LiberSextuſdecimus

voluntate propria male agere: vel libertate arbitrii gratia dei adiuta bene viuere: et dei ſapientiā omnia ſuauiter recteqꝫ diſponenteꝫ inferiores cauſas ꝓ voluntate ſua et ꝓ meritis hominū commutare.¶ Gregorius in omelia de epiphaniaErum heretici p̄ſilianiſte: qui vnūquēqꝫ hominem naſci ſub ſtellaꝝ conſtitutionibꝰ eſtimant.¶hoc in adiutorium ſui erroris aſſumunt: ꝙ nouaſtella exiit cum in carne dominꝰ apparuit: cuius ſtellam eius fatū fuiſſe putant. Sed ſi euangelii verba pēſemꝰ: hoc vtiqꝫ inducet ꝙ non puer ad ſtellā: ſed ad puerum ſtella cōcurrit. Si dici liceat non ſtella fatum pueri: ſed ſtelle fatum is qui apparuit puer fuit. Sed abſia fideliuꝫ cordibus. vt eſſe aliquid fatum dicant Uitaꝫquippe hominū ſolus conditor qui creauit āminiſtrat.Neqꝫ em̄ ꝓpter ſtellas homo. ſed ꝓpter homineꝫ ſtellefacte ſunt Et ſi ſtella fatum hominis dicitur. ip̄is ſuismīſteriis ſubeſſe homo ꝑhibetur Certe cū iacob egrederetur de vtero ⁊ prioris fratris plantam teneret prior nequaquam perfecte egredi potuit. niſi ſubſequensinchoaſſet. et cum vno temꝑe eodemqꝫ momēto vtruꝫqꝫ mater fuderit: non tamen vna vtriuſqꝫ equalitaſ vite fuit. Sed ad hec ſolēt reſpondere mathematici: quiavirtus conſtellatōnis eſt in ictu puncti Quibus nos dicimus econtra: quia magna eſt neceſſitas: ſi ergo in ictu puncti conſtellatō ꝑmutatur: neceſſe iam erit: vt totdicantur fata: quod ſunt naſcentiū menbra. In francorū terra regis ex genere ꝓdeunt quibꝰ ꝓfecto naſcētibꝰquiſ eſtimet quanti eiſdem momētis ex ſeruili ꝯditionenaſcantur Item ſolent fateri mathematici: ꝙ quiſquisſigno aquarii naſcitur: piſcator futurus ſit: qui in libratrapezeta. Sed piſcatores. vt fertur. gethulia non hꝫtrapezetas multe ꝓuincie ignorant. Quis ergo dicatꝙ in his ſignis nullus ibi naſcatur: vbi huiōi artes nōexercentur. Hec de ſtella illa breuiter diximꝰ: ne mathematicoꝝ ſtulticiā indiſcuſſam p̄teriſſe videamur. ¶. LI.Cur magos per ſtellam ad ſe dūs adduxit.Iohāneſ criſoſtomꝰ ſuper matheū omelia. viOrro ſi fatalem ꝯſtellationem deus reꝓbauit:cur magos ꝑ ſtellam in natiuitate xp̄i apparentem: ⁊ non potius per prophetaſ vel per angelum vocauit. Sed mira diſpoſitione eoꝝ ſaluti condeſcendens: per hoc eos vocabat: que eis familiaris ꝯſuetudo patefaciebat. hoc ⁊ paulus imitando de inſpectaara gentibꝰ diſſerebat ꝓferens teſtimonia poetaꝝ. Iudeis etiam aliqͣndiū ſine interdicto circumciſionis xp̄mannūciauit. Si ergo indignuꝫ eſtimas: ꝙ magi per ſtellaꝫ vocantur: hoc modo quoqꝫ om̄es ceremonias om̄eſqꝫ ritus ⁊ ſacrificia. baptiſmata: templūqꝫ reꝓbabis.Siquidem hec omnia ſui originem de gentium occaſione traxerunt: Sꝫ tamen deus ob deceptoꝝ ſalutem perea ip̄a coli ſe paſſus eſt: ꝑ que illi demones an̄ coluerūt⁊ aliqͣndiū illa in melius inflectens: donec a cōſuetudine ſui cuiꝰ amicicia ligati erant: paulatim eos reuocaret: et ad philoſophiam altioreꝫ ꝑduceret: ſic fecit ⁊ magis. Deniqꝫ quos ad preſepe ſtella preeunte ꝑduxeratnō iam per ſtellam ſed ꝑ angelum alloquitur gradatimeos ad meliora perducēs: hoc etiam legitur philiſteisfeciſſe. Nam diuinis eoꝝ conſilium dantibus de dimiſſione arche domini in plauſtro iunctis ad illud iumētisindomitis ⁊cͣ. eoꝝ p̄ceptuꝫ populi regionū impleuerūtBominus quoqꝫ condeſcenſione ſolita: diuinoꝝ ſn̄iamcōprobauit: nec maieſtati ſue putauit indignuꝫ ad effectu verba ꝓphanoꝝ ꝑducere: idqꝫ agere vt illi viderētur fideliter illa perſuaſiſſe Nam ad maiorem dei gloriam pertinebat: ſi virtus eius etiam teſtimonio inimicoruꝫ pāderetur. ⁊ ipſi quoqꝫ gentilitatis magiſtri conſo

