LiberDecimuſſeptimus

De complemento pullorum in ouis. clxviii..clxix.De nutrimennto pllorum.De excluſione pullorum..clxx.clxxi.¶ I.De educatione pullorum.¶ De oꝑe quinte diei. id eſt de formationevolatilium et natatiliumuinta dieornauit deus aerēvolatilibꝰ: et aqͣꝫnatatilibꝰ Horuꝫvtraqꝫ ex aquiſorta ſunt: facilis em̄eſt trāſitus aquein aera tenuandoet aeris in aquaꝫſpiſſando Piſcesvocat moyſes reptilia: quia impetuquodā totos ſe raꝑiunt: vt ſerpentes Non feruntur pedibuſ: vt fere. hisbn̄dixit deus ſic Creſcite et multiplicamī. ⁊c. Patet rōcur ſub eadem die factus eſt ornatꝰ aeris et aque: quiaſcꝫ hec duo elementa tenent naturaꝫ mediam luminoſicorꝑis .i. celi vel ignis: et opaci ſcꝫ terre Und̓ et in hoccōueniūt: ꝙ vtrumqꝫ eſt receptibile lumīs et obſcuritatis: vtrumqꝫ rare factibile et denſabile. vtrumqꝫ etiamde facili in alterum ꝯuertitur: vt dictum eſt Ideo autēvtriuſqꝫ ornatꝰ ex vno ꝓductꝰ eſt: ſcꝫ ex aqua volatiliaſil̓ et̓ natatilia: et non ex aere volatilia: cum ſint ornatꝰ aeris: qꝛ in ſuꝑiori ꝑte iuxta regionē igneaꝫ eſt aer liquidꝰ ac purus ac tam tenuis ſiue ſubtilis: ꝙ nichil viuenſ poſſit ibi ſpirare nec reſpirare: ac ꝑ hoc neqꝫ viuere: ſicut patet in monte olimpo. idcirco aer quantū ad illam ſui ꝑtem non eſt ornatꝰ animalibꝰ: quia non poſſentibi viuere: nec poſſet etiam auium corꝑa ſuſtinere: ſicutaer iſte inferior craſſus et humidꝰ: qui ſuſcipiens exalatōnes humidas: ⁊ ventis ꝯcitatus ꝯdenſatur in nubeset effundit imbres. Hic ergo ornatus ē ſuis animalibꝰi. volatilibus: que poſſunt ex eo reſpirare ꝓpter craſſitudinem humoris: et quoꝝ corpora poteſt ſuſtinere: ſicutaqua piſcium. duꝫ ei pennis ſuis īnituntur volando: ſicpiſces pinnulis ſuis aque natando. Et quia aer iſte ratione humoris tenuis: quo contextus eſt: nature humide d̓putatur .i. aque: et ideo dicitur aquā ꝯmūe ꝓductiuum vtroꝝqꝫ: cum dicitur. Producāt aque reptile ⁊cͣ.Ceterum ad fieri vtroꝝqꝫ ꝯueuiūt aer et aqua: ceteriselementis adiunctis: que ſunt extrema ſcꝫ ignis ⁊ terraEt qm̄ aqua cedit in materialem naturā: aer in actiuāIn volatilibꝰ aūt dominatur actiua ſuꝑ materiale: ⁊ inpiſcibus ecōuerſo Ideo congrue volatilia locum habitationis ſue tenent aerem: piſces vero aquam Und̓ etpiſcium carnes ſunt aggeneratiue humoriſ frigidi: volatilium aūt calidi ſecundū genus ſuum. Recte ergo aqua cōmune ꝓductiuū vtroꝝqꝫ dicitur: quia ex aquiseleuatis in vapores nubium exiſtit materiā volatiliumex aquis vero pingueſcētibꝰ inferiuſ materia piſciū. IIDe natura auium in generali.Iſidorus libro ethimologiarū. xij.Ues dicte ſunt eo ꝙ certas vias non habeantſed per auia queqꝫ diſcurrant. Alites auteꝫ: eoꝙ alis alta intendant: et ad ſublimia remigioalarum conſcendat. Uolucres autem dicātur a volādoNam vnde volare inde dicimꝰ ⁊ ambulare Dicitur autem vola pedis vel manꝰ pars media. In auibus itaqꝫmedia pars alarum vola dicitur: quarū motu pēne agitantur: inde ⁊ volucres appellantur. ¶ Areſtotiles in libro de animalibꝰ. Aues autem diuerſificātur ſecundū

