Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſſeptimus

aſtute. alie ad manuꝫ ſe ſubiciunt vt accipitres Alie reformidant: vt garamantes. alie conuerſatōne homiuū.vt hęrundo. delectātur. alie vitam in deſertis ſecretampiligūt: vt turtur. alie ſolo ſemine reꝑto. vt anſer. veſcūtur. alie carnes edunt et rapinis viuūt: vt miluus. alieſunt incurie: que manēt in locis ſuis ſemꝑ: vt ſtrutōesalie aduenticie que ꝓpriis temꝑibus reuertūtur: vt ciconie et hirundines. alie agregatim volantes vt ſturniet cornices vel cōturnices. alie ſoliuage ꝓpter inſidiasdep̄dandi: vt aquile et accipitres. alie vocibus ſtrepuntvt hirundo. alie dulciſſimos cantuſ edunt: vt cignus etmerula. alie verba et voces hominū imitātur: ut pſitacꝰ et pica. Areſtotiles. Animaliuꝫ quedā habent reges: eiſqꝫ obediunt: vt grues et apes. Auiū quoqꝫ modus ſecundū operationes eaꝝ et regimē vite ſue diuerſificatur Quedā carnibꝰ veſcūtur. quedā grano. quedāvtroqꝫ Quedā ſe cōfricant ſuꝑ terraꝫ in cinere Quedāfrequentāt natare. Quedam vero neutrum faciunt Etquedam in cinere confricātur: ac ſe abluūt Ex librouatura rerum. In auibus ergo multiplex eſt differēt iaNam quedam eaꝝ ſilueſtres ſunt: quedam domeſtice.Quedā ſemetip̄as regunt Quedaꝫ ſub moderamīe degūt: vt grues. Magna quoqꝫ differentia vocum: etiam moꝝ Laſciuus eſt gallus. diligens pauo. libidinoſacolumba. doloſa perdix atqꝫ zelotipa. gallīa domeſticaIIII De eodem Plinius libro. xiiii. Olucrum d̓iſtinctio prima pedibus maximeſtat Aut em̄ habent vngues aduncos aut digitos: aut ſunt palmipedes: vt anſeres et aquatice fere omnes Et eaꝝ que ſunt aduncoꝝ vnguium:dam ſunt diurne: vt accipitres et aquile. quedam nocturne: vt noctua bubo vlule Eaꝝ quoqꝫ quedā caruetantū modo veſcūtur: vt accipiter ac niſus Quedā nontantū carne ſed alio: vt cornix et coruuſ De his autē vide licet vncoꝝ vnguium auibꝰ: plenius dicetur inferiuſSecundū genus ſcꝫ digitoſ hn̄tiuꝫ: diuidit̉ in duas ſpecies: videlicet in oſcines .i. cātantes: et alites. Illaꝝ generi cantus oris: his magnitudo differentiā dedit. Inhis ſcꝫ oſcinibus eſt pauonū genꝰ Cantant em̄ pauo: etgallus: anſeres: et grues: ciconie: et olores: cōturnices:et hirundiues: glutis: et citramꝰ: merula: et ochus: turtur: ac turdus: ac ſturnꝰ et huiōi. Harum quedaꝫ phennes ſunt: vt columbe: quedā ſemeſtres ſunt vt hirundines Quedam trimeſtres: vt turdi et turtures. Quedāin locis manētes ſunt. Quedā vt merule et turdi et ſturni. in vicina abeunt: vbi pabulum hibernum petūt. aliequoqꝫ vt turtures et palumbe abeunt: et in his quo: incertum eſt. Magna quoqꝫ admiratio eſt circa alites:dam mutant colorem vocemqꝫ in anni temꝑe: ac re perte fiunt alie quod in grandiore alituꝫ genere grues tm̄modo faciunt: nam in ſenectute nigreſcunt Merulalucinia colorem mutant et vocem Turdus colorē. Meanthe ſtatutos habet dies latebre exoriente ſyrio ꝓditab occaſu eius: quod miremur in ip̄is diebus Clariōqꝫ qui totus eſt lucens: circa ſolſticia ꝓcedit: hieme nonviſus Porro de palmipedibꝰ quod eſt terciuꝫ volucrūgenuſ: dicetur inferiꝰ. vbi ſcꝫ agetur de auiū pedibꝰ De mutatione in colore et plumis et voce et loco et tēpore Areſtotiles vbi ſupra.Uarudam etiam auiuꝫ colores voces diuerſificātur hieme eſtate. Baharon dulci ſonoſibilat in eſtate: vox eius mala eſt in hieme.In gruibus color plume in iuuētute cineriꝰ eſt: in ſenectute nigreſcit. kike vero auis ē: que diuerſis vocibꝰ clamat: et fere quolibet die vocem mutat. Turtures nonapparent niſi in eſtate: qm̄ in nido latēt in hieme Simi

