LiberSextuſdecimus

apud egiptios ante inuentas litteras iudicabatur picto dracone caudam ſuam mordente: quia in ſe curritAlii annū dicūt a ycoy anane oyctōy .i. ab innouationequia ſemper renouatur ¶ Ex libro de natura rerū Annꝰ eſt initium motus ſolis ex quibuſdā locis circuli dūabſcindit duodecim ſigna: et reuertitur ad locum in qͦerat Eſtqꝫ quadriꝑtitus ſcd̓m naturam quattuor elem̄toꝝ: Eſt em̄ ver calidum et humidū ſecundū naturā aeris. Eſt calida et ſicca ſecūdum naturā ignis. Autumnꝰ frigidus et ſiccꝰ ſecundū naturā terre. Hiems frigida et humida ſecūdum naturaꝫ aque. ¶ Ex compoto.Eſt autem annꝰ ſolaris ⁊ lunaris. Annꝰ ſolaris eſt ſpaciuꝫ quo circūit ſol totum zodiacum minꝰ ſex horaruꝫitiuere. Uel plus. xviii. ſi ſit biſextus. et dicitur ab amquod eſt circum et eo is. Habet autem diuerſa initia ſecūdū diuerſoſ Arabes et egiptii a ſeptembre incipiūtquia in creatione mūdi legūtur arbores fructū habuiſſe. Numa vero et romani a ianuario: quia tunc incipuſol nobis appiare vel paulo ante. Iudei a martio quiamundꝰ in eo factus eſt. Nos omnes in aliquo imitaturcōpotiſte: quia a ſeptembre incipiunt regulareſ lunareſet epactas et omnes annos lunares. Aiannario veroaureū numerū: et quaſdaꝫ literas dominicales. A martio quoqꝫ regulares ſolares: et ꝯcurrentes: et quaſdamliteras dominicales. In anno ſolari ſunt. lii. ſeptimaneet vnꝰ dies vel duo ſi ſit biſextus. ꝓpter illum diem variantur ſingulis annis initia menſium: ⁊ litera dominicalis. ⁊ ſi biſextꝰ ſit duplex erit variatō: ſecūda in feſtoſancti mathie. Vt ergo ſcire poſſent compotiſte qua feria quolibet anno quilibet menſis inciperet inuenerūtduos numeros. Unū inuariabilem qui vocatur regularis ferialis Alium variabilem qui dicitur cōcurrens.primo de regulari dicendum. ¶. LXXXV.¶ De regulari ſolari.St autem regularis ſolaris numerus quidaꝫoſtendēs qͣ feria quilibet mēſis inceperit primoAnno ſeculi: vel incipere debuerit Quod dicit̉ꝓ martio: quia in primo anno non habuit initium: niſipoſt alios menſes omnes. Legitur em̄ mundꝰ factꝰ fuiſſe in martio die qui dicitur. xv. kl̓. aprilis: vel octauokalendas vt alij volunt Si ergo computes retrogradeꝑ dies ſeptimane vſqꝫ ad kalēdas marcii: inuenies ꝙv. feria incepiſſet martius: ſi mundus ante fuiſſet factuſEt hec eſt cauſa quare martius. v. habet ꝓ regulari. dicitur autem regularis quia inuariabilis et immutabil̓eſt ſicut regula Nam quolibet anno idē ſunt regularesmenſium Bicitur autem ſolaris ferialis: quia iunctusꝯcurrenti facit inueniri qua feria quilibet mēſis incipiat quolibet anno ſolari Oritur ergo regulariſ in martōet oritur ex quinario: quo martius incepiſſet primo anno ſeculi: ſi mundꝰ ante fuiſſꝫ. Incepiſſet em̄ quīta feriaHabito autem regulari martii: qui primꝰ eſt: de facilihabentur regulares alioꝝ m̄ſiuꝫ hoc mō vide. quod dies habet martius ſupra. xxviii. inuenies tres quos iunge quinario qui eſt eius regularis: et ſi creſcit numeruſvltra. vii. reſiduū eſt regularis menſis ſequentis. Cumem̄ in p̄dicta cōiunctōne creſcant octo: abiectis ſepteꝫreſiduuꝫ .i. vnitas erit regularis aprilis Itē aprilis habꝫ duos dies ſupra. xxviii. Add̓ ergo binariū regulariſuo qui eſt vnit aſ ⁊ creſcit ternariꝰ: qui ē regl̓aris maiiEt ſic ſemꝑ ꝑ cōiunctiōeꝫ regulariſ et dierum quos habet menſis p̄cedēs ſuꝑ. xxviii. excreſcet regularis ſeq̄ntis menſis: et ſemꝑ abiicientur ſeptem quando numerꝰexcreſcit vltra ſeptem: et reſiduum erit regularis ſequētis menſis Quem auteꝫ numerū quilibꝫ menſis ꝓ regulari habeat ſcitur his verſibus. Eſt aſtris clara fulgentibus ara deoꝝ Grata bonis extat gratiſſima cuiqꝫ fi-

