LiberSextuſdecimus

ꝙ ſtent Cum enim ignee ſint nature neceſſe eſt ꝙ moueantur Uidentur aliquādo ex arſi et theſi ſtare vl̓ retrogradari. Conſtat autem inter aſtrologos vnūquoqꝫ deplanetis p̄dictiſ qn̄qꝫ plus ſolito remoueri a terra. tuncqꝫ eleuantur: aliqn̄ plus ſolito veriꝰ terras deſcendereqd̓ deprimi dicimꝰ. Cum em̄ ſol ſit fons caloris: caſualiqͦ ſuꝑiora ⁊ īferiora deſiccat. Un̄ corꝑa iſtorū plꝰ ſolito leuia aſcendūt. Si iteꝝ ad nutrimētuꝫ ſui plus ſolito humoreꝫ attrahat: reddit illa plus ſolito grauia. vn̄plꝰ ſolito deſcendūt. Sunt qui dicunt hoc ex qualitatecirculoꝝ cōtingere: qꝛ in quibuſdā locis deprimūtur: inquibuſdā exaltantur. ⁊ deprimūtur circuli aliquādo recte: aliquando oblique. Dum ergo recto modo exaltāturvel deprimūtur. qꝛ ſemꝑ ſub eadem parte ſigni eſſe dicūtur. ſtare creduntur: ſi oblique: retrogrādi. Caldei aliam retrogradationis iſtoꝝ rationeꝫ reddiderūt: que talis eſt. Eſt vnꝰ circulus qui equaliter diſtat a terra ſubquo planete diſcurrūt: hic eſt zodiacꝰ. Preter hunc cōmuneꝫ circulum habet vnuſquiſqꝫ triū ſuꝑioꝝ planetarū duos circulos Unū ecentricū qui in vna ſui parte eſtremotior a terra: in alia ꝓpinqͥor: qui circulꝰ contra firmamētuꝫ nititur. Alteꝝ epiciclum qui totꝰ ſuprapēdꝫhic poſitus in ip̄o encentrico: quēadmodum ⁊ ip̄e cōtrafirmamētuꝫ nititur: in quo ip̄e planeta fixus motū ip̄iꝰcontra firmamentū rapitur: qꝛ ſcd̓m ip̄os planeta nonmouetur: ſed motu epicicli qͦ ſitꝰ eſt voluitur. Scimusaūt ꝙ ſi maxima rota in qͣ eſſet cereꝰ inextinguibilis accenſus: ſuꝑ caput noſtrum ab oriente in occidenteꝫ moueret̉: dum illa pars rote in aqua eſſet cereꝰ accenſꝰ eētſuꝑior: videretur cereꝰ ad orienteꝫ moueri. cū eadeꝫ ꝑsrote deſcenderet: videretur ille cereꝰ nec ad orientē necad occidenteꝫ moueri: ẜ ſtare. Cum autem eadem parseſſet infima ab occidente ad orienteꝫ videretur retrogͣdari p̄dictus cereuſ. Cum vero eadem pars rote aſcenderet: videretur ſtare. Simile cōtingit in quolibꝫ iſtoꝝplanetaꝝ. vnde et gemīꝰ eſt locus ſtationis: vnꝰ ꝓgreſſionis: ⁊ vnꝰ retrogradatōis¶ XXIX.¶ De qualitatibꝰ veneriſ ac mercurij et eorūdiſpoſitionēUartus planetaꝝ iuxta platōneꝫ eſt venuſ. ſtella videlicet temꝑata in qualitatibꝰ: vnde et beniuola dicitur. modo in. xiii. menſibꝰ. modo inxii. zodiacum ꝑcurrens. Dicitur autem cū marte adulterata: quia in ſuꝑiori parte ſui circuli exiſtens: factamarti vicina: minꝰ eſt beniuola Quintꝰ eſt mercurius:fere in anno curſum ſuum ꝑficiens. cum quo venꝰ adulterata dicit̉ cū ſcꝫ in inferiori parte ſui circuli ſe illiuſ ꝯmiſcet qualitatibꝰ. Ideo aūt dixi iuxta platōnem quiaegiptii. quos ſecutus eſt plato. dixerunt ſolem eſſe ſtatīpoſt lunam. ſupra ip̄m vero mercurium. ſupra mercurium venerem. Caldei aūt quos ſecutꝰ eſt tullius. voluūtpoſt lunam eſſe mercuriū ſupra quē eſt venꝰ. ſupra quēſol. Qd̓qꝫ de ordine iſtoꝝ trium diuerſa ſenſerūt ex circulis eoꝝ cōtingit. Circuli nanqꝫ veneris ac mercuriiſunt epicicli .i. ſupra terram exn̄tes: nil de illa cōcludentes Hoꝝ circuloꝝ centrum eſt in ſole: ſed mercurialisin medio ſoliſ: venereꝰ ſupra mediū. Cum ergo venꝰ etetiam mercurius in ſuꝑioribus circuloꝝ ſuoꝝ exiſtuntvere ſupra ſolem ſunt. Cum vero ī inferioribꝰ circuloꝝſuoꝝ ſunt: vere infra ſolem ſunt: ſemꝑqꝫ mercuriꝰ ꝓpinquior eſt ſoli. Ad hoc itaqꝫ reſpicientes caldei: ꝙ qn̄qꝫinferiores ſunt ſole. tuncqꝫ liberiꝰ appareant. ſol em̄ n̄tantum apparentie illoꝝ oculis ſuprapoſitꝰ: quantumſubiectus ſubducit. Ideoqꝫ dixerunt ſolem illis ſuperiorem. Plato vero et egiptii cōſiderantes ꝙͣtum poſſintplus eleuari Uiderūt ꝙ ſol non eleuatur tantum ꝙͣtummercurius. nec mercurius ꝙͣtum venꝰ ⁊ ideo ſolem infe

