Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſſeptimus

Roſtra vero paruarū auiuꝫ ſubtilia ſunt: conuenientiaad accipiendū grana. eaꝝ quoqꝫ que ꝯmedūt vermeset que corium habent inter digitos etiam multuꝫ in aqͣmorantur. Quedaꝫ etiam habent roſtra lata ad cauan apta: ſicut porci inter animalia additamētuꝫ habētad cauādum terram. Comedūt enim radices: et habētvitam porcoꝝ ſimilem Figura ergo roſtri eſt ſecūdum competit acquiſitioni cibi vt crurium in rapacibusad diſcerpendū Longum in paludoſis ad extrahenduꝫde ꝓfundo. Breue et rectum: ad accipienduꝫ granā Latum ad accipiendū herbas radices: et ſimilia In auibꝰ habentibꝰ corium inter digitos: menſura roſtriꝓportionalis eſt menſure crurium. Nam ſi crura lōgalogum eſt roſtrum. ſi curta: curtum. In auibꝰ aūt piſcātibꝰ collum eſt ſicut harundo .i. linea piſcatoriſ. Roſtrūvero ſicut hamꝰ. Uultur quādo ſeneſcit elōgatur eꝰ roDe alis et plumis. Iſidorus libro. xij.ſtrum ſuperiꝰ et arcuaturVIII.Enna dicta eſt a pendēdo id eſt volando. Voluūcres enim pēnarum auxilio mouentur: quandoaeri ſe mādāt. Pluma quaſi piluma: eo ſicutpili in quadrupedibꝰ: ita plumia in auibꝰ. alie ſunt inbꝰ pēne per ordinem fixe velandi exhibent vſuꝫ. Sic dicte: eo his aues cōplexos alant ac foueant. Areſtotiles vbi ſupra. Aues ideo mingūt: quia parum bibunt. Et quod ſuꝑeſt humidi tranſit in plumā. Om̄esauteꝫ plume radices habent cōcauas: vt canne. Colorautem plume quarūdā auium mutatur ſecūdum mutationē temꝑum. vt in gruibꝰ color plume cinereus eſt iniuuentute. nigreſcit in ſenectute. Auibus aūt maximerapacibus fluut penne: et redeunt ad vigorem. Bubonem vero cetere aues deplumant. Aues p̄terea carneꝫcōmedentes et vncoꝝ vnguiū plumas habent multaset alas magnas ac fortes: Quedaꝫ etiam aues aquātice plumā habent corꝑa ſua tegentem: et peruenit vſqꝫad pedes. Eſtqꝫ conueniens ad natandum: quoniameſt ſicut remi: et ale piſcium. Strutio quoqꝫ multaꝫ habet plumā in inferiori parte corporis. ſicut auis Auiſnon volans ꝓpter grauitatem corꝑis: tranſit in ea pluma in groſſitudinē corii: et ob hoc claudit oculos palꝑ̄ebram inferiorē. Hirundo ei ſimiles aueſ ſunt bona alarum. et minoꝝ vel debilium pedum. Eſt auteꝫ etgenus auium habens quoddā p̄minēs in medio capitiſex pluma: et eſt ſicut galea: Aues nidificantes eiiciuntplumā. Et huius eſt cauſa diminutio humoris calidipinguis. Ob hoc etiam ecōuerſo non fluūt arboꝝ foliain quibꝰ eſt humor pinguis. In ſenectute quoqꝫ plumāauium dureſcit: ſicut et cortices vel cutes animaliū:pter diminutionē caloris: et tranſitum humoris cuꝫ calore. frigus em̄ indurat et inſpiſſat corpus: calor auteꝫrarificat. Ale due ſunt in auibus loco duarum manuūin homine: et duoꝝ pedum anterioꝝ in quadrupedibꝰAues boni volatus habēt corpora parua: et alas magnas Aues autem mali volatus: ecōtrario. Uel ſi magnas habent alas: debiles ſunt. Egritudines auiuꝫ coguoſcūtur ex alis: quādo turbatur ſitus eaꝝ. Perdix admodum galline ſuꝑ pullos incubat: et colligit eos ſub alis. Grus dormiens caput ſub alis reclinat: et alie que aues ſimiliter. vultur ca que venat̉: vl̓ quibꝰ puguat: ſtupefacit alis ꝑcutiendo. Strucio non habet alaſſed figuras alaꝝ: et ſunt tenueſ ſicut pili Pſimiꝰ librox. Aquilarum penne mixtas reliquaꝝ alitum pēnas deuorant Auicēna. In eſca vero alarum meliores ſuntale gallinarum.De pedibus auium et cruribus. Iſido IX.rus vbi ſupraNuenimꝰ aut pedes auium que carne paſcuntur quaſi incuruos ac ſinuatos: veluti in p̄daꝫ

