LiberDecimuſſeptimus
Clarificat autem vocem. Augmentuꝫ facit in coitu: etſperma multiplicat. Eius pinguedo maxima eſt in ſedādo dolorem: pariterqꝫ mordicationē in ꝓfundo corꝑis.Et eſt melior ceteris auium pinguedinibꝰ. Colorem qͦqꝫ clarificat. Caro eius impinguat. ventoſitates frangit. Tardatur auteꝫ in ſtomacho: et eſt grauis: ꝓprieqꝫanſeris: ſed quod in ipſa leuius eſt et meliꝰ ſunt ale. Cūautem digeritur caro ānatis et anſeris: nutribilior eſtomnibꝰ carnibus auium ¶ Idem. Caro anatis eſt vehementis humiditatis: ⁊ plurimi nutrimēti: ſed nō ad̓oboni: vt galline et ſimiles. Uentres eaꝝ ſuaues ſunt etepata bona ac ſuauia in cibo boniqꝫ humoris. ¶ Ideꝫale letati .i. caro ānatuꝫ emplaſtri more ſuꝑpoſita bonaeſt neruis inflatis. Adeps anatis impinguate: pannolinita cōfert. ¶ Idem Epar anatis pinguis ſicut ⁊ galline ſanius eſt ceteris. cerebrū eius eſt ex medicinis apoſtematuꝫ ani. ¶ Plinius libro. xxix. Sanguis ānatumponticaꝝ aduerſus om̄ia mala medicamēta pollet. ſpiſatuſqꝫ ſeruatur: ac vino diluitur. Quidam vero femīāanatis er̄ficaciorem putant. Item ſanguis infuſus cerebro ꝑfluenti valet ſimiliter et adeps eius cū roſaceococtus. Idem in libro. xxx. Anatum quoqꝫ maſculoꝝſanguis aluum ſiſtit. Mirum vero traditur in torminibꝰ anate appoſita morbuꝫ tranſire ventriſ: ip̄amqꝫ anatem emori.¶ XXIX.¶ De anſere IſidorusUNſeri nomen anas dedit per deriuationeꝫ: vela ſimilitudine: vel ꝙ ipſa natandi frequentiaꝫhabeat. hec vigilias noctis aſſiduitate clangoris teſtatur. nullum auteꝫ animal eſt qd̓ ita odorem hominis ſentit ſicut anſer Unde et eius clangore galloꝝaſcenſus in capitolio dep̄henſus eſt ¶ Ambroſiꝰ. Merito anſeribus debes roma ꝙ regnas: dii tui dormiebāt: et anſeres vigilabant: illis potius deberes ſacrificare ꝙͣ ioui. Cedunt em̄ dii veſtri anſeribꝰ: a qͥbꝰ ſe ſentiunt eſſe defenſos: ne et ip̄i ab hoſte caperentur. Pliniꝰ libro. x. Anſeres in aqua coeunt vere pariūt. Autſi bruma cōire poſt ſolſticium quadraginta ꝓpe. Bisanno ſi priorem fetum galline excludant. Alias plurima oua. xvi. pauciſſima. vii. Incubant femine tantū tricenis diebuſ Si vero tepidiores ſint viceſimoqͥnto. pullis eoꝝ vrtica contactu mortifera. nec minuſ auiditas:nunc quidem ſacietate nimia. nunc vero ſuamet vi quādo app̄henſa radice morſu: ſepe conantes auellere: antecolla ſua abrumpunt. Contra vrticaꝫ auteꝫ eſt remedium ſtramento ab incubitu ſubdita radix eaꝝ Anſeresaliena oua non excludunt. Incubāda ſubiici vtiliſſimūix. vel. xi. In germania anſeres candidi ſed minoreſ gāze vocantur. precium plume in libras denarii quini. eoqꝫ delicie ꝓceſſere vt ſine hoc inſtramēto durare iā neviroꝝ quidem ceruices poſſint. Anſerū femine mutuainter ſe libidinis ymaginationi cōcipiunt aut puluere.mirum in hac alite amor. noſtriqꝫ ſapientiores eos iecoris bonitate nouerunt: qd̓ fertilibuſ in magnā amplitudineꝫ creſcit ¶ Idem in libro. xxviii. Anſereſ ꝯtinuoclangore intempeſtatiui. diras tempeſtates p̄ſagiunt¶ Areſtotiles. Anſeres ſūt animalia verecūda ſeqꝫ obẜuantia. magni ⁊ parui anſeres qui ambulāt more gregis ſunt ꝓpe flumina et lacus. Anſeres auteꝫ parui volant cōgregatim. in anſeribus quoqꝫ ſunt oua venti.¶ Ex libro de natura rerum. anſer vel auca eſt auis adle magnitudinis. huiꝰ generis ille que indomite ſunt ⁊ꝓprie libertatis: glauci coloris ſunt et aeris alta petuntUolant vt grues ordine litterato: et ſcd̓m flatus ventorum: volatus ſuos dirigūt. aquilone flante petūt auſtꝝſatis conſcie frigidiora tempora imminere vix a volatuceſſant: niſi cōmāducantes interim depaſcant. adeo nāqꝫ delectabilis eſt ei volatus: vt raro dormiāt. ac ꝯtraꝫ