magis et minꝰ in ſuis mēbris Omnes habent plumaſvel ſquamas vel cortices et alas et roſtrum. et in maiori parte collum ſequitur crura: ſcꝫ longum longa: et curtum curta Preterꝙͣ in auibus habentibꝰ corium interdigitos Et collum earum ſicut harundo piſcatoꝝ: roſtrum vero ſicut hamuſ ad capiendū cibum Habēt autem vias naſi non diuiſas manifeſte prope os: propteranhelitū. Et quoniaꝫ incuruate ſunt ⁊ alate: pondꝰ capitis habent paucum: et corpus anguſtuꝫ Habent duos tantū pedes: quia in loco pedū anterioꝝ habēt alaſHabent auteꝫ omnes aues pectus acutum: ⁊ carnoſuꝫAcutum quidē: quia ſi eſſet latum: multuꝫ aeris moueret: et eſſet grauis volatus. quanto ergo acutiꝰ eſt: tanto melius volant Carnoſum autē: qm̄ acutuꝫ eſt debileniſi habeat oꝑimentū ex multa carne et impulſione aeris leditur in volando Aues non habentes dentes: ſedloco dentiū roſtra Palpebras habent menbranaleſ: nōcarneas: ſcꝫ vt quadrupedia Habent acutum viſuꝫ neceſſario: quia vident a remotis Claudunt oculum nonniſi ꝑ palpebram inferiorem: cum ambulātia claudantꝑ ſuperiorē Lacertaꝝ vero genus oīno non claudit Aues habent pulmonē cōcauū: ſpume ſimilem et modicūHabent ⁊ vmbilicuꝫ temꝑe ꝑtus: ſicut et cetera anīalia: ſed creſcentibus illis latet Non autē mingūt aues:quia parum bibūt. et quod ſuꝑeſt humidi: tranſit in plumaꝫ Auium generibꝰ appriatur carentia labiorum ⁊dentium Nec habent aureſ uel naͣſum. ſed habent aliamēbra ſenſuū. Uia naͣſi eſt ī roſtro. via auditus eſt ī capite Et nullum illoꝝ habet pilos vel ſquamās: ſed tātūmodo plumas In anteriori quarūdam auium eſt papavt in gallo ac ꝑdice et columba. Nam quia non habetauis opus conueniens ad molendū cibum dentibꝰ: habet huiuſmodi menbrū: vt faciat hoc opus. huiꝰ creatōeſt ex corio magno ꝓfundo: ⁊ eſt in eo cibus indigeſtus⁊ ī quibꝰ inuenitur yſofagus ¶ Ex libro de natura rerūAues indigent multo viſu: ꝓpter regimē vite ſue. Etque claudūt oculos ſuos: non claudunt eos niſi ꝑ palpebrā inferiorem ꝓpter duriciam corii caput cōtinentis.In locis ſpinoſis nidificant: nidoſqꝫ rotundos ⁊ exterius aſperos: interius molles faciunt. Amiſſis pullis dolent: ⁊ tn̄ eiſdem locis reedificant. percuſſe in altum ſeeleuant Et qn̄ de terra ſurgunt verſus ventū ſe erigūtet caudis ſuis ſe regunt: aeremqꝫ pennis volando per¶ III.rumpunt.De differentia auiū multiplici.¶ Ambroſius ī hexameron.Num autem eſt nomē auium: ſed genera diuerſa Sunt em̄ que carnes veſcuntur: ſunt que paſcuntur in ſemine reꝑto Alie diuerſo et fortuito cibo Eſt etiaꝫ diuerſitaſ copulaꝝ quaꝝ gratia carētque rapinis intendunt: vt accipitres ⁊ aquile Econtravero grues et columbe gaudent plurimoꝝ connexione:Alie quoqꝫ ſunt incurie Alie aduenticie Alie ad manuꝫ ſe ſubiciunt: et herili menſe aſſueſcunt: tactuqꝫ mulcentur Alie reformidant Alie quoqꝫ ciſdeꝫ domiciliisquibꝰ homines delectantur Alie deſerta frequentant:et q̄rendi ſibi victus difficultatem: libertatis amore cōpenſant Alie ſtrepunt Alie canūt Columbe ſimplicesAſtute p̨̄dices Galluſ iactantior Pauo ſpecioſior Iteruꝫ alie diligunt in cōmune conſulere: collatiſqꝫ viribꝰquandā rempublica curare: et tanꝙͣ ſub rege viuere Alie ſibi amant ꝓſpicere: imperium recuſare et ſi capiantur indigno ſeruicio volunt exire Aues vncoſ vngueshn̄tes oīno nō cōgregant̉: et ſibi q̄qꝫ predātur Quedāāt aggregatim volant: quaſdam etiā quibuſdaꝫ locis negat natura: tanꝙͣ frugum fruticuꝫ ve genera ¶ Iſidorꝰvbi ſupra Aues ſicut differunt ſpecie: ſic et naturē diuerſitate Nam alie ſimplices: vt columbe. alie vt p̄dix