deli: He ſunt duodecim dictiones. Prima deſe ruit martio: et ſic per ordineꝫ Uide ergo quotta ſit litera primadictionis in alphabeto: et tottum numerū habebit ꝓ regulari menſis cui deſeruit dictio: et quottuꝫ numerumꝓ regulari: totta feria incepit in primo anno ſeculi.¶ LXXXVI.¶ De concurrenteOncurrens eſt quidam numeruſ oſtendēs quotferiis diſtent initia menſiuꝫ ab iniciis que habuerūt in primo anno ſeculi. Quottus enim aliquo anno fuerit cōcurrens: tot annis diſtat menſes abiniciis: verbi gratia: hoc anno ſex eſt cōcurrens. Monſtrat ergo ꝙ menſis qui in primo anno ſeculi īcepit aprima feria: hoc anno incipit a ſabbato. Sabbatuꝫ em̄per ſex diſtat a prima feria: et qui tunc incepit a primaferia: mō incipit a die dominica: et ſic de alijs. Diciturautem cōcurrens: quia ſibi inuicem cōcurrit: ſicut videbitur in formatōne. Uel etiā ideo: quia cū regularibuscurrit: vt mōſtret inicialem feriam mēſium ſingulis annis. Oritur autē cōcurrrēs ab exceſſu illo qui eſt in ānoſolari ſupra integras ſeptimanas: qui quādoqꝫ eſt vnuſdies: quādoqꝫ duo. Primo ergo anno cicli ſolaris qui ēbiſextilis eſt vnitas cōcurrens: que ſcꝫ vnitas cōiungitur diei: que eſt in anno ſecūdo vltra integras ſeptimanas: et fit binarius: qui eſt cōcurrens tercii anni: ⁊ quaternarius quarti: In quinto qui eſt biſextilis: additurbinarius: quia tunc duo dies ſuperſunt ſeptimanis integris: et ſic excreſcet ſenarius: qui eſt cōcurrēs auni qͥnti: ut ſic ꝓcede ad. xxviii. annos: addendo ſemper vnuꝫIn biſexto vero duas cōcurrenti p̄cedentis āni: et qd̓excreſcet erit cōcurrens ſequentis anni: niſi ſumma trāſeat ſeptenarium. Quod ſi acciderit eo relicto reſiduuꝫeſt cōcurrens: et inuenies ꝙ in vigeſimonono āno erititerum vnitas cōcurrens cuꝫ biſexto: vnde iteruꝫ reditad principium. In. xxviii. em̄ ānis circularis fit hec formatio: quia numꝙͣ citra tot annos cadit biſextus ſupraquemlibet ſeptem cōcurrentium Cōcurrens autē ideonō excreſcit ſupra. vii. quia nō ſūt niſi ſeptē ferie. Notaꝙ qn̄ ſeptem eſt cōcurrens: illo anno habent menſes cadem principia: que in primo āno ſeculi habuerūt. Quelibet auteꝫ feria diſtat a ſemetipſa per ſeptem: Poſſuntautem ſciri formationes cōcurrentium per. xxviii. iuncturas in quattuor digitiſ manus ſiniſtre excluſo pollicequia .xxviii. loca notantur in eis iuncturis extrinſecuset intrinſecus ⁊ in ſūmitatibꝰ. Pone ergo vnitatem cōcurrentem cum biſexto in radice indicis interiꝰ. In radice medii binariū. Medici ternarium. auriculariſ qͣternarium: et tūc rediens ad mediam iuncturā indicis tūcdices ſextus cuꝫ biſexto: ſemper em̄ rediens ad indiceꝫaddes binarium. Nam illi ſeptem biſexti qui ſunt in cicl̓o cōcurrentium cadunt in indice̓: ⁊ ſic ꝓcede vſqꝫ adradicem auricularis exteriꝰ abiiciendo ſemꝑ ſepteꝫ: dūnumerus tranſcenderit. ⁊ inuenies ꝙ ſex eſt cōcurrensvltimo anno in radice auricularis exterius: ⁊ tunc rediens ad radicem indicis interiꝰ duo addes. Cumqꝫ ſicexcreſcat octauꝰ relicto ſeptenario vnitas que remaneteſt cōcurrens cuꝫ biſexto vnde iterū ille ē annꝰ primus.C LXXXVII.¶ Dę litera dominicaliIcut autem in his. xxviii. annis variātur ꝯcurrentes: ſic et litere dominicales. Primo em̄ anno f. eſt litera dominicalis ſecundo ē. tercio. d.qͣrto. c. quinto ꝓpter biſextū tranſilitur. b. ⁊. a. eſt literadominicalis. Sicqꝫ ſemper retrogradādo in locis indicis tranſilies vnam literam tenendo ſequentem: ⁊ inuenies in radice auricularis exteriuſ. a. ⁊ tunc rediens adradiceꝫ indicis tranſiliens. g. ⁊ tenebis .f. ſicut ī primo