domeſticis aucis volatuſ eſt grauis: paſcere officioſiſſimū: quieſcere ac dormire p̄cipuum. horas noctis et fures clangore ꝓdunt. Eſt in alpium mōtibꝰ anſeruꝫ genꝰ inter aues maximuꝫ p̄ter ſtrucionem: ſed adeo pōdoroſum: vt manu capiatur immobile ſuꝑ terrā. Anateset anſeres cetereqꝫ aues herba ſe purgant ſyderite.I. XXX.¶ De generatōe anſerum et impinguatōneNſeres vero coeūt vere: aut ſi bruma poſt ſolſticium. Si quis ſubripiat eis oua: pariunt donec rumpātur. aliena vero non excludunt Incubando vtiliſſimū eſt. ix. aut. xi. ſubiicere. aliquādo etiaꝫſine coitu ouant: ſed oua ſine pullis ſunt: ꝓ pull̓ defendēdis ſibilant Cōtra pluuiam freq̄ntius ſe balueant Carnes ad digerenduꝫ duras habent. Qn̄ impinguatōniscauſa recluſe ſunt. Si vna ſola fruſtrata ſocietate relīquatur: pre triſticia ſolitudinis vix vlteriꝰ impinguat̉.Auca vt etiam impinguetur incluſa infra nouem dieſterminuꝫ impinguationis cōſequetur: vltra quem nonrogreditur: etiam ſi pluribus diebus includatur¶ Areſtotiles. Anſeres ouant et ſine coitu. In aquanatant: vt in eis fiant oua venti ¶ Palladiꝰ de agricuſtura libro. i. Anſer ſane nec ſiue aqͣ nec ſine herba facile ſuſtinetur. lociſ conſitiſ inimicuſ eſt: quia ſata ⁊ morſu ledit et ſtercore. pullos p̄ſtat et plumas: quaſ et autūno vellere licet et vere. Uni maſculo ſufficiunt tres femine. albi fecundiores ſunt: varii vel fuſci minꝰ quia d̓agreſti genere ad domeſticū tranſierūt Incubant a kalendis martii vſqꝫ ad eſtiuum ſolſticiuꝫ. Plus parientſi gallinis oua ſupponas: extremuꝫ partum iam vacature matres educare ꝑmittūtur. Gallinis ſicut pauonīa ſic et anſeris oua ſupponēda ſūt: ſed auſerina ne noceantur: ſuppoſitis vrtica ſubiiciatur. Pulli decem primis diebus intꝰ paſcendi ſunt. poſtea ſereno educi poterunt: vbi nō fuerit vrtica cuiꝰ aculeos formidāt Quatuor menſium bene ſaginātur. naꝫ melius in tenera etate pingueſcūt: Ter in die eis polenta datur: et large natandi licentia ꝓhibetur. Loco claudi debent obſcuro ⁊calido. Sic maiores ſecundo etiam menſe pingueſcunt.Nam ꝑuuli ſepe. xxx. die ſaginātur: ſi ad ſatietateꝫ miliuꝫ infuſuꝫ p̄beatur Inter anſeruꝫ cibaria legumē omne porrigi poteſt: excepto h̓uo. Cauenduꝫ eſt autem nepulli eoꝝ ſetas glutiant.¶ XXXI¶ De cibo et medicina ex auſere¶ Auicenna.Nſerum caro groſſa eſt: adeps eoꝝ alopicie cōfert: et ad fiſſuras faciei atqꝫ labioꝝ valet. Sedat quoqꝫ dolorem auris: et confert matrici.Ale eaꝝ bone digeſtionis ac nutrimenti ſunt Nec ſūtniſi leues ꝓpter multitudinē motus et exercitii ſui. neceaꝝ nutrimentū multiplicatur. niſi ꝓpter multitudineꝫcarnium que in eis eſt ¶ Pliniꝰ libro. xxix. Adep̄s anſeris cum melle impoſitus: valet contra morſū rabidi canis. Sanguis eius contra leporis marini venenū. contraqꝫ omnia mala medicamēta eſt vtilis. Adep̄s anſerum in vaſe eneo cum cinamomo: et caſia: et pipere albo: et herba que cōmagene vocat̉: et calamo: niue multa obrutis: ac gelido rigore maceratis. ad vſum p̄clarimedicaminiſ ſumitur: qd̓ cōmagenū dicitur Eſt et odore iocundum: medela vtiliſſimū. ⁊ ad cōfricationes conuulſiones: ceteros ve ſubitos dolores. vnguētū paritereſt ac medicamentū Idem adep̄s cum butiro ſiſtit ſanguinem. Igni quoqꝫ ſacro medetur anſeris adeps: eoqꝫ carbunculꝰ curatur. Item adeps vlcera līgue labiorūqꝫ ſanat: ⁊ cutem in facie ſerenat: dolorem et grauitatem auriū ſedāt. Cerebro ꝓfluenti valet anſeris adep̄scum roſaceo coctuſ: et ſimiliter ſanguis infuſuſ. Fel anſeris confert oculiſ cōtuſis: vt poſtmodū iſopo ac melle