius.Lcion eſt auis maritima: que in litoribus fetusſuos edere ſolet. ī harenis oua ſua depōitmedio fere hiemis quādo maxime mare inſurgit. et littoribꝰ vehemētior fluctꝰ illiditur: quā excubāte: mare ſubito miteſcit: et omnes ventoꝝ ꝓcelle caduntFouet autem oua ſepteꝫ diebꝰ: tunc pullos educit quosalijs ſeptem diebus enutrit. Unde hos. xiiii. dies naute p̄ſumpte ſerenitatis obẜnant qͦs alcionides vocant:eo alcione fouente vel enutriente fetus nullos ꝓcelle

motus horreſcant. Areſtotiles. Nidus alcion aſſimilatur pinee: niſi tantum in colore: quoniā eius color declinat ad ruborem Figura eius aſſimilatur ventoſe habenti collum longum. In medio loci dura eſt cōcauitaſita etiam cum ferro acuto de facili non poteſt ſcindi.Introitus eius valde paruus Ideoqꝫ non intrat ipſuꝫaqua maris. Profunditas eius aſſimilatur profundoſpongie: et dubium eſt ex quo componatur nidus ille.Eſt autꝫ opinio compoſitus ſit ex ſpinis belonit aculeatis Hec auis poſt quatuor menſes cōire incipit tota vita coit Pliniꝰ libro. x. Alcion eſt auis paulo amplior paſſere: colore cyaneo ex parte maiore tamen purpureis et candidis admixta pennis. collo gracili et ꝓcero. Hanc videre rariſſimū eſt: nec niſi vergiliarū occaſu et circa ſolſticia ſeptem diebus ante brumā nidos faciunt: et totidem ſequentibꝰ pariunt. Dieſ fetificatōniſeaꝝ alicionides dicūtur. placito mari eos et nauigabili: maxime ſiculo. In reliquis ſiquidem partibus eſtmitius. Alterum genus earū magnitudine diſtinguit̉et cantu: minores in harūdinetis canunt. piſcibꝰ viuūtoua quina pariunt Nidi eaꝝ admirationeꝫ habent pilefigura paulo eminēte aure ꝑꝙͣ anguſta: grandium ſpōgiaꝝ ſimilitudine: ferroqꝫ intercidi non queunt. frāgūtur autem ictu valido: vt ſpūmā arida maris nec vndeꝯfingantur inuenitur Ex libro de naturis rerum. Alcion eſt auis minutiſſima in mari habitans et fetus faciens. Aues quedam domeſtice. vt gallina et columbaindiſcretis temꝑibus fetus faciūt: qm̄ ab hiemis intēperie tute ſunt. Hec autem ſola inter aues ſilueſtres hiemali tempore fetificat Huius nidus ferro nequit incidi: ſed ictu valido frangi: nec vnde confingatur poteſt īueniri. Diciturqꝫ alcion quaſi ales occeani: eo in hieme in ſtagnis occani nidos facit: et pullos educat.XXVII.De anate.Iſidorus.Naſ ab aſſiduitate natandi aptum nomē accepit. Ex quo genere quedam germane dicūtur ceteris nutriāt. Pliniꝰ vbi ſupra. Auesvolando iaculantur ſeſe in ſublime: in rectum: in ꝓnumImpingi putes aliquas: aut rurſuſ ab alto cadere has:illas ſalire. Anates ſole queqꝫ ſunt eiuſdeꝫ generis inſublime ſeſe ꝓtinus tollunt: et ē veſtigio celum petunt.Itaqꝫ in foueas quibꝰ feras venātur de lapſe ſole euadunt Idem in libro. xviii. Anates ac mergi cetereqꝫaquatice aues: pennas roſtro purgātes: ventum p̄ſagunt Ex libro de natura rerum. Anas eſt auis aliqͣntulū maior gallo: Mas caput et collum viridis coloriſhabet: roſtrum vero latum: alas albo viridi nigroqꝫdiſtinctas. Torquem habet album: circa collum. pedesruffos et latos: quibus in aquis ſubremigat Naꝫ aqͥsfluminū gaudet: difficileqꝫ ſine his viuere valet. maxīecum eam cibi ſicci citius ingurgitant. Mares aliquando cum plures fuerint ſimul: tāta libidinis inſania ferūtur: vt feminā ſolam coeundo viciſſim ac certatim occidant. Hoꝝ pulli mox vt ouum exeunt: tanta agilitatevigent. vt etiam ſi matrem mori vel alienari contigerit: ſine nutrice viuant.XXVIIIDe cibo ac medicina ex anate.Nas cocta pectore melior eſt ꝙͣ ceruice: de quamartialis ita dicit. tota quidē ponatur anas ſed pectore tantuꝫ ac ceruice placet: cetera recde coquo Razi vbi ſupra. Caro anatis plures habꝫſuꝑfluitates. et plus faſtidire facit. maioris eſt calidtatis. non tamen plus nutrit ꝙͣ caro gallinacea. Pliniꝰ libro. xxix. Sanguis anatum ſpiſſatur ac ſeruaturvinoqꝫ contra mala medicamēta. Auicēna. Anas calidior eſt omnibꝰ domeſticis auibus. dicunt quidaꝫinfrigidatuꝫ calefacit. Calefactū vero febricitare facu