nam ferrēt de dei veri poteſtate ſententiā. In phitoniſſa quoqꝫ illud idem habet locum: tenuit nanqꝫ diſpē ſationis tenorem cum ad eius votum ſuſcitauit ſamuelēmultaqꝫ his ſimilia videri diſpenſatōnibus dei inuenimꝰ Nunc ergo ip̄m diſpenſatōnis ſue morem ⁊ in magis ẜuauit: quibꝰ ingens et clarum oſtendit aſtrum: vteos de magnitudine et pulcritudine necnon et de ipſacurſus nouitate admiratio moueret ad cultum Cuiꝰ nimiꝝ nouitas tribꝰ ſignis indicabatur Primo quia admeridiem ab oriente venit. Sic em̄ iuxta locoꝝ ſitū paleſtina ſpectat ad perſidem cum ſolem et lunam ⁊ aſtracetera ab oriente in occidentem ferri videamus. Deinde quia non in nocte lucebat. vt cetere. ſed clara luceipſos quoqꝫ ſolis radios ꝓprio ſuo fulgore ſuperans.Tercio ex ip̄a interpolatōne lucendi. Nam vſqꝫ ad paleſtinam veniētibus magis quaſi dux itineris ſemꝑ apparuit. Cum autē hieroſolimā veniſſent ſe abſcondit: etiteꝝ exeūtibus apparuit: vſqꝫ dum veniēs ſtaret ſupralocum vbi erat puer ¶ Gregoriꝰ vbi ſupra. Itaqꝫ natoeodem redemptore angelꝰ in iudea paſtoribꝰ apparuit:magos ad huc adorandū: non angelꝰ ſed ſtella ꝑduxit:quia iudeis tanꝙͣ rōne vtentibꝰ rōnale aliquid .i. angelꝰ p̄dicare debuit. Gentiles vero qm̄ vti ratōne neſciebat: ad cognoſcendū dominū non ꝑ voceꝫ ſed ꝑ ſigna ꝑducti ſūt: quia et illis ꝓphetie tanꝙͣ fidelibꝰ: ⁊ iſtis ſigna tanꝙͣ infidelibus data ſunt.III¶ De numero ſtellarum ¶ Aibumaſar.Nter ſupremū autem orbem terreqꝫ globummedii circuli ſtelliferi continētur. Que .ſ. ſtellecum innumere ſunt: electe ſunt ex omni numeronotabiliores. M. et. xxix. e quibꝰ ſunt ſepteꝫ velocioreſcurſuſqꝫ diſſimiliſ .ſ. ſaturnꝰ: iupiter marſ: ſol: venꝰ: mercuriꝰ: luna: ſuiſqꝫ circulis ferrūtur: qͣꝓter et erratice dicūtur. At vero. M. ⁊. xxii. ſtabiles quia omnes vniuſmotꝰ eiuſdē circuli ſingulos gradus centenis fere peragūt annis. Depoſite ſunt aūt per ſex ordines Naꝫ quereliquis omnibus lucis ſue quātitateº nobiliores ſunt: īprimo ordīe reſidēt. Sūtqꝫ numero. xv. hiis aut minuslucide. in ſecūdo ordine: xlv. Infra has in tercio ordinecc. et. viii. In quarto. cccc. xliiii. In quinto. cc. xvii. Inſexto. xlix. et p̄ter has. .v. nebule ſimiles. Unde et nubecule dicūtur. xx. Nouē vero tenebroſe ſunt quarum vnaoblonga tanꝙͣ caudata. In hunc moduꝫ ſunt ordinateomnes hee. M. xxix. Deinde in. xlviii. ymagines om̄ecelum ꝑme antes cōpoſite ſunt. quas grece latineqꝫ fabule diuerſis nomībꝰ appellauerūt ¶ Actor. Dixeruntautem quidā herbam nō eſſe in terra que nō hēat in celo ſtellam: que ip̄am reſpiciat et creſcere faciat. Ceterūvniuerſitates ſtellarū que in celo ſunt neminem eſtimoſcire mortaliuꝫ: ſcriptura teſtante: quia numerari n̄ poſſunt p̄ multitudine. apud illum ergo ſolūmodo numerꝰeaꝝ notꝰ eſt: de quo ſcriptuꝫ eſt. Qui numerat multitudinē ſtellaꝝ et omnibꝰ eis nomina vocans. Et qͥppe nōeſt magnū illi noſſe numerꝝ ſtellarum a quo create ſūt.Apud quem nimirꝝ ip̄o teſtante: omnes etiā capilli capitis noſtri numerati ſunt.¶ LIII.De his que ex ſitu vel motu ſtellarum creantur in rebus inferioribus.¶ Conſtantinꝰ in pantegni.¶ Eris quideꝫ mutatio ꝓpter ſtellas eſt ex earūvicinitate ad ſolē et longitudine Si em̄ ſtellaſoli vicina fuerit. aer calefit: qꝛ calori ſolis iungitur ſtelle calor naturalis: et augmētatur. maxime ſiſtelle maiores ſunt ſiue inſtabiles. vt iupiter: mars: venꝰ: ſiue ſtabiles. vt ꝓthion: canicula: cor leoniſ: oculi tauri: ⁊ ſimiles. Si vero ſole lōge remoto: īſimul hee ſtellemulte cōueniūt: ſimiliter mutatur aer et calefit: ⁊ ſiqͥdē