liter miluus et yrundo: vel latent in cauernisʳ arborumvl̓ tranſferunt ſe ad loca calida Lehe auis in eſtate manet in loco oppoſitionis auſtro in vmbra: in hieme vero manet vbi ſol abundat Preterea quod venant̉ auesin eſtate: diuerſum eſt ab eo qd̓ venantur in hieme Exlibro de natura rerum Aues multe ad volatum multuꝫdebiles: horrentes hiemeꝫ: ad cōualles in locis calidisfugiunt: ſed ante receſſum ſuum ſe p̄muniūt: vt multuꝫꝯmedant et impinguētur: ac hoc hieme meliꝰ pati famis inopiā poſſint. Iacēt enim plereqꝫ totam hiemēin ſpeluncis: et cauernis vallium calidis: quaſi ſemineces inuiceꝫ conglobate: viuūtqꝫ ſiue cibo multo temꝑecōferente ad calorem multitudine. Poſt hie men auteꝫveniunt ſucceſſiue: ſecūdum debilitatem ſuam. Plinius libro. x. Hec quoqꝫ mira nature differentia: alia volatilia alijs locis negat. tanꝙͣ frugum fruticū ve generaNam in ſeceſſu quidem auium et noctue paucis diebuſlatere traduntur: quaꝝ genus in creta inſula non eſt:etiam ſi qua inuecta ſit emoritur Bodos aquilam nonhabet. Perdices non tranſuolant boecie fines in attica In fidennate agro iuxta vrbē ciconie nec pullos necnidum faciunt Oſcines vere mutant colorem vocemqꝫMerula quoqꝫ ex nigra rubeſcit Lucinia eſtate ſuauimodulamine canit. mox eſtu aucto in totuꝫ alia vox fitnec modulata aut varia. mutat̉ et color. Poſtremo hieme ipſa non cernitur Ficedule quoqꝫ et vpupe formaꝫſimul et colorem mutant Philoſophus Auis habensplumā albam non mutatur ad nigredinem. licet ecōuerſo contingat Aues generoſe vt notū eſt in caſis ex virgis factis mutantur Quedam vero vix oꝑoſa diligentia veteres plumas deponūt Quibꝰ ſic ſubuenit̉. Serpens in frumento diu coquatur. quo videlicet frumētogallīa nutrita. auis illa reficiatur: ſicqꝫ decenter mutat̉vI.De auibus rapacibꝰ Ambroſius vbi ſupraUes que rapinis intendunt: copule gratiā carent. Nam ꝓpter auiditatem p̄dandi vel ꝓpterinſidias explorandi: nec ip̄is inter ſe cōuenit:et ideo cōpulam ſuam declināt Refugit em̄ auaricia?ſortia plurimoꝝ His ergo nichil eſt cōpulatoriuꝫ p̄teriugale conſortium. et columbe gaudēt plurimoꝝ ꝯnexion. Areſtotiles vbi ſupra Auis rapax eſt acuti viſꝰqm̄ indiget vt cibum ſuum videat a remotis Auis aūtin terra manens vt gallina. non indiget acuto viiu. Duibus autem rapacibꝰ maxime fluūt penne et redeuntad vigorem. Aquila cetereqꝫ rapaces aues niſi duos pullos: vel ſemel in anno faciunt: et ſi plures pullificant eos ꝓiiciunt Item quod venantur aueſ in eſtate diuerſum eſt vt iam dictū eſt ſuperlꝰ. ab eo quod venāt̉ inhieme Non eſt autem auiū vniꝰ ſpeciei: vt ſe cōmedātPaſſer et auicule multe ſimileſ paſcūt̉ vermibꝰ Auescarnem ꝯmedentes et vucorum vnguiuꝫ boni volatusſunt. habent ſiquidem plumas multas: et alas magnasac fortes. Ex libro de natura rerum O mnes aues predatrices venantur p̄dam alteriuſ generis: ꝙͣ de ſua ſpecie. et in hoc a piſcibus differunt. Solus niſus experseſt pietatis huius Huiōi aues videlicet carnibꝰ veſcētes ac p̄datrices: quādo fugam ineunt cum loris reuocantur..VII. De roſtris auiū Areſtotiles vbi ſupra.Ues naſum non habent: quia roſtra earum duos terminos non habent. et ideo qm̄ indigentcibo et vigore: habent roſtra quaſi de nat̉a oſſium Nec vias olofactus: niſi in roſtris habent Loco ergo naͣſi et labioꝝ et dentium habent roſtra. et ꝓpter cibum et ꝓpter vigorem Diuerſantur auteꝫ ſcd̓m modūindigentie et iuuamēti Auium enim ꝯmedētiū carnesroſtra ſunt incuruata: vt poſſent retinere quod tenent: