LiberSextuſdecimus

ſalubres eſſe neceſſe eſt. Sin autem morbus qui īde naſcitur: nō caret peſſimis accidentibꝰ et moleſtationibꝰAer quidem naturalem ſuam ꝯplexionem exit: vel inquantitate: vt ſi eſtas calidior ſit: vl̓ hiems frigidior ꝙͣeſſe debeat. Uel in qualitatum ſuaꝝ mutatione. vt ſi eſtas cum debeat eſſe calida: ſit frigida. Aut hiems naturaliter frigida: incipiat eſſe calida. Deniqꝫ anni tempora naturas ſuas cuſtodiūt Cum ver inter calidum ⁊frigidū ſit temꝑatum: et tempꝰ pluuioſū. Eſtas vero n̄calidiſſima paucas et raras habet pluuias. Autumnuſquoqꝫ non ſicciſſimꝰ: et ipſe aliquātulū pluuioſus. Hiꝰems autem frigida et pluuioſa: menſurā tamen non excedat. Preterea ver aſſimilatur hore tercie diei: eſtasmeridiei: autumnus veſperi. hiems vero nocti. Et quicūqꝫ morbus in aliquo temꝑe naſcitur hora diei ſibi cōpetenti magis nocet et augmentatur. ¶ LXX.¶ De qualitatum predictarum variatione¶ Guilhermus de conchisUamuis hiems. vt p̄dictum eſt. ſit naturaliterfrigida et humida. in principio tamen eſt magꝭfrigida: minꝰ humida: in fine magis humida.minꝰ frigida. in medio equaliter Uer aūt cum ſit calid̓et humidū. in principio tamen magis humidū: minꝰ calidum. in fine magis caliduꝫ: minꝰ humidum. in medioequaliter. Eſtas in principio magis calida: minꝰ ſicca.econtrario in fine. in medio equaliter. Autumnꝰ in prīcipio magis ſiccus. minus humidꝰ et frigidus. in fineecontrario: in medio equaliter: Sed fortaſſe dicis: cumiſte ſint naturales qualitates temꝑum: vnde eſt ꝙ quedam eſtas fit frigidior: altera calidior: vel ſiccior. et ſicde alijs. Rn̄deo. vt aſſerunt quidam ph̓i. Alii planetealias ſuas eſtates faciunt: et ſuas hiemes. Unde ſi ineſtate ſolis: contingat hiems alterius planete: fit eſtasminꝰ calida et ficca: Sin autem eſtates cōcurrant: fit eſtus ſolis calidus et ſiccus Similiter ſi in hieme ſolis:contingat eſtas alterius planete: fit hiems minuſ frigida et minꝰ humida. Sed ſi hie mes cōcurrant: intendūtur qualitates hiemis. Eadem ratione de ceteris temporibꝰ iudica: vt dictum eſt Illoꝝ planetaꝝ quidam eſtcalidus. quidam frigidus: quidam humidus: quidamſiccus. Si ergo in hieme ſit cum ſole planeta calidus ⁊ſiccus: fit hiems minus frigidā et humida. Si vero ineſtate fuerit cū ſole planeta frigidꝰ ⁊ hūidꝰ: fit eſtas mīꝰcalida et ſicca. Idcirco prudenti phiſico ſemꝑ eſt obſeruādum: que ſigna ſol obtineat: et quis planēta ſit cū eoin eodem ſigno. vt in eo ꝑpendat qualis futura ſit eſtaſvel alia tempora vt ꝯͣ futurā tꝑis qualitatem preſto ſitmedicamen.L.LXXI.¶ De diſpoſitione humanorū corporū ſecūdum qualitates temporū. ¶ Ipocras.Er tempꝰ eſt ſuauiſſimū: minimeqꝫ mortiferūſcd̓m tempora veris que extremitates ſunt. pueri et eoꝝ affines etatibus bene degūt: et maxime ſunt ſāni. cum auteꝫ eſtas fuerit ſimilis veri: ſudores in febribꝰ multis expectare oportet. Eſtiue quartane: vt multum breues fiunt. autumnales vero longe: etmaxime que ad hiemeꝫ cōiungūtur. Autumnus p̄thiſicis malus eſt. In autumno ſunt egritudines acutiſſimemaximeqꝫ mortifere. Hiems ſi fuerit auſtrina et pluuioſa et tranquilla. Uer autem ſiccum et boreale: muliereſquibus partus ad ver ineſt: ex omni occaſione abortiūtur. Si vero genuerīt: morbidos et imbecilles fetuſ pariūt. aut vt ſtatim diſſoluātur: aut tenues ac morbidi viuant. ſi autem eſtas ſicca et borealis fiat. autumnꝰ vero pluuioſus et auſtrinꝰ: capitis dolores in hieme fiuntet tuſſes et branchi: et corize: quibuſdā etiaꝫ ꝑtiſis. Si

vero borealis fuerit et aquoſa: humidis quideꝫ naturavt mulieribꝰ confert. Reliquiſ aūt fiunt obtalmie ſicceet febres acute: ⁊ corize diuturne. Mutationes temporū maxime generāt morbos. Egritudines quidē om̄eſin omnibꝰ temporibꝰ fiunt. maxime vero quedaꝫ ſcd̓maliqua eoꝝ et fiunt et acuūtur. Conſtrictōnes ani ſiccepluuioſis ſaniores ſunt et minꝰ mortifere. In ſiccis temporibꝰ febres acute fiunt. In pluuialibus autēꝫ vt multum egritudines fiunt: et febres longe: ac ventris fluxꝰet putredines et epilenſie: et apōplexie: atqꝫ ſquimanteſIXXII.¶ De his que obſeruat eccleſia ſecūdum. iiiitempora Ex compotoN his ergo quatuor temporibꝰ celebrat eccleſia etiam quatuor ieiunia: q̄ etiā vocat ieiuniaquatuor temporū que quādo celebranda ſunt:ſcitur hiſ verſibꝰ Dat crux luciā cinereſ cariſmata dyaUt ſit in angaria quarta ſequens feria .i. quarta ſeq̄nſfeſtum exaltationis ſancte crucis habet ieiuniuꝫ autūni. Sequens autē diem lucie ieiunium hiemis. Sequēsautem diem cinerū ieiunium veris. Sequēs diem penthecoſtes ieiunium eſtatis. In his quatuor temporibuſfiunt ſolſtitia et equinoctia. Sol ſticiū eſtiuale fit in cancro. hiemale ī capricorno. Equinoctiū vernale ī ariete.autumnale in libra. Sicut em̄ teſtatur beda: anno ī quonatus eſt dominꝰ ⁊ iohannes baptiſta ſolſticiū eſtiualefuit in die iohannis baptiſte: et octauo gradu capricorni. Unde me. inquit iohannes. oportet minui: illum aūtcreſcere Equinoctia vero fuerunt in eoꝝ annūciatōnibꝰ. viii. gradibus libre et arietis. Nunc autē decem diebus an̄ p̄dicta feſta ſunt ſolſticia: Et decē diebꝰ ante annūciationes ſūt equinoctia. Quod docetur his verſibꝰSolſticium decimo xp̄m p̄it atqꝫ iohanneꝫ. Et totideꝫſequitur parinoctia nūciꝰ hoꝝ .i. annuūciatio eoꝝ. Cuius cauſa hec eſt: Iulius ⁊ nos ſequentes eum minꝰ damꝰ anno ſolari quinta parte vnius hore. Naꝫ ſol zodiacum circūit in tricentis quiqͣgintaquinqꝫ diebꝰ: et ſexhoris Quinta parte vnius minꝰ: que. v. pars in. v. āniſvnam horam ꝯſtituit. ⁊ in. cxx. annis vnum diem. Et īmille et ducētis annis. x. dies. Unde cum tot anni trāſierint ab incarnatione dn̄i: et etiam iaꝫ plures: decē diebus et quatuor horis et tribus quintis: ſolſtitia iam dicta feſta preceſſeruntLXXIII¶ De partibꝰ tēporis et primo de momentiset horis. ¶ Iſidorus.Emporā autem momētis: horis: diebus: menſibus: annis: luſtris: ſeculis: etatibꝰ diuidūtur.¶Momētū mīmū atqꝫ anguſtiſſimū tempus: amotu ſiderum dictum eſt Eſt em̄ extremitaſ hore in breuibꝰ interuallis cum aliud ſibi cedit atqꝫ ſuccedit. Hora grecum nomē ē et tamen latinum ſonat. eſt em̄ finistemporis ſicut et ora fines ſunt maris: fluuioꝝ: veſtimētoꝝ. ¶ Guilhermꝰ de conchis. Hora eſt ſpacium in quodimidium ſignū oritur. Hore equinoctialis diei ſūt eqͣles: hore vero alioꝝ inequales. Omnis dies habet duodecim horas. et omnis nox duodecim. Omni vero dieſex ſigna oriūtur et omni nocte ſex alia. Nec obſtat ꝙdictum eſt zodiacum diuiſum eſſe in duodecim equalespartes que ſigna dicuntur: et quoſdaꝫ dies eſſe ꝓlixos:quoſdā vero breues: ſimiliter et noctes. Quāuis enimſigna ꝙͣ titate ſint equalia quedā plus tamē alijs morātur motu eoꝝ. quedā oriuntur recta: et occidūt obliquaquedā oriūtur obliqua: ſed occidunt recta. Que vero recta oriuntur: plus in naſcendo morātur: ꝙͣ que obliqua.Qd̓ vulgari ſimilitudine potes ꝑpendere. Ex monte gͦoppoſito tres lancee ardentes incipiant aſcēdere pͥmarecta: ſcd̓a tranſuerſa: tercia obliqua .i. nec penitꝰ recta