riorem mercurio: ⁊ mercuriū venere iudicauerūt. Cuiſententie videlicet ꝙ ſol ſit ſub venere ⁊ mercurio nospotius accedimꝰ Cum em̄ luna ſit frigida ⁊ inde neceſſe eſt vt ſol qui calidus eſt ⁊ ſiccus: ſit eī cōiunctus: qͣtinꝰ ex calore ſolis temperetur lune frigiditas. ex ſiccitateqꝫ humiditas: ne cum luna terre vicina ſit. ⁊ in ea magis dominās. ſi diſtēꝑati radii eꝰ ad terrā venirēt. illādiſtemꝑarent. Preterea cum luna ꝓprio careat ſplēdore: illuminatur a ſole. O portet ergo ꝙ fōti luminis ſubiecta ſit ſine medio¶ Xx5a¶ De iſtorum retrogradatione.¶ Sti quēadmodū ceteri planete ab occidente inorientem impetu tamē firmamenti ad occaſuꝫet ortum quotidie referuntur. ſic em̄ ſoli cōcurrunt: vt mercurius plus duobus ⁊. xxx. gradibꝰ ab eo n̄clongetur. venus plus. xlv. Sed cum in id ſpaciuꝫ veniunt ad ſolem recurrunt Mercurius fere in anno zodiacum circumit. Uenus autem in illo anno in quo frequētius ſtat ⁊ retrograditur. plus. xii. menſibꝰ in circulo non cōſumit. Alio quoqꝫ anno qn̄ rectior incedit. xi.Habent etiam matutinos ⁊ veſꝑtinos ortus. quia quādo iuncti ſoli ſplendore illius occulūtur retrogradiētēſapparere incipiūt mane ante ſolem: que dicitur matutina effulſio. Aliqn̄ ſolem p̄cedunt: tuncqꝫ ſole merſo apparere incipiunt: tuncqꝫ dicitur veſꝑtina effulſio. Si āte ſolem in ortu diu viſe applicant ſe ad ſolem: ⁊ incipiunt non videri: dicitur matutinꝰ occaſus. Acronico ortu. nunꝙͣ oriuntur: quia nunꝙͣ integro dyametro a ſolediſtant. Uenus aūt vna ⁊ eadem die ante ſolem videt̉:tunc lucifer vocatur In fine autem eiuſdem poſt ſolemvidetur: ⁊ tunc heſperus vocatur. Sed dicis cuꝫ planete ẜm aſtrologos ſint eiuſdem velocitatis circuliqꝫ iſtoruꝫ fere ſint equales. Unde poterit eſſe ꝙ venus in prīcipio noctis videatur poſt ſolem: ⁊ in fine eiuſdem anteſolem. At vt ſuꝑius demonſtratum eſt: venus qn̄qꝫ ſole ſuꝑior eſt: quandoqꝫ inferior. Unde ⁊ poſt ſolem vid̓tur in veſpere: ⁊ ante ſolem in mane. non ergo localiterin fine ⁊ in principio eiuſdē noctis: ſoleꝫ p̄cedit ⁊ ſequitur: ẜ altitudīe ſua poſt ip̄m ⁊ ante ip̄m videtur. Quodnunꝙͣ cōtingit niſi quando ſole ſuꝑior exiſtit. XXXI.De retrogradatione ſolis et lune.Olem ergo ſicut ⁊ alios planetas ab occidentein orienteꝫ naturali motu moueri generalis fere ſentētia omniū philoſophoꝝ fuit Cum em̄aries ſit poſitus ſic: ꝙ qn̄qꝫ ſit in medio celi: inter illuꝫet orientem eſt thaurus deinde gemini: poſt cancer inoriente. Inter eundem ⁊ occidētem ſunt piſces: poſt aqͣriꝰ in occidente capricornꝰ. Si ergo ſol ab oriente in occidentem tenderet: in ſignum verſus occidenteꝫ poſitūi. in piſces ab ariete tranſiret: inde in cetera. Cum aūtab ariete in ſigna verſus oriētem: prius in thaurum deinde in geminos tranſeat. ſine cūctatione iudicii ab occidēte in orientem credatur moueri Fuit etiam neceſſeꝙ ſic moueretur. Cum em̄ firmamentū ab oriente ī occidentem tendat: ſi planete illi nō cōtra currerent: tātꝰeſſet in terris impetus ꝙ nil ſtare vel viuere poſſet in eiſUt ergo rapido motui firmamenti obuiarent: impetumqꝫ illius temperarent in cōtrarietateꝫ motus retorti ſunt Sed ꝙͣuis contra firmamentū moueātur: quotidie tamen adoccaſum ⁊ ortum ſecum illos refert Cumem̄ ſol ab occidente in oriētem motu ꝓprio mouetur: niſi a firmamēto rapto motu ecōtrario referretur. vi. mēſibus cōtinue eſſet ſuꝑ terram: beneficiiſqꝫ noctis careremꝰ Aliiſqꝫ ſex menſibuſ inferius currens: emiſperiūad nos non aſcenderet: ſicqꝫ ſex menſibus die careremꝰSed fortaſſe dicis cum planete ſint extra firmamentūquo modo pn̄t a firmamento referri: ⁊ maxime lūa: que