paratos. Ea vero que natandi conſuetudinē habent etvſum: latos pedes habent: et membrana quādā illoſ digitos pedū ſibi copulatos atqꝫ ꝯiunctos In quo admirabilis patet ratio nature: vt et ille ad volanduꝫ vel adrapiendum cibum vſu accōmoda fulciātur: et iſte ad naͣtandū habeant adiumenta cōpetentia quo meliꝰ aquisſuꝑnatare valeant: quaſi remis quibuſdā ita pedibuſſuis membrane illius extenſione latioribꝰ aquaꝝ fluenta ꝓpulſent. Pliniꝰ libro. xi. Auium quoqꝫ alie ſuntdigitate alie palmipedes. alie inter vtrumqꝫ diuiſis abiecta latitudine. Sed omnibus quaterni digiti: tres inſuperiori parte: et vnuſ in calce. hic deeſt qͥbuſdā longacrura habentibus Areſtotiles vt ſupra Recte autēvt dictum eſt auis non habet niſi duoſ pedes. quoniamhabet duaſ alas loco pedum anteriorū Pauca vero autum genera duos habēt tm̄ modo digitos in anteriorete pedum: et duos in poſteriori vt bubo. Quedam vero habent calcar in inferiori parte pedum: et tales ſuntgrauis volatus. nec aliqua curuoꝝ vnguium cum hoccōmunicat Quedaꝫ autem vt hirudo et eis ſimiles bonas habent alas et malos pedes. Quedā aues habentlōga crura: et huiōi cauſa eſt debilitas vite ſue. Natura nanqꝫ dat inſtrumentū ſecundū operationē ſuā quaindigetur: et non oꝑationem p̄parat: ſed inſtrumentuꝫItaqꝫ auiuꝫ generi que nec ſtant nec natāt in aqua:poſuit natura corium inter digitos pedum earū. Et qꝛmanſio eaꝝ in terra eſt: lōgoruꝫ digitoꝝ ſunt Quoniāergo mali volatuſ ſunt: cibꝰ qui tranſibat in poſteriꝰ poctoris: tranſit in crura: et ob id crementū eſt. et fiūt magna. Itaqꝫ quādo volat huiōi genus vtitur pedibꝰ locopoſterioris pectoris et caude: volatqꝫ pedibꝰ ad poſteriꝰ extenſis. et ſecundū hunc modum fuit creatio crurūcōueniens ſibi. Quedam aūt aues habent pedes et crura curta: et qn̄ volant ad ventreꝫ ea ſtringunt: ne eosꝓhibeantur a volatu Pedes aūt auium vncoꝝ vnguiūcōuenientes ſunt venationi et p̄dationi Et omnes aueſlōgoꝝ pedum habent collum ſpiſſum et groſſum: et volant extenſo collo: Si vero collum habent lōgum ac debile: declinant ip̄m in volando Omnes aues habēt anohas: licet quidam aliter opinētur. Et ſunt anche in parte ani: vt poſſint eleuare corpus. In cruribꝰ auium noneſt caro ꝓpter eandem cauſam: qua nec in quadrupēdūpedibꝰ Etiam in quolibet pede auiū quatuor digiti ſūtp̄terꝙͣ in ſtrucione: quem opinantur non eſſe de generequium: ꝓpter diuerſitatem ſue creationis. Et auis iſtatres habet digitos in vtroqꝫ pede ꝓpter alas: et ꝓpterpondꝰ: et ꝓpter hoc quod accidit auibus longoꝝ crurium. Habet quidem ſtrucio duos pedes vt auis: ſed vngulam fiſſaꝫ vt quadrupes Ex libro de natura rerumOmnia volatilia digitos quidem habent: quedam continuos vt anſer: quedam diſiunctos: vt bubo vel pica.Omnes aues in aquis natantes pellē in digitis peduꝫhabentes: gregatim ambulant. Omnis auis habenscrura longa: longum etiam habet collum. Que autemcrura breuia: breue collum: exceptis his que coriuꝫ habent inter digitos: vt auca. X.De vnguibus Plinius libro. x.Ues vncos vngues habentes oīno non cōgregantur: et ſibi queqꝫ p̄dantur. Sunt autem fere omnes altiuole: preter nocturnas et magismaiores. Omnibus quibꝰ ale grandes: corpus exiguūambulant difficulter. In petris raro conſiſtunr: curuatura vnguiū ꝓhibente ex parte magna veſcūtur carnetm̄modo. Cornix et coruus non ſolū carne: ſed alio Sūtet vncoꝝ vnguium aues quedam nocturne: vt noctuabubo vlule. Omnium harum hebetes ſunt interdiuoculi. picus et martius eſt vncoꝝ vnguium Eedem quoqꝫ aues infecunde ſunt. Tribuit hoc auiuꝫ generaliter